Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 48/18
Data wyroku: 2018-10-30 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Hanna Woźniak
Słowa kluczowe: Dział spadku
Podstawa prawna: art. 687 kpc
Teza: Rozkładając dokonanie spłaty wartości udziału spadkowego na raty sąd bierze pod uwagę usprawiedliwione interesy zarówno uprawnionego do spłaty, jak i zobowiązanego do spłaty.

Sygn. akt: I Ns 48/18

POSTANOWIENIE
Dnia 30 października 2018 r.
Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Hanna Woźniak

Protokolant

sekretarz sądowy Magdalena Strzelecka

po rozpoznaniu w dniu 30 października 2018 r. w Wąbrzeźnie na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. T.
z udziałemW. S.,G. T.,A. T.,A. R.
a) o podział majątku wspólnego b) o dział spadku poU. T.

postanawia:

1
dokonać podziału majątku wspólnegoU. T.iJ. T.oraz działu spadku poU. T.córceM.iG.zmarłej dnia 31 października 2013 roku wW.o wartości 58.500 (pięćdziesiąt osiem tysięcy pięćset) złotych obejmującego udział ½ (jedną drugą) część we własności zabudowanej nieruchomości położonej wŁ.o pow. 0,52.86 ha, dla której Sąd Rejonowy wW.prowadziksięgę wieczystą nr (...)w ten sposób, że udział ten przyznać na wyłączną własnośćJ. T.synowiJ.iG. P.(...)bez obowiązku spłat na rzeczG. T.,A. T.iA. R.,

2
tytułem spłaty wartości udziału w majątku spadkowym zasądzić odJ. T.na rzeczW. S.kwotę 10.968,75 (dziesięć tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt osiem 75/100) złotych, która będzie płatna w trzech ratach:

– I rata w kwocie 5.000 (pięć tysięcy) złotych do dnia 31 grudnia 2018r.,
– II rata w kwocie 3.000 (trzy tysiące) złotych do dnia 31 grudnia 2019r.,
– III rata w kwocie 2.968,75 (dwa tysiące dziewięćset sześćdziesiąt osiem 75/100) złotych do dnia 31 grudnia 2020r.,
przy czym niezapłacenie którejkolwiek raty w terminie powoduje, że cała niespłacona należność staje się natychmiast wymagalna z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od pierwszego dnia zwłoki do dnia zapłaty,

3
tytułem rozliczenia nakładów poniesionych na majątek spadkowy zasądzić odW. S.na rzeczJ. T.kwotę 148,11 (sto czterdzieści osiem 11/100) złotych, która będzie płatna do dnia 31 grudnia 2018r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od pierwszego dnia zwłoki do dnia zapłaty,

4
zasądzić odW. S.na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Wąbrzeźnie kwotę 725,58 (siedemset dwadzieścia pięć 58/100) złotych tytułem połowy wydatków poniesionych w sprawie, a w pozostałej części wydatkami obciążyć Skarb Państwa,

5
zasądzić od Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Wąbrzeźnie na rzecz radcy prawnegoM. K.kwotę 2.952 (dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dwa) złote brutto tytułem pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu,

6
ustalić, że w pozostałym zakresie wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

SSR Hanna Woźniak

ZARZĄDZENIE
(...)
(...)
Sędzia:H. W.
Sygn. akt I Ns 48/18

UZASADNIENIE
J. T.złożył wniosek o podział majątku wspólnego i dział spadku po żonieU. T.zmarłej dnia 31 października 2013r. poprzez przyznanie mu na wyłączną własność udziału ½ części w zabudowanej nieruchomości położonej wŁ.o wartości 50.000 zł ze spłatą stosownie do wartości udziału dla uczestnikaW. S., a bez spłat na rzecz uczestników postępowaniaG. T.,A. T.iA. R..
Wszyscy uczestnicy co do zasady poparli wniosek, jedynieW. S.zakwestionował wartość nieruchomości podaną przez wnioskodawcę oraz domagał się spłaty jednorazowej, a nie ratalnej proponowanej przez wnioskodawcę.

Sąd ustalił, co następuje:
U. T.córkaM.iG.zmarła 31 października 2013 roku wW.. Spadek po niej odziedziczyli: mążJ. T.do ¼ części, dzieci jej iJ.:G. T.,A. T.iA. R.oraz syn z pierwszegozwiązku – (...)po 3/16 części (dowód: odpis postanowienia I Ns(...)– k.8).
W skład spadku poU. T.wchodzi udział ½ (jedna druga część) we własności nieruchomości o pow. 0,52.86 ha położonej wŁ.zabudowanej przedwojennym domem jednorodzinnym, dla której Sąd Rejonowy wW.prowadziksięgę wieczystą nr (...)(dowód: wydruk treściksięgi wieczystej (...)– k.9-13).
Wartość udziału w nieruchomości podlegającego dziedziczeniu według jej stanu na dzień otwarcia spadku, a według cen aktualnych na dzień orzekania wynosi 58.500 zł (dowód: opinia biegłego – k.55-90).
WnioskodawcaJ. T.jest emerytem, jego emerytura wynosi 920 zł netto miesięcznie (fakt podany do protokołu przez pełnomocnika wnioskodawcy, niekwestionowany przez uczestników postępowania – nagranie rozprawy z 10 kwietnia 2018r. od 00:15:31 do 00:16:28).
Od daty śmierci spadkodawczyni cały podatek od nieruchomości opłacał wnioskodawcaJ. T.(dowód: informacja – k.41).

Sąd zważył, co następuje:
Sąd podzielił wnioski końcowe opinii biegłego albowiem żadna ze stron w zakreślonym terminie nie złożyła do niej zastrzeżeń, a Sąd z urzędu nie dopatrzył się żadnych uchybień. Opinia została sporządzona jasno i logicznie. Sąd nie miał problemu z prześledzeniem toku rozumowania biegłego i ze stwierdzeniem, że wnioski końcowe logicznie wypływają z przeprowadzonych obliczeń. Sąd dał wiarę treści dokumentu o opłacaniu podatku od nieruchomości przez wnioskodawcę albowiem został on wystawiony przez upoważniony do tego organ, a jego treść nie była kwestionowana w toku postępowania.
Zgodnie zart.684 i art.686 kodeksu postępowania cywilnego(kpc) skład i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd, który może zasięgnąć opinii biegłego w sprawie wymagającej wiadomości specjalnych (art.278§1w zw. zart.13§2 kpc). W postępowaniu działowym sąd rozstrzyga także o istnieniu zapisów zwykłych, których przedmiotem są rzeczy lub prawa należące do spadku, jak również o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów i spłaconych długów spadkowych. Pierwszeństwo co do sposobu działu spadku ma wola spadkobierców wyrażona w ich zgodnym wniosku. Dopiero w braku zgodnego wniosku (art.687 kpc) dział spadku będzie rozpoznany według przepisówkodeksu cywilnegoi kodeksu postepowania cywilnego.
Współwłasność rzeczy w zamyśle ustawodawcy jest stanem przejściowym, o czym świadczy treśćart.210§1 kodeksu cywilnego(kc): „każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności”.Kodeks cywilnyprzewiduje kilka sposobów wyjścia ze współwłasności, tak aby każdy, nawet bardzo skomplikowany stan faktyczny, umożliwił zniesienie współwłasności.Art.211 kcstanowi: „Każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.” W sprawie niniejszej ani wnioskodawca ani uczestnicy nie wnosili o taką formę zniesienia współwłasności. Zgodnie zart.212§1 kc, jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi. Natomiast §2 tego artykułu przewiduje, że rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisówkodeksu postępowania cywilnego. Natomiast jeśli ustalono dopłaty lub spłaty, to §3 przewiduje, że sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych. Roszczenie o zniesienie współwłasności nie ulega przedawnieniu (art.220 kc).
Art.618§1 kpcstanowi: „w postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd rozstrzyga także spory o prawo żądania zniesienia współwłasności i o prawo własności, jak również wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy.
Przenosząc zacytowaną wyżej treść przepisów na realia niniejszej sprawy należy stwierdzić, że spadkobiercy zgłosili zgodny wniosek co do sposobu działu spadku poU. T., zatem sąd orzekający jest tym wnioskiem związany i nie może wybrać innego sposobu zniesienia współwłasności. Zgodnie z wolą spadkobierców udział w nieruchomości spadkowej ma przejść na wyłączną własnośćJ. T.bez spłat na rzecz jego dzieci, natomiast ze spłatą dlaW. S.. Wysokość spłaty wynika z opinii biegłego, której uczestnikW. S.nie kwestionował. Jedynym punktem spornym był termin i sposób uiszczenia spłaty. Wnioskodawca, powołując się na swoje możliwości płatnicze, wnosił o rozłożenie spłaty na trzy raty, na okres nieco przekraczający dwa lata. Uczestnik stanowczo domagał się spłaty jednorazowej w możliwie najkrótszym terminie. W takiej sytuacji Sąd był zobowiązany rozważyć interesy zarówno zobowiązanego, jak i uprawnionego do spłaty. Jedynym źródłem dochoduJ. T.jest emerytura w bardzo skromnej wysokości. Mimo to wnioskodawca ostatecznie zaproponował, że pierwszą ratę w wysokości 5.000 zł, a więc w wysokości prawie połowy należnej spłaty, jest w stanie zapłacić już po dwóch miesiącach od dnia wydania postanowienia, a pozostałe dwie raty – na koniec 2019 i 2020r. W ocenie Sądu propozycja ta jest korzystna dlaW. S.: okres spłaty nie jest nadmierny, a już pierwsza nieodległa rata stanowi istotną wartość ekonomiczną. Gdyby natomiast Sąd zasądził spłatę jednorazową, na którą wnioskodawca nie ma potrzebnych środków, to w drodze egzekucji komorniczejW. S.mógłby uzyskiwać miesięcznie jedynie 25% emerytury wnioskodawcy pomniejszone o opłatę należną komornikowi, a więc sumy całkowicie niesatysfakcjonujące.
Sąd nie mógł wziąć pod uwagę alternatywnego stanowiskaW. S.o pozostawienie nieruchomości nadal we współwłasności wobec braku możliwości jednorazowej spłaty w nieodległym terminie po stronie wnioskodawcy. Jak wskazano wyżej, współwłasność jest stanem przejściowym, a każdy ze współwłaścicieli ma prawo żądać jej zniesienia. Sąd jest takim wnioskiem związany.
Wobec zgłoszenia przez wnioskodawcę do rozliczenia ciężarów związanych z nieruchomością w postaci uiszczonego podatku, Sąd rozliczył te kwoty stosownie do wysokości udziałuW. S.. Podkreślić przy tym należy, że obowiązek uiszczania podatku ma charakter administracyjny i nie jest w ogóle powiązany z faktem korzystania lub niekorzystania z nieruchomości. Jedynym kryterium jest bycie jej właścicielem lub współwłaścicielem.
Z tych względów na podstawieart.687 kpci212§1 i §3 kcpostanowiono jak w pkt. 1 i 2 postanowienia.
Na podstawieart.618§1 kpcorzeczono jak w pkt. 3 postanowienia.
Orzeczenie o kosztach (pkt 4, 5 i 6) ma oparcie w treściart.520§1 kpc. Opinia biegłego była w sprawie dopuszczona tylko w interesie uczestnikaW. S., który jako jedyny kwestionował wartość nieruchomości spadkowej. W tej sytuacji Sąd uznał, że powinien on ponieść koszty tej opinii, jednakże tylko w połowie, aby nie odbierać zasądzonej spłacie realnej dla uczestnika wartości ekonomicznej. Koszty pełnomocnika z urzędu, który był ustanowiony dla wnioskodawcy, winien pokryć Skarb Państwa w związku ze zwolnieniem wnioskodawcy od kosztów sądowych, a wysokość tych kosztów wynika z §4 w zw. z §8 pkt 5 i §11 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2015r., poz. 1805).
SSR Hanna Woźniak

ZARZĄDZENIE

1

(...),

2
(...)

Sędzia: