Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 719/18
Data wyroku: 2018-11-15 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: w SO Grzegorz Ślęzak, w SO Arkadiusz Lisiecki, Witold Uchroński
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 1019 §2 k.c.

Sygn. akt II Ca 719/18

POSTANOWIENIE
Dnia 15 listopada 2018 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSA w SO Arkadiusz Lisiecki (spr.)

Sędziowie:

SSA w SO Grzegorz Ślęzak
SSR del. Witold Uchroński

Protokolant:

st.sekr.sąd. Anna Owczarska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 roku
sprawy z wnioskuJ. B.,A. B.,B. S. (1)
z udziałem(...) Spółki AkcyjnejwW.
o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia spadkowego i złożenie oświadczenia spadkowego
na skutek apelacji wnioskodawcyJ. B.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 12 kwietnia 2018 roku, sygn. akt I Ns 809/17
postanawia:

1
zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie drugim sentencji w ten sposób, iż zatwierdzić oświadczenieJ. B.o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po spadkodawcyK. B., synuI.iH., zmarłym dnia(...)roku wP., tamże ostatnio stale zamieszkałym,

2
ustalić, iż każdy z uczestników ponosi koszty postępowania odwoławczego związane ze swoim udziałem w sprawie.

SSA w SO Arkadiusz Lisiecki

SSA w SO Grzegorz Ślęzak      SSR Witold Uchroński
Sygn. akt: II Ca 719/18

UZASADNIENIE
W dniu 10 lipca 2017 r.B. S. (1),J. B.iA. B.wnieśli o zatwierdzenie oświadczenia wnioskodawców o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłymK. B.w chwili śmierci stale zamieszkałym wP.przy ulicy(...), a nadto wnioskodawcy wnieśli o odebranie zapewnień spadkowych – celem odrzucenia spadku.
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Piotrkowie Tryb. zatwierdził oświadczenia wnioskodawcówB. S. (1)iA. B.o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po spadkodawcyK. B., synuI.iH., zmarłym dnia(...)roku wP.i tam ostatnio stale zamieszkałym; oddalił wniosekJ. B.oraz ustalił, iż każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.
Na terminie rozprawy w dniu 17 listopada 2017 r. Sąd Rejonowy odebrał od wnioskodawców oświadczenia spadkowe.
Pełnomocnik uczestnika– (...) S.A.wniósł o oddalenie wniosku.
Do czasu zamknięcia rozprawy wnioskodawcy i uczestnik postepowania podtrzymali swoje dotychczasowe stanowiska.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:K. B.zmarł w dniu(...)r.
K. B.był bratem wnioskodawcówB. S. (1),J. B.iA. B..K. B.zamieszkiwał wspólnie z ojcem –I. B.oraz bratemJ. B., był bezrobotny, pozostawał na utrzymaniu ojca. Ojciec wnioskodawców zmarł w 2013 r.K. B.był uzależniony od alkoholu, nie utrzymywał kontaktów zB. S. (1)iA. B..
B. S. (1)nie utrzymywała kontaktów zK. B., w mieszkaniu zajmowanym przez braci bywała wyłącznie wówczas kiedy odwiedzała ojca.B. S. (1)nie miał wiedzy, co do zobowiązań brata. Wnioskodawczyni nigdy nie mieszkała z braćmi i ojcem.B. S. (1)posiada adres zamieszkania przyulicy (...)wP..
J. B.mieszkał wspólnie zK. B.i ojcem przy ulicy(...)wP.. Wnioskodawca jest pod tym adresem zameldowany.J. B.miał stały kontakt z bratem, na co dzień bracia rozmawiali ze sobą.
A. B.nie mieszkał wspólnie z braćmi i ojcem, posiadał własne mieszkanie przyulicy (...)wP.. Od 8 lat wnioskodawca mieszka w Domu Pomocy Społecznej. W tym czasie nie miał żadnego kontaktu z bratemK. B., nie miał wiedzy, co do jego zobowiązań.
Na rozprawie w dniu 17 listopada 2017 r.B. S. (1),A. B.iJ. B.złożyli oświadczenia o odrzuceniu spadku poK. B..
Mając tak poczynione ustalenia faktyczne Sąd Rejonowy uznał, że wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
W dacie zgonu spadkodawcyK. B., tj. dnia(...)r., a więc przed wejściem w życie z dniem 18 października 2015 r. nowelizacji przepisuart. 1015 § 2 k.c.– brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym wart. 1015 § 1 k.c.był jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku.
W ocenie Sądu Rejonowego, analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na to, że przy zachowaniu należytej staranności wnioskodawczyniB. S. (2)i wnioskodawcaA. B.nie mieli możliwości dowiedzenia się o długach spadkowych brataK. B., tak aby móc skutecznie w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedzieli się o tytule swojego powołania, odrzucić po nim spadek. Należy bowiem podkreślić, żeB. S. (2)nie utrzymywała kontaktów zK. B.i nigdy wspólnie z bratem nie zamieszkiwała, zaś jej obecność w mieszkaniu, które zajmował spadkodawca wynikała wyłącznie z odwiedzin ojca. PodobnieA. B., nie miał kontaktu z bratem, którego ostatni raz widział przez wyjazdem do Domu Pomocy Społecznej, tj. około 8 lat temu, a nadto o jego śmierci dowiedział się po 2 latach. Ponad wszystko wskazać należy, iż kontakt ze spadkodawcą był utrudniony z uwagi na uzależnienieK. B.od alkoholu.
Wskazani wyżej wnioskodawcy nie mieli zatem żadnych możliwości, aby ustalić przedmiot spadku, w tym pozostałe długi.
Zdaniem Sądu Rejonowego nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawczyniB. S. (2)iA. B.zasadnie domagali się stwierdzenia uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku.
Jednocześnie Sąd Rejonowy uznał, iż wnioskodawcaJ. B.nie wykazał, aby po jego stronie zaistniały okoliczności usprawiedliwiające uchylenie się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Podkreślić należy, iż wnioskodawca mieszkał wspólnie zK. B.i pozostawał z nim dobrych stosunkach, a zatem poprzez wspólne, codzienne funkcjonowanieJ. B.winien posiadać wiedzę, co do przedmiotu sprawy. Faktyczne wspólne zamieszkiwanie wyklucza bowiem przesłankę braku utrzymywania kontaktów. Ponadto wnioskodawca w żaden sposób nie udowodnił okoliczności podnoszonej w uzasadnieniu wniosku, iż zamieszkiwał z konkubiną pod innym adresem niż adres zameldowania. Podkreślić w tym miejscu należy, iż w toku postępowaniaJ. B.nie kwestionował faktu wspólnego, ciągłego zamieszkiwania z bratem, a nadto powyższe potwierdziły wyjaśnienia wnioskodawczyni oraz zeznania świadka.
W tym stanie rzeczy Sąd Rejonowy oddalił wniosekJ. B.jako niezasadny.
W przedmiocie kosztów Sąd na zasadzieart. 520 § 1 k.p.c.orzekł, iż każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.
WnioskodawcaJ. B.zaskarżył postanowienie w części.
W uzasadnieniu apelacji podniósł, że Sąd Rejonowy błędnie ustalił, iż zamieszkiwał wspólnie wraz z ojcem i bratem. O stałym zamieszkaniu nie może świadczyć fakt jego zameldowania ponieważ zamieszkiwał w mieszkaniu konkubiny. Jego wizyty w domu wiązały się z odwiedzinami ojca, w czasie wizyt brat był zawsze pijany i nie mógł nim rozmawiać na temat jego finansów.
Wskazując na powyższe wnosił o uwzględnienie wniosku.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje; apelacja jest uzasadniona.
Z poczynionych prawidłowo przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych wynika, że spadkodawcaK. B.był osobą nie pracującą, bez majątku i uzależnioną od alkoholu.
WnioskodawcaJ. B., tak jak i jego rodzeństwo nie zamieszkiwał wraz z ojcem i bratemK.. Jak wskazał w uzasadnieniu wniosku zamieszkiwał wraz z konkubiną pod innym adresem, ale był tylko zameldowany w miejscu zamieszkiwania spadkodawcy. Przyznał, że odwiedzał ojca, ale z bratem nie rozmawiał nigdy na temat jego długów.
W świetle tak poczynionych ustaleń faktycznych uznać należy, że również wnioskodawcaJ. B.nie miał możliwości, aby ustalić stan spadku. Skoro zmarły jego brat nie pracował, nie miał majątku, był uzależniony od alkoholu w wyniku czego kontakt z nim był utrudniony, to zgodzić się należy z wnioskodawcą, iż nie miał możliwości powzięcia wiadomości o ewentualnych długach brata.
W najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego zgodnie jest przyjmowane, że w wypadkach wyjątkowych, w szczególności gdy za nieodebranie w terminie oświadczenia spadkobierca nie ponosi winy, sąd może nie uwzględnić upływu tego terminu przez wzgląd na zasady współżycia społecznego –art. 5 k.c.( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12.04.2018 r., w sprawie II CSK 485/17, Legalis numer 1744110; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15.03.2018 r., w sprawie III CZP 110/17, Leglis numer 1770783).
Stanowisko w/w Sąd Okręgowy w składzie niniejszym w pełni podziela.
Zdaniem Sądu II instancji w sprawie niniejszej zachodzi także w przypadkuJ. B.wyjątkowy wypadek, gdzie w/w nie ponosi ze względu na zasady współżycia społecznego winy za niezłożenie w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku.
W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie zostało wydane z obrazą prawa materialnego i dlatego na podstawieart. 386§ 1 k.p.c.Sąd Okręgowy dokonał zmiany pkt 2 i orzekł jak w sentencji.

SSA w SO Arkadiusz Lisiecki

SSA w SO Grzegorz Ślęzak      SSR Witold Uchroński