Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 656/17
Data wyroku: 2018-02-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska, Elżbieta Gawda, do SA Elżbieta Wojtczuk
Słowa kluczowe: Kapitał początkowy
Podstawa prawna: art. 174 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt III AUa 656/17

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 lutego 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Elżbieta Gawda (spr.)

Sędziowie:

SA Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska
SO del. do SA Elżbieta Wojtczuk

Protokolant: protokolant sądowy Kinga Panasiuk-Garbacz

po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2018 r. w Lublinie
sprawyT. C.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.
o wysokość kapitału początkowego
na skutek apelacjiT. C.
od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 28 kwietnia 2017 r. sygn. akt VIII U 2018/16

oddala apelację.
Elżbieta Wojtczuk Elżbieta Gawda Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska

III AUa 656/17

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanieT. C.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.odmawiającej ponownego ustalenia wartości kapitału początkowego.
Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniachi rozważaniach prawnych:
T. C.ur. dnia (...), jest uprawniony do renty od dnia 1 kwietnia 1997 r. W decyzji przyznającej rentę znalazła się informacja, że okres pracy od dnia 17 grudnia 1971 roku do dnia 1 marca 1973 roku nie został uwzględniony, z uwagi na brak potwierdzenia ubezpieczenia przez instytucję ubezpieczeniową z Niemiec.
Decyzją z dnia 31 marca 2015 roku organ rentowy ustalił wnioskodawcy wartość kapitału początkowego, która wyniosła 161.433,69 złotych, jednocześnie informując, że do ustalenia podstawy kapitału z tytułu zatrudnienia w okresie od dnia 17 grudnia 1971 roku do dnia 1 marca 1973 roku na terenie Niemiec mogą zostać przyjęte kwoty wynagrodzenia przysługującego w tym okresie innemu pracownikowi, zatrudnionemu w Polsce w takim samym lub podobnym charakterze, w jakim pracownik był zatrudniony przed wyjazdem za granicę, albo kwoty wynagrodzenia przysługującego w tym okresie innemu pracownikowi zatrudnionemu w Polscew takim samym lub podobnym charakterze, w jakim pracownik był zatrudniony ostatnio na terytorium Niemiec.
Decyzją z dnia 2 kwietnia 2015 roku organ rentowy przyznałT. C.emeryturę. Okres od dnia 17 grudnia 1971 roku do dnia 28 lutego 1973 roku został uwzględniony przy obliczaniu stażu ubezpieczeniowego.
W dniu 17 czerwca 2015 rokuT. C.złożył wniosek o ponowne przeliczenie kapitału początkowego z uwzględnieniem wynagrodzeń z tytułu zatrudnienia na terenie Niemiec w okresie od dnia 17 grudnia 1971 roku do dnia1 marca 1973 roku. Do wniosku dołączył umowę o pracę oraz opinię zakładu pracy.
Z uwagi na brak możliwości ustalenia wynagrodzenia zastępczego organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję, odmawiając ponownego ustalenia wartości kapitału początkowego.
T. C.w okresie od dnia 17 grudnia 1971 roku do dnia 1 marca 1973 roku był zatrudniony w(...)L.na stanowisku szlifierza. Do pracy na terytorium Niemieckiej Republiki Demokratycznej wnioskodawca został skierowany przez Wydział(...)wK..Fabryka (...)wK.pośredniczyła natomiast przy zawieraniu umów o pracę w fabrykach niemieckich. Podczas zatrudnienia w powyższym zakładzie pracy wnioskodawca otrzymywał wynagrodzenie w markach niemieckich. W roku 1971 wyniosło ono 277,65 marek,w roku 1972 – 7.886,72 marek, a w roku 1973 – 1.043,40 marek.
Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o dowodyz dokumentów oraz zeznań świadka i wnioskodawcy.
Odnośnie zeznań świadkaA. S.oraz wnioskodawcy Sąd Okręgowy zważył, że pozwoliły one jedynie ustalić, iżT. C.w spornym okresie wykonywał na terytorium NRD pracę na stanowisku szlifierza. Okoliczności dotyczące wyjazdu i świadczenia pracy za granicą nie były w niniejszej sprawie sporne, w związku z czym Sąd dał wiarę zarówno zeznaniom świadka, jaki wnioskodawcy.
W oparciu o poczynione ustalenia Sąd Okręgowy nie uwzględnił odwołania, przywołując przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2016 r., poz. 887, tekst jedn. ze zm.).
Sposób obliczania wysokości kapitału początkowego określony jest w art. 174 cyt. ustawy, zgodnie z którym kapitał początkowy ustala się na zasadach określonychw art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Wedle ust. 2 tego artykułu przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:
1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6;
2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;
3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-4 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2.
Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18 z tym, że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 roku.
Sposób ustalania podstawy wymiaru świadczeń precyzujerozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 1985 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent(Dz. U. z 1989 r., nr 11, poz. 63). Powołany przez organ rentowy § 10 rozporządzenia stanowi, że jeżeli w okresie, z którego wynagrodzenie przyjmuje się do ustalenia podstawy wymiaru, pracownik był zatrudniony za granicą, do ustalenia podstawy wymiaru przyjmuje się za okresy tego zatrudnienia:

1
kwoty, od których za te okresy opłacono składkę na ubezpieczenie społecznew kraju, albo

2
jeżeli okres zatrudnienia za granicą przypada przed dniem 1 stycznia 1991 r. - kwoty wynagrodzenia przysługującego w tych okresach pracownikowi zatrudnionemu w kraju w takim samym lub podobnym charakterze, w jakim pracownik był zatrudniony przed wyjazdem za granicę.

Sąd Okręgowy zważył, że powyższy przepis w sposób precyzyjny wskazuje jakie kwoty można przyjąć przy ustalaniu wysokości podstawy wymiaru świadczenia, wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dla pracowników zatrudnionych za granicą. W niniejszej sprawie bezsporne było, iż okres od dnia17 grudnia 1971 roku do dnia 1 marca 1973 roku został uwzględniony przy obliczaniu stażu ubezpieczeniowego i potraktowany jak okres składkowy.T. C.domagał się natomiast uwzględnienia wynagrodzenia osiąganego wFabryce (...)w Niemczech przy obliczaniu wartości kapitału początkowego. Jak wynika z § 10 cyt. rozporządzenia nie jest możliwe bezpośrednie uwzględnienie zarobków osiągniętych za granicą. Podobnie nie istnieje podstawa do uwzględnienia średniego wynagrodzenia. Wnioskodawca natomiast nie przedstawił w toku postępowania dowodów, pozwalających ustalić wynagrodzenie zastępcze za okres pracy w NRD, tj. nie był w stanie wskazać osoby, która w spornym okresie pracowałaby na takim samym lub podobnym stanowisku. Nie jest możliwe uwzględnienie zarobków powołanego przez skarżącego świadkaA. S., ponieważ pracował on w charakterze tokarza, a nie szlifierza. Ponadto przed wyjazdem do NRD był on zatrudniony w innym zakładzie pracy niż skarżący. Z koleiFabryka (...)wK.nie posiada dokumentacji płacowej pracowników zatrudnionych na stanowisku szlifierza w spornym okresie.
Wobec braku dokumentów wskazujących na wysokość wynagrodzenia zastępczego, Sąd Okręgowy uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Brak bowiem było możliwości uwzględnienia zarobków osiąganych przez wnioskodawcę podczas zatrudnienia w(...)L.wL.w okresie od dnia 17 grudnia 1971 roku do dnia 1 marca 1973 roku.
Z tych względów i na mocyart. 47714§ 1 k.p.c., Sąd Okręgowy oddalił odwołanie.
Apelację od powyższego wyroku złożył wnioskodawca zaskarżając wyrokw całości i zarzucając, że jest krzywdzący, gdyż dokumentacja z okresu zatrudnienia na terenie Niemiec jest wystarczająca dla ponownego ustalenia wartości kapitału.
Skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i przyjęcie do wartości kapitału za okres pracy za granicą wynagrodzenia odpowiadającego „średniemu wynagrodzeniu”.
Opierając się na ustaleniach faktycznych jak i rozważaniach prawnych poczynionych przez Sąd I instancjiSąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny akceptuje w całości ustalenia faktyczne jak i wywody prawne poczynione przez Sąd pierwszej instancji, zatem nie zachodzi konieczność ich powtarzania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1998 r. II CKN 923/97, OSNC 1999/3/60).
Zasadnie Sąd Okręgowy zważył, że nie istnieje możliwość przyjęcia do podstawy wymiaru kapitału początkowego „średniego wynagrodzenia” za okres zatrudnienia na terenie Niemiec od dnia 17 grudnia 1971 roku do dnia 1 marca 1973 roku. Cytowane przepisyustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprecyzyjnie określają sposób obliczenia podstawy wymiaru kapitału. Zgodnie z treścią art. 174 ust. 3 cyt. ustawy podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r. Stosownie do treści art. 15 cyt. 1 i ust. 6 cyt. ustawy podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych lub na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranychz całego okresu podlegania ubezpieczeniu. Kwoty wynagrodzeń przyjmowane do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego muszą być poparte dokumentacją płacową i nie mogą budzić wątpliwości.
Szczegółowe zasady ustalania podstawy wymiaru uregulowane sąw cytowanym przez Sąd Okręgowy rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 1985 r. Od wynagrodzenia uzyskanego w związku z zatrudnieniem na terenie Niemiec nie były za wnioskodawcę odprowadzone składki na ubezpieczenie społeczne w kraju. Tym samym winien on wykazać kwoty wynagrodzenia, przysługującego w spornym okresie, pracownikowi zatrudnionemu w kraju w takim samym lub podobnym charakterze, w jakim wnioskodawca był zatrudniony przed wyjazdem za granicę - § 10 pkt 2 cyt. rozporządzenia. Skarżący nie wykazał wymaganych kwot wynagrodzeń,a poszukiwanie przez Sąd Okręgowy dokumentacji płacowej z lat 1971-1973 okazało się nieskuteczne, gdyż dokumentacja ta nie została zachowana.
Jak słusznie wskazał Sąd Okręgowy brak jakichkolwiek podstaw faktycznychi prawnych do uwzględnienia w podstawie wymiaru kapitału początkowego „średniego wynagrodzenia”, o co wnosił skarżący zarówno w postępowaniu przed sądem I instancji jak i w postępowaniu apelacyjnym. Apelujący mógłby jedynie wnioskować o przyjęcie za sporny okres minimalnego wynagrodzenia, stosownie do treści art. 15 ust. 2a cyt. ustawy, jednakże nie wystąpił z takim żądaniem, gdyż domagał się uwzględnienia „średniego wynagrodzenia” (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2016 r. III UK 33/16, LEX nr 2188649).
W ocenie Sądu Apelacyjnego wyrok wydany przez Sąd Okręgowy jest prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami, toteż apelacja wnioskodawcy jako bezzasadna podlega oddaleniu w trybieart. 385 k.p.c.