Sąd Okręgowy w Olsztynie
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Ka 729/18
Data wyroku: 2018-08-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dariusz Firkowski
Słowa kluczowe: Postępowanie odwoławcze
Podstawa prawna: Art. 437 §1 kpk

Sygn. akt VII Ka 729/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 sierpnia 2018 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie w VII Wydziale Karnym Odwoławczym
w składzie:
Przewodniczący: SSO Dariusz Firkowski
Protokolant: st. sekr. sądowy Jolanta Jankowska
przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej del. do Prokuratury Okręgowej Aliny Biegajło-Niklewskiej
po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2018 r.
sprawyM. G. (1),ur. (...)wG., synaW.iK. z domu W.
oskarżonego zart. 300§2kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego wG.z dnia 26 kwietnia 2018r., sygn. akt(...)
I zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że oskarżonegoM. G. (1)uniewinnia od popełnienia zarzucanego mu czynu,
II koszty procesu w sprawie ponosi Skarb Państwa.
Sygn. akt VII Ka

UZASADNIENIE

M. G. (1)został oskarżony o to, że w dniu 27 grudnia 2016 r. wG.w celu udaremnienia wykonania orzeczenia Sądu Rejonowego wB.z dnia 19 lipca 2011 r. sygn. akt(...)dokonał darowizny na rzecz brataT. G.3/40 nieruchomości położonej wK.przyul. (...)wpisanej do ksiąg wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy wG.pod numerem(...)wartości 7.500,00 zł czym działał na szkodę(...) Sp. z o.o.wŁ.

tj. o czyn zart. 300§2 kk.

    Sad Rejonowy wG.wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2018 r. w sprawie(...)

I oskarżonegoM. G. (1)uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, przy czym opis tego czynu uzupełnia o ustalenie, że 3/40 nieruchomości było zagrożone zajęciem, i za to na podstawieart. 300§2 kkprzy zastosowaniuart. 37a kkw zw. zart. 33 § 1 i 3 kkskazuje go na karę grzywny w wymiarze 100 (sto) stawek dziennych, przy przyjęciu, iż wysokość jednej stawki dziennej równa jest kwocie 20 ( dwadzieścia) złotych.
II zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 200 ( dwieście) tytułem opłaty i obciąża go pozostałymi kosztami sądowymi w wysokości 292,23 ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa 23/100) zł.
Powyższy wyrok w całości na korzyść oskarżonego zaskarżył jego obrońca i zarzucił mu:
1/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na uznaniu, że do podpisania aktu notarialnego darowizny nieruchomości doprowadził oskarżony mając świadomość możliwości zajęcia nieruchomości, kiedy to z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności zeznań wszystkich przesłuchanych w sprawie świadków wynika, iż wszystkie formalności związane z przygotowaniem umowy, wyborem notariusza, zebraniem dokumentów, załatwiał ojciec oskarżonego, zbycie udziału w wymiarze 3/40 nieruchomości było możliwe w drodze licytacji komorniczej, a uzyskane z tego tytułu pieniądze wystarczyłyby na zaspokojenie pokrzywdzonego,
2/ naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wyroku a mianowicie:
-art. 5§2 kpkpoprzez tłumaczenie nie dających się usunąć wątpliwości, co do uzyskania w toku licytacji wartości udziału 3/40 w nieruchomości, ceny wyższej niż 7.500 zł, co w świetle treści tego przepisu stanowi niedopuszczalne oparcie orzeczenia na przypuszczeniach mniej korzystnych dla oskarżonego niż te wynikające ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,
-art. 4 kpkiart. 7 kpkpoprzez nie wzięcie pod uwagę wszystkich okoliczności ujawnionych w toku procesu w szczególności tych świadczących na korzyść oskarżonego, a mianowicie tego, że wszelkie roszczenia pokrzywdzonego zostały, do czasu wydania wyroku, zaspokojone przez oskarżonego w ramach ugody; praktycznie wszyscy przesłuchani w sprawie świadkowie zeznali, że za przygotowanie umowy darowizny, zebranie wszelkich dokumentów, jak również pomysł jej podpisania w czasie kiedy do tego doszło, odpowiedzialny był ojciec oskarżonego; faktu, iż w czasie kiedy doszło do podpisania umowy darowizny oskarżony posiadał zobowiązania publicznoprawne, co ma znaczenie dla oceny jego zachowania w kontekście wypełnienia przez niego znamion przypisanego mu przestępstwa,
3/ naruszenie prawa materialnego, a mianowicieart. 300 §2 kkpoprzez nie wskazanie w opisie czynu przypisanego oskarżonemu, że jego działanie polegało na udaremnienie lub uszczupleniu zaspokojenia wierzyciela, które to ustalenie, następujące in concreto w rezultacie rozporządzenia przez oskarżonego składnikiem majątku, który był zajęty lub zagrożony zajęciem, należy do istoty przestępstwa zart. 300 § 2 k.k., a stwierdzenie tej okoliczności w opisie czynu jest warunkiem uznania, że sprawca wypełnił swym zachowaniem odnośne znamię ustawowe.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna w zakresie wniosku o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienieM. G.do popełnienia zarzucanego mu czynu.
Na wstępie zauważyć należy, iż w istocie w sprawie nie budzi wątpliwości ustalony stan faktyczny. Sąd I instancji prawidłowo bowiem ustalił, że w dniu 19 lipca 2011 r., w sprawie sygn. akt(...), Sąd Rejonowy wB.wydał nakaz zapłat przeciwko pozwanymM. G. (1)iM. G. (4)– wspólnikom(...) spółki cywilnejM. G. (4)M. G. (1), mocą którego pozwani mieli solidarnie zapłacić na rzecz powoda(...) Spółka z o. o.z siedzibą wŁ.kwotę 2873,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Z przeprowadzonych dowodów wynika także, że oskarżonyM. G. (1)miał pełną świadomość tak istniejącego zobowiązania jak i tego, że pokrzywdzona Spółka dochodzi uzyskania od niego należnych jej roszczeń. Świadczy o tym niezbicie miedzy innymi to, że przecież w dniu 15 grudnia 2016 roku w sprawie sygn. akt(...), przed Sądem Rejonowym wB.odbyło się posiedzenie z udziałem oskarżonego o wyjawienie jego majątku. Jak się następnie okazało faktycznie jedynym majątkiem oskarżonego było 3/40 nieruchomości położonej wK.przyul. (...)wpisanej do ksiąg wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy wG.pod numerem(...).
Oskarżony pomimo powyższego, w dniu 27 grudnia 2016 r. wG.dokonał darowizny na rzecz brataT. G.udziału 3/40 nieruchomości położonej wK.przyul. (...)wpisanej do ksiąg wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy wG.pod numerem(...)o wartości 7.500,00 zł.
Wskazane okoliczności zatem w żaden sposób nie pozwalają na uwzględnienie stanowiska skarżącego co do tego, żeM. G.rzekomo nie miał świadomości co do tego, że istnieje możliwość zajęcia udziału w nieruchomości przez jego wierzyciela. Ponadto faktycznie w tym zakresie żadnego znaczenia nie ma to czy do zawarcia umowy darowizny doszło z inicjatywyM. G.czy też jego ojca. W świetle chociażby posiedzenia o wyjawienie majątku niezbitym jest fakt, że celem działania oskarżonego było udaremnienie wykonania egzekucji na rzecz wierzyciela(...) Sp. z o.o.wŁ.a środkiem do tego było zawarcie umowy darowizny przedmiotowego udziału w nieruchomości.
Pomimo tego, w ocenie Sądu Okręgowego nie było jednakże możliwe przypisanieM. G.popełnienie zarzucanego mu czynu. Wskazać bowiem należy, że znamieniem przestępstwa zart. 300§2 kkjest działanie sprawcy polegające na udaremnieniu lub uszczupleniu zaspokojenia wierzyciela przy czym co istotne nie każda czynność rozporządzająca majątkiem dłużnika w toku egzekucji lub w sytuacji zagrożenia egzekucją prowadzi do poniesienia odpowiedzialności karnej z tego przepisu ale jedynie rozporządzenia składnikami majątku, które mająrealnywpływ na udaremnienie lub ograniczenie zaspokojenia wierzyciela.
Powyższe stanowisko wynika z ugruntowanego orzecznictwa tak sądów powszechnych jak i Sądu Najwyższego. Wskazać zatem należy, że Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 22 grudnia 2016 r. w sprawie II AKa 372/16 wskazał, że: „czyn zart. 300 § 2 KKjest przestępstwem skutkowym, a zatem wymaga wykazania, że działanie sprawcydoprowadziłoalbo do udaremnienia albo uszczuplenia zaspokojenia wierzyciela”. W wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2014 r. w sprawie II AKa 64/14 stwierdzono, że:przestępstwo zart. 300 § 2 KKjest przestępstwem skutkowym, bowiem kryminalizacją objęte są tylko te postacie udaremniania egzekucji przez dłużnika, które prowadzą do oznaczonego skutku - udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia wierzyciela”. Natomiast Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 31-05-2012 r., w sprawie II AKa 148/12 stwierdził, że: „jeżeli przez uszczuplenie zaspokojenia wierzyciela należy rozumieć uniemożliwienie zaspokojenia roszczenia w jakiejkolwiek części, to należy mieć też w polu widzenia, że z uwagi na skutkowy charakter tego przestępstwa warunkiem odpowiedzialności karnej z tego przepisu jest ustalenie szczególnej więzi między zachowaniem dłużnika a udaremnieniem lub uszczupleniem pozwalającej na obiektywne przypisanie dłużnikowi tego skutku, w wyniku którego wierzyciel poniósł szkodę. Oznacza to, żejeżeli czynność rozporządzająca majątkiem dłużnika nie miałarealnegowpływu na zaspokojenie wierzyciela, to wobec braku znamienia skutku w postaci udaremnienia zaspokojenia wierzyciela nie doszło do popełnienia tego przestępstwa”.
Podobnie w zakresie skutkowego charakteru czynu z art.. 300§2 kkwypowiadał się Sąd Najwyższy, który w orzeczeniach: V KK 257/11 i IV KK 31/11 odpowiednio stwierdził, że: „postępowanie zabezpieczające korzysta z ochrony prawnokarnej przepisuart. 300 § 2 KK, nie przesądza jeszcze o istnieniu znamion przestępstwa stypizowanego zart. 300 § 2 KK, albowiemprzestępstwo to ma charakter skutkowy, a do wypełnienia znamion konieczne jest udaremnienie bądź uszczuplenie zaspokojenia swojego wierzyciela” oraz, że: „ jeżeli zbycie rzeczy zajętej w postępowaniu egzekucyjnym, czy inna czynność rozporządzająca zajętym mieniem dłużnika, nie miałarealnego wpływu na zaspokojenie wierzyciela, to pomimo wypełnienia pozostałych znamion stypizowanego w przepisieart. 300 § 2 KKwystępku (podmiot, znamiona określające czynność sprawczą, przedmiot bezpośredniego działania), brak znamienia skutku w postaci udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia wierzyciela powoduje, że nie można uznać, iż doszło do popełnienia przestępstwa określonego wart. 300 § 2 KK”.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, żewartość udziałuw nieruchomości, który oskarżony darował swojemu bratuwynosiła 7500 zł, przy czym został ona wskazana w wyroku z dnia 26 kwietnia 2018 r., który był zaskarżony jedynie na korzyśćM. G.. Tym samym nie jest obecnie dopuszczalne przyjmowanie wyższej wartości. Co do stanowiska Sądu I instancji wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – k238, to w istocie w nie było możliwe ustalenie kwoty ewentualnie uzyskanej z egzekucji tego udziału. Na uwadze jednakże mieć należy i to, że ta egzekucja dotyczyłaby właśnie udziału w nieruchomości i to w jej ułamkowej części a ponadto w tym zakresie wchodziłaby regulacja zart.965 kpci983 kpcco do cen uzyskiwanych z licytacji.
.
Trafnie przy tym zauważył skarżący, że oskarżony jest dłużnikiem także w zakresie zobowiązań publicznoprawnych. Jak bowiem wynika z treści k.90-91 jego zaległości na dzień 24 listopada 2016 r. z tytułu podatku PIT wynosiły 5225 zł a z tytułu podatku VAT 11036,40 zł. Zatem już tylko te wartości ( bez kosztów egzekucyjnych, w których bardzo istotnym elementem byłyby koszty oszacowania ) ponad dwukrotnie przekraczały wartość przedmiotowego udziału. Nie bez znaczenia jest i to, że jak wynika z wykazu majątku wskazanego przez oskarżonego po posiedzeniu o wyjawienie majątku miał on także zadłużenie na rzecz ZUS- k.15.
Tymczasem zgodnie z treściąart. 1025 § 1 kpcz kwoty uzyskanej z egzekucji zaspokaja się w następującej kolejności:
- koszty egzekucyjne;
- należności alimentacyjne;
- należności za pracę za okres 3 miesięcy do wysokości najniższego wynagrodzenia za pracę określonego w odrębnych przepisach oraz renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci i koszty zwykłego pogrzebu dłużnika;
- należności zabezpieczone hipoteką morską lub przywilejem na statku morskim;
- należności zabezpieczone hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym i zastawem skarbowym albo korzystające z ustawowego pierwszeństwa oraz prawa, które ciążyły na nieruchomości przed dokonaniem w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub przed złożeniem do zbioru dokumentów wniosku o dokonanie takiego wpisu;
- należności za pracę niezaspokojone w kolejności trzeciej;
- należności, do których stosuje się przepisydziału III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa, o ile nie zostały zaspokojone w kolejności piątej;
- należności wierzycieli, którzy prowadzili egzekucję;
- inne należności.
Zgodzić się tym samym należało z apelującym że w pierwszej kolejności zaspokojone zostałyby koszty komornicze a następnie zobowiązania wynikające ze zobowiązań publicznoprawnych, do których stosuje się ordynację podatkową. W konsekwencji brak jest faktycznych podstaw aby wobec wierzytelności charakteryzującym się opisanym pierwszeństwem kwota uzyskana z egzekucji przedmiotowego udziałurealniewystarczyłaby na zaspokojenie w jakimkolwiek stopniu pokrzywdzonejspółki (...).
W konsekwencji stwierdzić należy, że to pomimo formalnego wypełnienia przezM. G.znamion stypizowanego w przepisieart. 300§2 kkwystępku,brak znamienia materialnego skutkuw postaci udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia wierzyciela powoduje, że nie można uznać, iż doszło do popełnienia wskazanego przestępstwa albowiem darowanie przez dłużnika ( oskarżonego ) udziału w nieruchomości nie miałrealnego wpływuna zaspokojenie wierzyciela(...) Sp. z o.o.wŁ.. Na marginesie zauważyć jedynie należy, że w istocie wymieniona spółka w toku postępowania uzyskała- k.183 od oskarżonego należność wynikającą z nakazu zapłaty jak na k. 6.
Mając powyższe na uwadze zmieniono zaskarżony wyrok w ten sposób, że oskarżonegoM. G. (1)uniewinniono od popełnienia zarzucanego mu czynu –art.437§2 kpk, art.438pkt1-3kpk.
Na podstawieart.632 pkt 2 kpkkoszty procesu w sprawie ponosi Skarb Państwa.