Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 52/18
Data wyroku: 2018-02-27 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: B. Kempa
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art.184 ustawy z dnia 17.12.1998r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Teza: wykonywanie czynników zawodowych w ramach stosunku członkostwa w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej - nie daje podstaw do wcześniejszej emerytury

Sygn. akt VIII U 52/18

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 17 listopada 2017 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ., na podstawieart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 9 listopada 2017 roku, odmówiłW. W.prawa do emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że wnioskodawca nie przedłożył żadnych nowych dokumentów i nie ujawnił nowych okoliczności, mających wpływ na prawo do emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej. I , w konsekwencji , brak jest podstaw do zmiany prawomocnej decyzji z dnia 13 czerwca 2017 roku, która nadal pozostaje aktualna.
/decyzja z dnia 17 listopada 2017 roku k. 6 plik X akt ZUS/
Wnioskodawca złożył odwołanie od w/w decyzji w dniu 15 grudnia 2017 roku, zarzucając jej naruszenieart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(zwanej dalej„ustawą emerytalną”)poprzez odmówienie mu prawa do emerytury pomimo tego, że posiada 15 - letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że winien być uwzględniony okres od dnia 4 listopada 1975 roku do dnia 5 lutego 1991 roku, gdy był zatrudniony wRolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...)wŁ.na stanowisku siatkarz. Do jego obowiązków należało: wykonywanie siatki ogrodzeniowej z drutu czarnego i ocynkowanego, obsłudze maszyny do produkcji siatki ogrodzeniowej. Przy wykonywaniu pracy był narażony na wdychanie substancji wydzielającej się z drutu, w szczególności cynku. W zakładzie pracy nie było klimatyzacji, wyciągu, ani żadnych stosownych zabezpieczeń. Wobec tego uznać należało, że wykonywana przez niego praca miała szczególny charakter i mieści się w zakresie czynności opisanych w wykazie A,dział III, pkt 69 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, której wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego jest tłoczenie gwoździ, nitów oraz obsługa automatów do produkcji drutu kolczastego lub wyrobów z drutu.
Ponadto skarżący podniósł, że uwzględniony powinien być także okres od dnia 30 sierpnia 1977 roku do dnia 15 czerwca 1979 roku kiedy to odbywał czynną służbę wojskową wCentrum (...).
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji przez przyznanie mu prawa do emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej.
/odwołanie z dnia 15 grudnia 2017 roku k. 3 - 5/
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podając te same argumenty co w zaskarżonej decyzji.
/odpowiedź na odwołanie z dnia 5 stycznia 2018 roku k. 28 - 28 v/
Na rozprawie w dniu 14 lutego 2018 roku - poprzedzającej wydanie wyroku - wnioskodawca poparła odwołanie zaś pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania.
/stanowisko stron e - protokół z dnia 14 lutego 2018 roku 00:07:26 - 00:07:27 płyta CD k. 37/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaW. W.urodził się dnia (...).
/okoliczność bezsporna/
Wnioskodawca w dniu 5 czerwca 2017 roku wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych.
/wniosek z dnia 5 czerwca 2017 roku k. 1- 8 plik IX akt ZUS/
Decyzją z dnia 13 czerwca 2017 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.odmówiono wnioskodawcy prawa do emerytury ze względu na brak 15 lat pracy w warunkach szczególnych. W oparciu o zgromadzone w aktach sprawy dokumenty uznano ogółem 26 lat, 5 miesięcy, 11 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Zakład do stażu pracy nie zaliczył wnioskodawcy:
- okresów przebywania na urlopach bezpłatnych tj. od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września 1987 roku, od dnia 8 października do 31 grudnia 1990 roku, 3 czerwca 1994 roku od dnia 6 lutego do dnia 7 lutego 1995 roku oraz od dnia 14 lipca do dnia 15 lipca 1997 roku;
- okresu od dnia 26 sierpnia do dnia 29 sierpnia 1977 roku - gdyż w/w okresie wnioskodawca został zwolniony do odbycia służby wojskowej, a więc nie była opłacana składka na ubezpieczenie społeczne;
- okresu od dnia 16 czerwca do dnia 11 lipca 1979 roku -gdyż w/w okresie wnioskodawca nie podjął zatrudnienia po odbyciu zasadniczej służby wojskowej, a więc nie była opłacana składka na ubezpieczenie społeczne.
/decyzja z dnia 13 czerwca 2017 roku k. 13 -14 plik IX akt ZUS/
Od powyższej decyzji wnioskodawca nie złożył odwołania. Decyzja stała się prawomocna.
/okoliczność bezsporna/
W. W.w dniu 9 listopada 2017 roku wystąpił z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Do wniosku nie zostały dołączone żadne nowe dokumenty potwierdzające pracę w warunkach szczególnych.
/wniosek z dnia 9 listopada 2017 roku k. 1- 3v plik X akt ZUS/
Wnioskodawca w okresie od dnia 4 listopada 1975 roku do dnia 25 sierpnia 1977 roku oraz od dnia 12 lipca 1979 roku do dnia 5 lutego 1991 roku pracował wRolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...)wŁ.w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku siatkarz.Był członkiemRolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...). Potwierdzenie faktu członkostwa znajduje się w zaświadczeniu o pracy i dochodach ubezpieczonego spółdzielcy , z którego wynika , że był – członkiem spółdzielń od 3.09.1979r. do 5.02.1991.(zaświadczenie k. 17 akt ZUS). Stosunek pracy ustał w wyniku wypowiedzenia członkostwa.
/świadectwo pracy z dnia 21 lutego 1991 roku k. 6, świadectwo pracy z dnia 28 marca 2000 roku k. 7 - 7 v,  zaświadczeniu o pracy i dochodach ubezpieczonego spółdzielcy , z którego wynika , że był – członkiem spółdzielni od 3.09.1979r. do 5.02.1991

. k. 17 akt ZUS)

.
W czasie zatrudnienia w Spółdzielni wnioskodawca w okresie od dnia 30 sierpnia 1977 roku do dnia 15 czerwca 1979 roku odbywał zasadniczą służbę wojskową.
/książeczka wojskowa k. 20v/
Ubezpieczony był członkiem spółdzielni.
/okoliczność bezsporna/
Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjnej (...)wŁ., nie wystawiło wnioskodawcy świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach. W wystawionym przez pracodawcę, zarówno z dnia 21 lutego 1991 roku czy też z dnia 28 marca 2000 roku zwykłym świadectwie pracy wskazano, żeW. W.był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, od dnia 4 listopada 1975 roku do dnia 5 lutego 1991 roku, zajmując stanowisko siatkarz.
/ świadectwo pracy z dnia 21 lutego 1991 roku k. 6, świadectwo pracy z dnia 28 marca 2000 roku k. 7 - 7 v/
Zaskarżoną decyzją z dnia 17 listopada 2017 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.na podstawieart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 9 listopada 2017 roku, odmówiłW. W.prawa do emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że wnioskodawca nie przedłożył żadnych nowych dokumentów i nie ujawnił nowych okoliczności mających wpływ na prawo do emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej. A co za tym idzie brak jest podstaw do zmiany prawomocnej decyzji z dnia 13 czerwca 2017 roku, która nadal pozostaje aktualna.
/decyzja z dnia 17 listopada 2017 roku k. 6 plik X akt ZUS/
Ubezpieczony nie jest członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego.
/okoliczność bezsporna/
Wnioskodawca udokumentowała ogólny staż pracy w wymiarze 26 lat, 5 miesięcy, 11 dni okresów składkowych i nieskładkowych.
/okoliczność bezsporna/
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dowodów w postaci dokumentów. Zgromadzonym dowodom Sąd dał wiarę. Jednakże na ich podstawie nie da się ustalić, że ubezpieczony pracował w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Okoliczność , żewnioskodawca był członkiem Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej, w przedmiotowym okresie -nie budzi żadnej wątpliwości albowiem : sam przyznał to wnioskodawca na rozprawie w dniu 14.02.2018r. (e-protokół rozprawy z 14.02.2018r. - płyta CD k. 37) , a znajduje to potwierdzenie w dokumentacji zeSpółdzielni (...): świadectwo pracy z dnia 28.03.2000r. , z którego wprost wynika, że stosunek pracy ustał w wyniku wypowiedzenia członkostwa, (k. 6 akt ZUS) ,oraz z potwierdzenia – faktu członkostwa w zaświadczeniu o pracy i dochodach ubezpieczonego spółdzielcy , z którego wynika , że był – członkiem spółdzielń od 3.09.1979r. do 5.02.1991. (zaświadczenie k. 17 akt ZUS)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i skutkuje oddaleniem odwołania.
W myślart. 184 ust. 1ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1383 ze zm.), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Zaś ust. 2 w/w przepisu stanowi, że emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Stosownie do treści art. 32 ust. 1 w/w ustawy, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku,będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2 – 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1.
Według treści§ 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudniania” uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia. Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn;

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Powołany wykaz wskazuje wszystkie te prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego.
W świetle § 2 ust. 1 i 2 tegoż rozporządzenia oraz zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym powyższe okoliczności pracownik jest obowiązany udowodnić (por. wyrok SN z 15.12.1997 r. II UKN 417/97– (...)i US(...)i wyrok SN z 15.11. 2000 r. II UKN 39/00 Prok. i Prawo(...)).
W przedmiotowym stanie faktycznym nie budzi wątpliwości fakt, iż wnioskodawca spełnia przesłanki ustawowe co do wieku – ukończył 60 rok życia oraz lat okresów składkowych i nieskładkowych. Skarżący nie jest członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego. W ocenie Sądu wnioskodawca nie spełnia jednak warunku co do posiadania 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż w spornym okresie wnioskodawca pracował od dnia 4 listopada 1975 roku do dnia 25 sierpnia 1977 roku oraz od dnia 12 lipca 1979 roku do dnia 5 lutego 1991 roku wRolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...)wŁ..Podczas zatrudnienia w Spółdzielni ubezpieczony był jej członkiem.
Należy wskazać, że w ukształtowanym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iżzatrudnienie wynikające ze stosunku członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie odpowiada warunkom opisanym wart. 22 § 1 k.p.,bowiem z jego istoty wynikają prawa i obowiązki niewystępujące w stosunku pracy, a wynikające zart. 18 ustawy z 1982 r. - Prawo spółdzielcze(Dz.U.1982 r. nr 30 poz.210 tekst pierwotny ) np. prawo do uczestniczenia w walnym zgromadzeniu lub zebraniu grupy członkowskiej, do wybierania i bycia wybieranym do organów spółdzielni, do udziału w nadwyżce bilansowej, do świadczeń spółdzielni w zakresie jej statutowej działalności oraz prawo do zaskarżania uchwał walnego zgromadzenia spółdzielni (art. 42 § 4 Prawa spółdzielczego), obowiązek wniesienia wkładu (art. 152 Prawa spółdzielczego). Z istoty członkostwa, wynika obowiązek członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, zespolonego działania przy prowadzeniu wspólnego gospodarstwa rolnego oraz działalności na rzecz indywidualnych gospodarstw rolnych członków (art. 138 Prawa spółdzielczego) w ramach ustalonej w spółdzielni organizacji pracy - wymaganej i niezbędnej wobec wieloosobowego składu spółdzielni. Ustalone zasady kooperacji, mogą zatem przypominać wykonywanie pracy pod kierownictwem w określonym miejscu i czasie, ale podporządkowanie spółdzielcy regułom wynikającym z tej organizacji pracy jest właśnie immanentną cechą stosunku członkostwa. Podkreślenia wymaga też, że to ustawodawca wybrał dla członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej inną podstawę zatrudnienia niż umowa o pracę. Wart. 155 § 1 Prawa spółdzielczegostwierdza się, że zdolny do pracy członek tej spółdzielni, ma prawo i obowiązek pracować w spółdzielni w rozmiarze ustalanym corocznie przez zarząd, stosownie do potrzeb wynikających z planu działalności gospodarczej spółdzielni. Zgodnie z art. 156 § 1 ustawy, oprócz członków spółdzielnia może zatrudniać także ich domowników. Natomiast zatrudnienie osób niebędących członkami spółdzielni jest regulowane w art. 157 ustawy. Przepis ten stanowi, że spółdzielnia poza członkami i domownikami może zatrudniać stosownie do swoich potrzeb również inne osoby na podstawie umowy o pracę lub na podstawie innego stosunku prawnego, którego przedmiotem jest świadczenie pracy (por. w tym zakresie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2012 r. I UK 383/11 LEX nr 1215134; uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 1988 r., III CZP 32/88, OSNC 1989 Nr 10, poz. 152; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2003 r., (...) SA/Łd (...), Prawo Pracy 2003 nr 9, s. 42; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2005 r., I UK 312/04, LEX nr 989238 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2009 r., I UK 115/09, LEX nr 558571; Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2009 r. I UK 186/09 OSNP 2011/13-14/189 wyrok SN z dnia 21 października 2009 r. I UK 115/09 LEX nr 558571). W konsekwencji powyższego uznania, orzecznictwo sądowe przyjmuje, iż okres zatrudnienia w ramach członkostwa w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) jest zaliczany do pracy w szczególnych warunkach wymaganych do uzyskania wcześniejszej emerytury w oparciu oart. 32czyart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z zm.), które to uprawnienie dotyczy wyłącznie osób zatrudnionych w oparciu o stosunek pracy. Trzeba przy tym zauważyć, iż niekwestionowane orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęło, iż utrzymanie w przepisach ustawy o emeryturach i rentachuprzywilejowanego nabycia prawa do wcześniejszej emerytury wyłącznie z tytułu pozostawania w stosunku pracy nie narusza konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej, choćby ubezpieczeni z innych niż stosunek pracy tytułów wykonywali zatrudnienie w szczególnych warunkach(por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 września 2000 r., K 1/00 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2001 r., II UKN 646/00, OSNP 2003 nr 18, poz. 445; z dnia 28 listopada 2002 r., II UK 77/02, OSNP 2004 nr 6, poz. 105; z dnia 12 lutego 2004 r., II UK 246/03, OSNP 2004 nr 20, poz. 358; z dnia 25 stycznia 2005 r., I UK 142/04, OSNP 2005 nr 17, poz. 272; z dnia 29 czerwca 2005 r., I UK 300/04, OSNP 2006 nr 5-6, poz. 94; z dnia 8 maja 2008 r., I UK 354/07, Monitor Prawa Pracy 2008 nr 10, poz. 544; z dnia 2 października 2008 r., III UK 51/08, Lex nr 509023; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2003 r., (...) SA/Łd (...)) – z uzasadnienia Wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 27 maja 2014 r., III AUa 2012/2013 – Portal Orzeczeń.
A zatem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, okres wykonywania pracy w charakterzeczłonka spółdzielni nie może zostać zaliczony do okresu,od którego zależy nabycie prawa do wcześniejszej emerytury zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) – wyrok SN z dnia 8 grudnia 2009 r., I UK 186/09, OSNP 2011/13 – 14/189; por. wyrok SN z dnia 25 stycznia 2005 r., I UK 142/04, OSNP 2005/17/272.
Sąd nie badał zatem czy w w/w okresach zatrudnienia w Spółdzielni ubezpieczony pracował w szczególnych warunkach, gdyż okres ten nie może zostać zaliczony do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach albowiem wnioskodawca nie był wówczas pracownikiem.
W tej sytuacji nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia zgłoszonego w odwołaniu dowodu z przesłuchania w charakterze świadka żony wnioskodawcyG. W.na okoliczność: zatrudnienia odwołującego w szczególnych warunkach, czasu tego zatrudnienia, charakteru obowiązków pracowniczych odwołującego, okresu odbywania przez odwołującego służby wojskowej, ponieważ nie miało to znaczenia dla sprawy. Dane jakie świadek by dostarczył i tak nie miały znaczenia dla sprawy, ponieważ z uwagi na brak stosunku pracy niepotrzebnym było ustalanie czy wykonywana przez wnioskodawcę praca była pracą w szczególnych warunkach. Zatem przeprowadzanie postępowania dowodowego we wskazanym kierunku prowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania. A co za tym idzie wniosek dowodowy podlegał oddaleniu jako bezzasadny.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał przed Sądem, że przepracował 15 lat w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, będąc zatrudnionym na podstawie umowy o pracę.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c., orzekł jak w sentencji wyroku.

ZARZĄDZENIE
Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć wnioskodawcy
E.W.