Sąd Okręgowy w Szczecinie
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII GC 77/18
Data wyroku: 2018-09-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Górska

Sygn. akt VIII GC 77/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 września 2018 r.
Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział VIII Gospodarczy
w składzie następującym:
PrzewodniczącySSO Agnieszka Górska
Protokolant :Justyna Mieleszko
po rozpoznaniu w dniu29 sierpnia 2018 r. w Szczecinie
sprawy z powództwasyndyka masy upadłości(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąw upadłości likwidacyjnej weW.
przeciwkoGminieU.
o zapłatę
Ioddala powództwo;
IIzasądza od powoda syndyka masy upadłości(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąw upadłości likwidacyjnej weW.na rzecz pozwanej GminyU.kwotę 13.018 (trzynastu tysięcy osiemnastu) złotych tytułem kosztów procesu.
Sygn. akt VIII GC 77/18

UZASADNIENIE
Powód(...) spółka ograniczoną odpowiedzialnościąweW.wniósł o zasądzenie od pozwanej GminyU.kwoty 461.128,02 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwot 185.795,05 od 26 maja 2013 r. i od kwoty 275.333,97 zł od 1 lipca 2014 r. oraz kosztami procesu.
W uzasadnieniu wskazał, że dochodzone pozwem roszczenie obejmują zwrot zabezpieczenia należytego wykonania umowy o roboty budowlane, jaką powód zawarł z(...) spółką akcyjnąweW.– generalnym wykonawcą zadania realizowanego pn. „BudowaCentrum (...)wU.”, którego inwestorem była pozwana gmina. Powód wyjaśnił, że w związku z prawidłowym wykonaniem umówionych prac, dokonaniem ich odbioru i wydaniem pozwolenia na użytkowanie przedmiotu umowy, a w konsekwencji ziszczenia się umownych przesłanek do zwolnienia zabezpieczenia należytego wykonania umowy, zwrócił się dospółki (...)o zwrot zabezpieczenia, które do dnia wniesienia pozwu nie zostało mu przekazane. Wskazując jako podstawę prawną powództwaart. 6471§ 5 k.c.powód zaznaczył, że przesłanka powstania solidarnej odpowiedzialności pozwanej jako inwestora z tytułu nieuregulowania należności przezspółkę (...)jako generalnego wykonawcę ziściła się z uwagi na fakt, że pozwana gmina o podwykonawstwie powoda wiedziała i stan ten akceptowała.
W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu, nie kwestionując faktu zawarcia z(...) spółką akcyjnąumowy na budowęCentrum (...)wU.” oraz potwierdzając, że toku procesu budowlanego prace realizowane były także przez podwykonawców, w tymprzedsiębiorstwo (...), pozwana zaprzeczyła, jakoby miała wiedzę o podwykonawstwie powoda.
W piśmie z 27 sierpnia 2018 r., powołując się na orzeczenie z 4 kwietnia 2018 r. wydane przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia Fabrycznej we Wrocławiu, w sprawie VIII GUp 56/18 w przedmiocie ogłoszenia upadłości(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąweW., syndyk masy upadłości dłużnika złożył oświadczenie o wstąpieniu do postępowania.
Postanowieniem z 29 sierpnia 2018 r. Sad Okręgowy w Szczecinie zawiesił postępowanie w sprawie z powództwa(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąweW.i podjął postępowanie z udziałem syndyka masy upadłości(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąweW..

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 24 lipca 2009 r.(...) spółka ograniczoną odpowiedzialnościąweW.zawarła z(...) spółką akcyjnąweW.(liderem konsorcjum)umowę nr (...)/bud.(...)o roboty budowlane polegające na wykonaniu prac – w zakresie krytej pływalni, sieci zewnętrznych, zagospodarowania tereny, kąpieliska otwartego z pawilonem usługowym i wyposażania wnętrz – szczegółowo określonych w harmonogramie rzeczowo-finansowym, a następnie także w aneksach do umowy określających prace dodatkowe. Roboty te stanowiły element zadania inwestycyjnego realizowanego pod nazwą „BudowaCentrum (...)wU.” na mocyumowy nr (...)z 25 czerwca 2009 r. zawartej między GminąU.jako inwestorem a konsorcjum, w skład którego wchodzili(...) spółka akcyjnawe(...) spółka akcyjnawB..
Wumowie nr (...)w zakresie zasad współdziałania jej strony przewidziały możliwość zawarcia przez wykonawcęspółkę (...)umowy o podwykonawstwo pod warunkiem wcześniejszego uzyskania pisemnej zgody zamawiającego – GminyU.– i spełnienia przez podwykonawcę określonych w dokumentacji przetargowej kryteriów dla zawarcia umowy. Zgodnie z umową kierownikiem budowy z ramienia wykonawcy wyznaczony zostałA. R. (1), koordynatorem działań z ramienia wykonawcy i osobą umocowana do kontaktów z zamawiającym ustanowionoM. D., a do współdziałania w zakresie spraw realizacyjnych z ramienia zamawiającego -G. C.(art.4).Umowa nr (...)została podpisana w imieniu zamawiającego przez Wójta Gminy –S. Z..
Na podstawieumowy nr (...)/bud.(...)powód swoje roboty wykonywał jako podwykonawca generalnego wykonawcyspółki (...).
Zgodnie z postanowieniami tej umowy zawartymi w art. 11 strony ustaliły, że zabezpieczenie należytego wykonania umowy, stanowiące 10% wynagrodzenia wykonawcy będzie tworzone przez zamawiającego poprzez zatrzymanie 10% wynagrodzenia z każdej faktury (poz. 11.1 w zw. z art. 12 poz. 12.7). Dalej strony przewidziały, że zabezpieczenie należytego wykonania umowy zostanie zwrócone wykonawcy w następujący sposób: 70% w ciągu 30 dni po uzyskaniu prawomocnego pozwolenia na użytkownie dla wszystkich obiektów (pkt a) i 30% w ciągu 15 dni po upływie okresu rękojmi za wady lub gwarancji jakości lub po usunięciu wad i usterek stwierdzonych w tym okresie (pkt b).
Wysokość wynagrodzenia za wykonanie przedmiotuumowy nr (...)/bud.(...)ustalone zostało na kwotę 18.089.653,78 zł (art. 12 poz. 12.1.).
Umowa nr (...)/bud.(...)została podpisana w imieniu podwykonawcy miedzy innymi przez prezesa zarządu spółki R-B.–A. R. (2).
Do umowy zawarte zostały, obejmujące prace dodatkowe,aneksy nr (...)z dnia 5 października 2010 r. i nr 2.Aneks nr (...)został następnie, w dniu 14 września 2011 r. przesłany na adres Urzędu GminyU..

Dowód:

umowa nr 34/2009 karta 21-34,
umowa (...)/bud.(...)karta 35-53,
aneksy nr (...)doumowy (...)/bud.(...)karta 90-94,
potwierdzenie nadania karta 95
W dniu 16 września 2009 r.(...) spółka ograniczoną odpowiedzialnościąweW.zawarła zJ. K. (1)prowadzącym działalność gospodarczą podfirmą Przedsiębiorstwo (...)umowę nr (...)o podwykonawstwo robót budowlanych realizowanych w ramach zadania inwestycyjnego pn. „BudowaCentrum (...)wU.”. W umowie określono między innymi termin rozpoczęcia robót, termin ich wykonania, okres gwarancji i rękojmi, wysokość wynagrodzenia oraz zakres prac obejmujący wykonanie całego budynku wraz z instalacjami (z wyłączeniem prac elektrycznych i pokrycia dachu stanowiących około 4% inwestycji) oraz drogi. Zgodnie z umową zamawiającyspółka (...)oświadczył, iż w terminie 3 dni od podpisania niniejszej umowy, zgłosi inwestorowiPrzedsiębiorstwo (...)jako podwykonawcę, a następnie przedłoży podwykonawcy pisemną zgodę inwestora.

Dowód:

umowy o podwykonawstwo karta 236-247
zeznania świadkaG. B.karta 294-295
zeznania świadkaJ. K. (1)karta 295-296
zeznania świadkaM. D.karta 350-353
zeznaniaA. R. (2)karta 399
W piśmie z 21 września 2009 r.spółka (...)zwróciła się do GminyU.o wyrażenie akceptacji zatrudnienia podwykonawcyPrzedsiębiorstwa (...)– reprezentowanego przez właścicielaJ. K. (1)do wykonania robót ogólnobudowlanych na zadaniu „BudowaCentrum (...)wU.. Na piśmie umieszczona została pieczęć Urzędu GminyU.z oznaczeniem numeru i daty wpływu (23.09.2009 r.) oraz podpisem osoby przyjmującej. Zgłoszenie zostało zaakceptowane przez Wójta GminyS. Z..

Dowód:

zgłoszenie z dnia 21 września 2009 r. karta 147
zeznania świadkaG. B.karta 294
zeznania świadkaM. Z.karta 317
W piśmie datowanym na dzień 21 września 2009 r.spółka (...)zwróciła się do GminyU.o wyrażenie akceptacji zatrudnienia podwykonawcy(...) Sp. z o.o.weW.– reprezentowanego przezA. R. (2)do wykonania robót ogólnobudowlanych na zadaniu(...) Centrum (...)wU.. W późniejszym terminie - po dniu 13 grudnia 2010 r. - na piśmie swój podpis umieścił były już Wójt GminyU.S. Z.z adnotacją „akceptacja”. W związku z zaprzestaniem pełnienia funkcji wójtaS. Z.nie umieścił na podpisywanym piśmie stosownej pieczątki. Do momentu zakończenia pełnienia funkcji wójtaS. Z.nie wiedział, że na budowieCentrum (...)wU.prace wykonywałaspółka (...). Podpis na piśmieS. Z.złożył na prośbęA. R. (1), który zwrócił się o wyrażenia opinii w przedmiocie wywiązywania się przez niego z obowiązków realizowanych na budowie.S. Z.konsultował się w tym zakresie z pracownikami urzędu gminy i niektórymi podwykonawcami, którzy pozytywnie wypowiadali się o działalnościA. R. (1). Konsultacje odbył też z oddziałem(...)spółki (...)iM. D., który potwierdził, żeA. R. (1)miał umocowanie odspółki (...)jakospółka (...).

Dowód:

pismo z dnia 21 września 2009 r. karta 230
zeznania świadkaS. Z.karta 296-297
Zadania inwestycyjne pod nazwą „BudowaCentrum (...)wU.” realizowane było pozaspółką (...)i(...)także przy udziale innych podwykonawców, w tym działającego pod nazwaA.(wykonawcę technologii basenowej) iT.. Pracownicy różnych podwykonawców nie byli rozpoznawali na terenie budowy. Nie odznaczali się ani poprzez używanie oznakowanej odzieży ani sprzętu.
W trakcie realizacji inwestycjiA. R. (1)pełniący funkcję kierownika budowy, koordynował wszystkie roboty budowlane, stale pojawiła się na terenie budowy, uczestniczył w cyklicznych naradach budowy, w których brali udział przedstawiciele inwestora i odbierany był jako przedstawiciel generalnego wykonawcyspółki (...), a nie podwykonawcyspółki (...).

Dowód:

zeznania świadkaG. C.karta 287-288
zeznania świadkaG. B.karta 294
zeznawania świadkaJ. K. (1)karta 295-296,
zeznania świadkaS. Z.karta 296-297
zeznania świadkaM. Z.karta 317
zeznania świadkaM. D.karta 350-353
przesłuchania reprezentanta pozwanejJ. K. (2)karta 427-428
zeznaniaA. R. (2)karta 399
W trakcie realizacji inwestycji pracownicaspółki (...)zatrudniona na stanowisku referenta –M. Z., zajmująca się korespondencją i księgowością, w ramach zadań związanych z rozliczeniem prac realizowanych przy budowieCentrum (...)wU.nawiązywała kontakty z głównym wykonawcąspółką (...). Kontaktowała się również z inwestorem GminąU.zwracając się za pośrednictwem sekretariatu gminy do pracowników księgowości w sprawie rozliczeń fakturspółki (...), które w konsekwencji miały wpływ na dalsze rozliczenia zespółką (...). Na dalszym etapie, w okresie obowiązywania gwarancji wykonanych pracM. Z.kontaktowała się też z przedstawicielami inwestora w sprawie ujawnionych usterek.

Dowód:

zeznania świadkaM. Z.karta 317
W związku z zakończeniem robót w zakresie inwestycji realizowanej pn. „BudowaCentrum (...)wU.– kąpielisko otwarte z pawilonem usługowym – etap I” w dniu 31 maja 2010 r. sporządzony został protokół odbioru końcowego. W treści protokołu komisja dokonująca odbioru stwierdziła, że inwestycja odpowiada przeznaczeniu i jej zaawansowanie realizacyjne jest wystarczające do podjęcia czynności prawnych zmierzających do uzyskania pozwolenia na użytkownie. Komisja wskazała także na brak jakichkolwiek zastrzeżeń do wykonanych prac.
W części wstępnej protokołu zawierającej uczestników inwestycji wymieniony został inwestor: GminaU., główny wykonawca:(...) spółka akcyjna, podwykonawca:Przedsiębiorstwo (...), użytkownik: Urząd GminyU.. W części przedstawiającej skład komisji, wśród jej członków ze strony wykonawcy robót wymieniony zostałM. D.iA. R. (1), przy czymA. R. (1)wymieniony został też jako obecny przy odbiorze kierownik budowy generalnego wykonawcy.
A. R. (1)jako przedstawiciel wykonawcy (kierownik budowy) został także wymieniony w protokole odbioru wykonanych od dnia 1 lipca do 30 października 2010 r. elementów robót.
W dniu 12 stycznia 2011 r. sporządzony został protokół konieczność wykonania robót zamiennych nr 1 doumowy nr (...). W składzie członków komisji dokonującej spisu protokołu jako kierownik budowy wymieniony zostałA. R. (1).A. R. (1)został także wymieniony na liście obecności uczestników narady koordynacyjnej budowyCentrum (...)wU., jaka miała miejsce w tym dniu tj. 12 stycznia 2011 r. Przy danychA. R. (2)umieszczony został dopisek(...), podobnie jak przy danychM. D..
Podobne adnotacje umieszczano także na innych dokumentach. I tak na liście obecności z narady koordynacyjnej budowyCentrum (...)wU., jaka miejsce w dniu 26 maja 2010 r. czy w dniu 10 czerwca 2011 r. wśród uczestników spotkania wymieniony zostałA. R. (1), obok jego danych w rubryce „instytucja” umieszczony został zaś wpis(...) S.A.”, a w rubryce stanowisko „kierownik budowy”. Na liście obecności z narady koordynacyjnej z dnia 2 lutego 2011 r. przy podpisieA. R. (1)jako jej uczestnika dodatkowo umieszczony został adres poczty elektronicznej:(...)
Dowód:protokołu odbioru z dnia 31 maja 2010 r. karta 54-61,148-157,
protokół konieczności z dnia 12 stycznia 2011 r. karta 180-181,
listy obecności karta 182-183,
protokół odbioru wykonanych elementów k. 198-207,
lista obecności karta 208,
W dniu 12 kwietnia 2011 r. Wójt GminyU.udzieliłA. R. (1), reprezentującemu wykonawcę budowyCentrum (...)wU.-(...) spółkę akcyjną- pełnomocnictwa do działania w zakresie zgłoszenia i przeprowadzenia czynności odbiorowych w celu uzyskania pozwolenia na użytkowanie.
W piśmie z dnia 9 maja 2011 r., skierowanym do GminyU.,A. R. (1)złożył oświadczenie o braku sprzeciwu w związku z zawiadomieniem właściwych instytucji o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowaniaCentrum (...).

Dowód:

pełnomocnictwo z dnia 12 kwietnia 2011 r. karta 184,
oświadczenie z dnia 9 maja 2011 r. karta 185
W dniu 25 maja 2011 r. sporządzony został kolejny protokół kontroli zakończonej budowyCentrum (...), w zakresie I etapu – kryta pływalnia. Kontrolę przeprowadził Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wK.. W protokole wskazano, że w kontroli uczestniczyłA. R. (2)działający na podstawie pełnomocnictwa Wójta GminyU.z dnia 12 kwietnia 2011 r., jako kierownik budowy na mocy uprawnień budowlanych w specjalności konstrukcyjno-budowlanej.
W piśmie z dnia 30 maja 2011 r. skierowanym do Wójta GminyU.M. D.iA. R. (1), w związku z zakończeniem prac budowlanych i wykonaniem przedmiotu umowy określonego jako I etap -B., zgłosili gotowość do odbioru wymienionego zakresu prac.
Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 maja 2011 r. udzielono pozwolenia na użytkowanie – krytej pływalni - I etapuCentrum (...)wU..
W dniu 30 czerwca 2011 r. sporządzony został protokół odbioru końcowego obiektu –(...) – Centrum (...)-Rekreacyjnego wU.. W treści protokołu komisja dokonująca odbioru stwierdziła, że inwestycja odpowiada przeznaczeniu i jej zaawansowanie realizacyjne rzeczowo – finansowe zostało wykonane zgodnie z umową, projektem i specyfikacją istotnych warunków zamówienia w określonej kwocie. W tym zakresie komisja uznała inwestycję za odebraną od(...) spółki akcyjnej.
W części wstępnej obu protokołów wymieniającej uczestników inwestycji wskazany ostał inwestor: GminaU., główny wykonawca:(...) spółka akcyjna, podwykonawca:Przedsiębiorstwo (...), użytkownik: Urząd GminyU.. W części przedstawiającej skład komisji, wśród jej członków ze strony wykonawcy robót wymieniony zostałM. D.iA. R. (1), przy czymA. R. (1)wymieniony został też jako obecny przy odbiorze kierownik budowy generalnego wykonawcy.
Załącznik nr 1 do protokołu odbioru końcowego stanowił wykaz wykonanych elementów, w którym w rubryce wykonawca widnieją podpisyA. R. (1)oraz operat odbioru końcowego (załącznik nr 2).

Dowód:

protokołu odbioru z 30 czerwca 2011 r. karta 62-68, 154-156,
decyzja z dnia 30 maja 2011 r. karta 69,
protokół kontroli z dnia 25 maja 2001 r. karta 70-71, 186-187,
operat odbioru końcowego karta 188-192,
załącznik nr 1 do protokołu odbioru karta 193-194,
pismo z dna 30 maja 2011 r. karta 195,
lista obecności karta 196
W piśmie z dnia 24 października 2011 r., skierowanym dospółki (...)GminaU., powołując się na gwarancję, przesłała listę usterek i uwag wynikłych w trakcie używania pływalni krytejCentrum (...)wU.. Pismo zostało również przesłane do wiadomościPrzedsiębiorstwa (...).
W odpowiedzi na powyższe, działając w imieniu wykonawcyspółki (...)–Przedsiębiorstwo (...)poinformowało gminę o ustaleniach i terminach w zakresie usunięcia usterek.
Wymiana pism w okresie od listopada 2011 r. do maja 2012 r., dotyczących kolejnych pojawiających się usterek i konieczności ich usuwania, w większości prowadzona była bezpośrednio pomiędzy GminąU.a działającym w imieniuspółki (...)Przedsiębiorstwem (...).
Dalsza korespondencja dotycząca przeglądów technicznych, występujących kolizji, ujawnionych usterek i wad czy zgłaszanych awarii prowadzona była w okresie od sierpnia 2011 r. do lipca 2014 r. także w formie elektronicznej. Korespondencja ta prowadzona była przede wszystkim pomiędzy inspektorem ds.(...)i(...)Gminnego Ośrodka Sportu i Rekreacji -M. J., który miał reagować na wszystkie istotne usterki podlegające usunięciu w ramach gwarancji iA. R. (1), który korzystał z następujących adresów poczty elektronicznej:(...)lub(...)

Dowód:

korespondencja elektroniczna karta 96-112, 114-127,
pisma karta 158-179, mail karta 197,
zeznania świadkaG. C.karta 287-288

-

zeznania reprezentanta pozwanegoA. R. (1)karta 399
W drodze korespondencji elektronicznej z dnia 6 listopada 2013 r., posługując się adresem:(...), do GminyU.zwróciła się takżeM. Z.pracownicaspółki (...)prosząc o skan polisy ubezpieczeniowej dla inwestycji(...)Centrum (...)wU.. Odpowiedzi na tę prośbę udzieliłP. B.pracownik GminyU.zajmujący się pozyskiwaniem dotacji unijnych.

Dowód:

korespondencja elektroniczna karta 113-114
zeznania świadkaP. B.karta 289
zeznania świadkaM. Z.karta 317
W piśmie z dnia 3 październik 2013 r., skierowanym dospółki (...), a dotyczącym(...)Centrum (...)wU.spółka (...)zwróciła się z prośbą o zwrot zabezpieczenia należytego wykonania I etapuumowy nr (...)/bud.(...). W załączeniu przekazano protokół z przeglądu technicznego pogwarancyjnego z dnia 28 maja 2013 r., w którym stwierdzono usunięcie wymienionych w nim usterek.
W kolejnym piśmie z dnia 6 listopada 2013 r.spółka (...)zwróciła się o zwrot zabezpieczenia należytego wykonania I etapuumowy nr (...)/bud.(...)w kwoce 187.963,63 zł do dnia 12 listopada 2013 r., w załączeniu również przekazując protokół z przeglądu technicznego pogwarancyjnego z dnia 28 maja 2013 r.
Ponownie o zwrot zabezpieczenia należytego wykonania I etapuumowy nr (...)/bud.(...)w kwoce 187.963,63 złspółka (...)zwróciła się w piśmie z dnia 30 czerwca 2014 r.

Dowód:

pismo z dnia 28 maja 2013 r. wraz z załącznikiem karta 72-73,
pismo z dnia 6 listopada 2013 r. karta 74,
pismo z dnia 30 czerwca 2014 r. karta 75
W piśmie z dnia 30 maja 2014 r. dotyczącym(...)Centrum (...)wU.GminnyOśrodek Sportu i Rekreacji wU., wskazując na przeprowadzony przegląd techniczny obiektuCentrum (...), wniósł o usunięcie w terminie 30 dni szczegółowo wymienionych w piśmie wad i usterek. Jako adresat pisma wskazany został:A. R. (1),(...) Sp. z o.o.ul (...),(...)-(...) W..

Dowód

: pismo z dnia 30 maja 2014 r. wraz z kopertą nadawczą karta 128-130
Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2014 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu w sprawie VIII GU 5/14 ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika -(...) spółki akcyjnej.

Dowód:

odpis KRS karta 76-81
W dniu 30 czerwca 2015 r.spółka (...)skierowała do Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu wniosek o zawezwanie przeciwnika GminyU.do próby ugodowej w sprawie o zapłatę kwoty 461.128,02 zł tytułem zwrotu części należnego wynagrodzenia zatrzymanego przez generalnego wykonawcę –(...) spółkę akcyjnąna poczet zabezpieczenia należytego wykonania umowy o roboty budowlane nr 1/bud.(...)zawartej w ramach realizacji inwestycji: „BudowaCentrum (...)wU.”.
W odpowiedzi na wniosek GminaU.wskazała na brak możliwości zawarcia ugody na warunkach zaproponowanych we wniosku. Zarzucając niezgodność twierdzeń wnioskodawcy z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń, gmina wskazała na brak jakiejkolwiek wiedzy o realizowaniu prac budowlanych z działem tego podwykonawcy.
W trakcie posiedzenia przeprowadzonego w sprawie o sygn. akt XV GCo 448/15 przewodniczący w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu stwierdził, że do zawarcia ugody nie doszło.

Dowód:

wniosek z dnia 30 czerwca 2015 r. karta 82-84,
odpowiedź na wniosek karta 82-87,
protokół posiedzenia karta 88

Sąd zważył co następuje:
Roszczenie powoda oparte jest na przepisieart. 6471§ 5 k.c.Zgodnie z tym przepisem, wykonawca zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. Powyższy przepis wprowadza ustawową odpowiedzialność za cudzy dług. Inwestor na podstawieart. 6471§ 5 k.c.zostaje obciążony odpowiedzialnością za realizację umowy, której nie jest stroną.
Istota niniejszego sporu sprowadzała się do kwestii solidarnej odpowiedzialności inwestora za zwrot zatrzymanej na mocy umowy przez generalnego wykonawcę części należnego podwykonawcy wynagrodzenia, stanowiącego zabezpieczenie należytego wykonania umowy.
Zgodnie zart. 6471§ 2 k.c.(w brzmieniu obowiązującym w chwili zawarcia umowy o podwykonawstwo) do zawarcia przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą wymagana jest zgoda inwestora. Jeżeli inwestor, w terminie 14 dni od przedstawienia mu przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej projektu, wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robót określonych w umowie lub projekcie, nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważa się, że wyraził zgodę na zawarcie umowy.
Umowa, o której mowa w powołanym przepisie powinna być dokonana w formie pisemnej pod rygorem nieważności (art. 6471§ 4 k.c.).
Analiza treści przytoczonych regulacji prowadzi do wniosku, że do powstania solidarnej odpowiedzialności generalnego wykonawcy i inwestora wobec podwykonawcy wystarczające jest spełnienie dwóch przesłanek. Pierwszą z nich stanowi zawarcie przez wykonawcę z podwykonawcą umowy na piśmie, której przedmiotem jest wykonanie robót budowlanych. Drugą przesłankę odpowiedzialności solidarnej inwestora i generalnego wykonawcy wobec podwykonawcy stanowi wyrażenie przez inwestora zgody na zawarcie umowy pomiędzy wykonawcą a podwykonawcą. W każdym wypadku, w myślart. 6 k.c.w zw. zart. 232 k.p.c., na podwykonawcy spoczywa ciężar udowodnienia, że objęte odpowiedzialnością solidarną roszczenie powstało i jest wymagalne.
W rozpatrywanej sprawie, w świetle zebranego materiału dowodowego w postaci dokumentów, a w szczególności załączonych do akt umów, protokołów odbioru a także zeznań świadków, nie ulega wątpliwości, że pomiędzy powodem – podwykonawcą aspółką (...)generalnym wykonawcą zawarta została umowa o wykonanie robót budowlanych, a prace powierzone powodowi na mocy tej umowy zostały wykonane i odebrane. Pozwana będąca inwestorem nie podniosła zarzutów dotyczących zakresu, wartości czy prawidłowości zrealizowanych robót. Spełniona została też przesłanka zawarcia umowy na piśmie.
Spór natomiast koncentrował się na kwestii drugiej z przesłanek solidarnej odpowiedzialności inwestora, a mianowicie wyrażenia zgody na zawarcie umowy pomiędzy generalnym wykonawcą a podwykonawcą. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że zgoda inwestora na zawarcie przez podwykonawcę umowy z wykonawcą może być wyrażona w sposób czynny (aktywny), polegający na wyraźnym lub dorozumianym oświadczeniu woli lub bierny (milczący) objawiający się brakiem zgłoszenia przez inwestora sprzeciwu w terminie 14 dni od przedstawienia inwestorowi przez wykonawcę umowy, o czym wyraźnie jest mowa wart. 6471§ 2 k.c.(zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2010 r., II CSK 210/10, OSNC 2011/5/59, OSP 2012/5/48).W powołanym wyroku Sąd Najwyższy podkreślił, że warunkiem skuteczności zgody wyrażonej milcząco jest przedstawienie inwestorowi przez wykonawcę umowy zawartej z podwykonawcą lub jej projektu wraz z częścią dokumentacji dotyczącej wykonania robót określonych w umowie lub projekcie, przy czym przedstawienie to musi być kierunkowe – w celu wyrażenia przez inwestora zgody na zawarcie takiej umowy podwykonawczej.
Odnosząc te rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że nie zachodzą określone wart. 6471§ 2 zdanie drugie k.c.przesłanki pozwalające na uznanie, że doszło do wyrażenia zgody w sposób milczący, bowiem w sprawie nie budziło wątpliwości, że pozwanej nie została przedłożona umowa zawarta z podwykonawcą lub też jej projekt wraz z częścią dokumentacji dotyczącej wykonania robót określonych w umowie lub projekcie. W niniejszej sprawie nie wykazano w żaden sposób jakoby kiedykolwiek umowa pomiędzyspółką (...)(generalnym wykonawcą) aspółką (...)(podwykonawcą) została przedstawiona inwestorowi, a tym samym nie wchodzi w rachubę taki sposób wyrażenia zgody przez gminę.
Jak zaznaczono powyżej oczywiste jest, że akceptacja podwykonawcy może zostać wyrażona w inny sposób, jeśli zaś chodzi o formę wyrażenia tej zgody to może być ona udzielona w każdy sposób, który dostatecznie ją uzewnętrznia (art. 60 k.c.). Jednocześnie zauważyć trzeba, żeart. 6471§ 2 k.c.nie daje podstaw do rozszerzenia wymagań dotyczących zgody poprzez milczenie inwestora na wypadki, w których zgoda jest wyrażona w sposób czynny.
Zdaniem sądu brak też jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że pozwana gmina będąca inwestorem wyraziła zgodę wprost, czy to ustnie, czy pisemnie, na zawarcie umowy podwykonawczej generalnego wykonawcy z powodem. W tym względzie nie można było podzielić argumentacji strony powodowej co do tego, że akceptacja powoda nastąpiła w złożonym przez byłego Wójta GminyU.S. Z.oświadczeniu, zawartym w piśmie datowanym na dzień 12 września 2009 r. Jak wynika z zeznań świadkaS. Z.podpis na piśmie został przez niego złożony znacznie później niż mogłaby sugerować data pisma. Wprawdzie świadek, z uwagi na brak pamięci, nie potrafił dokładnie określić daty umieszczenia wyrażonej na piśmie akceptacji, twierdząc, że miało to miejsce jesienią 2012 lub 2013 r., niemniej z całą stanowczością wyjaśnił, że było to po dniu 13 grudnia 2010 r. Datę tę uznać należy przy tym za znamienną gdyż od tego momentuS. Z.przestał piastować stanowisko wójta pozwanej gminy. Z tego też powodu na piśmie, poza podpisemS. Z.z adnotacją „akceptuję”, nie została umieszczona żadna pieczęć. Z zeznań tego świadka wynika również, że zupełnie inaczej rozumiał on sens i znaczenia złożonego na tymże piśmie oświadczenia. Świadek wyjaśnił mianowicie, że złożenie podpisu miało być wyrazem pozytywnej opinii o jakości pracy czy oceny realizowanych na budowie przezA. R. (1)obowiązków, a nie potwierdzeniem rzekomej akceptacji powoda –spółki (...)jako podwykonawcyspółki (...). Świadek wskazał też, że dopiero wtedy, w trakcie konsultacji co do oceny pracyA. R. (1), przeprowadzonej między innymi zM. D.(dyrektorem oddziałuspółki (...)wS.), powziął wiedzę, o tym żeA. R. (1)reprezentujespółkę (...), która była z kolei podwykonawcąspółki (...). Z dotychczasowej jego wiedzy wynikało zaś, że podwykonawcąspółki (...)było tylkoprzedsiębiorstwo (...).
W zaistniałej sytuacji, niezależnie od wykładni oświadczenia woli, podpisS. Z.na piśmie datowanym na dzień 12 września 2009 r. nie mógł w żaden sposób świadczyć o tym, że inwestor – GminaU.akceptował obecność i wykonywanie robót przez podwykonawcęspółkę (...), po pierwsze dlatego, że został złożony w czasie, w którym roboty były już zakończone (jesienią 2012 lub 2013 r.), a po drugie pochodził od osoby, która nie pełniła już funkcji wójta. Kolejny zaś wójtJ. K. (2)o istnieniu i wykonywaniu robót przezspółkę (...)nie miał żadnej wiedzy, podobnie zresztą jak i inne osoby pracujące w pozwanej gminie, które zeznawały w sprawie w charakterze świadków. Wszyscy ci świadkowie, m.in.G. C.,M. J.,M. K.,P. B.zgodnie zeznawali, że kojarzyli jednego podwykonawcę, którym byłoprzedsiębiorstwo (...). Z ich wiedzy wynikało też, że(...)był podwykonawcą generalnego wykonawcyspółki (...), a nie dalszym podwykonawcąspółki (...). Istotne jest przy tym, że zgłoszenia inwestorowi podwykonawcy –przedsiębiorstwa (...)dokonał właśnie generalny wykonawca czylispółka (...), a niespółka (...)będąca stroną umowy o dalsze podwykonawstwo. Powyższe wynika wprost z pisemnego zgłoszenia z dnia 21 września 2009 r. i w pełni uzasadnia przekonanie pracowników Gminy o tym, że(...)został zaangażowany w realizację inwestycji poprzezspółkę (...), a nie przezspółkę (...), o której udziale nikt z Gminy nie wiedział. Treść zgłoszenia wskazuje przy tym, że zostało ono przygotowane przezM. D., którego dane widnieją w zgłoszeniu.
Nie można podzielić też argumentacji powoda, który utrzymywał, że skoro to jego z(...)wiązała umowa o roboty budowlane, a Gmina zaakceptowała(...)jako podwykonawcę, to musiała jednocześnie mieć wiedzę o udziale powoda w realizacji inwestycji. Z materiału dowodowego nie wynika bowiem, iż do Gminy kiedykolwiek faktycznie dostarczona została umowa wiążącaspółkę (...)zprzedsiębiorstwem (...), a w konsekwencji brak jest przesłanek do formułowania na tej podstawie jakichkolwiek domniemań faktycznych. Zauważyć przy tym trzeba, że, jak wynika z zeznań wójtaJ. K. (2), przedstawicielespółki (...)skarżyli się w rozmowach telefonicznych na brak zapłaty, jednakże nie ze stronyspółki (...)- bud, leczW., co uzasadniało jego przekonanie, iż to generalnego wykonawcę łączy umowa zespółką (...).
Jak już wspomniano, od przedstawienia inwestorowi umowy podwykonawczej i dokumentacji nie jest też uzależniona czynna zgoda inwestora na zawarcie umowy o podwykonawstwo, wyrażona również w sposób dorozumiany. Inwestor może wyrazić zaś zgodę na zawarcie umowy o podwykonawstwo w sposób czynny dorozumiany, na przykład przez tolerowanie obecności podwykonawcy na placu budowy, dokonywanie wpisów w jego dzienniku budowy, odbieranie wykonanych przez niego robót, oraz dokonywanie podobnych czynności. Jednakże czynna zgoda inwestora, wyrażona również konkludentnie, na zawarcie umowy z podwykonawcą, może być uznana za skuteczną tylko jeśli miał on wiedzę o istotnych elementach tej umowy, decydujących o zakresie jego solidarnej odpowiedzialności za wynagrodzenie podwykonawcy, a więc przede wszystkim o wynagrodzeniu i zakresie robót powierzonych konkretnemu podwykonawcy. Nieistotne jest źródło wiedzy, natomiast niezbędne jest, aby umowa została zindywidualizowana podmiotowo i przedmiotowo(por. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2013 roku, I ACa 1031/13).W myśl powołanego już wcześniej wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2010 r. zgoda inwestora, wyrażona w sposób dorozumiany czynny, na zawarcie umowy wykonawcy z podwykonawcą, jest skuteczna, gdy dotyczy konkretnej umowy, której istotne postanowienia, decydujące o zakresie solidarnej odpowiedzialności inwestora z wykonawcą za wypłatę wynagrodzenia podwykonawcy są znane inwestorowi, albo z którymi miał możliwość zapoznania się.
W świetle powyższych uwag Sąd miał przed wszystkim na uwadze, że z żadnych załączanych do akt niniejszej sprawy, a istotnych dla procesu inwestycyjnego dokumentów, czyli protokołów z narad czy protokołów odbiorów, nie wynika, ażeby w procesie tym uczestniczył jakikolwiek reprezentantspółki (...). Oczywiście w dokumentach tych widnieją daneA. R. (1)(prezesa zarządu spółki R-B.) niemniej wymienione zostały tam jako dane kierownika budowy bądź jako wykonawcyspółki (...). W taki też sposóbA. R. (1)był postrzegany przez wszystkich przedstawicieli innych uczestników inwestycji, w tym reprezentantówprzedsiębiorstwa (...). Z zeznańG. B.wynika, żeA. R. (1)kojarzył się przede wszystkim jako kierownik budowy,J. K. (1)zeznał zaś, żeA. R. (1)„raczej” reprezentowałspółkę (...).
W przypadku, w którymA. R. (1)w trakcie realizacji inwestycji, np. podczas narad, występowałby jako reprezentant podwykonawcyspółki (...)za zupełnie nielogiczne i niezrozumiałe uznać należałoby wyszczególnianie w protokołach dalszego podwykonawcy, czyliprzedsiębiorstwa (...), przy jednoczesnym pominięciuspółki (...). Z tych względu Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkaM. D.i przesłuchanego w charakterze strony powodowejA. R. (1), według których przedstawiciele Gminy wiedzieli o tym, żespółka (...)wykonuje roboty przy budowieCentrum (...)wU.. Część tych zeznań była wprost sprzeczna z dokumentami. Wbrew przecież zeznaniomM. D., to niespółka (...)ale właśniespółka (...)zwróciła się do GminyU.o wyrażenie akceptacji zatrudnienia podwykonawcyprzedsiębiorstwa (...)do wykonania robót ogólnobudowlanych na zadaniu „BudowaCentrum (...)wU.(k. 147).
Nie sposób było też uznać za wiarygodne twierdzenia, że inwestor akceptował w jakikolwiek sposób obecność pracownikówspółki (...)na terenie budowy, chociażby z uwagi na fakt, że takich pracowników w zasadzie nie było. Na okoliczność tę wskazał nawet zawnioskowany przez stronę powodową świadek w osobieM. Z.(pracownicy powoda), która zeznała, że nie kojarzy żadnych pracowników fizycznychspółki (...). Z żadnych dowodów nie wynika też aby ewentualni pracownicy powodowej spółki w jakikolwiek sposób byli widoczni, rozpoznawani na budowie przez używanie oznakowanej odzieży czy sprzętu, które mogłoby sugerować powiązanie z powodowąspółką (...).
Zdaniem Sądu o ewentualnej wiedzy Gminy o udzialespółki (...)w procesie budowlanym nie może przesądzać również treść korespondencji elektronicznej, na którą powoływał się powód, a to z uwagi na okres, w którym była prowadzona. Nie ulega przecież wątpliwości, że wymiana wiadomości e- mail miała miejsce po zakończeniu procesu budowlanego i związana była przede wszystkim z uprawnieniami z tytułu gwarancji czy rękojmi i dotyczyła zgłaszanych usterek, wad i kolizji. Kierowanie zaś korespondencji doA. R. (1)wynikało z faktu, że to on z racji sprawowanych wcześniej na budowie funkcji wskazany był jako osoba także i w tym zakresie decyzyjna. Samemu z kolei faktowi, że w adresie poczty elektronicznejA. R. (2)zawierała się część nazwaspółki (...)nie można przypisywać większego znaczenie, zwłaszcza z punktu widzenia interesów Gminy, skoro dla osób występujących w jej imieniu celem było uzyskanie efektywnego kontaktu z właściwą osobą, nie zaś interpretowanie kwestii formalnych dotyczących adresu, pod którym korespondencja ma być kierowana. Podkreślenia przy tym wymaga, że korespondencje tę prowadzili pracownicy, do obowiązku których należało właśnie sygnalizowanie usterek, którzy nie byli zorientowani co do kwestii związanych z realizacją procesu budowlanego.
Podobnie Sąd ocenił też pismo z dnia 30 maja 2014 r. skierowane doA. R. (1)tradycyjną pocztą (adresowane(...) sp. z o.o.), w którym Gmina domagała się usunięcia usterek. Pismo to zostało wysłane po upływie znacznego czasu od zakończeniu inwestycji, tak więc nawet powzięcie wówczas wiedzy o uczestnictwiespółki (...)w procesie budowanym nie mogło w jakikolwiek sposób rzutować na ocenę świadomości Gminy w trakcie realizacji inwestycji. Niezależnie od tego, takie właśnie zaadresowanie pisma mogło wynikać z wcześniejszego przekazania takiego adresu do korespondencji zA. R. (1).
O rzekomej wiedzy Gminy nie świadczą także okoliczności, na które wskazywała świadekM. Z., a odnoszące się do kontaktów telefonicznych nawiązywanych z Gminą jeszcze w trakcie realizacji inwestycji. W trakcie tych rozmówM. Z.próbowała ustalać kwestię płatności faktury ze strony inwestora na rzeczspółki (...). Świadek nie wskazała z kim rozmawiała, niemniej istotne jest, że rozmowy prowadziła z pracownikami księgowości Gminy, które z natury rzeczy nie są osobami decyzyjnymi. Mimo, żeM. Z.przedstawiała się jako pracownikspółki (...), dla udzielenia jej odpowiedzi osoby te nie musiały ustalać rodzaju relacji łączących poszczególnych uczestników procesu inwestycyjnego.
Dla wykazania odpowiedzialności pozwanej powód powoływał się również na fakt wysłaniaaneksu nr (...)doumowy nr (...)/bud.(...)i powzięcie przez Gminę właśnie z tego dokumentu wiedzy o istnieniuspółki (...)jako podwykonawcy. Złożony do akt dokument w postaci aneksu nie został przy tym opatrzony żadną datą, z dowodu potwierdzenia nadania przesyłki wynika jednak, że został on wysłany na adres Gminy 14 września 2011 r., podczas gdy końcowy odbiór robót miał miejsce 30 czerwca 2011 r. a zatem i ten argument okazał się nietrafny.
Reasumując, analiza materiału dowodowego doprowadziła do wniosku, że pozwany inwestor nie wyraził zgody na wykonywanie robót przez(...) spółkę z o.o.w żaden z opisanych wcześniej sposobów, a tym samym powód nie zdołał wykazać ziszczenia się przesłanki odpowiedzialności solidarnej Gminy. W tej sytuacji powództwo zostało oddalone.
Ze względu na oddalenie powództwa w całości Sąd uznał, że powód jest stroną przegrywającą w niniejszej sprawie. Stosownie doart. 98 § 1 i 3 k.p.c.strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Uznając co do zasady za niezbędne do celowej obrony pozwanej koszty ujęte w przedłożonym przez nią spisie kosztów Sąd uwzględnił kwotę 2.218 zł, obejmującą koszty dojazdu i noclegu związane z przesłuchaniem świadków w drodze odezwy przed SR we Wrocławiu (dwukrotnie) i SR w Szczecinie. Nie podlegała uwzględnieniu jedynie kwota wniesionej przez pozwaną zaliczki na poczet kosztów świadków, gdyż z analizy akt wynika, że nie została wykorzystana, a należności świadków zostały wypłacone z zaliczki strony powodowej. Zaliczka w kwocie 1.000 zł podlega zatem zwrotowi, a tym samym nie wchodzi w skład kosztów procesu podlegających rozliczeniu pomiędzy stronami. Na zasądzoną ostatecznie kwotę 13.018 zł składało się również wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej będącego adwokatem w wysokości 10.800 zł, określone na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, ze zm.).