Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 829/16
Data wyroku: 2018-01-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Janiszewska, Piotr Niezgodzki, Iwona Podsiadła
Słowa kluczowe: Ustalenie wstąpienia w stosunek najmu
Podstawa prawna: art. 691 kc, art. 189 kc

Sygn. akt IV Ca 829/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 stycznia 2018 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący  SSO Beata Janiszewska (spr.)
Sędziowie  SO Piotr Niezgodzki
SR del. Iwona Podsiadła
Protokolant  p.o. protokolanta sądowego Justyna Lipka
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2018 r. w Warszawie
sprawy z powództwaI. N.
przeciwko(...) W.
o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie
z dnia 12 lutego 2016 r., sygn. akt I C 1430/15
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

    Iwona Podsiadła Beata Janiszewska Piotr Niezgodzki

Sygn. akt IV Ca 829/16

UZASADNIENIE
Apelacja oparta na zarzucie naruszeniaart. 189 k.p.c.okazała się skuteczna. Uzasadnione było zatem uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, wraz z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach procesu instancji odwoławczej (art. 386 § 4 k.p.c.).
Za nietrafne Sąd Okręgowy uznał oddalenie powództwa o ustalenie motywowane przez Sąd I instancji brakiem interesu prawnego powódki w żądaniu ustalenia wstąpienia w stosunek najmu poK. N.. Oparcie zaskarżonego wyroku na takim założeniu spowodowało nierozpoznanie istoty sprawy, Sąd nie ocenił bowiem, wbrew żądaniu pozwu oraz mimo przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego, czy powódka na podstawieart. 691 k.c.nawiązała z pozwanym stosunek najmulokalu nr (...)przyul. (...)wW..
Nieistnienie po stronie powódki interesu prawnego w żądaniu ustalenia wstąpienia w stosunek najmu nie może być w okolicznościach sprawy tłumaczone faktem wystąpienia przez(...) W.z żądaniem eksmisjiI. N.z w/w mieszkania. Wytoczenie powództwa w sprawie o wydanie nie pozbawiało bowiemI. N.interesu prawnego w żądaniu ustalenia, że wstąpiła ona z chwilą śmierci swej matki w stosunek najmu spornego lokalu. Punktem wyjścia w ocenie spełnienia przesłanki interesu prawnego jako przesłanki skuteczności powództwa o ustalenie (art. 189 k.p.c.) powinno być stwierdzenie, że powódce przysługiwało prawo do sądu, tzn. konstytucyjnie gwarantowana możliwość żądania rozstrzygnięcia przez Sąd o istnieniu albo nieistnieniu prawa lub stosunku prawnego.
Na tle tej zasady przesłanka interesu prawnego nie może być interpretowana zwężająco i nadmiernie rygorystycznie, gdyż taka interpretacja prowadziłaby do ograniczenia prawa do sądu w tym jego aspekcie, który wiąże się konkretnie z żądaniem ustalenia. Przeciwnie, konieczne jest pojmowanie analizowanej przesłanki w uwzględnieniem szerokiego dostępu do sądów, pozwalającego na udzielenie stronom ochrony odpowiedniej do ich sytuacji prawnej. Zgłoszone przez powódkę żądanie należało do drogi sądowej i podlegało rozpoznaniu w postępowaniu cywilnym, toteż jedynie w sytuacji rzeczywistego braku interesu prawnego mogło dojść do odmowy przez Sąd merytorycznego zbadania zasadności tego żądania. Nie sposób uznać, by taka sytuacja miała miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, skoro interes prawny powódki w żądaniu ustalenia wstąpienia wiązał się z uzyskaniem potwierdzenia mocą wyroku, że jest ona, jako najemczyni, stroną stosunku najmu określonego lokalu należącego do zasobów mieszkaniowych pozwanego. Interes ten nie ograniczał się zatem do obronyI. N.(jako pozwanej w sprawie I C 2405/15) przed żądaniem eksmisji z lokalu zamieszkiwanego uprzednio przezK. N., zwłaszcza że jedyną właściwą perspektywą oceny interesu prawnego jest perspektywa strony powodowej (a nie pozwanej) w postępowaniu cywilnym.
Interesu tego niewątpliwie nie wyczerpuje okoliczność, żeI. N.mogłaby w sprawie o wydanie lokalu podnieść, iż przysługuje jej skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą (art. 222 par. 1 in fine k.c.), wynikające z wstąpienia w stosunek najmu. Oddalenie powództwa eksmisyjnego rozstrzygałoby bowiem jedynie o braku podstaw nakazania pozwanej opuszczenia i opróżnienia lokalu, nadal natomiast nie potwierdzałoby wyrokiem, że pozwanej przysługuje prawo do jego zajmowania, wynikające ze skonkretyzowanego podmiotowo i przedmiotowo stosunku najmu. W sytuacji odmowy potwierdzenia tego prawa przez powoda ze sprawy eksmisyjnej, pozwana byłaby zmuszona ponownie wystąpić z żądaniem ustalenia.
W świetle powyższego, zwłaszcza mając na uwadze fundamentalne stanowisko o przysługiwaniuI. N.prawa do sądu, konieczne było zbadanie przez Sąd I instancji, czy zaistniały w odniesieniu do powódki przesłanki określone wart. 691 k.c., do czego zresztą zmierzało, jak należy wnosić z materiału sprawy, przeprowadzone przezeń obszerne postępowanie dowodowe.
Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd i instancji dokona powyższej oceny, mając na uwadze również ten jej aspekt, który wiąże się z badaniem podstaw wstąpienia w stosunek najmu w sytuacji, w której osoba należąca do kręgu podmiotów wymienionych wart. 691 par. 1 k.c.nie uzyskała zgody wynajmującego na zamieszkanie wraz z najemcą (w ramach użyczenia lub podnajmu), a jednocześnie nie jest zaliczona do grona osób wymienionych wart. 688.2 k.c., co do których nie jest wymagana zgoda wynajmującego na oddanie lokalu lub jego części do bezpłatnego używania albo w podnajem. W takiej sytuacji znajdowała się powódka w niniejszej sprawie, której jeszcze na początku 2014 r. odmówiono zgody na zamieszkanie w lokalu na podstawie użyczenia przez najemcę (k. 18). Sąd rozważy zatem, czy – nawet w razie faktycznego zamieszkiwania w spornym lokalu do śmierci najemcy – zachodziłaby w odniesieniu doI. N.możliwość wstąpienia w stosunek najmu tego lokalu.
Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 par. 4 k.p.c.orzekł, jak w sentencji wyroku.