Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 120/18
Data wyroku: 2018-10-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Zdziarska, Dorota Radlińska, Adam Wrzosek
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko mieniu
Podstawa prawna: art.286§1 kk w zw. z art.294§1kk

Sygn. akt II AKa 120/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 października 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA – Adam Wrzosek
Sędziowie - SA - Anna Zdziarska (spr.)
SO (del.) Dorota Radlińska
Protokolant: st. sekr. sąd. – Katarzyna Rucińska
przy udziale prokuratora Jacka Pergałowskiego
po rozpoznaniu w dniu 27 września 2018 r.
sprawy:M. G. (1),urodz. (...)wW., synaJ.iG. z domu T.
oskarżonego o czyn zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.;
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego i prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt VIII K 228/16

1
zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoM. G. (1)w ten sposób, że uznaje go za winnego tego, że:

W dniu 8 października 2013r. wW., działając w zamiarze, aby inna osoba dokonała przestępstwa, udzielił pomocy ustalonej osobie reprezentującej(...) Sp. z o.o.wW.do doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartościspółki (...) Sp. z o.o.wW., polegającego na działaniu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i wprowadzeniu w błąd przedstawiciela w/w Spółki co do zamiaru wywiązania się przez(...) Sp. z o.o.z zawartych umów, pojechał wraz z ustaloną osobą, był obecny podczas podpisywania umów najmu(...)trzech samochodów m-kiB.o łącznej wartości 570 tysięcy złotych i odbierał wraz z ustaloną osobą te samochody, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne
-tj. czynu zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i na tej podst. skazuje go, a na podst.art.19 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.wymierza mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności,

2
utrzymuje w mocy w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoM. G. (1);

3
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokataW. S.– Kancelaria Adwokacka wW.720 (siedemset dwadzieścia) złotych, powiększone o 23 % VAT tytułem wynagrodzenia za obronę pełnioną z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

4. zwalnia oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, wydatkami obciążając Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
M. G. (1)został oskarżony o to, że:
- w dniu 8 października 2013 r. wW., działając wspólnie i w porozumieniu zP. S.oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził(...) Sp. z o.o.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w postaci pojazdu markiB. (...)onr rej. (...)o wartości 200.000 zł, pojazdu markiB. (...)onr rej. (...)o wartości 170.000 zł oraz pojazdu markiB.(...)onr rej. (...)o wartości 200.000 zł, wprowadzając w błąd przedstawiciela ww. Spółki co do zamiaru wywiązania się przed(...) Sp. z o.o.z zawartychumów najmu o numerach (...)dot. wskazanych wyżej pojazdów, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy pobawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy Woli z dnia 4 lipca 2007 r. w sprawie IV K 646/07 dla za umyślne przestępstwo podobne,
tj. o czyn zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem w dniu 17 stycznia 2018 r. sygn. akt VIII K 228/16:

I
oskarżonegoM. G. (1)uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, przy czym przyjął, że czyn ten wypełnia dyspozycjęart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 294 § 1 k.k.wymierzył mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności;

II
na podstawieart. 46 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonegoM. G. (1)obowiązek naprawienia w części szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę kwoty 100.000 zł (stu tysięcy) na rzecz pokrzywdzonejspółki (...) Sp. z o.o.wW.;

III
na podstawieart. 618 § 1 pkt 11 k.p.k.w zw. z § 4 ust. 1, § 17 ust. 2 pkt 5 i § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.W. S., kwotę 840 (osiemset czterdzieści) złotych powiększoną o stawkę podatku VAT tytułem nieopłaconej obrony z urzędu oskarżonego;

IV
na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił oskarżonego w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych.

Apelacje od wyroku na korzyść oskarżonego wnieśli: obrońca oraz prokurator.
Obrońca oskarżonegowyrokowi zarzucił:
I. na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.w związku zart. 438 pkt 2 k.p.k.naruszenie przepisów proceduralnych, a konkretnieart. 442 § 3 k.p.k., poprzez zignorowanie zaleceń Sądu Apelacyjnego i dokonywania ustaleń co do kondycji(...) Sp. z o.o., wybiórczo a nie całościowo i jedynie jako uzupełnienie z góry postawionej tezy o winie oskarżonego jedynie w oparciu o dowolnie dobraną dokumentację księgową i skarbową, z pominięciem wpłat znajdujących się na rachunku bankowym(...) Sp. z o.o., bez próby weryfikacji zarejestrowanych na rachunku firmy transakcji pomimo, że nawet pobieżna analiza rachunku(...) Sp. z o.o.prowadzi do przekonania, że(...) Sp. z o.o.prowadziła działalność gospodarczą i firma posiadała środki finansowe na realizację obowiązków wynikających z najmu trzech samochodówB.na okres jednego miesiąca, z możliwością przedłużenia tego okresu;
II. na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.w związku zart. 438 pkt 3 k.p.k.błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść orzeczenia poprzez ustalenie, że oskarżony znał kondycję finansowąfirmy (...) Sp. z o.o., wiedział o braku prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, a ponadto zdawał sobie sprawę, że uczestnicząc przy zawieraniu z(...) Sp. z o.o.umów nr:(...)na wynajem samochodówB., wprowadza w błąd przedstawiciela w/w/ Spółki co do zamiaru wywiązania się przez(...) Sp. z o.o.z zawartych umów, a w szczególności zwrotu wynajętych samochodów;
III. na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.w związku zart. 438 pkt 2 k.p.k.naruszenie przepisów proceduralnych, a konkretnieart. 167 k.p.k., poprzez zaniechanie wezwania z urzędu w charakterze świadka - po uprzednim uzyskaniu zbanku (...)danych osobowychA. N., który dokonywał wpłat na rzecz(...) Sp. z o.o.na okoliczność-tytułów z jakich dokonywano operacji pieniężnych z rachunku(...) Sp. z o.o.wbanku (...)i posiadanej przez niego wiedzy na temat działalności gospodarczej prowadzonej przez(...) Sp. z o.o., co doprowadziło do błędnego ustalenia o nieprowadzenia działalności gospodarczej przez(...) Sp. z o.o.i jej stanie majątkowym;
IV. na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.w związku zart. 438 pkt 2 k.p.k.naruszenie przepisów proceduralnych, a konkretnieart. 167 k.p.k., poprzez zaniechanie wezwania z urzędu, w charakterze świadka przedstawicielafirmy (...) Sp. z o.o.ul. (...),(...)-(...) W.na okoliczność - tytułów z jakich spółka dokonywała wpłat na rzecz(...) sp. z o.o., prowadzonej przez(...) Sp. z o.o.działalności gospodarczej i powiązań gospodarczych miedzy spółkami, co doprowadziło do błędnych ustaleń o braku prowadzenia działalności gospodarczej przez(...) Sp. z o.o.i jej stanie majątkowym;
V. na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.w związku zart. 438 pkt 3 k.p.k.błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść orzeczenia poprzez przyjęcie, że oskarżony zdawał sobie sprawę, że uczestnicząc przy zawieraniu umowy najmu samochodówB.z GB z(...) Sp. z o.o.wprowadza w błąd przedstawiciela w/w/ Spółki co do zamiaru wywiązania się przez(...) Sp. z o.o.z zawartych umów, albowiem na dzień zawarcia umowy nie było żadnych środków na koncie firmy. Tymczasem z historii konta (k. 256 i następne) wynika, że w dacie zawarcia przedmiotowych umów prowadzone były z tego konta operacje bankowe (jak i po tej dacie), dokonywano wpłat na przedmiotowe konto, w kwotach umożliwiających spłatę zobowiązań wobec(...) Sp. z o.o.Przykładowo 17.01.2014 r.spółka (...) sp. z o.o.zW.wpłaciła kwotę 40.857 zł., 18.02.2014 r. kwotę 16.290 zł., 18.03.2014 r. - 14.600, 00 zł, a 20.03.2014 r. wpłacono na konto 20.000 zł.
W konkluzji wniósł o uchylenie wyroku w całości i uniewinnienie oskarżonego.
Prokuratorwyrokowi zarzucił:

1
obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, a toart. 434 §1 k.p.k.poprzez zaniechanie zastosowania ww. przepisu i orzeczenie, iż oskarżony dopuścił się zarzucanego czynu w formie współsprawstwa, podczas, gdy poprzednim wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 6 lipca 2015 r. ww. przypisano czyn w formie pomocnictwa, przy czym wyrok ten zaskarżony został jedynie na korzyść oskarżonego,

1
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na treść orzeczenia polegający na uznaniu, iż oskarżony dopuścił się czynu w formie współsprawstwa, podczas, gdy zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż ww. dopuścił się ww. czynu w formie pomocnictwa.

W konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uznanie, iż oskarżony, działając w zamiarze aby ustalona osoba dokonała przestępstwa, udzielił pomocy ustalonej osobie reprezentującej(...) Sp. z o.o.wW.do doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartościspółki (...) Sp. z o.o.wW., w ten sposób, że wiedząc o działaniu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i wprowadzeniu w błąd przedstawiciela ww. Spółki co do zamiaru wywiązania się przez(...)., z zawartych umów, pojechał wraz z ustaloną osobą i był obecny podczas podpisywania umów najmu trzech samochodów markiB. (...)onr rej. (...)o wartości 200.000 zł,B. (...)onr rej. (...)o wartości 170.000 zł orazB.x 125d o rej.(...)o wartości 200.000 zł (numeryumów (...)) i odbierał wraz z ustaloną osobą te samochody, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu kary pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne, tj. o czyn zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 5 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelację obrońcy oskarżonego uznać należało za niezasadną, natomiast apelacja prokuratora skutkowała zmianą zaskarżonego orzeczenia na korzyśćM. G. (1).
Wniesiony przez obrońcę środek odwoławczy nie daje podstaw by przyjąć, że Sąd I instancji wydał orzeczenie obarczone błędnymi ustaleniami faktycznymi, pomimo, że istotnie tenże sąd naruszył normę zawartą wart. 442 § 3 k.p.k.Sąd odwoławczy, uprzednio rozpoznający apelację obrońcy oskarżonego uzasadnił przyczynę uchylenia zaskarżonego wyroku. Wyraził przy tym pogląd, że Sąd Okręgowy winien na podstawie „uprzednio” zgromadzonej dokumentacji księgowej i skarbowej, a także analizy rachunku bankowego ustalić czySpółka z o.o. (...)prowadziła działalność gospodarczą i czy tylko oskarżony miał pełnomocnictwo do konta firmy. Sąd Okręgowy ponownie rozpoznający sprawę powyższe zalecenie dotyczące „uprzednio” zgromadzonej dokumentacji potraktował bardzo dosłownie, choć je dostrzegł o czym świadczy fakt, że część zdania odnoszącego się do tej kwestii podkreślił linią ciągłą.
Zdaniem Sądu odwoławczego, gdyby Sąd I instancji choćby minimalnie dołożył staranności, to powinien był dojść do wniosku, że zalecenie Sądu Apelacyjnego odnosiło się do (uprzedniej) konieczności zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, a następnie wydania prawidłowego orzeczenia w oparciu o całokształt okoliczności zgromadzonych w sprawie. Wracając do zarzutu apelacyjnego stwierdzić należy, że zarzut obrazy prawa procesowego jest skuteczny tylko wówczas gdy uchybienie to może mieć wpływ na treść wyroku.
W przedmiotowej sprawie Sąd odwoławczy zwrócił się do Urzędów Skarbowych:W.–W.,(...)III Oddział oraz wW.o nadesłanie deklaracji rozliczeniowych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych i w zakresie podatku(...) Spółki z o.o.(...)orazspółki (...)w latach 2012 - 2014. Podjął także próbę ustalenia miejsca zamieszkaniaP. S., która dała wynik negatywny.
Sąd odwoławczy w tym składzie ostatecznie uznał, że przedmiotowa sprawa nie należy do tych, które można rozpatrywać w kategorii nienależytego wywiązania się z zobowiązania, na co wskazuje wymowa apelacji. Z tego też powodu Sąd II instancji nie uznał za zasadną realizację postulatu apelacji poprzez przesłuchanieA. N.w charakterze świadka oraz przedstawicielafirmy (...)na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej przezspółkę (...). Niezależnie od tego zauważyć należy, że w przekonaniu sądu nie byłoby możliwe ustalenie bliższych danych osoby podającej się zaA. N., gdyż powszechnie wiadomym jest, że osoba dokonująca wpłat w kwotach takich jak wynikające z wydruku z konta nie jest legitymowana.
W przekonaniu Sądu II instancji w sytuacji oskarżonego istotne znaczenie ma zamiar z jakim on działał, natomiast kondycja finansowaspółki z o.o. (...)ma znaczenie drugorzędne, chociaż nie jest bez znaczenia, z tym że w innym kontekście niż widzi to obrońca. Analiza rachunku bankowegospółki z o.o. (...)wskazuje na to, że jakkolwiek środki pieniężne wpływały, to przeważnie tego samego dnia były wypłacane w większości przezM. G. (1), lecz także osoby upoważnione tj. przezP. S.,M. G. (2)iP. L.. Bezspornym jest, żeP. S.iM. G. (1)posiadali pieniądze na wynajem trzech samochodów m-kiB.na okres jednego miesiąca, zgodnie z umową zawartą zfirmą (...) spółka z o.o.i jeżeli Sąd I instancji miał na myśli brak możliwości płatniczych w dalszym okresie czasu, to należy się z nim zgodzić. Rzecz jednak w tym, że przedstawiciele(...) spółka z o.o.byli przekonani w momencie zawierania umowy, że samochody będą w normalny sposób użytkowane, zgodnie z przeznaczeniem i profilem działalności ich firmy, a nie rozmontowane na części zamienne.
Dla ustalenia zamiaru oskarżonego oraz jego świadomości w zakresie charakteru przedsięwzięcia, w którym wziął udział istotne są poniżej wskazane okoliczności.
Oskarżony miał pełną wiedzę dotyczącąspółki z o.o. (...), albowiem:
- był drugim nabywcą poM. G. (3)iK. S. (1)od dnia 31.01.2013r., spółka nie posiadała wówczas żadnego majątku, ani nawet konta;
- w dniu 25.03.2013r., a zatem po około dwóch miesiącach sprzedałspółkę (...);
- pomimo sprzedaży nadal przejawiał aktywność w spółce – pomógłJ. L.znaleźć biuro oraz nabywcę 70 udziałów -K. S. (2).
Jak wynika z wyjaśnień oskarżonego transakcje sprzedaży udziałów traktował jako ruch „papierowy”, który według jego wiedzy służył uniknięciu płacenia podatków, czy nawet popełnianiu przestępstw . Podał także, iż miał świadomość tego, że spółka nie zatrudnia pracowników, zaś umowa wynajmu biura została wypowiedziana z powodu niepłacenia czynszu. Warto też podkreślić, że sam nie posiadał umowy o pracę, choć de facto był współprowadzącym spółkę o czym świadczy to, że miał upoważnienie do konta i jak podał, w przypadku, gdy wpłynęła kwota 10.000 złotych, to wypłacał 10.000 złotych.
Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym twierdzącym, żeM. G. (1)pełnił na co dzień i w czasie zdarzenia wyłącznie rolę kierowcy. Najbardziej istotne w całej sprawie jest to, że oskarżonyP. S.uważał za „słupa”, który kierował się wskazaniami bliżej nieokreślonych mężczyzn o imieniuK.,P.,A.. Tak jak ustalił Sąd I instancji oskarżony musiał mieć świadomość tego, że wynajęcie trzech samochodów dobrej klasy nie ma uzasadnienia gospodarczego. Jeśli miały one służyć do celów reprezentacyjnych, jak twierdzi oskarżony, to nie wiadomym jest co i przez kogo miało być reprezentowane. Taka konstatacja wynika z pism nadesłanych przez urzędy skarbowe. Naczelnik Urzędu skarbowegoW.–W.podał, że w latach 2012 -2014 nie zarejestrowano zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych CIT – 8 oraz deklaracji dla podatku od towarów iusług (...)– 7spółki (...)nr NIP(...)(k. 641). Podobnej treści pismo nadesłał Urząd Skarbowy(...). ZarównoW. R., jak i(...) Spółka z o.o.zeznali, czemu słusznie Sąd I instancji dał wiarę, że oskarżony przedstawiał się imieniem(...). Zasady logicznego rozumowania przemawiają za tym, żeM. G. (1)chciał ukryć swą tożsamość, co było dość oczywiste w sytuacji, gdy umowę najmu samochodów podpisywałP. S., zaś on sam nie musiał okazywać dokumentu tożsamości. Z faktu tego wypływa jeszcze jeden niekorzystny dla oskarżonego wniosek, że wiedział, iż uczestniczy w przestępstwie. W związku z powyższym nie można uznać za zasadne stanowiska autora apelacji przekonującego, żeM. G. (1)był jedynie osobą towarzyszącąP. S.. Niewątpliwie oskarżony swym zachowaniem ułatwił popełnienie przezP. S.oszustwa, poprzez nie tylko samą obecność podczas zawierania umów najmu, ale także odbiór samochodów. NastępnieP. S.swymi działaniami skutecznie opóźniał reakcję pokrzywdzonego zapewniając po upływie okresu najmu, że samochody zostaną zwrócone, a za opóźnienie zostanie wniesiona stosowna opłata.
Wbrew stanowisku obrońcy oskarżonego Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie winy oskarżonego. Autor apelacji nie wykazał aby orzeczenie było obarczone błędem dowolności, a po uzupełnieniu postępowania dowodowego przez Sąd II instancji także błędem braku.
Zasadna okazała się apelacja prokuratora, albowiem zaskarżony wyrok został wydany z obraząart. 434 § 1 k.p.k.Oskarżonemu aktualnie przypisano współsprawstwo, dokonując tym samym niekorzystnych dla niego ustaleń, nie uwzględniając faktu, że uprzednim wyrokiem, zaskarżonym wyłącznie na korzyśćM. G. (1)przypisano mu formę zjawiskową przestępstwa oszustwa w postaci pomocnictwa. Został zatem złamany zakazreformationis in peius.Mając powyższe na uwadze Sąd odwoławczy zmienił opis czynu i kwalifikację prawną, co nie wpłynęło na wymiar kary, ponieważ uwzględnia ona dyrektywy określone wart. 53 k.k.
Wszystkie okoliczności podniesione przez Sąd I instancji przemawiają za przyjęciem, że wymierzona kara nie przekracza swą dolegliwością stopnia winy.
O wynagrodzeniu za obronę pełnioną z urzędu orzeczono na podst. § 4 ust. 3 i § 17ust.1 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. (Dz. U. z dnia 18 października 2016 r.).
Na podst.art. 634 k.p.k.,art. 624 § 1 k. p. k.orzeczono o kosztach procesu.
Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny, w oparciuo dyspozycjęart. 437 § 2 k.p.k.orzekł jak w wyroku.