Sąd Okręgowy w Koninie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 313/17
Data wyroku: 2017-12-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Robert Rafał Kwieciński

Sygn. akt II Ka 313/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 grudnia 2017 r.
Sąd Okręgowy w Koninie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSO Robert Rafał Kwieciński
Protokolant: st. sekr. sąd. Irena Bąk
po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2017 roku
sprawyA. J.
oskarżonego zart. 212§2 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnegoJ. W.
od wyroku Sądu Rejonowego w Turku
z dnia 21 lipca 2017 roku sygn. akt II K 487/16

I
Utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok.

II
Zasądza od oskarżyciela prywatnegoJ. W.na rzecz Skarbu Państwa wydatki za postępowanie odwoławcze w kwocie 50 zł i opłatę za to postępowanie w wysokości 60 zł.

SSO Robert Rafał Kwieciński

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 21 lipca 2017 r. w sprawie II K 487/16 Sąd Rejonowy w Turku uniewinnił oskarżonegoA. J.od przestępstwa zart. 212§2 k.k., polegającego na tym, że:
w dniu 20 października 2015 r. na łamach tygodnika(...)nr(...)opublikował materiał prasowy zawierający informacje pomawiające oskarżyciela prywatnego za pomocą środków masowego komunikowania o takie postępowanie, które poniżyło go w opinii publicznej i naraziło na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska i zawodu, poprzez rozgłoszenie nieprawdziwych stwierdzeń oznajmiających i zarzutów wobec oskarżyciela prywatnego w postaci zamieszczenia tytułu na pierwszej stronie gazety o treści „JakJ. W.iŁ. M.patologię tworzyliO.jazda poA.” i tytułu na trzeciej stronie gazety o treści „JakJ. W.iŁ. M.patologię tworzyli” oraz o to, że najprawdopodobniej zlecił zamieszczenie w okresie od 19 października do 25 października 2015 r. reklam wydania tygodnika(...)nr(...)z tytułem „JakJ. W.iŁ. M.patologię tworzyliO.jazda poA.”.
Powyższy wyrok został zaskarżony w całości apelacją pełnomocnika oskarżyciela prywatnegoJ. W., który zarzucił:

I
Obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku, tj.art. 7 k.p.k.poprzez:

a
dowolną, a nie swobodną, ocenę materiału dowodowego, a mianowicie załączonych materiałów prasowych i stwierdzenie, że zamieszczone w nich, za przyzwoleniem oskarżonego teksty i tytuły autorstwa paniO. B., a także rozmieszczenie tytułu artykułu „JakJ. W.iŁ. M.patologię tworzyli ostra jazda poA.” na słupach ogłoszeniowych na terenie miastaT.przy udziale oskarżonego nie noszą cech pomówienia na szkodę oskarżyciela posiłkowego (prywatnego), a tym, że nie zawierają nieprawdziwych informacji,

b
dowolną, a nie swobodną, ocenę materiału dowodowego i uznanie, że z przesłuchania losowo wybranych pracowników urzędu nie wynikało, że wobec części z nich stosowano zachowania, które można by uznać za mobbing, mimo iż z protokołu kontroli i zeznań inspektora PIP wynika, iż 3 pracowników doświadczyło zachowań, które mogły nosić znamiona mobbingu,

c
pominięcie faktu, iż odbiorca nie mógł zweryfikować prawdziwości tytułu inkryminowanego artykułu, gdy zauważył jedynie tytuł publikacji na słupie reklamowym, co mogło pozostawić u takiego przechodnia błędne przeświadczenie, jakoby oskarżyciel prywatny i panM.tworzyli patologię w urzędzie, a – jak wynika z zeznań panaW. O.– słupów, na których wywieszono ten nagłówek było w(...),

d
dowolną, a nie swobodną, ocenę materiału dowodowego, tj. uznanie zeznań świadkówR. A.za wiarygodne w kwestii braku pamięci o kierowanych w stosunku do niego zarzutów odnośnie współpracy ze związkami zawodowymi i utrudniania działalności związkom, podczas gdy z udziałem świadka toczyły się wówczas inne postępowania sądowe, w tym cywilne, gdzie były przedstawiane na tę okoliczność dowody w postaci zeznań świadków i dokumentów,

e
dowolną, a nie swobodną, ocenę materiału dowodowego poprzez stwierdzenie, że celem artykułu nie było naruszenie dobrego imienia pokrzywdzonego, i że treść artykułu nie odbiega od rzeczywistości i ma oparcie w faktach, mimo iż z całą pewnością autor artykułu lub oskarżony mogli przyporządkować do artykułu tytuł, który nie godziłby w dobre imię oskarżyciela prywatnego i nie sugerował, że wskazany z nazwiska oskarżyciel prywatny tworzył patologię, co zresztą nie znajduje potwierdzenia w faktach,

f
dowolną, a nie swobodną, ocenę materiału dowodowego i uznanie, że logiczny jest subiektywny wniosek autorki artykułu, że celem oskarżyciela prywatnego miałoby być przedstawienieT.jako miasta patologii, mimo iż informacja związku zawodowego mówiła jedynie o sytuacji w Urzędzie Miejskim wT., a nie w całym mieście;

II
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę i mający wpływ na treść wyroku, poprzez:

a
przyjęcie, że oskarżyciel prywatny, jako osoba, uczestniczył w publicznym sporze, i że usprawiedliwiało to wg Sądu zarzucenie przez oskarżonego „tworzenia patologii” oskarżycielowi prywatnemu i podanie takiej informacji do wiadomości publicznej, mimo iż to organ związku zawodowego podejmował kolegialnie decyzje w zakresie działań związku i w zawiązku z tym to związek zawodowy brał udział w sporze z użyciem określonej retoryki,

b
przyjęcie, że oskarżony oraz autorka artykułu dochowali rzetelności dziennikarskiej przy formułowaniu zarzutu zawartego w tytule i treści przedmiotowej publikacji prasowej oraz że zostały spełnione wszystkie przesłanki zart. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe, a treść i tytuł artykułu stanowiły zapytanie bądź wyrażenie opinii , a także, iż nie zostały w publikacji oraz w sposobie jej rozreklamowania przekroczone granice dozwolonej krytyki i prawa do publicznej debaty ujęte wart. 41 Prawa prasowego, tj. że artykuł nie zawierał gołosłownych, niesprawdzonych zarzutów, godzących w dobra osobiste oskarżyciela prywatnego,

c
przyjęcie, że tematu patologicznej sytuacji w Urzędzie Miejskim wT.nie podjęły regionalne media, mimo iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika odmienny wniosek;

III
obrazę prawa materialnego, tj.:

a
art. 212§2 k.k.w zw. zart. 12 ust. 1 pkt 1 i art. 41 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowepoprzez:

- jego błędną wykładnię i uznanie, że działania oskarżonego nie wyczerpały znamion przestępstwa przewidzianego wart. 212§2 k.k.,
- jego błędną wykładnię i brak rozgraniczenia pomiędzy samą treścią artykułu prasowego i jego tytułu a faktem ich szerokiej promocji na terenie całego miasta, przez co Sąd ocenił te odmienne sposoby popełnienia czynu zabronionego w sposób zbiorczy, mimo iż nie jest to jedno i to samo działanie;

b
art. 41 Prawa prasowegopoprzez jego błędną wykładnię i stwierdzenie, że oskarżyciel prywatny, wykonując jedynie uchwałę organizacji związkowej i przekazując treść wiadomości podmiotowi współpracującemu, w celu jej upublicznienia w mediach, sprawił, iż prawo do krytyki prasowej przewidziane w tym przepisie zostało rozciągnięte także na treści odnoszące się w sposób negatywny bezpośrednio do osoby oskarżyciela prywatnego.

powołując się na te zarzuty pełnomocnik wniósł o:

1
zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemuA. J.kary zgodnie ze wskazaniem aktu oskarżenia oraz zasądzenie wskazanej w nim kwoty,

ewentualnie:

2
uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd odwoławczy zważył, co następuje:
Apelacje pełnomocnika oskarżyciela prywatnego okazała się bezzasadne.
Zawarta w niej argumentacja jest całkowicie chybiona i nie zasługuje na akceptację.
Postawiony w przedmiotowym środku odwoławczym wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary jest niedopuszczalny wobec treści reguły ne peius zawartej w przepisieart. 454§1 k.p.k., zgodnie z którą sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji. Sąd odwoławczy mógł więc w niniejszej sprawie wydać jedynie orzeczenie uchylające zaskarżony wyrok i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania (w razie zasadności zarzutów apelacyjnych), ewentualnie orzeczenie utrzymujące w mocy zaskarżony wyrok (w sytuacji bezzasadności zarzutów odwoławczych).
Ponadto zauważyć trzeba, że w niniejszej sprawie doszło do powołania wszystkich podstaw odwoławczych wskazanych wart. 438 k.p.k.– za wyjątkiem oczywiście rażącej niewspółmierności kary. Przy czym tak sformułowany środek odwoławczy jest wewnętrznie sprzeczny, ponieważ zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych i obrazy prawa materialnego wzajemnie się wykluczają. Skoro bowiem pełnomocnik oskarżyciela prywatnego zakwestionował ustalenia faktyczny, a zarzut obrazyart. 7 k.p.k.sprowadza się również do błędnych ustaleń w sześciu wymienionych przez skarżącego punktach, to nie można zasadnie stawiać zarzutu naruszenia prawa materialnego –art. 212§2 k.k.iart. 12 ust. 1 pkt 1 oraz 41 Prawa Prasowego.
Przed przystąpieniem do analizy zarzutów zawartych w apelacji Sąd odwoławczy pragnie zauważyć, iż orzeczenie wydane w przedmiotowej sprawie jest oparte na całokształcie materiału dowodowego zebranego w sprawie, który został poddany wnikliwej analizie bez przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. Analiza dowodów przeprowadzonych przez Sąd Rejonowy znajduje pełne odzwierciedlenie we wnioskach zawartych w uzasadnieniu wyroku, które czyni zadość wymogomart. 424§1 i 2 k.p.k., co pozwala w pełni na przeprowadzenie kontroli instancyjnej.
Sąd Okręgowy pragnie również podkreślić, iż Sąd Rejonowy w Turku w sposób prawidłowy oraz dokładny przeprowadził postępowanie dowodowe oraz wnikliwie i wszechstronnie rozważył wszystkie dowody i okoliczności ujawnione w toku rozprawy dokonując następnie na ich podstawie właściwych ustaleń faktycznych, co do samego przebiegu zdarzeń. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone odpowiednio dokładnie i starannie. Ocena materiału dowodowego dokonana została z uwzględnieniem reguł sformułowanych w przepisachart. 5 k.p.k.iart. 7 k.p.k.Co więcej, jest ona oceną wszechstronną i bezstronną, i jest zgodna z zasadami wiedzy oraz doświadczenia życiowego. Sąd Okręgowy nie stwierdził także błędów logicznych, jak i faktycznych w rozumowaniu Sądu Rejonowego. W związku z powyższym kontrola apelacyjna uzasadnia twierdzenie, że zaskarżony wyrok został, tak jak tego wymaga norma zawarta wart. 410 k.p.k., prawidłowo i w pełni oparty na poprawnie dokonanej ocenie materiału dowodowego, zgromadzonego i ujawnionego w toku postępowania.
Z uwagi na powyższe, Sąd Okręgowy stwierdza, że Sąd Rejonowy należycie ustalił stan faktyczny, logicznie wykazał też czym kierował się uniewinniając oskarżonego od zarzucanego mu czynu.
Konfrontując ustalenia faktyczne z przeprowadzonymi dowodami trzeba stwierdzić, że dokonana przez Sąd meriti rekonstrukcja zdarzeń nie wykazuje błędów i jest zgodna z przeprowadzonymi dowodami, którym Sąd I instancji dał wiarę i na nich się oparł. Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena dowodów jest oceną logiczną, zgodną z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego i pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k., w sytuacji, gdy nie została w zasadnie niczym podważona.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie zart. 7 k.p.k.organy postępowania, w więc także i Sąd, kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Zgodnie z panującym w orzecznictwie poglądem, przekonanie Sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k., wtedy gdy:
- jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2§2 k.p.k.),
- stanowi wynik rozważenia wszystkich tych okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.),
- jest wyczerpująco i logicznie – z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego – uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424§1 pkt 1 i 2 k.p.k.).
(vide: wyrok składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1990 roku, publ. OSNKW 1991/9/41).
Oceny dowodów dokonanej przez Sąd I instancji nie może więc podważyć polemiczna w gruncie rzeczy apelacja pełnomocnika oskarżyciela prywatnego.
Sąd odwoławczy w pełni podzielił wiec ustalenia sądu i instancji, że zamieszczone w artykule prasowym stwierdzenia, zawarte również w reklamach tygodnika(...): „JakJ. W.iŁ. M.patologię tworzyli ostra jazda poA.”, nie zawierały informacji nieprawdziwych, a były jedynie opinią o zachowaniu, krytyką zachowania miedzy innymiJ. W., który przecież jest przewodniczącym Komisji(...)przy Starostwie Powiatowym wT.i to on podpisał pismo zatytułowane „Informacja o patologicznej sytuacji w UM wT.”. Pismo to rozesłał drogą mailową do mediów ogólnopolskichŁ. M.. Ponadto w tej „informacji” zawarto stwierdzenia przyrównujące sytuację w UM wT.do tej jaka ma miejsce w UM wP., stwierdzając, że wT.jest ona nawet poważniejsza. Co istotne w protokole kontroli PIP, która została przeprowadzona w UM wT.nie zawarto określeń: „patologia”, „patologiczna sytuacja” itp.
Oskarżyciel prywatny podpisał więc własnym nazwiskiem jako przewodniczący Komisji(...)przy Starostwie Powiatowym wT.dokumenty zarzucające występowanie w Urzędzie Miejskim wT.patologicznych sytuacji. Ponadto wymieniony zleciłŁ. M.rozesłanie tych informacji do ogólnopolskich środków masowego komunikowania. Do tego stanowiska odniósł się na konferencji prasowej BurmistrzT., następnie opublikowany został sporny artykuł w tygodniku(...). W artykule tym zaprezentowano stanowiska obu stron – burmistrza i Komisji(...).
Tytuł artykułu „JakJ. W.iŁ. M.patologię tworzyli ostra jazda poA.” stanowił opinię, że przedstawione w protokole z kontroli PIP nieprawidłowości „patologiami” zostały nazwane, czyli „stworzone”, „tworzone” przez przewodniczącego komisjiJ. W.i działającego na jego zlecenieŁ. M.. W protokole kontroli PIP nie padało bowiem określenie „patologiczne sytuacje”. Można nawet stwierdzić, iż co do tych „patologicznych sytuacji” w dokumentach Komisji również wyrażono opinię, która nie poddaje się testowi prawdy lub fałszu. Zdziwienie budzi jedynie oburzenie oskarżyciela prywatnego wobec użycia określenia „patologia” w sytuacji, w której to on właśnie jako pierwszy użył tego sformułowania i rozesłał za pośrednictwem innej osoby dokument z takim stwierdzeniem do wielu mediów ogólnopolskich, mających przecież szerszy krąg odbiorców niż czytelnicy ogłoszeń na 30 słupach w mieścieT.. Wymagać należy ważenia używanych słów przez wszystkich uczestników debaty publicznej.
Zdaniem Sądu odwoławczego, oczywiście bezzasadne były więc zarzuty oznaczone w apelacji punktami Ia, Ie oraz IIb. Nie można też zgodzić się z zarzutem IIa, iż to związek zawodowy używał określonej retoryki, oskarżyciel prywatny był jednak przewodniczącym Komisji(...)Solidarność, podpisywał te dokumenty jako przewodniczący własnym imieniem i nazwiskiem i przecież nie był zmuszony groźbą lub przemocą do składania tych podpisów oraz zlecania kolportowania dokumentów do ogólnopolskich masmediów.
Opinia wyrażona w przedmiotowym artykule znajduje więc wystarczające zakotwiczenie w wyżej opisanych zdarzeniach faktycznych.
Odnośnie zarzutu IIc stwierdzić trzeba, że informacja rozesłana do ogólnopolskim mediów nie została przez nie podjęta i w tej sytuacji autor tekstu w tygodniku(...)mógł ocenić, że „nie powiódł się zamiar rozpropagowania w Polsce miastaT.jako siedziby patologii i łamania prawa”.
Zarzuty opisane w punktach Ib, Ic, Id, If, nie miały w istocie żadnego znaczenia na treść zaskarżonego wyroku. Przedmiotem niniejszego postępowania i wyroku był bowiem zarzut opisany w akcie oskarżenia dotyczący tytułu artykułu zawartego w tygodniku(...), nie było natomiast rzeczą sądu w niniejszej sprawie dokonywanie oceny postępowania burmistrzaR. A., ani prowadzenie szerokiego i skomplikowanego postępowania odnośnie naruszania prawa pracy w UM wT.. Kwestie te pozostają przedmiotem zainteresowania innych sądów w innych postępowaniach.
Oczywiście chybione były też zarzuty obrazy prawa materialnego przy jednoczesnym postawieniu wielu zarzutów błędu w ustaleniach faktycznych. Sąd odwoławczy w pełni podzielił ustalenia faktyczne sądu meriti i nie doszukał się żądnych uchybień w zakresie prawa materialnego.
Wreszcie Sąd Okręgowy pragnie podkreślić, że w pełni podziela stanowisko Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przywołane przez Sąd Rejonowy w Turku, iż sankcje karne za zachowania polegające na nadużyciu wolności słowa powinny być stosowane jedynie wyjątkowo, np. w sytuacji tzw. „mowy nienawiści”, a o takiej z pewnością w niniejszej sprawie mówić nie można.
Natomiast wystarczającą ochronę, przy uwzględnieniu zasady proporcjonalności, stanowią w podobnych sytuacjach przepisy prawa cywilnego materialnego o ochronie dóbr osobistych.
Mając na względzie powyższe rozważania, a także nie znajdując innych podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku na podstawieart. 437§1 k.p.k.Sąd Okręgowy orzekł o utrzymaniu tego orzeczenia w mocy.
Orzeczenie o kosztach procesu za postępowanie odwoławcze zawarte w punkcie 2 wyroku znajdują uzasadnienie w przepisachart. 632 pkt 1 k.p.k.w zw. zart. 634 k.p.k.iart. 636§1 i 3 k.p.k.., a takżeart. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnych(tekst jednolity Dz. U. z 1983r., Nr 49, poz. 223 z późn. zm.).
SSO Robert Rafał Kwieciński