Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 101/18
Data wyroku: 2018-07-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Stanisław Stankiewicz, Grzegorz Chojnowski, Piotr Brodniak
Słowa kluczowe: Oskarżony, Strony postępowania
Podstawa prawna: art. 353§3 kpk i art. 374§1 kpk

Sygn. aktII AKa 101/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 lipca 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Grzegorz Chojnowski

Sędziowie:

SA Piotr Brodniak (spr.)
SA Stanisław Stankiewicz

Protokolant:

sekr. sądowy Anna Kaczmarek

przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej w Koszalinie Krzysztofa Kozbery
po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2018 r. sprawy
S. K.
oskarżonego zart. 148 § 1 k.k.i inne
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie
z dnia 4 stycznia 2018 r., sygn. akt II K 64/15
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Koszalinie.

    Piotr Brodniak Grzegorz Chojnowski Stanisław Stankiewicz

Sygn. akt II AKa 101/18

UZASADNIENIE
S. K.został oskarżony o to, że:
I. w nocy z 22 na 23 sierpnia 2014 roku, w miejscowościB., gm.C., działając w zamiarze ewentualnym pozbawienia życia, uderzając kilkakrotnieK. J.pięściami w twarz i głowę spowodował u niego obrażenia ciała, które doprowadziły bezpośrednio do zgonuK. J.,
tj. o czyn zart. 148 § 1 kk,
II. w nocy z 22 na 23 sierpnia 2014 roku w miejscowościB., gm.C., w celu wywarcia wpływu naW. S. (1), a w konsekwencji w celu zapobieżenia powiadomienia przez niego organów ścigania o pozbawieniu życiaK. J.oraz składania przezW. S. (1)obciążającychS. K.zeznań, użył wobecW. S. (1)groźby bezprawnej pobicia, czym działał na jego szkodę,
tj. o czyn zart. 245 kk,
III. w nocy z 22 na 23 sierpnia 2014 roku w miejscowościB., gm.C., w celu wywarcia wpływu naV. S. (1), a w konsekwencji w celu zapobieżenia powiadomienia przez nią organów ścigania o pozbawieniu życiaK. J.oraz składania przezW. S. (1)obciążającychS. K.zeznań, użył wobecV. S. (1)groźby bezprawnej pobicia, czym działał na jej szkodę,
tj. o czyn zart. 245 kk.
Sąd Okręgowy w Koszalinie, wyrokiem z dnia 4 stycznia 2018 r., wydanymw sprawie II K 64/15,S. K.uznał za winnego popełnienia przestępstwa opisanego wpunkcie Ii za przestępstwo to, na podstawieart. 148 § 1 kk, wymierzył mu karę 15 lat pozbawienia wolności.
Sąd Okręgowy uznałS. K.za winnego popełnienia przestępstwa opisanego wpunkcie IIi za przestępstwo to, na podstawieart. 245 kk, wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności.
Sąd Okręgowy uznałS. K.za winnego popełnienia przestępstwa opisanego wpunkcie IIIi za przestępstwo to, na podstawieart. 245 kk, wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 85 § 1 i 2 kk,art. 86 § 1 kk, Sąd Okręgowy połączył orzeczone wobecS. K.kary pozbawienia wolności i wymierzył mu karę łączną 15 lat pozbawienia wolności, na poczet której, z mocyart. 63 § 1 kk, zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności od 27.08.2014 r., godz. 7:45 do 10.01.2016 r. i od 13.10.2016 r. do 4.01.2018 r.
Nadto, Sąd Okręgowy rozstrzygnął o kosztach sądowych.
Apelację od wyroku wywiedli obrońcaS. K.oraz prokurator.
ObrońcaS. K.zarzucił wyrokowi:
1) obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj.:
a)art. 7 kpkw zw. zart. 4 kpk, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, a także naruszenie zasady obiektywizmu przy dokonywaniu oceny dowodów a w szczególności wyjaśnień oskarżonego, zeznańW. S. (1),V. S. (1),K. R.,M. Ż.,K. G.,P. B. (1),A. L.,Z. B.,H. D.,A. B.,K. S. (1),K. S. (2),D. S.,A. K.,M. O., podczas gdy prawidłowo ocenione dowody - z należytym uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego - prowadziłyby do ustalenia stanu faktycznego wykluczającego sprawstwo oskarżonego,
b)art. 170 § 1 pkt 5 kpkw zw. zart. 447 § 4 kpk, poprzez bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych:
- o uzupełniające przesłuchanie świadkówW. S. (1)iV. S. (1), podczas gdy przesłuchanie tych świadków było konieczne chociażby w kontekście treści zeznań świadkaM. O., która podała, że jej brat - tj. pokrzywdzony - wyprowadzając się zabrał ze sobą rzeczy osobiste, co oznacza - wbrew zeznaniom małżonkówS.i ustaleniu Sądu Okręgowego - że pokrzywdzony posiadał rzeczy osobiste ponad swój codzienny ubiór,
- o przeprowadzenie eksperymentu procesowego na miejscu rzekomego popełnienia zbrodni z udziałemW. S. (1), w sytuacji kiedy przeprowadzenie tej czynności pozwoliłoby na możliwie obiektywną weryfikację możliwości świadka w zakresie spostrzegania rzeczywistości, w kontekście ujawnionego zaawansowanego schorzenia wzroku tego świadka,
- o uzupełniające przesłuchanie świadkówD. B.iP. B. (1)w sytuacji kiedy - w kontekście zeznań złożonych przez świadkaP. K.- dokładnego wyjaśnienia wymagały okoliczności pobicia pokrzywdzonego niedługo przed jego zaginięciem,
c)art. 410 kpkw zw. zart. 4 kpk, poprzez pominięcie okoliczności, które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj.:
- faktu, że para różowych klapek należąca doV. S. (1)została ujawniona w jej mieszkaniu w dniu 27 sierpnia 2014 r. (k. 73),
- faktu, że na kapciu należącym do pokrzywdzonego (wg opinii biegłej - śladnr(...)) nie ujawniono krwi,
- faktu, że na różowym klapku ujawnionym na drodze polnej (wg opinii biegłej - ślad nr(...)) nie wyizolowano śladów DNA pozwalających na identyfikację,
- faktu, że w pojeździe oskarżonego nie ujawniono śladów krwi, w szczególności krwi pokrzywdzonego, a także nie ujawniono innych śladów biologicznych pochodzących od pokrzywdzonego,
- faktu, że w rzekomym miejscu ukrycia zwłok pokrzywdzonego (wskazanymprzezV. S. (1)) nie ujawniono krwi lub śladów biologicznych pochodzącychod pokrzywdzonego,
d)art. 374 § 1 kpkw zw. zart. 390 § 1 kpkw zw. zart. 6 kpk, poprzez przeprowadzenie rozpraw w dniach 23 czerwca 2016 r., 8 czerwca 2017 r.,26 października 2017 r., bez udziału oskarżonego, w sytuacji gdy przesłanki,na podstawie których Sąd Okręgowy postanowił kontynuować postępowanie pod nieobecność oskarżonego były nieuzasadnione, a oskarżony powinien mieć możliwość aktywnego uczestniczenia w rozprawach, podczas których prowadzone były istotne czynności dowodowe, co stanowiłoby rzeczywistą realizację prawa oskarżonegodo obrony,
2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który mógł mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj.:
a) że oskarżony uprzednio kilka razy pobił pokrzywdzonego,
b) żeW. S. (1)pogodził się z tym, że jego żonaV. S. (1)utrzymywała stosunki seksualne z innymi mężczyznami, a w szczególności z pokrzywdzonym,
c) że oskarżony groził pokrzywdzonemu pozbawieniem życia,
d) że oskarżony w nocy z 22/23 sierpnia 2014 r. w m.B.zaatakował i pobił pokrzywdzonego, oraz że pokrzywdzony poniósł śmierć w tym miejscu i czasie,
e) że oskarżony wywiózł zwłoki pokrzywdzonego z m.B.w nieznane miejsce i dokonał jego ukrycia,
f) że oskarżony groził pobiciem małżonkomS.w celu wywarcia wpływuna te osoby, a w konsekwencji w celu zapobieżenia powiadomienia organów ścigania o rzekomym zdarzeniu z nocy 22/23 sierpnia 2014 r.,
- podczas gdy prawidłowo ustalony - w oparciu o wiarygodny i prawidłowo oceniony materiał dowodowy - stan faktyczny sprawy nie pozwala na przypisanie oskarżonemu sprawstwa w zakresie zarzucanych czynów.
Podnosząc te zarzuty, obrońcaS. K.wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całościi przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Prokurator zarzucił wyrokowi rażącą niewspółmierność kary orzeczonej wobecS. K.w punkcie 1 wyroku, tj. kary jednostkowej wyrażającej się wymierzeniem mu za czyn zart. 148 § 1 kkkary 15 lat pozbawienia wolności, mimo iż w prawidłowo ustalonych okolicznościach sprawy, wskazujących na wysoki stopień winy oraz społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu czynu, przejawiającej się w sposobie jego działania, rodzaju naruszonych przez niego dóbr, działaniemz zamiarem ewentualnym pozbawienia życiaK. J.przy braku czynnej obrony pokrzywdzonego, jak również przejawiającej się w motywacji sprawcy, okolicznościach jego działania, rozmiarze ujemnych następstw czynu,a także na wzgląd prewencyjny i wychowawczy cel kary i społeczne jej oddziaływanie - kara pozbawienia wolności wymierzonaS. K.winna być uznana za rażąco łagodną, nie spełniającą wymogów prewencji indywidualnej oraz ogólnej, co w konsekwencji przemawiać winno za wymierzeniem jej w rozmiarze25 lat, a w dalszej kolejności za rażąco łagodną uznana być winna także kara łączna15 lat pozbawienia wolności orzeczona w punkcie 4 wyroku.
Formułując ten zarzut, prokurator wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez:
- podwyższenie wymierzonej oskarżonemu w pkt 1 wyroku kary jednostkowej pozbawienia wolności, za czyn zart. 148 § 1 kk, poprzez wymierzenie mu kary25 lat pozbawienia wolności na podstawieart. 32 pkt 4 kk,
- podwyższenie wymierzonej oskarżonemu w pkt 4 wyroku kary łącznej, poprzez wymierzenie mu, na podstawieart. 88 kk, kary 25 lat pozbawienia wolności,
- pozostawienie pozostałych rozstrzygnięć w mocy.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Na podstawieart. 436 kpk, Sąd odwoławczy ograniczył rozpoznanie wywiedzionych środków odwoławczych oraz wskazanych w nich zarzutów,tylko do zarzutu wyspecyfikowanego wpunkcie 1dapelacji obrońcyS. K.. Taki a nie inny zakres procedowania Sądu Apelacyjnego wynikałzaś z tego, że wymieniony zarzut dotyczy prawa do obrony oskarżonego, a więc kwestii o fundamentalnym znaczeniu, zaś fakt, że jest on częściowo zasadny, sprawia, iż pozostałe zarzuty sformułowane przez obrońcę oskarżonego, a także zarzut podniesiony przez prokuratora, jawią się jako przedwczesne.
Ustosunkowując się do wskazanego wyżej zarzutu, w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że akt oskarżenia w niniejszej sprawie został skierowany do Sądu Okręgowego w dniu 30 czerwca 2015 r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2013.1247), co nastąpiło w dniu 1 lipca 2015 r. Zwrócenie na to uwagi jest zaś konieczne dlatego, że w sprawach, w których przed dniem wejściaw życie tej ustawy wniesiono do sądu akt oskarżenia, przepisykodeksu postępowania karnegowymienione w art. 36 pkt 2 owej ustawy, stosuje się w brzmieniu dotychczasowym do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Katalog tych przepisów nie zawiera zaśart. 353 kpkiart. 374 kpk, co oznacza, że w postępowaniu, które zostało przeprowadzone w rozpoznawanej sprawie, oba przytoczone przepisy miały zastosowanie w kształcie nadanym im ustawami z dnia 27 września 2013 r.o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2013.1247) (art. 353 kpkiart. 374 kpk) oraz z dnia z dnia 11 marca 2016 r.o zmianieustawy - Kodeks postępowania karnegooraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2016.437) (art. 353 kpk). Pierwszy z tych przepisów, a konkretnieart. 353 § 3 kpk, w aktualnym swym brzmieniu stanowi natomiast, że doręczając oskarżonemu pozbawionemu wolności, którego obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa, zawiadomienie o terminie rozprawy, należy pouczyć go o prawiedo złożenia w terminie 7 dni od daty doręczenia tego zawiadomienia wnioskuo doprowadzenie go na rozprawę. Z koleiart. 374 § 1 kpkprzewiduje, że oskarżony ma prawo brać udział w rozprawie, przy czym przewodniczący lub sąd mogą uznać jego obecność za obowiązkową.
Odnosząc te uwarunkowania prawne do realiów przedmiotowej sprawy, wypada zauważyć, że zarządzeniami z dnia 30 maja 2016 r. (k.2019) i 31 maja 2016 r. (k.2035), Przewodniczący wyznaczył rozprawy w dniach 21, 22 i 23 czerwca 2016 r., przy czym polecił doprowadzić na nie oskarżonego (k.2035 i k.2056), co oznacza,że uznał, iż jego udział w tych rozprawach jest obowiązkowy. Na pierwsząz wymienionych rozpraw,S. K.został doprowadzony (k.2100-2101), natomiast na drugą nie (k.2106). Powodem takiego stanu rzeczy było zaś to, że w dniu 22 czerwca 2016 r., o godzinie 5.03 oskarżony, z uwagi na dolegliwości bólowew klatce piersiowej, został przyjęty do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego Szpitala Wojewódzkiego wK.. Z karty informacyjnej leczenia szpitalnego wynika,że nie stwierdzono przesłanek do pilnej hospitalizacji oskarżonego, aczkolwiek zalecono dalsze leczenie i diagnostykę w warunkach więziennej służby zdrowia (k.2108). Na kolejną rozprawę, to jest tę, która odbyła się w dniu 23 czerwca 2016 r.S. K.również nie został doprowadzony. Znajdujący się w aktach sprawy protokół odzwierciedlający jej przebieg (k.2115-2125) poprzedzają zaś dwa dokumenty. Pierwszy z nich, to notatka służbowa pracownika administracji Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 22 czerwca 2016 r., z której wynika, że jej autor,w rozmowie telefonicznej z pracownikiem Działu Ewidencji Aresztu ŚledczegowK.ustalił, iż oskarżony został przywieziony ze szpitala do aresztu w dniu22 czerwca 2016 r. o godzinie 12.50, zaś stan jego zdrowia pozwala uczestniczyćmu w rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 r. (k.2107). Natomiast drugim dokumentem jest pismo p.o. Młodszego Instruktora Działu Ewidencji Aresztu ŚledczegowK.z dnia 23 czerwca 2016 r. o następującej treści: „uprzejmie informujęże osadzonyS. K.s.B. (1)uniemożliwia doprowadzenie na rozprawę w dniu dzisiejszym. Lekarz stwierdził, że nie ma żadnych przeciwskazań.” (k.2112). Konkludując treść obu tych pism, Przewodniczący stwierdził zaś na rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 r., że „(…) oskarżony uniemożliwił doprowadzenie na rozprawę, odmawiając wyjścia z celi i oświadczył, że nie weźmie udziałuw rozprawie w dniu dzisiejszym.” Nadto, Przewodniczący poinformował strony,że „z informacji AŚK.wynika, że nie było przeciwskazań zdrowotnychdo udziału w rozprawie w dniu dzisiejszym oskarżonegoS. K..”W konsekwencji, w oparciu o przepisart. 377 § 3 kpk, Sąd Okręgowy postanowił prowadzić rozprawę w dniu 23 czerwca 2016 r. bez udziałuS. K., prawidłowo wezwanego na termin rozprawy, który odmówił udziału w rozprawiei uniemożliwił doprowadzenie go na rozprawę.
W świetle zaprezentowanych uwarunkowań, Sąd Okręgowy oczywiście był uprawniony do podjęcia decyzji o prowadzeniu rozprawy w dniu 23 czerwca 2016 r. pod nieobecność oskarżonego, niemniej jednak urzeczywistniając ją, powinien był zachować daleko idącą ostrożność. Było to bowiem konieczne, gdy z jednej strony uwzględni się ponadprzeciętną aktywność procesowąS. K.,z drugiej zaś to, że w dniu 22 czerwca 2016 r. nie mógł on brać udziału w rozprawiez powodu dolegliwości zdrowotnych. Decyzja, o której mowa nabiera natomiast zupełnie innego charakteru w kontekście okoliczności, które zaistniały niemalże bezpośrednio po rozprawie przeprowadzonej w dniu 23 czerwca 2016 r. Oczywistym jest, że w chwili podejmowania owej decyzji nie były one znane Sądowi orzekającemu, niemniej jednak, w obliczu tych okoliczności, ów Sąd powinienbył powziąć wątpliwości, czy niestawiennictwo oskarżonego na rozprawę w dniu23 czerwca 2016 r. rzeczywiście było konsekwencją jego postawy procesowej, czy też może było następstwem jego złego stanu zdrowia. Przekonując zaś o tym, że w omawianym zakresie istnieją wspomniane wątpliwości i co więcej, że są one jak najbardziej uzasadnione, wypada po raz wtóry zauważyć, iż w dniu 22 czerwca 2016 r.S. K.uskarżał się na dolegliwości bólowe w klatce piersiowej. Natomiast 8 dni później, a konkretnie 30 czerwca 2016 r. został przetransportowany do Zakładu Karnego wC. (1)(k.2173), a stamtąd, w dniu 4 lipca 2016 r.,ze względów medycznych, przewieziono go do Zespołu Opieki ZdrowotnejwC. (2)(k.2172). Z kolei w okresie od 6 do 7 lipca 2016 r. oskarżony przebywał w oddziale kardiologicznym Szpitala Specjalistycznego wK. (1),do którego to został przyjęty w trybie pilnym z powodu niestabilnej dławicy piersiowej. W trakcie tej hospitalizacji został zaś poddany zabiegowi polegającemuna zaopatrzeniu zmiany w tętnicy stentem(...)(k.2296, k.2297). W dalszej kolejności trzeba również przypomnieć, że rozprawa odbyta w dniu 23 czerwca 2016 r. została odroczona do dnia 19 września 2016 r., a następny jej termin wyznaczono na dzień20 września 2016 r. W okresie poprzedzającym te rozprawy oskarżony przebywałw Areszcie Śledczym wS.. W czasie pobytu w tej jednostce penitencjarnej,S. K., w okresie od 10 września 2016 r. do co najmniej22 września 2016 r. (data pisma znajdującego się na karcie 2385) był hospitalizowany z powodu utraty przytomności oraz dolegliwości budzących podejrzenie świeżego zawału serca (k.2385). W konsekwencji takiego stanu rzeczy niemożliwym stało się doprowadzenie oskarżonego na rozprawy w dniach 19 i 20 września 2016 r. (k.2324), w związku z czym zostały one odwołane (k.2331). W tym miejscu wskazaćrównież należy, że biegli lekarze z zakresu medycyny sądowej, w opinii z dnia26 października 2016 r., potwierdzili fakt, że jednym ze zdiagnozowanychu oskarżonego schorzeń jest choroba niedokrwienna serca (k.2504-2508).
W obliczu zaprezentowanych okoliczności nie można więc wykluczyć,żeS. K.nie wziął udziału w rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 r.z powodu złego stanu zdrowia, a co najmniej z powodu złego samopoczucia wywołanego dolegliwościami kardiologicznymi, które to ujawniły się w dniu22 czerwca 2016 r. Co więcej, jest to tym bardziej prawdopodobne, jeśli obok przytoczonych wyżej okoliczności uwzględni się także i to, że już w piśmie z dnia4 sierpnia 2016 r. (k.2266), a potem w kilkunastu kolejnych, oskarżony wnosił(również jego obrońca w piśmie z dnia 13 lutego 2017 r., k.2779) o powtórzeniew jego obecności czynności dowodowych zrealizowanych na rozprawie w dniu23 czerwca 2016 r., wskazując jednocześnie, że nie mógł w nich uczestniczyćze względu na dolegliwości zdrowotne. Sąd Okręgowy nie uwzględnił jednak tych postulatów, stwierdzając, że „(…) dowód z przesłuchaniaW. S. (1)przed Sądem został przeprowadzone w sposób prawidłowy czego potwierdzeniem są zapisy protokołu rozprawy z dnia 23.06.2016 r., w tym informacje dotyczące oskarżonego, również stanu jego zdrowia w dniu rozprawy, tj. 23 czerwca 2016 r., i jego ponowne przeprowadzenie w sposób oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania,a dokumentacja medyczna, na którą powołuje się oskarżony nie dotyczy dnia rozprawy - 23.06.2016 r.” (k.3184 i k.3263). Takie argumenty,prima facie,mogą wydawać się przekonywujące, niemniej jednak, w rzeczywistości nie posiadają takiego charakteru. Trudno jednak o inną w tym zakresie konstatację, skoro,po pierwsze, ustosunkowując się do wniosków oskarżonego, Sąd Okręgowy w ogóle nie uwzględnił tych wszystkich, wcześniej zaprezentowanych uwarunkowań,i po wtóre, od złożenia przez oskarżonego pierwszego wniosku dotyczącego analizowanej materii, do momentu wyrokowania upłynęło dokładnie 17 miesięcy.
Jednoznaczne rozstrzygnięcie wątpliwości, o których mowa powyżej, aktualnie nie jest możliwe. Nie było to również możliwe w toku postępowania pierwszoinstancyjnego. W tej sytuacji, uwzględniając przedstawione wcześniej okoliczności, stwierdzić należy, że równie uprawnioną co teza sformułowana przez Sąd Okręgowy, a nawet bardziej niż ona prawdopodobną, jest teza, że oskarżonynie wziął udziału w rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 r. z powodu dolegliwości zdrowotnych.
Niemożność usunięcia wspomnianych wątpliwości nie oznacza jednak,że nie istniała możliwość usunięcia tych skutków owych wątpliwości, które należy traktować jako naruszające prawo do obrony oskarżonego. Oczywistym jest bowiem, że takowa możliwość istniała, poprzez przeprowadzenie w obecnościS. K.czynności dowodowych zrealizowanych na rozprawie w dniu23 czerwca 2016 r. Co więcej, zważywszy na to, że na rozprawie tej przesłuchanoW. S. (1)oraz uzupełniającoV. S. (1), a więc uzyskano dowodyo kluczowym znaczeniu, wspomniana możliwość,de facto, była obowiązkiem Sądu Okręgowego. Tymczasem ów Sąd, nie uczynił zadość tej powinności i tym samym doprowadził do sytuacji godzącej w fundamentalne a przynależne oskarżonemu prawo do obrony.
Podsumowując przedstawione rozważania, stwierdzić więc należy,że analizowany zarzut apelacyjny, w zakresie odnoszącym się do rozprawy przeprowadzonej w dniu 23 czerwca 2016 r. jest zasadny. Natomiast nie zasługujeon na uwzględnienie w tej części, która traktuje na temat rzekomego naruszenia prawado obrony oskarżonego, poprzez niedoprowadzenie go na rozprawy, które odbyłysię w dniach 8 czerwca 2017 r. i 26 października 2017 r. Nawiązując zaś do uwag skarżącego dotyczących pierwszej z wymienionych rozpraw, wypada przypomnieć,że rozprawy bezpośrednio ją poprzedzające, zostały zaplanowanena 9 i 10 maja 2017 r. W zarządzeniu o wyznaczeniu terminów tych rozpraw polecono, między innymi, by doprowadzić na nie oskarżonego (k.2995). W piśmiez dnia 4 maja 2017 r. obrońcaS. K.sformułował wnioseko zaniechanie doprowadzenia oskarżonego na rozprawę w dniu 9 maja 2017 r.,a doprowadzenie go na rozprawę w dniu 10 maja 2017 r. (k.3079). W piśmie z dnia8 maja 2017 r. oskarżony oświadczył, że rezygnuje z udziału w rozprawie w dniu9 maja 2017 r. (k.3083). Z kolei z protokołu odzwierciedlającego przebieg tej rozprawy wynika, że Sąd Okręgowy przerwał ją do dnia 8 czerwca 2017 r.,zaś Przewodniczący wydał zarządzenie o odwołaniu rozprawy wyznaczonej na dzień 10 maja 2017 r. (k.3090-3104). W piśmie z dnia 9 maja 2017 r., które to doręczono oskarżonemu w dniu 10 maja 2017 r., został on poinformowany o odwołaniu rozprawy zaplanowanej na ten dzień (k.3109 i k.3111). Natomiast w dniu 15 maja 2017 r. doręczonoS. K.zawiadomienie o rozprawie mającej się odbyć w dniu 8 czerwca 2017 r., przy czym zaakcentować należy, że owo zawiadomienie zostało opatrzone pouczeniem o prawie i terminie do złożenia wnioskuo doprowadzenie na rozprawę. Oskarżony nie skorzystał zaś z tego uprawnienia,w związku z czym nie został doprowadzony na rozprawę w dniu 8 czerwca 2017 r. (k.3181-3186). A zatem, skoro oskarżony wiedział o tym, że doprowadzenie go na wspomnianą rozprawę jest warunkowane koniecznością złożenia w tym przedmiocie stosownego wniosku, to w kategoriach nieporozumienia należy traktować uwagę skarżącego, że jego wniosek o doprowadzenieS. K.na odwołaną rozprawę w dniu 10 maja 2017 r. dotyczył kolejnego jej terminu. Innymi słowy,w analizowanej sytuacji nie sposób dopatrzyć się jakiegokolwiek uchybienia ze strony Sądu Okręgowego.
Jeśli zaś chodzi o procedowanie Sądu pierwszej instancji pod nieobecność oskarżonego na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. (k.3359-3365), to należy zauważyć, że na rozprawie w dniu 5 września 2017 r. (k.3259-3264), po odroczeniujej do dnia 20 października 2017 r., obecne na rozprawie strony, a więc równieżi oskarżony, zostały poinformowane o nowym terminie rozprawy. Jednocześnie trzeba podkreślić, że Przewodniczący nie wydał zarządzenia o doprowadzeniuS. K.na rozprawę w dniu 20 października 2017 r., co oznacza, że uznano,iż jego udział w tej rozprawie nie jest obowiązkowy. W tej sytuacji, chcąc uczestniczyć w rozprawie w dniu 20 października 2017 r., oskarżony obowiązany był złożyć wniosek o doprowadzenie go na tę rozprawę.S. K.nie uczynił zadość tej powinności, co jednak w świetle poniżej przedstawionych okoliczności,nie posiada większego znaczenia dla oceny zasadności twierdzeń skarżącego odnoszących się do analizowanej w tym miejscu materii. Istotne jest natomiast to,że po zmianie terminu rozprawy z 20 na 26 października 2017 r. (k.3304), oskarżony został zawiadomiony o nowym terminie rozprawy. Konkretnie, nastąpiło to26 września 2017 r. (k.3308 i k.3309). Co więcej, po raz kolejny został też pouczonyo tym, że wyrażając wolę uczestnictwa w rozprawie zaplanowanej na dzień26 października 2017 r., w terminie 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia, musi złożyć wniosek o doprowadzenie na rozprawę. A zatem, skoro oskarżony, pomimo wspomnianego pouczenia, takowego wniosku nie złożył, to oczywistym jest to,że jego przekonanie, iż zostanie doprowadzony na rozprawę w dniu26 października 2017 r. było bezpodstawne. W konsekwencji tych uwag stwierdzić więc należy, że Sąd Okręgowy, procedując na rozprawie w dniu26 października 2017 r. pod nieobecnośćS. K., w żadnym razienie naruszył przynależnego mu prawa do obrony.
Reasumując zaprezentowane rozważania, wypada więc powtórzyć,że informacje, którymi dysponował Sąd orzekający w dniu 23 czerwca 2016 r. uprawniały go do podjęcia decyzji o prowadzeniu w tym dniu rozprawy pod nieobecność oskarżonego. Niemniej jednak, okoliczności, które zmaterializowały się niemalże bezpośrednio po 23 czerwca 2016 r., a które to były wyznacznikami złego stanu zdrowiaS. K., zrodziły wątpliwość co do zasadności wspomnianej decyzji. W konsekwencji takiego stanu rzeczy koniecznym więc było zweryfikowanie decyzji, o której mowa powyżej, co z kolei było możliwe, poprzez ponowne, tyle tylko, że w obecności oskarżonego, przeprowadzenie tych czynności dowodowych, które zostały zrealizowane na rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 r.Sąd Okręgowy nie uczynił zaś tego i w efekcie doprowadził do sytuacji, w obliczu której jak najbardziej uzasadnioną jest teza, że dowód w postaci zeznańW. S. (1)został uzyskany w sposób naruszający prawo do obronyS. K..Owo naruszenie nie mogło zaś być konwalidowane w toku postępowania odwoławczego, a to dlatego, że zgodnie z treścią cytowanego na wstępie przepisuart. 36 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2013.1247) do czasu prawomocnego zakończenia postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie przepisyart. 452 § 1 kpkiart. 437 § 2 kpkstosuje się w brzmieniu dotychczasowym, a więcw brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie wspomnianej ustawy,to jest przed 1 lipca 2015 r. Pierwszy z wymienionych przepisów, w swym brzmieniu dotychczasowym stanowi zaś, że sąd odwoławczy nie może prowadzić postępowania dowodowego co do istoty sprawy. Oczywistym jest natomiast to, że dowód w postaci zeznańW. S. (1)dotyczy istoty rozpoznawanej sprawy. Co więcej, obok zeznańV. S. (1), posiada on wręcz fundamentalne znaczenie dla ustalenia ewentualnej odpowiedzialności karnejS. K.. A zatem, w opisanych powyżeja występujących na gruncie przedmiotowej sprawy realiach dowodowychi procesowych, koniecznym stało się podjęcie wobec zaskarżonego wyroku decyzjio charakterze kasatoryjnym.
Procedując w niniejszej sprawie po raz wtóry, Sąd Okręgowy obowiązany będzie ponownie przeprowadzić cały proces orzeczniczy. Na tym jego etapie, który służy gromadzeniu dowodów, rolą Sądu pierwszej instancji będzie przesłuchaniew obecności oskarżonego, a także psychologa,W. S. (1)orazV. S. (1), która to na rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 r., a więc pod nieobecność oskarżonego, została również uzupełniająco przesłuchana. Jeśli zaś chodzi o pozostałe dowody osobowe, to przeprowadzając je, Sąd może skorzystać z możliwości przewidzianej wart. 442 § 2 kpk, chyba że wyniki prowadzonego postępowania zrodzą konieczność przeprowadzenia tych dowodów, lub niektórych z nich, w sposób bezpośredni. Sąd Okręgowy musi również podjąć starania zmierzające do bezpośredniego uzyskania dowodu z zeznańM. K., a w przypadku gdy okażą się one skuteczne, rolą Sądu będzie przesłuchanie wymienionego na rozprawie. W dalszej kolejności, powinnością Sądu Okręgowego będzie dokonanie wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz zrekonstruowanie przebiegu zdarzenia. Na tym etapie procesu orzeczniczego, Sąd pierwszej instancji musi zaś mieć w polu widzenia te uwagi przedstawione w apelacji obrońcy oskarżonego, które aktualnie, z przyczyn wskazanych powyżej, nie były analizowane przez Sąd odwoławczy. Natomiast w sytuacji, gdyby Sąd Okręgowy uznał sprawstwoi winę oskarżonego, jego obowiązkiem będzie właściwe ukształtowanie kary,przy czym realizując tę powinność, Sąd orzekający winien mieć na uwadze argumenty, które przytoczył prokurator na poparcie zarzutu sformułowanegow jego apelacji.

    Piotr Brodniak Grzegorz Chojnowski Stanisław Stankiewicz