Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1418/16
Data wyroku: 2018-01-04 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Pawe ł Szymański

Sygn. akt I Ns 1418/16

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 1 grudnia 2017 r.
Gmina(...) W.wniosła o stwierdzenie, że spadek poM. F., zmarłej 5 stycznia 1994 r. wW., nabyłF. F.na podstawie testamentu notarialnego. W uzasadnieniu wskazała, że spadkodawczyni pozostawiła po sobie trójkę dzieci:K. K. (1),J. F. (1)orazF. F.. Podniosła, że uzyskała informację o sporządzeniu przez spadkodawczynię testamentu notarialnego, w którym jako jedynego spadkobiercę powołałaF. F.(wniosek – k.2-3).
W odpowiedzi na wniosek uczestniczkaK. K. (1)wniosła o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłejM. F.. W treści odpowiedzi na wniosek podniosła, że jej matkaM. F.i ojciecJ. F. (1)mieli łącznie pięcioro dzieci. Prócz uczestników wskazanych we wniosku, dziećmi rodzicówK. K. (1)byli również:K. F. (1), który zmarł w dniu 21 czerwca 1992 r i pozostawił po sobie żonę i dwójkę dzieci, orazJ. J., która zmarła w dniu 5 marca 2010 r, a która w dacie śmierci, będąc wdowa pozostawiła po sobie córkęH.. Nadto poinformowała, że według jej wiedzyJ. F. (1)nie pozostawił testamentu oraz wskazała, że nie było prowadzone postępowanie spadkowe po jej zmarłym ojcu(odpowiedź na wniosek – k.43).
Na rozprawie w dniu 20 stycznia 2017 r. Sąd dokonał otwarcia i ogłoszenia testamentu notarialnego i w tym samym dniu, na rozprawie uczestniczkaK. K. (1)oświadczyła, że zamierza wszcząć postępowanie spadkowe poJ. F. (2)(protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu notarialnego –k.75, protokół rozprawy – k.77).
Dnia 7 lipca 2017 r.K. K. (1)złożyła do tutejszego Sądu wniosek o stwierdzenia nabycia spadku poJ. F. (1)wraz z wnioskiem o połączenie zainicjowanego wnioskiem postępowania ze sprawą spadkową małżonki zmarłegoM. F.zarejestrowanej pod sygnatura akt I Ns 1418/16. Wpetitumwniosłao stwierdzenie, że spadek po zmarłymJ. F. (1)zmarłym dnia 10 września 1977 r. wW.–U., ostatnio stale zamieszkałym pod adresemul. (...)wW., nabyli na podstawie ustawy:M. F.,K. K. (1),F. F.,K. F. (1),J. J.w częściach równych po 1/6 części spadku każde, tj. małżonka i pięcioro dzieci w tym, że w miejsce nieżyjących dzieci wchodzą ich zstępni i dziedziczą udział ich wstępnego.
W uzasadnieniu wskazała, że spadkodawca nie posiadał innych dzieci niż wskazane,w tym również dzieci pozamałżeńskich ani przysposobionych. Wszyscy spadkobiercy ustawowi bądź ich zstępni biorą udział w niniejszym postępowaniu. Zmarły nie pozostawił po sobie testamentu, a w skład spadku wchodzi: działka z domem przyul. (...)wW.(wniosek w dołączonych aktach sprawy o sygn.: I Ns 469/17 – k.2-3).
Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2017 r. Sąd połączył sprawę z wnioskuK. K. (1)zarejestrowaną pod sygn. akt I Ns 469/17 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawąz wniosku Gminy(...) W.tocząca się pod sygn. I Ns 1418/16(postanowienie w dołączonych aktach sprawy o sygn. I Ns 469/17 – k.19)
S ąd ustalił następujący stan faktyczny:
M. F.zmarła w dniu 5 stycznia 1994 r. wW., gdzie ostatnio stale zamieszkiwała. W dacie zgonu był wdową po zmarłym w dniu 10 września 1977 r.J. F. (1). Pozostawili po sobie pięcioro dzieci:K. K. (1)(z domu:F.),F. F.,J. F. (1),K. F. (1)orazJ. J.(z domu:F.).(dowód: odpis skrócony aktu zgonuM. F.–k.5 oraz odpis zupełny aktu zgonuM. F.–k. 9-9v. w dołączonych aktach o sygn.: I Ns 469/17, odpis zupełny aktu zgonuJ. F. (1)– k.11 w dołączonych aktach o sygn.: I Ns 469/17, odpis zupełny aktu małżeństwaK. F. (2)iK. K. (2)– k.7-7v. odpis zupełny aktu urodzeniaF. F.– k.8-8v., zapewnienia spadkoweK. K. (1)– k. 114)
W dniu 21 czerwca 1992 r. zmarł syn spadkodawcówK. F. (1), w dniu 5 marca 2010 r. zmarła jako wdowaJ. J.pozostawiając po sobie córkęH. J., aktualnieH. P.z uwagi na zawarcie związku małżeńskiego, a w dniu 18 grudnia 2012 r. zmarłJ. F. (1), którego jedyną spadkobierczynią pozostałaG. F.(odpis skrócony aktu zgonuJ. F. (1)– k.6 oraz odpis zupełny aktu zgonuJ. F. (1)–k. 6-6v. w dołączonych aktach o sygn.: I Ns 469/17 odpis skrócony aktu zgonuK. F. (1)–k.4 w dołączonych aktach o sygn.: I Ns 469/17, odpis zupełny aktu zgonuJ. J.– k.7-7v. w dołączonych aktach o sygn.: I Ns 469/17,kopia aktu poświadczenia dziedziczenia poJ. F. (1)- k.10 - 12, wypis protokołu poświadczenia dziedziczenia w sprawie nabycia spadku poJ. F. (1)k.35-36, odpis skrócony aktu małżeństwa –k.73 – 73v.).
J. F. (1)iM. F.przysługiwało prawo użytkowania wieczystego nieruchomości przyul. (...)o nrKW (...)(odpis treści księgi wieczystej – k.46-50)
SpadkodawczyniM. F.sporządziła testament w formie aktu notarialnego przed notariuszemJ. S.w dniu 12 sierpnia 1988 r., w którym do całego spadku po sobie powołała synaF. F.(kopia testamentuM. F.w formie aktu notarialnego –k. 9)
ZmarłyJ. F. (1)nie posiadał dzieci pozamałżeńskich ani przysposobionych, nie pozostawił również po sobie testamentu. Żaden ze spadkobierców ustawowych nie odrzucił spadku, nie zrzekł się umownie dziedziczenia, nie został uznany za niegodnego dziedziczenia. Wnioskodawczyni, ani uczestniczka nie składały oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w terminie zakreślonym treściąart. 1015 § 1 kc.Po spadkodawcy nie był sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia (zapewnienia spadkowe wnioskodawczyni i uczestniczki – k. 22).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym przede wszystkim w oparciu o dołączone odpisy aktów stanu cywilnegoi wypis sporządzonego testamentu w formie aktu notarialnego. Sąd odebrał zapewnienie spadkowe odebrane odK. K. (1). Wskazane dokumenty nie były kwestionowane, ich autentyczność również nie wzbudziła żadnych wątpliwości Sądu. Zeznania wnioskodawczyni nie zostały również podważone, a uczestnicy postępowania biorący udział w rozprawie w dniu 1 grudnia 2017 r. nawet przyznali podnoszone twierdzenia w toku przewodu sądowego.
S ąd zważył co następuje:
Na wstępie rozważyć należało interes prawny wnioskodawcy w stwierdzeniu nabycia spadku po wskazanych spadkodawcach.
Uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku określaart. 1025 § 1 zd. 1 k.c., w myśl którego stwierdzenia nabycia spadku dokonuje się na wniosek osoby mającej w tym interes. Niewątpliwe jest, że wniosek o stwierdzenie nabycia spadku mogą zgłosić m.in. spadkobierca oraz spadkobierca osoby powołanej do spadku, która zmarła przed stwierdzeniem nabycia spadku.
Termin "interes" należy interpretować stosunkowo szeroko, nie zawsze musi to być interes prawny, chodzi o jakikolwiek interes, o charakterze osobistym czy majątkowym. Wniosek może więc złożyć każdy, kto jest zainteresowany w wywołaniu skutków prawnych związanych z prawomocnym stwierdzeniem nabycia spadku, w szczególności skutków określonych wart. 1025 § 2 i art. 1027 k.c.Interes prawny pełni w tym wypadku funkcję legitymacyjną, a ściśle uprawnienia do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Chodzi przy tym o obiektywny interes prawny, czyli obiektywną potrzebę wszczęcia postępowania (post. SN z dnia 28 stycznia 2009 r., IV CSK 361/08, OSNC-ZD 2010, nr 1, poz. 9).
W rozumieniuart. 1025 § 1 k.c.orazart. 669-679 k.p.c.zainteresowanymi w zgłoszeniu żądania stwierdzenia nabycia spadku są nie tylko spadkobiercy lub ich następcy prawni, lecz także wszystkie inne osoby mające interes prawny w prawidłowym wykazaniu następstwa po spadkodawcy, z czym wiążą się doniosłe skutki prawne, w szczególności przewidziane wart. 1025 § 2, art. 1027 i 1028 k.c.(post. SN z dnia 12 stycznia 1983 r., III CRN 218/82, OSNC 1983, nr 8, poz. 124).
Do kręgu osób uprawnionych do złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po danym spadkodawcy należy przede wszystkim zaliczyć każdego spadkobiercę oraz następców prawnych spadkobiercy.
W związku z powyższym Gmina(...) W.posiadała interes w stwierdzeniu nabycia spadku poM. F., której przysługiwało prawo użytkowania wieczystego gruntu przyul. (...)wW., w zakresie ustalenia osób zobowiązanych od uiszczenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego oraz podatku od wskazanej nieruchomości.
K. K. (1)niewątpliwie należała do kręgu spadkobierców poJ. F. (2)orazM. F., będąc córka zmarłych, co powoduje, że podsiadała legitymację do złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym ojcu.
Zgodnie z treściąart. 926 § 1 i 2 k.c.powołanie do spadku wynika z ustawy alboz testamentu. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. Powyższy przepis wyraża generalną zasadę, że powołanie do dziedziczeniaz testamentu ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym. Zasada ta zabezpiecza pełną realizację swobody w dysponowaniu majątkiem na wypadek śmierci. Testamentowy tytuł powołania do spadku wyłącza - z zastrzeżeniem wyjątku określonego wart. 926 § 3 k.c.- powołanie z ustawy, także wówczas, gdy osoby powołane w testamencie należą do kręgu spadkobierców ustawowych. Pierwszeństwo dziedziczenia testamentowego podkreśla zarówno judykatura (orz. SN z 31.01.1997 r. II CKU 58/96; orz. SN z 06.02.1998 r. I CKU 206/97), jaki doktryna (Skowrońska-Bocian Komentarz do kodeksu cywilnego Księga czwarta, spadki 2001, s. 37, pkt.6, M. Pazdan (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz do Kodeksu Cywilnego , t. II, s. 907).
Przekładając wskazane wyżej podstawy prawne na stan faktyczny niniejszej sprawy wskazać należy, że dziedziczenie ustawowe ma charakter subsydiarny, znajduje zastosowanie wtedy, gdy nie powołano spadkobiercy testamentowego albo powołany spadkobierca nie może lub nie chce dziedziczyć. Mianowicie, jeżeli spadkodawca nie pozostawił testamentu, to dopiero wówczas przepisykodeksu cywilnegostanowią w swej treści kto i z jakim udziałem dziedziczy spadek po osobie zmarłej. Natomiast, jeżeli spadkodawca pozostawił testament, rzeczą Sądu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku jest ocena ważności testamentu wobec treści przepisówkodeksu cywilnego, w tym ustalenie czy testament ten zawiera powołanie spadkobiercy. W niniejszej sprawie, jak wynika z materiału dowodowego,M. F.sporządziła testament, w którym do całości spadku powołała jako spadkobiercę synaF. F.. Treść aktu notarialnego Rep. A nr –VII- z dnia 12 sierpnia 1988 r. nie nasuwa wątpliwości co do rzeczywistej woli spadkodawczyni. Z aktu notarialnego jednoznacznie wynika, że jej wolą było powołanie spadkobiercy testamentowego w osobie synaF. F., o czym świadczą zawarte w nim sformułowana „do całości spadku powołuje”. W związku z powyższym, do dziedziczenia poM. F.dochodzi spadkobierca testamentowy.
Mając na względzie treśćart. 926 § 2 kcnależało nadto zaznaczyć, że ustawodawca daje pierwszeństwo porządkowi dziedziczenia określonemu przez spadkodawcę w testamencie, dlatego dziedziczenie ustawowe co do całości spadku ma miejsce tylko wtedy, gdy spadkodawca nie sporządził w ogóle testamentu albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą, albo gdy sporządził testament nie powołując spadkobiercy, a treść testamentu ogranicza się do innych rozrządzeń, wreszcie wtedy, gdy spadkodawca wprawdzie sporządził testament, ale okazał się on nieważny lub bezskuteczny.
W niniejszej sprawie bezsporną i niewątpliwą była okoliczność, że spadkodawczyni pozostawiła jeden testament – sporządzony przed notariuszem, w którym rozrządziła swym majątkiem na wypadek śmierci. Żaden z uczestników postępowania nie kwestionował ważności testamentu, ani też jego treści, związku z czym Sąd orzekł, że spadek poM. F.na podstawi testamentu otwartego i ogłoszonego w dniu 20 stycznia 2017 r. (k.75) nabył synF. F..
W przedmiocie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku poJ. F. (1)Sąd uznał, że dziedziczenie po tym spadkodawcy następuje na podstawie przepisów ustawy.
Nie można tracić z pola widzenia okoliczności, że zgodnie z dyspozycjąart. 1015 § 1 kcw brzmieniu obowiązującym w dacie śmierci spadkodawcy - Dz.U.1964.16.93 oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia,w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania;§ 2 art. 1015 k.c.stanowi zaś, że brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza .Art. 1018 § 3 kcstanowi zaś, że oświadczenieo przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem. Można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym.
W niniejszej sprawie wnioskodawca i uczestnicy nie składali oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
Z uwagi na fakt, że spadkodawca nie sporządził testamentu oraz spadkobiercy ustawowi nie odrzucili spadku w zakreślonym wart. 1015 kcterminie, zasadne było stwierdzenie nabycia spadku przez nich z mocy ustawy.
Zgodnie z dyspozycjąart. 931 § 1 kc.w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
Art. 932 § 1 k.c.stanowi zaś, że w braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadkuz ustawy jego małżonek i rodzice.Paragraf 2tego przepisu stanowi zaś, że udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.
Z uwagi na fakt, że spadkodawca pozostawił po sobie żonę i pięcioro dzieci na podstawieart. 931 § 1 k.c.powołani są oni do spadku po nim jako spadkobiercy ustawowi. Mając na uwadze powyższe rozważania, należało stwierdzić, że po zmarłymJ. F. (2)spadek nabyła żona w 1/4 części, oraz w pozostałej części wynoszącej 3/4 całości wszystkie dzieci w częściach równych, którymz osobna przypadało po 3/20 części spadku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.

S. P.łS.
Z.ądzenie: Odpis postanowienia wraz uzasadnieniem dor ęczyć pełnomocnikowi wnioskodawcy.