Sąd Okręgowy w Lublinie
XI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: XI Ka 67/18
Data wyroku: 2018-03-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Sławomir Kaczor

Sygn. aktXI Ka 67/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 marca 2018 roku
Sąd Okręgowy w Lublinie XI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Sławomir Kaczor
Protokolant: protokolant Katarzyna Wiejak
przy udziale Prokuratora Grzegorza Buconia
po rozpoznaniu dnia 13 marca 2018 roku
sprawyJ. P. (1)s.H.iB.zd.R.ur. (...)weW.

oskarżonego o czyn zart. 189 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora, pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego i obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Łukowie
z dnia 26 października 2017 roku sygn. akt II K 890/16

I
uchyla zaskarżony wyrok i na podst.art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.w zw. zart. 1 § 2 k.k.postępowanie umarza;

II
wydatkami poniesionymi w sprawie obciąża Skarb Państwa.

Sławomir Kaczor
XI Ka 67/18 UZASADNIENIE
J. P.oskarżony został o to, że w dniu 3 października 2016 rokuwŁ., województwa(...)działając w sposób umyślny pozbawił wolnościB. B. (2)w ten sposób, że za pomocą klucza zamknął na zamek drzwi lokalu, gdzie pokrzywdzona przebywała uniemożliwiając jej jego opuszczenie, a następnie oddalił sięz tego miejsca
tj. o czyn zart. 189 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy w Łukowie wyrokiem z dnia 26 października 2017r. uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycjęart. 189 § 1 k.k.i za czyn ten na podstawieart. 189 § 1 k.k.przy zastosowaniuart. 37a k.k.skazał go na karę grzywny w wysokości 20 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 50 złotych; na podstawieart. 46 § 2 k.k.orzekł na rzecz oskarżycielki posiłkowejB. B. (2)kwotę 500 złotych tytułem nawiązki; zasądził od oskarżonego na rzecz oskarżycielki posiłkowejB. B. (2)kwotę 3 000 złotych tytułem poniesionych przez nią kosztów zastępstwa procesowego; zasądził od oskarżonegoJ. P.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 220 złotych tytułem kosztów procesu.
Od wyroku tego apelacje wnieśli prokurator, obrońca oskarżonego oraz pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej.
Prokurator zaskarżył wyrok na niekorzyśćJ. P.w części dotyczącej orzeczenia o karze i zarzucił rażącą niewspółmierność wymierzonej oskarżonemu kary wyrażającą się w wymierzeniu mu kary przy zastosowaniuart. 37a k.k.odmiennej rodzajowo od ustawowego zagrożenia wskazanego w sankcjiart. 189 § 1 k.k.a nadto w wysokości minimalnie przekraczającej najniższą z możliwych liczbę stawek dziennych grzywny, podczas gdy ustalone przez Sąd okoliczności popełnienia czynu oraz brak wskazania jakichkolwiek okoliczności łagodzących przemawiają za orzeczeniem wobecJ. P.kary rodzajowo surowszej, tj. kary pozbawienia wolnościz warunkowym jej zawieszeniem oraz kary grzywny orzeczonej obok kary pozbawienia wolności. W konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie oskarżonemu na podstawieart. 189 § 1 k.k.kary 5 miesięcy pozbawienia wolnościz warunkowym zawieszeniem jej wykonania na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.w zw. zart. 70 § 1 k.k.na okres próby roku, orzeczenie kary grzywny obok kary pozbawienia wolności na podstawieart. 71 § 1 k.k.w wymiarze 100 stawek dziennych po 50 złotych każda, orzeczenie na podstawieart. 72 § 1 k.k.zobowiązania do informowania kuratorao przebiegu okresu próby.
Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze i nawiązce i zarzucił:

1
rażącą niewspółmierność kary orzeczonej wobec oskarżonego, polegającą na wymierzeniu mu za czyn wyczerpujący dyspozycjęart. 189 § 1 k.k.kary grzywny w wymiarze 20 stawek dziennych po 50 zł stawka, podczas gdy całokształt okoliczności sprawy, w tym stopień winy i społecznej szkodliwości czynu, godzącego w dobro prawne w postaci wolności od przymusu, które jest wysoko usytuowane w hierarchii dóbr chronionych prawnie, bezceremonialne działanie, motywowane niskimi pobudkami, tj. chęcią dokuczenia i publicznego upokorzenia,

2
rażącą niewspółmierność nawiązki za doznaną krzywdę, polegającą na orzeczeniu od oskarżonego na rzecz oskarżycielki posiłkowej kwoty 500 zł podczas, gdy rodzaj naruszonego dobra, charakter czynu, stopień zawinienia oraz rozmiar doznanej krzywdy i cierpień przemawiają za orzeczeniem go w wysokości 3.000 zł.

Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez wymierzenie oskarżonemu kary 5 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 2 lata oraz kary grzywny w ilości 150 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 50 zł oraz zasądzenie na rzecz oskarżycielki posiłkowej kwoty 3.000 zł tytułem zadośćuczynienia za wyrządzoną krzywdę.
Obrońca oskarżonego zaskarżył wyrok w całości zarzucając naruszenie:

1
art. 7 k.p.k.w postaci dokonania oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, a nie swobodny, tj. uznanie za wiarygodne oraz spójne, logiczne i konsekwentne wyjaśnień pokrzywdzonejB. B. (2)i oparcie w głównej mierze na nich ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, w sytuacji kiedy wyjaśnienia te są sprzeczne z zeznaniami świadkaA. C.i wyjaśnieniami oskarżonegoJ. P., uchybienie to miało zaś wpływ na treść orzeczenia zapadłego w sprawie, gdyż gdyby sąd prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy to nie mógłby uznać za wiarygodne zeznańB. B. (2),

2
w postaci błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść tego orzeczenia polegający a uznaniu, iż oskarżonyJ. P.pozbawił pokrzywdzoną wolności uniemożliwiając jej opuszczenie lokalu, w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności zeznania świadkaA. C.i wyjaśnienia oskarżonegoJ. P.świadczą o tym, że pokrzywdzona nie miała woli opuszczenia lokalu, w którym się znajdowała i nie reagowała na prośby jego opuszczenia, nadto z ostrożności procesowej, gdyby jednak sąd odwoławczy uznał, że do popełnienia czynu doszło, to wyrokowi sądu pierwszej instancji zarzucił

3
naruszenieart. 1 § 2 k.k.w związku zart. 17§punkt 2)k.p.k.poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, w której społeczna szkodliwość czynu jest znikoma lub

4
naruszenieart. 66 § 1 k.k.poprzez jego niezastosowanie, w związku z treściąart. 115 § 2 k.k.i możliwą oceną nie znacznej szkodliwości popełnionego przez niego czynu.

Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wniósł o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu albo przy uwzględnieniu zarzutu nr 3 uchylenie wyroku pierwszej instancji i umorzenie postępowania, albo w przypadku uwzględnienia zarzutu nr 4 zmianę wyroku i warunkowe umorzenie postępowania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Odnosząc się do najdalej idącej apelacji obrońcy na wstępie podkreślić należy, iż nie może być mowy o uniewinnieniu oskarżonego od dokonania zarzuconego mu czynu. Fakt zamknięcia pokrzywdzonej w użytkowanym przez nią, stanowiącym współwłasność z oskarżonym, gabinecie jest bezdyskusyjny i przez samego oskarżonego nie kwestionowany.
Apelacja zasługuje natomiast na uwzględnienie w zakresie drugiego z alternatywnie sformułowanych w niej wniosków.
Szersze uzasadnienie tego stanowiska musi zostać poprzedzone uwagą, zgodniez którą analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku dowodzi, iż Sąd Rejonowy uchylił się od oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu. Ocena taka winna zostać dokonana przez pryzmat kwantyfikatorów określonych wart.115 § 2 k.k.,a więc uwzględniać w szczególności rodzaj i charakter naruszonego dobra, okoliczności sprawy, rozmiary wyrządzonej szkody i motywację sprawcy. Rozważań w tym przedmiocie próżno jednak szukać w pisemnych motywach rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego, które odnośnie stopnia społecznej szkodliwości czynu oskarżonego ograniczają się do stwierdzenia, iż szkodliwość ta została uwzględniona na etapie wymierzania kary. Stanowisko to nie może jednak zostać zaaprobowane skoro sposób oceny zgromadzonego przez Sąd I instancji materiału dowodowego, a w konsekwencji również ustalenia faktyczne poczynione w zakresie przebiegu zdarzenia w gabinecie pokrzywdzonej, budzą istotne zastrzeżenia co do ich prawidłowości.
Rację ma więc obrońca podnosząc, iż ocena dowodów osobowych została dokonanaz obraząart.7 k.p.k., co doprowadziło do bezkrytycznego obdarzenia wiarą zeznań pokrzywdzonej.
Sąd Rejonowy jako okoliczności przesądzające o wiarygodności twierdzeńB. B. (2)przyjął szczegółowość jej zeznań oraz to, że znajdują one potwierdzeniew relacjach innych świadków tj. obecnych na korytarzuK. C.iT. P.oraz osób, które pokrzywdzona poinformowała telefonicznie o jej zamknięciuw gabinecie, a mianowicieS. S.iB. K.. Rzecz jednak w tym, że wyjaśnienia oskarżonego również są szczegółowe, zaś zeznania wymienionych świadków potwierdzają okoliczności w sprawie bezsporne, do jakich należą samo zamknięcie pokrzywdzonej w gabinecie oraz telefoniczne zwrócenie się przez nią o pomoc do dwojgaz ostatnio wymienionych osób.
Kwestią wymagającą ustalenia, odnośnie której Sąd Rejonowy zgromadził niejednolity, a więc wymagający wnikliwej oceny, materiał dowodowy, był natomiast ciąg wydarzeń jakie rozegrały się w gabinecie bezpośrednio przed jego opuszczeniem przez oskarżonego. Tylko bowiem spełnienie tego warunku pozwalało na prawidłowe wyjaśnienie okoliczności sprawy, w tym przyczyn i motywów zachowania oskarżonego, a w konsekwencji również na prawidłową ocenę stopnia społecznej szkodliwości jego czynu.
Powyższemu wymogowi Sąd Rejonowy ewidentnie nie sprostał, a było to wynikiem nieuzasadnionego zbagatelizowania, ade factopominięcia zeznań niezwykle istotnegow sprawie świadka jakim jestA. C.. Sąd I instancji ograniczył się mianowicie do wybiórczego przytoczenia jej relacji oraz do konstatacji, zgodnie z którą skoro wymieniona wyszła z gabinetu przed oskarżonym to nie słyszała co wydarzyło się później, ani dlaczego oskarżony zamknął pokrzywdzoną w gabinecie (str.3 uzasadnienia). Oceniając taki tok rozumowania nie sposób jednak nie zauważyć, że zeznaniaA. C., której nie sposób odmówić przymiotu bezstronności, opisują sposób zachowania oskarżonego i pokrzywdzonej w fazie bezpośrednio poprzedzającej zamknięcie gabinetu przezJ. P.. W konsekwencji stanowią one dowód bez wątpienia dalece bardziej przydatny dla oceny wiarygodności relacji stron konfliktu, a w konsekwencji również dla pełnej rekonstrukcji zdarzenia objętego aktem oskarżenia, niż zeznania świadków wskazanych przez Sąd Rejonowy.
Z zeznać świadkaA. C.wynika więc, że zachowanie pokrzywdzonej od początku nacechowane było agresją i nieustępliwością. Wyrazem tego było wtargnięcie do gabinetu oskarżonego oraz brak reakcji na kilkakrotne prośby o jego opuszczenie, uzasadnione trwającą wizytą lekarską, połączone z zapewnieniem, że porozmawia z pokrzywdzoną po zakończeniu tej wizyty (k.85v-86). Zła wola i nastawienie na konfrontację z oskarżonym wynika, niezależnie od wyżej powołanego dowodu, z zeznań samej pokrzywdzonej złożonych na rozprawie.B. B. (2)zeznała mianowicie, iż nie przerwała wizyty albowiem utożsamia ona wizytę z badaniem fizykalnym pacjenta (k.84). Chociaż nie jest rzeczą Sądu odwoławczego dokonywanie w niniejszym postępowaniu oceny fachowości świadka jako lekarza to jednak nonsensowność zaprezentowanego poglądu jest na tyle oczywista, że szersze uzasadnienie tego stanowiska jest zbyteczne. Zeznania te, w połączeniu z relacją świadkaA. C., dają natomiast podstawę do odmiennej niż dokonana przez Sąd Rejonowy oceny zgromadzonych dowodów i uznania za wiarygodne wyjaśnień oskarżonego, zgodnie z którymi pokrzywdzona zignorowała jego prośby i odmówiła opuszczenia gabinetu pomimo jego zapowiedzi, iż musi gabinet zamknąć.
Prawidłowe uwzględnienie powyższych okoliczności prowadzi do wniosku, iż pokrzywdzona swoim zachowaniem w sposób oczywisty sprowokowała oskarżonego i przyczyniła się do pozbawienia jej wolności. Podkreślenia wymagają poza tym dwie okoliczności kolejne.
Pierwszą z nich jest czas w jakim pokrzywdzona pozostawała w zamknięciu, który winien zostać ustalony w sposób możliwie najbardziej precyzyjny. Jeżeli więc – jak ustalił to Sąd Rejonowy –B. B. (2)weszła do gabinetu w którym oskarżony przyjmował pacjentkę o godz.18.30, wezwani policjanci przybyli na miejsce zdarzenia o godz.17.55, zaś oskarżony wrócił z kluczami w trakcie dalszego, około 15 minutowego oczekiwania na ślusarza (k.104), to łączny czas jaki upłynął do otwarcia gabinetu nie był dłuższy niż 35-40 minut.
Po wtóre otworzenie gabinetu nastąpiło w wyniku działania oskarżonego, który nie będąc wzywany wrócił na miejsce z drugim kompletem kluczy. Z powyższego wynika, że oskarżony zamykając pokrzywdzoną w gabinecie miał zamiar szybkiego powrotu właśnie z kluczami dla niej. Nie istnieją bowiem podstawy do uznania za niewiarygodne jego wyjaśnień, iż zapasowych kluczy nie posiadał w chwili wizyty pokrzywdzonej.
Suma powyższych okoliczności prowadzi do wniosku, że chociaż bezdyskusyjnym jest wyczerpanie przez oskarżonego znamion występku stypizowanego wart.189 § 1 k.k.(oskarżony po zamknięciu gabinetu i usłyszeniu krzyków pokrzywdzonej mógł wrócići gabinet otworzyć) to stopień społecznej szkodliwości jego czynu jest znikomy. O takiej ocenie przesądzają:
- krótki okres pozbawienia wolności pokrzywdzonej,
- brak ze stronyB. B. (2)jakiekolwiek obawy o własne bezpieczeństwo, co wynikaz natychmiastowego nawiązania kontaktu z osobami trzecimi i wezwania policji;
- motywy zachowania oskarżonego sprowokowanego nieustępliwym i ukierunkowanym na konfrontację zachowaniem pokrzywdzonej;
- powrót oskarżonego na miejsce zdarzenia z drugim kompletem kluczy przeznaczonych dla pokrzywdzonej.
Skutkowało to uchyleniem zaskarżonego wyroku i umorzeniem postępowania na podstawieart.17 § 1 pkt 3 k.p.k.
Wobec powyższego odnoszenie się do pozostałych apelacji było bezprzedmiotowe.
Z tych względów Sąd Okręgowy na podstawieart.437 § 2 k.p.k.orzekł jak w wyroku. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wydatków poniesionych w sprawie nastąpiło na podstawieart.632 pkt 2 k.p.k.
Sławomir Kaczor