Sąd Okręgowy w Rzeszowie
V Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Ca 19/18
Data wyroku: 2018-11-08 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: w SO Adam Simoni, Magdalena Kocój, Witold Benicki

Sygn. akt V Ca 19/18

POSTANOWIENIE

Dnia 8 listopada 2018 r.

Sąd Okręgowy w Rzeszowie V Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Witold Benicki

Sędziowie:

SSA w SO Adam Simoni (spr.)
SSO Magdalena Kocój

Protokolant:

Tomasz Cukierda

po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018 r. w Rzeszowie
na rozprawie
sprawy z wnioskuG. D.z udziałemA. D.i Gminy MiastoR.o podział majątku wspólnego
na skutek apelacji wnioskodawcyod postanowienia Sądu Rejonowego w Rzeszowie
z dnia 19 lipca 2017 r., sygn. akt I Ns 1460/15

1
zmienia pkt II zaskarżonego postanowienia nadając mu następującą treść: „ dokonać podziału majątku wspólnego stron poprzez przyznanie prawa najmu szczegółowo opisanego w pkt I niniejszego postanowienia uczestniczceA. D., nakazując wnioskodawcyG. D.wydanie tego lokalu uczestniczceA. D.i orzekając o uprawnieniu wnioskodawcyG. D.do otrzymania lokalu socjalnego, wstrzymując wykonanie opróżnienia lokalu mieszkalnego do czasu złożenia przez uczestnika Gminę MiastoR.oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego”,

2
w pozostałej części apelację oddala,

3
orzeka iż każdy z uczestników ponosi koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie.

SSA w SO Adam Simoni SSO Witold Benicki SSO Magdalena Kocój
Sygn.akt V Ca 19/18

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 19 lipca 2017 r., sygn. akt INs 1460/15 Sąd Rejonowy w Rzeszowie;

I
ustalił, że w skład majątku wspólnego stron wchodzi prawo najmu lokalu mieszkalnego komunalnego położonego wR.przyul. (...)o pow. użytkowej 28,96 m2,

II
dokonał podziału majątku wspólnego stron poprzez przyznanie prawa najmu lokalu szczegółowo opisanego w pkt I niniejszego postanowienia uczestniczceA. D.,

III
zasądził od uczestniczkiA. D.na rzecz wnioskodawcyG. D.kwotę 13.414,56 zł tytułem spłaty płatne w dwóch ratach: pierwsza w kwocie 7.000,00 zł płatna do dnia 31 grudnia 2017 roku, druga w kwocie 6.414,56 zł płatana do dnia 30 czerwca 2018 roku,

IV
kosztami opinii sporządzonej w sprawie w kwocie 2.432,16 obciążył strony po połowie i nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sąd Rejonowy w Rzeszowie od wnioskodawcyG. D.kwotę 1.216,08 zł i od uczestniczkiA. D.kwotę 1.216,08 zł ,

V
pozostałymi kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.

Rozstrzygnięcie nastąpiło w oparciu o następujące ustalenia stanu faktycznego;
Lokal mieszkalny nr (...)przyulicy (...)wR.o pow. użytkowej 28,96m stanowi przedmiot najmu zgodnie z zawartą umową z dnia 16.06.2004 r. pomiędzy(...) Spółka z o.o.Oddział Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych z siedzibą wR., a najemcamiA.iG. D..
Aktualnie lokal mieszkalny zajmowany jest przez wnioskodawcęG. D.oraz przez uczestniczkęA. D.wraz z ich dwójką dzieci.

Lokal mieszkalny nr (...)znajduje się na trzeciej kondygnacji (drugie piętro) budynku wielorodzinnego pięciokondygnacyjnego wybudowanego w latach 70-tych minionego wieku położonego przyulicy (...)osiedle(...), Budynek jest ocieplony, stolarka okienna jest wymieniona na plastikową.
Przy ulicy dojazdowej znajduje się ograniczona ilość miejsc parkingowych. W odległości około 100m znajduje się pełne zaplecze usługowo - handlowe a w odległości około 200m budynki użyteczności publicznej. W odległości około 100 - 200rn znajdują się przystanki komunikacji miejskiej oraz pętla autobusowa MPK. W pobliżu znajduje sięgaleria (...), park(...)orazWyższa Szkoła (...).
Położenie lokalu mieszkalnego na terenie miastaR.pod względem oceny przydatności pod wynajem jest dobry - gdyż jest w pobliżu wyższej uczelni, jest dobrze skomunikowany z pozostałymi rejonami miastaR.oraz blisko znajduje się pełne zaplecze usługowo — handlowe.
W skład mieszkania wchodzą: hol z wejściem do małej łazienki z WC, do pokoju dużego z wyjściem na balkon, z którego prowadzą drzwi do niedużej kuchni. Z holu jest wejście do drugiego niedużego pokoju. Do mieszkania należy również pomieszczenie piwnicy. W korytarzu, kuchni, łazience oraz na balkonie na posadzce położone są płytki ceramiczne. W pokojach położone są panele drewnopodobne. Stolarka drzwiowa jest płycinowa starego typu z ościeżnicami metalowymi. Ściany i sufity są otynkowane tynkiem cementowo- wapiennym, są pomalowane farbami. W łazience ściany są wyłożone płytkami do wysokości około 2m. Zamontowana jest kabina prysznicowa starego typu z niedużą umywalką oraz muszla ustępowa starego typu. W kuchni zamontowana jest wolnostojąca kuchnia gazowa, zlewozmywak blaszany starego typu oraz bateria naścienna. Ciepła woda oraz zasilanie centralnego ogrzewania zabezpieczone jest z wymiennikowni.
Standard wykończenia pomieszczeń w porównania do standardów obecnie budowanych i wykańczanych mieszkań jest zły. Funkcjonalność mieszkania jest zła. Wyposażenie mieszkania pod wynajem jest złe.
Stawki opłat z tytułu najmu za najem lokali mieszkalnych w mieścieR.są zróżnicowane i uzależnione od następujących czynników: położenie lokalu w stosunku do centrum miastaR.i uczelni, dostępności komunikacyjnej, standardu wykończenia, funkcjonalności oraz wyposażenia w meble i urządzenia. Ceny najmu lokali mieszkalnych w ostatnich latach i w roku 2016 kształtują się na tym samym poziomie i wynoszą od 25 zł/m2za miesiąc położonych w centrumR.lub blisko uczelni, całkowicie umeblowanych z dostępem do kuchni, pralki, lodówki, telewizora o wysokim standardzie wykończenia i dobrej funkcjonalności, do 10zł/m2za miesiąc położonych na obrzeżach miastaR., bez podstawowego umeblowania, o niskim standardzie wykończenia i funkcjonalności.
Prawo najmu za okres prawdopodobnego trwania umowy najmu w okresie 40 lat przy założeniu, że proporcja czynszu opłacanego na rzecz Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych, a czynszu wolnorynkowego będzie taka sama lub bardzo podobna będzie wynosić: 670,72 zł/rok x 40 lat czyli 26 829,12 zł.
Spłata na rzecz wnioskodawcy w wysokości ½ udziału w majątku wspólnym wynosić będzie- 26 829,12: 2 = 13 414,56 zł.
Dokonując podziału majątku wspólnego Sąd Rejonowy w pełni podzielił stanowisko wyrażone w opinii sporządzonej przez biegłegoZ. S.dotyczącej wyceny wchodzącego w skład majątku wspólnego stron prawa najmu lokalu mieszkalnego.
Metodologia przyjęta przez biegłego dla wyceny prawa najmu lokalu komunalnego nie budzi kontrowersji. Biegły w sposób czytelny wyjaśnił kryteria, którymi się kierował przy wyborze metody ustalenia prawa najmu lokalu mieszkalnego.
Sąd oddalił wniosek wnioskodawcy o wezwaniu do udziału w sprawie Gminy MiastoR., bowiem niniejsza sprawa jako dotycząca podziału majątku wspólnego nie obejmuje na tym etapie wniosku osoby, której postanowieniem miałoby być przyznane prawo najmu lokalu mieszkalnego- o eksmisję strony, która nie otrzymała takiego prawa.
Po poczynieniu powyższych ustaleń przyjął Sąd Rejonowy, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 9.05.2008 r. III CZP 33/08 „Prawo najmu lokalu komunalnego, za który opłacany jest czynsz w wysokości ustalonej w uchwale rady gminy wydanej na podstawie ort. 8pkt. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego(jedn. Tekst: Dz.U.2005 r. Nr 31, )z. 266 ze zm.), stanowi składnik majątku wspólnego małżonków i podlega rozliczeniu przy dziale tego majątku. Jego wartość odpowiada różnicy pomiędzy czynszem opłacanym, a czynszem wolnym z uwzględnieniem, w konkretnych okolicznościach, okresu prawdopodobnego trwania stosunku najmu ".
Wnioskodawca wnosił o przyznanie prawa najmu lokalu opisanego wyżej uczestniczceA. D.oraz zasądzenie od uczestniczki na jego rzecz spłaty. Spór sprowadzał się do ustalenia rzeczywistej wartości prawa najmu tego lokalu.
Powołany w tym celu biegły sądowy ustalił, że wartość przedmiotowego prawa najmu lokalu mieszkalnego wynosi- 26 829,12 zł.
Sąd na podstawie w zasadzie zgodnych wniosków stron w zakresie składnika majątkowego i sposobu podziału dokonał takiego podziału w ten sposób, że przyznał prawo najmu lokalu szczegółowo opisanego w pkt I postanowienia uczestniczceA. D..
Jednocześnie Sąd zasądził od uczestniczkiA. D.na rzecz wnioskodawcyG. D.kwotę 13.414,56 zł tytułem spłaty płatne w dwóch ratach: pierwsza w kwocie 7.000,00 zł płatna do dnia 31 grudnia 2017 roku, druga w kwocie 6.414,56 zł płatana do dnia 30 czerwca 2018 roku.
Wskazany powyżej sposób podziału jest najbardziej odpowiedni, gdyż zabezpieczy interesy wszystkich uczestników przedmiotowego postępowania, pozostając zgodnym z zasadami współżycia społecznego i szeroko pojętym poczuciem sprawiedliwości. Rozstrzygniecie Sądu zapadło w oparciu o przepis art.art. 567 § 3 k.p.c.w zw. z 687k.p.c.i w zw. z 212§ 2 i 3 k.c.
O kosztach orzeczono w oparciu 520k.p.c.i kosztami opinii sporządzonej w sprawie w kwocie 2.432,16 zł Sąd Rejonowy obciążył strony po połowie i nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Rzeszowie od wnioskodawcyG. D.kwotę 1.216,08 zł i od uczestniczkiA. D.kwotę 1.216,08 zł, zaś pozostałymi kosztami postępowania Sąd obciążył Skarb Państwa.
Wnosząc apelację od powyższego postanowienia wnioskodawca zarzucił;

1
naruszenieart. 233 kpcpoprzez przyjęcie przez Sąd wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, że opinia biegłego w zakresie ustalenia wartości prawa najmu lokalu mieszkalnego została sporządzona rzetelnie, pomimo, że argumentacja przedstawiona przez wnioskodawcę w zarzutach co do opinii wskazywała na błędy przy sporządzeniu opinii,

2
naruszenieart. 286 kpcpoprzez w oparciu się w opinii na nieprawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości niewłaściwym doborze nieruchomości podobnych, wychwyceniu różnic nieruchomości podobnych do nieruchomości wycenianej przy właściwym ustaleniu współczynników korygujących,

3
naruszenieart. 684 kpcw zw. zart. 46 kriopoprzez niewłaściwe ustalenie wartości majątku podlegającego podziałowi w oparciu o nierzetelną opinię biegłego,

4
naruszenieart. 624 kpcw zw. zart. 688w zw.art. 567 § 3 kpcpoprzez brak orzeczenia o obowiązku wydania lokalu uczestniczce przez wnioskodawcę oraz brak orzeczenia o prawie wnioskodawcy do lokalu socjalnego,

5
naruszenieart. 510 § 1 i 2 kpcpoprzez nie wezwanie do udziału w sprawie Gminy MiastoR.jako zainteresowanej wynikiem postępowania,

6
naruszenie art. 14 u. 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianiekodeksu cywilnegopoprzez brak orzeczenia o prawie wnioskodawcy do lokalu socjalnego,

7
naruszenieart. 520 kpcw zw. zart. 102 kpcpoprzez obciążenie wnioskodawcy kosztami sporządzanej opinii, pomimo że sytuacja finansowa i zdrowotna wnioskodawcy uzasadniała odstąpienie od obciążania go kosztami opinii.

Apelujący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył ,co następuje;
Apelacji wnioskodawcy nie można odmówić słuszności.
W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia, które Sąd II instancji przyjmuje za własne, co czyni zbędnym ich ponowne przytaczanie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 sierpnia 2001 r., V CKN 348/00, LEX nr 52761, Prok.i Pr. 2002/6/40). Ustalenia te Sąd I instancji poparł wnikliwą analizą zebranych dowodów, powołał także właściwą podstawę prawną postanowienia, przytaczając w tym zakresie stosowne przepisy. Niemniej jednak z częścią argumentacji Sądu I instancji Sąd Odwoławczy nie może się zgodzić.
Skoro w wyniku podziału majątku wspólnego , którego przedmiotem było prawo najmu lokalu mieszkalnego , prawo to przypadło uczestniczce, zatem zgodnie zart. 567 §3 kpcw zw. zart. 688 kpciart. 624 kpcobowiązkiem sądu było orzec o nakazaniu wydania rzeczy przyznanej uczestniczce, przez wnioskodawcę, któremu rzeczy nie przyznano. Z przyznaniem jednej ze stron w podziale majątku prawa najmu wiąże się obowiązek opuszczenia lokalu przez innego uczestnika postępowania. Stosownie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia24 września 2003r III CZP 56/03 w sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, w skład którego wchodzi prawo najmu lokalu mieszkalnego, sąd przyznając w wyniku podziału to prawo jednemu z byłych małżonków, będących współlokatorami w rozumieniuart. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(Dz. U. Nr 71, poz. 773 ze zm.) i nakazując drugiemu wydanie lokalu (art. 624w związku zart. 688 i 567 § 3 k.p.c.) orzeka o uprawnieniu tego małżonka do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia. Zobowiązany do wydania lokalu jest w takiej sprawie tylko były małżonek, któremu nie przyznano prawa najmu. Właściwa gmina powinna brać udział w postępowaniu jako zainteresowana wówczas, gdy sąd ma orzec o wydaniu lokalu przez jednego z byłych małżonków.
Podobne stanowisko zawarł Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 czerwca 2003 r, IIICZP 36/03, zgodnie z którą w sprawie o podział majątku wspólnego, obejmującego spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, sąd wzywa właściwą gminę do udziału w sprawie, jeśli ma orzec o przyznaniu tego prawa jednemu z małżonków i nakazaniu drugiemu wydanie lokalu (art. 510 § 2 k.p.c.). W sprawie takiej sąd z urzędu orzeka wobec małżonka zobowiązanego do wydania lokalu o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku tego uprawnienia.
W postępowaniu apelacyjnym wezwano do udziału w sprawie w charakterze uczestnika Gminę MiastoR., jako zainteresowanego w rozumieniuart. 510 §1kpc.
Kwestią podlegającą rozstrzygnięciu w postępowaniu apelacyjnym było to, czy uczestnikowi przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego.
Z treści art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 21.06.2001 o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianiekodeksu cywilnego/Dz.U. 2018.1234 j.t./ wynika, iż Sąd ustalając przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego bierze pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania z lokalu oraz szczególną sytuację materialną i rodzinną osób eksmitowanych. Natomiast zgodnie z art. 14 ust. 4 ustawy sąd nie może orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego wobec:
1. kobiety w ciąży,
2. małoletniego, niepełnosprawnego w rozumieniu przepisówustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej(Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, z późn. zm.)lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i spólnie z nią zamieszkałą,
3. obłożnie chorych,
4. emerytów i rencistów spełniających kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej,
5. osoby posiadającej status bezrobotnego,
6. osoby spełniającej przesłanki określone przez radę gminy w drodze uchwały
- chyba że osoby te mogą zamieszkać w innym lokalu niż dotychczas używany.
Jak wynika z uzupełniającego przesłuchania wnioskodawcyG. D./k.138-139/ nie posiada on tytułu do innego lokalu, jest osobą niepełnosprawną z orzeczonym II stopniem niepełnosprawności /k.115/, nie ma możliwości zamieszkania w innym lokalu, pozostaje bez pracy, utrzymuje się z zasiłku stałego w wysokości 645 zł, jest obłożnie chory- ma zaburzenia chodu i równowagi z towarzyszącymi objawami mrowienia kończyn dolnych do połowy podudzi /karta informacyjna leczenia szpitalnego k.116-117/.
Wśród osób uprawnionych do otrzymania lokalu socjalnego na podstawie art. 14 ust. 4 ustawa wymienia m.in. osoby niepełnosprawne w rozumieniu obecnie obowiązującejustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej(tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), osoby posiadające status bezrobotnego zgodnie zustawą z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy(tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.) oraz osoby spełniające przesłanki zawarte w postanowieniach uchwały rady gminy w przedmiocie zasad przyznawania lokali socjalnych.
W tej sytuacji zachodziła przesłanka obligatoryjnego przyznania prawa do lokalu socjalnego wnioskodawcy na podstawie art. 14 u 3 i 4 cyt. wyżej ustawy.
W celu umożliwienia pełnej realizacji zawartego w orzeczeniu eksmisyjnym obowiązku orzeczenia o uprawnieniu do lokalu socjalnego należało na podstawie art. 14 u.6 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianiekodeksu cywilnego/Dz.U. 2018.1234 j.t./ wstrzymać wykonanie postanowienia w części obejmującej nakaz eksmisji do czasu złożenia przez Gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
W tym też zakresie wobec naruszenia przez Sąd I instancji przepisów wskazanych w zarzutach 4,5 i 6 apelacji zaskarżone postanowienie podlegało zmianie w trybieart. 386§1 kpc.
Pozostałe zarzuty apelacji - 1,2,3,7 są nieuzasadnione, czego skutkiem jest jej oddalenie w pozostałej części na podstawieart. 385 kpc.
Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2008 r sygn.. akt III CZP 33/08, prawo najmu lokalu komunalnego, za który opłacany jest czynsz w wysokości ustalonej w uchwale rady gminy, wydanej na podstawieart. 8 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(jedn. tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), stanowi składnik majątku wspólnego małżonków i podlega rozliczeniu przy podziale tego majątku. Jego wartość odpowiada różnicy pomiędzy czynszem opłacanym a czynszem wolnym, z uwzględnieniem, w konkretnych okolicznościach, okresu prawdopodobnego trwania stosunku najmu. Przy ustalaniu tej wartości nie uwzględnia się możliwości preferencyjnego zakupu lokalu przez najemcę.
Te wszystkie przesłanki były przedmiotem badania w opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowegoZ. S.i podlegały ocenie Sądu I instancji.
Sam fakt nie zgadzania się z opinią biegłego przez wnioskodawcę nie stanowił podstawy do powołania kolejnego biegłego, skoro opinia biegłegoZ. S.jest na tyle kategoryczna i przekonująca, że wystarczająco wyjaśnia zagadnienia wymagające wiadomości specjalnych.
Takie stanowisko zajął również Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia21 listopada 1974 r., sygn. akt II CR 638/74, OSP i Ka 1975, numer 5, poz. 108. Do dowodu z opinii biegłego nie mogą mieć zastosowania wszystkie zasady prowadzenia dowodów, a w szczególnościart. 217 § 1 k.p.c.i nie można zatem przyjąć, że Sąd obowiązany jest dopuścić dowód z kolejnych biegłych w każdym wypadku, gdy złożona opinia jest niekorzystna dla strony (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1974 r., sygn. akt II CR 817/73 niepubl., orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 1974 r., sygn. akt II CR 5/74, Biul. SN 1974, numer 4, poz. 64).Wbrew twierdzeniom apelującego opinia biegłego była logiczna i spójna, zaś sam fakt, ze opinia nie jest przekonująca dla apelującego, nie stanowi przesłanki dopuszczenia kolejnej opinii. Godzi się przypomnieć, ze zgodnie zart. 286 kpcsąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego jedynie wtedy, gdy zachodzi taka potrzeba, a więc gdy opinia wadliwie przedstawia istotne okoliczności, nie odpowiada na postawione tezy dowodowe, jest nienależycie uzasadniona, nieweryfikowalna, a taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie .
Wbrew zarzutowi apelacji prawidłowe jest rozstrzygnięcie Sądu I instancji w zakresie rozliczenia pomiędzy uczestnikami kosztów postępowania na podstawieart. 520§1 kpc, skoro wyjście z niepodzielności leżało w ich interesie .
Z tych motywów orzeczono jak w sentencji postanowienia.
O kosztach postepowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart520§1 kpc
SSA w SO Adam Simoni SSO Witold Benicki SSO Magdalena Kocój