Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUz 223/18
Data wyroku: 2018-10-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Maciej Piankowski, Tomasz Koronowski, Daria Stanek
Słowa kluczowe: Postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych
Podstawa prawna: art. 130, 468 kpc

Sygn. akt III AUz 223/18

POSTANOWIENIE
Dnia 17 października 2018r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Daria Stanek
Sędziowie: SA Maciej Piankowski
SO del. Tomasz Koronowski (spr.)
po rozpoznaniu w dniu 17 października 2018r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym
sprawyM. D.
z udziałem(...)Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wŁ.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.
o ubezpieczenie społeczne
na skutek zażaleniaM. D.
na zarządzenie Przewodniczącego w IV Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 25 kwietnia 2018r., sygn. akt IV U 339/18

postanawia:
uchylić zaskarżone zarządzenie.
SSA Maciej Piankowski SSA Daria Stanek SSO del. Tomasz Koronowski
Sygn. akt III AUz 223/18

UZASADNIENIE
Zarządzeniem z dnia 25 kwietnia 2018r. Przewodniczący w IV Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Sądzie Okręgowym w Toruniu, na mocyart. 130 kpc, zwrócił odwołanieM. D.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 stycznia 2018r., gdyż nie uzupełnił on odwołania poprzez złożenie jego odpisu, do czego został w sposób prawidłowy zobowiązany.
Skarżący złożył zażalenie na powyższe zarządzenie, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, a mianowicieart. 468 § l kpcw zw. zart. 468 § 2 pkt l kpcpoprzez zaniechanie podjęcia przez Sąd czynności wyjaśniających w celu usunięcia braku formalnego złożonego odwołania, polegającego na niezłożeniu jednego jego odpisu, pomimo braku jakichkolwiek przeszkód do usunięcia ww. braku w toku czynności wyjaśniających, a w konsekwencji zarządzenie zwrotu odwołania na podstawieart. 130 kpc, mimo iżart. 468 kpcstanowi lex specialis w stosunku doart. 130 § l kpc. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości.
Organ rentowy nie ustosunkował się do zażalenia.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zaskarżone zarządzenie podlega uchyleniu.
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 21 kwietnia 2009r. (I UZ 7/09, OSNP 2011/1-2/28) - postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest dwuetapowe. Rozpoczyna się ono wnioskiem zgłaszanym do organu rentowego, przed którym toczy się w trybie postępowania administracyjnego, zmodyfikowanego przepisami szczególnymi, a kończy decyzją tego organu. Zarówno praktyka, jak i doktryna prawa są zgodne co do tego, że postępowanie przed organem rentowym jest postępowaniem prejurysdykcyjnym (przedsądowym), nie budzi też żadnych wątpliwości konstatacja, że odwołanie od decyzji organu rentowego rozpoczyna etap postępowania przed sądem pierwszej instancji. Odwołanie nie jest jednak pozwem, a jedynie pełni jego rolę. Z uwagi zaś na dwuetapowość postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i rygory procesowe związane z możliwością wniesienia odwołania, zwrot odwołania wywołuje inne skutki od zwrotu pozwu. Prowadzi bowiem do uprawomocnienia decyzji organu rentowego rozstrzygającej o określonych prawach albo obowiązkach odwołującego się, praktycznie pozbawiając go możliwości ponownego poddania sporu pod osąd organu odwoławczego. Zart. 4779§ 1 kpcwynika bowiem, że odwołanie do sądu może być wniesione tylko w terminie miesiąca od doręczenia odpisu decyzji, a przekroczenie tego terminu z przyczyn zależnych od odwołującego prowadzi do konieczności odrzucenia odwołania (art. 4779§ 3 kpc). Tożsame stanowisko zaprezentował Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 16 lutego 2017r. (II UZ 78/16, LEX nr 2255427), podnosząc, że w judykaturze Sądu Najwyższego za utrwalony uważa się pogląd, że odwołanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych pełni rolę pozwu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 1998r., II UKN 105/98 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2006r., I UK 314/05). Po skutecznym wniesieniu odwołania do sądu, rozpoznawana sprawa staje się sprawą cywilną, w rozumieniuart. 1 kpc, podlegającą rozpoznaniu i rozstrzygnięciu wedle reguł postępowania cywilnego, właściwych dla tej kategorii. Jednocześnie Sąd Najwyższy przypomniał, że odwołanie - pełniąc rolę pozwu - w istocie nim nie jest. Orzecznictwo Sądu Najwyższego akcentuje, że w przypadku pozwu procedura wstępna (kontrola formalna) służy zapewnieniu prawidłowego przebiegu procesu, a z jego zwrotem nie łączą się ujemne następstwa dla strony, która może ponownie wnieść sprawę do sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1996 r., II CKN 60/96). Tymczasem w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dominuje zasada ograniczonego formalizmu, wyrażająca się między innymi wprowadzeniem do procesu czynności wyjaśniających (art. 468 § 1 kpc), co oznacza możliwość wzywania strony do usunięcia braków formalnych jedynie wówczas, gdy nie dadzą się usunąć w toku czynności wyjaśniających (art. 467 § 3 kpc). Jeżeli zatem dojdzie do zwrotu odwołania, to następuje uprawomocnienie się decyzji organu rentowego, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach strony. W rezultacie zwrot odwołania tamuje możliwość ponownego poddania sporu pod osąd organu odwoławczego.
Jak wskazano wyżej, odwołanie od decyzji organu rentowego pełni rolę pozwu, bo wszczyna postępowanie sądowe, ale jest przy tym szczególnym pismem procesowym, które podlega rygorom przewidzianym wart. 47710§ 1 kpc. Zgodnie z tym przepisem winno ono zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji, określenie i zwięzłe uzasadnienie zarzutów i wniosków oraz podpis ubezpieczonego albo jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Wskazane, niewątpliwie mniejsze, wymogi formalne odwołania w stosunku do pozwu podyktowane są interesem odwołującego się, który ma w ten sposób zapewnioną możliwość sądowej kontroli decyzji organu rentowego, bez konieczności, a czasem w braku możliwości, skorzystania z pomocy fachowego pełnomocnika. Przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia dokonując wstępnego badania sprawy ustala, czy pismo wszczynające postępowanie sądowe spełnia niezbędne wymagania, pozwalające nadać mu dalszy bieg (art. 467 § 1 kpc). Pamiętać przy tym należy, że w myślart. 467 § 3 kpcpo wstępnym badaniu sprawy przewodniczący wzywa do usunięcia braków formalnych pisma tylko wówczas, gdy braki te nie dadzą się usunąć w toku czynności wyjaśniających.
W rozpoznawanej sprawie Przewodniczący w Sądzie Okręgowym w Toruniu, zarządzeniem z dnia 30 marca 2018r. zobowiązał pełnomocnika skarżącego do nadesłania dodatkowego odpisu odwołania z uwierzytelnionym odpisem pełnomocnictwa w terminie 7 dni pod rygorem zwrotu odwołania. Zobowiązanie to zostało doręczone adresatowi w dniu 6 kwietnia 2018r. W zakreślonym terminie wprawdzie złożono odpis odwołania, ale było to odwołanie dotyczące nieM. D., aL.D., dlatego też zaskarżonym zarządzeniem odwołanie zostało zwrócone.
Przypomnieć należy, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przewidziany jest odrębny tryb postępowania, mający na celu odformalizowanie procesu i ułatwienie dochodzenia roszczeń. Temu celowi służyart. 468 kpc, który - odmiennie niżart. 130 kpc- przewiduje usunięcie braków formalnych na posiedzeniu sądowym (wyjaśniającym). Przepisart. 468 § 2 pkt 1 kpc, zgodnie z którym czynności wyjaśniające mają na celu usunięcie braków formalnych pism procesowych, jako przepis szczególny wyłącza możliwość zastosowaniaart. 130 § 1 kpc, tj. w tym wypadku zwrotu odwołania, w każdej sytuacji, gdy takie braki mogą być usunięte w trakcie czynności wyjaśniających. Inaczej rzecz ujmując, odwołanie w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych może być zwrócone w trybieart. 130 § 1 kpctylko wówczas, gdy mimo wezwania nie usunięto takich jego braków, które uniemożliwiają podjęcie nawet czynności wyjaśniających. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z 21 kwietnia 2009r., I UZ 7/09 (OSNP 2011 nr 1-2, poz. 28), że w postępowaniu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, zwrotu odwołania w trybieart. 130 kpc, z powodu nieuzupełnienia braków formalnych odwołania wskazanych wart. 47710kpc, można dokonać tylko wtedy, gdy uprzednio nie przyniosła skutku próba ich uzupełnienia w toku czynności wyjaśniających, czego zabrakło w niniejszym postępowaniu.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd Apelacyjny uznał zaskarżone zarządzenie o zwrocie odwołania za błędne, gdyż dostrzeżony brak formalny odwołania w postaci braku jego odpisu powinien i mógł zostać usunięty w toku czynności wyjaśniających, których Sąd Okręgowy zaniechał. Skutkowało to uchyleniem przedmiotowego zarządzenia na podstawieart. 386 § 1 kpcw związku zart. 397 § 2 kpc.
SSA Maciej Piankowski SSA Daria Stanek SSO del. Tomasz Koronowski