Sąd Rejonowy w Piszu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 90/16
Data wyroku: 2018-01-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Anna Lisowska
Słowa kluczowe: Stwierdzenie nabycia spadku, Zapis windykacyjny
Podstawa prawna: art. 981 ^1^ § 1 kc, art. 931 § 1 kc
Teza: Stwierdzenie nabycia spadku i zapis windykacyjny.

Sygn. akt I Ns 90/16

POSTANOWIENIE
Dnia 30 stycznia 2018 r.
Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSR Anna Lisowska
Protokolant: sekr. sąd. Judyta Masłowska
po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2018 r. w Piszu na rozprawie
sprawy z wnioskuD. K., małoletniejM. K.zastąpionej przez przedstawicielkę ustawowąK. P.
z udziałemK. K.
o stwierdzenie nabycia spadku poP. K.

I
Stwierdza, że spadek poP. K.s.F.iI.

zmarłym w dniu 11 lutego 2016r. wK.
ostatnio stale zamieszkałym wK.
na podstawie ustawy nabyła w całości córkaM. K.c.K.

I
Stwierdza, że na podstawie zapisu windykacyjnego dokonanego przez spadkodawcęP. K.s.F.iI.zmarłego dnia 11 lutego 2016r. w testamencie notarialnym z dnia 14 lipca 2014 roku rep. A Nr(...)córka spadkodawcyM. K.c.K.nabyła prawo własności nieruchomości położonej w obrębieK., gminaP., powiat(...), województwo(...), stanowiące niezabudowaną działkę gruntu oznaczonąnumerem geodezyjnym (...), dla której Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Kw. Nr(...), bratankowie spadkodawcyD. K.s.A.iA.orazK. K.s.A.iA.nabyli w udziałach wynoszących po 1/2 części prawa własności gospodarstwa rolnego położonego w obrębieK.iT., gminaP., powiat(...), województwo(...), stanowiącego działki gruntu oznaczonenumerami geodezyjnym (...)wraz z zabudowaniami, dla którego Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Kw. Nr(...).

II
Orzeka, iż uczestnicy postępowania ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie we własnym zakresie.

Sygn. akt I Ns 90/16

UZASADNIENIE
D. K.wniósł o stwierdzenie nabycia spadku po stryjuP. K.zmarłym 11 lutego 2016 roku. Wskazał, żeP. K.ostatnio przed śmiercią stale zamieszkiwał wK.. W chwili śmierci nie pozostawał w związku małżeńskim. Posiadał jedno dziecko – córkęM. K.. Spadkodawca pozostawił testament notarialny sporządzony 14 lipca 2014 roku przed notariuszemK. T.pod numerem Rep. A(...), w którym do spadku powołał wnioskodawcę oraz małoletnich uczestników postępowania: bratankaK. K.i córkęM. K.. W skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne. Nikt ze spadkobierców spadku nie odrzucał, ani nie zrzekał się dziedziczenia.
Z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku poP. K.zmarłym 11 lutego 2016 roku wystąpiła również małoletniaM. K.zastąpiona przez przedstawicielkę ustawowąK. P.. Wnioskodawczyni wniosła o stwierdzenie, że spadek po zmarłymP. K.na podstawie ustawy nabyła córkaM. K.w całości. W uzasadnieniu podniosła, że jest jedynym dzieckiem spadkodawcy. Spadkodawca w chwili śmierci był kawalerem. W skład spadku wchodzi wielohektarowe, dobrze prosperujące gospodarstwo rolne, którego częściami składowymi są maszyny i inwentarz żywy.
Postanowieniem z 11 kwietnia 2016 roku Sąd Rejonowy w Piszu sprawę z wniosku małoletniejM. K.połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą z wnioskuD. K..
Na wniosek małoletniejM. K., postanowieniem z 11 kwietnia 2016 roku Sąd Rejonowy w Piszu postanowił sporządzić spis inwentarza majątku spadkowego pozostałego poP. K.. Wykonanie postanowienia o sporządzeniu spisu inwentarza Sąd zlecił Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w PiszuW. M..
WnioskodawczyniM. K.wniosła o stwierdzenie nabycia spadku poP. K.na podstawie ustawy. Zakwestionowała ważność testamentu zarzucając, że znajdujący się na nim podpis nie został naniesiony przez spadkodawcę. W konsekwencji wniosła o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu grafologii i porównania pisma z Laboratorium Komendy Głównej Policji wW..

Sąd ustalił, co następuje:
P. K.zmarł 11 lutego 2016 roku wK., gdzie ostatnio przed śmiercią stale zamieszkiwał.
W chwili śmierciP. K.był kawalerem. Pozostawił po sobie jedno dziecko – córkęM. K.. Innych dzieci, w tym pozamałżeńskich, przysposobionych, bądź takich które zmarły, spadkodawca nie miał.
P. K.pozostawił testament sporządzony 14 lipca 2014 roku przed notariuszemK. T.pod numerem Rep. A(...), w którym tytułem zapisu windykacyjnego przeznaczył na rzecz:
- córkiM. K.prawo własności nieruchomości położonej w obrębieK., gminaP., powiat(...), województwo(...), stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu oznaczonąnumerem geodezyjnym (...), dla której Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...),
- bratanków –D. K.iK. K.w udziałach wynoszących po ½ części prawo własności gospodarstwa rolnego położonego w obrębieK.iT., gminaP., powiat(...), województwo(...), stanowiącego działki gruntu oznaczonenumerami geodezyjnym (...)wraz z zabudowaniami, dla których Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...).
Nikt spadku nie odrzucał, nie zrzekał się dziedziczenia, ani nie został uznany za niegodnego dziedziczenia.
(dowód: odpisy skrócone aktów urodzeniaM. K.iK. K.k. 3; odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy i odpis skrócony aktu urodzeniaD. K.k. 3 akt sprawy I Ns 82/16 o otwarcie i ogłoszenie testamentu; wypis aktu notarialnego z 14.07.2014r. k. 4-5 akt sprawy I Ns 82/16; protokół z otwarcia i ogłoszenia testamentu k. 6 akt sprawy I Ns 82/16; zapewnienie spadkowe przedstawicielki ustawowej małoletniej wnioskodawczyni k. 42v; opinia biegłego sądowego z zakresu grafologii, psychografologii i badań pisma ręcznego k. 209-226 oraz ustna opinia uzupełniająca biegłego k. 255v-257v)

Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 926 § 1 k.c.powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Tytuł powołania do spadku jest podstawowym i koniecznym wymogiem dziedziczenia.
Przepisart. 926 § 2 k.c.wyraża generalną zasadę, iż powołanie do dziedziczenia z testamentu ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym. Zasada ta zabezpiecza pełną realizację swobody w dysponowaniu majątkiem na wypadek śmierci.
Jeżeli spadkodawca nie powołał spadkobiercy w testamencie albo żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą, dopiero wówczas następuje dziedziczenie ustawowe co do całości spadku (art. 926 § 2 k.c.). Natomiast, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, gdy spadkodawca do części spadku nie powołał spadkobiercy albo gdy którakolwiek z kilku osób, które powołał do całości spadku nie chce lub nie może być spadkobiercą, wówczas następuje dziedziczenie ustawowe co do tej części spadku (art. 926 § 3 k.c.).
Stosownie do przepisówart. 950 k.c.iart. 959 k.c.testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego, zaś spadkodawca może powołać do całości lub części spadku jedną lub kilka osób.
Zgodnie zart. 9811§ 1 k.c.w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego spadkodawca może postanowić, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku (zapis windykacyjny).
Zapis windykacyjny to postanowienia testamentu, na podstawie którego konkretnie wskazana osoba, która nie musi, ale może, być spadkobiercą, nabywa z chwilą otwarcia spadku z mocy prawa konkretny przedmiot, należący do spadkodawcy.
Przepisart. 9811§ 2 k.c.zawiera zamknięty katalog przedmiotów, które mogą być objęte zapisem windykacyjnym. Są to: rzeczy oznaczone co do tożsamości, zbywalne prawa majątkowe, przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolne oraz ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności.
W niniejszej sprawie ważność pozostawionego przez spadkodawcę testamentu notarialnego zwierającego zapis windykacyjny zakwestionowała małoletnia wnioskodawczyniM. K., zarzucając, iż podpis widniejący na tym testamencie nie został sporządzony przez spadkodawcęP. K..
Z uwagi na powyższe Sąd na wniosek pełnomocnika małoletniej wnioskodawczyni dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu grafologii – porównania pisma, wyznaczającK. G.– biegłą z listy Sądu Okręgowego w Olsztynie.
W sporządzonej na piśmie opinii, na podstawie materiału porównawczego zgromadzonego w aktach sprawy biegła jednoznacznie stwierdziła, że podpis widniejący na testamencie notarialnym z 14 lipca 2014 roku został sporządzony przez spadkodawcęP. K.(vide k. 209-226). W opinii ustnej uzupełniającej złożonej na rozprawie 6 czerwca 2017 roku biegła bardzo rzeczowo odniosła się do wszystkich zarzutów pełnomocnika wnioskodawczyni. Zeznała, że zarzuty te wynikają z powierzchownej analizy pisma, a nie ze szczegółowych pomiarów i analizy cech zmiennych, które dokonane zostały przez biegłą. Biegła wskazała , że w swojej analizie wykonała pomiary stricte grafometryczne , a także dokonała analizy cech zmiennych pisma. Jako materiał porównawczy wykorzystała przedstawione jej oryginały dokumentów, w tym również dokumentów urzędowych z porównywalnego okresu czasu co dokument kwestionowany. W ocenie biegłej przedmiotowe badanie i pomiary były proste i w ogóle nieskomplikowane, a zgromadzony materiał porównawczy pod względem ilościowym i jakościowym był zgodny ze standardami. Stąd też wnioski opinii są jasne i kategoryczne(vide k. 255v-257v). Ponadto, w sporządzonej na polecenie Sądu pisemnej opinii uzupełniającej biegłaK. G.stwierdziła jednoznacznie, że podpis widniejący na testamencie notarialnym z 14 lipca 2014 roku nie został sporządzony przez brata spadkodawcy -A. K.(vide k. 312-336v).
Sąd w pełni podzielił opinię pisemną i opinie uzupełniające biegłej sądowejK. G., bowiem spełniały one stawiane im wymogi, odzwierciedlały staranność i wnikliwość w badaniu zleconego zagadnienia, odpowiadały w sposób wyczerpujący, stanowczy i zrozumiały na postawione pytania, a przytoczona na ich uzasadnienie argumentacja jest w pełni przekonująca. Zauważyć należy, iż opinia biegłego podlega, jak i inne dowody, ocenie wedługart. 233 § 1 k.p.c, lecz odróżniają je szczególne kryteria oceny. Stanowią je zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej wniosków. Opinie sporządzone zostały zgodnie z wymaganiami fachowości i niezbędną wiedzą specjalną.
Z uwagi na powyższe Sąd oddalił wnioski pełnomocnika małoletniej wnioskodawczyni o dopuszczenie dowodu: z opinii biegłego z zakresu grafologii i porównania pisma z Laboratorium Komendy Głównej Policji wW., z dodatkowych opinii biegłych z(...) Towarzystwa (...), z opinii biegłejA. J.z listy Sądu Okręgowego w Suwałkach, z dodatkowej opinii biegłych z Komendy Wojewódzkiej Policji wO., uznając, iż zawnioskowane dowody nie przyczynią się do wyjaśnienia sprawy powodując zwłokę w postępowaniu. Ponadto Sąd pominął wniosek pełnomocnika małoletniej wnioskodawczyniM. K.o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych z Pracowni badania pisma ręcznego i dokumentów Instytutu i. prof.Z.wK., albowiem wniosek ten złożony został dopiero na rozprawie w dniu 29 listopada 2017r., zatem był spóźniony, a ponadto z uwagi na jasność opinii biegłej grafologK. G.w ocenie Sądu wniosek ten złożony został wyłącznie dla zwłoki.
Reasumując, Sąd uznał, że testament spadkodawcyP. K.sporządzony w formie aktu notarialnego jest ważny i stanowi on w niniejszej sprawie tytuł powołania do spadku w zakresie przedmiotów objętych zapisem windykacyjnym.
Bezspornym jest, że przedmioty objęte zapisem windykacyjnym należały w chwili otwarcia spadku do spadkodawcy, wobec czego zapis windykacyjny jest skuteczny.
Jak wskazano na wstępie rozważań, jedną z naczelnych zasadprawa spadkowegojest zasada swobody testowania. Osoba fizyczna ma prawnie zagwarantowaną możliwość swobodnego dysponowania majątkiem także na wypadek śmierci. Zgodnie z tą zasadą Sąd, w oparciu oart. 1025 k.c.i powołane wyżej przepisy, stwierdził, że na podstawie zapisu windykacyjnego dokonanego przez spadkodawcę w testamencie notarialnym z 14 lipca 2014 roku rep. A nr(...), zgodnie z wolą spadkodawcy:
- córka spadkodawcy,M. K., dziedziczy prawo własności nieruchomości położonej w obrębieK., gminaP., powiat(...), województwo(...), stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu oznaczonąnumerem geodezyjnym (...), dla której Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...),
- bratankowie spadkodawcy,D. K.iK. K., dziedziczą w udziałach wynoszących po ½ części prawo własności gospodarstwa rolnego położonego w obrębieK.iT., gminaP., powiat(...), województwo(...), stanowiącego działki gruntu oznaczonenumerami geodezyjnym (...)wraz z zabudowaniami, dla których Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...).
Natomiast co do pozostałej części spadku poP. K., nie objętej zapisem windykacyjnym, powołanie wynika z ustawy.
W myśl przepisuart. 931 § 1 k.c., w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych.
Sąd po odebraniu zapewnienia spadkowego od przedstawicielki ustawowej małoletniej wnioskodawczyni oraz po przeprowadzeniu dowodu z dokumentów – aktów stanu cywilnego załączonych do akt niniejszej sprawy oraz sprawy I Ns 82/16, stwierdził w oparciu oart. 1025 k.c.i powołane wyżej przepisy, że spadek po zmarłymP. K.na podstawie przepisówkodeksu cywilnegonabyła jedyna córka spadkodawcy -M. K..
Jak wynika z zapewnienia spadkowego odebranego przez Sąd od przedstawicielki ustawowej małoletniej wnioskodawczyni, wymienieni spadkobiercy nie podlegali ustawowemu wyłączeniu od dziedziczenia z tytułu odrzucenia spadku, zrzeczenia się go bądź uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu oart. 520 § 1 k.p.c., zgodnie z którym każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.