Sąd Okręgowy w Kaliszu
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 794/17
Data wyroku: 2018-02-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Romuald Kompanowski
Słowa kluczowe: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1. pkt. 4, ,art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt VU 794/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 lutego 2018 r.
Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Romuald Kompanowski
Protokolant p.o. stażysty Patrycja Kinder
po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2018 r. w Kaliszu
odwołańJ. N.prowadzącego działalność gospodarczą:Firma Handlowo-Usługowa (...)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 29 czerwca 2017 Nr(...)
w sprawieJ. N.prowadzącego działalność gospodarczą:Firma Handlowo-Usługowa (...)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o ustalenie ubezpieczenia dot.E. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 29 czerwca 2017 Nr(...)
w sprawieJ. N.prowadzącego działalność gospodarczą:Firma Handlowo-Usługowa (...)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o ustalenie ubezpieczenia dot.W. R.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 29 czerwca 2017 Nr(...)
w sprawieJ. N.prowadzącego działalność gospodarczą:Firma Handlowo-Usługowa (...)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o ustalenie ubezpieczenia dot.J. Ż.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 29 czerwca 2017 Nr(...)
w sprawieJ. N.prowadzącego działalność gospodarczą:Firma Handlowo-Usługowa (...)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o ustalenie ubezpieczenia dot.A. K. (1)

1
Oddala odwołania;

2
Zasądza od odwołującegoJ. N.prowadzącego działalność gospodarczą:Firma Handlowo-Usługowa (...)kwotę 2 250,00 (dwa tysiące dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

UZASADNIENIE
Decyzjami z dnia 29 czerwca 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.stwierdził, iż następujące osoby podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu u płatnika składek:Firma Handlowo - Usługowa (...)wK.jako osoby wykonujące prace na podstawie umowy agencyjnej, zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zkodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia przy uwzględnieniu okresów i podstaw wymiaru składek wskazanych w decyzjach, a mianowicie:
E. K.w okresie od 16.04.2012 r. do 27.04.2012 r.
J. Ż.w okresie od 19.01.2012 r. do 20.01.2012 r., od 16.04.2012 r. do 26.04..2012 r., od 7.05.2012 r. do 18.05.2012 r., od 18.06.2012 r. do 29.06.2012 r., od 9.07.2012 r. do 23.07.2012 r., od 1.08.2012 r. do 10.08.2012 r., od 17.09.2012 r. do 29.09.2012 r., od 8.10.2012 r. do 20.10.2012 r., od 5.11.2012 r. do 16.11.2012 r., od 3.12.2012 r. do 14.12.2012 r.
W. R.od 11.04.2012 r. do 24.04.2012 r.
A. K. (1)od 16.04.2012 r. do 27.04.2012 r.
Od powyższych decyzji odwołanie złożyłJ. N.prowadzący działalność gospodarczą podfirmą Firma Handlowo - Usługowa (...)wK., domagając się ich zmiany i ustalenia, iż wspomniane osoby nie podlegają ubezpieczeniu społecznemu w okresach objętych spornymi decyzjami.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.
Sąd potraktował jako stronę postepowaniaE. K.,J. Ż.,W. R.,A. K. (1).J. Ż.iA. K. (1)rozstrzygnięcie pozostawili do uznania sądu. Pozostałe osoby nie zajęły stanowiska w sprawie.
Sąd ustalił co następuje.
Poza sporem jest, żeJ. N.prowadzi działalność gospodarczą podfirmą Firma Handlowo- Usługowa (...)wK.. Działalność jest prowadzona od 02.01.1995 r. w oparciu o wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Działalność polega na prowadzeniu działalności usługowej związanej z leśnictwem. W spornym okresie firma zatrudniała pracowników na stanowiskach: kierowników robót leśnych, operatorów specjalistycznych maszyn i sprzęt, drwali, kierowców.
Okolicznością bezsporna jest, że płatnik składek na podstawie umowy zawartej z NadleśnictwemP.wykonywał usługi związane z leśnictwem, tj. pozyskiwanie drewna, zrywką drewna, zagospodarowanie lasu i ochrona lasu. na wykonanie usług. Płatnik zawarł dwie takie umowy w dniu 30.12.2011 r.: jedną na wykonanie usług w zakresie gospodarki leśnej w obrębieW., drugą - w obrębieS.. Umowy zawarto na okres od 01.01.2012 r. do 31.12.2012 r..
Płatnik składek aby zrealizować umowę zawartą z Nadleśnictwem zawierał umowy zatytułowane „umowy o dzieło” z różnymi osobami, w tym z osobami objętymi niniejszą sprawą. Usługa miała być wykonywana dla nadleśnictwa na terenie lasów do tego nadleśnictwa należących. W ramach umów miały być wykonywane czynności: zalesianie, grodzenie, zrywka drewna, pozyskiwanie drewna, dowóz sadzonek, naprawa ogrodzenia, wycinanie podszytów, hodowla lasu, prace pielęgnacyjne, pielęgnacja upraw, koszenie CW, koszenie CP, poszukiwanie owadów, wywóz śmieci, dostrzegalnia przeciwpożarowa, rozgradzanie, sprzątanie śmieci, zabezpieczenie upraw, wynoszenie pozostałości pozrębowych, ochrona lasu- opryski, zabezpieczenie upraw. Według opisu czynności złożonego przez odwołującego się w dniu 07.02.2017r.w postępowaniu kontrolnym przed organem rentowym czynności te przedstawiały się następująco: zalesianie polegało na sadzeniu nowych roślin w uprzednio przygotowaną glebę, grodzenie - na budowie nowego płotu zabezpieczającego teren przed zwierzyną (na co składało się opalanie słupków, wykopanie dołów pod słupki, rozniesienie i wykopanie słupków, doniesienie siatki, zawieszenie siatki, naciągniecie siatki i umocowanie jej do gruntu, wykonanie i zamocowanie bram). Z kolei zrywka drewna to zespół czynności w przemieszczaniu drewna z miejsca ścinki do punktów zakładowych, pozyskiwanie drewna to ścinka drewna i wyrób asortymentu, dowóz sadzonek polegał na dowiezieniu sadzonek na miejsce składowania do miejsca sadzenia, naprawa ogrodzenia na wymianie uszkodzonych elementów ogrodzenia. Wycinanie podszytów polega na wycięciu roślin do wysokości 4 m na powierzchniach zrębowych. Hodowla lasu, prace pielęgnacyjne i pielęgnacja upraw to zespół czynności polegający na stworzeniu sadzonkom najlepszych warunków do wzrostu. Koszenie CW to czyszczenie wczesne czyli cięcia – usuwanie drzewek chorych, przerzedzanie, usuwanie przerostów, łagodzenie różnic wysokości roślin. Koszenie CP, czyli czyszczenie późne to formowanie strzał i koron, prowadzenie czyszczeń późnych, usuwanie lub hamowanie wzrostu drzew wadliwych, usuwanie, ogławianie lub obrączkowanie zbędnych domieszek, przerzedzanie zagęszczeń, usuwanie drzew chorych. Poszukiwanie owadów to ocena zagrożenia drzewostanów owadami. Wywóz śmieci i sprzątanie śmieci to porządkowanie lasu. Dostrzegalnia przeciwpożarowa to prowadzenie obserwacji lasu w celu wczesnego wykrycia pożaru.
Rozgradzanie polegało na likwidacji wcześniej wykonanych ogrodzeń
Zabezpieczenie upraw polega na pakułowaniu pędów owczą wełną, nakładaniu środka chemicznego. Wynoszenie pozostałości pozrębowych to składowanie gałęzi, chrustu. Ochrona lasu to opryski upraw.
Praca wykonywana była w ten sposób, iż pracownicy zgłaszali się sami lub byli pozyskiwani przezJ. N.. Sporządzano z nimi umowy nazwane umowami o dzieło.
Pracując przy zalesianiu pracownicy mieli wyznaczony obszar lasu po wycince, przygotowany do ponownych sadzeń. Dostarczano im sadzonki i te sadzonki sadzili. Jaki typ sadzonek miał być sadzony wynikał z decyzji leśniczych. Podobnie jeśli chodzi o odległości w jakich sadzone miały być sadzonki. Osoby z nadleśnictwa, np. podleśniczy kontrolowali wykonywanie pracy, prawidłowość sadzenia, a czynili to po wykonaniu pracy. Sadzenie wykonywała zazwyczaj grupa osób. Przychodziły dane osoby w określonym czasie, do rana i przez kilka dni wykonywały pracę. Pracę wykonywali do momentu obsadzenia całego przydzielonego obszaru. Za wykonanie pracy ustalane było wynagrodzenie zależne od obszaru i ilości sadzonek, które na danym obszarze powinny być w sadzone zgodnie z normami. Wynagrodzenie ustalone za obsadzenie danego obszaru dzielone było przez ilość osób, które pracę wykonały. Nie prowadzono ewidencji godzin pracy. Osoba kontrolująca pracę odnotowywała, kto pracuje przy sadzeniu, aby potem wypłacić wynagrodzenie. Osoby pracujące przy zalesianiu używały swojego szpadla, natomiast od leśniczego miały przyrząd do robienia otworów do wsadzania sadzonek. Inne prace wykonywane były jednoosobowo, z użyciem własnych narzędzi lub także potrzebnej siły mechanicznej i sprzętu (ciągnik) jak w przypadku zrywki, grodzenia.
dowód: zeznania świadkówL. B.,L. C.,A. K. (2),W. P., częściowoS. N., częściowo zeznania odwołującego, zeznaniaA. K. (1)
Firma płatnika dla realizacji swojej działalności zawarła umowy o dzieło między innymi z osobami, których dotyczy niniejsza sprawa. Umowy o dzieło zawarto:
- zE. K.na wykonanie zalesiania,
- zJ. Ż.na wykonanie zalesiania, koszenia CW, grodzenia, naprawy ogrodzenia, rozgradzania, hodowli lasu,
- zW. R.na wykonywanie zalesiania,
- zA. K. (1)na wykonywanie zalesiania.
Osoby wykonujące pracę otrzymywały wynagrodzenie według rachunku, który wystawiły pracownice biurowe firmy według specyfikacji osiągniętych efektów pracy dla danej grupy osób wykonujących konkretną pracę lub indywidualnie jeśli umowa była a realizowana jednoosobowo, co dotyczyło głównie koszenia, grodzenia..
Indywidualne decyzje wskazują każdej z w/w osób kwoty należnych składek na poszczególne fundusze.
W okresach od 14 09.2016 r. do dnia 17.02.2017 r. z przerwami organ rentowy prowadził u płatnikaFirmy Handlowo- Usługowej (...)wK.kontrolę prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenie społeczne. W wymienionym protokole z lutego 2017 r. zakwestionowano umowy cywilno- prawne zawarte w celu wykonywania prac leśnych. Do protokołu złożono zastrzeżenia w piśmie z dnia 07.03.2017 r. i z dnia 04.05.2017 r., w których zakwestionowano zakwalifikowanie zawartych umów jako umów zlecenia. Powyższe zastrzeżenia zostały rozpatrzone negatywnie w piśmie z dnia 18.05.2017 r. (protokół kontroli, zastrzeżenia do protokołu, pismo o rozpatrzeniu zastrzeżeń).
J. N.twierdził, iż sporządził z pracownikami umowy o dzieło z uwagi na to, że osoby wykonujące prace często były w ubezpieczeniu rolniczym, nie chciały być z tego ubezpieczenia wyłączone. Nadto chodziło także o to, iż od umów o dzieło nie odprowadza się składek na ubezpieczenie społeczne. Osoby zawierające umowę o dzieło wiedziały na czym praca będzie polegać (np. zalesianiu, grodzeniu) i wskazywano im miejsce jej wykonania. Na początku pokazano jak pracę wykonać i potem pracownik wykonywał pracę sam. W razie wątpliwości można było pytać osobę kierującą pracą. Nikt nie obserwował na bieżąco wykonywania pracy, co pewien czas synJ. N.,S.objeżdżał lasy sprawdzając stan wykonania prac.
(dowód: częściowo zeznaniaJ. N., świadkaS. N.z rozprawy 17.01.2018r. -k 104, zeznania świadkaA. K. (2)z rozprawy 17.01.2018r. k 107-108)
Sąd odmówił wiary zeznaniom odwołującego się i świadkaS. N.co do reguły jednoosobowego wykonywania umów, gdyż sprzeczne są te twierdzenia z zeznaniamiA. K. (1)podającej, że przy zalesiano pracowano w zespole i pod nadzorem.
Sąd nie dał też wiary w części dotyczącej tego, iż strony łączyły umowy o dzieło, gdyż przeczą temu okoliczności sprawy o czym szczegółowo Sąd wypowie się w dalszej części uzasadnienia.
Dodatkowo należy zauważyć, że wpisanie w umowach ilości sadzonek z dokładnością do jednej sztuk, wskazuje w ocenie sądu, że dane te mogły być znane dopiero po wykonaniu zadania. Nie jest możliwe, by przy braku w umowie dokładnego sprecyzowania obszaru do zalesienia z góry było wiadome jaka ilość sadzonek będzie właściwa do zalesienia w sposób odpowiadający wymogom zlecającego i warunkom terenowym. Tak precyzyjne informacje można było mieć dopiero post factum.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 6 ust. l pkt 4 i art. 12 ust. lw związku zart. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13.10.1998 r.(Dz. U. z 2017r. poz.1778 ze zm.) , osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.
Z mocy art. 13 pkt. 2 zleceniobiorcy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu podlegają od dnia oznaczonego w umowie, jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.
Na podstawie zaśart. 66 ust. l pkt l e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia 27.08.2004 r.(t.j. Dz. U. z 2015 r. poz.581.) obowiązującej od dnia l.10.2004 r. osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisamiKodeksu Cywilnegostosuje się przepisy dotyczące zlecenia, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Stosownie doart. 36 ust. l ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychkażda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Obowiązkiem płatnika składek – z mocyart. 46 ust. l i art. 47 ust. l ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych– jest obliczanie, rozliczanie i opłacanie należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy oraz przesyłanie w wyznaczonym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłacanie składek za dany miesiąc.
Zgodnie zart. 18 ust. l i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychpodstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, stanowi przychód, o którym mowa wart. 4 pkt 9(to jest przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia), jeżeli w umowie określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwalifikacja prawna czynności wykonywanych w ramach opisanych wcześniej umów nazwanych umowami o dzieło.
Stosownie doart. 734 § l k.c.przez umowęzleceniaprzyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie, przy czym do umowy o świadczenie usług stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.). W doktrynie panuje pogląd, że przedmiotem umowy o świadczenie usług jest dokonanie określonej czynności faktycznej, która nie musi prowadzić do osiągnięcia indywidualnie oznaczonego rezultatu. Chodzi tu zatem o umowy zobowiązujące do dokonania jednej lub wielu czynności faktycznych (także stałego ich dokonywania).
Stosownie zaś do treściart. 627 k.c.przez umowę odziełoprzyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Przedmiotem umowy jest zatem zobowiązanie do wykonania określonego dzieła, które może mieć charakter materialny, jak i niematerialny, zaś sama umowa jest umową rezultatu.
Umowa o dzieło, zresztą podobnie jak i zlecenia/świadczenia usług została w pełni uregulowana wkodeksie cywilnym. Zatem ustalając charakter prawny zawartej pomiędzy stronami czynności prawnej, badać należy poszczególne cechy tych umów określone w przepisachkodeksu cywilnego. Przepisy o zleceniu nie mają zastosowania do czynności będących przedmiotem umowy o dzieło, bowiem wykonanie dzieła, zgodnie z prezentowanym w doktrynie poglądem, nie mieści się w pojęciu usługi w i rozumieniuart. 750 k.c.
Umowę o dzieło zalicza, się do kategorii „umów rezultatu” i przeciwstawia umowie zlecenia - jako „umowie o staranne wykonanie usługi”. W odróżnieniu od umowy zlecenia, umowa o dzieło wymaga, by starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Tymczasem umowa zlecenia takiego rezultatu - jako koniecznego do osiągnięcia -nie akcentuje. Elementem wyróżniającym dla umowy zlecenia nie jest zatem wynik, lecz starania podejmowane w celu osiągnięcia tego wyniku /por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 21.12.1993 r. sygn. III AUr 357/93. opubl: Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych rok 1994, Nr 6, póz. 49, str. 63; wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 26.01.2006 r. sygn. III AUa 1700/05, opubl: Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych rok 2008, Nr 3, póz. 5, str. 55; wyrok Sądu Najwyższego z 13.03.1967 r. sygn. I CR 500/66; opubl: Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rok 1968, Nr l, póz. 5/.
Dzieło nie musi mieć cech indywidualności w takiej mierze jak utwór, nie zawsze musi być tworem jedynym i niepowtarzalnym, chronionym prawem autorskim i wymagającym od jego autora posiadania specjalnych umiejętności, tym niemniej musi być wyrazem kreatywności, umiejętności, myśli technicznej i powinno być przedmiotem zindywidualizowanym już w samej umowie. Dzieło stanowi zawsze zjawisko przyszłe, jest czymś, co w chwili zawarcia umowy nie istnieje, lecz ma dopiero powstać w jakiejś określonej przyszłości. Rezultat, o jaki umawiają się strony, musi być z góry określony, i może przyjmować zarówno postać materialną jak i niematerialną. Cechą konstytutywną umowy o dzieło jest, aby rezultat ten był obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Dzieło musi mieć indywidualny charakter i odpowiadać osobistym potrzebom zamawiającego. Podkreślenia wymaga, że celem umowy o dzieło nie jest czynność (samo działanie lub zaniechanie), która przy zachowaniu należytej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu, lecz samo osiągnięcie tego rezultatu. W umowie o dzieło chodzi zawsze o osiągnięcie umówionego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. (patrz: wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 21.12.1993 r. III AUr 357/93).
Umowa o świadczenie usług natomiast jest umową starannego działania, jej celem jest wykonywanie określonych czynności, które nie muszą zmierzać do osiągnięcia rezultatu. W umowie zlecenie można wskazać rezultat, który powinien być osiągnięty, a podejmujący zlecenie powinien podejmować starania by go osiągnąć. Jednak w odniesieniu do umowy zlecenia po pierwsze nie da się określić zamierzonego rezultatu w sposób pewny, a po drugie nie sposób przewidzieć, w jakim stopniu zostałby on osiągnięty.
Sposób wykonania dzieła pozostawiony jest w zasadzie uznaniu przyjmującego zamówienie, byleby dzieło miało przymioty ustalone w umowie lub wynikające z charakteru danego dzieła. Przyjmujący zamówienie nie ma także, co do zasady, obowiązku osobistego wykonania dzieła, chyba że wynika to z umowy lub charakteru dzieła (np. dzieło artystyczne). Ryzyko nieosiągnięcia rezultatu zawsze obciąża przyjmującego zamówienie. Przy czym odpowiedzialność przyjmującego zamówienie w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności /por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.03.2000 r. sygn. II UKN 386/99, opubl. OSNP2001/16/522/.
Poza sporem jest więc, że z umową rezultatu mamy do czynienia wtedy, gdy spełnienie świadczenia przez dłużnika polega na
    doprowadzeniu do określonego efektu. W tego typu umowach jedynie taki stan będzie uznany za wykonanie zobowiązania. Z kolei z umową starannego działania jest związany obowiązek dłużnika działania w sposób sumienny w kierunku osiągnięcia danego rezultatu, przy czym już samo sumienne działanie jest spełnieniem świadczenia, niezależnie czy ostatecznie zostanie osiągnięty zamierzony rezultat czy nie. (Kosmus B. artykuł „Kilka mitów z zakresu teorii umów” GSP 2000/2/309 teza 2).
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że oceniane umowy są umowami starannego działania, bowiem na ich podstawie zlecający oczekiwał wykonywania prac w zakresie szeroko rozumianych usług leśnych, co stanowiło przedmiot jego działalności gospodarczej. Były to zatem prace polegające na zasadzeniu roślin, pielęgnacji lasu m.in. poprzez wykoszenie, oczyszczenie terenu upraw leśnych z niepotrzebnych roślin czy zbędnych odnóg roślin jakie miały pozostać, na zabezpieczeniu terenu upraw przed zwierzyną m.in. poprzez ogrodzenie specjalną siatką, na formowaniu lasu jeśli chodzi o starsze nasadzenia, a także na zrywce, czyli zwożeniu i układaniu na określone pryzmy drzew po ich wycięciu przez pracownikówJ. N.. W umowach o grodzenie podawano ilość metrów bieżących ogrodzenia, w umowach o zalesianie wpisywano ilość sztuk sadzonek bez sprecyzowania miejsca grodzenia, miejsca i rodzaju nasadzenia tak co do gatunków jak i więźby (odległości `w rzędach i pasach)
Umowy nie zawierały określenia oczekiwanego efektu. Wbrew przekonaniu odwołującego się oczekiwany przez niego efekt tych prac nie był sprecyzowany w umowie zatem nie stanowił dzieła. Za dzieło nie można bowiem uznać stanu, w jakim bliżej nieokreślony teren lasu ma być obsadzony, pielęgnowany (oczyszczany z samosiewów, zabezpieczany przed szkodnikami i zwierzyną) ,czy grodzony w sposób nie mający charakteru trwałych budowli, ani też stanu gdy wycięte drewno z jakiejś połaci zrębu jest zebrane i odpowiednio ułożone.
Choć czynności te stanowią swoisty „ rezultat”, jednak nie został on sprecyzowany w sposób możliwy do zweryfikowania i brak w nich jakiejkolwiek myśli twórczej czy technicznej, która składałaby się na określoną całość i byłaby jej integralnym elementem. Nasadzenia zawsze musiały odpowiadać warunkom technicznym wskazanym przez nadleśnictwo, nawet jeśli dotyczyły lasów mieszanych, a odstępstwo wynikające z warunków glebowych czy z ukształtowania terenu nie były na tyle istotne, by powodowały powstanie dzieła- tworu wynikającego z myśli twórczej wykonawcy. Formowanie lasu, czyli działania dotyczące starszych roślin, choć wiązało się z samodzielnością i koniecznością podejmowania decyzji co do tego którą roślinę czy jej część usunąć, (a to co z kolei niewątpliwie wymagało od wykonującego pewnej wyobraźni i wiedzy o roślinach), to jednak sprowadzało się do zachowania staranności ale nie prowadziło do powstania dzieła zindywidualizowanego w umowie.
W podobnej sprawie dotyczącej wycinania samosiewów Sąd Apelacyjny w Szczecinie uznał, że takie prace nie stanowią dzieła. Sąd ten stwierdził, że „nawet najdokładniejsze wycinanie samosiewów stanowi jedynie zespół czynności powtarzalnych, nieskomplikowanych, wymagających tylko starannego działania. Dzieło nie musi mieć cech indywidualnych jak utwór, nie zawsze musi być tworem jedynym, niepowtarzalnym, chronionym prawem autorskim i wymagającym od jego autora posiadania specjalnych umiejętności. Tym niemniej musi być wyrazem kreatywności, umiejętności, myśli technicznej i powinno być przedmiotem zindywidualizowanym już w samej umowie”.(patrz wyrok SA w Szczecinie z 24.05.2013r. sygn. akt. IIIAUa 22/13)
Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Gdańsku co do umów dotyczących prac polegających na sadzeniu i pielęgnacji roślin (wyrok z dnia 07.04.20116r. sygn. akt IIIAUa1942/15)
W ocenie Sądu oceniane w niniejszej sprawie czynności nie przynosiły rezultatu możliwego do obiektywnej weryfikacji, bo dzieło nie było w umowie skonkretyzowane w sposób zindywidualizowany. Nie precyzowano nawet w umowie, w której konkretnie przestrzeni lasu mają być wykonane prace, bo posługiwano się ogólnikowym określeniem np. lasF., lasS.…, chociaż - jak to wynika choćby z zeznań odwołującego się - w leśnictwie operuje się dokładnym adresem leśnym pozwalającym zidentyfikować konkretny obszar.
Z odbioru prac nie był sporządzany protokół. Choć wykonanie czynności podlegało weryfikacji, to jednak nie pod kątem wad fizycznych „ dzieła „ bo co najwyżej była to kontrola czy wykonawca nie zaniechał dołożenia należytej staranności podczas podejmowanych prac (patrz wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku sygn. akt VU 87/13)
Dokonanie odbioru stanowi obowiązek zamawiającego i aktualizuje się w chwili stwierdzenia, że dzieło zostało wykonane zgodnie z umową. Brak precyzyjnego określenia w umowie rezultatu czynności, których wykonania podjęła się osoba świadczy o tym, że odbiór takich prac kłóciłby się z istotą odbioru dzieła w rozumieniu przepisuart. 627 k.c.Niedopuszczalne jest utożsamianie odbioru robót wyłącznie z policzeniem wykonanych sztuk. (patrz wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 5.04.2016r. w sprawie IIIAua 1808/15, która dotyczyła szycia abażurów)
Skoro zatem podstawą cechą umowy o dzieło jest osiągnięcie konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, to dla właściwej kwalifikacji takiej umowy rezultaty pracy wykonawcy dzieła powinny mieć taką formę, aby mogły być przedmiotem postrzegania, pozwalającym nie tylkoodróżnić je od innych przedmiotów ale i uchwycić istotę osiągniętego dzieła.Samoistność dzieła polega na jego niezależności od twórcy oraz jego dalszym istnieniu i oddziaływaniu. Tego rodzaju samodzielność pozwala na zastosowanie przepisów o rękojmi za wady, aby możliwa była ocena czy dzieło zostało wykonane zgodnie z umową. (patrz wspomniany wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 5.04.2016r. IIIAUa 1808/15)
Powyższe cechy prac nie znajdują odniesienia w niniejszej sprawie, gdzie nie chodziło o zasadzenie, wykaszanie wczesne, czy formowanie lasu w sposób dowolny, wykreowany przez wykonawcę, pozwalający odróżnić dany obszar od innego, nie chodziło też o postawienie wyróżniającego się ogrodzenia itp. czy złożenia drewna w jakiś twórczy sposób. Wszystko to należało czynić w określonych rygorach np. co do odległości sadzonek, rodzaju grodzenia, co do kształtu mygły drewna itp.
Okoliczność, że w niniejszej sprawie wykonawcy umów w większości nie byli zainteresowani uzyskaniem ubezpieczenia społecznego w związku z podejmowaną pracą, gdyż byli emerytami, rencistami lub ubezpieczonymi w KRUS, nie zmienia oceny prawnej ich sytuacji. Przeciwnie, wskazuje, że wybór przez odwołującego się tych osób do prac leśnych był podyktowany nie tyle ich szczególnymi umiejętnościami, co zamiarem obniżenia kosztów pracy poprzez uniknięcie obowiązków ubezpieczeniowych przy umowach zlecenia, co może wręcz świadczyć o próbie obejścia przepisów prawa ubezpieczeń. Mieszkańcy miejscowości położonych w okolicy lasów od lat żyli z tych lasów, w przeszłości najczęściej pracowali dorywczo w lesie i większość z nich miała podobną wiedzę przekazywaną z pokolenia na pokolenie. Umowy o dzieło zawierano natomiast głównie z osobami niezainteresowanymi ubezpieczeniem społecznym.
Zamiar zawarcia umowy o dzieło, a także świadome podpisanie takiej umowy nie mogą zmienić charakteru zatrudnienia zainicjowanego taką umową, jeśli wykazuje ono w przeważającym stopniu cechy innego stosunku prawnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2008 r., I PK 315/07, LEX nr 470956).
Strony zakładając powtarzalną czynność niesprecyzowaną ani co do ilości, ani też zakresu i miejsca, czyli prace starannego działania, definiujące umowę o świadczenie usług, nie mogły skutecznie zawrzeć umowy o dzieło. Zdaniem Sądu orzekającego czynności wykonywane przez osoby, których dotyczy niniejsza sprawa były w istocie realizowane w ramach umów starannego działania, mających charakter umów zlecenia, co rodzi obowiązek objęcia ich ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym oraz zdrowotnym i wypadkowym z tytułu wykonywania umów zlecenia na rzecz firmy odwołującego się.
W odniesieniu do zarzutu przedawnienia stawienie tej kwestii jest przedwczesne, bo zaskarżone decyzje dotyczą podlegania a jeszcze nie składek, a ponadto w świetle wyroku Sadu Najwyższego z 14.02.2017r. IIUK 708/15 nie ma przeszkód w orzekaniu o podleganiu nawet w sytuacji przedawnienia składek.
Ponadto bieg terminu przedawnienia przerwało doręczenie protokołu kontroli z dnia 17.02.2017 r. wskazującego na nieprawidłowości w ustalaniu, obliczaniu i opłacaniu składek.
Fakt, że w poprzednich kontrolach nie kwestionowano umów o dzieło nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, gdyż kontrole tamte miały innych przedmiot badania, dotyczyły osób zgłoszonych do ubezpieczenia społecznego w ZUS. Kontrola z 2011 r. zawierała jedynie wniosek, iż wykazane w raportach imiennych przekazanych do ZUS kwoty deklarowanych podstaw wymiaru składek i kwoty składek są zgodne z dokumentacją przedłożoną przez płatnika.(k 18)
Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ l k.p.c.w punkcie pierwszym wyroku oddalił odwołaniaJ. N.
W pkt 2 sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.§ 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804 t.j.), przyjmując stawki wynagrodzenia odpowiednio do wartości sporu podanej w odpowiedzi na odwołanie w odniesieniu do każdego z ubezpieczonych.