Sąd Apelacyjny w Gdańsku
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V ACa 545/16
Data wyroku: 2018-03-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Strugała, Anna Daniszewska, Artur Lesiak
Słowa kluczowe: Pożyczka
Podstawa prawna: art. 720 kc

Sygn. akt V ACa 545/16, V ACz 764/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 marca 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku – V Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Artur Lesiak (spr.)

Sędziowie:

SA Anna Daniszewska
SA Anna Strugała

Protokolant:

sekretarz sądowy Ewelina Gruba

po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2018 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwa(...)z siedzibą wR.T.Brytyjskie Wyspy Dziewicze
przeciwkoA. K.iP. S.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanych i zażalenia powoda
od wyroku Sądu Okręgowego wB.
z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt I C 384/13

I
prostuje oznaczenie powoda w zaskarżonym wyroku w ten sposób, że po słowach(...)dopisuje słowa„z siedzibą wR.T.Brytyjskie Wyspy Dziewicze”;

II
prostuje nazwisko pozwanej w zaskarżonym wyroku w ten sposób, że w miejsce(...)wpisuje(...);

III
oddala apelację;

I
oddala zażalenie;

IV
nie obciąża pozwanych kosztami postępowania apelacyjnego;

V
przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego wB.na rzecz adwokataA. L.kwotę 10.800 (dziesięć tysięcy osiemset) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanym z urzędu w postępowaniu apelacyjnym oraz kwotę 562 (pięćset sześćdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu poniesionych w tym postępowaniu wydatków;

VI
zasądza od powoda na rzecz pozwanych solidarnie kwotę 2.400 (dwa tysiące czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Na oryginale właściwe podpisy.
Sygn. akt V ACa 545/16
V ACz 764/16

UZASADNIENIE
Powód(...)z siedzibą wR.,T., Brytyjskie Wyspy Dziewicze w pozwie wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanych solidarnie kwoty 1.302.594,94 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty. Domagał się również zwrotu kosztów procesu.
W uzasadnieniu wskazywał, iż na mocy umowy z dnia 8 listopada 2002r.L. K. (1)- spadkodawca pozwanych, otrzymał od(...) Ltd. z siedzibą wAl (...)pożyczkę w kwocie 334.485 USD, którą zobowiązał się zwrócić do dnia 22 listopada 2009r. wraz z umownymi odsetkami wynoszącymi 5% za każdy rozpoczęty rok korzystania z kwoty pożyczki. Powód dodawał, iż zgodnie z oświadczeniami złożonymi w dniu 21 grudnia 2006r. wstąpił w prawa(...) Ltd. Zdaniem powoda bezspornym jest, iż powyższa suma pożyczki weszła do majątkuL. K. (1), a po jego śmierci powiększył masę spadkową po zmarłym, którą nabyli pozwani.
W odpowiedzi na pozew oraz pismem z dnia 11 października 2010r. pozwaniP. K.iA. K.wnieśli o oddalenie powództwa w całości podnosząc, iż powołana umowa pożyczki jest fikcyjna i jest efektem wewnątrzrodzmnych działań i przeróżnych czynności prawnych pomiędzy rodzeństwem tj. pomiędzy ojcem i spadkodawcą pozwanych, nieżyjącymL. K. (1), jego bratemD. K. (1)oraz jego siostrąL. H. (1). Pozwani podnosili, iż kwota rzekomej pożyczki nigdy nie wpłynęła na konto rzekomego pożyczkobiorcy.
Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt I C 178/10 Sąd Okręgowy wB.oddalił powództwo.
Wyrokiem z dnia 23 września 2011 r. wydanym na skutek apelacji powoda Sąd Apelacyjny w Gdańsku uchylił zaskarżony wyrok w sprawie I C 178/10 i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu wB.do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, iż Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, a nadto postępowanie sądowe obarczone było licznymi wadami, co
obligowało Sąd Apelacyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego w trybieart. 384 § 4 k.p.c.
Następnie wyrokiem z dnia 3 października 2012r. Sąd Okręgowy wB.zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 1.302.595,00 zł i nie obciążył pozwanych kosztami zastępstwa procesowego oraz kosztami sądowymi. Nadto orzekł o kosztach należnych pełnomocnikowi z urzędu, zaś kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa. Zdaniem Sądu Okręgowego strona powodowa wykazała stosownymi dokumentami okoliczność przekazania kwoty pożyczki pożyczkobiorcy w formie bezgotówkowej na jego rachunek. Strona pozwana nie wykazała zaś, aby przedmiotowa pożyczka została spłacona.
Wyrokiem z dnia 7 marca 2013r. wydanym na skutek apelacji pozwanych Sąd Apelacyjny w Gdańsku uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu wB., pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.
W uzasadnieniu Sąd Odwoławczy wskazał na trafność zarzutu wynikającego zart. 253 i 129 k.p.c.W tym kontekście Sąd wskazał, iż Sąd pierwszej instancji uznał za wiarygodne dokumenty przedłożone przez powódkę, pomimo zaprzeczenia ich prawdziwości przez pozwanych. Sąd zważył, iż część ustaleń faktycznych dokonana została zatem na podstawie kserokopii dokumentów, których autentyczność była kwestionowana przez strony. Sąd wskazał przy tym na brak odpowiedniego potwierdzenia kserokopii dokumentów przez radcę prawnego. Nadto Sąd Apelacyjny, wskazał na fakt pominięcia przez Sąd Okręgowy szeregu wniosków dowodowych, przy braku wyjaśnienia w motywach rozstrzygnięcia takiej decyzji. Ostatecznie Sąd Apelacyjny za uzasadnione uznał zarzuty naruszenia przepisówart. 233§1 k.p.c.i217 §2 k.p.c,art. 227 k.p.c.orazart. 328 § 2 k.p.c.W konsekwencji Sąd Apelacyjny wskazał, iż w przypadku stwierdzenia że nie zachodzi merytoryczna podstawa do zastosowaniaart. 1124 §1 k.p.c, Sąd Okręgowy orzeknie merytorycznie o żądaniu pozwu. Sąd Odwoławczy zaznaczył, że rzeczą Sądu Okręgowego będzie zatem rozstrzygnięcie o wnioskach dowodowych zgłoszonych przez pozwanych, zarówno przed Sądem pierwszej instancji, jak też w postępowaniu apelacyjnym. W zależności od tego jakie dowody dopuści, a które oddali, poczyni odpowiednie ustalenia faktyczne, będące podstawą rozstrzygnięcia. Oceni też
jakie znaczenie należy nadać odmowie przedstawienia przez strony oryginałów dokumentów. W oparciu o dowody już przeprowadzone oraz ewentualnie o dowody dopuszczone przez Sąd w toku dalszego postępowania Sąd Okręgowy ustali, czy doszło do zawarcia pomiędzy(...) Ltd. a(...)umowy przelewu wierzytelności wynikającej z treści umowy pożyczki zawartej w dniu 8 listopada 2002r. pomiędzyL. K. (1)a(...) Ltd. W przypadku ustalenia, że powodowi przysługuje legitymacja czynna w niniejszym postępowaniu Sąd Apelacyjny wskazał, iż Sąd Okręgowy winien odnieść się do zarzutu pozorności umowy pożyczki, rozpoznając uprzednio wnioski dowodowe zgłoszone przez pozwanych na tę okoliczność. W razie zaś ustalenia, że przedmiotowa umowa nie jest dotknięta taką wadą oświadczeń woli, obowiązkiem Sądu I instancji będzie ustalenie faktycznej wysokości kwoty pożyczki oraz wysokości otrzymanej kwoty pożyczki oraz wysokości należnych odsetek. Dopiero wówczas możliwym będzie też odniesienie się do zarzutu, że spłata pożyczki została dokonana przezL. K. (1).
W piśmie z dnia 31 października 2013r. wniesionym po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Powód podnosił, iż twierdzenia pozwanych radykalnie zmieniały się w toku postępowania sądowego - twierdzenia te wzajemnie się wykluczają i zmieniane są stosownie do doraźnych potrzeb procesowych. Powód wskazywał, iż w odpowiedzi na pozew reprezentująca pozwanychA. G. (1)podniosła zarzut, żeL. K. (1)w czasie gdy był dłużnikiem zapłacił temu wierzycielowi pożyczoną kwotę z odsetkami. Jednocześnie jednak pozwani twierdzili w toku procesu, iżL. K. (1)nie otrzymał kwoty pożyczki. Następnie pozwani wskazywali na pozorność umowy pożyczki, jednocześnie jednak w apelacji od wyroku I C 712/11 zdecydowali się przyznać, że na rachunek bankowyfirmy (...)wpłynęła z rachunkufirmy (...) Ltd. kwota 334.485 USD. Nadto powód wywodził, iż teza o pozorności umowy i praniu brudnych pieniędzy pojawiła się, gdy okazało się że przedmiot pożyczki został przekazany. Powód przedstawił także wyjaśnienia, co do legitymacji czynnej powoda.
W piśmie z dnia 16 lipca 2014r. i w dalszych pismach procesowych pozwani podtrzymali dotychczasowe stanowisko w sprawie. W szczególności pozwani wskazywali na pozorność umowy i w tym kontekście w szczególności na
okoliczność prania brudnych pieniędzy, wywodzili nieprawdziwość oświadczeniaL. K. (1)o potwierdzeniu długu. Nadto podnosząc pozorność umowy, wskazywali na fakt, iż dwa dni po otrzymaniu pieniędzy kwota ta została przelana na rachunki dwóch cypryjskich spółek. W zakresie braku legitymacji czynnej pozwani wskazywali, na okoliczność, iż powód nie wykazał swojego bytu prawnego w chwili umowy przelewu -jako że z dokumentów w sprawie wynika, że powód został ponownie zarejestrowany w dniu 1 stycznia 2007r., a zatem po dokonaniu przelewu. Pozwani wskazywali także na zwrot kwoty pożyczki, co potwierdzać miało oświadczenieL. H. (1)z dnia 28 grudnia 2007r.
Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgowy wB.zasądził od pozwanychA. K.iP. K.solidarnie na rzecz powoda(...)kwotę 1.302.594,94 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 18 grudnia 2009r. do dnia 31 grudnia 2015r. i ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia zapłaty; zastrzegł pozwanym prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności z tytułu kwoty zasądzonej w pkt 1 do wysokości stanu czynnego spadku nabytego po zmarłymL. K. (1); nie obciążył pozwanych kosztami procesu poniesionymi przez powoda; nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego wB.na rzecz Kancelarii Adwokackiej adwokataA. L.kwotę 12.880,83 zł powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług w wysokości 23% tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej pozwanym z urzędu; kosztami sądowymi, od których pozwani byli zwolnieni obciążył Skarb Państwa.
Podstawą tego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i rozważania Sądu Okręgowego:
W dniu 8 listopada 2002r. spadkodawca pozwanych -L. K. (1)(...) Przedsiębiorstwo (...)L. K. (1)zawarł z(...) Ltd. z siedzibą wAl (...).D., Zjednoczone Emiraty Arabskie umowę pożyczki pieniężnej w kwocie 334 485,00 USD. W §1 wskazano, iż kwota pożyczki ma być przeznaczona bezpośrednio na spłatę zobowiązań zagranicznych. Zgodnie z § 2 umowy powyższa kwota pożyczki miała być przekazana pożyczkobiorcy w terminie do dnia 22 listopada 2002 r. przelewem bankowym na rachunek dewizowy pożyczkobiorcy wBanku (...) SA. wB.. W § 3 ustalono, iż
pożyczkobiorca zobowiązuje się do zwrotu pożyczki na wskazane przez pożyczkodawcę konto bankowe w terminie do dnia 22 listopada 2009 r., przy czym spłata pożyczki może nastąpić jednorazowo lub w ratach. W myśl § 4 tytułem odsetek wynoszących 5% w skali roku od pożyczonej kwoty, pożyczkobiorca miał zapłacić „pożyczkodawcy" kwotę 16.724 USD za każdy rozpoczęty rok korzystania z kwoty pożyczki. Zgodnie z § 8 zabezpieczenie pożyczki stanowiła nieruchomości położona wB.przyul. (...), będąca własnością pożyczkobiorcy.
Kwota pożyczki w wysokości 334.500 USD została przelana na rachunek bankowyL. K. (1)i w dniu 20 listopada 2002 r. na koncieL. K. (1)zaksięgowano kwotę 334.457 USD.
W dniu 20 listopada 2002r. pożyczkobiorca złożył do II Urzędu Skarbowego wB.deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych dotyczącą zawartej umowy pożyczki.
Następnie, środki zaksięgowane na rachunku bankowym, należącym wówczas do firmy:P. W.L. K. (1), pochodzące z wpływu z dnia 20 listopada 2002r. odfirmy (...) LTDzostały przekazane, w dniu 22 listopada 2002r., na:
-rachunek numer (...).(...)(...) LTD,(...)(...),(...), w wysokości 169.806 USD;
- rachunek numer:(...)(...) LTD,(...),(...), w wysokości 164.000 USD.
W dniu 21 grudnia 2006 r. pożyczkodawca(...) Ltddokonał przelewu wierzytelności wynikającej z umowy pożyczki z dnia 8 listopada 2002r. na rzecz powoda(...).
Spadek po zmarłym w dniu 30 stycznia 2008r.L. K. (1)na podstawie testamentu nabyły dzieciP. K.iA. K.każde w ½  części, z dobrodziejstwem inwentarza.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił za pomocą okoliczności bezspornych, wskazanych powyżej dokumentów, zeznań świadków oraz przesłuchania stron.
Sąd dał wiarę treści wymienionych powyżej dokumentów, istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia, jako że dokumenty te nie budziły wątpliwości sądu.
Za niewiarygodny uznał Sąd natomiast, istotny z punktu widzenia rozstrzygnięcia, dokument oznaczony datą 28 grudnia 2007r. stanowiący oświadczenieL. H. (1), co do spłaty przezL. K. (1)kwoty pożyczki. Sąd zważył, iż dokument ten pozwani przedłożyli dopiero na etapie ponownego - drugiego postępowania apelacyjnego w sprawie. Pozwani wskazywali, iż dokument tenA. G. (1), będąca pierwotnie reprezentantką pozwanych, odnalazła dopiero w dniu 4 marca 2013r. podczas przeszukiwania skoroszytów przywiezionych z(...)w poszukiwaniu dokumentu zawierającego kod alarmu. Zeznania świadkaA. G. (1), co do tej kwestii Sąd uznał jednak za niewiarygodne, co wskazano w dalszej części uzasadnienia. Tymczasem strona powodowa kwestionowała prawdziwość tego dokumentu - świadekL. H. (1)zaprzeczała jakoby kiedykolwiek taki dokument podpisywała, wskazując, iżL. K. (1)dysponował kilkoma jej podpisami in blanco. Zeznania te wobec nielogiczności, wewnętrznych sprzeczności w zeznaniachA. G. (1), w tym także zmieniającego się w toku procesu stanowiska strony pozwanej, były dla Sądu wiarygodne.
Sąd dał wiarę zeznaniomL. H. (1), w których wskazywała ona, iż kwota pożyczki została przelana na konto bankoweL. K. (2). Kwestia ta została potwierdzona dokumentami, a także na niniejszym etapie sprawy, przyznana także przez stronę pozwaną. Nadto, za wiarygodne Sąd uznał zeznania tej osoby, w których podawała ona, iż nie przyjmowała jakichkolwiek pieniędzy odL. K. (2)z tytułu zwrotu pożyczki, ani nie podpisywała oświadczenia z dnia 28 grudnia 2007r. Sąd zważył, iż nazwisko widniejące na podpisie pod oświadczeniem z dnia 28 grudnia 2007r. nie było zgodne z nazwiskiemL. H. (1)zapisanym w paszporcie, nadto świadek przedstawiła zaświadczenie szkoły w Holandii, w której pracowała świadek, z którego wynikało, iż we wskazanym dniu przebywała w szkole w Holandii, oświadczenie to zostało także wedle zeznań świadka spisane na starym papierze firmowym, niestosowanym w 2007r. W szczególności jednak, zeznania te były wiarygodne, wobec stwierdzenia nielogiczności, wewnętrznych sprzeczności w zeznaniachA. G. (1), co do kwestii odnalezienia tego oświadczenia. Wiarygodnymi były także zeznania świadka, w których wskazywała ona na powiązania z powódką, a także powiązaniaD. K. (2)zespółką (...) Ltd.
Sąd nie dał natomiast wiary zeznaniomL. H. (1), w których twierdziła ona, iż pieniądze pochodzące z pożyczki przeznaczone zostały na remont nieruchomości przyul. (...)wB.. Zeznaniom tym przeczyło w szczególności pismo(...)BANK - z dnia 19 października 2013r., w którym wskazano, iż środki zaksięgowane na rachunku bankowym, należącym wówczas do firmy:P. W.L. K. (1), pochodzące z wpływu z dnia 20 listopada 2002r. odfirmy (...) LTDzostały przekazane, w dniu 22 listopada 2002r., na:

-

rachunek numer (...).(...)(...) LTD,(...)(...),(...), w wysokości 169.806 USD;

rachunek numer:(...)(...) LTD,(...),(...), w wysokości 164.000 USD.

Zeznaniom świadkaD. K. (2)Sąd dał wiarę w zakresie, w którym wskazywał on na fakt zawarcia umowy pożyczki przez(...) Ltd., a także fakt wypłaty kwoty pożyczki na rzecz pożyczkobiorcy. Zeznania te korespondowały z dokumentami w sprawie. Wiarygodnymi były także zeznania tego świadka, w których wskazywał on na swoje związki, jak również siostryL. H. (1)zespółką (...) Ltd.
Za niewiarygodne Sąd uznał zeznania świadka, w których wskazywał on na brak powiązań z powodową spółką - wobec czynnego uczestnictwa w procesie tego świadka po stronie powodowej, w tym fakt uiszczenia opłat sądowych. Z tych samych względów, co w przypadku świadkaL. H. (1)Sąd nie dał także wiary zeznaniom świadkaD. K. (1), w których twierdził on, iż pieniądze pochodzące z pożyczki przeznaczone zostały na remont nieruchomości przyul. (...)wB..
Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkaA. G. (1), w których wskazywała ona okoliczności odnalezienia dokumentu z dnia 28 grudnia 2007r. Zeznania te były wewnętrznie sprzeczne i nielogiczne. Świadek w pierwszej kolejności twierdziła, iż wskazany dokument znalazła dopiero w dniu 4 marca 2013r. podczas przeszukiwania skoroszytów przywiezionych z(...)w poszukiwaniu dokumentu zawierającego kod alarmu. W kolejnych zeznaniach świadek wskazała bowiem, iż w nieruchomości naul. (...)mieszkała wraz z pozwanymi 6 lat od 2008 r., podała, iż dzieci znały kod. Następnie świadek wycofała się z twierdzeń o poszukiwaniu kodu alarmu, twierdząc, iż przeszukiwanie dokumentów spowodowane było awarią alarmu i
koniecznością odnalezienia firmy, odpowiedzialnej za alarm. Jednocześnie jednak, pytana przez pełnomocnika powoda, świadek wskazała, iż uiszczała regularnie rachunki za ochronę i monitoring. Świadek pytana o miejsce odnalezienia dokumentu, mówiła, iż było to w piwnicy, a następnie spytana o dokładne sprecyzowanie, najpierw wskazała, że nie pamięta, a następnie podała, iż było to w kartonach takich jak „po bananach". Świadek twierdziła także, że nie miała konieczności wcześniejszego przeglądania kartonów i szukania dokumentów - co również było niewiarygodne, jako że dokument o podobnej treści, tyle że w innej sprawie - świadek znalazła wcześniej -jak twierdziła podczas poszukiwania dokumentów do bierzmowania wnuka, nadto to strona pozwana wraz z odpowiedzią na pozew załączyła skan aneksu do umowy pożyczki powołując się na jego treść - co świadczy, że szukano dokumentów na potrzeby przedmiotowej sprawy już na tym etapie. Mając także na względzie rzekomą okoliczność, iż dokumenty znajdowały się jedynie w czterech kartonach wielkości kartonów po bananach, kwestia odnalezienia takiego dokumentu, mając w szczególności perspektywę przedmiotowego procesu, obejmującego roszczenie opiewające na kwotę znaczną - bowiem ponad milion złotych, nie powinna być trudna do zrealizowania. Nadto, co ciekawe, świadek pomimo sporządzenia odpowiedzi na pozew i powołania się w niej na okoliczność istnienia aneksu, w swych zeznaniach kwestionowała jego pochodzenie, wskazywała, iż nie wie skąd pochodzi podpis pod takim aneksem.
W zakresie zawarcia umowy pożyczki i jej spłaty, Sąd zważył, iż z zeznańA. G. (1)wynikało, że swoje przekonania w tym zakresie opiera ona na rozmowach natury ogólnej zL. K. (3). W ocenie Sądu stanowisko to wyrażało zatem jedynie jej zapatrywanie o braku jakichkolwiek zobowiązań w stosunku do powoda, obciążających masę spadkową poL. K. (1)- zeznania te nie potwierdzały zatem braku zawarcia umowy pożyczki, czy też jej spłaty.
Niewiele z punktu widzenia rozstrzygnięcia wniosły zeznania świadkówB. K.iJ. K.. Świadkowie ci wskazywali na okoliczność sprzedaży domu wO., fakt powzięcia wiedzy na ten temat przezD. K. (1)iL. H. (1)dopiero po śmierci brata, okoliczność wypytywania przez te osoby o dokumenty znajdujące się w szafie pancernej. W ocenie Sądu zeznania te mogły mieć walor jedynie pomocniczy, wskazywały na niekoniecznie
poprawne relacje pomiędzyL. K. (1), a jego rodzeństwem przed śmierciąL. K. (1).
Podobnie rzecz się ma w przypadku zeznań świadkaD. P., który potwierdził fakt wykonania w 2008r. na zlecenieL. K. (1)nadbudowy budynku przyul. (...)- świadek wskazał, iż nie posiada jakiejkolwiek wiedzy w zakresie pożyczki, o której mowa w przedmiotowym procesie.
Sąd dał wiarę zeznaniom złożonym przezP. K.w charakterze strony, w których wskazywała ona na konflikt pomiędzy braćmi -D. K. (1)aL. K. (1), na około rok przed jego śmiercią. Sąd zważył, iż w chwili śmierci ojcaP. K.miała 15 lat - mogła być ona zatem świadoma konfliktów rodzinnych. Z drugiej strony Sąd za nieprawdopodobne uznał, aby w tym okresie pozwana posiadała jakąkolwiek konkretną wiedzę, co do sytuacji finansowej ojca. Nadto nawet gdyby przyjąć, że istotnie słyszała ona, iż ojciec jest rozliczony z bratem, to Sąd zważył, iż pożyczka o której mowa w procesie przewidywała termin spłaty należności do dnia 22 listopada 2009r., a zatem już po śmierci ojca pozwanej, dotyczyła także co do zasady innego podmiotu niżD. K. (1).
Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 24 marca 2016r. Sąd przeprowadził dowód z dokumentów wskazanych szczegółowo w pkt 2 i oddalił pozostałe wnioski dowodowe stron, uznając je za zbędne z punktu widzenia rozstrzygnięcia i skutkujące nieuzasadnionym przedłużeniem postępowania. Postanowieniem tym objęte zostały zatem w szczególności wnioski dowodowe zawarte w piśmie pozwanych z dnia 16 lipca 2014r. Sąd doszedł bowiem do wniosku, iż wnioski obejmujące zwrócenie się do sądów rejestrowych, co do wiadomości na tematspółek (...) Ltd. i(...) Ltd., w zakresie choćby taktu prowadzenia rzeczywistej działalności tych spółek, właściwych urzędów skarbowych a zwracanie się o akta postępowań karnych miały w istocie na celu poszukiwanie dowodów i niewątpliwie skutkowałyby nieuzasadnionym przedłużeniem postępowania. W zakresie wniosku o zwrócenie się do sądu rejestrowego w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, co do kwestii zarejestrowania powódki w chwili dokonania przelewu, wobec stwierdzenia w dokumencie „zaświadczenia o prawie reprezentowania spółki" (k. 13 akt) o ponownym zarejestrowaniu tej spółki w 2007r., Sąd zważył, iż powód odniósł się do tej kwestii ciągłości swojego bytu prawnego w
piśmie z dnia 15 sierpnia 2013r., wskazując iż „ponowne zarejestrowanie" wynika ze zmiany przepisów w związku z wejściem w ży cie przepisów(...) Business (...). Powód podawał, iż na mocy przepisów tego aktu prawnego spółki zarejestrowane wcześniej w oparciu o(...) Business (...), zostały z dniem 1 stycznia 2007r. przerejestrowane w myśl nowych przepisów. Pozwani nie zakwestionowali tych wyjaśnień, tymczasem mając na względzie powszechną dostępność Internetu, w tym także dostęp do wskazanych aktów prawnych, niewątpliwie mieli możliwość odniesienia się do tych twierdzeń.
Również wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny badania pisma ręcznego na okoliczność autentyczności podpisuL. H. (1)datowanego na 28.12.2008 był w ocenie Sądu zbędny albowiem L.H.nie wykluczyła autentyczności jej podpisu wskazywała natomiast na możliwość wykorzystania do sporządzenia pisma podpisanej przez nią in blanco kartki. Jednocześnie jak wynika z załączonych dokumentów z postępowania karnego nie jest możliwe ustalenie kolejności powstawania podpisu i tekstu na tym dokumencie. W tej sytuacji mając na względzie wcześniej wskazane okoliczności Sąd uznał przeprowadzenie tego dowodu za zbędne.
Sąd uznał również, że załączone do pisma z 4.02.2015 r dokumenty wymienione w pkt II 1-5 dokumenty nie mogą stanowić wiarygodnego dowodu na potwierdzenie okoliczności wskazanych w piśmie. Fakt, iż międzyL. K. (1)a jego bratemD. K. (1)mogło w przeszłości dochodzić do zawierania umów pozornych nie może stanowić wiarygodnego dowodu na to, że pozorna jest również umowa stron, której dotyczyło postępowanie w niniejszej sprawie.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd I instancji zważył, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie powód domagał się zasądzenia od pozwanych solidarnie kwoty 1.302.594,94 zł wraz z należnymi odsetkami, wywodząc swe roszczenie z umowy pożyczki z dnia 8 listopada 2002r., zawartej pomiędzyL. K. (1)– spadkodawcą pozwanych a(...) Ltd. z siedzibą wAl (...). Powód wskazywał, iż wierzytelność z tytułu umowy pożyczki przysługującą(...) Ltd. z siedzibą wAl (...)nabył od pierwotnego wierzyciela w drodze przelewu w dniu 21 grudnia 2006r.
W przedmiotowej sprawie fakt zawarcia umowy pożyczki potwierdzał w szczególności oryginał tej umowy, na którym widniały podpisy pożyczkobiorcyL. K. (1)(...) Przedsiębiorstwo (...)L. K. (1)iC. C., reprezentującejspółkę (...)(k. 146 - 148 akt). Z dokumentu tego wynikało, iż w dniu 8 listopada 2002r. spadkodawca pozwanych -L. K. (1)(...) Przedsiębiorstwo (...)L. K. (1)zawarł z(...) Ltd. z siedzibą wAl (...).D., Zjednoczone Emiraty Arabskie umowę pożyczki pieniężnej w kwocie 334 485,00 USD. W §1 wskazano, iż kwota pożyczki ma być przeznaczona bezpośrednio na spłatę zobowiązań zagranicznych. Zgodnie z § 2 umowy powyższa kwota pożyczki miała być przekazana pożyczkobiorcy w terminie do dnia 22 listopada 2002 r. przelewem bankowym na rachunek dewizowy pożyczkobiorcy wBanku (...) S.A.wB.. W §3 ustalono, iż pożyczkobiorca zobowiązuje się do zwrotu pożyczki na wskazane przez pożyczkodawcę konto bankowe w terminie do dnia 22 listopada 2009r., przy czym spłata pożyczki może nastąpić jednorazowo lub w ratach. W myśl §4 tytułem odsetek wynoszących 5% w skali roku od pożyczonej kwoty, pożyczkobiorca miał zapłacić „pożyczkodawcy" kwotę 16.724 USD za każdy rozpoczęty rok korzystania z kwoty pożyczki. Zgodnie z §8 zabezpieczenie pożyczki stanowiła nieruchomości położona wB.przyul. (...), będąca własnością pożyczkobiorcy.
Na niniejszym etapie sprawy bezspornym było w zasadzie, iż doszło do przekazania przedmiotu pożyczki - okoliczności te potwierdzało pismo z dnia 5 września 2011 r. z(...)C.Bank wD.wraz z jego tłumaczeniem przez tłumacza przysięgłego, z którego wynikało, iż na kontoL. K. (1)została przelana kwota 334.500 USD (na koncieL. K. (1)zaksięgowano kwotę 334.457 USD- - k. 226- 229 akt), a w szczególności także przedłożone przez pozwanych pismo(...) BANK S.A.z dnia 19 października 2012r., wskazujące, iż „środki zaksięgowane na rachunku bankowym, należącym wówczas do firmy:P. W.L. K. (1), pochodzące z wpływu z dnia 20 listopada 2002r. odfirmy (...) LTDzostały przekazane, w dniu 22 listopada 2002r., narachunek numer (...).(...)(...) LTD,(...)(...),(...), w wysokości 169.806 USD, rachunek
numer:(...)(...) LTD,(...),(...), w wysokości 164.000 USD" (k. 503 akt). Sąd zważył, iż różnice pomiędzy określoną w pożyczce kwotą, a kwotą wpływu na kontoL. K. (1), wynikały z kosztów operacji bankowych. Na kwestie te wskazywała także w swych zeznaniach świadekL. H. (1). Sąd uznał to wytłumaczenie za zgodne z zasadami doświadczenia, mając na względzie, iż dokonywane przelewy były przelewami zagranicznymi pomiędzy bankami położonymi w różnych krajach.
Następnie Sąd Okręgowy zaznaczył, wobec zaleceń Sądu Apelacyjnego zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 marca 2013r., w pierwszej kolejności rozważeniu podlegała kwestia skuteczności przejścia praw pierwotnego wierzyciela z tytułu wskazanej umowy pożyczki, na powoda.
Na poparcie swych twierdzeń w tym przedmiocie powód przedstawił oryginał pisma z dnia 21 grudnia 2006r., w którym pierwotny wierzyciel(...) Ltd. oświadcza, iż przenosi pożyczkę w kwocie 334.485 USD i wszystkie odsetki, którą udzieliłfirmie Przedsiębiorstwo (...)z siedzibą przyW.wB.. Wierzyciel oświadczył, iż z dniem podpisania pisma,firma (...) Ltd., będzie jedynym beneficjentem wyżej wymienionej pożyczki i wszystkich wynikających tego tytułu odsetek i zobowiązań (k. 672 akt).
Sąd Okręgowy wskazał, iż w myślart. 509 k.c.wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania (§1). Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki (§2).
Przelew, inaczej cesja (łac.cessio)jest umową, z mocy której wierzyciel (zbywca, zwany też cedentem) przenosi na nabywcę (cesjonariusza) wierzytelność przysługującą mu wobec dłużnika (debitora). Umową cesji dotychczasowy wierzyciel przenosi więc wierzytelność na nowego wierzyciela. Podstawowym wynikiem przelewu wierzytelności jest sukcesyjne wstąpienie cesjonariusza w miejsce cedenta. W doktrynie i orzecznictwie istotnie podkreśla się, iż brak jest podstaw do przyjęcia, by przelew wierzytelności mógł być skutecznie dokonany w drodze jednostronnej czynności prawnej (zob. wyrok SA w Katowicach z dnia 8 listopada 2006 r., I ACa 1043/06, LEX nr 269589, zob. też G. Kozieł, Komentarz do
art. 509 k.c, LEX, A. Rzetecka - Gil, Kometarz doart. 509 k.c, LEX). Z drugiej jednak strony, w kontekścieart. 511 k.c.podkreśla się, iż ważność przelewu wierzytelności nie została w przepisachkodeksu cywilnegouzależniona od zachowania szczególnej formy prawnej (tak też Z. Radwański, A. Olejniczak,

    Zobowiązania,2006, s. 357). Z perspektywy formy prawnej przelew może być dokonany także ustnie, a nawet

    per facta concludentia(zob. J. Mojak,

    Obrót...,s. 64; M. Pazdan,

    Przelew...,s. 134; E. Łętowska (w:)

    System prawa cywilnego,t. III, cz. 1, s. 910), zob. też G. Kozieł, Komentarz doart. 509 k.c, LEX).
W ocenie Sądu Okręgowego, w niniejszej sprawie - do takiego przelewu doszło, co najmniej per facta concludentia, skoro powód dysponuje oświadczeniem z dnia 21 grudnia 2006r., i dochodzi wierzytelności w przedmiotowym procesie, twierdząc, iż wskazaną wierzytelność nabył, co oznacza, iż wskazana wierzytelność została przez niego przyjęta.
W tym kontekście Sąd pierwszej instancji zauważył, iż obrona pozwanych opierająca się na nieskuteczności cesji, na takiej kwestii w zasadzie nie skupiała się. Pozwani bezskuteczność cesji wywodzili z okoliczności braku istnienia powodowej spółki, wskazując na kwestię braku zarejestrowania powoda w chwili dokonania przelewu, wobec stwierdzenia w dokumencie „zaświadczenia o prawie reprezentowania spółki" o ponownym zarejestrowaniu tej spółki w 2007r. W odniesieniu to tych zarzutów, Sąd zważył, iż powód odniósł się do tej kwestii ciągłości swojego bytu prawnego w piśmie z dnia 15 sierpnia 2013r., wskazując iż kwestia ponownego zarejestrowania wynika ze zmiany przepisów w związku z wejściem w życie przepisów(...) Business (...). Powód podawał, iż(...)został wpisany do rejestru spółek w dniu 12 marca 2004 r. pod numerem(...)i został ponownie przerejestrowany w rejestrze spółek w zgodności z częścią 3 załącznik 2 ustawy o Spółkach Handlowych Brytyjskich Wysp Dziewiczych w dniu 1 stycznia 2007r. Kwestia ta korespondowała z zaświadczeniem o prawie reprezentowania spółki (k. 13) akt, w którym wskazano, iż zgodnie z(...) Business (...)(ustawa o Spółkach Handlowych Brytyjskich Wysp Dziewiczych), spółka, która została pierwotnie utworzona w dniu 12 marca 2004r. zgodnie z(...), została w dniu 1 stycznia 2007r. ponownie zrejestrowana na Brytyjskich Wyspach Dziewiczych, zgodnie z częścią III załącznika 2 ustawy, jako spółka handlowa
Brytyjskich Wysp Dziewiczych (k. 13 akt). Powód odniósł się do kwestii „ponownego zarejestrowania" wskazując, iż po dniu 1 stycznia 2007r., wszystkie spółki, które zostały pierwotnie zarejestrowane zgodnie z Międzynarodową Ustawą o Spółkach Handlowych ((...)), były obowiązkowo przerejestrowywane zgodnie z ustawą o Spółkach Handlowych na Brytyjskich Wyspach Dziewiczych ((...) Business (...)).
Pozwani nie zakwestionowali tych wyjaśnień, tymczasem mając na względzie powszechną dostępność Internetu, w tym także dostęp do wskazanych aktów prawnych, niewątpliwie mieli możliwość odniesienia się do tych twierdzeń.
Nie była natomiast kluczową dla rozstrzygnięcia, kwestia wiedzy dłużnika -L. K. (1)o wskazanym przelewie, a zatem kwestia jego prawidłowego zawiadomienia o zmianie wierzyciela, i w tym kontekście także kwestia potwierdzenia długu odpowiedniemu wierzycielowi. Do skuteczności przelewu w myślart. 509 k.c.wiedza i zgoda dłużnika nie są potrzebne. Okoliczność ta mogłaby mieć znaczenie, w sytuacji spełnienia świadczenia np. na rzecz pierwotnego wierzyciela i co do skuteczności zwolnienia się z obowiązku świadczenia w takiej sytuacji (art. 512 k.c). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w przedmiotowej sprawie.
Zarzut bezskuteczności przelewu wierzytelności z tytułu umowy pożyczki z dnia 8 listopada 2002r. Sąd uznał zatem za bezzasadny.
Kolejnym zarzutem, który podlegał rozważeniu Sądu Okręgowego, był zarzut pozorności umowy pożyczki.
Zgodnie zart. 83 § 1 k.c.nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności.
Oświadczenie złożone dla pozoru to czynność symulowana, polegająca na tym że:

1
dokonaniu czynności prawnej towarzyszy próba wywołania u osób trzecich przeświadczenia, że zamiarem stron tej czynności jest wywołanie skutków prawnych objętych treścią ich oświadczeń woli (np. wobec naczelnika urzędu skarbowego czy notariusza strony pozorują zbycie prawa, podejmując - w razie potrzeby – pewne czynności,

mimo że w rzeczywistości ich wolą jest wyeliminowanie skutków tej czynności prawnej);

2
)między stronami musi istnieć tajne porozumienie, że te oświadczenia woli nie mają wywołać zwykłych skutków prawnych (porozumienie co do tego, że zamiar wyrażony w oświadczeniach woli nie istnieje lub że zamiar ten jest inny niż ujawniony)

(zob. P. Nazaruk, Komentarz do art. 83 k.c, LEX)
W przedmiotowej sprawie nie sposób mówić o pierwszym z wymienionych przypadków - na obecnym etapie sprawy nie budzi wątpliwości, iż umowa pożyczki została wykonana - przedmiot umowy pożyczki został przekazany. W tej sytuacji pozostawało pytanie, czy pomiędzy stronami istniało tajne porozumienie, w którym strony umówiły się, że w rzeczywistości umowa pożyczki ukrywa inną czynność prawną. Ciężar udowodnienia tej kwestii spoczywał w sprawie na pozwanych, którzy z tej okoliczności wywodzili skutki prawne.
Pozwani wskazywali, iż umowa pożyczki była pozorna, gdyż służyła w istocie „wypraniu brudnych pieniędzy".
W tym kontekście Sąd zważył, iż układ podmiotów zaangażowanych w sprawę i biorących udział w transakcji istotnie mógł budzić wątpliwości. Chodzi tu przede wszystkich o spółki zarejestrowane w rajach podatkowych, powiązane z rodzeństwemL. K. (1), fakt w zasadzie niezwłocznego przelania pieniędzy z pożyczki na dwie cypryjskie spółki. Kwestie te jednak, w świetle materiału dowodowego w sprawie w niniejszym postępowaniu cywilnym, były zbyt hipotetyczne i daleko idące. Sąd zważył, iż proceder prania brudnych pieniędzy ma na celu zalegalizowanie pieniędzy pochodzących z nielegalnych źródeł i wprowadzeniu ich do obrotu. W tym świetle istotnym brakiem w wywodach strony pozwanej był brak wskazania źródła pochodzenia takich nielegalnych pieniędzy, o których mowa w przedmiotowym postępowaniu - pozwani do tej kwestii w ogóle nie odnoszą się. Nie wskazują także jakoby toczyło się kiedykolwiek postępowanie karne dotyczące przestępstwa gospodarczego polegającego na praniu brudnych pieniędzy, w które zaangażowane byłyby podmioty i osoby powiązane z niniejszą sprawą. Na marginesie należy zauważyć, iż gdyby rzeczywiście było tak, jak twierdzą pozwani, to oznaczałoby to, iżL. K. (1), po którym spadek odziedziczyli
pozwani, w takim procederze musiał brać czynny udział, skoro podpisał powołaną umowę pożyczki.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę cywilną, zarzut pozorności umowy pożyczki uznał jednak za nieudowodniony.
Odnosząc się do kwestii wysokości udzielonej pożyczki, wyraża się ona, w ocenie Sądu, kwotą wskazaną w oryginale dokumentu pożyczki z 8 grudnia 2002r. tj. 334.485 USD. Od kwoty tej, wobec treści umowy przysługiwały odsetki wynoszące 5%w skali roku od pożyczonej kwoty tj. 16.724 USD, za każdy rozpoczęty rok korzystania z kwoty pożyczki. Wobec tego Sąd, stosownie do ustaleń zawartych w dokumencie umowy pożyczki, uznał za udowodnione łącznie roszczenie powoda w łącznej kwocie 451.533 USD (kapitał + odsetki kapitałowe) po przeliczeniu dające kwotę objętą żądaniem pozwu.
Sąd nie uwzględnił załączonego do odpowiedzi na pozew skanu czy też kserokopii aneksu do umowy pożyczki z dnia 12 marca 2003r. Strona powodowa zakwestionowała prawdziwość tego dokumentu, natomiast strona pozwana nie przedłożyła jego oryginału. Nadto strona powodowa podważała pochodzenie podpisu od osoby uprawnionej w imieniu pożyczkodawcy. Co istotne, podpis ten kwestionowała także w swych zeznaniach świadekA. G. (1), która sporządzała odpowiedź na pozew. Sąd nie uwzględnił zatem zapisów wskazanego aneksu.
Podobnie, wysokość zadłużenia określona w piśmie z dnia 28 grudnia 2007r. (k. 43 akt), przy założeniu autentyczności tego pisma, nie mogła być wyznacznikiem wysokości zadłużenia w przedmiotowej sprawie -jeżeli bowiem pochodziła ona od dłużnika, to mogła ona stanowić jedynie częściowe uznanie długu, niekoniecznie przesądzając o całości zadłużenia. Przy czym, co istotne, pismo to pochodziło z dnia 28 grudnia 2007r., a zatem do terminu spłaty określonego umową pozostało jeszcze około 2 lat, co również wpływało na wysokość odsetek kapitałowych.
Kwestie rozbieżności pomiędzy określoną w pożyczce kwotą, a kwotą wpływu na kontoL. K. (1), które w ocenie Sądu wynikały z kosztów operacji bankowych wyjaśniono we wcześniejszych częściach uzasadnienia. Podobnie rzecz się ma w przypadku różnicy pomiędzy kwotą wpływu na kontoL. K. (1)tj. 334.457 USD, a kwotą, jaka została przelana na konta dwóch cypryjskich spółek tj. 333.806 USD. Pozwani w żaden sposób nie wykazali, aby różnica pomiędzy tym kwotami została pożyczkodawcy zwrócona. W ocenie Sądu prawdopodobnym i
zgodnym z zasadami doświadczenia jest w tym kontekście, iż kwota ta została przeznaczona na koszty bankowe.
Do rozważenia pozostawała zatem kwestia ewentualnej spłaty pożyczki przezL. K. (1), którą pozwani wywodzili z dokumentu oznaczonego datą 28 grudnia 2007r. (k. 565 akt) stanowiącego oświadczenieL. H. (1), co do spłaty przezL. K. (1)kwoty pożyczki. Dokument ten Sąd uznał za niewiarygodny. Sąd zważył, iż dokument ten pozwani przedłożyli dopiero na etapie ponownego - drugiego postępowania apelacyjnego w sprawie. Pozwani wskazywali, iż dokument tenA. G. (1), będąca pierwotnie reprezentantką pozwanych, odnalazła dopiero w dniu 4 marca 2013r. podczas przeszukiwania skoroszytów przywiezionych z(...)w poszukiwaniu dokumentu zawierającego kod alarmu. Zeznania świadkaA. G. (1), co do tej kwestii Sąd uznał jednak za niewiarygodne, co wyjaśniono we wcześniejszej części uzasadnienia. Tymczasem strona powodowa kwestionowała prawdziwość tego dokumentu - świadekL. H. (1)zaprzeczała jakoby kiedykolwiek taki dokument podpisywała, wskazując, iżL. K. (1)dysponował kilkoma jej podpisami in blanco. Zeznania te wobec nielogiczności, wewnętrznych sprzeczności w zeznaniachA. G. (1), w tym także zmieniającego się w toku procesu stanowiska strony pozwanej, były dla Sądu wiarygodne.
Niewystarczającym dowodem były także w tym kontekście zeznaniaA. G. (1)iP. K.w których wskazywały one, iż pożyczka została spłacona, bowiemL. K. (1)rzekomo mówił im, iż nie posiada żadnych długów. Nawet, gdyby uznać, iż taka sytuacja miała miejsce, co jest wątpliwe wobec wieku pozwanejP. K.w chwili śmierci ojca, to niewątpliwie takie zeznania były zbyt ogólnikowe. Trzeba przy tym wskazać, iż pożyczka o której mowa w procesie przewidywała termin spłaty należności do dnia 22 listopada 2009r., a zatem już po śmierciL. K. (1).
Wobec powyższego, zarzut spełnienia świadczenia Sąd uznał za nieuzasadniony.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał powództwo za zasadne w całości, wobec czego orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Wpkt 2Sąd na podstawieart. 319 k.p.c.Sąd zastrzegł pozwanym prawo do powoływania się na ograniczenie ich odpowiedzialności, do wysokości stanu czynnego spadku, którzy pozwani nabyli po zmarłymL. K. (1).
Na podstawieart. 102 k.p.c.Sąd postanowił nie obciążać pozwanych kosztami procesu poniesionymi przez powoda. Sąd miał na względzie sytuację majątkową pozwanych, która legła u podstaw zwolnienia ich od kosztów sądowych i ustanowienia dla nich pełnomocnika z urzędu. Nadto Sąd zważył, iż pozwani jeszcze do niedawna byli małoletni, są jedynie spadkobiercami pierwotnego pożyczkobiorcy, nie byli zaangażowani osobiście w kwestie związane z umową pożyczki, o której mowa w przedmiotowym postępowaniu.
W pkt 4 Sąd orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanym z urzędu, stosownie do stawek przewidzianychRozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U.2013.461 j.t.) za obie instancje, uwzględniając nadto wniosek adwokata o zwrot kosztów dojazdów.
W pkt 5 kosztami sądowymi, od uiszczenia których pozwani byli zwolnieni, Sądstosownie do art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz.U.2014.1025 j.t.), obciążył Skarb Państwa.
Pozwani w wywiedzionej apelacji zaskarżyli powyższy wyrok w zakresie uwzględnionego powództwa oraz nieuwzględnionej części wynagrodzenia adwokackiego ponad kwotę 12.880,83 zł.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili:

I
naruszenie prawa materialnego, a konkretnie:

1
naruszenieart. 84 k.c.przez błędną jego wykładnię i (domniemanie) przyjęcie, żeL. H. (1)może skutecznie powoływać się na błąd co do treści czynności prawnej i skutecznie uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli poprzez twierdzenie, że tekst jej oświadczenia woli został bez jej zgody spisany nad złożonym przez nią podpisem in blanco, podczas gdy nie ma błędy, gdy ktoś podpisuje dokument, nie znając jego treści, osoba taka nie muli się, ponieważ świadomie akceptuje postanowienia zawarte w dokumencie,

2
naruszenie przepisuart. 83 § 1 k.c.przez jego niezastosowanie i uznanie za ważną i skuteczną umowę pożyczki zawartej w dniu 8 listopada 2002 r. przezspółkę z o.o. (...)zL. K. (1), podczas gdy umowa ta jest nieważna z powodu swojej pozorności, zawarte w niej oświadczenia stron zostały, za wzajemną zgodą stron, złożone jedynie dla pozoru, całokształt okoliczności niniejszej sprawy jednoznacznie wskazuje (art. 231 i 233 § 1 k.p.c.), że była to operacja mająca na celu tzw. „wyprawnie brudnych pieniędzy”.

II
naruszenie prawa procesowego:

1
poprzez bezzasadne przyjęcie, żeL. H. (1)nie złożyła podpisu pod treścią dokumentu na k. 565 (567), podczas gdyart. 235 k.p.c.statuuje domniemanie, że zawarte w dokumencie prywatnym oświadczenia złożyła osoba, która dokument ten podpisała, a to nie zostało przez powódkę wzruszone,

2
przez niewłaściwą wykładnię tych przepisów i przeoczenie, że poprzez domniemanie zart. 245 k.p.c.pozwani wykazali, że oświadczenie na karcie 565 (567) pochodzi doL. H. (1)i że to ona je złożyła, pozwani wykazali tę okoliczność, a ciężar udowodnienia nieprawdziwości dokumentu z dnia 28 grudnia 2007 spoczywał naspółce (...), bo ta spółka, działająca poprzez swego pełnomocnika i dyrektoraL. H. (1), była wystawcą dokumentu, którego prawdziwości teraz zaprzecza (art. 253zd. pierwszek.p.c.), w takiej sytuacji ciężar dowodu, że to nie ona złożyła oświadczenie o treści zawartej w tym dokumencie, czyli ciężar obalenia wynikającego zart. 245 k.p.c.domniemania, spoczywa na stronie powodowej, bo to ta strona, reprezentowana przez swego pełnomocnika i dyrektoraL. H. (1), taki twierdzenia zgłasza i zaprzecza temu domniemaniu,

3
poprzez niewłaściwą wykładnię tych przepisów i przeoczenie, że dokumenty prywatne podobnie jak dokumenty urzędowe, korzystają z domniemania autentyczności (prawdziwości), które to domniemanie oznacza, że z samej treści tego dokumentu należy wywieść wniosek o jego pochodzeniu od osoby lub organu, który na tym dokumencie figuruje jako wystawca – co na użytek niniejszej sprawy oznacza istnienie nie obalonego przez powódkę domniemania faktycznego, że ów podpisany przezL. H. (1)dokument

w postaci opatrzonego datą 28 grudnia 2007 r. oświadczenia o odbiorze długu pochodzi właśnie od niej, bo to ona figuruje na tym dokumencie jako jego wystawca, a w przypadku dokumentu podpisanego in blanco. istnieje domniemanie, że dokument ten pochodzi od strony, która go in blanco podpisała, a zatem jest autentyczny,

4
przez uznanie za wiarygodny złożonego przez powódkę dokumentu prywatnego z dnia 28 grudnia 2007 r. o uznaniu przezL. K. (1)długu wobec nieistniejącej już w tym dniuspółki (...)(a nie wobecB.) – podczas gdy w piśmie procesowym z dnia 11 października 2010 r. pozwani zaprzeczyli prawdziwości i autentyczności tego dokumentu, zakwestionowali autentyczność podpisuL. K. (1)na tym dokumencie, a skoro pomimo tego zaprzeczenia powódka nie złożyła wniosku o zbadanie autentyczności tego podpisu, to dokument ten nie ma żadnej mocy dowodowej, albowiem w takiej sytuacji w świetleart. 253zd. drugiek.p.c.to nie na pozwanych spoczywał ciężar przeprowadzenie dowodu, że nie jest to autentyczny podpisL. K. (1),

III
naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.iart. 328 § 2 k.p.cprze brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego polegający na pominięciu w tej ocenie bądź uznaniu za niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i w konsekwencji nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do następujących okoliczności i dowodów:

1
do statutu powodowej spółki, z którego nie wynikając nawet nazwiska osób, które zawarły umowę spółki, tego rodzaju statut in blanco mnożna prawdopodobnie kupić w każdej karaibskiej kancelarii prawnej i wpisać dowolną nazwę spółki,

2
do faktu, że powodowa spółka nie potrafiła złożyć do akt sprawy żadnych dokumentów wskazujących na imiona i nazwiska wspólników oraz osób wchodzących w skład jej organów zarządzających,

3
do dowodów wskazujących (art. 231 k.p.c.), że powodowaspółka (...)jest jedną z tych spółek, o których mowa w międzynarodowym śledztwie (tzw. PanamaP.) dotyczącym spółek zarejestrowanych m.inn. w karaibskim raju podatkowym na Brytyjskich Wyspach Dziewiczych, spółek nieprowadzących żadnej działalności gospodarczej, niemających żadnych

własnych kapitałów (spółka (...)domagała się nawet zwolnienia jej od opłaty sądowej od zażalenia, wszelkie związane z niniejszym procesem koszty opłacane były nie przez tę spółkę, lecz przez rzekomo niepowiązanego z nią świadka(...)K.), złożonych wyłącznie w celu unikania podatków i często też w celu „prania brudnych pieniędzy” – co wynika jednoznacznie (art. 231 k.p.c.) ze złożonego przez pozwanych raportu o tej spółce oraz załączonych do pisma procesowego pozwanych z dnia 15 listopada 2012 r. raportów o powiązanych zespółką (...)spółkach z cypryjskiego raju podatkowego, na rachunki którychL. K. (1)błyskawicznie przekazał kwotę „pożyczki” (dalsza droga tych pieniędzy nie została przez Sąd Okręgowy ustalona),

4
brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odpowiedzi na istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy pytania:

a
dlaczego polski przedsiębiorca, prowadzący wpisaną do(...)firmę o stosunkowo niewielkich obrotach, miałby zaciągać pożyczkę w egzotycznej karaibskiej spółce z siedzibą naT., jaka była causa tej operacji,

o odwrotnie

b
z jakiego powodu karaibska spółka z siedzibą naT.miałaby udzielić skromnemu polskiemu przedsiębiorcy dość znacznej pożyczki na tak korzystnych warunkach, jaki ta spółka miała w tym interes – dotyczące tej materii zeznania świadkaD.K.są po prostu nonsensowne: najpierw zeznał on (rozprawa z dnia 4 lutego 2015 r., 00:15:35), że nakłoniłS. (...), choć nie robiła żadnych interesów w Polsce (00:31:55) „aby założyła centrum dystrybucyjne w Polsce w oparciu o firmę mojego brata i dlatego brat otrzymał w listopadzie 2002 r. odS. (...)340.000 USD, ale następnie świadekD. K. (1)zeznał (00:25:34), że w 2000 r. „załamał się rynek komputerowy, wstrzymano otwarcie centrum” – kolejność rzeczy wręcz zadziwiająca,

c
dlaczego kwota udzielonejL. K. (1)„pożyczki” wynosiła akurat 334.485 USD, dlaczego nie była to kwota „okrągła”, jaką zazwyczaj spotyka się przy pożyczkach,

d
jaka była causa dokonanej przezS. (...)nieodpłatnej cesji wierzytelności naspółkę (...),

e
czyspółka (...)istniała w dniu dokonania rzekomej cesji, tj. w dniu 21 grudnia 2006 r.,

f
dlaczego w dniu 28 grudnia 2007 r.L. K. (1)potwierdził (rzekomo) istnienie swojego długu wobecspółki (...)(k.43), skoro pismem z dnia 21 grudnia 2006 r. powiadomiła go o scedowaniu tej wierzytelności naspółkę (...)(k.33) – kwestia wiedzy dłużnika o przelewie rzeczywiście nie była istotna, ale tylko z punktu widzenia skuteczności przelewu, natomiast ma istotne znaczenie dla oceny wiarygodności roszczenia powódki oraz zeznań rodzeństwa: nie sposób bowiem założyć, aby mające znakomite ponoć stosunki z bratem rodzeństwo nie zawiadomiło go o przelewie,

g
dlaczego przez ponad 5 lat od chwili zaciągnięcia „pożyczki”L. K. (1)(jak zeznał świadekD. K. (1)) nie spłacił ani jednego centa rzekomej pożyczki mimo swojej świetnej kondycji finansowej, a w dniu 24 lipca 2006 r. pożyczyłD. K. (1)6,2 mln zł,

h
dlaczego, skoro w § 1 umowy „pożyczki” wskazano, że „kwota pożyczki ma być przeznaczona bezpośrednio na spłatę zobowiązań zagranicznych,spółka (...)nie przekazała kwoty „pożyczki” bezpośrednio mitycznym zagranicznym wierzycielomL. K. (1), z pominięciem jego rachunku bankowego – taka operacja byłaby logiczna z praktycznego punktu wiedzenia (jeśli umowa pożyczki nie była pozorna), skoro pieniądze te już po 2 dniach przepłynęły z „B.na Cypr”,

i
komu więc i z jakich powodów zależało na przepływach pieniędzy, na ich krążeniu pomiędzy rachunkami bankowymi i zacieraniu śladów ich pochodzenia,

j
dlaczego mimo takiej treści § 1 umowy „pożyczki”D. K. (1)(pro kotków rozpraw6y z dnia 4 lutego 2015 r., 00:19:11) IL. H. (1)utrzymywali, że pieniądze te miały być przeznaczone i według nich zostały przeznaczone na remont i rozbudowę biurowca naulicy (...)wB., czemu przeczą zeznania świadków:

-P.(protokół rozprawy z dnia 7 kwietnia 2015 r.) i
-G.(protokół rozprawy z dnia 13 grudnia 2013 r. w sprawie I C 657/11 Sądu Okręgowego w aktach niniejszej sprawy, załączony do pisma procesowego pozwanych z dnia 4 lutego 2015 r. i zgłoszony jako dowód na s. 7 tego pisma; zgłoszony na s. 9 pisma procesowego z dnia 16 lipca 2014 r., wniosek o bezpośrednie przesłuchanie tego świadka został z naruszeniemart. 217 § 2 k.p.c.i227 k.p.c.oddalony na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2015 r.),
według których to świadków remontu i nadbudowy budynku pryzul. (...)wB.świadekP.dokonał – na zlecenieL. K. (1)– dopiero w 2008 r., a więc po upływie ponad 5 lat od pobrania przez niego kwoty „pożyczki” i za pieniądze uzyskane ze sprzedaży nieruchomości wO.(vide zeznania świadkówK.iA. G. (1)– protokół rozprawy z dnia 4 lutego 2015 r.),

k
dlaczego świadekD. K. (1)prezentował i podtrzymywał taką wersję wykorzystania tych pieniędzy mimo, że jako członek zarząduspółki (...) Ltd, (protokół rozprawy z dnia 4 lutego 2015 r. 00;42;46) doskonale wiedział, ale fakt ten ukrywał i nadal ukrywa, że już pod dwóch dniach rzekomej pożyczki „przepłynęła” na Cypr na rachunki dwóch tamtejszych spółek w także na rachunekspółki (...) Ltd. mimo żeL. K. (1)nie miał żadnego związku z tymi cypryjskimi spółkami (zeznania świadkaD. K. (1), protokół rozprawy z dnia 4 lutego 2015 r. 01:07:56),

l
dlaczego świadekD. K. (1)tak uparcie zaprzecza swoim oczywistym związkom z powodowąspółką (...)(patrz jego zeznania na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 r. 00:26:47, 00:55:52, 00:57:19 oraz s. 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku wiersze 1 – 6 od góry),

ł) dlaczego świadekD. K. (1)(L. H. (1)również) tak uparcie zaprzecza, że co najmniej od początku 2007 r. był poważnie skonfliktowany z bratem (s. 8 uzasadnienia, wiersze 18-22 od góry oraz uznane przez Sąd Okręgowy za wiarygodne zeznaniaP. K.oraz świadkówK.),

m
dlaczego w takiej sytuacjispółka (...)(czyliD. K. (1)– patrz s. 7 uzasadnienia wyroku, wiersze 1 i nast. od góry) nie zażądała jeszcze za życiaL. K. (1)zwrotu pożyczki, lecz uczyniła to dopiero po jego śmierci, gdy nie mógł się już bronić, a obrona jego dzieci była siłą rzeczy utrudniona (D. K. (1)zawłaszczył biuroL.i wszelką znajdującą się tam dokumentację),

n
czy nie ma symptomatycznej zbieżności czasowej pomiędzy datami dokumentów potwierdzających zwrot pieniędzy (10 września i 28 grudnia 2007 r.), a momentem zaistnienia konfliktu pomiędzy braćmi; skoro konflikt zaistniał na początku 2007 r., to zrozumiałym staje się fakt, dlaczego właśnie w tym rokuL. K. (1)zażądał odL. H. (1)potwierdzenia, że jest z bratem i zB.rozliczony i potwierdzenie takie otrzymał,

o
jakich konkretnie roszczeń dochodziłD. K. (1)od spadkobiercówL. K. (1)a postępowaniu mediacyjnym, czy nie domagał się, jakoD. K. (1), i tylko dla siebie (a nie dlaspółki (...)także kwoty dochodzonej w niniejszej sprawie.,

IV
naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.przez błędną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz nieobiektywną ocenę materiału dowodowego:

1
przez (domniemanie, bo nie kategoryczne) uznanie (s. 6 uzasadnienia wyroku, wiersze 6-8 od góry), że tzw. „literówka” w napisanym komputerowo nazwiskuL. H. (1)na dokumencie z dnia 28 grudnia 2007 r. podważa wiarygodność tego dokutemu – podczas gdy:

a
nie ulega przecież wątpliwości, że treść tego dokumentu nie była spisywana ani przez nią ani przezL. K. (1), lecz zapewne przez któregoś z pracowników, wobec czego o taki błąd nietrudno, podobnie jak i – z uwagi na niewątpliwie nerwową w tym momencie atmosferę – o przeoczenie tego błędu zarówno przezL. K. (1)jak i przez samąL. H. (1),

b
na dokumencie tym znajduje się własnoręczny, bardzo wyraźny i prawidłowy podpis „H., wobec czego ewentualny fałszerz,

mając taki wzór i dużo czasu, z pewnością by takiej pomyłki nie popełnił,

2
przez uznanie (s. 6 uzasadnienia, wiersze 8—10 od góry), jakoby zaświadczenie wystawione przez dyrektora P.J.L.dowodziło, że w dniu 28 grudnia 2007 r.L. H. (1)była w Holandii i prowadziła tam zajęcia szkolne,

- podczas gdy zaświadczenie to, wystawione wyłącznie na podstawie plany zajęć, a nie na podstawie listy obecności z własnoręcznym podpisemL. H. (1), dowodzi tylko tego, że zgodnie z planem zajęćL. H. (1)powinna być w tym dniu w szkole w Holandii, ale absolutnie nie dowodzi, że rzeczywiście w tym dniu tam była,

3
przez uznanie za wiarygodne zeznańL. H. (1)w części w ktorej nie wykluczyła ona autentyczności jej podpisu na tym dokumencie utrzymując jednak, jakby jej autentyczny podpis mógł znaleźć się na dokumencie z dnia 28 grudnia 2007 r. (potwierdzeniu odbioru kwoty „pożyczki” k. 567), ponieważ – będąc wspólniczkąPW (...)w przeszłości na prośbęL. K. (1)składała podpisy in blanco na papierze firmowym tego przedsiębiorstwa – podczas gdy są te zeznania całkowicie nieprawdzie,Przedsiębiorstwo (...)nigdy nie było spółką ani cywilną ani z o.o. ani też akcyjną, lecz przedsiębiorstwem wpisanym do(...)(tj. do Ewidencji Działalności Gospodarczej) i należącym tylko doL. K. (1), wobec czegoL. H. (1)nigdy nie była i nie mogła być wspólniczką tego przedsiębiorstwa, a skoro nigdy też nie była właścicielką ani współwłaścicielką ani pracownicą tego przedsiębiorstwa, to jej podpis absolutnie nie był potrzebny do działalności tej firmy nie było żadnej potrzeby składania przez nią podpisów in blanco na papierze firmowym tego przedsiębiorstwa,

4
przez uznanie za wiarygodne zeznańL. H. (1)w części, w której utrzymuje ona, jakoby oświadcznie na k. 567 zostało spisane na starym popierze firmowym niestosowanym w 2007 r., (s. 6 uzasadnienia, wiersze 11 i 12 od góry) – podczas gdy:

a
z podanych wyżej w pkt 1 przyczynL. H. (1)nie mogła mieć wiedzy o szacie graficznej papieru firmowego stosowanego przezPW (...)8 czy 9 lat temu, aczkolwiek

b
odwiedzając firmę brata mogła teoretycznie w 2007 r. widzieć pisma sporządzane na papierze firmowym, ale

c
jest rzeczą nieprawdopodobną (art. 233 § 1 k.p.c.), aby po upływie 8 czy 9 lat pamiętała szatę graficzną incydentalnie widywanego papieru firmowego,

5
przez uznanie za wiarygodne zeznańL. H. (1)tylko na zasadzie antynomii, czyli uznania ich za wiarygodne tylko dlatego, że za niewiarygodne Sąd Okręgowy uznał odmienne (przeciwne) zeznaniaA. G. (1)(s. 6 uzasadnienia, wiersze 12-15 od góry), nie przytaczają przy tym żadnych innych argumentów przemawiających za wiarygodnością zeznańL. H. (1),

6
przez uznanie za wiarygodne zeznańL. H. (1)i świadkaD. K. (1)w części dotyczącej niezwrócenia kwoty „pożyczki” przezL. K. (1)– podczas gdy:

a
fakt zwrotu tej kwoty jednoznacznie wynika z treści dokumentu z dnia 28 grudnia 2007 r., w któryL. H. (1)swoim autentycznym podpisem potwierdziła odebranie kwoty „pożyczki” odL. K. (1)celem przekazania jejspółce (...),

b
L. H. (1)ewidentnie zeznaje oczywistą nieprawdę:

- co do rzekomego składania podpisów in blanco oraz co do szaty graficznej papieru firmowego stosowanego przezPW (...)8 czy 9 lat temu,
- co do rzekomych znakomitych kontaktów jej iD.z bratemL.aż do śmierci (patrz s. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wiersze 7 – 13 od góry),
- co do rzekomego przeznaczenia „pożyczki” na remont i rozbudowę biurowca naul. (...)wB.(patrz s. 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wiersze 17 – 27 od góry), wobec czego uznanie za wiarygodne jej zeznań akurat tylko w tej najważniejszej dla rozstrzygnięcia części dotyczącej niezwrócenia
kwoty „pożyczki” przezL. K. (1)ewidentnie narusza ukształtowane na tleart. 233 § 1 k.p.c.reguły prawidłowego wnioskowania i orzekania,

c
takżeD. K. (1)zeznaje oczywistą nieprawdę co do:

– rzekomego braku jakiegokolwiek jego związku zespółką (...)(patrz. s. 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wiersze 1 – 6 od góry oraz zeznania świadkaD. K. (1), protokół rozprawy z dnia 4 lutego 2015 r. , 00:26:47, 00:55:52, 00:57:190,
- rzekomo znakomitych kontaktów jego i siostry z bratemL.aż do jego śmierci (patrz s. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wiersze 7 – 13 od góry),
- rzekomego przeznaczenia „pożyczki” na remont i rozbudowę biurowca naul. (...)wB.(zeznania świadkaD. K. (1), protokół rozprawy z dnia 4 lutego 2015 r., 00;19;11 oraz s. 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wiersze 17-27 od góry),
- co do niezawierania z bratem pozornych umów; w sprawie I C(...)Sądu Rejonowego wB.świadekD. K. (1)przyznał się do zawierania z bratem pozornych umów (vide załączony do pisma procesowego pozwanych z dnia 4 lutego 2015 t. protokół przesłuchaniaD. K. (1)w charakterze strony w sprawie Sądu Rejonowego wB.I C(...)) i przegrał proces, ale porażki szybko wyciągnął wnioski i słuchany w niniejszej sprawie stanowczo zaprzeczył, aby kiedykolwiek zawierał z bratem pozorne umowy (rozprawa z dnia 4 lutego 2015 r., 01:34:06)
wobec czego uznanie za wiarygodne jego zeznań akurat tylko w tej najważniejszej dla rozstrzygnięcia części dotyczącej niezwrócenia kwoty „pożyczki” przezL. K. (1)ewidentnie narusza ukształtowane na tleart. 233 § 1 k.p.c.reguły prawidłowego wnioskowania i orzekania,

7
przez uznanie za niewiarygodne zeznańA. G. (1)z tego powodu, że dokument z 28 grudnia 2007 r. znalazła ona dopiero 4 marca 2013 r. (s. 5 uzasadnienia)

- podczas gdy ani w niniejszym postępowaniu ani w postępowaniu karnym nie udowodniono, aby dokument te został sfałszowany przezA. G. (1)albo na jej zlecenie, wobec czego data odnalezienia dokumentu nie może mieć żądnego znaczenia dla oceny wiarygodności jej zeznań,

8
przez uznanie zeznańA. G. (1)za niewiarygodne z powodu „zmieniającego się w toku procesu stanowiska strony pozwanej” (s. 5 wiersze 1-3 od dołu) – co narusza wszelkie zasady prawidłowego wnioskowania, przecież pozwani nie mieli pojęcia o pozornej pożyczce, nie wiedzieli o istnieniu tej umowy, dowiedzieli się o niej dopiero z pozwu, według ich wiedzy ojciec był rozliczony z nielubianym bratem, a zmiana ich stanowiska procesowego była następstwem tego, że o wpłynięciu pieniędzy na kontoL. K. (1)dowiedzieli się dopiero w toku procesu i akt ten od razu przyznali w pierwszej apelacji,

9
przez uznanie zeznańA. G. (1)za niewiarygodne z powodu (rzekomych sprzeczności w jej zeznaniach co do czasu i miejsca odnalezienia dokumentu z dnia 28 grudnia 2016 r. – podczas gdy drobne i nieistotne nieścisłości w zeznaniach tego świadka (gdyby kłamała, to bez przeszkód wyuczyłaby się na pamięć tego krótkiego tekstu) nie mają wpływu na ocenę wiarygodności jej zeznań w świetle:

a
praktycznie bezspornego faktu, że na dokumentach zarówno z dnia 28 grudnia 2007 r. jak i z dnia 10 września 2007 r. znajdują się autentyczne podpisyL. H. (1), co stwierdził w swoich sporządzonych na potrzeby postępowań karnych 2 Ds.(...)oraz 2 Ds(...)biegłyŁ., zaś fakt wydania przez niego opinii o takiej właśnie treści przyznała i w niniejszej sprawie samaL. H. (1)w trakcie przesłuchania jej na rozprawie w dniu 27 listopada 2014 r., 01:14),

b
fałszywych zeznańL. H. (1), jakoby od 1994 r. była wspólniczkąPW (...)i w związku z tym podpisała „na papierze firmowym kilka kartek in blanco” (jej zeznania w protokole rozprawy z dnia 27 listopada 2014 r. 01:15:08) – oczywiście zapowiadanych dokumentów mających dowodzić, że była wspólniczką tejfirmy (...)nigdy nie przedłożyła,

c
innych wskazanych wyżej w punktach 4- 6, niezgodnych z prawdą zeznańL. H. (1)iD. K. (1),

10
przez nieobiektywną ocenę wiarygodności zeznańA. G. (1),L. H. (1)iD. K. (1)i odmówienie wiarygodności zeznaniomA. G. (1)tylko z powodu drobnych nieścisłości przy jednoczesnym nader pobłażliwym potraktowaniu ewidentnego mijania się z prawą w wykonaniuL. H. (1)iD. K. (1)

11
przez uznanie (mimo uznania co do zasady jej zeznań za wiarygodne), że niewiarygodnym jest, aby pozwanaP. K.„posiadała jakąkolwiek konkretną wiedzę co do sytuacji finansowej ojca” (s. 8 uzasadnienia)

- podczas gdy strona pozwana nie powoływała się na jej „konkretną wiedzę co do sytuacji finansowej ojca” iP. K.nie twierdziła, że taką konkretną posiadała, lecz zeznała, iż słyszała od ojca, że jest bratem całkowicie rozliczony – a temu sąd dał przecież wiarę,
12) nielogiczne i sprzeczne z ukształtowanymi na tleart. 233 § 1 k.p.c.regułami prawidłowego wnioskowania i orzekania jest także stanowisko Sądu Okręgowego (s. 8 wiersze 8 i nast. od dołu), według którego jeśli nawetP. K.słyszała od ojca w 2007 r. (lub może nawet w styczniu 2008 r.), że jest on rozliczony z bratem, to ta wypowiedźL. K. (1)mogła nie dotyczyć pożyczki zaciągniętej w 2002 r., to termin jej spłaty był przewidziany do dnia 22 listopada 2009 r. – jest to stanowisko nielogiczne, bo jeśli w 2007 lub 2008 r. zobowiązany mówił, że jest całkowicie rozliczony z bratem, to z całą pewnością oświadczenie to obejmowało także pożyczkę zaciągniętą w 2002 r., chociażby w umowie termin jej spłaty był
ustalony na rok 2009; gdyby w chwili składania takiego oświadczenia pożyczka wymagalna w 2009 r. nie była jeszcze spłacona, to z całą pewnościąL. K. (1)by o niej w relacjonowanej przezP.rozmowie wspomniał, nie użyłby kategorycznego sformułowania o całkowitym już rozliczeniu,
13) przez uznanie, że także zeznaniaA. G. (1), która doL. K. (1)słyszała, że jest on rozliczony z powodem (w istocie mówiła o rozliczeniach zD. K. (1)– Sąd Okręgowy źle zrozumiał zeznaniaA. G. (1)) nie potwierdza faktu spłaty pożyczki (s. 8 uzasadnienia wyroku, wiersze 1 i nast. od góry) – a co potwierdza? Fakt spłaty i tyle, można temu zeznaniu dać wiarę albo nie dać, można uznać, że zeznanie to nie dowodzi rzeczywistego dokonania spłaty, ale wypowiedź jest wyraźna:L. K. (1)powiedziałA. G. (1), że jest z bratem (tym samym zB.) rozliczony, a więc zeznaniaA. G. (1), jeśli uznać je za wiarygodne, potwierdzają fakt spłaty pożyczki,

V
naruszenieart. 217 § 2 i art. 227 k.p.c.orazart. 328 § 2 k.p.c.przez oddalenie p pomimo składanych przez pozwanych zastrzeżeń w trybieart. 162 k.p.c.i w większości bez wskazani przyczyn oddalenia wniosku w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia – praktycznie wszystkich wniosków dowodowych pozwanych zmierzających do wykazania pozorności umowy pożyczki, w tym:

1
pominięcie dowodu z badania autentyczności podpisuL. H. (1)na dokumencie na dnia 28 grudnia 2007 r. (k. 565 lub 567 aky) i uznania, że dowód ten jest zbędny, bo:

a
ona sama nie wykluczyła autentyczności swego podpisu, ale

b
skoro wskazała na możliwość „wykorzystania do sporządzenia tego pisma podpisanej przez nią in blanco kartki” to zdaniem Sądu Okręgowego w świetle tego zeznaniaL. H. (1)przeprowadzenie tego dowodu było zbędne i uzasadniało zarówno oddalenie omawianego wniosku dowodowego jak i ………. oddalenie powództwa (a więc samaL. H. (1)tego kategorycznie nie twierdzi, bo jest ostrożna, wie, że zeznaje

nieprawdę, więc zostawia sobie furtkę na wypadek udowodnienia jej, że to jest jej autentyczny podpis pod autentycznym dokumentem, ona sama tego kategorycznie nie twierdz, ale Sądowi Okręgowemu – wbrew wszelkim regułom prawidłowego wnioskowania i orzekania –art. 233 § 1 k.p.c.– do oddalenia powództwa wystarcza zgłoszenie przez nią istnienia takiej możliwości)
- podczas gdy kategoryczne ustalenie autentyczności tego podpisuL. H. (1)(dokonane zresztą przez biegłego w prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową wB.postępowaniu karnym 2 Ds.(...)) ma nader istotne znaczenie dla oceny wiarygodności jej iD. K. (1)zeznań, a więc dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy,
2) pominięcie (bez uzasadnienia, a więc także z naruszeniemart. 328 § 2 k.p.c.wniosków o przeprowadzenie:
a) dowodu z badania autentyczności podpisuL. H. (1)na dokumencie z dnia 10 września 2007 r. (przeprowadzony przez Prokuraturę Rejonową wB.w postępowaniu karnym 2 Ds.(...)dowód z opinii biegłego potwierdził – pomimo zaprzeczeńL. H. (1)– autentyczność jej podpisu na tym dokumencie),
b) zgłoszonego w piśmie procesowym z dnia 20 grudnia 2014 r. wniosku o przeprowadzenie dowodu z wystawionego przezP. L.zaświadczenia z dnia 10 stycznia 2013 r. stwierdzającego, jakoby w dniu 10 września 2007 r. przebywała w Holandii i prowadziła tam zajęcia szkolne
c) zgłoszonego także w piśmie procesowym z dnia 20 grudnia 2014 r. wniosku o przeprowadzenie dowodu ze złożonego przezL. H. (1)właśnie w dniu 10 września 2007 r. w Sądzie Rejonowym wB.sprawozdania finansowegospółki z o.o. (...)– dowodzącego, że wystawione przezP. L.wyłącznie na podstawie planu zajęć, bez podpisuL. H. (1), zaświadczenia o prowadzeniu przez nią w dniu 10
września 2007 r. bądź w dniu 28 grudnia 2007 r. zajęć szkolnych w Holandii, nie mają z procesowego i logicznego punktu widzenia żadnego znaczenia dowodowego,
d) pominięcia wniosku o przeprowadzenie dowodu z badania autentyczności podpisówL. H. (1)iD. K. (1)na dokumencie z dnia 24 lipca 2006 r., w którym potwierdzili oni fakt udzieleniaD. K. (1)przezL. K. (1)pożyczki w kwocie 6,2 mln zł (oryginał tego dokumentu znajduje się w aktach I Nc(...)Sądu Okręgowego wB., kopię wraz z wnioskami dowodowymi z dnia 16 lipca 2014 r.)
- podczas gdy także w tch przypadkach kategoryczne ustalenie autentyczności podpisuL. H. (1)na dokumencie z dnia 10 września 2007 r. oraz podpisów obojga rodzeństwa na dokumencie z dnia 24 lipca 2006 r. ma nader istotne znaczenie nie tylko dla oceny wiarygodności ich zeznań, ale i dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy dowodząc, że stałą praktyką i metodą działaniaL. H. (1)iD. K. (1)jest powoływanie się na podpisy in blanco,
3) całkowite pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powyższego dowodu wskazującego, że w dniu 24 lipca 2006 r.L. K. (1)pożyczył bratu 6,2 mln złotych – mimo, że dowód ten pozwala zasadnie domniemywać (art. 231 k.p.c.):
a) że w listopadzie 2002 r.L. K. (1)nie musiał zaciągać „pożyczki” odspółki (...), bo jego sytuacja finansowa już wtedy z pewnością była dobra,
b) że skoro mimo dysponowania tak ogromną kwotą nie zwracał on pobranej od powódki „pożyczki”, aD. K. (1), czyli uboga i nie dysponująca żadnymi funduszamispółka (...), mimo wiedzy o znakomitej sytuacji finansowejL. K. (1), nie naciskała na zwrot „pożyczki”, to fakty te jednoznacznie dowodzą pozorności umowy „pożyczki” z dnia 8 listopada 2002 r.,
4) całkowite pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku faktu dwukrotnego podrobienia przez świadkaD. K. (1)podpisu swojej siostryL. H. (1)(wyrok Sądu Rejonowego wB.IX K(...)z dnia 16 września 2014 r., zawnioskowany jako dowód . 2 pisma procesowego pozwanych z dnia 4 lipca 2015 r.),
5) oddalenie pozostałych wniosków dowodowych pozwanych, wskazanych na s. 8 i 9 uzasadnienia wyroku, w szczególności zawartych w piśmie procesowym pozwanych z dnia 16 lipca 2014 r., albowiem zdaniem Sądu Okręgowego miały one „na celu poszukiwanie dowodów” – podczas gdy proces cywilny jest wprawdzie procesem kontradyktoryjnym, ale jeśli strona nie posiada uprawnień władczych do samodzielnego przeprowadzenie danego dowodu, a uprawnieniami takimi dysponuje sąd, to na wniosek strony sąd podejmuje stosowane działania zmierzające do poszukiwania wnioskowanego dowodu,
VI naruszenieart. 231 i 233 §1 k.p.c.przez brak należytej (a praktycznie żadnej) oceny zebranego materiału dowodowego i niewyciągnięcie z tego materiału żadnych ustaleń i wniosków zmierzających do wyświetlenia rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego sprawy, a konkretnie:

1
przez uznanie (s. 9 uzasadnienia wyroku, wiersze 6 i nast. od dołu), że fakt zawierania w przeszłości pomiędzyD. K. (1)aL. K. (1)pozornych umów „nie może stanowić wiarygodnego dowodu na to, że pozorna jest również umowa stron, której dotyczyło postępowanie w niniejszej sprawie”,

2
niewyciągnięcie żadnych wniosków:

a
z faktu, że w swoich zeznaniach złożonych w sprawie(...)Sądu Rejonowego wB.D. K. (1)ujawnił prawdziwe motywy wytaczania po śmierciL.powództw przeciwko jego dzieciom zeznając (s. 4 i 5 uzasadnienia w/w wyroku Sądu Rejonowego wB.I C(...)z dnia 2 czerwca 2011 r. – w aktach niniejszej sprawy), że z uwagi na pozorność zawartej zL. K. (1)umowy najmu nigdy nie żądał od niego i nie chciał zapłaty czynszu, natomiast po śmierci

brata zażądał w 2010 r. od jego dzieci zapłaty czynszu w kwocie 57.600 zł za trzy lata wstecz motywując do tym, jak zeznał, że „żona mojego brata zastrzeliła go i uważam, że jest niegodna korzystać z tych pieniędzy i dlatego ma w toku osiem procesów z bratankami”, czyli z pozwanymi (jego zeznania złożone w niniejszej sprawie w dniu 4 lutego 2015 r. 0:1:02:00),

b
z faktu, że powyższej sprawie I C(...)Sądu Rejonowego wB.świadekD. K. (1)przyznał się do zawierania z bratem pozornych umów i przegrał proces, ale z porażki szybko wyciągnął wnioski i słuchany w niniejszej sprawie stanowczo zaprzeczył, aby kiedykolwiek zawierał z bratem pozorne umowy (rozprawa z dnia 4 lutego 2015 r., 01:34:06),

3
przez niewyciągnięcie (w kwestii bytu prawnego powodowej spółki) żadnych wniosków z nagłej „dematerializacji”S. M., mitycznej dyrektorki i rzekomej właścicieli 100 %(...) spółki z o.o.(...), która to dyrektorka (jeśli w ogóle istnieje) mimo złożonej przezL. H. (1)obietnicy stawiennictwa najwyraźniej nie odważyła się jednak stanąć przed sądem i odpowiadać na pytania sądu oraz pełnomocnika pozwanych, wobec czego ta posiadaczka 50.000 (czyli całości) akcji (???)spółki z o.o. (...)w trybie nagłym została zastąpiona na stanowisku dyrektora spółki z siedzibą na Brytyjskich Wyspach Dziewiczych i adresem wD.przez zamieszkałą i pracującą w HolandiiL. H. (1)……,

4
przez uznanie (s. 14 uzasadnienia), że obowiązkiem pozwanych było wskazanie „źródła pochodzenia takich nielegalnych pieniędzy” – co w świetleart. 231 i 233 § 1 k.p.c.jest wymogiem zbyt daleko idącym, okoliczność, iż pozwani nie dysponują bezpośrednim dowodem zawarcia przedmiotowej umowy „pożyczki” w celu „wyprania brudnych pieniędzy” nie pozbawia ich możliwości dowodzenia tej okoliczności poprzez domniemania faktyczne wysnute zgodnie z regułami wynikającymi zart. 231 k.p.c., ze zgromadzonego materiału dowodowego okoliczność ta wynika logicznie i jednoznacznie, przy czym wbrew stanowisku Sądu Okręgowego (s. 14 uzasadnienia)

pozwani wskazali (s. 6 pkt 6 wniosków dowodowych z dnia 16 lipca 2014 r.) postępowania karne i karnoskarbowe, w których badano podejrzenie prania brudnych pieniędzy i okoliczność, że postępowania te zostały umorzone, nie stoi na przeszkodzie samodzielnemu ustaleniu przez sąd cywilny (art. 11 k.p.c.), że do prania brudnych pieniędzy doszło,

VI
naruszenieart. 230 k.p.c.przez uznanie (s. 9 uzasadnienia wyroku), jakoby pozwani nie zakwestionowali twierdzeń zawartych w piśmie procesowym powódki z dnia 15 sierpnia 2013 r. co do jej bytu prawnego w chwili dokonania przelewu wierzytelności) i w konsekwencji uznanie tej okoliczności za przyznaną przez pozwanych oraz uznanie (s. 12 uzasadnienia wyroku), jakoby te twierdzenia powódki korespondowały „z zaświadczeniem o prawie reprezentowania spółki”, - podczas gdy:

a
zaświadczenie to (k. 13 akt) jest wystawionym przez jakiegoś agentaspółki (...)dokumentem prywatnym, nie mającym żadnej mocy urzędowej,

b
we wniosku dowodowym z dnia 16 lipca 2014 r. pozwani wnieśli o zwrócenie się do sądu rejestrowego w Zjednoczonych Emiratach Arabskich o wyjaśnienie tej kwestii, a więc poprzez ten wniosek jednoznacznie zakwestionowali prawdziwość twierdzeń zawartych w piśmie procesowym powódki z dnia 15 sierpnia 2013 r., wobec czego Są Okręgowy miał obowiązek wyjaśnienia tej kwestii albo poprzez osobiste odniesienia się do tych gołosłownych twierdzeń powódki „mając na względzie powszechną dostępność Internetu, w tym także dostęp do wskazanych aktów prawnych” w imię dążenia do ustalenia prawdy materialnej sąd miał taki obowiązek zwłaszcza w kontekście złożonego przez pozwanych raportu ospółce (...),

VII
naruszenieart. 98 k.p.c.w zw. z§ 2 ust. 3 i § 6 pkt 7 oraz § 13 ust. 1 pkt 2) i § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej mocy prawnej dzielonej z urzędu, poprzez nieprzyznanie pełnomocnikowi z urzędu:

a
wynagrodzenia za udział w drugim i trzecim postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji,

b
wynagrodzenia za udział w drugim postępowaniu apelacyjnym,

c
wynagrodzenia za trzy postępowania zażaleniowe,

d
zwrotu kosztów przejazdu samochodem zB.doG.na drugą rozprawę apelacyjną (i z powrotem doB.).

Wskazując na powyższe podstawy odwoławcze pozwani wnieśli o:

1
zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości,

2
zasądzenie od powódki na rzecz solidarnie uprawnionych pozwanych kwoty 47.794 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za trzykrotne rozpoznanie sprawy w pierwszej instancji, dwukrotne w drugiej instancji, za trzykrotne postępowania zażaleniowe oraz tytułem zwrotu kosztów przejazdu na dwie rozprawy apelacyjne,

3
zasądzenie od powódki na rzecz solidarnie uprawnionych pozwanych kosztów procesu za niniejszej postępowanie apelacyjne (w tym także kosztów przejazdu na trzecią rozprawę apelacyjną) zgodnie z przepisamiart. 98 k.p.c.,§ 10 ust. 1 pkt 2)2 zw. z § 2 pkt 7 oraz § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu wB.do ponownego rozpoznania z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.
Pełnomocnik pozwanych jednocześnie załączył stosowne zestawienie kosztów procesu i oświadczy, że ani pozwani ani jakakolwiek inna osoba nie uiściła nawet części należnego mu wynagrodzenia ani zwrotu wydatków.
Strona powodowa w odpowiedzi na apelację wniosła o jej oddalenie oraz obciążenie pozwanych kosztami zastępstwa procesowego udzielonego stronie powodowej w toku postępowania odwoławczego według norm przepisanych – w podwójnej stawce minimalnej, obciążenie pozwanych kosztami postępowania apelacyjnego w całości oraz przeprowadzenie dowodu z zawnioskowanych dokumentów na okoliczność sytuacji materialnej pozwanych, posiadanych środków pieniężnych, nieruchomości i ruchomości.
Powód wniósł zażalenie na postanowienie rozstrzygające o kosztach procesu zawarte w punkcie 3 wyroku zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a mianowicieart. 102 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy stan zdrowia, sytuacja majątkowa pozwanych uzasadniają obciążenie ich kosztami procesu poniesionymi przez stronę powodową.
Podnosząc powyższy zarzut wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprze jego uchylenie w całości i obciążenie pozwanych kosztami procesu poniesionymi przez powódkę w całości – solidarnie. Dodatkowo wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci potwierdzenia wypłaty depozytu sądowego przez pozwanych na okoliczność sytuacji materialnej pozwanych.
Pozwani w odpowiedzi na zażalenie powódki wnieśli o jego oddalenie oraz zasądzenie od powódki na rzecz solidarnie uprawnionych kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
Pismem procesowym z dnia 24 maja 2017 r. (k. 1717) pozwani zakwestionowali dokumenty potwierdzające podmiotowość prawną powoda podnosząc zastrzeżenia co do poświadczenia tych dokumentów dokonanego przezB. W.C.. Wątpliwości pozwanych wzbudziło nazwisko tej osoby, a w szczególności jego części składowe:„B. L.to imię i nazwisko piosenkarki słynnej w latach 60- tych i 70 – tych dwudziestego wieku,W.to pierwszy karabin samopowtarzalny, aC., to …K. G.e;ur. (...)742 lub 747, zm. 28 stycznia 814 wA.królF.iL., cesarz rzymski:C., to także jednostkaW.– SS, jak również miejscowość w Kanadzie, położone w prowincjiQ.oraz francuska 33 Dywizja Grenadierów SS”(k. 1718).
W przedmiotowym piśmie procesowym pozwani ponowili wnioski dowodowe (k. 1719 – 1721) zgłoszone w piśmie procesowym pozwanych z dnia 19 lutego 2012 r., 13 lipca 2012 r. , a także apelacji pozwanych z dnia 5 listopada 2012 r.:

a
o zwrócenie się do sądu rejestrowego Zjednoczonych Emiratów Arabskich wD.o udzielenie informacji, czy w dniu 21 grudnia 2006 r. prowadziła działalność i była zarejestrowana i czy nadal jest zarejestrowana (a jeśli została wyrejestrowana, to kiedy)spółka (...),

b
o zwrócenie się do urzędów skarbowych naT.(Brytyjskie Wyspy Dziewicze) oraz wD.(Zjednoczone Emiraty Arabskie) o informację, czy i

kiedy zawarta pomiędzyspółkami (...)umowa z dnia 21 grudnia 2006 r., określana jako transfer pożyczki (k.32), została zgodnie z obowiązującymi w tych państwach przepisami zgłoszona i opodatkowana (wyjaśnienie tej okoliczności ma istotne znaczenie z punktu widzenia podniesionego przez pozwanych zarzutu pozorności umowy pożyczki z dnia 8 listopada 2002 r.,

c
o dopuszczenie dowodu z opinii Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji wB.na okoliczność rzeczywistej daty sporządzenia:

- umowy przelewu wierzytelności zawartej w dniu 21 grudnia 2006 r. pomiędzy(...) Ltd. a(...),
- pisma(...) Ltdz dnia 21 grudnia 2006 r., skierowanego zarówno doL. K. (1)jak i do(...),
d) o zwrócenie się do sądu rejestrowego Brytyjskich Wysp Dziewiczych naT.o udzielenie informacji:
- czy w dniu 21 grudnia 2006 r. prowadziła tam działalność i była tam zarejestrowana i czy nadal jest zarejestrowana (a jeśli została wyrejestrowana , to kiedy)spółka (...), numer spółki(...), z siedzibąM. M.,(...),W.C.1, P.O.B. (...),R.,T., pierwotnie utworzona w dniu 12 marca 2004 r. i ponownie zarejestrowana w dniu 1 stycznia 2007 r.,
- jakie osoby były i są udziałowcami tej spółki,
- jakie osoby wchodziły w okresie istnienia tej spółki i wchodzą obecnie w skład organów tej spółki (zarząd, rada nadzorcza),
e) do sądu rejestrowego Zjednoczonych Emiratów Arabskich wD.o udzielenie informacji:
- czy w dniu 21 grudnia 2006 r. prowadziła działalność i była zarejestrowana i czy nadal jest zarejestrowana (a jeśli została wyrejestrowana, do kiedy)spółka (...)z siedzibąAl. (...)BInAl. (...), apartament 201,D., United Arab Emirates,
- jakie osoby były umocowane do składania oświadczeń woli w imieniu tej spółki i jaki był sposób reprezentacji tej spółki (reprezentacja lączna czy samoistna) w
dniach 8 listopada 2002 r. (data przedmiotowej umowy pożyczki) i 12 marca 2003 r. (data anektowania tej umowy – k. 68),
- jakie osoby były udziałowcami tej spółki w całym czasie jej istnienia,
- jakie osoby wchodziły w skład organów tej spółki (zarząd, rada nadzorcza) w całym czasie jej istnienia.
Pismem procesowym dnia 28 czerwca 2017 r. (k. 1726) pozwani wnieśli o zawieszenie na podstawieart. 177 §1 pkt 1 k.p.c.w zw. zart. 1043 § 2 k.c.postępowania do czasu zakończenia sprawy z wnioskuA. K.z udziałemP. S.o dział spadku poL. K. (1), zarejestrowanej w Sądzie Rejonowym wB.pod sygnaturą akt II Ns(...).
Pismem procesowym z dnia 19 października 2017 r. (k. 1781) pozwani podnieśli zarzut nieważności umowy pożyczki zawartej pomiędzyS. (...)aL. K. (1). Jako podstawę tego zarzutu wskazali:

1
fakt nieposiadania przezL. K. (1)przewidzianego wart. 9 prawa dewizowego z dnia 27 lipca 2002 r.zezwolenia dewizowego na zaciągnięcie przedmiotowego zobowiązania,

2
naruszenie przepisuart. 358 § 1 k.c.w brzemieniu obowiązującym w dacie jej zawarcia, tj. w dniu 8 listopada 2002 r..

Pismem procesowym z dnia 21 listopada 2017 r. (k. 1804) pozwani wnieśli o zawieszenie postępowania na podstawieart. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.do czasu prawomocnego zakończenie śledztwa w sprawie PR 4 Ds.(...)w sprawie usiłowania w okresie od dnia 18 grudnia 2009 r. do chwili obecnej, doprowadzenia przezD. K. (1)P. S.iA. K.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 1.302.594,94 zł, poprzez wprowadzenie w błąd co do istnienia wierzytelności – umowy pożyczki zawartej pomiędzyL. K. (1), aspółką (...) LTD. tj. o przestępstwo zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.w zb. zart. 294 § 1 k.k.
Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:
Oba środki odwoławcze wniesione przez strony postępowania nie zasługują na uwzględnienie.
Sąd Apelacyjny podziela dokonane przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne i rozważania w zakresie oceny materiału dowodowego oraz podstawy prawnej
rozstrzygnięcia, przyjmując je za podstawę także własnego rozstrzygnięcia i odwołuje się do nich bez potrzeby ich powtarzania.
Na wstępie należy odnieść się do kwestii zdolności prawnej powoda, która była kwestionowana przez pozwanych. W toku postępowania apelacyjnego zobowiązano pełnomocnika powoda do przedłożenia stosownych dokumentów wykazujących zdolność prawną powodowej spółki oraz umocowanie osób uprawnionych do jej reprezentowania.
W wykonaniu powyższego zobowiązania pełnomocnik powoda złożył kilkukrotnie, zarówno w poświadczonych odpisach jak i oryginałach następujące dokumenty sporządzone w języku angielskim i przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego:

1
C.odG.(...)(k. 1547, k.1606- 1607, 1660- 1874,

tłumaczenie(...),

2
C.ofA.Re –R.(k. k. 1662, 1876,

tłumaczenie k. 1693

3
(...)A.ofA.k. 1552 – 1576, k. 1664-1668, 1878, 1913 - 1937, 1944-1957,

tłumaczenie k. 1578 – 1603, k. 1695 - 1714

4
C.ofI.(k. 1550, k. 1663, 1871, k. 1877

tłumacznie k. 1551, 1694

5
C.ofI.(k. 1604 1870,.

tłumaczenie k. 1605,

6
A.and cerification –(...)D.k. 1907, 1908, 1909, 1938- 1940

(tłumaczenie k. 1910 – 1912, 1941 -1943,

7
A.iC.k. 1658 - 1659

tłumaczenie k. 1689 - 1690

8
(...)k. 1763

tłumaczenie k. 1761-1762
W ocenie Sądu Apelacyjnego wymienione wyżej dokumenty w sposób jednoznaczny potwierdzają zdolność prawną powoda oraz umocowanie osób uprawnionych do jego reprezentacji. Przywołać w tym miejscu należyart. 1138 k.p.c.stanowiący, że zagraniczne dokumenty urzędowe mają moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi. Odnosząc się zaś do formułowanych przez
pozwanych w piśmie procesowym z dnia 24 maja 2017 r. wątpliwości należy stwierdzić, że sama zbieżność nazwiska wymienionego w dokumencie z nazwiskami postaci historycznych, miejscami geograficznymi czy nazwami formacji zbrojnych, nie może stanowić o skutecznym zakwestionowaniu tego dokumentu. Nadto należy zauważyć, że pełnomocnik powoda dołączył także Apostile sporządzone w trybie Konwencji Haskiej z 5 października 1961 r. znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych.
Wobec powyższego brak było podstaw do zakwestionowania autentyczności przedstawionych przez pełnomocnika powoda dokumentów rejestrowych powodowej Spółki.
Na rozprawie w dniu 22 lutego 2018 r. Sąd Apelacyjny oddalił zgłoszone przez pozwanych wnioski o zawieszenie niniejszego postępowania.
Nie zachodzi podstawa do zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się między pozwanymi postępowania o dział spadku poL. K. (1), gdyż zgodnie zart. 1034 k.c.do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Dział spadku nie obejmuje długów spadkowych. Sąd spadku nie może rozstrzygać o długach spadku, a w szczególności określać, którego wierzyciela ma spłacić dany spadkobierca. Takie postanowienia naruszająart. 1034 k.c.(por. postanowienie SN z dnia 26 stycznia 1972 r., III CRN 477/71).
Ujawnienie się czynu, którego ustalenie w drodze karnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy cywilnej zachodzi wtedy, gdy fakt popełnienia przestępstwa ma prejudycjalne znaczenie dla odpowiedzialności cywilnej pozwanego. Taka sytuacja występuje z reguły w sprawach, w których dochodzone są roszczenia z czynów niedozwolonych. Jeżeli podstawa odpowiedzialności pozwanego jest inna (np. niewykonanie umowy), to choćby czyn stanowił przestępstwo, fakt ten nie wpływa na rozstrzygnięcie sprawy cywilnej. Zawieszenie postępowania na podstawieart. 177 § 1 pkt 4 k.p.c.zazwyczaj wiązane jest z unormowaniem zart. 11 k.p.c., przewidującym związanie sądu w postępowaniu cywilnym ustaleniami prawomocnego wyroku karnego skazującego co do popełnienia przestępstwa. Jednakże zawieszenie postępowania w oczekiwaniu na wydanie wyroku karnego powinno wchodzić w grę wyjątkowo. Zawieszenie postępowania wchodzi w rachubę tylko wtedy, gdy sąd w świetle zgromadzonego materiału procesowego nie znajduje podstaw do uwzględnienia powództwa, a jednocześnie nie
można wykluczyć, że postępowanie karne zakończy się wyrokiem skazującym, którego ustaleniami sąd w postępowaniu cywilnym byłby związany na podstawieart. 11 k.p.c.(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 11 maja 2017 r., I ACa(...). W niniejszym postępowaniu powód dochodził roszczenia wynikającego z umowy, zaś przywołane przez pozwanych we wniosku z dnia 21 listopada 2017 r. postępowanie dotyczyD. K. (1), który nie jest stroną niniejszego postępowania. Tym samym brak podstaw do przyjęcia, aby miało ono charakter prejudycjalny dla niniejszej sprawy.
Sąd Apelacyjny oddalił także wnioski dowodowe zawarte w piśmie procesowym pozwanych z 24 maja 2017 r. (k. 1717 – 1721).
Należy zauważyć, że na rozprawie przed Sądem Okręgowym w dniu 24 marca 2016 r., gdy Sąd Okręgowy oddalił wnioski dowodowego pozwanych (odpowiadające częściowo swoim zakresem wnioskom dowodowym objętym pismem z dnia 24 maja 2017 r.), ich pełnomocnik zgłosił zastrzeżenia w trybieart. 162 k.p.c.podnosząc, że oddalenie tych wniosków naruszaart. 227 k.p.c.(zapis elektroniczny rozprawy z dnia 24 marca 2016 r. 00:11:12). Tego rodzaju zastrzeżenie nie może być wszakże uznane za skuteczne. W orzecznictwie wskazuje się, żeart. 227 k.p.c.nie jest źródłem obowiązków ani uprawnień jurysdykcyjnych, lecz w istocie określa wolę ustawodawcy ograniczenia kręgu faktów, które mogą być przedmiotem dowodu w postępowaniu cywilnym. Samo stwierdzenie, że nastąpiło naruszenieart. 227 k.p.c., bez równoczesnego wskazania uchybienia innym przepisom regulującym postępowanie dowodowe (np.art. 217 § 3 lub art. 278 § 1), nie stanowi podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania (wyroki SN: z dnia 27 stycznia 2011 r., I CSK 237/10; z dnia 9 lutego 2000 r., III CKN 434/00; z dnia(...)lutego 2009 r., II PK 176/08; z dnia 7 marca 2001 r., I PKN 299/00). Zachowanie uprawnienia do powoływania się na uchybienia przepisom postępowania, z wyjątkiem przewidzianym wart. 162 zdanie drugie, k.p.c.wymaga – poza dochowaniem terminu zgłoszenia zastrzeżenia – wskazania spostrzeżonego przez stronę uchybienia z wyczerpującym przytoczeniem naruszonych przepisów postępowania wraz z wnioskiem o wpisanie tak sformułowanego zastrzeżenia do protokołu. Niewpisanie zastrzeżenia do protokołu powoduje utratę podnoszonych zarzutów (wyrok SN z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 237/06). Zważywszy zatem na fakt, że pozwani nie złożyli skutecznego zastrzeżenia do protokołu w trybieart. 162 k.p.c.nie mogą powoływać się na taki uchybienia w dalszym toku postępowania.
Z powyższego względu przedmiotowe wnioski dowodowe, ponowione w postępowaniu apelacyjny, uznać należało za spóźnione w rozumieniuart. 381 k.p.c.
Niezależnie od tego, że przedmiotowe wnioski dowodowe nie mogły być uwzględnione ze względów formalnych, brak także uzasadnienia merytorycznego do ich uwzględnienia. Treść tych wniosków jednoznacznie wskazuje, że w istocie zmierzają one nie do wykazania oznaczonych okoliczności, lecz dopiero do poszukiwania dowodów na poparcie zgłaszanych twierdzeń. Tymczasem strona pozwana winna podjąć samodzielnie – i to już na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji – inicjatywę dowodową przez złożenie stosownych dokumentów rejestrowych czy też informacji pozyskanych od określonych instytucji w kraju lub w innych państwach. Dopiero gdyby okazało się, że samodzielne uzyskanie wszystkich niezbędnych informacji czy dokumentów jest niemożliwe, należało zwrócić się do Sądu ze stosownym wnioskiem, oznaczając precyzyjnie instytucje do których Sąd powinien się zwrócić. W przedmiotowym wniosku dowodowym pozwani nawet nie oznaczyli do jakich instytucji czy organów Sąd miałby się zwrócić z pytaniem. Określenie „sąd rejestrowy”, „urząd skarbowy” jest zbyt ogólne, tym bardziej że sprawami rejestrowymi nie we wszystkich krajach zajmują się sądy, również kwestia właściwości organów skarbowych może być różnie uregulowana.
Przechodząc do zarzutów zawartych w apelacji pozwanych należy zauważyć, że w apelacji postawione zostały zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Prawidłowość zastosowania lub wykładni prawa materialnego może być właściwie oceniona jedynie na kanwie niewadliwie ustalonej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Skuteczne zatem zgłoszenie zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego wchodzi zasadniczo w rachubę tylko wtedy, gdy ustalony przez sąd pierwszej instancji stan faktyczny, będący podstawą zaskarżonego wyroku, nie budzi zastrzeżeń (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1997 r., II CKN 60/97).
W apelacji najobszerniej przedstawiono zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.iart. 328 § 2 k.p.c.oraz związane z tym zarzuty naruszeniaart. 230, 231, 245 i 253 k.p.c.(punkty II, III, IV i VI).
Odnosząc się zatem w pierwszej kolejności do tych zarzutów na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z brzemieniemart. 233 § 1 k.p.c.sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Zachowanie wymogów określonych tym przepisem
wymaga, aby sąd wziął pod uwagę wszystkie dowody przeprowadzone w sprawie, dokonał ich konfrontacji i na tej podstawie wyciągnął logicznie uzasadnione wnioski, zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego. W świetle ugruntowanej linii orzecznictwa Sądu Najwyższego postawienie zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.nie może polegać na zaprezentowaniu przez skarżącego stanu faktycznego przyjętego przez niego na podstawie własnej oceny dowodów; skarżący może tylko wykazywać, posługując się wyłącznie argumentami jurydycznymi, że sąd rażąco naruszył ustanowione w wymienionym przepisie zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów i że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Jest to szczególnie istotne w sprawach, w których ocena dowodów w istocie sprowadza się do tego, której ze stron procesu dać wiarę (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99 i z dnia 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/00). Okoliczność, że z przeprowadzonych dowodów można wyciągnąć także wnioski odmienne, nie uzasadnia zarzutu naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Wobec powyższego stwierdzić należy, że jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie zebranego materiału dowodowego dawały się wysnuć wnioski odmienne.
Z kolei zarzut naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c.może być usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych okolicznościach, w których treść uzasadnienia orzeczenia uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia lub w przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego (orzeczenie SN z dnia 16 października 2009 r., I UK 129/09).
Analiza poszczególnych zarzutów dotyczących naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.iart. 328 k.p.c.prowadzi do wniosku, że są one chybione.
Nie należy do Sądu orzekającego w niniejszej sprawie ocena prawidłowości dokonanej rejestracji podmiotu występującego w obrocie prawnym. Kwestia składu osobowego wspólników (akcjonariuszy) jest zaś obojętna z punktu widzenia osobowości prawnej podmiotu. Istotna jest natomiast kwestia samej zdolności prawnej podmiotu oraz osób uprawnionych do jego reprezentacji. Zagadnienia te zostały wyjaśnione na etapie postępowania apelacyjnego, co zostało już wyżej przedstawione.
Skarżący zarzucają brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odpowiedzi na szereg przedstawionych w apelacji pytań. Należy zauważyć, że tego rodzaju zarzuty w zasadzie odnoszące się do braku poczynienia stosownych ustaleń faktycznych, nie mogą odnieść zamierzonego skutku. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy stan faktyczny ustalił na podstawie dowodów zaoferowanych przez strony. Dowody te nie dają odpowiedzi na wszystkie przedstawione w apelacji pytania, przede wszystkim nie sposób ustalić, jaka była subiektywna motywacja zaciągnięcia pożyczki przezL. K. (1), oraz jakie relacje łączyłyL. K. (1)zespółką (...), jakie były jego zamierzenia biznesowe i związane z tym plany na przyszłość. Materiał dowodowy potwierdza wszakże fakt zaciągnięcia przedmiotowej pożyczki przezL. K. (1), przeznaczenie pozyskanych w ten sposób środków na spłatę wierzycieli zagranicznych oraz brak spłaty pożyczki dochodzonej pozwem, a także cesję wierzytelności na rzecz powoda. Nie jest natomiast istotną okolicznością dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy dlaczego pożyczka była zaciągnięta w takiej, a nie innej wysokości, jak to eksponują w apelacji skarżący. Przyjmując konwencję prezentowaną w apelacji można byłoby stwierdzić, że być może takiej właśnie kwoty (a nie okrągłej sumy) potrzebowałL. K. (1), być może na tyle została przez wierzyciela określona jego zdolność kredytowa, być moż wreszcie takie były możliwości kredytowe pożyczkodawcy. Nie ma też potrzeby badania jaka była causa cesji wierzytelności przezS. (...)na rzeczB.. Nieuprawnione jest przy tym stwierdzenie zawarte w apelacji, że cesja była nieodpłatna. W materiale dowodowym brak jest umowy przelewu wierzytelności między tymi podmiotami. W oparciu o wskazane w uzasadnieniu Sądu pierwszej instancji dowody zostało poczynione ustalenie, że do cesji doszło. Dłużnikowi wierzytelności treść cesji nie musi być znana, z jego punktu widzenia istotne jest tylko to, aby wiedział, komu ma zwrócić pożyczkę.
PismoL. K. (1)z dnia 28 grudnia 2007 r., w którym potwierdzał istnienie zadłużenia wobecS. (...), nie zostało zaliczone w poczet materiału dowodowego i w związku z tym nie było podstawą ustaleń faktycznych. Przyjmując wszakże, żeL. K. (1)nie wiedział o istnieniu cesji, nie sposób jednocześnie twierdzić, że o przelewie miałoby wiedzieć jego rodzeństwo, które nie było stroną umowy pożyczki, a nadto nawet gdyby rodzeństwo taką wiedzę posiadało, to jest to okoliczność nie mająca wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, skoro bezspornym jest, żeL. K. (1)nie dokonał spłaty pożyczki na rzecz pierwotnego wierzyciela.
Termin spłaty pożyczki został określony precyzyjnie w umowie: do dnia 22 listopada 2009 r. Powyższe stanowi odpowiedź na zawarte w apelacji pytanie, dlaczegoL. K. (1)„przez ponad 5 lat od chwili zaciągnięcia pożyczki nie spłacił ani jednego centa”.Wyjaśnia to także, dlaczego powodowa spółka nie dochodziła spłaty wierzytelności za życiaL. K. (1).
Spłata wierzycieliL. K. (1)mogła nastąpić dopiero z otrzymanych przez niego odS. (...)środków finansowych. Kwota ta wpłynęła na kontoL. K. (1), a zatem nie była ukrywana przed organami skarbowymi, czego dowodem jest deklaracja(...)oraz protokół kontroli skarbowej.
Okoliczność, że Sąd Okręgowy nie dał wiary zeznaniom świadkówD. K. (1)iL. H. (1)w tej części, w której twierdzili, że pieniądze z pożyczki zostały przeznaczone na remont i rozbudowę biurowca przyulicy (...)wB., nie podważa wiarygodności zeznań tych osób w pozostałej części.D. K. (1)iL. H. (1)utrzymywali, że pieniądze z umowy pożyczki zostały przekazane na remont i rozbudowę biurowca przyulicy (...)wB., gdyż zapewne takie było ich przekonanie o przeznaczeniu tych pieniędzy. Jednak toL. K. (1)zawierał przedmiotową umowę, on znał też jej treść oaz posiadał wiedzę na temat przeznaczenia uzyskanych w ten sposób pieniędzy. W oparciu o dostępny materiał dowodowy można jedynie stwierdzić, żeL. K. (1)dzięki tej pożyczce spłacił innych wierzycieli. Sąd Okręgowy nie dokonał przy tym żadnych ustaleń faktycznych z których wynikałoby, że pieniądze z pożyczki zostały przeznaczone na remont i rozbudowę biurowca przyulicy (...)wB.. Bezprzedmiotowe są zatem zarzuty i wnioski dowodowe zmierzające do wykazania, że z pieniędzy tych nie został przeprowadzony remont biurowca.
Istnienie między braćmi konfliktu na około rok przed jego śmiercią w żadnym stopniu nie może potwierdzać spłaty wierzytelności, której termin określony był na 22 listopada 2009 r. Umowa precyzyjnie określała zresztą, że spłata ma nastąpić na wskazane przez pożyczkodawcę konto bankowe.
Bezprzedmiotowe byłoby ustalenia, jakich konkretnie roszczeń dochodziłD. K. (1)od spadkobiercówL. K. (1)w postępowaniu mediacyjnym, skoro do ugody między stronami nie doszło. Nie sposób wszakże
przyjąć, abyD. K. (1)mógł domagać się kwoty należnejspółce (...), nie będąc osobą uprawnioną do jej reprezentacji.
Kolejna grupa zarzutów dotyczy oceny przez Sąd Okręgowy dokumentu oznaczonego datą 28 grudnia 2007 r. stanowiącego oświadczenieL. H. (1), co do spłaty przezL. K. (1)kwoty pożyczki. Odnosząc się do oceny dowodów w tym zakresie wymaga przede wszystkim podkreślenia, że Sąd pierwszej instancji uznał, że dokument ten nie stanowi dowodu spłaty przezL. K. (1)kwoty pożyczki wynikającej z umowy z dnia 8 listopada 2002 r. Z punktu widzenia zasadności powództwa bez znaczenia jest okoliczność, czy na dokumencie tym znajduje się własnoręczny podpisL. H. (2). Wzmacniając argumentację Sądu pierwszej instancji, którą Sąd odwoławczy w pełni podziela, dodatkowo należy jedynie stwierdzić, że: Po pierwsze niezrozumiałym byłoby używanie papieru firmowego podmiotu nie będącego wierzycielem do składania jakichkolwiek oświadczeń w imieniu wierzyciela. Po drugie z treści umowy wynika, że pożyczka miała być spłacona na wskazane przez pożyczkodawcę konto bankowe. Wpłata kwoty pożyczki nastąpiła do rachunek bankowyL. K. (1), okoliczność ta była zgłoszona organom skarbowy, do kosztów uzyskania przychodów „odniesiono odsetki od pożyczek” (k. 168), jest więc oczywistym, żeL. K. (1)jako profesjonalny przedsiębiorca musiałaby zadbać o to, aby ewentualna spłata pożyczki nie została zakwestionowana przez organy skarbowe. Tym samym nie mógł wręczyć gotówki, i to do rąk osoby nieuprawnionej do jej odbioru, zwłaszcza w tak wysokiej kwocie. Całkowicie niezrozumiałym i nieracjonalnym byłoby wręczanie powyższej kwoty w gotówce i to do rąkL. H. (1), która w dniu 28 grudnia 2007 r. nie pełniła zspółce (...)żadnych funkcji, nie była więc uprawniona do odbioru pieniędzy.
Z tych względów bez znaczenia z punktu wiedzenia okoliczności istotnych w niniejszej sprawie sąd podnoszone w tym zakresie zarzuty oparte na treściart. 233 § 1 k.p.c.,art. 245 k.p.c.i253 k.p.c.oraz wnioski dowodowe odnoszące się do badania własnoręczności podpisuL. H. (1)oraz kwestii, czy podpis złożony był in blanco, czy teżL. H. (1)świadomie podpisała okazany jej dokument. Wypada jeszcze raz podkreślenia, że Sąd Okręgowy nie przyjął za podstawę swoich ustaleń faktycznych, że podpis na dokumencie z 28 grudnia 2007 r. nie jest podpisemL. H. (1), uznał jedynie, że był to podpis złożony in blanco. Należy podkreślić, że nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, żeL. H. (1)świadomie podpisała
przedmiotowy dokument, to i tak jej oświadczenie o spłacie wierzytelności, jako złożone przez osobę nieuprawnioną, nie wywarłoby żadnych skutków prawnych wobec wierzyciela.
Dowodem na spłatę wierzytelności dochodzonej w niniejszym postępowaniu nie są także zeznaniaA. G. (1)iP. K., w których świadkowie twierdzili, że słyszeli odL. K. (1), że jest rozliczony ze swoim bratem. Po pierwsze przedmiotem niniejszego procesu nie są wierzytelnościD. K. (1), nawet jeśli w jakiś sposób, czego nie można wykluczyć, jest powiązany zespółką (...). Po drugie zaś, przekazanie przez świadka informacji na temat tego, że słyszał odL. K. (1), że spłacił długi, może jedynie potwierdzać subiektywne przekonanie dłużnika, o spłacie swoich należności. Jest oczywistym, że w sytuacji, gdy dłużnik jest przekonany, iż nie posiada żadnych zobowiązań, zaś jego wierzyciel wyraża pogląd odmienny co do spłaty wierzytelności, rozstrzygnięcie sporu będącego konsekwencją tych dwóch odmiennych stanowisk wymaga przeprowadzenia postępowania sądowego. W niniejszej sprawie brak zaś wiarygodnego i obiektywnego dowodu potwierdzającego spłatę należności dochodzonej pozwem. Nie sposób zatem opierać się na wyartykułowanym subiektywnym przekonaniu dłużnika.
Należy także zauważyć, że nietrafny jest zarzut odmowy przez Sąd Okręgowy wiarygodności zeznaniomA. G. (1)na tej podstawie, że Sąd dał wiaręL. H. (1). Stwierdzić należy, iż w przypadku rozbieżnych zeznań świadków nie do uniknięcia jest sytuacja, w której sąd daje wiarę jednemu świadkowi, czego logiczną konsekwencją jest odmowa wiarygodności odmiennym zeznaniom innego świadka. Istotne jest jedynie to, aby sąd swoją ocenę należycie umotywował. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w sposób bardzo szczegółowy wymienił niejasności i sprzeczności w zeznaniach świadkaA. G. (1), a zwłaszcza brak ich spójności i wewnętrznej logiki.
Nie sposób przyjąć za skarżącymi, że skoro w jednej z prowadzonych sprawD. K. (1)przyznał, że zawierał z bratem pozorną umowę, to ta okoliczność niejako automatycznie świadczy o pozorności także umowy zawartej przezL. K. (1)zespółką (...).
Nie sposób przeoczyć, żeS. L.P. M.została odwołana z funkcji osoby reprezentującej powodową Spółkę wówczas, miała być przesłuchiwana w charakterze strony. Należy wszakże zauważyć, żeL. H. (1)już na etapie
wytoczenia powództwa była pełnomocnikiem powodowej Spółki, a więc powołanie jej jako osoby uprawnionej do reprezentacji, zwłaszcza w kontekście sporu prowadzonego przez tę Spółkę na terenie Polski, może tłumaczyć taką decyzję. Okoliczność taka nie stanowi zatem wystarczającego dowodu pozorności umowy z 8 listopada 2002 r. zawartej zespółką (...).
Chybiony jest zarzut uznania za wiarygodny złożony przez powódkę dokument prywatny z dnia 28 grudnia 2007 r. (k. 43), w którymL. K. (1)miał potwierdzić istnienie swojego długu wobecspółki (...). Zważyć należy, iż Sąd Okręgowy nie dokonywał na podstawie tego dokumentu żadnych ustaleń faktycznych. Zresztą okoliczność, czyL. K. (1)wiedział o dokonanej cesji nie miała istotnego znaczenia w sprawie, skoro nie dokonał wcześniejszej spłaty na rzecz zbywcy wierzytelności (S. (...)).
Gołosłowny jest zarzut, żespółka (...)nie istniała w chwili dokonywania cesji wierzytelności. Wprawdzie w treści protokołu pisemnego rozprawy z dnia 27 listopada2014 r. zawarty jest zapis zeznań świadkaL. H. (1): „firma (...)już nie istnieje” (wpisano błędnieS.) - 01:39:56, oraz „Powodowa spółka przejęłaspółkę (...)(wpisano błędnieS.) 01:52:44.- jednakże zapis elektroniczny nie odpowiada w pełni faktycznej treści zeznań tego świadka. Pod adnotacją 01:39:56 znajdują się zeznania tego świadka dotyczące podpisu na dokumencie z lipca 2006 r., nie ma wypowiedzi zapisanej w protokole pisemnym. Kwestia tę świadek wypowiada nieco później (01:41:29), przy czym nie wynika z tej wypowiedzi, że świadek posiada faktyczną wiedzę na temat utraty bytu prawnego tej Spółki. Do takich wniosków prowadzi szczegółowa analiza zeznań tego świadka. W dalszej części zeznań pełnomocnik pozwanych zadał pytana: „DlaczegoS. (...)przelała wierzytelność?”(01:52:28), „Dlaczego i kiedyspółka (...)została przejęta przezspółkę (...)?”(01: 53:00). Świadek nie znała powodów dokonania przelewu wierzytelności, a odnosząc się do drugiego pytania stwierdziła, że „doszło do przejęcia interesów, tutaj rozumiemy przejęła pożyczkę, nie wiem tego, czy przejęła firmę (Spółkę)”(01:52:28 – 01:53:36). Oceniając zeznania tego świadka należy mieć na uwadze, że świadek ten nie mając wiedzy prawniczej, w trakcie swoich zeznań myliła pojęcia prawnicze, nie zawsze rozumiała pytania formułowanie w języku prawniczym. Dla osoby nie będącej prawnikiem pojęcia „przejęcie długu” czy „przejęcie spółki” mogą być pojęciami tożsamymi.
Zarzuty naruszeniaart. 230 k.p.c.i231 k.p.c.także okazały się nietrafne.
Pozwani istotnie kwestionowali zdolność prawną powodowej spółki, jednakże kwestia ta została jednoznacznie wyjaśniona dokumentami złożonymi w postępowaniu apelacyjnym, co zostało już wyżej przedstawione.
Aby zarzucić skutecznie naruszenieart. 231 k.p.c.należałoby wskazać, jakie konkretne ustalone fakty, przez wyprowadzenie z nich odpowiednich wniosków, mogły uzasadniać uznanie innych faktów za udowodnione (wyrok SN z dnia 23 lutego 1998 r., III CKN 284/97). Nie wystarczy zatem zawarte w apelacji stwierdzenie, iż„całokształt okoliczność nin. sprawy jednoznacznie wskazuje, że była to operacja mająca na celu tzw. „wyprawnie brudnych pieniędzy””(s. 2 apelacji). Skarżący eksponują w apelacji okoliczność, żespółka (...),S. (...)oraz Spółki na rachunek którychL. K. (1)przekazał kwotę uzyskaną odS. (...), są spółkami założonymi w tzw. rajach podatkach. Nie oznacza to wszakże, aby można było z samego tylko takiego faktu wysnuwać logicznie uzasadniony wniosek, że spółki takie prowadzą działalność zakazaną przez prawo, a wszelkie umowy zawierane z takimi podmiotami mają charakter pozorny. Nie można oczywiście takiej ewentualności wykluczyć, jednakże wymagałoby to wykazania dalszych okoliczności, np. prowadzenia przezL. K. (1)lub jego brata działalności przestępczej, której „przykryciem” miałaby być pożyczka udzielona w dniu 8 listopada 2012 r. Takich dowodów w sprawie jednak nie przeprowadzono.L. K. (1)prowadził legalną działalność gospodarczą, a skarżący nie przedstawili żadnych faktów potwierdzających, że oprócz działalności legalnej, prowadzone były przez niego jeszcze jakieś nieujawnione operacje finansowe, które wymagałyby zawierania pozornych czynności prawnych.
Kwestia pożyczki w kwocie 6,2 mln zł udzielonej 24 lipca 2006 r. przezL. K. (1)jego bratuD. K. (1)nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Nawet jeśli fakt taki miał miejsce, to nie daje on podstaw do wyciągania wniosków wskazanych w apelacji. Skarżący twierdzą mianowicie, że skoroL. K. (1)pożyczył bratu 6,2 mln 24 lipca 2006 r. to nie musiał zaciągać pożyczki 8 listopada 2002 r., „bo jego sytuacja finansowa już wtedy z pewnością była dobra”.Jest to wszakże tylko hipotetyczne założenie, z którego nie można wyprowadzić żądnych stanowczych wniosków.
Skoro termin spłaty pożyczki określony był w umowie na 22 listopada 2009 r., toSpółka (...)nie była uprawniona do żądania jej wcześniejszej spłaty, a mając
na względzie wysokość zastrzeżonych odsetek umownych, nie miała też interesu, aby naciskać na wcześniejszą spłatę pożyczki.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Apelacyjny stwierdził, że w apelacji pozwanych nie wskazano na zarzuty tego rodzaju, które mogłyby dyskwalifikować ocenę dowodów przeprowadzoną przez Sąd I instancji czy też uzasadniać zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowyart. 328 § 2 k.p.c.. Ocena dowodów dokonana przez Sąd I instancji spełnia bowiem wymogiart. 233 § 1 k.p.c.skoro Sąd dokonał oceny wszystkich dowodów w sprawie. Wyciągnięte przez Sąd I instancji wnioski, co do wiarygodności i mocy dowodowej poszczególnych dowodów są nie tylko logiczne, ale także zgodne z zasadami doświadczenia życiowego. Ustalony w ten sposób przez Sąd I instancji stan faktyczny tworzy spójny i logiczny stan faktyczny.  Zasadności tej oceny nie podważają zarzuty zawarte w apelacji, gdzie ocenie dowodów zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przestawiono własną, subiektywną i wybiórczą ocenę dowodów dokonaną przez pozwanych, w oderwaniu od całokształtu materiału dowodowego i pomijając treść dowodów przeciwnych. Podniesione w apelacji zarzuty pozwanych były w swej istocie jedynie nietrafną polemiką z ustaleniami poczynionymi przez Sąd Okręgowy. Taka różna od dokonanej przez Sąd I instancji – ocena dowodów, choć możliwa, to jednak w żadnym razie nie mogła stanowić o zasadności podniesionych zarzutów. Nie wykazano bowiem w sposób skuteczny, że Sąd Okręgowy swoją ocenę dokonał w sposób nielogiczny lub niezgodny z zasadami doświadczenia życiowego, a tylko takie argumenty mogłyby ewentualnie uzasadniać skuteczność tych zarzutów.
Odnoszą się z kolei do zawartego w punkcie V apelacji zarzutu naruszeniaart. 217 § 2 k.p.c.iart. 227 k.p.c., przywołać należy argumenty uzasadniające oddalenie wniosków dowodowych ponowionych w postępowaniu apelacyjnym. Dodatkowo należy stwierdzić, że badanie autentyczności podpisuL. H. (1)na dokumencie z 28 grudnia 2007 r. czy też badania zaświadczenia o prowadzeniu zajęć szkolnych w tym dniu w Holandii było zbędne wobec faktu, iż dokument z dnia 28 grudnia 2007 r. nie stanowił dowodu spłaty pożyczki dochodzonej pozwem, co było również już wyżej wyjaśnione. Wnioski dowodowe dotyczące badania autentyczności podpisuL. H. (1)na dokumencie z dnia 10 września 2007 r., podpisów na dokumencie z dnia 24 lipca 2006 r. oraz z zaświadczenia z dnia 10 stycznia 2013 r. wystawionego przezP. L.odnoszącego się do daty 10 września 2007 r., jak również okoliczności
wynikające ze sprawy IX K(...)- dotyczyły innej sprawy i z tych względów nie było uzasadnione prowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie.
Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego należy stwierdzić, że także i te zarzuty są chybione.
Nie doszło do naruszeniaart. 84 k.c., gdyż przepis ten w ogóle nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Sąd Okręgowy nie przyjął, żeL. H. (1)podpisała się pod dokumentem z dnia 28 grudnia 2007 r. pod wpływem błędu, lecz uznał ten dokument za niewiarygodny dla przyjęcia, żeL. K. (1)dokonał spłaty wierzytelności wynikającej z umowy pożyczki z dnia 8 listopada 2002 r.
Jeśli zaś chodzi o zarzut pozorności (art. 83 § 1 k.c.) to zauważyć wypada, że strona pozwana nie sprecyzowała, z której postaci pozorności wywodzi zarzut nieważności umowy, a mianowicie, czy twierdzi, że strony nie zamierzały ukryć innej czynności prawnej (pozorność zwykła), czy też dokonując czynności pozornej (symulowanej), strony ukryły inną czynność (dysymulowaną), której skutki chciały rzeczywiście wywołać (pozorność kwalifikowana). Skuteczne powołanie się na pozorność umowy prowadziłoby do stwierdzenia nieważności łączącej strony umowy, ale aby ustalić, że umowa była dotknięta tą wadą, pozwani przede wszystkim musieliby to udowodnić zgodnie z regułamiart. 6 k.c., a tego w żaden sposób nie uczynili. Pozwani formułując zarzut naruszenia prawa materialnego wywodzili przy tym że„całokształt okoliczności nin. sprawy jednoznacznie wskazuje (art. 231 i 233 § 1 k.p.c.), że była to operacja mająca na celu tzw. „wyprawnie brudnych pieniędzy”.Nie jest wszakże wystarczające w tym zakresie powołanie się przez skarżących na ich własną ocenę dowodów, odmienną niż dokonał tego Sąd Okręgowy, gdyż byłaby to gołosłowna polemika z ustaleniami faktycznymi i oceną prawną dokonaną przez sąd. Pozorność jest okolicznością faktyczną i należy ją wykazać, a nie oczekiwać, że sąd podzieli tezę pozwanych, że na tle wykazanych okoliczności uzasadnione jest przyjęcie domniemania o pozorności zawartej w dniu 8 listopada 2002 r. umowy pożyczki pomiędzyL. K. (1)a(...) Ltd. (podobnie wyrok SA w Białymstoku z dnia 2 lutego 2018 r. I ACa(...)). W tej sytuacji nie sposób uznać, że został naruszony przepisart. 83 § 1 k.c.
Odnieść się należy także do zarzutów podniesionych w piśmie procesowym pozwanych z dnia z dnia 19 października 2017 r., które także okazały się bezzasadne
Rację mają niewątpliwie skarżący, iż zarzut nieważności bezwzględnej sąd bierze pod uwagę na każdym etapie postępowania. Dopuszczalność postawienia tego zarzutu nie niweczy wszakże ograniczeń wynikających zart. 381 k.p.c.Dopuszczalne jest zatem podniesienie zarzutu merytorycznego w postępowaniu odwoławczym, ale mieszczących się w granicach stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Innymi słowy, dopuszczalne było podniesienie przez powoda po raz pierwszy w postępowaniu apelacyjnym zarzutów merytorycznych dotyczących prawnego znaczenia faktów, a niewykraczających poza granice stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 17 czerwca 2005 r., III CZP 26/05 oraz wyroku SN z dnia 11 lipca 2012 r., II CSK 597/11).
Przenosząc to ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że przed Sądem Okręgowym nie zostały zgłoszone żadne wnioski dowodowe zmierzające do wykazania braku posiadania przezL. K. (1)zezwolenia dewizowego. Do akt złożona została natomiast deklaracja podatkowa (k. 149 – 152) oraz protokół kontroli z 23 października 2006 r. dokonanej przez Pierwszy Urząd Skarbowy wB.(k. 165 – 172). Przedmiotowe dokumenty pozwalają na przyjęcie domniemania faktycznego (art. 231 k.p.c.), że zezwolenie takie zostało udzielone. W przeciwnym wypadku umowa pożyczki zostałaby zakwestionowana przez organy kontroli skarbowej.
Treśćart. 358 § 1 k.c.obowiązująca do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 23 października 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz ustawy – Prawo dewizowe wyrażała zasadę walutowości, która wymagała, aby wszelkie zobowiązania – z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie – były wyrażane w pieniądzu polskim. Realizacja zasady walutowości budziła wszakże wątpliwości i w doktrynie i rozbieżności w judykaturze. Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela tę linię orzeczniczą, która opowiadała się za dopuszczalnością dochodzenia w złotych polskich zobowiązania, którego przedmiotem jest świadczenie sumy pieniężnej wyrażonej w walucie obcej (por. wyroki SN z dnia 8 lutego 2002 r., II CKN 671/00, V CKN 1840/00).
Zarzuty apelacji zawarte w punkcie VIII odnoszą się do wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków przyznanych pełnomocnikowi z urzędu pozwanych – zdaniem skarżących – w zbyt niskiej wysokości.
Sąd pierwszej instancji orzekając o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanym z urzędu w sposób prawidłowo określił wysokość wynagrodzenia za pierwszą i drugą instancję (7.200 zł + 5.400 zł). Nie ma znaczenia okoliczność, ile razy sprawa była uchylana do ponownego rozpoznania. Kolejne uchylenie sprawy do ponownego rozpoznania nie rodzi uprawnienia do wielokrotnego żądania wynagrodzenia za udział w tej samej instancji. Inaczej natomiast należy potraktować zwrot wydatków, gdyż te należą się w wysokości faktycznie poniesionej. Sąd Okręgowy uwzględnił żądanie co do kwoty 280,83 zł z tytułu zwrotu kosztów przejazdu, zgodnie z wnioskiem z k. 453. Wprawdzie na k.745 znajduje się żądaniu zwrotu kosztów przejazdu w wysokości 562 zł, jednakże brak jest oświadczenia, że koszty te nie zostały poniesione ani w całości ani w części, które jest niezbędne, aby mogły być wypłacone pełnomocnikowi z urzędu ze Skarbu Państwa.
Sąd Okręgowy zasadnie także nie uwzględnił kosztów za udział w postępowaniach zażaleniowych.
W postępowaniu zażaleniowym wywołanym zażaleniem powoda na postanowienie w przedmiocie kosztów procesu zawarte w pkt. 2 i 4 wyroku Sądu Okręgowego wB.z dnia 3 października 2012 r. oraz postanowienie Sądu Okręgowego wB.z dnia 19 października 2012 r. pozwani złożyli odpowiedź na zażalenie (k. 538 – 541), jednakże pełnomocnik z urzędu nie zawarł w nim wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej ze Skarbu Państwa, jak również nie złożył oświadczenia, że koszty te nie zostały zapłacone w całości lub w części.
Nie zachodziła podstawa do uwzględnienia kosztów wynagrodzenia adwokackiego za wniesienie przez pozwanych zażalenia na postawienie zawarte w punkcie 3 wyroku Sądu Okręgowego wB.z dnia 3 października 2012 r. dotyczącym wysokości kosztów przyznanych pełnomocnikowi z urzędu (k. 451 – 456). Należy zauważyć, że pozwani powyższy wyrok zaskarżyli apelacją, zaś wniesienie apelacji niweczy dopuszczalność zażalenia na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku. Podobne stanowisko zajął także Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2013 r., III CZP 15/13: „Na zawarte w wyroku postanowienie o kosztach procesu stronie nie przysługują dwa środki zaskarżenia: apelacja od całego wyroku i zażalenie na postanowienie o kosztach. Ma ona możliwość wniesienia albo apelacji od całego wyroku albo zażalenia na postanowienie o kosztach. Wniesienie apelacji niweczy dopuszczalność zażalenia na postanowienie o kosztach procesu
zawarte w wyroku i to niezależnie od kolejności wniesienia każdego z tych środków odwoławczych”.
W zażaleniu pozwanych na postanowienie Sądu Okręgowego wB.z dnia 18 grudnia 2013 r. (k. 735 – 745) pełnomocnik z urzędu nie zawarł wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej ze Skarbu Państwa, jak również nie złożył oświadczenia, że koszty te nie zostały zapłacone w całości lub w części.
W tym stanie rzeczy nie podzielając wskazanych wyżej zarzutów apelacji ani argumentacji zgłoszonej na jej poparcie, na podstawieart. 385 k.p.c.oddalono apelację, o czym orzeczono w punkcie III sentencji.
Przechodząc następnie do zażalenia powoda należy stwierdzić, że nie zasługuje na uwzględnienie zawarty w tym środku odwoławczym zarzut naruszeniaart. 102 k.p.c.Sąd Apelacyjny podziela pogląd Sądu Najwyższego zaprezentowany w postanowieniu z dnia 26 stycznia 2012 r. w sprawie III CZ10/12:„Ocena sądu, czy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa wart. 102 k.p.c.ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem sądu oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy. W związku z tym może być podważona przez sąd wyższej instancji tylko wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwa”.Odnosząc powyższą tezę do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż brak jest podstaw do kwestionowania rozstrzygnięcia Sądu I instancji w przedmiocie zastosowania przy orzekaniu o kosztach zasady słuszności. Na gruncie niniejszej sprawy podstawowe znaczenie dla zastosowania tej zasady ma okoliczność, że pozwani nie byli stroną umowy pożyczki, w chwili jej zawierania byli osobami małoletnimi, nie mieli żadnego wpływu ani na treść tej umowy, ani na kwestię spłaty zaciągniętej pożyczki. Pozwani wstępując w sytuację prawną swojego ojca mieli też ograniczone środki obrony, gdyż ich wiedza dotycząca okoliczności zawarcia spornej umowy była z natury rzeczy ograniczona. Mogli zatem pozostawać w subiektywnym przekonaniu o zasadności swoich racji. W tych okolicznościach eksponowana w zażaleniu kwestia pozyskania przezA. K.środków z depozytu sądowego w kwocie 91.523,88 zł nie ma decydującego znaczenia, zwłaszcza w kontekście kwoty zasądzonej w niniejszej sprawie (należność główna oraz odsetki od 18 grudnia 2009 r.).
Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.orzekł jak w punkcie IV sentencji.
Sąd Apelacyjny orzekając w punkcie V sentencji o kosztach postępowania apelacyjnego na podstawieart. 102 k.p.c.kierował się tymi samymi względami, które stanowiły podstawę orzeczenia zawartego w punkcie IV sentencji. Do przeciwnych wniosków nie prowadzą dokumenty dołączone do odpowiedzi na apelację (k. 1343). Przede wszystkim z dokumentów tych (częściowo nieczytelnych) nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości po pierwsze jaka była rzeczywista wartość spadku, a po drugie jaka jest aktualna sytuacja majątkowa pozwanych, zważywszy że dokumenty te pochodzą z roku 2008 r. W szczególności nie wynika, czy lokaty wskazane w piśmie z dnia 16 września 2013 r. (k. 1362) rzeczywiście istniały, nadto jaka była wysokość długów spadkowych. W kontekście przestawionych motywów rozstrzygnięcia o oddaleniu zażalenia powoda, okoliczność, że pozwani mogli się zapoznać z treścią uzasadnienia Sądu pierwszej instancji, nie powoduje utraty po stronie pozwanych subiektywnego przekonania o zasadności swoich racji. Gdy rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji uwarunkowane jest oceną materiału dowodowego, a pozwani jako małoletni spadkobiercy wstąpili w sytuację prawną swojego ojca, wywiedzenie apelacji w celu poddania kontroli instancyjnej wyroku sądu pierwszej instancji, nie może rodzić dla pozwanych negatywnych skutków prawnych.
O kosztach pomocy prawnej udzielonej pozwanym z urzędu w postępowaniu apelacyjnym Sąd Apelacyjny orzekł w punkcie VI sentencji na podstawieart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26maja 1982 r. Prawo o adwokaturze(Dz. U. z 2016, 1999 tj.) w zw. z § 2 i § 8 pkt 7 w zw. z § 4 ust. 2 i 3 w zw. z § 16 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2015, poz. 1801). Na wysokość tych kosztów złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu, które ze względu na stopień zawiłości sprawy wymagało przyznania w wysokości stawki maksymalnej, a nadto zwrot wydatków w postaci kosztów dwukrotnego dojazdu na rozprawę apelacyjną (w dniu 19 stycznia 2017 r. i 22 lutego 2018 r.).
Nadto na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 108 § 1 k.p.c.iart. 122 k.p.c.w zw. z § 2 pkt 1 i § 8 pkt 5 w zw. z § 4 ust. 1 i 2 w zw. z 16 ust. 2 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w punkcie w punkcie VII sentencji orzeczono o kosztach postępowania zażaleniowego.