Sąd Okręgowy w Tarnowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 389/17
Data wyroku: 2018-03-08 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION
Sędziowie: Edward Panek, Mariusz Sadecki
Słowa kluczowe: Droga konieczna
Podstawa prawna: Art. 145 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Sygn. akt I Ca 389/17

POSTANOWIENIE
Dnia 8 marca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Tarnowie – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Edward Panek (sprawozdawca)

Sędziowie:
Protokolant:

SSO Mariusz Sadecki
SSO Wiesław Grajdura
starszy sekretarz sądowy Paweł Chrabąszcz

po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2018 r. w Tarnowie
na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. W.iE. W.
przy uczestnictwieJ. B.,L. B.,J. Z.,J. D.,J. K.,K. K. (1),D. B.,K. Z.,M. Z.,I. Z.,U. W.,M. D.,Z. B.iE. K.
o ustanowienie służebności drogi koniecznej
na skutek apelacji uczestniczekK. Z.iM. Z.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Dąbrowie Tarnowskiej
z dnia 30 maja 2017 r., sygn. akt I Ns 4/15
postanawia:

1

zmienić zaskarżone postanowienie w punktach VI i VII w ten sposób, że wymienioną w punkcie VI kwotę: „1.632,70 zł” zastąpić kwotą: „2.340,51 zł”, eliminując z orzeczenia punkt VII;

2

oddalić apelację w pozostałym zakresie;

3

orzec, że wnioskodawcy i uczestnicy ponoszą koszty związane ze swym udziałem w postępowaniu apelacyjnym;

4

przyznać od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Tarnowie na rzecz adwokataI. P.kwotę 295,20 zł tytułem wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora uczestnikaJ. K.w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt I Ca 389/17

Uzasadnienie postanowienia Sądu Okręgowego w Tarnowie

z dnia 8 marca 2018 roku.
Wnioskodawcy :E. W.iJ. W.wnieśli o ustanowienie za wynagrodzeniem - na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej wL.oznaczonej jakodziałka nr (...), objętej KW nr(...)– służebności drogi koniecznej przez działki uczestniczek :K. Z.iM. Z., tj.działkę nr (...)obrębuL., objętą KW nr(...)orazdziałkę nr (...)obrębuL., objętą KW nr(...), biegnącej istniejącym szlakiem drożnym o szerokości około 4m, północnym krańcemdziałek: nr (...)– z zachodu na wschód oddziałki nr (...)w kierunkudziałki nr (...)będącej drogą gminną.
Wskazany powyżej szlak służebny odpowiadał opisanemu w toku postępowania przez biegłego sądowego z zakresu geodezji wariantowi nr I przebiegu drogi koniecznej .
Wnioskodawcy wnieśli także o ustanowienie za wynagrodzeniem na rzecz każdoczesnych właścicieli nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)idziałkę nr (...)służebności drogi koniecznej przezdziałkę nr (...)obrębuL., objętą KW nr(...), własnościI. Z., biegnącej po stronie północnej tej działki , zdziałki wnioskodawców nr (...)dodziałki wnioskodawców nr (...).
Na uzasadnienie żądań wniosku wnioskodawcy podali, że z powodu braku dostępudziałki nr (...)do drogi publicznej , od wielu lat komunikacja odbywała się dotychczasowym szlakiem drożnym o szerokości 4 m, biegnącym północnym krańcemdziałek : nr (...)( obecnie nr(...)) – z zachodu na wschód oddziałki nr (...)w kierunkudziałki nr (...), będącej drogą gminną. Wnioskodawcy podali, żeI. Z.iJ. Z.nie zabraniali im, a wcześniej ich poprzedniczce prawnejM. W.korzystania z komunikacji dotychczasowym szlakiem, a co więcej strony dokonały nawet wstępnych ustaleń w kwestii sporządzeniau notariusza umowy dotyczącej obciążenia nieruchomości uczestniczek stanowiącychdziałki : nr (...)) służebnością gruntową , z wzajemnym ustanowieniem służebności dladziałki nr (...)przezdziałkę wnioskodawców nr (...). Ostatecznie do sporządzenia umowy nie doszło , ponieważ uczestniczka zmieniła zdanie i poprzez usytuowanie na przedmiotowym szlaku ogromnych głazów i kamieni uniemożliwiła wnioskodawcom przejazd do ich nieruchomości .
Wnioskodawcy nadto podnieśli , iż w izolacji pozostaje również ichdziałka nr (...), która jest częściowo zalesiona i dla prawidłowego wykorzystywania wymaga ona połączenia zdziałką nr (...), a następnie z drogą publiczną .
Uczestnicy :U. W.,M. D.,Z. B.iD. B.poparli wniosek.
Uczestniczki :I. Z.,M. Z.iK. Z.wniosły o oddalenie wniosku podnosząc, że szlak biegnący przezdziałki : nr (...)nie był szlakiem stale służącym dla dojazdu dodziałki nr (...). Wnioskodawcy i ich poprzednicy prawni korzystali bowiem z dojazdu dodziałki nr (...)szlakiem prowadzącym przezdziałkę nr (...), a następnie brzegiemdziałek : nr (...). Taki stan rzeczy istniał od wielu lat, o czym świadczy prowadząca tym szlakiem droga. Uczestniczki podały, żedziałki : nr (...)są przeznaczone pod budowę budynków mieszkalnych, zatem obciążenie ich służebnością na rzeczdziałki nr (...)w sposób znaczący ograniczy możliwość zagospodarowania terenu pod budowę. Działki te z uwagi na planowane siedliska zostaną w przyszłości dla bezpieczeństwa ogrodzone. I z tego powodu – zdaniem uczestniczek - obciążenie tychże działek służebnością drogi koniecznej jest niekorzystne , albowiem korzystanie ze szlaku będzie łączyło sięz koniecznością otwierania i zamykania bram. Uczestniczki wskazały, że istnieje możliwość poprowadzenia alternatywnego szlaku przezdziałki : nr (...), który rozwiąże problem dostępu do drogi publicznej także dodziałki nr (...)(szlakiem przezdziałki : nr (...)).
Ostatecznie pełnomocnik uczestniczek :K. Z.,M. Z.,I. Z.wniósł o ustanowienie służebności zgodnie z wariantem nr III przedstawionymw opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji .
Ewentualną zgodę na ustanowienie służebności na rzeczdziałki nr (...)wedle wariantu nr I uczestniczki uzależniły od wzajemnego ustanowienia służebności przezdziałkę nr (...)na rzeczdziałki nr (...).
UczestnikJ. Z.przychylił się do stanowiska uczestniczek :K. Z.,M. Z.iI. Z..
Kurator uczestnikaJ. K.wniósł ostatecznie o ustanowienie służebności drogi koniecznej wedle wariantów nr I lub nr III .
Postanowieniem z dnia 30 maja 2017 roku (sygn. akt I Ns 4/15) Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej:

I
ustanowił na rzecz nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)położonej wL., objętej KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej IV Wydział Ksiąg Wieczystych służebność drogi koniecznej przejazdu i przechodu szlakiem o szerokości cztery metry oznaczonym kolorem czerwonym jako odcinek A-B na zalegającej w aktach na karcie 772 mapie do ustalenia służebności sporządzonej przez biegłego geodetęJ. J.wpisanej w dniu 30 sierpnia 2016 roku do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnegoi kartograficznego nr(...):

- przezdziałkę nr (...)położoną wL., objętą KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej IV Wydział Ksiąg Wieczystych, jej północnym skrajem o długości 67 metrów,
- przezdziałkę nr (...)położoną wL., objętą KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej IV Wydział Ksiąg Wieczystych , jej północnym skrajem o długości 57 metrów ;

II
ustanowił na rzecz nieruchomości stanowiącejdziałki : nr (...)położonej wL., objętej KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej IV Wydział Ksiąg Wieczystych służebność drogi koniecznej przejazdu i przechodu szlakiem o szerokości cztery metry oznaczonym kolorem czerwonym jako odcinek G - H na zalegającej w aktach na karcie 772 mapie do ustalenia służebności sporządzonej przez biegłego geodetęJ. J.wpisanej w dniu 30 sierpnia 2016 roku do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nr(...):

- przezdziałkę nr (...)położoną wL., objętą KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej IV Wydział Ksiąg Wieczystych o długości 16 metrów,
- przezdziałkę nr (...)położoną wL., objętą KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej IV Wydział Ksiąg Wieczystych o długości 6 metrów ;

III
zasądził od wnioskodawców :E. W.iJ. W.na rzecz uczestniczkiM. Z.kwotę 2.179 zł tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności , płatną w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się niniejszego postanowienia, z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnieniaw płatności powyższej kwoty w terminie ;

IV
zasądził od wnioskodawców:E. W.iJ. W.na rzecz uczestniczkiK. Z.kwotę 2.322 zł tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności , płatną w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się niniejszego postanowienia, z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w płatności powyższej kwoty w terminie ;

V
zniósł wzajemnie koszty postępowania między stronami,

VI
nakazał ściągnąć od wnioskodawców :J. W.iE. W.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Dąbrowie Tarnowskiej kwoty po 1.632,70 zł od każdego z nich tytułem zwrotu wydatków na koszty opinii biegłych wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa - Sąd Rejonowyw Dąbrowie Tarnowskiej,

VII
nakazał ściągnąć od uczestniczek :K. Z.iM. Z.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Dąbrowie Tarnowskiej kwoty po 707,81 zł od każdej z nich tytułem zwrotu części wydatków na koszty opinii biegłejR. W.wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa - Sąd Rejonowyw Dąbrowie Tarnowskiej,

VIII
przyznał od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Dąbrowie Tarnowskiej kuratorowi nieznanego z miejsca pobytu uczestnikaJ. K.adwokatowiI. P.wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł.

Wydając tej treści rozstrzygnięcie , Sąd I instancji poczynił następujące ustalenia faktyczne:
Nieruchomość stanowiącadziałkę nr (...)o powierzchni 0,4 ha idziałkę nr (...)o powierzchni 1,18 ha , położona w miejscowościL., gminaD.objęta KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej stanowi własnośćJ. W.iE. W.na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Nadziałce nr (...)są zabudowania i wnioskodawcy mieszkają tam od 2008 roku. Nadziałce nr (...)dawniej było pole uprawne, a teraz jest tam las i nieużytek. Działki te nie leżą bezpośrednio przy żadnej drodze publicznej, nie mają prawnie zagwarantowanego dostępu do drogi publicznej, nie mają ustanowionej służebności.
Nieruchomość składająca się zdziałki nr (...)(powstała z podziałudziałki nr (...)) o powierzchni 1,5300 ha położona w miejscowościL., gminaD.objęta KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej stanowi własnośćM. Z.. W wymienionej księdze wieczystej ujawniona jest służebność gruntowa - nieodpłatnie i na czas nieoznaczony - polegająca na prawie przejazdu i przechodu przezdziałkę nr (...)wzdłuż jej północnej granicy na całej jej długości pasem drogi cztery metry szerokim oraz pasem drogi cztery metry szerokim biegnącym przezdziałkę nr (...)wzdłuż jej północnej granicy na całej jej długości , następnie skręcającym na południe wzdłuż jej zachodniej granicy na całej jej długości.
Nieruchomość stanowiącadziałkę nr (...)o powierzchni 0,3119 ha położona w miejscowościL., gminaD.uległa podziałowi nadziałkę nr (...)o powierzchni 0,2963 ha idziałkę nr (...)o powierzchni 0,0156 ha.
Nieruchomość stanowiącadziałkę nr (...)o powierzchni 0,2963 ha położona w miejscowościL., gminaD.objęta KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej stanowi własnośćM. Z.. Nadziałce nr (...)znajduje się budynek mieszkalny w budowie.
Działka nr (...)stanowi własność GminyD..
Nieruchomość stanowiącadziałkę nr (...)o powierzchni 0,3300 ha położona w miejscowościL., gminaD.objęta KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej stanowi własnośćK. Z.. Jest to działka siedliskowa, na której znajdują się zabudowania i mieszka tam rodzinaZ.. Wksiędze wieczystej nr (...)ujawniona jest służebność gruntowa - nieodpłatnie i na czas nieoznaczony - polegająca na prawie przejazdu i przechodu przezdziałkę nr (...)wzdłuż jej północnej granicy na całej jej długości pasem drogi cztery metry szerokim oraz pasem drogi biegnącym przezdziałkę nr (...)wzdłuż jej północnej granicy na całej jej długości , następnie skręcającym na południe wzdłuż jej zachodniej granicy na całej jej długości, cztery metry szerokim oraz przezdziałkę nr (...)wzdłuż jej północnej granicy, na całej jej długości, pasem drogi cztery metry szerokim - na rzecz każdoczesnych właścicieli nieruchomości położonej we wsiL.składającej się zdziałki nr (...).
Nieruchomość stanowiącadziałkę nr (...)(powstała z pgr(...)) o powierzchni 0,6100 ha położona w miejscowościL., gminaD.objęta KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej stanowi własnośćK. Z.. Wksiędze wieczystej nr (...)ujawniona jest służebność gruntowa - nieodpłatniei na czas nieoznaczony - polegająca na prawie przejazdu i przechodu przezdziałkę nr (...)wzdłuż jej północnej granicy na całej jej długości pasem drogi cztery metry szerokim oraz pasem drogi biegnącym przezdziałkę nr (...)wzdłuż jej północnej granicy na całej jej długości , następnie skręcającym na południe wzdłuż jej zachodniej granicy na całej jej długości, cztery metry szerokim oraz przezdziałkę nr (...)wzdłuż jej północnej granicy, na całej jej długości, pasem drogi cztery metry szerokim - na rzecz każdoczesnych właścicieli nieruchomości położonej we wsiL.składającej się zdziałki nr (...). W wymienionej księdze wieczystej ujawniona jest służebność gruntowa - nieodpłatnie i na czas nieoznaczony na rzecz każdoczesnych właścicieli nieruchomości położonej we wsiL.składającej się zdziałki nr (...)- polegająca na prawie przejazdui przechodu przezdziałkę nr (...)wzdłuż jej północnej granicy na całej jej długości pasem drogi cztery metry szerokim.
Nieruchomość stanowiącadziałkę nr (...)o powierzchni 0,3117 ha położona w miejscowościL., gminaD.objęta KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej stanowi własnośćK. Z., która planuje na niej budowę domu. Z własnością tej działki związana jest służebność przejazdu i przechodu przezdziałkę nr (...)(wzdłuż jej północnej granicy pasem o szerokości 4 m).Działka nr (...)jest częściowo uprawiana rolniczo.K. Z.od około 6 lub 7 lat dojeżdża ze swojejdziałki siedliskowej nr (...)do drogi publicznej w ten sposób, że wjeżdża z niej nadziałki : nr (...), a następnie przejeżdża przez swojądziałkę nr (...)w miejscu oddalonym około 4 m od granicy z działką wnioskodawcówi tamtędy dostaje się na szlak oznaczony przez biegłego jako odcinek A-B.
Nieruchomość stanowiącadziałkę nr (...)idziałkę nr (...)o łącznej powierzchni 2,8900 ha położona w miejscowościL., gminaD.objętaKW (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej stanowi własnośćD. B.(poprzedni właściciele toJ. B.iL. B.). Nieruchomość jest obciążona służebnością przechodu i przegonu północną częściądziałki nr (...)wzdłuż granicy zdziałkami : nr (...)pasem o szerokości 6 m na rzecz każdoczesnych właścicielidziałki nr (...).
Nadziałce nr (...), która stanowi łąkę istnieje polna droga, którą dojeżdżał do pola dziadek uczestnikaD. B.. Droga nie jest urządzona, zostały tam nawiezione kamienie w stertach. Teren ten jest podmokły i między gruzem stoi woda. Drogą tą dojeżdża do polaD. B.ciągnikiem i innymi maszynami rolniczymi. Droga jest błotnista i nie można nią przejechać samochodem.J. W.iE. W.nie korzystali z tej drogi. Przez miesiąc jeździły tą drogą uczestniczki:K. Z.iM. Z., gdyż miały grząską drogę.
Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej postanowieniem z dnia 30 października 1979 roku (sygn. akt I Ns 526/79) ustanowił służebność drogi koniecznej ( prawo przechodu, przejazdu i przechodu bydła na uwięzi ) szlakiem drożnym przebiegającym z zachodu na wschód w poprzekdziałki nr (...)własnościF.iG. K.oraz południowym krańcemdrogi nr (...)własnościM. W.na rzeczdziałek : nr (...)własnośćJ. B..
Nieruchomość stanowiącadziałkę nr (...)położona w miejscowościL., gminaD.jest drogą objętą KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej i stanowi własność GminyD..
Nieruchomość stanowiącadziałkę nr (...)o powierzchni 0,1188 ha położona w miejscowościL., gminaD.objęta KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej stanowi własność GminyD..
Nieruchomość stanowiącadziałki : nr (...)o łącznej powierzchni 4,07 ha położonaw miejscowościL., gminaD.objęta KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej stanowi własnośćJ. D.. Za domemJ. D.znajdowała się nieutwardzona ścieżka, którą dochodzono także dodziałek : nr (...). GdyK. K. (2)karczował las, przechodził po działceJ. D..
Nieruchomość stanowiącadziałkę nr (...)o powierzchni 0,15 ha położona w miejscowościL., gminaD.objęta KW nr(...), prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej stanowi własnośćG. B..
Nieruchomość stanowiącadziałkę nr (...)o powierzchni 0,33 ha położona w miejscowościL., gminaD.objęta KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej stanowi własnośćU. W..
Nieruchomość stanowiącadziałkę nr (...)o powierzchni 0,0156 ha położona w miejscowościL., gminaD.objęta KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej stanowi własność GminyD..
Od strony drogi publicznej stanowiącejdziałkę nr (...)znajduje się zjazd częściowo wyasfaltowany, następnie brama wjazdowa nadziałce nr (...)z siatki metalowej na metalowych słupkach wbetonowanych w ziemię. Z lewej strony tej bramy znajduje się słup elektryczny nr(...). Szerokość bramy wjazdowej wynosi 3,45 m, zaś odległość lewego słupka bramy wjazdowej do słupa energetycznego nr(...)wynosi 90 cm. Szlak prowadzący w kierunku nieruchomości wnioskodawców stanowiącejdziałkę nr (...)jest pokryty piachem, ubity , pośrodku jest trawiasty pas, po prawej i lewej stronie znajdują się duże głazy i kamienie.
Szlak drożny wyznaczony jest widocznymi z prawej i lewej strony przęseł bramy fragmentami betonu, w dalszej części w kierunku działki wnioskodawców ulega niewielkiemu obniżeniu. Z lewej strony szlaku drożnego w kierunku posesji wnioskodawców widoczne są betonowe elementy. Na granicydziałek : nr (...)znajduje się brama osadzona na betonowych słupkach składająca sięz drewnianych żerdzi . W tym miejscu szlak drożny jest ubity, po środku znajduje się trawiasty pas. Obecnie na tym szlaku znajduje się jeszcze jedna brama na granicy międzydziałkami : nr (...). Wszystkie bramy postawiłJ. Z.z rodziną. Bramy te stoją w poprzek szlaku i nie są zamykane na kłódki.Działka nr (...)jest ogrodzona ze wszystkich stron ogrodzeniem z siatki. Pomiędzydziałką nr (...)a szlakiem drożnym nie ma ogrodzenia.
W granicydziałek : nr (...)na gruncie nie ma widocznego szlaku drożnego. Po prawej stronie znajdują się drzewa. Z lewej strony znajduje się pas gruntu, na którym wcześniej rosły drzewa, a obecnie jest on pokryty ściółką. Na wprost znajduje się słup energetyczny nr(...), z prawej strony słupa znajduje się ogrodzenie ze sznurków na drewnianych palach, dalej budynek mieszkalny nadziałce nr (...). Na tym terenie widoczna jest ścieżka o szerokości około 20 cm, teren jest porośnięty trawą nieutwardzony. Za domem znajduje się studzienka kanalizacyjna, widoczne jest obniżenie terenu w kierunku stawu. Pomiędzy domem a stawem rosną drzewa. Pomiędzy domem a drzewami widoczna jest linia energetyczna napowietrzna. Teren jest porośnięty trawą, wokół domu jest ogrodzony sznurkami na drewnianych palach. Po zewnętrznej stronie ogrodzenia widoczny jest pojedynczy słup elektryczny nr(...). Po wewnętrznej stronie ogrodzenia znajduje się drzewo świerk oraz krzak bzu. Szlak ten łączy się z drogą utwardzoną. Teren po lewej stronie szlaku jest obniżony, grząski, widoczne są zastoiska wody. Bezpośrednio za słupem teren obniża się, teren jest grząski około 1 m od słupa. Przy wjeździe na część siedliskową posesjiG. B.widoczna jest brama na metalowych przęsłach. Od strony drogi publicznej znajduje się wjazd na mosteko szerokości 9 m, widoczny jest wyżwirowany wjazd nadziałkę nr (...). Szlak ten jest obecnie zagrodzony, przy stawie nie ma przejazdu.
Wjazd nadziałkę nr (...)przebiega po mostku znajdującym się przy drodze publicznej i szlak ten przebiega prosto w odległości 10,50 m od granicydziałki nr (...), tylko w odległości około 1 m od krawędzi asfaltu widoczny jest ślad wyżwirowania mostku, w dalszej części szlak jest trawiasty, miejscami widoczna jest ziemia. Szerokość mostku wjazdowego wynosi 5,48 m. Po prawej stronie szlaku drożnego znajduje się grunt uprawny, po lewej stronie łąka. Miejscami na drodze są widoczne ślady utwardzenia drogi cegłówkami i kamieniami. Z prawej strony znajduje się ogrodzenie posesjiK. Z.wykonane z drewnianych słupów i siatki metalowej o dużych oczkach. Droga była nieutwardzona z trawiastymi koleinami, a w 2016 roku zostały usypane na niej w kilku miejscach kupki kamieni.
Przy granicydziałek : nr (...)po prawej stronie szlaku drożnego znajduje się wjazd nadziałkę nr (...). Z lewej strony szlaku drożnego widoczny jest staw, szlak drożny przebiega między ogrodzeniemposesji nr (...)i nr(...). Droga przy wjeździe nadziałkę nr (...)jest utwardzona częściowo,w dalszej części jest utwardzona hasiem. Oczko wodne zostało wykopane przez ojca uczestniczkiK. Z.około 10 lat temu. Na przestrzeni lat oczko wodne uległo zwiększeniu w sposób naturalny.
Nieruchomość wnioskodawców oznaczona jakodziałka nr (...)orazdziałka nr (...)nie ma prawnie zagwarantowanego dostępu do drogi publicznej.
Możliwe warianty poprowadzenia szlaku drogi koniecznej to:

1
Szlak nr I biegnie oddrogi publicznej nr (...)z punktu A w kierunku zachodnim północnym skrajemdziałki nr (...), następnie północnym skrajemdziałki nr (...)dodziałki nr (...)w punkcie B. Szlak nr I stanowi drogę gruntową utwardzoną żwirem i piaskiem, między koleinami znajduje się pas porośnięty trawą, przeciętna szerokość drogi na odcinku A-1 wynosi 3,40m, następnie szlak biegnie dalejw kierunku zachodnim przezdziałkę nr (...)drogą utwardzoną i droga biegniew obniżeniu w stosunku do odcinka A-1, z widocznym pasem trawnika między koleinami szlaku.

Szlak nr I , tj. odcinek A-1-B stanowi prostą drogę oddziałki nr (...)dodrogi gminnej nr (...). Na tym szlaku w punkcie A znajduje się brama i w punkcie 1 brama prowizorycznego ogrodzenia, na końcu szlaku w punkcie B, tj. granicydziałek nr (...)znajduje się brama z żerdzi. Szlak nr I nadziałce nr (...)zajmuje powierzchnię 268 m(
    2)( 67 mb x 4m ) , a nadziałce nr (...)powierzchnię 228 m(
    2 )( 57 mb x 4m ) . Ogółem szlak nr I o długości 124mb zajmuje powierzchnię 496 m(
    2).

2
Szlak nr II biegnie oddziałki nr (...)w kierunku północnym z punktu C przezdziałkę nr (...)do punktu 2 , następnie dalej w kierunku północno-zachodnim przezdziałkę nr (...)do punktu 4 , gdzie szlak przechodzi nadziałkę nr (...)orazdziałkę nr (...)tak, że szlak nr II biegnie w części podziałce nr (...)i w drugiej części podziałce nr (...)do punktu 5, a druga część szlaku podziałce nr (...)do punktu 6.

Szlak nr II biegnie odcinkami C-2-3-4-5-6-D. Odcinek 6-D stanowi drogę dojazdową dodziałki nr (...)i tam odcinek szlaku stanowi drogę gruntową utwardzoną. Na odcinku C- 2 szlak stanowi na gruncie ścieżkę, na gruncie są drzewa. Bezpośrednio w sąsiedztwie szlaku znajduje się słup energetyczny nr(...). W punkcie 2 szlak przechodzi nadziałkę nr (...), gdzie w granicach tej działki znajduje się część stawu. W punkcie 6 szlak nr II wchodzi nadziałkę nr (...)i stanowi drogę gruntową , która biegnie do punktu D. Grunt na szlaku nr II jest podmokły.
Szlak ten na odcinku między punktami 3-5 biegnie po granicy dwóch działek, na odcinku C-2-3-4-5-6 żadna droga nie istnieje, zaś urządzenie drogi nadziałce nr (...), która biegnie w wodzie stawu jest w aspekcie gospodarczo-ekonomicznym nieracjonalne. Szlak nr II ma długość 121 mb.

3
Szlak nr III biegnie od drogi publicznej z punktu E w kierunku zachodnim przezdziałki : nr (...)dodziałki nr (...). Szlak nr III biegnie odcinkami przez punkty E-7-8-F, przecina on niekorzystnie na odcinku E-7działkę nr (...), która ma powierzchnię 2,93 ha, odcinając od całości jej areału pas gruntu o szerokości 10,50 m od granicy z sąsiednią działką. Szlak jest nieutwardzony, jest to pas gruntu o widocznych koleinach porośnięty trawą pośrodku na obszarzedziałki nr (...). Odcinek G-H stanowi na gruncie drogę gruntową utwardzoną z wyjeżdżonymi koleinami z pasem trawiastym między koleinamiz ogrodzeniem z siatki metalowej po obu stronach. Pas drożny ma szerokość 2,40 m, odległość między siatkami wynosi 4,75 m. Szlak ten wymaga nakładów na jego urządzenie i niekorzystnie przecinadziałkę nr (...)na dwie części.

Zajmuje on nadziałce nr (...)powierzchnię 488 m2( 122 mb x 4 m ) , a nadziałce nr (...)powierzchnię 52 m2( 13 mb x 4 m ) . Ogółem szlak nr IIIo długości 135 mb zajmuje powierzchnię 540 m2.
Wysokość jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej na rzeczdziałki nr (...)według wariantu nr I szlakiem A-B wynosi: 3.708 zł, w tym: kwota 2.179 zł dla właścicieladziałki nr (...), kwota 1.529 zł dla właścicieladziałki nr (...). Szlak nr I nadziałce nr (...), której właścicielką jestM. Z.zajmuje powierzchnię 268 m2( 67 mb x 4 m ) . Wynagrodzenie za ustanowienie służebności drogi koniecznej na rzeczdziałki nr (...)wynosi 2.179 zł.
Wysokość jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności szlakiem G-H wynosi: 793 zł, w tym:
- wynagrodzenie za ustanowienie służebności drogi koniecznej dla właścicieladziałki nr (...)wynosi 216 zł;
- wynagrodzenie za ustanowienie służebności drogi koniecznej dla właścicieladziałki nr (...)wynosi 577 zł.
Szacunkowa wartość jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej na rzeczdziałki nr (...)według wariantu nr III wynosi 5.891 zł.
WnioskodawcyE. W.iJ. W.mieszkają w domu nadziałce nr (...)od 2008 roku. Docierają oni do tej działki szlakiem oznaczonym przez biegłego jako szlak A-B, tamtędy przechodzą i przejeżdżają. Z tego szlaku korzysta rodzina wnioskodawców i osoby ich odwiedzające. Wcześniej , od 2000 roku z tego szlaku korzystał wnioskodawcaJ. W., który jeździł tamtędy do ciotki.
Droga nadziałce nr (...)idziałce nr (...)została utworzona ( utwardzona ) w 2011 roku, wcześniej była tam łąka, na której pasły się krowy. W miejscu, gdzie obecnie jest droga, była ścieżka, którą przejeżdżano rowerami. Na nawierzchni tego szlaku tj. nadziałce nr (...)znajdują się kamienie. Droga na tej działce została utwardzona kamieniem, gruzem, hasiem, cegłówkami, materiałem sypkim. Drogę utwardziłJ. Z.wożąc gruz. Ze szlaku A-B korzystają uczestnicy :J. Z.,K. Z.,M. Z.i ich rodzina.
Początkowo między wnioskodawcami a rodzinąZ.nie było żadnych sporów, ponieważ oni korzystali z przejazdów przez podwórko wnioskodawców do swojego domu, ale gdy zagrodzili im ten szlak to wnioskodawcy zagrodzili im wjazd na swoje podwórko od ich strony. Strony popadły w konflikt i ostatecznie nie doszło między nimi do porozumienia co do ustanowienia służebności. WtedyJ. Z.utwardził drogę przezdziałki : nr (...). Gdy droga ta była naprawiana, wnioskodawca przejeżdżał przez działkęB., a kilka razy za domemG. B.koło stawu. Listonosz w latach 2003-2004 dostawał się do wnioskodawców szlakiem A-B po działkach uczestniczekM. Z.iK. Z..
Czasami rodziceJ. W.korzystali z dojazdu przezdziałkę nr (...). W czasach kiedy wnioskodawcy nie mieli samochodu, czasem chodzili obok stawu. Droga ta jest jednakże wąska i przechodzenie nią nie jest bezpieczne.
WnioskodawcyE. W.iJ. W.od paru lat nie korzystają zdziałki nr (...), gdyż nie mają do niej dojazdu. Nadziałce nr (...)znajduje się las. Dawniej było tam pole, które uprawiali, a teraz jest tam nieużytek. Wnioskodawcy jedynie czasami korzystają z grzecznościowego dojścia dodziałki nr (...)przez działkę paniW..Działka nr (...)jest niezabudowana, około 70% jej powierzchni zajmuje las, a 30% stanowi pole uprawne. Poprzedni właścicieldziałki nr (...)siał tam zboże, a wnioskodawcy uprawiali ziemniaki. Wnioskodawcy korzystają z lasu , pozyskując drzewo na opał. Najczęściej chodzą nadziałkę nr (...)pieszo, ale gdy potrzebują przywieźć drzewo to robią to za pomocą ciągnikaz przyczepką.
M. W.( poprzednia właścicielkadziałki nr (...)) nie miała żadnych pojazdów i dostawała się na swoją działkę jedynie pieszo, szlakiem oznaczonym obecnie jako wariant nr II , tj. ścieżką koło stawu za ogrodzeniem i miała jeszcze dwa inne możliwe dojścia do swojej działki , tzn. wedle wariantu nr III i wariantu nr I . Najczęściej korzystała z wariantu nr II, bo był on najkrótszy, a z wariantu nr III w okresie żniw, gdyż kombajn dojeżdżał tamtędy bezpośrednio do jej działki.M. W.nie doznawała żadnych przeszkód w korzystaniu z przejazdu przez działki uczestniczekM. Z.iK. Z., tj. szlakiem nr I . Tym szlakiem przejeżdżały do jej działki maszyny rolnicze.
Dziadek wnioskodawcy i wynajmowani przez niego pracownicy dojeżdżali do pola szlakiem A-B przez działki uczestniczek. OdwiedzającaM. W.rodzina dojeżdżała do jej domu nadziałce nr (...)również szlakiem A-B i tamtędy był wożony do jej domu węgiel i siano.
Dziadek uczestniczkiK. Z.pozwoliłM. W.na dojazd i dojście dodziałki nr (...). W zamian za toM. W.zgodziła się by dziadek uczestniczkiK. Z.dostawał się do swojego sadu przez jejdziałkę nr (...). Około 6-7 lat temu, kiedy wprowadzili się wnioskodawcy, to zagrodzili swoją działkę uniemożliwiając dojazd do sadu, co stało się przyczyną sporów.K. Z.i jej rodzice dojeżdżają do drogi publicznej drogą, która znajduje się wzdłużdziałki nr (...), a następnie skręcają na swoją działkę i dalej mają swoją urządzoną drogę.
W rozważaniach prawnych Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie zart. 145 k.c., jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej. Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Jeżeli potrzeba ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej, a między zainteresowanymi nie dojdzie do porozumienia, Sąd zarządzi - o ile to jest możliwe - przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej. Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy .
Sąd Rejonowy wskazał, iż przeprowadził oględziny, w toku których ustalono, że nieruchomość wnioskodawców stanowiącadziałki : nr (...)nie posiada odpowiedniego prawnie uregulowanego dostępu do drogi publicznej, tzn. nie jest połączona z żadną drogą publiczną, znajduje się w izolacji od sieci dróg publicznych. Z tego względu Sąd uznał za usprawiedliwione żądanie ustanowienia drogi koniecznej na rzecz każdoczesnego właścicieladziałki nr (...).
Rozważając wybór trasy drogi koniecznej , Sąd Rejonowy miał na uwadze wskazane powyżej kryteria , a więc - stosownie do treściart. 145 § 2 i 3 k. c.– dążył do tego , by przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpiło z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić , jak również by przebieg drogi koniecznej nie kolidował z interesem społeczno-gospodarczym .
W świetle tych kryteriów Sąd I instancji za najodpowiedniejszy uznał wariant nr I przebiegu drogi koniecznej , a to z tego powodu , że :
- droga w tym wariancie istnieje w terenie i biegnie bezpośrednio od drogi publicznej do nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...),
- droga ta jest przystosowana do przejazdu i jej urządzenie nie wymaga znacznych nakładów,
- drogą tą wykonywany jest dojazd do pól, jej szerokość jest odpowiedniai z przejazdu korzystają także inne osoby, w tym uczestniczki:M. Z.,K. Z.oraz osoby należące do ich rodziny,
- szlak według tego wariantu nie prowadzi przez siedlisko, tylko północnym skrajemdziałek : nr (...)( użytkiem zielonym w postaci łąki ) ,
- służebność wedle tego wariantu nie koliduje z koncepcją zabudowydziałek : nr (...).
Jednocześnie Sąd Rejonowy odrzucił pozostałe dwa warianty drogi koniecznej opisane przez biegłego sądowego z zakresu geodezji . I tak ustanowienie służebności drogi koniecznej szlakiem nr II Sąd Rejonowy uznał za niemożliwez uwagi na istniejący w pobliżu szlaku staw .
Co się zaś tyczy wariantu nr III , to Sąd I instancji wskazał na niekorzystny przebieg szlaku , powodujący odcięcie północnej części działki o powierzchni 760 m2od pozostałej części uprawnej gruntu . Nadto Sąd Rejonowy zwrócił uwagę , iż droga na szlaku nr III jest tylko częściowo utwardzona ( na odcinku 13 mb ) , a pozostały odcinek szlaku o długości 122 mb jest nieutwardzony, widoczne są na nim koleinyi jest on porośnięty trawą pośrodku. Tak więc przeprowadzenie drogi koniecznej po tym szlaku wiązałoby się z koniecznością urządzenia drogi i poniesienia na ten cel znacznych nakładów.
Dokonując wyboru wariantu nr I , Sąd I instancji ustalił należne uczestniczkom:M. Z.iK. Z.wynagrodzenie za ustanowienie służebności drogi koniecznej w oparciu o opinię biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomościR. W..
O kosztach postępowania orzekł Sąd I instancji na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.
W związku z tym , że wydatki poniesione na opinie biegłych sądowychw kwocie 4.681,02 zł zostały tymczasowo pokryte ze środków Skarbu Państwa, Sąd I instancji postanowił – na zasadzie art. 113 ust. 1 w zw. art. 83 ust. 2 ustawyo kosztach sądowych w sprawach cywilnych - ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Dąbrowie Tarnowskiej od wnioskodawcówJ. W.iE. W.kwoty po 1.632, 70 zł , a od uczestniczekK. Z.iM. Z.kwoty 707,81 zł .
Na podstawie§ 8 pkt 3 oraz § 2 ust 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonejz urzęduw zw. z § 1 ust 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 roku w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej Sąd przyznał od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Dąbrowie Tarnowskiej kuratorowi nieznanego z miejsca pobytu uczestnikaJ. K.adwokatowiI. P.wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł.
Z powyższym postanowieniem nie zgodziły się uczestniczki :K. Z.iM. Z., które w złożonej apelacji zaskarżyły rozstrzygnięcia zawarte w punktach : I, III, IV, V i VII orzeczenia .
Orzeczeniu Sądu I instancji - w zaskarżonej części - uczestniczki zarzuciły :

1
naruszenie przepisów postępowania tj:

a
art. 233 § 1 k.p.c.polegające na wybiórczej i błędnej ocenie materiału dowodowego poprzez:

- uznanie szlaku oznaczonego w aktach sprawy jako szlak nr I, jako najbardziej optymalnego do wyznaczenia jako droga konieczna, podczas gdy w toku postępowania wykazano, że to szlak nr III - biorąc pod uwagę całokształt okoliczności - powinien zostać uznany za najodpowiedniejszy,
- uznanie, że urządzenie drogi na szlaku nr III wiązałoby się ze znacznymi nakładami,
- uznanie, że wyznaczenie jako droga konieczna, szlaku nr III spowoduje odcięcie częścidziałki nr (...), w sytuacji w której odcięcie takie już istnieje,
- przyjęcie za opinią biegłego, wynagrodzenia za ustanowienie drogikoniecznej w wysokości 2.179 zł na rzeczM. Z.oraz kwoty 2.322 zł na rzeczK. Z., w sytuacji w której jego wysokość ustalona została na podstawie cen gruntu z miejscowości oddalonych od nieruchomości uczestniczek, bez uwzględnienia faktu zabudowania jednej z działeki zmiany jej zagospodarowania w trakcie postępowania co miało wpływ na zaniżenie wynagrodzenia należnego uczestniczkom ,

b
art. 520 § 2 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w którejz uwagi na sprzeczność interesów wnioskodawców i uczestniczek postępowania, koszty te powinny zostać w całości nałożone na wnioskodawców;

2
naruszenie prawa materialnego w postaci:

-

art. 145 § 2 k.c.poprzez jego błędną wykładnię i wydanie orzeczenia w sprawie ustanowienia przebiegu drogi koniecznej przy braku rozważenia obciążenia nieruchomości przez które droga konieczna ma prowadzić, w szczególnościw kontekście istnienia kilku alternatywnych szlaków;

art. 145 § 3 k.c.poprzez jego błędną wykładnię i wydanie orzeczenia bez uwzględnienia interesu społeczno-gospodarczego nieruchomości władnących i obciążonych, w szczególności bez rozważenia czy ustanowiona służebność nie będzie pogłębiać konfliktów sąsiedzkich, powstałych pierwotnie z winy wnioskodawców.

Powołując się na tak sformułowane zarzuty apelujące wniosły o zmianę zaskarżonego postanowienia we wskazanej części poprzez ustanowienie na rzecz nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)położoną wL., objętej KW nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej IV Wydział Ksiąg Wieczystych służebności drogi koniecznej przejazdu i przechodu szlakiem oznaczonym jako wariant nr III, tj. przezdziałki : nr (...).
Na wypadek nieuwzględnienia tego żądania skarżące wniosły o zmianę postanowienia w zakresie punktów : III i IV (wysokość wynagrodzenia) i przyznanie uczestniczkom :K. Z.iM. Z.tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności kwoty odpowiedniej, ustalonej w oparciu o rzeczywistą wartość nieruchomości, a także stopień ich obciążenia. Nadto uczestniczki wniosłyo obciążenie wnioskodawców kosztami postępowania za obie instancje, a także przyznanie od wnioskodawców na rzecz uczestniczekK. Z.orazM. Z.poniesionych kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa według norm przepisanych za obie instancje.
W uzasadnieniu środka odwoławczego uczestniczki podniosły, że Sąd I instancji w nieuzasadniony sposób odrzucił szlak nr III, jako możliwość poprowadzenia drogi do nieruchomości wnioskodawców , tj.działki nr (...).W zaskarżonym rozstrzygnięciu Sąd w całości oparł się na opinii biegłego z zakresu geodezji dotyczącej wyboru szlaku drogi koniecznej. Skutkowało to powtórzeniemw końcowym postanowieniu argumentacji przemawiającej za wyborem szlaku nr I jako najkorzystniejszego, zawartej w opinii z dnia 24 lipca 2013 roku. Tymczasem Sąd nie jest związany opinią biegłego i sam powinien ocenić zasadność uznania konkretnego szlaku za najlepszy. W ocenie skarżących niezrozumiała jestkonkluzja Sądu I instancji, jakoby urządzenie drogi na szlaku nr III wiązało sięz koniecznością poczynienia znacznych nakładów. W swojej opinii biegły stwierdza, że szlak nr III jest pasem gruntu, z koleinami porośniętymi trawą. Nie stwierdza on jednak, że droga ta nie nadaje się do korzystania. W zakresie nakładów, stwierdzone zostało jedynie, że szlak nr I nie wymaga żadnych prac przygotowawczych,a w zakresie szlaku nr III brak jest uwag na ten temat. W ocenie apelujących szlak nr III był używany zarówno przez wnioskodawców jak i uczestniczki, co świadczy o jego porównywalnej użyteczności ze szlakiem nr I.
Skarżące zarzuciły, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę zmiany charakteru i przeznaczenia ich działek, które kiedyś stanowiły pola, a obecnie stanowią siedliska, na których uczestniczki planują wznieść domy. Apelujące podniosły, że nie jest wykluczone określenie trasy służebności w całkowitym oderwaniu od dotychczasowej praktyki, jeśli droga taka lepiej odpowiada przesłankom zart.145 § 2 i 3 k.c.Wybór szlaku prowadzącego przez nieruchomości zabudowane,w sytuacji istnienia szlaku prowadzącego przez niezamieszkałe nieużytki jest -w ocenie skarżących - nie do pogodzenia z obowiązkiem oceny przez Sąd obciążenia nieruchomości, a także z faktem zaognionego już konfliktu między stronami. Wybór szlaku nr III - w uznaniu apelujących – doprowadziłby do mniejszego obciążenia nieruchomości służebnych , a nadto szlak ten jest także lepiej urządzony.
Wreszcie – zdaniem apelujących – o kosztach postępowania Sąd winien był orzec w oparciu oart. 520 § 2 k.p.c., jako że interesy wnioskodawców i uczestników były przeciwstawne. Skoro orzeczeniem według pierwotnego wniosku zainteresowani byli wyłącznie wnioskodawcy, to właśnie oni powinni ponieśćw całości koszty postępowania, w tym wydatki związane z opiniami biegłych sądowych .

Sąd Okręgowy rozważył, co następuje:
Apelacja uczestniczek doprowadziła jedynie do zmiany rozstrzygnięciaw zakresie kosztów postępowania , natomiast zasadnicze zarzuty odnoszące się do orzeczenia co do istoty sprawy okazały się niezasadne .
Skarżące kwestionując w swojej apelacji orzeczenie co do istoty sprawy sformułowały zarówno zarzuty odnoszące się do podstawy faktycznej , jak i zarzuty naruszenia prawa materialnego .
Zastrzeżenia związane z podstawą faktyczną rozstrzygnięcia przybrały postać zarzutu naruszenia przepisuart. 233 § 1 k.p.c.polegającego na wadliwie przeprowadzonej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego .
W orzecznictwie od dawana wskazuje się , że skuteczne postawienie przez skarżącego zarzutu naruszenia przepisuart. 233 § 1 k.p.c.wymaga wykazania – przy użyciu argumentów jurydycznych - że Sąd I instancji uchybił podstawowym regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów oraz że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Apelujący obowiązany jest więc przytoczyć – w odniesieniu do konkretnego dowodu błędnie jego zdaniem ocenionego – okoliczności wskazujące na wadliwość przeprowadzonej kontroli z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów zart. 233 § 1 k.p.c.; nie może zaś ograniczyć się do zaprezentowania stanu faktycznego wynikającego z odmiennego od Sądu I instancji przekonania o doniosłości (wadze) poszczególnych dowodów (zob. wyrok Sądu Naj. z dnia 14 stycznia 2000 roku, III CKN 1169/99, OSNC z 2000 roku, Z. 7 – 8 poz. 139 ; wyrok Sądu Naj. z dnia 25 listopada 2003 roku, II CK 293/02, Lex nr 151622 oraz wyrok Sądu Naj. z dnia7 stycznia 2005 roku, IV CK 387/04, Lex nr 177263).
Apelujące nie zdołały podważyć dokonanej przez Sąd I instancji oceny dowodów , a co za tym idzie , zasadniczych ustaleń faktycznych , które decydowały o wyborze właściwego wariantu przebiegu drogi koniecznej . Ponadto wskazać trzeba , iż część zastrzeżeń powołanych w ramach zarzutu naruszenia przepisuart. 233 § 1 k.p.c.ma nie tyle związek z oceną dowodów co z właściwym zastosowaniem prawa materialnego , tj. powołanego w apelacji przepisuart. 145 k.c.( zarzut wadliwego przyjęcia , że kryteriom zart. 145 k.c.odpowiada szlak służebny oznaczony jako wariant nr I , podczas gdy całokształt okoliczności sprawy przemawiał za wyborem szlaku opisanego jako wariant nr III ) .
Odnosząc się kolejno do zastrzeżeń związanych z podstawą faktyczną , stwierdzić należy , iż nie jest trafny zarzut wadliwych ustaleń w przedmiocie urządzenia ( istniejących utwardzeń ) szlaków w wariantach : nr I i nr III . Wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżących , zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawę do przyjęcia , że szlak opisany jako wariant nr I pod względem istniejących na nim urządzeń ( utwardzeń) przedstawia się zdecydowanie korzystniej aniżeli szlak drogowy oznaczony w opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji jako wariant nr III , a tym samym korzystanie ze szlaku nr III odpowiednio do potrzeb nieruchomości władnącej wymagałoby poczynienia na tenże szlak znaczących nakładów .
Wprawdzie w kwestii nakładów oraz ich zakresu nie wypowiadał się biegły do spraw budowy dróg , ale nie jest prawdą , że ustalenia w tym przedmiocie opierały się wyłącznie na opinii biegłego do spraw geodezji inż.J. J.. Istotnie wymieniony biegły sądowy w opinii zasadniczej z dnia 24 lipca 2013 roku ( k – 361 – 365 ) oraz opinii uzupełniającej z dnia 12 listopada 2013 roku ( k – 431 – 433 ) podał, iż „szlak nr I przedstawia się jako szlak urządzony , bez nakładów” , zaś „szlak nr III wymaga nakładów” , bo tylko na odcinku 13 m droga jest urządzona , zaś nieutwardzony pozostaje odcinek o długości 122 m . Nie był to jednak jedyny dowód, który pozwalał na poczynienie ustaleń w tym przedmiocie .
Sąd I instancji dwukrotnie przeprowadził oględziny nieruchomości władnącej oraz nieruchomości, przez które możliwe jest połączeniedziałki nr (...)z drogą publiczną . W trakcie tych oględzin Sąd Rejonowy sporządził bogatą dokumentację fotograficzną , obrazującą również stan urządzenia szlaków w wariantach : nr I i nr III ( k - 63 – 72 oraz 325 – 339 ) . Sąd I instancji miał zatem możliwość poczynienia ustaleń w tym zakresie w oparciu o bezpośrednie spostrzeżenia na gruncie co do przebiegu i stanu urządzenia szlaków we wszystkich możliwych wariantach .
Niezależnie od tego kolejne oględziny przeprowadziła w dniu 21 lutego 2015 roku biegła sądowa z zakresu szacowania nieruchomościR. W.na potrzeby opinii w przedmiocie określenia wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej . Z tych oględzin również pochodzi dokumentacja fotograficzna przedstawiająca stan szlaków drożnych w wariantach : nr I i nr III ( k – 578 – 606 ) . Warto również podnieść , iż biegła sądowaR. W.uwzględniła stan nawierzchni szlaków wedle wariantu nr I i wariantu nr III przy ustalaniu tzw. współczynnika K . Na potrzeby określenia tegoż współczynnika biegła przy opisie elementu „rodzaj drogi” wyszczególniła cztery zakresy i do każdego z nich przyporządkowała odpowiednie wartości . I tak droga nieutwardzona miała wartość 0,25 , droga fragmentarycznie utwardzona miała wartość – 0,5 , zaś drodze utwardzonej kamieniem i żwirem przypisana została wartość – 0,75 .
Jak wynika z tabeli przedstawiających wyliczenie tzw. współczynnika K , szlak wedle wariantu nr I dla elementu „rodzaj drogi” posiadał wartości : 0,5 ( dladziałki nr (...)) oraz 0,75 ( dladziałki nr (...)) , zaś szlak w wariancie nr III dla tego samego elementu współczynnika ( „rodzaj drogi” ) miał przypisane wartości : 0,25 i 0,50 ( zob. k – 654 – 658 oraz 895 – 896 ) .
Prawdą jest , że w toku postępowania , trwającego przecież od września 2011 roku stan urządzenia szlaku w wariancie nr III ulegał zmianie , zwłaszcza po dokonaniu podziałudziałki nr (...), kiedy to właścicielemdziałki nr (...)stał się uczestnikD. B.. Nadal jednak nie zaszły zmiany uzasadniające twierdzenie , że stan urządzenia szlaku nr III jest korzystniejszy lub równy urządzeniu szlaku w wariancie nr I. Wskazują na to chociażby zeznania uczestnikaD. B.złożone na rozprawie poprzedzającej wydanie końcowego rozstrzygnięciaw sprawie . Otóż uczestnik przyznał wprawdzie fakt wykonania utwardzeń na przedmiotowym szlaku w ostatnim okresie czasu , ale jednocześnie podał , że :
- „autem tam nie przejedzie , bo jest błoto , na tym odcinku około 20 - 30 m od asfaltu” ;
- „teren mojej działki nawet w tym miejscu , gdzie został wywieziony gruz jest podmokły i między gruzem stoi woda” ( k – 983 ) .
Jeśli zaś chodzi o ustalenia Sądu I instancji w kwestii niekorzystnego przebiegu szlaku , który rozdziela północną część działki ( obecnie nr(...)) od pozostałej części tejże nieruchomości , to fakt ten wynika wprost z oznaczenia przebiegu szlaku w wariancie nr III na mapie ewidencji gruntów oraz na sporządzonym przez biegłego z zakresu geodezji szkicu sytuacyjnym .Już natomiast to , czy okoliczność ta powinna decydować o wyborze najodpowiedniejszego wariantu przebiegu drogi koniecznej - zwłaszcza w kontekście podziałudziałki nr (...)oraz ustanowienia na przedmiotowym szlaku przebiegającym przez obecnądziałkę nr (...)służebności gruntowej na rzeczdziałki nr (...)- przynależy do oceny prawnej .
Ostatni zarzut zgłoszony w ramach naruszenia przepisuart. 233 § 1 k.p.c.,a dotyczący ustalenia wysokości wynagrodzenia należnego uczestniczkom za ustanowienie służebności drogi koniecznej również nie zasługuje na uwzględnienie .
Określenie wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej wymaga wiadomości specjalnych , tj. przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości . Sąd I instancji przeprowadził na tę okoliczność dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomościR. W.i na podstawie tejże opinii poczynił ustalenia w przedmiocie wysokości należnych uczestniczkom wynagrodzeń za ustanowienie służebności drogi koniecznej .
Podobnie jak Sąd I instancji , Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zakwestionowania wniosków wynikających z opinii biegłej sądowejR. W..
Wprawdzie dowód z opinii biegłego – jak każdy inny dowód - podlega ocenie Sądu orzekającego na podstawieart. 233 § 1 k.p.c., jednakże w tym przypadkuz uwagi na przedmiot opinii biegłego ( wiadomości specjalne) obowiązują szczególne kryteria oceny do których należą : poziom wiedzy biegłego , podstawy teoretyczne opinii , sposób motywowania sformułowanego w niej stanowiska , stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen , a także zgodność z zasadami logikii wiedzy powszechnej . Jeżeli z punktu widzenia tych kryteriów opinia biegłego nie budzi wątpliwości , to brak jest podstaw do jej kwestionowania ( zob. postanowienie Sądu Naj. z dnia 7 kwietnia 2005 roku , II CK 572/04 , Lex nr 151656 oraz wyrok Sądu Naj. z dnia 15 listopada 2002 roku , V CKN 1354/00, Lex nr 77046 ).
Opinia biegłej sądowejR. W.spełniała powyższe kryteria , co stanowiło wystarczającą podstawę do przyjęcia wniosków z niej wynikających . Biegła w sposób jasny i wyczerpujący wyjaśniła podstawy ustalenia wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej . Istotnymi elementami przy wyliczaniu wynagrodzenia była wartość rynkowa nieruchomości obciążonej służebnością oraz współczynnik korekcyjny , w którym zawierały się okoliczności decydująceo wartości wycenianego prawa . Biegła na potrzeby ustalenia wartości rynkowej nieruchomości dokonała analizy rynku , a następnie na podstawie zespołu cech nieruchomości objętych skontrolowanymi umowami wyodrębniła nieruchomościo cechach zbliżonych do nieruchomości wycenianej . Nie można więc zgodzić sięz zarzutem niewłaściwego doboru nieruchomości przez biegłą sądową na potrzeby wyceny nieruchomości obciążonych służebnością drogi koniecznej . Przede wszystkim trzeba podkreślić , że właściwy dobór nieruchomości mieści się w zakresie wiadomości specjalnych biegłego . Ponadto trzeba wskazać , iż biegła odniosła się już do zastrzeżeń skarżących , które aktualnie przybrały postać zarzutu apelacyjnego w toku postępowania przed Sądem I instancji . Otóż w opinii uzupełniającej z czerwca 2015 roku biegła wyjaśniła , iż zastosowanie podejścia porównawczego do wyceny nieruchomości wymaga wykorzystania do porównań nieruchomości podobnych , które były przedmiotem sprzedaży w okresie poprzedzającym datę wyceny , nie dłuższym niż dwa lata od daty , na którą określa się wartość nieruchomości . Kierując się tymi wskazaniami biegła przeprowadziła analizę transakcji w GminieD., na terenie której znajduje się miejscowośćL.oraz w sąsiedniej GminieO.należącej do tego samego Powiatu(...). Do wyceny ( porównania ) przyjęte zostały wyłącznie transakcje nieruchomościami o przeznaczeniu pod zabudowę mieszkaniowo – zagrodową oraz transakcje nieruchomościami niezabudowanymi , dla których wydane zostały decyzje o warunkach zabudowy . Spośród tych transakcji wybrane zostały nieruchomości najbardziej zbliżone pod względem przeznaczenia , położenia oraz innych cech do nieruchomości wycenianych ( zob. opinia uzupełniająca biegłej sądowejR. W., k – 655 – 656 ) . W kolejnej opinii uzupełniającej z marca 2017 roku wymieniona biegła potwierdziła prawidłowość przyjęcia do wyceny nieruchomości o przeznaczeniu pod zabudowę mieszkaniowo – zagrodową . Biegła jednocześnie wskazała , iż fakt wybudowania nadziałce nr (...)budynku mieszkalnego stanowi dodatkowy argument za prawidłowością przyjętych do obliczeń wartości nieruchomości o przeznaczeniu pod zabudowę mieszkaniowo – zagrodową ( zob. opinia uzupełniająca biegłej sądowejR.w., k – 934 – 936). Co się zaś tyczy określenia wartości współczynnika korekcyjnego , to biegła uwzględniła szereg okoliczności , w tym : ilość osób korzystających ze szlaku , częstotliwość przejazdów i przechodu , rodzaj drogi z punktu widzenia znajdujących się na niej urządzeń ( utwardzeń ) . W oparciu o te okoliczności wyprowadzona została średnia ważona współczynnika dla poszczególnych działek obciążonych służebnością drogi koniecznej .
Wobec bezzasadności zarzutów wymierzonych w podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia , Sąd Okręgowy , podzielając ustalenia faktyczne Sądu I instancji przyjął je za własne .
W stanie faktycznym sprawy powyżej zaprezentowanym na uwzględnienie nie zasługiwał podniesiony w apelacji zarzut naruszenia prawa materialnego , tj.art. 145 k.c., które w ocenie skarżących miało polegać na dokonaniu wyboru przez Sąd I instancji niewłaściwego wariantu przebiegu służebności drogi koniecznej, nieodpowiadającego przewidzianym w tym przepisie kryteriom .
Tak jak podaje Sąd I instancji , przepisart. 145 k.c.jako zasadnicze kryteria , którymi winien kierować się Sąd przy ustanawianiu służebności drogi koniecznej wymienia : potrzeby nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej , najmniejsze obciążenie gruntów , przez które droga ma prowadzić oraz interes społeczno – gospodarczy .
W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się , że przeprowadzenie drogi koniecznej według zasad określonych wart. 145 § 2 zd. 1 k.c.wymaga wyważenia przez Sąd potrzeb i interesów zarówno wnioskodawcy, jak i wszystkich uczestników postępowania, przez których grunty ma przebiegać droga. Z tego punktu widzenia istotne jest, w jaki sposób dotychczas realizowany był dostęp do drogi publiczneji z jakich przyczyn nieruchomość została go pozbawiona, jakie jest stanowisko większości właścicieli gruntów, przez które droga ma przebiegać, jakich czynności czy nakładów wymaga urządzenie drogi, jaki rodzaj i obszar gruntów ma ona zająći czy korzystanie z niej zaspokoi potrzeby nieruchomości władnącej oraz nie obciąży nadmiernie nieruchomości służebnych ( zob. postanowienie Sądu Naj. z dnia 21 marca 1983 roku , III CRN 14/83, OSNCP z 1983 roku , Z. 12, poz. 259 ; postanowienie Sądu Naj. z dnia 14 listopada 1997 roku , II CKN 456/97, Lex nr 319579 oraz postanowienie Sądu Naj. z dnia 26 września 2000 roku , III CKN 413/00, Lex nr 51863 ) .
Jak stąd wynika przepisart. 145 § 2 zd. 1 k.c.nakazuje , aby przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpiło w taki sposób , by przy uwzględnieniu potrzeb nieruchomości pozbawionej odpowiedniego dostępu do drogi publicznej , uszczerbek dla nieruchomości , przez które droga konieczna będzie przebiegać był jak najmniejszy .
W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I instancji ustanawiając służebność drogi koniecznej wedle wariantu nr I nie naruszył przytoczonych powyżej kryteriów branych pod uwagę przy wyborze szlaku odpowiedniego .
Na wstępie rozważań poświęconych zarzutowi naruszenia przepisuart 145 k.c.należy wskazać , iż Sąd I instancji stosując wskazany przepis miał na uwadze wszystkie możliwe połączenia nieruchomości wnioskodawców stanowiącejdziałkę nr (...)z drogą publiczną , o czym świadczą przebieg postępowania dowodowego oraz poczynione w sprawie ustalenia faktyczne . Ostatecznie , z uwagi na bardzo niekorzystny przebieg szlaku w wariancie nr II , Sąd musiał dokonać wyboru pomiędzy szlakami opisanymi jako warianty : nr I i nr III .
Sąd I instancji - przy uwzględnieniu kryteriów zart. 145 k.c.– wskazałw pisemnych motywach jakie argumenty przemawiały za wyborem szlaku oznaczonego jako wariant nr I . Skarżące powołując się na mniejsze obciążenie gruntów w przypadku ustanowienia służebności drogi koniecznej wedle wariantu nr III oraz na brak kolizji takiego przebiegu drogi koniecznej z interesem społeczno – gospodarczym nie zdołały tychże okoliczności wykazać , a przede wszystkim nie zdołały podważyć ustaleń faktycznych , które legły u podstaw takiej oceny Sądu I instancji .
Trafnie zauważa Sąd I instancji , iż szlak w wariancie nr I stanowi najkrótsze oraz najdogodniejsze - z punktu widzenia potrzeb nieruchomości władnącej – połączeniedziałki nr (...)z drogą publiczną . Komunikacja w tym wariancie odbywa się bowiem po już urządzonym szlaku , wymagającym nakładów jedynie na bieżące remonty . Ma również rację Sąd I instancji , iż uszczerbek dladziałek : nr (...)powodowany takim przebiegiem służebności drogi koniecznej nie jest duży , albowiem obciążenie dotyczy północnego krańca nieruchomości , a przede wszystkim tej części gruntu , na którym urządzony jest już szlak , z którego korzystają uczestniczki postępowania oraz członkowie ich rodzin . Ta część gruntu nie jest i nie będzie zatem przeznaczona na inne cele , aniżeli komunikacyjne , tym bardziej , żedziałki : nr (...)obciążone są – wzdłuż północnych ich granic, na całej ich długości , pasem szerokości cztery metry – służebnościami gruntowymi polegającymi na prawie przejazdu i przechodu na rzeczdziałek : nr (...). Jakkolwiek Sąd I instancji nie nawiązywał wprost do interesu społeczno – gospodarczego , to jednak zwrócił uwagę , iż szlak w tym wariancie nie przebiega przez siedlisko , lecz północnym krańcemdziałek : nr (...)i nr(...). W literaturze wskazuje się na niedopuszczalność przeprowadzenia drogi koniecznej przez zabudowania , podwórza ( w pobliżu zabudowań ) , gdyż taki przebieg szlaku powoduje zazwyczaj szczególne utrudnienia w korzystaniuz nieruchomości obciążonej i może stać się źródłem niepożądanych konfliktów sąsiedzkich ( zob. W. Kocon : Droga konieczna , Wyd. Praw. , Warszawa 1977 , str. 42 – 44 ) . W rozpoznawanym przypadku niewątpliwie nie mamy do czynienia z taką sytuacją , albowiem droga konieczna pokrywa się z urządzonym już szlakiem wykorzystywanym również przez inne osoby , którego przebieg nie rodzi jakichkolwiek utrudnień w korzystaniu z nieruchomości obciążonej. Do uczestniczek należała będzie zaś decyzja, czy szlak pozostawić w obrębie ich ogrodzeń( z bramami przejazdowymi ) , czy też wykonać ogrodzenia w taki sposób , aby szlak pozostawał na zewnątrz.
Poza przywołanymi już powodami , za wyborem wariantu nr I przemawiało również i to , że dotychczas zarówno wnioskodawcy , jak i ich poprzedniczka prawnaM. W.wykonywali przejazdy dodziałki nr (...)właśnie po przedmiotowym szlaku . Przejazdy – jak wynika z postępowania dowodowego - nie były natomiast realizowane ( poza pojedynczymi przypadkami ) szlakiem opisanym jako wariant nr III . Nadto szlak w wariancie nr III – na co już wcześniej zwracano uwagę – wymaga przystosowania ( urządzenia ) tak , by stał się odpowiedni do korzystania ,z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości władnącej . Kwestia nakładów na urządzenie szlaku nie stanowi przesłanki decydującej przy wyborze szlaku . Jeśli bowiem Sąd doszedłby do przekonania , że korzystanie ze szlaku wymagającego nakładów na jego urządzenie wiązałoby się ze zdecydowanie mniejszym obciążeniem gruntów , aniżeli korzystanie z alternatywnego szlaku , to dla wyboru właściwego szlaku służebności drogi koniecznej rozstrzygająca byłaby przesłanka najmniejszego obciążenia gruntów .
Poczynione w sprawie ustalenia faktyczne nie dają jednak podstaw do przyjęcia , że korzystanie ze szlaku wedle wariantu nr III odbywałoby się z mniejszym obciążeniem gruntów ( obecnejdziałki nr (...)) , aniżeli korzystanie ze szlakuw wariancie nr I . Po podzialedziałki nr (...)oraz ustanowieniu służebności gruntowej na rzeczdziałki nr (...)istniejącym szlakiem przebiegającym po wydzielonejdziałce nr (...), utraciła na znaczeniu podnoszona przez Sąd I instancji okoliczność niekorzystnego rozdzieleniadziałki nr (...)przez przebiegający szlak.
Trzeba jednak podnieść , iżdziałka nr (...)- w świetle „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego GminyD.” – położona jest w terenach oznaczonych - częściowo – tymi samymi symbolami ( R/M) co działki uczestniczek . Dladziałki nr (...)( przed podziałem ) została również wydana decyzja o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z wykonaniem zjazdu indywidualnego z drogi gminnej ( zob. zaświadczenie BurmistrzaD.z dnia 27 lutego 2015 roku , dołączone do opinii biegłej sądowejR. W., k – 591 – 593 ) .
Mając powyższe na uwadze , Sąd I instancji przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie naruszył więc przepisu prawa materialnego w postaciart. 145 k.c.
Odmiennie od Sądu I instancji , Sąd Okręgowy uznał jedynie , że wydatkamiw kwocie 4.681,02 zł związanymi z opiniami biegłych sądowych z zakresu geodezji oraz z zakresu szacowania nieruchomości , pokrytymi tymczasowo ze środków Skarbu Państwa, winni być obciążeni w całości wnioskodawcy , a to na podstawieart. 113 ust. 1w zw. zart. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnychoraz w zw. zart. 520 k.p.c.
Pomimo niewątpliwie sprzecznych interesów stron ( wnioskodawcówi uczestniczek ), godzi się zauważyć , iż to w interesie wnioskodawców doszło do ustanowienia służebności drogi koniecznej , obciążającej nieruchomości uczestniczek . Wskazane wydatki zostały poniesione na przeprowadzenie czynności ( wydanie opinii biegłych : z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości ) niezbędnych do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia . Sąd w sprawieo ustanowienie służebności drogi koniecznej obowiązany jest bowiem z urzędu rozważyć wszystkie możliwe połączenia nieruchomości z drogą publiczną ,a następnie dokonać wyboru szlaku odpowiedniego , stosownie do kryteriów zart. 145 k.c.Szlak ( szlaki ) powinien być również opisany i przedstawiony na mapie sporządzonej przez biegłego sądowego z zakresu geodezji . Na Sądzie ciąży również obowiązek ustalenia z urzędu wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej , co z kolei wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłegoz zakresu szacowania nieruchomości .
Uczestniczki swoimi działaniami nie spowodowały czynności powodujących wydatki , które wykraczałyby poza wskazane obowiązki Sądu w sprawieo ustanowienie służebności drogi koniecznej .
W tej sytuacji wnioskodawcy powinni ponieść wydatki wyłożone na opinie biegłych – w części, w której nie zostały one jeszcze pokryte z wpłaconych zaliczek .
W tym tylko kierunku podlegało zmianie zaskarżone postanowienie( w punktach : VI i VII ) na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.,a dalej idąca apelacja została oddalona w oparciu o przepisart. 385 k.p.c.w zw.zart. 13 § 2 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd II instancji rozstrzygnął w oparciu o przepisart. 520 § 1 k.p.c.
Na podstawie § 5 pkt 3 oraz § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie w zw. z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 roku w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej , Sąd Odwoławczy przyznał od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowegow Tarnowie na rzecz adw.I. P.kwotę 295,20 zł tytułem wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora nieznanego z miejsca pobytu uczestnikaJ. K.w postępowaniu apelacyjnym .