Sąd Rejonowy w Kędzierzynie Koźlu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 222/18
Data wyroku: 2018-06-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Lipnicka
Słowa kluczowe: Klauzule niedozwolone
Podstawa prawna: art.385^1^§1 kc
Teza: Postanowienie umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie  nie wiążą go , jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny  z dobrymi obyczajami,  rażąco  narażając  jego interesy.

Sygn. akt I C 222/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 czerwca 2018 roku
Sąd Rejonowy w Kędzierzynie-Koźlu I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodnicząca: SSR Anna Lipnicka
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Joanna Simkiewicz
po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2018 r. w Kędzierzynie-Koźlu
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) S.A.wB.,
przeciwkoI. B.
o zapłatę

1
uchyla nakaz zapłaty wydany dnia 29 stycznia 2018 r. w sprawie I Nc 3047/17;

2
powództwo oddala;

3
zasądza od powoda(...) S.A.wB.na rzecz pozwanejI. B.kwotę 1.281,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 1.200,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

I C 222/18

UZASADNIENIE
Powód(...) S.A.wB.domagał się zasądzenia od pozwanejI. B.kwoty 1.688,49 zł. W uzasadnieniu swojego żądania podniósł, iż pozwana zobowiązała się poprzez podpisanie weksla dnia 23.06.2015 r. do zapłaty w dniu 26.01.2016 r. kwoty wskazanej na wekslu w wysokości 2.088,49 zł. Dlatego powód wezwał w dniu 27.12.2015 r. pozwaną do wykupu weksla. Pozwana wpłaciła na konto powoda kwotę 400,00 zł, jednak zaprzestała spłacania reszty roszczeń.
Nakazem zapłaty z dnia 29.01.2018 r., wydanym w postępowaniu nakazowym, sąd uwzględnił żądanie pozwu w całości.
W zarzutach od nakazu zapłaty pozwanaI. B.wniosła o oddalenie powództwa w całości. Uzasadniając powyższe podniosła, iż dokonała spłaty pożyczki w łącznej wysokości 1.492,00 zł. Ponadto zarzuciła, iż w treści umowy łączącej strony zawarto niedozwolone klauzule umowne, m.in. w zakresie kosztów ubezpieczenia pożyczki określając je na kwotę znacznie zawyżoną tj. 1.063,00 zł przy kwocie samej pożyczki w wysokości 1.000,00 zł. Rażąca dysproporcja pomiędzy wysokością składki ubezpieczeniowej, którą miałaby być obciążona pozwana, a wysokością udzielonej pożyczki przerzuca ciężar ryzyka niespłacenia pożyczki w całości na pożyczkobiorcę. Takie działanie jest nieuczciwe, nierzetelne i sprzeczne z dobrymi obyczajami. Jako, że zapisy umowy w tej części stanowią niedozwoloną klauzulę umowną, więc nie są dla strony pozwanej wiążące. W ocenie pozwanej, za uzasadnione można jedynie uznać żądanie zwrotu faktycznie odprowadzonej składki ubezpieczeniowej, ale pod warunkiem wykazania tej okoliczności. Pozwana, w związku z tym, wniosła o zobowiązanie powódki do złożenia dokumentu, z którego będzie wynikać wysokość faktycznie odprowadzonej składki. Powódka ukryła przed pozwaną istotną treść stosunku prawnego łączącego ją z ubezpieczycielem. Jest to działanie sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interes pozwanej. Żądanie powódki uznać należy również za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Dotyczą one m.in. obowiązku uczciwości kontraktowej, lojalności i zakazu osiągania nieuzasadnionych korzyści kosztem drugiej strony. Jeśli z zachowania jednej ze stron umowy wynika, że zasady te nie są przestrzegane, to nie jest ono uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony prawnej. Skoro wysokość kosztów ubezpieczenia została rażąco wygórowana, to postanowienia umowy w tym zakresie jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, należy uznać za nieważne w myślart.58§2 kc.Również wysokość określonej na kwotę 197,00 zł opłaty przygotowawczej nie została wykazana i budzi poważne wątpliwości co do jej poprawności. Powódka nie wykazała w żaden sposób kosztów w windykacji, które miałyby zostać poniesione w rozpoznawanej sprawie, jak również kosztów opisanych w punktach 9.2 c) i 11.1 umowy, odpowiednio na kwoty 135,00 zł i 8,10 zł.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
(...) S.A.wB.iI. B.zawarli w dniu 23 czerwca 2015 r. umowę pożyczki gotówkowej nr(...)- (...), na podstawie której wymieniona spółka udzieliła pozwanej pożyczki w wysokości 2.304,00 zł, obejmującej całkowitą kwotę pożyczki w wysokości 1.000,00 zł, koszt ubezpieczenia w wysokości 1.063,00 zł i opłatę przygotowawczą w wysokości 197,00 zł. Pozwana zobowiązała się spłacić pożyczkę wraz z wynagrodzeniem umownym w wysokości 44,00 zł oraz odsetkami w 12 miesięcznych ratach. Roczna stopa oprocentowania została określona na kwotę 7,99%. Pożyczka została pozwanej wypłacona po jej pomniejszeniu o opłatę przygotowawczą i koszt ubezpieczenia.
W punkcie 5 ust.2 i 15 umowy pozwana zobowiązała się do zabezpieczenia spłaty pożyczki poprzez wyrażenie zgody na objęcie jej ochroną ubezpieczeniową na podstawie umowy grupowego ubezpieczenia na życie klientów(...) S.A.wB.zawartej przez tę spółkę z(...) S.A.wW.i zobowiązała się do pokrycia kosztów opłacenia składki ubezpieczeniowej należnej z tytułu umowy ubezpieczenia, która miała zostać uiszczona jednorazowo po zawarciu umowy pożyczki i wypłaceniu kwoty pożyczki. JednocześnieI. B.wyraziła zgodę na potrącenie składki ubezpieczeniowej z kwoty udzielonej pożyczki.
Punkt 9 ust. 1 umowy przewidywał uprawnienie powoda do wypowiedzenia umowy pożyczki w razie niezapłacenia przez pozwaną pełnych rat pożyczki za co najmniej dwa okresy płatności. W takim przypadku powód był, zgodnie z treścią punktu 9 ust.2 umowy, uprawniony do wpisania na wekslu daty i miejsca zapłaty, kwoty niespłaconej części pożyczki, wynagrodzenia umownego oraz naliczyć i wpisać:

a
dla całkowitej kwoty pożyczki maksymalną wysokość odsetek umownych na poziomie czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego NBP z dnia zawarcia umowy tj. 10,00 % w stosunku rocznym i/lub

b
kwotę w wysokości do 20 % z pozostałej do zapłaty całkowitej kwoty do zapłaty tytułem poniesionych kosztów windykacji, nie więcej jednak niż faktycznie poniesione przez powoda koszty tej windykacji i/lub

c
kwotę wynikającą z tabeli opłat.

We wspomnianej tabeli opłata za upomnienie pisemne lub wezwanie do zapłaty została określona na kwotę 15,00 zł.
Dowód:

⚫

odpis umowy pożyczki gotówkowej z dnia 23 czerwca 2015 r. nr(...)- (...)wraz z załącznikiem nr 1 w postaci ogólnych warunków ubezpieczenia – k.37-43.

Na zabezpieczenie zwrotu udzielonej pożyczki oraz wykonania innych zobowiązań wynikających z tej umowy, pozwanaI. B.wystawiła wekselin blancoupoważniając(...) S.A.wB.do wypełnienia weksla na sumę odpowiadającą kwocie aktualnego zadłużenia z tytułu pożyczki wraz z kosztami sądowymi, przy czym w razie niezapłacenia w terminie pełnych rat pożyczki za co najmniej dwa okresy płatności, pożyczkodawca mógł wypowiedzieć umowę z zachowaniem 30- dniowego terminu i wypełnić weksel po uprzednim wezwaniu pozwanej do zapłaty zaległych rat w terminie 7 dni od otrzymania wezwania.
Dowód:

⚫

odpis deklaracji wekslowej – k.45.

Pozwana, na poczet swoich zobowiązań wynikających z umowy pożyczki wpłaciła kwotę 1.492,00 zł i zaprzestała dalszych spłat.
Dowód:

⚫

potwierdzenia wpłat – k.24-29.

Pismem z dnia 26.11.2015 r. powód wezwał pozwaną do zapłaty zaległych rat uprzedzając, że w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego jej 7 –dniowego terminu, umowa pożyczki zostanie wypowiedziana.
Dowód:

⚫

ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia 26.11.2015 r. – k. 50.

Powód wypełnił weksel kwotą 2.088,49 zł i terminem płatności na dzień 26 stycznia 2016 r. Jako miejsce płatności wskazał miastoB..
Dowód:

⚫

kserokopia weksla – k.7

Pismem z dnia 27.12.2015 r. powód wypowiedział pozwanej umowę pożyczki z zachowaniem 30-dniowego terminu, wzywając do zapłaty kwoty 2.088.49 zł obejmującej: niespłaconą pożyczkę w kwocie 1.612,00 zł, a nadto: kwotę obliczoną na podstawie pkt. 9.2 a) umowy w wysokości 10,99 zł, kwotę obliczoną na podstawie pkt. 9.2 b) umowy w wysokości 322,40 zł, kwotę obliczoną na podstawie pkt. 9.2 c) umowy w wysokości 135,00 zł oraz odsetki dzienne obliczone na podstawie pkt. 11.1. umowy w wysokości 8,10 zł.
Dowód:

⚫

wypowiedzenie umowy pożyczki z dnia 27.12.2015 r. -k.8.

Sąd zważył, co następuje:
Powództwo należało oddalić.
Zgodnie z treściąart. 496 k.p.c.w przedmiotowej sprawie należało uchylić nakaz zapłaty z dnia 29 stycznia 2018 r. wydany w postępowaniu nakazowym przez tutejszy Sąd (sygn. akt I Nc 3047/17).
Idea postępowania nakazowego opiera się na założeniu, że podstawa faktyczna roszczenia powoda została w całości udowodniona za pomocą dołączonych do pozwu dokumentów wymienionych wart. 485 § 1 pkt 1–4oraz w§ 2–3 k.p.c.W niniejszej sprawie powód wniósł o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym w oparciu o wystawiony wekselin blancocelem zabezpieczenia wierzytelności(...) S.A.z siedzibą wB., powstałej wskutek zawarcia umowy pożyczki. Weksel gwarancyjny to odmiana wekslain blanco. Jest on składany w celu zabezpieczenia roszczenia lub umowy pomiędzy wystawcą weksla, a jego odbiorcą. Wekslem gwarancyjnym najczęściej zabezpiecza się umowę kredytu lub pożyczki. Wystawiony jako własny i wręczony remitentowi na podstawie zawartej umowy prowadzi do powstania zobowiązania wekslowego wystawcy. Zobowiązanie niniejsze ma charakter samodzielny i abstrakcyjny, niezależny od podstawy prawnej, która spowodowała jego zaciągnięcie. W stosunku do wystawcy weksla remitentowi przysługują dwa roszczenia, tj. ze stosunku podstawowego oraz z weksla. W niniejszej sprawie powód jako podstawę swojego roszczenia wskazał abstrakcyjne zobowiązanie wekslowe.
Zawarta przez strony umowa pożyczki, według obowiązującego w dacie zawarcia tej umowy stanu prawnego jest umową o kredyt konsumencki określoną wart. 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Zgodnie z treścią tego przepisu przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę, na mocy której przedsiębiorca w zakresie swojej działalności (kredytodawca) udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu w jakiejkolwiek postaci, a taką umową jest również umowa pożyczki spełniająca warunki zart. 720 § 1 k.c.Zgodnie z treścią powołanego wyżej przepisu przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na biorącego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy.
Wskazać należy, iż zgodnie z treściąart. 3851§ 1 k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to jednak postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
W § 3 niniejszego przepisu czytamy, iż nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
W świetleart. 384 § 1 k.custalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki umów, wzór umowy, regulamin, wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy.
W przedmiotowej sprawie Sąd stanął na stanowisku, iż postanowienia zawartej pomiędzy powodem a pozwaną umowy pożyczki budzą wątpliwości w świetleart. 3851§ 1 k.c., stanowiącego o niedozwolonych klauzulach umownych. Ponadto, treść stosunku zobowiązaniowego została ułożona w sposób niezgodny z zasadami współżycia społecznego z naruszeniem ekwiwalentnego charakteru pożyczki. Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę je treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny (art. 3852k.c.). Celem kontroli wzorców umownych jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania mechanizmu podejmowania decyzji przez słabszą stronę umowy (uczestnika obrotu).
Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie o sygn. akt I CK 635/2003 wyjaśnił, iż pojęcie dobrych obyczajów stanowi klauzulę generalną zastępującą pojęcie zasad współżycia społecznego, które ustawodawca stopniowo eliminuje zKodeksu cywilnego, z uwagi na krytyczną ocenę jego konotacji historycznych. Zatem istotą dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. Z dobrymi obyczajami kłóci się w związku z powyższym takie postępowanie, którego celem jest zdezorientowanie konsumenta, wykorzystanie jego niewiedzy lub naiwności, ukształtowanie stosunku prawnego z naruszeniem zasady równości stron. Chodzi tu więc o postępowanie, które potocznie jest rozumiane jako nieuczciwe, nierzetelne, sprzeczne z akceptowanymi standardami działania. Naruszenie interesów konsumenta, by było istotne z punktu widzenia omawianej przesłanki abuzywności, musi być rażące, a więc doniosłe i znaczące. Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza niesprawiedliwą dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym (wyrok SA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2010 r., VI A Ca 487/10).
Na gruncie przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził, iż wskazane powyżej klauzule zostały sformułowane w sposób nie pozwalający na rezygnację przezI. B.z wyrażenia zgody na objęcie jej ochroną ubezpieczeniową i pokrycie kosztów tegoż ubezpieczenia. Co więcej, pozwana nie miała żadnego wpływu na podjęcie decyzji w zakresie wyboru ubezpieczyciela i wysokości składki ubezpieczeniowej. Zaakcentować istotnie należy, iż koszty ubezpieczenia tj. kwota 1.063,00 zł przewyższyły całkowitą wartość pożyczki – 1.000,00 zł. Powód przekazałI. B.jedynie załącznik nr 1 w postaci ogólnych warunków ubezpieczenia, natomiast nie został jej przedstawiony żaden dokument potwierdzający rzeczywistą wysokość uiszczonej przez powoda składki ubezpieczeniowej. Ubezpieczenie umowy pożyczki w warunkach wynikających w rozpoznawanej sprawie jest swoistym przerzucaniem ryzyka, ciężaru i kosztów działalności przez powodową spółką na pozwaną. Rażąca jest dysproporcja pomiędzy kwotą wypłaconej przez powoda pożyczki a wysokością składki ubezpieczeniowej, którą pozwana została obciążona. W ocenie Sądu, tak wysoka składka stanowi nie tylko przerzucenie na pożyczkobiorcę ryzyka niespłacenia pożyczki, ale przestaje pełnić funkcję ubezpieczeniową i stanowi dodatkowe świadczenie pożyczkobiorcy, czy też sumę podwyższającą świadczenie, ukrytą pod tzw. „płaszczykiem składki ubezpieczeniowej”. Obciążanie pożyczkobiorcy kosztami składki ubezpieczeniowej w wysokości przewyższającej możliwej do wypłacenia jej kwoty jest działaniem nieuczciwym, nierzetelnym i sprzecznym z dobrymi obyczajami. Skoro zatem zapisy w tej części stanowią niedozwoloną klauzulę umowną, nie są dla pozwanej wiążące.
W niniejszej sprawie nie zostały ponadto wykazane jakiekolwiek koszty postępowania windykacyjnego. Przyjęcie w tym zakresie kwoty 322,40 zł jest w ocenie Sądu dodatkową sankcją finansową dla strony pozwanej z tytułu zaprzestania spłacania pożyczki. Zwłaszcza, że opłaty, które należą się powódce z tytułu rozmaitego rodzaju wezwań i monitów są także czynnościami windykacyjnymi. Stanowi to więc swoiste zastrzeżenie przez powódkę możliwości domagania się opłat za te same czynności, tylko inaczej nazwane. Sąd stwierdził, iż naliczenie opłaty przygotowawczej w wysokości 197,00 zł nie zostało również w wykazane przez stronę powodową, co więcej budzi poważne wątpliwości w zakresie jej poprawności. Strona powodowa ograniczyła się jedynie do wskazania, iż opłata przygotowawcza jest naliczana w charakterze kosztu związanego z przygotowaniem umowy pożyczki, w tym kosztu zgromadzenia koniecznych dokumentów i dokonania weryfikacji zdolności kredytowej potencjalnego kredytobiorcy. Nie podano jednakże, jakie dokładnie czynności podejmuje powódka w związku z przygotowaniem umowy i sprawdzeniem zdolności kredytowej pożyczkobiorcy. Strona powodowa nie wykazała wysokości odsetek umownych pożyczki jak również kosztów opisanych w pkt 9.2 c) i 11.1. przedmiotowej umowy. W kontekście zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego niezasadnym było również obciążenieI. B.kosztami opiewającymi odpowiednio na kwoty : 135,00 zł oraz 8,10 zł.
Kształtując rozstrzygnięcie o kosztach Sąd orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania. W pkt 3 wyroku zasądzono od powoda(...) S.A.z siedzibą wB.na rzecz pozwanejI. B.kwotę 1.281,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 1 200,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.