Sąd Rejonowy w Gdyni
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 980/17
Data wyroku: 2018-07-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Nowicka-Midziak
Słowa kluczowe: Nieważność umowy
Podstawa prawna: art.58§1 i 2 kc w zw. z art. 189 kpc

Sygn. akt: I C 980/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
G., dnia 19 lipca 2018r
Sąd Rejonowy w Gdyni, I Wydział Cywilny
Przewodniczący: SSR Małgorzata Nowicka - Midziak
Protokolant: Małgorzata Wilkońska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2018r
sprawy z powództwa Prokuratora Rejonowego w Kępnie działającego na rzeczS. S.
przeciwko Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo – Kredytowej im. F.S.z siedzibą wG.
o ustalenie

1
oddala powództwo;

2
nie obciąża Prokuratora Rejonowego w Kępnie działającego na rzeczS. S.kosztami procesu.

Sygn. akt I C 980/17

UZASADNIENIE
Prokurator Rejonowy w Kępnie, działający na rzeczS. S., wniósł pozew przeciwko Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo – Kredytowej im. F.S.wG., domagając się ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z poręczenia umowy pożyczki (kredyt konsumencki) nr(...)zawartej w dniu 14.01.2015r wK.pomiędzyH. S. (1), jako pożyczkobiorcą iS. S.jako poręczycielem, z powodu sfałszowania podpisuS. S..
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 14.01.2015r wK.H. S. (1)zawarłumowę pożyczki nr (...)z pozwaną, a jako poręczyciela wskazano żonęH. S. (2)S.. Na umowie widnieje podpis poręczycielki, przy czymS. S.nie wiedziała o fakcie zawarcia takiej umowy przez męża, ani nie poręczała takiej pożyczki. W toku postępowania przygotowawczego w sprawie o sygn. akt PR Ds 865/2016 Prokuratury Rejonowej w Kępnie powołano biegłego z zakresu badania pisma ręcznego i dokumentów, który stwierdził, że podpisy o treści(...)pod umową, jak i na załącznikach do umowy nie są autentycznymi podpisamiS. S.. Ustalono również, że mążS. H.S., emerytowany funkcjonariusz Policji, jest chory na nowotwór mózgu. Zdaniem Prokuratora umowa poręczenia zawarta przezS. S.jest nieważna na podstawieart. 58§1 i 2 k.c.
Prokurator wskazał również, że należność wynikająca z umowy została zaspokojona przez osobę, która może w przyszłości wystąpić z roszczeniem regresowym z tego tytułu przeciwkoS. S., dlatego trzeba wyeliminować z obrotu prawnego umowę, która jest nieważna.
(pozew k. 2 – 4; pismo przygotowawcze k. 111 i V akt)
S. S.nie przystąpiła do procesu w charakterze powódki.
(zpo zawiadomienia i pouczenia k. 79 akt)
W odpowiedzi na pozew, pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc brak interesu prawnego w ustaleniu jakiego się domaga Prokurator. Pozwana przyznała, żeH. S. (1)w dniu 14.01.2015r zawarł z pozwaną zaskarżoną umowę, która została poręczona przez poręczyciela podpisanego jako(...). Przedmiotowa pożyczka była spłacana terminowo do lipca 2016r. Następnie w związku z powstaniem zadłużenia przeterminowanego, pozwana kierowała wezwania do zapłaty do pożyczkobiorcy i poręczyciela. W dniu 19.12.2016r pożyczka została całkowicie spłacona przelewem na rachunek przeznaczony do dokonywania spłat. W ocenie pozwanej, Prokurator nie wykazał interesu prawnego w sprawie. Poręczenie jest akcesoryjne. Poręczyciel nie odpowiada, gdy zobowiązanie dłużnika wygasło. Poręczenie wygasło z chwila wygaśnięcia długu głównego. W przedmiotowej sprawie zadłużenie z tytułu zaskarżonej umowy pożyczki zostało spłacone, a spłaty nie dokonała poręczycielka.
Pozwana wskazała również, że Prokurator nie wykazał podstawy na jakiejfirma (...)spłaciła zobowiązanie kredytobiorcy i może wystąpić z roszczeniem regresowym do poręczyciela zgodnie z treściąart. 518 k.c.Zgodnie z powołanymart. 518 k.c.zgoda dłużnika na wstąpienie przez spłacającego dług w prawa wierzyciela winna być pod rygorem nieważności wyrażona na piśmie.
(odpowiedź na pozew k. 81 – 85, pismo przygotowawcze k. 117-119 akt)
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 14.01.2015r pomiędzy pozwaną Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo – Kredytową im. F.S.wG.aH. S. (1)została zawarta umowa pożyczki (kredyt konsumencki) nr(...). Z treści dokumentów wynika, że poręczycielem zobowiązania jestS. S..S. S.zawiadomiła organy ścigania o podejrzeniu podrobienia jej podpisu jako poręczyciela na przedmiotowej umowie. W wyniku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w Kępnie w sprawie o sygn. akt PR Ds.865.2016, po zasięgnięciu opinii biegłego do spraw badania dokumentów, biegły ustalił, że podpisy pod przedmiotową umową i zawarte w załącznikach do niej, nie są autentycznymi podpisamiS. S.. Pozwana nie kwestionuje, że umowa pożyczki w zakresie poręczenia nie została podpisana przezS. S..H. S. (1)jest chory na nowotwór mózgu i nie był w stanie odpowiedzieć żonie na jej pytania związane z umową. Pozwana nie sprzedała należności wynikającej z zaskarżonej umowy na rzecz innego podmiotu czy osoby.
(okoliczności niesporne ustalone w oparciu o umowę z dnia 14.01.2015 k. 9-31 akt, opinię biegłego z dn. 7.04.2017r k. 35- 52 akt, oświadczenie pozwanej na rozprawie w dniu 15.03.2018r k. 126 akt, płyta k. 127 akt, zeznaniaS. S.k. 235 akt, płyta 236 akt, oświadczenie pozwanej na rozprawie w dniu 12.07.2018r k.239, płyta k. 240 akt)
Zobowiązanie wynikające z wyżej opisanej umowy było regularnie spłacane do lipca 2016r przezH. S. (1), następnie pozwana wzywała pożyczkobiorcę i poręczyciela do spłaty długu. W dniu 19.12.2016r zobowiązanie wynikające z umowy zostało w całości na rzecz pozwanej spłacone. Przelewu dokonał(...)Obrót WierzytelnościamiK. A..S. S.nie znaK. A., nie wie jakie relacje łączyły go zH. S. (1), nie wie nic na temat jakiejkolwiek umowy zK. A.. Nikt nie zwracał się do niej o zwrot spłaconego zobowiązania, oprócz wezwań kierowanych wcześniej przez pozwaną. Nie jest przeciwko niej prowadzone postępowanie egzekucyjne.
(dowód: potwierdzenie wpłat k. 97-98 akt, zeznaniaS. S.k. 235 akt, płyta 236 akt)
Sąd zważył, co następuje:
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez strony tj. umowy pożyczki z dnia 14.01.2015r z załącznikami, opinii biegłego ds. technicznego badania pisma oraz potwierdzenia dokonanych wpłat z tytułu pożyczki, które nie budzą wątpliwości co do ich wiarygodności, a nadto żadna ze stron ich nie kwestionowała co do istnienia i zawartych treści, zatem brak było podstaw do odmowy dania im wiary.
Ponadto Sąd oparł się również na zeznaniachS. S., uznając je za w pełni wiarygodne. Nie były zakwestionowane przez strony.S. S.wskazała, że nie poręczała zaskarżonej umowy, co pozostawało poza sporem, że nie spłacała w grudniu 2016r pożyczki wynikającej z umowy, że nie znaK. A., nie zawierała z nim żadnej umowy, nie wie kto spłacił zobowiązanie z tytułu pożyczki.
W niniejszej sprawie Prokurator domagał się ustalenia nieistnienia umowy poręczenia pożyczki zawartej w dniu 14.01.2015r., wskazując, żeS. S.nie podpisała umowy poręczenia. W konsekwencji powództwo zostało oparte naart. 58 § 1 i 2 k.c.w zw. zart. 189 k.p.c
W związku z treścią odpowiedzi na pozew, Sąd rozważał czy Prokuratorowi działającemu na rzeczS. S.przysługuje interes prawny w ustaleniu jakiego się domaga. Zwrócić bowiem należy uwagę, iżart. 189 k.p.c.ma charakter materialnoprawny, a interes prawny stanowi merytoryczną przesłankę takiego powództwa o ustalenie, która decyduje o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, że wymieniony w powództwie stosunek prawny lub prawo istnieje bądź nie istnieje. Stanowi zatem przesłankę dopuszczalności powództwa. Powództwo o ustalenie stosunku prawnego lub prawa powinno być skierowane przeciwko podmiotowi prawa, który istnienie czy też jak w niniejszej sprawie nieistnienie tego stosunku prawnego kwestionuje czy też narusza, albo rości sobie również własne prawa. Wskazać też należy na utrwalony w orzecznictwie i doktrynie pogląd, że interes prawny uzasadniający wniesienie powództwa o ustalenie nie zachodzi wówczas, gdy możliwe jest w istniejącej sytuacji powództwo o świadczenie (por m.in.: orz. SN z dnia 13 kwietnia 1965r. II CR 266/64, OSPiKA 1066/6-8/166) lub gdy zainteresowany może na innej drodze osiągnąć w pełni ochronę swoich praw (tak m. in.: wyrok SN z dnia 22 listopada 2002r, IV CKN 1519/00, LEX nr 78333, por. też: wyrok SN z dnia 6 czerwca 1997 r., II CKN 201/97, M. Prawn. 1998/2/3, wyrok SN z dnia 21 stycznia 1998 r., II CKN 572/97, wyrok SN z dnia 29 marca 2001 r., I PKN 333/00, Prok. i Pr. 2002/2/43).
W niniejszej sprawie pomiędzy stronami nie istnieje spór czy przedmiotowa umowa jest ważna. Pozwany nie kwestionował bowiem faktu, żeS. S.nie podpisała umowy poręczenia pożyczki.S. S.nie zawarła więc skutecznie umowy z pozwaną i nie jest zobowiązana do świadczenia zgodnie z umową. Należność wynikająca z umowy została spłacona przezK. A., prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie obrotu nieruchomościami.S. S.nie zawierała z nim żadnej umowy, nie wyrażała zgody na spłatę długu, czy na wstąpienie w prawa wierzyciela w żadnej formie. Nie zostały spełnione przesłanki zart. 518 k.c.Powód nie udowodnił, żeK. A.był za dług wynikający z umowy odpowiedzialny osobiście lub pewnymi przedmiotami majątkowymi, lub że przysługuje mu prawo przed którym spłacona wierzytelność ma pierwszeństwo zaspokojenia, czy że działał za zgodą dłużnika wyrażoną pod rygorem nieważności na piśmie. Pozwana nie sprzedała wierzytelności wynikającej z umowy.S. S.nie była wzywana do zapłaty należności z umowy przez inne podmioty niż przez pozwaną, przed spłatą zobowiązania. Wobec powyższego uznać należało, że po stronie Prokuratora, działającego na rzeczS. S., nie istnieje interes prawny w ustaleniu jakiego się domaga.
Z tych też względów Sąd w punkcie 1 wyroku na podstawieart. 58 § 1 i 2 k.c.w zw. zart. 189 k.p.c.oddalił powództwo.
O kosztach Sąd orzekł na podstawieart. 102 k.p.c.nie obciążając Prokuratora kosztami procesu. Sąd uznał, że Prokurator występując z pozwem nie miał żadnej wiedzy kto i na jakiej podstawie dokonał spłaty zobowiązania umownego, nie miał wiedzy o tym, że pozwana nie sprzedała wierzytelności z tytułu zaskarżonej umowy osobom trzecim. Nie miał informacji o tym kto, kiedy i jaką należność z tytułu umowy zapłacił. Wszystkie okoliczności były przedmiotem postępowania dowodowego w niniejszym postępowaniu. Prokurator wystąpił z pozwem, chroniąc słuszne interesy osoby poszkodowanej przestępstwem, tym samym zasady współżycia społecznego przemawiają za odstąpieniem od obciążania Prokuratora kosztami zastępstwa procesowego strony przeciwnej.