Sąd Rejonowy w Grudziądzu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 1033/16
Data wyroku: 2018-02-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Malinowska

Sygn. akt II K 1033/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 lutego 2018r.
Sąd Rejonowy wG.- II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSR Beata Malinowska
Protokolant: Natalia Tomaszewska
przy udziale Prokuratora Mirosław Gąska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniach 24.03.2017 r., 09.11.2017 r., 15.02.2018 r. sprawy karnej
P. R. (1)-synaK.iA. z domu P.,ur. (...)wT., obywatela polskiego,PESEL: (...), zam.(...)-(...) T.,ul. (...), karanego

oskarżonego o to, że

⚫

prowadząc działalność gospodarczą pod nazwą(...)P. R. (1)z siedzibą wT.,ul. (...)lok. 1, urządzał nie później niż dnia 11.09.2015 r. gry na automatach :H. (...), oznaczony w celu identyfikacji naklejką z napisem „Urząd Celny wT.i nr(...)”H. (...), oznaczony w celu identyfikacji naklejką z napisem „Urząd celny wT.i nr(...)” ,(...),oznaczony w celu identyfikacji naklejką z napisem „Urząd Celny wT.i nr(...)”, w lokalu: Bar,ul. (...),(...)-(...) Ł., wbrew przepisomustawy o grach hazardowych z dnia 19.11.2009 r.( Dz. U. z 2016 roku poz. 471),

⚫

prowadząc działalność gospodarczą pod nazwą(...)P. R. (1)z siedzibą wT.,ul. (...)lok. 1, urządzał nie później niż dnia 1 października 2015 roku, gry na automatach:H. (...)typ(...), oznaczony numerem fabrycznym(...)- (...)inumerem ewidencyjnym (...)iH. (...)typ(...), oznaczony numerem fabrycznym(...)- (...)inumerem ewidencyjnym (...)w lokaluCukiernia (...),(...)-(...) Ł.ul. (...), wbrew przepisomustawy o grach hazardowych z dnia 19.11.2009 r.( Dz. U. z 2016 roku poz. 471),

⚫

prowadząc działalność gospodarczą pod nazwą(...)P. R. (1)z siedzibą wT.,ul. (...)lok. 1, urządzał nie później niż dnia 14 grudnia 2015 roku, gry na automatach:H. (...), typ(...), nr(...)- (...)orazH. (...), typ(...), oznaczony w celu identyfikacji samoprzylepną plombą z nadrukiem „Urząd Celny wT.nr(...)” w lokalu o nazwie i adresie: LokalHandlowy (...),ul. (...),(...)-(...) G., wbrew przepisomustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych( Dz. U. z 2016 r. poz. 471),

⚫

prowadząc działalność gospodarczą pod nazwą(...)P. R. (1)z siedzibą wT.,ul. (...)lok. 1 , urządzał nie później niż w dniu 4 lutego 2016 r. gry na automatach :H. (...), typ(...)oznaczonym w celu identyfikacji samoprzylepną plombą z godłem RP i nr(...)B. (...), typ(...), oznaczony w celu identyfikacji samoprzylepną plombą z godłem RP i nr(...), w lokalu o nazwie i adresie :Sklep nr (...),ul. (...),(...)-(...) G., wbrew przepisomustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych(Dz. U. z 2016 poz.471)

tj. o popełnienie przestępstwa skarbowego określonego wart. 107 § 1 kksw zw. zart. 6 §2 kks

O R Z E K Ł:
I. Uznaje oskarżonegoP. R. (1)za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, z tym ustaleniem, że dopuścił się go w krótkich odstępach czasu w wykonaniu tego samego zamiaru to jest występku zart. 107 § 1 kksw zw. zart. 6§ 2 kksi za to, na podstawieart. 107§ 1 kkswymierza mu karę 300 (trzystu) stawek dziennych grzywny, przyjmując jedną stawkę z równoważną kwocie 100 zł (sto złotych);
II. Na podstawieart. 30 § 5 kksorzeka przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych w postaci:
a) automatu do gierH. (...)ozn. w celu identyfikacji samoprzylepną plombą z nadrukiem „Godło RP, Urząd Celny wT., nr(...)”,
b) automatu do gierH. (...)ozn. w celu identyfikacji samoprzylepną plombą z nadrukiem „Godło RP, Urząd Celny wT., nr(...)”,
c) automatu do gier(...)ozn. w celu identyfikacji samoprzylepną plombą z nadrukiem „Godło RP, Urząd Celny wT., nr(...)”,
d) automatu do gierH. (...)ozn. w celu identyfikacji samoprzylepną plombą z nadrukiem „Godło RP, Urząd Celny wT., nr(...)”,
e) automatu do gierB. (...)ozn. w celu identyfikacji samoprzylepną plombą z nadrukiem „Godło RP, Urząd Celny wT., nr(...)”,
f) automatu do gierH. (...)o nr fabrycznym(...)- (...)i nr ewidencyjnym(...),
g) automatu do gierH. (...)o nr fabrycznym(...)- (...)i nr ewidencyjnym(...),
h) automatu do gierH. (...)o nr fabrycznym(...)- (...),
i) automatu do gierH. (...)ozn. w celu identyfikacji samoprzylepną plombą z nadrukiem „Godło RP, Urząd Celny wT., nr(...)”,
- przez zniszczenie
j) gotówki w kwocie 20 zł (dwadzieścia złotych) wypłaconej w trakcie eksperymentów przez automaty wymienione pod. poz. a), b) i c) jako wygrana,
k) gotówki w kwocie 20 zł (dwadzieścia złotych) wypłaconej w trakcie eksperymentów przez automaty wymienione pod. poz. d) i e) jako wygrana,
l) gotówki w kwocie 25 zł (dwadzieścia pięć złotych) wypłaconej w trakcie eksperymentów przez automaty wymienione pod. poz. f) i g) jako wygrana,
ł) gotówki w kwocie 25 zł (dwadzieścia pięć złotych) wypłaconej w trakcie eksperymentów przez automaty wymienione pod. poz. h) i i) jako wygrana,
- przez przekazanie ich doK.-(...)Skarbowego wT.
przechowywanych w magazynie depozytowym(...)pod poz. mag.(...),(...),(...)i(...)oraz na koncie sum depozytowych Izby Celnej wT.;
III. Zasądza od oskarżonegoP. R. (1)na rzecz Skarbu Państwa kwotę 3000 zł (trzy tysiące złotych) tytułem opłaty oraz obciąża go wydatkami poniesionymi w toku postępowania w wysokości 70 zł (siedemdziesiąt złotych).
II K 1033/16

UZASADNIENIE
P. R. (1)prowadził działalność gospodarczą pod nazwą(...)P. R. (1)(...)-(...) T.,ul. (...). W dniu 31 lipca 2013r.A. Ż.– właścicielkaRestauracji (...)mieszczącej się wŁ.przyul. (...)wynajęłaP. R. (1)2 m2powierzchni użytkowej lokalu znajdującego się wŁ.przyul. (...)z przeznaczeniem na zainstalowanie oraz użytkowanie automatów do gier zręcznościowych . W lokalu gastronomicznym Bar mieszczącym się wŁ.przyul. (...)zostały umieszczone trzy automaty do gier:H. (...), oznaczony w celu identyfikacji naklejką z napisem „Urząd Celny wT.i nr(...)”H. (...), oznaczony w celu identyfikacji naklejką z napisem „Urząd Celny wT.i nr(...)” ,(...),oznaczony w celu identyfikacji naklejką z napisem „Urząd Celny wT.i nr(...). Właścicielem tych automatów była firma należąca doP. R. (1).
(dowód: wyjaśnienia oskarżonegoP. R. (1)– k. 35v, 171v, 189v ujawnione na k. 225;
Umowa najmu lokalu – k.5-6,21-22)
W wyniku przeprowadzonej w dniu 11 września 2015r. kontroli w lokalu gastronomicznym przyul. (...)wŁ., ujawniono m.in. wyżej wymienione automaty do gier. Dokonano ich oględzin, przeprowadzono także eksperyment dotyczący odtworzenia możliwości gry na automatach. Ustalono w ten sposób, że przeprowadzane na nich gry miały charakter losowy, w przypadku których końcowy układ symboli na bębnach nie zależał od zręczności gracza a od układów elektronicznych sterujących grami. W wyniku gier na automatach były wypłacane graczom nagrody pieniężne.
(dowód: zeznania świadkaJ. W.k- 233v,
protokół z kontroli z załącznikiem - k. 2-4 ,
płyta k- 15 ,
Protokół oględzin- k.10-11)
Firma (...)nie posiadała koncesji lub zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych, w tym gier na automatach. Zakwestionowane automaty nie posiadały poświadczenia rejestracji
(dowód: protokół kontroli (k. 4.)
W automatach zabezpieczonych w lokalu przyul. (...)wŁ.zabezpieczono łącznie 20 złotych, która to kwota została wpłacona na rachunek depozytowy Izby Celnej wT..
(dowód: protokół oględzin – k.10,
dowód wpłaty – k. 12)
W dniu 1 kwietnia 2015r.S. T.prowadzący działalność gospodarczą wŁ.przyul . (...)wynająłP. R. (1)2 m2powierzchni użytkowej lokalu znajdującego się wŁ.przyul. (...)z przeznaczeniem na zainstalowanie oraz użytkowanie automatów do gier zręcznościowych . WCukierni (...)mieszczącej się wŁ.przyul. (...)zostały umieszczone dwa automaty do gier:H. (...)typ(...), oznaczony numerem fabrycznym(...)- (...)inumerem ewidencyjnym (...)iH. (...)typ(...), oznaczony numerem fabrycznym(...)- (...)inumerem ewidencyjnym (...). Właścicielem tych automatów była firma należąca doP. R. (1).
(dowód: wyjaśnienia oskarżonegoP. R. (1)– k. 35v, 171v, 189v ujawnione na k. 225;
Umowa najmu lokalu – k.71-72
zeznaniaA. L.– k. 113v,228v)
W wyniku przeprowadzonej w dniu 1 października 2015r. kontroli wCukierni (...)ul. (...)wŁ., ujawniono m.in. wyżej wymienione automaty do gier. Dokonano ich oględzin, przeprowadzono także eksperyment dotyczący odtworzenia możliwości gry na automatach. Ustalono w ten sposób, że przeprowadzane na nich gry miały charakter losowy, w przypadku których końcowy układ symboli na bębnach nie zależał od zręczności gracza a od układów elektronicznych sterujących grami. W wyniku gier na automatach były wypłacane graczom nagrody pieniężne.
(dowód: zeznania świadkaJ. W.k- 233v,
protokół z kontroli z załącznikiem - k. 65-67,
płyta k- 78 ,
Protokół oględzin- k.70)
Firma (...)nie posiadała koncesji lub zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych, w tym gier na automatach. Zakwestionowane automaty nie posiadały poświadczenia rejestracji
(dowód: protokół kontroli (k. 66v.)
W automatach zabezpieczonych w lokalu przyul. (...)wŁ.zabezpieczono łącznie 25 złotych, która to kwota została wpłacona na rachunek depozytowy Izby Celnej wT..
(dowód: protokół oględzin – k.70,
dowód wpłaty – k. 73)
W dniu 2 grudnia 2013r.L. T. (1)prowadzący działalność gospodarczą wG.przyul . (...)wynająłP. R. (1)3 m2powierzchni użytkowej lokalu znajdującego się wG.przyul. (...)z przeznaczeniem na zainstalowanie oraz użytkowanie automatów do gier zręcznościowych . W Lokalu Handlowym(...)mieszczącym się wG.przyul. (...)zostały umieszczone dwa automaty do gier:H. (...), typ(...), nr(...)- (...)orazH. (...), typ(...), oznaczony w celu identyfikacji samoprzylepną plombą z nadrukiem „Urząd Celny wT.nr(...)”. Właścicielem tych automatów była firma należąca doP. R. (1).
(dowód: wyjaśnienia oskarżonegoP. R. (1)– k. 35v, 171v, 189v ujawnione na k. 225;
Umowa najmu lokalu – k.166-167)
W wyniku przeprowadzonej w dniu 14 grudnia 2015r. kontroli w Lokalu Handlowym(...)mieszczącym się wG.przyul. (...), ujawniono m.in. wyżej wymienione automaty do gier. Dokonano ich oględzin, przeprowadzono także eksperyment dotyczący odtworzenia możliwości gry na automatach. Ustalono w ten sposób, że przeprowadzane na nich gry miały charakter losowy, w przypadku których końcowy układ symboli na bębnach nie zależał od zręczności gracza a od układów elektronicznych sterujących grami. W wyniku gier na automatach były wypłacane graczom nagrody pieniężne.
(dowód: zeznania świadkaJ. W.k- 233v,
protokół z kontroli z załącznikiem - k. 130-132,
płyta k- 14 ,
Protokół oględzin- k.135-136)
Firma (...)nie posiadała koncesji lub zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych, w tym gier na automatach. Zakwestionowane automaty nie posiadały poświadczenia rejestracji
(dowód: protokół kontroli (k. 131v.)
W automatach zabezpieczonych w lokalu przyul. (...)wG.zabezpieczono łącznie 25 złotych, która to kwota została wpłacona na rachunek depozytowy Izby Celnej wT..
(dowód: protokół oględzin – k.135-136,
dowód wpłaty – k. 139)
W dniu 11 stycznia 2016r.(...) S.C.T.R.,B. T.iL. T.mieszcząca się wG.przyul. (...)wynajęłaP. R. (1)2 m2powierzchni użytkowej lokalu znajdującego się w sklepie wG.przyul. (...)z przeznaczeniem na zainstalowanie oraz użytkowanie automatów do gier zręcznościowych . W sklepie nr 2(...)mieszczącym się wG.przyul. (...)zostały umieszczone dwa automaty do gier:H. (...), typ(...)oznaczonym w celu identyfikacji samoprzylepną plombą z godłem RP i nr(...)B. (...), typ(...), oznaczony w celu identyfikacji samoprzylepną plombą z godłem RP i nr(...). Właścicielem tych automatów była firma należąca doP. R. (1).
(dowód: wyjaśnienia oskarżonegoP. R. (1)– k. 35v, 171v, 189v ujawnione na k. 225;
Umowa najmu lokalu – k.60-61 )
W wyniku przeprowadzonej w dniu 4 lutego 2016r. kontroli w sklepie nr 2(...)przyul. (...)wG., ujawniono m.in. wyżej wymienione automaty do gier. Dokonano ich oględzin, przeprowadzono także eksperyment dotyczący odtworzenia możliwości gry na automatach. Ustalono w ten sposób, że przeprowadzane na nich gry miały charakter losowy, w przypadku których końcowy układ symboli na bębnach nie zależał od zręczności gracza a od układów elektronicznych sterujących grami. W wyniku gier na automatach były wypłacane graczom nagrody pieniężne.
(dowód:zeznania świadkaJ. W.k- 233v,
protokół z kontroli z załącznikiem - k. 42-44 ,
płyta k- 46 ,
Protokół oględzin- k.49-50)
Firma (...)nie posiadała koncesji lub zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych, w tym gier na automatach. Zakwestionowane automaty nie posiadały poświadczenia rejestracji
(dowód: protokół kontroli (k.43.)
W automatach zabezpieczonych w lokalu przyul. (...)wG.zabezpieczono łącznie 20 złotych, która to kwota została wpłacona na rachunek depozytowy Izby Celnej wT..
( dowód: protokół oględzin – k.49,
dowód wpłaty – k. 51)
P. R. (1)był do tej pory 62 razy karany za przestępstwa.
(dowód: karta karna - k. 246-249, odpisy wyroków k- 242, 244, 251-253, 255,
257)
OskarżonyP. R. (1)w toku postępowania przygotowawczego nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu zabronionego, odmówił składania wyjaśnień. Przyznał jednak ,że automaty należą do niego . Nie stawił się także do Sądu, w związku z czym jego wcześniejsze wyjaśnienia zostały odczytane podczas rozprawy.
(dowód: wyjaśnienia oskarżonegoP. R. (1)– k. 35v, 171v, 189v ujawnione na k. 225)
Sąd nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego.
Z poszczególnych umów najmu wynika jednoznacznie ,że wszystkie automaty jakie zostały wstawione do lokali należały doP. R. (1)(k.21-22, 60-61, 71-72, 166-167 ). Także oskarżony w swoich wyjaśnieniach potwierdził ,że automaty stanowią jego własność.
ŚwiadekA. L.podała, że słyszała jak osoby grające na automatach mówiły ile wygrały ale nie były to duże sumy (k.113v).
Sąd nie miał wątpliwości co do wiarygodności zeznań świadka, w szczególności biorąc pod uwagę wyniki przeprowadzonej przez pracowników urzędu celnego kontroli automatów do gier.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadkaJ. W.albowiem były one konsekwentne i znalazły potwierdzenie w protokołach z przeprowadzonych przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego wT.kontroli w zakresie urządzania i prowadzenia gier hazardowych .
Wiarygodności wyjaśnień oskarżonego kwestionującego swe sprawstwo i winę sprzeciwiały się również protokoły kontroli, z których wynikało, że gry na automatach miały charakter losowy, a nadto były to gry o wygrane pieniężne. Sąd dał wiarę tym dokumentom, a także innym dokumentom zgromadzonym w sprawie, gdyż z urzędu, a także na wniosek stron nie zakwestionowano ich autentyczności oraz prawdziwości.
W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego popełnienie przez oskarżonegoP. R. (1)przestępstwa zart. 107 § 1 k.k.s.w zw. zart. 6§2 k.k.s.nie budzi wątpliwości. Działając bowiem w krótkich odstępach czasu w wykonaniu tego samego zamiaru nie później niż dnia 11 września 2015r, 1 października 2015r. , 14 grudnia 2015r. i 4 lutego 2016r. urządzał wŁ.i wG.gry na automatach wbrew przepisomustawy z dnia 19 listopada 2009r.„o grach hazardowych” . W czasie popełnienia tych czynów obowiązywała już bowiem ustawa z dnia 12 czerwca 2015r. „o zmianieustawy o grach hazardowych” ( Dz. U. Z 2015r. , poz. 1201) , która została notyfikowana Komisji Europejskiej w dniu 5 listopada 2014r. pod numerem(...)zgodnie zpar. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002r. W sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych, które wdraża dyrektywę 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998r.
Odpowiedzialności karnej za przestępstwo skarbowe przewidziane wart. 107 § 1 k.k.s.podlega ten, kto wbrew przepisom ustawy lub warunkom koncesji lub zezwolenia urządzał lub prowadził grę losową, grę na automacie lub zakład wzajemny. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę stan faktyczny ustalony w sprawie należało przyjąć, że oskarżony wyczerpał znamiona czynu co do automatów wymienionych w akcie oskarżenia.
Ustalenie, że oskarżonyP. R. (1)urządzał gry na automatach, w dalszej kolejności powodowało konieczność rozważenia, czy swym zachowaniem działał wbrew przepisom ustawy. Przytoczone wymaganie przewidziane wart. 107 § 1 k.k.s., aby prowadzenie gier na automatach miało miejsce „wbrew przepisom ustawy” powoduje, że warunków prowadzenia tego typu gier należy poszukiwać w przepisachustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Oceniając spełnienie przez oskarżonegoP. R.tych warunków, Sąd odwołał się do treściart. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Z art. 14 ust. 1 ustawy wynika bowiem ,że urządzanie gier cylindrycznych , gier w karty w tym turniejów gry pokera , gier w kości oraz gier na automatach jest dozwolone wyłącznie w kasynach gry na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy. Z art. 6 ust. 1 ustawy wynika zaś,że działalność w zakresie gier na automatach może być prowadzona po uzyskaniu koncesji na kasyno gry.
OskarżonyP. R. (1)nie spełnił wymagań przewidzianych wart. 6 ust. 1 i art. 14 ust.1 cytowanej ustawy o grach hazardowych. Jak wynika z protokołów kontroli, oskarżony nie posiadał koncesji lub zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych, w tym gier na automatach.
Mając na względzie stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie należało przyjąć, że oskarżonyP. R. (1)prowadził gry na automatach bez wymaganej koncesji, czym wyczerpał znamionaart. 107 § 1 k.k.s.Ustalenie w tym zakresie znalazło wyraz w opisie czynu przypisanego oskarżonemu, w którym wskazano, że w zakresie automatów do gier zabezpieczonych w sprawie oskarżony urządzał gry bez wymaganej koncesji na ich prowadzenie.
Przestępstwo skarbowe określone wart. 107 § 1 k.k.s.jest zagrożone karą grzywny od 10 do 720 stawek dziennych, karą pozbawienia wolności albo obu karom łącznie. Rozważając wymiar kary wobec oskarżonegoP. R.w tych granicach, Sąd miał na względzie następujące okoliczności. W ramach dyrektywy odwołującej się do stopnia społecznej szkodliwości Sąd na niekorzyść oskarżonego wziął pod uwagę, że gry były prowadzone na 9 automatach. Z kolei na korzyść oskarżonego sąd potraktował trudny do precyzyjnego ustalenia czasokres prowadzenia gier na tych automatach. Na niekorzyść oskarżonego Sąd wziął pod uwagę jego uprzednią karalność za przestępstwa, a także podobne przestępstwa skarbowe.
W świetle powyższych okoliczności, branych pod uwagę przy wymiarze kary Sąd uznał, że oskarżonemu należy wymierzyć karę 300 stawek dziennych grzywny. Zdaniem Sądu kara wymierzona oskarżonemu stanowi zadośćuczynienie dyrektyw przewidzianych wart. 13 § 1 k.k.s.Przede wszystkim jest ona, z uwagi na jej wysokość, odpowiednia do stopnia społecznej szkodliwości popełnionego przez oskarżonego czynu przestępnego. Kara ta nie przekracza stopnia winy oskarżonego, a także odpowiada dyrektywie prewencji indywidualnej i uprzedniej karalności oskarżonego. Wymierzona kara nie pomija również względów związanych z potrzebą realizacji prewencji generalnej. W ocenie Sądu, stanowi ona wszakże sygnał dla środowiska oskarżonego, że popełnienie wymienionego czynu nie jest bezkarne, lecz związane z określoną dolegliwością finansową. Określając wysokość jednej stawki dziennej kary grzywny Sąd miał, na podstawieart. 23 § 3 k.k.s., na uwadze, że oskarżony prowadzi własną działalność gospodarczą , jest kawalerem i nie posiada nikogo na utrzymaniu . Dlatego też Sąd ustalił wysokość jednej stawki kary grzywny za równoważną kwocie 100 zł, a więc wyższą od 1/30 minimalnego wynagrodzenia za pracę. Z tych względów orzeczono jak w punkcie I wyroku.
O przepadku automatów do gier oraz środków pieniężnych znajdujących się w automatach orzeczono na podstawieart. 30 § 1 i 5 k.k.s.jak w punkcie II wyroku.
Na podstawieart. 627 k.p.k.w zw. zart. 113 § 1 k.k.s.orazustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(t.j. z 1983 r. Dz. U. Nr 49, poz. 223 ze zm.) orazart. 627 k.p.k.w zw. zart. 113 § 1 k.k.s.zasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa opłatę oraz obciążono go wydatkami.