Sąd Okręgowy w Olsztynie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 845/17
Data wyroku: 2018-01-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Rafał Jerka
Teza: Nie jest pracą w warunkach szczególnych praca tokarza/frezera przy obróbce detali żeliwnych poza odlewnią

Sygn. akt IV U 845/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 stycznia 2018 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Rafał Jerka

Protokolant:

st. sekr. sądowy Alina Dziarkowska

po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. w Olsztynie
na rozprawie
sprawyM. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaM. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 12 stycznia 2017 r. nr(...)

o d d a l a o d w o ł a n i e
/-/ SSO R. Jerka
IV U 845/17

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.decyzją z dnia 12.01.2017 r odmówiłM. S.prawa do  emerytury z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych.
W uzasadnieniu wskazał, iż:
- nie zaliczył do ogólnego stażu pracy okres zatrudnienia od 1.09.1970 r. do 31.03.1975 r. w(...)wB., gdyż wystawione za ten okres świadectwo pracy zawiera błędy formalne – błąd w dacie urodzenia ubezpieczonego
- nie zaliczył do okresu pracy w warunkach szczególnych okres pracy od 8.07.1975 do 31.12.1998 r. w(...) Fabryce (...)wB.gdyż z wystawionego świadectwa pracy wynika iż zajmował on stanowisko frezera/tokarza/ , które nie zostało zaliczone do stanowisk pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach
M. S.w odwołaniu od powyższej decyzji domagał się przyznania prawa do emerytury po uprzednim zaliczeniu do ogólnego stażu pracy okresu od 1.09.1970 r. do 31.03.1975 r, oraz zaliczeniu do okresu pracy w warunkach szczególnych okresu od 8.07.1975 do 31.12.1998 r.
Sąd ustalił co następuje:
C. S.w okresie od 1.09.1970 r. do 31.03. 1975 świadczył pracę w(...)wB.
Następnie w okresie od 8.07.75 do 31.12.98 r. świadczył pracę w(...) Fabryce (...)wB.jako frezer/tokarz/frezer . Zajmował się wstępną obróbką i skrawaniem na tokarce/frezarce detalów żeliwnych do pomp wodnych ( np. wirników, korpusów, lejów wlotowych ) Elementy te przychodziły z odlewni, gdzie były wybijane, oczyszczane i wykańczane.
( bezsporne: akta osobowe, zeznania ubezpieczonego k. 53 – zeznaniaC. D.k. 53 v,B. G.k. 53v – 54, opinia biegłego k. 64 – 95 )
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie
Podstawową kwestią sporną było ustalenie czy praca ubezpieczonego obrabiarką (tokarką/frezarką ) odpowiadała rodzajowo pracy wskazanej w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach wykazie A, dziale III pod poz. 23 tj. przy odlewaniu żeliwa.
Wymieniony wskazywał, iż skoro zajmował się obróbką – skrawaniem detali żeliwnych, który przychodziły do zakładu w formie odlewów to jego pracę należy przyporządkować do wykazu A, dziale III pod poz. 23 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach tj. do pracy przyodlewaniustaliwa,żeliwa, metali nieżelaznych i rur.
Twierdzenia te są błędne.
Po pierwsze zauważyć należy, iżrozporządzenie Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) w załączniku A, w dziale III (W hutnictwie i przemyśle metalowym), w części dotyczącej „Odlewania staliwa, żeliwa, metali nieżelaznych i rur” pod pozycją 23 wymieniło czynności „Wybijanie, oczyszczanie i wykańczanie odlewów”.
Odlewanieoznacza wytwarzanie przedmiotów przez wypełnianie form ciekłym metalem. Odlewanie przeprowadza się w ściśle określonej temperaturze, która zależy od rodzaju odlewanego tworzywa, materiału i temperatury formy, masy i kształtu odlewu, a także technologii odlewania.
Wybijanieodlewów to usuwanie zakrzepniętych odlewów z form. Wybijanie należy do najcięższych i niebezpiecznych operacji ze względu na wydzielanie się dużych ilości pyłu, gazów i ciepła. Podstawowymi urządzeniami do wybijania odlewów z form są kraty wstrząsowe i kraty wibracyjne. Działanie krat polega na wstrząsaniu skrzynki z masą i odlewem. Pod wpływem wstrząsów masa formierska ulega rozbiciu i wysypuje się, zwykle na przenośnik umieszczony pod kratą, a odlew (jeśli skrzynka jest użebrowana), pozostaje na żebrach pustej skrzynki, po czym transportowany jest do oczyszczalni.
Po wybiciu odlewu z formy przenosi się go dooczyszczalni, gdzie oddziela się od odlewu wlewy, nadlewy, przelewy, zalewki oraz usuwa rdzenie i przypaloną masę formierską i rdzeniową. Układ wlewowy odlewów wykonanych z tworzyw kruchych (np. żeliwo szare i białe) oddziela się od odlewów przez odłamywanie uderzeniami młotka lub odtrącanie w bębnach. Do odcinania układów wlewowych odlewów z żeliwa ciągliwego stosuje się prasy mimośrodowe. Układy wlewowe można też usuwać przez wiercenie i przy użyciu obcinarek, w których narzędziem tnącym jest cienka, elastyczna tarcza szlifierska.
Oczyszczanie i obróbka wykańczająca odlewów obejmuje zespół operacji po wybiciu odlewów z form. Zależnie od rodzaju odlewu dobiera się najbardziej racjonalny sposób i kolejność wykonania poszczególnych czynności.
Oczyszczanie powierzchni odlewów może odbywać się metodami: ścierną, strumieniowo-pneumatyczną, strumieniowo-wodną, rzutową, chemiczną i elektrochemiczną.
Po oczyszczeniu powierzchni usuwa się zalewki, czyli cienkie warstwy metalu występujące w miejscu niedokładnego przylegania części formy. Do ich usunięcia iwyrównaniapowierzchni średnich i ciężkich odlewów stosuje się młotki i przecinaki pneumatyczne. Do usuwania zalewek stosuje się również specjalne prasy lub wysokoobrotowe szlifierki. W celu usunięcia nierówności materiału, który pozostał na odlewie po oczyszczeniu jego powierzchni i usunięciu układu wlewowego oraz zalewek, stosuje się szlifowanie. Używa się do tego celu szlifierek ręcznych (wahadłowych) i wrzecienników szlifierskich.
Maszynami służącymi do oczyszczenia i obróbki odlewu są bębny obrotowe i wibracyjne, oczyszczarki strumieniowe, szlifierko-polerki szlifierki różnego rodzaju.
Szerzej w powyższym zakresie zob. E. P., „Wybijanie, oczyszczanie i wykańczanie odlewów”, Instytut (...), R. 2007 oraz A. T., „Wybrane zagadnienia z odlewnictwa”, K., Wydawnictwo Politechniki (...)). ( por. też wyrok Sądu  Apelacyjnego w Białymstoku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 września 2015 r. III AUa 1489/14 )
Po drugie charakterystyka wskazanych czynności, uzmysławia systematykę wskazanych prac, które zostały przypisane do działu III hutnictwa i przemysłu metalowego ale umiejscowionew odlewniach( ! ) staliwa,żeliwa, metali nieżelaznych i rur.
Po trzecie powyższe okoliczności potwierdza też zarządzenie nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marcu 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego w wykazie A, dziale III pod poz. 23 gdzie wskazano rodzaje stanowisk, które sąbezpośrednio związane z pracą w odlewniach przy wybijaniu, oczyszczaniu i wykańczanie odlewóww odlewniach, gdzie wymieniono:
1) naprawiacz wad odlewów
2) oczyszczacz odlewów
3) operator maszyn do obróbki wiórowej odlewów żeliwnych
4) operator urządzeń suszących w odlewni
5) próbowacz wyrobów (odlewów) na ciśnienie
6) smołowacz odlewów
7) traser odlewów
8) wybijacz odlewów, form i rdzeni
9) wykańczacz odlewów
10) wypalacz wad powierzchniowych
11) wyżarzacz odlewów
Reasumując pracą w warunkach szczególnych kwalifikowaną z  wykazu A, dziale III pod poz. 23 będzie tylko praca , która spełnia łącznie wskazane wymagania

a
odbywa się odlewniachstaliwa,żeliwa, metali nieżelaznych i rur

b
odpowiadająca rodzajowo pracom opisanym wcześniej jakowybijanie, oczyszczanie i wykańczanie odlewów

c
odpowiadająca stanowiskom wskazanych w zarządzeniu nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marcu 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego w wykazie A, dziale III pod poz. 23

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości iż po pierwsze iż ubezpieczony nie wykonywał pracy w odlewni żeliwa ( gotowe odlewy żeliwne przychodziły z zewnątrz ). Po drugie nie wykonywał on prac wyżej opisanych które składały się na rodzajowy ciąg czynności określanych zbiorczo jakowykańczanie odlewów, a jedyne zajmował się wstępną obróbką i skrawaniemgotowych odlewówza pomocą tokarki ( frezarki ) tj.wykonywał prace ślusarskie.Dodatkowo fakt, iż nie wykonywał on wskazanych prac potwierdza to, iż jego stanowisko ( frezer, tokarz ) nie zostało wymienione w zarządzeniu nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marcu 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego w wykazie A, dziale III pod poz. 23.
Reasumując praca wymienionego nie odpowiadała rodzajowo pracom wskazanym w wykazie A, dziale III pod poz. 23 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. Takiego rozumieniu przepisu znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym np. wyrok SA w Gdańsku z dnia 29 września 2015 r. III AUa 1489/14, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 września 2015 r.III AUa 1489/14 czy też wyrok SN z dnia 6 lipca 2016 r. II UK 296/15. W tym ostatnim wypadku sąd wyraźnie wskazał, iż przez pracą przy wykańczaniu odlewównależy rozumieć obróbkę wykańczającą odlew po wybiciu odlewu z formy, gdy zachodzi konieczność oczyszczenia odlewu z przywartej masy formierskiej, bądź gdy odlew po takim oczyszczeniu lub wykonaniu detali ma być produktem finalnym. Korzysta się wówczas z urządzeń szlifierskich, zatem szkodliwość pracy przy wykańczaniu odlewów jest porównywalna z pracą szlifierza. Nie można natomiast traktować wytwarzania z odlewu wyrobu finalnego (części zamiennej) na tokarkach, jako pracy polegającej na wykańczaniu odlewu w przyjętym powyżej rozumieniu. Inny jest bowiem przedmiot tej pracy, używa się innych narzędzi oraz wykonuje się ją w innych warunkach (poza odlewnią). Nie ulega zatem najmniejszej wątpliwości, że warunki pracy tokarza (operatora obrabiarek zespołowych) nie są tak samo szkodliwe, jak warunki pracy przy wykańczaniu odlewów w odlewniach, gdzie podstawowe zagrożenie dla życia i zdrowia pracowników stanowiwysokie stężenie pyłu, zagrożenie poparzeniem i gorący mikroklimat.Na ten aspekt kwalifikacyjny wyraźnie wskazuje opinii biegłego ( opinia k. 64 – 95 ), który wskazuje , iż wyodrębnienie tych prac jako pracy w warunkach szczególnych ma związek ze szkodliwymśrodowiskiem pracy, który panuje w odlewniach a który nie występuje w przypadku rzeczy pracowników, którzy są zatrudnieniu w zakładach produkcyjnych a do których zadań należy wstępna obróbka/skrawaniem gotowych elementów dostarczonych przez odlewnie. Mając na uwadze powyższe Sąd w oparciu o powołane przepisy oddalił odwołanie.
/-/ SSO Rafał Jerka