Sąd Rejonowy w Tarnowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 310/16
Data wyroku: 2018-03-19 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Anna Chmielarz
Słowa kluczowe: Droga konieczna
Podstawa prawna: art. 145 k.c.
Teza: Odpowiedni dostęp do drogi publicznej.

Sygn. akt I Ns 310/16

POSTANOWIENIE
Dnia 19 marca 2018 r.
Sąd Rejonowy w Tarnowie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący : SSR Anna Chmielarz
Protokolant: sekr. sądowy Małgorzata Kopacz
po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2018 r. w Tarnowie
na rozprawie
sprawy z wnioskuM. K. (1)
przy uczestnictwieI. S.,S. K.,A. D. (1),S. S.,J. S. (1)
o ustanowienie służebności drogi koniecznej
postanawia:

I
ustanowić, na rzecz każdoczesnych właścicieli nieruchomości położonej w Łukowej, gminaL., stanowiącejdziałkę nr (...), objętej KW Nr(...)prowadzoną przez(...)Sądu Rejonowego w Tarnowie stanowiącą obecnie współwłasność wnioskodawcyM. K. (1)i uczestnikówS. K.,I. S.,A. D. (1)- służebność drogi koniecznej polegającej na prawie przejścia i przejazdu, biegnącej od stanowiącejdrogę działki nr (...)objętej KW Nr(...)prowadzoną przez(...)Sądu Rejonowego w Tarnowie szlakiem oznaczonym literami A-B-C-D-E na mapie stanowiącej załącznik do opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji inż.J. L.z dnia 21 grudnia 2016 roku jako Wariant II, biegnącym podziałce nr (...), objętej KW Nr(...)prowadzoną przez(...)Sądu Rejonowego w Tarnowie o długości wynoszącej 40,90 m i zmiennej szerokości wynoszącej w punktach: A – 5,81 m, B – 3,32 m, C – 3,25 m, D – 3,18 m oraz E – 3,17 m, na pow. 138 m2,

II
oddalić wniosek wnioskodawcyM. K. (1)w pozostałym zakresie,

III
zasądzić na rzecz właścicieladziałki nr (...)uczestnikaS. S.:

a/ od wnioskodawcyM. K. (1)kwotę 1.223,75 zł (słownie: jeden tysiąc dwieście dwadzieścia trzy złote 75/100)
b/ od uczestnikówS. K.,I. S.iA. D. (1)kwoty po 333,75 zł (słownie: trzysta trzydzieści trzy złote 75/100)
- tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej na rzeczdziałki nr (...), płatne w terminie jednego miesiąca od uprawomocnienia się niniejszego postanowienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie do dnia zapłaty w przypadku opóźnienia płatności w terminie,

IV
nakazać pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Tarnowie:

a/ od wnioskodawcyM. K. (1)kwotę 660,91 zł,
b/ od uczestnikówS. K.iA. D. (1)kwoty po 420,80 zł,
c/ od uczestniczkiI. S.kwotę 538,74 zł
- tytułem brakujących wydatków związanych z opiniami biegłych.

V
uznać, że każda ze stron ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie w pozostałym zakresie.

SSR Anna Chmielarz
Sygn. akt I Ns 310/16

UZASADNIENIE

postanowienia Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 19 marca 2018 r.

WnioskodawcaM. K. (1)wskazując jako uczestników postępowaniaI. S.,S. K.,A. D. (1),S. S.iJ. S. (1)wniósł o ustanowienie na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej w Łukowej 49, stanowiącejdziałkę nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Tarnowie prowadziksięgę wieczystą nr (...), służebności drogowej polegającej na prawie przejścia i przejazdu przez nieruchomość położoną w Łukowej stanowiącądziałkę nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Tarnowie prowadziksięgę wieczystą nr (...)oraz częśćdziałki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Tarnowie prowadziksięgę wieczystą nr (...). Ponadto wnioskodawca domagał się zasądzenia na swoją rzecz od uczestników postępowaniaS. S.iJ. S. (1)zwrotu kosztów postępowania.
Na uzasadnienie wnioskodawca podał, iż jest współwłaścicielem w 11/20 części gospodarstwa rolnego o łącznej pow. 4,66 ha, którego pozostałymi współwłaścicielami sąI. S.,A. D. (1)iS. K.w udziale wynoszącym po 3/20 części każdy. Wskazał też, żeS. S.jest właścicielemdziałki nr (...), która od blisko 50 lat stanowiła drogę dojazdową od strony wsi dodziałki nr (...), zaśJ. S. (1)jest właścicielemdziałki nr (...), która stanowiła dojazd zdziałki nr (...)do gruntów rolnych. Około 1995 r.M. S., który jest mieszkańcem i gospodarzemdziałki nr (...)zagrodził drogę dojazdową biegnącą przezdziałkę nr (...). Z uwagi na to, że droga biegnąca przezdziałkę nr (...)była zbyt wąska dla racjonalnego prowadzenia przez wnioskodawcęgospodarstwa rolnego (...)zobowiązał się odstąpić częśćdziałki nr (...), na której mieszka oraz częśćdziałki nr (...), którą użytkował i na której posiadał garaże na maszyny rolnicze, w celu poszerzenia, stanowiącej drogę dojazdową dodziałki nr (...),działki nr (...), tak, aby umożliwiała ona właściwe prowadzenie gospodarstwa rolnego, czemu też uczynił zadość i w związku też z czym doszło do przeniesienia i zamontowania bramy o szerokości 6 m równolegle do zakończenia ogrodzeniadziałki nr (...). Tak powstała droga dojazdowa dodziałki nr (...)była od lat, aż do 2015 r., kiedy toS. S.zagrodził swojądziałkę nr (...)pozostawiając przejazd o szerokości 4,30 m, użytkowana przez wnioskodawcę i pozostałych współwłaścicieli gospodarstwa rolnego, którzy też dbali o właściwy przejazd nią, regularnie utwardzając ją i odśnieżając. Dalej wnioskodawca podał, iżS. S., pomimo zapewnienia, że nie będzie utrudniał właścicielomdziałki nr (...)dojazdu do niej, wychodząc z założenia, że nie mają oni prawa korzystać z przejazdu przezdziałkę nr (...), w dniu 12 grudnia 2015 r., samowolnie zdewastował ich bramę wjazdową, ustawiając wzdłuż drogi słupki ogrodzeniowe zawężające przejazd z 4,30 m, który był wystarczający i nie stwarzał niebezpieczeństwa w ruchu drogowym, do 3 m i znacznie ograniczające im dojazd dodziałki nr (...), w tym uniemożliwiające im przejazd ciągnikiem z przyczepą, czy inną maszyną rolniczą, jak też wykluczające możliwość racjonalnego korzystania przez nich zdziałki nr (...), czy prowadzenia na niej gospodarstwa oraz ewentualnego przejazdu pojazdów uprzywilejowanych, a następnie zabraniając im utwardzania drogi, aby w ten sposób ograniczyć im korzystanie z tej drogi. Zaznaczył przy tym, iżM. S.dodatkowo zmienił bieg wody zdziałki nr (...), przedłużając rurami rynny spustowe, tak, aby zalewała onadziałkę nr (...)oraz drogę tworząc na niej podmokły, grząski i nieprzejezdny teren. W dalszej kolejności wnioskodawca wskazał, iż od co najmniej 4 pokoleń jego rodzina zamieszkuje nadziałce nr (...), w której udział wynoszący 11/20 części nabył na podstawie postanowienia stwierdzającego nabycie spadku poM. K. (2). Dodał też, iż na mocy postanowienia stwierdzającego nabycie spadku poZ.iJ. B.nabył wraz z pozostałymi współwłaścicielami gospodarstwa rolnego udziały w stanowiącej drogę lokalnądziałce nr (...). Nadmienił też, iż w poprzednich latach zarównoJ. S. (1), jak iS. S.nie odnieśli szkody w związku z korzystaniem przez właścicielidziałki nr (...)z przejazdu przezdziałkę nr (...)i częśćdziałki nr (...). W konsekwencji wnioskodawca stwierdził, że działaniaS. S.oraz jego ojcaJ. S. (1)i wujkaM. S.nie są uzasadnione racjonalnym funkcjonowaniem ich gospodarstwa, ale niechęcią do wnioskodawcy i wolą obniżenia wartościdziałki nr (...), która nie ma dostępu do drogi publicznej, ani lokalnej stanowiącejdziałkę nr (...), zaś dostęp do znajdujących się na niej zabudowań mieszkalnych i gospodarczych jest znacznie ograniczony.
Odpowiadając na wniosek uczestnicyJ. S. (1)orazS. S.wnieśli o ustanowienie na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej w Łukowej 49, stanowiącejdziałkę nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Tarnowie prowadziksięgę wieczystą nr (...)służebności drogowej polegającej na prawie przejścia i przejazdu przezdziałkę nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Tarnowie prowadziksięgę wieczystą nr (...), za przyznaniem solidarnie od właścicielidziałki nr (...)na rzeczS. S.jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie na stanowiącej jego własnośćdziałce nr (...)służebności drogi koniecznej oraz o oddalenie wniosku w pozostałym zakresie. Ponadto uczestnikJ. S. (1)wniósł o obciążenie wnioskodawcy kosztami postępowania, zaś uczestnikS. S.o zasądzenie na swoją rzecz od wnioskodawcy kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Na uzasadnienie powyższego uczestnikJ. S. (1)podał, iż zdając sobie sprawę z konieczności dojazdu dodziałki nr (...)przez jej każdoczesnych właścicieli nie sprzeciwia się ustanowieniu służebności drogi koniecznej przezdziałkę drogową nr (...), tyle, że za wynagrodzeniem na rzecz jej właścicielaS. S.(art. 145 k.c.). Zaznaczył przy tym, że w jego ocenie, umożliwienie właścicielomdziałki nr (...)spokojnego przejazdu zapewni korzystanie zdziałki nr (...)w zakresie służebności gruntowej, zważywszy, że szerokośćdziałki nr (...)w każdym jej miejscu przekracza 3 m, z uwagi też, na co sprzeciwił się ustanowieniu szlaku służebnego na należącej do niegodziałce nr (...).
Z kolei uczestnikS. S.powielając powyższą argumentację uczestnikaJ. S. (1)ponadto przyznał, iż jest właścicielemdziałki drogowej nr (...)orazdziałki nr (...), zaś jego ojciecJ. S. (1)jest właścicielemdziałki nr (...). Potwierdził też, że wnioskodawca oraz pozostali współwłaścicieldziałki nr (...)wprawdzie korzystają z należącej do niego działki drogowej, nie mniej jednak czynią to bez tytułu prawnego, jako prekarzyści. Podkreślił przy tym, że umożliwia wnioskodawcy i pozostałym współwłaścicielomdziałki nr (...)przejazd przez swoją działkę w celu zachowania dobrych relacji sąsiedzkich. Uczestnik potwierdził też, że w 2015 r. zagrodziłdziałkę nr (...)wznosząc w jej granicy wytyczonej przez geodetę ogrodzenie, nie mniej jednak pozostawił swobodny przejazd przez całądziałkę nr (...). Zaznaczył przy tym, że wnioskodawca taki stan rzeczy akceptował. Dalej wyjaśnił, iż w grudniu 2015 r. właścicieledziałki nr (...)wznieśli na jego działce drogowej bramę wjazdową, czego on nie aprobując ją zdemontował. W zaistniałej sytuacji wraz zJ. S. (1)zastąpili wbite podczas wytyczania granicy między ich działkami adziałką nr (...)paliki geodezyjne metalowymi słupkami celem utrwalenia ustalonej granicy. W dalszej kolejności wskazał, iż uczestnikJ. S. (1)w przyszłości chciałby ogrodzić swoją nieruchomość i nie chce, aby bezpośrednio przy ścianie jego budynku biegł szlak służebny, do czego on się przychyla z uwagi na to, że sam zamieszkuje aktualnie na tej nieruchomości. Nadto wyraził sprzeciw wobec planowanego przez właścicielidziałki nr (...)utwardzenia stanowiącego jego własność szlaku drogowego gruzem z rozebranej przez nich stodoły, wskazując, że dla zapewnienia swobodnego i zgodnego z jej przeznaczeniem korzystania z drogi wystarczające jest nawiezienie dużo mniejszej ilości kamienia. Powołując się naart. 145 § 2 k.c.podniósł, iż uwzględnienie w całości żądania wniosku byłoby zbyt uciążliwe dla niego iJ. S. (1), a zarazem nie doprowadziłoby do realnej zmiany sytuacji nieruchomości władnącej w porównaniu do tej, jaką zapewnia wnioskodawcy aprobowane przez niego poruszanie się jedyniedziałką nr (...). Uczestnik zaprzeczył też, aby ze spornego szlaku miały korzystać maszyny rolnicze, podnosząc, iż przez jego działkę przejeżdżają tylko samochody osobowe, zaś wskazywana przez wnioskodawcę stodoła służąca do celów rolniczych została w ostatnim czasie rozebrana. Zaznaczył przy tym, że szlak służebny o szerokości przeszło 3 m winien być dla wnioskodawcy wystarczający, przy założeniu, że będzie się nim poruszał pojazdami o normatywnej szerokości maksymalnej określonej wrozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.
W piśmie procesowym z dnia 30 kwietnia 2016 r. wnioskodawca zaprzeczył, aby w grudniu 2015 r. właścicieledziałki nr (...)samowolnie wznieśli na działce drogowej uczestnikaS. S.bramę wjazdową, aby uczestnikJ. S. (1)zamieszkiwał nadziałce nr (...), aby właścicieledziałki nr (...)chcieli wysypać cały gruz z rozebranej stodoły na działkę drogową uczestnikaJ. S. (1)oraz, aby przezdziałkę nr (...)przejeżdżały jedynie samochody osobowe.
W piśmie procesowym z dnia 30 maja 2016 r. uczestnikS. S.dodatkowo podniósł, iż wnioskodawca nie prowadzi działalności rolniczej, zaś proponowanym przez niego szlakiem służebnym przejeżdżają tylko samochody osobowe, co oznacza, że ustalenie szerokości szlaku służebnego w wymiarze 4,5 m nie znajduje uzasadnienia w realnych potrzebach wnioskodawcy i będzie prowadziło do pokrzywdzenia uczestników postępowania obciążonych służebnością.
UczestnicyI. S.,S. K.iA. D. (1)na rozprawie w dniu 11 października 2016 r. poparli wniosek, wskazując, że wraz z wnioskodawcą są współwłaścicielami gospodarstwa rolnego, jak też, że w ich ocenie służebność ustanowiona wyłącznie podziałce nr (...)byłaby za wąska.
W piśmie procesowym z dnia 12 stycznia 2017 r. uczestnikS. K.kwestię wyboru wariantu, zgodnie, z którym miałby przebiegać wnioskowana służebność drogowa pozostawił do uznania Sądu, jednocześnie wskazując, że w jego ocenie wystarczający był i jest stary szlak, z którego wszyscy korzystali.
W piśmie procesowym z dnia 16 stycznia 2017 r. uczestniczkaI. S.opowiedziała się za przeprowadzeniem szlaku służebnego według wariantu I, wskazując, że wariant II jest krzywdzący i niewystarczający dla prowadzenia i rozwijania przez wnioskodawcę działalności rolniczej nadziałce nr (...).
W piśmie procesowym z dnia 25 stycznia 2017 r. wnioskodawcaM. K. (1)wskazał, iż za wyborem wariantu I przebiegu szlaku służebnego przemawiają względy słuszności, potrzeby nieruchomości niemającej dostępu do drogi oraz treść przytoczonych przez biegłego geodetę przepisów, które to przepisy sprzeciwiają się też wytyczeniu szlaku drożnego według wariantu II.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Nieruchomość oznaczona jakodziałka nr (...), o pow. 0,18 ha, położona w Łukowej gminaL., objętaksięgą wieczystą nr (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Tarnowie, stanowi na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 25 lutego 1998 r. (sygn. akt I Ns 1460/97) w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku poE. K., postanowienia Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 1 sierpnia 2013 r. (sygn. akt I Ns 1050/13) w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku poM. K. (2)oraz umowy darowizny udziału w spadku z dnia 25 stycznia 2011 r. Rep. A Nr 373/2011 współwłasność wnioskodawcyM. K. (1)w udziale wynoszącym 11/20 części oraz uczestnikówS. K.,I. S.iA. D. (1)w udziałach wynoszących po 3/20 części każdy. Działka ta stanowi część objętego przedmiotowąksięgą wieczystą nr (...)gospodarstwa rolnego składającego się zdziałek nr (...)o łącznej pow. 4,66 ha. W dniu 12 maja 2009 r. w stosunku do składającej się z niniejszych działek nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne zostało wszczęte postępowanie scaleniowe.Działka nr (...)stanowi grunty rolne zabudowane zabudowaniami mieszkalno-gospodarczymi. Nieruchomość ta nie korzysta ze służebności gruntowej, jak też nie posiada prawnie uregulowanego bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, jak też do stanowiącej drogę prywatnądziałki nr (...), w której prawie własności wnioskodawcaM. K. (1)i uczestnicyS. K.,I. S.iA. D. (1)posiadają udziały.
/

dowód:

odpis zwykły KW nr(...)- k. 6,
odpis zwykły KW nr(...)– k. 6,
postanowienie Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 25.02.1998 r., sygn. akt I Ns 1460/97– k. 6,
postanowienie Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 01.08.2013 r., sygn. akt I Ns 1050/13– k. 6,
wypis z rejestru gruntów – k. 6,
zeznania świadkaJ. K.– k. 133-133v,
zeznania świadkaR. S.– k. 141-142/
Nieruchomość oznaczona jakodziałka nr (...), o pow. 0,52 ha, objętaksięgą wieczystą nr (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Tarnowie stanowi współwłasność m.in. wnioskodawcyM. K. (1)w udziale wynoszącym(...)części oraz uczestnikówS. K.,I. S.iA. D. (1)w udziałach wynoszących odpowiednio:(...)części,(...)części i(...)części. Działka ta w całości wykorzystywana jest jako droga dojazdowa. W dniu 12 maja 2009 r. zostało wszczęte w stosunku do tej nieruchomości postępowanie scaleniowe.
/

dowód:

odpis zwykły KW nr(...)– k. 6,
postanowienie Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 01.08.2013 r., sygn. akt I Ns 1050/13– k. 6/
Nieruchomość oznaczona jakodziałka nr (...)o pow. 0,06 ha oraz nr(...)o pow. 0,02 ha, objętaksięgą wieczystą nr (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Tarnowie, stanowi własność uczestnikaS. S..Działka nr (...)wykorzystywana jest w całości jako grunty rolne zabudowane, zaśdziałka nr (...)jako droga. W dniu 12 maja 2009 r. w odniesieniu do niniejszej nieruchomości składającej się zdziałek nr (...)zostało wszczęte postępowanie scaleniowe.
Działka nr (...)posiada niekorzystny, wydłużony i zniekształcony kształt. Teren tej działki wykazuje ograniczone możliwości w zakresie zabudowy i zagospodarowania. Działka ta miejscowo jest zabudowana częścią ogrodzenia, zaś w pozostałej części stanowi teren niezabudowany urządzony na drogę. Dojazd do tej działki odbywa się drogą utwardzoną.
/

dowód:

odpis zwykły KW nr(...)– k. 6,
opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa i szacowania nieruchomości inż.K. D.wraz z załącznikami – k. 209-228/
Nieruchomość oznaczona jakodziałka nr (...)o pow. 0,1339 ha, objętaksięgą wieczystą nr (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Tarnowie, stanowi własność uczestnikaJ. S. (1). Częścią składową niniejszej działki są zabudowania mieszkalno-gospodarcze obejmujące m.in. murowany budynek mieszkalny oraz zabudowę gospodarczą. Dojazd do tej działki odbywa się drogą utwardzoną. Działka ta posiada korzystny i łatwy w zagospodarowaniu i zabudowie kształt.
/

dowód:

odpis zwykły KW nr(...)– k. 6,
opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa i szacowania nieruchomości inż.K. D.wraz z załącznikami – k. 209-228/
Działki nr (...)zostały oznaczone wStudium (...)jako tereny zabudowy mieszkaniowej.

/dowód:

opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa i szacowania nieruchomości inż.K. D.wraz z załącznikami wraz z opinią uzupełniającą z dnia 30.06.2017 r. – k. 209-228, 255-256/
Nieruchomość wnioskodawcy oraz uczestnikówS. K.,I. S.iA. D. (1)stanowiącadziałkę nr (...)od strony południowej graniczy zdziałką nr (...), od strony zachodniej zdziałką nr (...), do której od strony wschodniej przylegadziałka nr (...), od strony południowo-wschodniej zdziałką drogową nr (...), która od strony wschodniej sąsiaduje zdziałką nr (...), zaś od strony południowej przylega dodziałki nr (...).
Działki nr (...)od strony południowej przylegają do stanowiącej drogę prywatnądziałki nr (...), która dochodzi do stanowiącej drogę publiczną drogi asfaltowej.
Działka drogowa nr (...)w miejscu, w jakim jej południowo-wschodni fragment przylega do drogi prywatnej w postacidziałki nr (...)posiada skos, który istnieje na gruncie od zawsze. Skos ten nigdy nie stwarzał trudności w wykonaniu skrętu z drogi. Dalej działka ta biegnie oddziałki nr (...)w kierunku północnym odcinkiem prostym dodziałki nr (...). Wschodnią granicę tej działki wyznacza ogrodzenie z siatki osadzonej na stalowych słupkach i betonowej podmurówce, natomiast po zachodniej stronie niniejszej działki w pewnej odległości od niej znajduje się wzniesione ponad 40 lat temu ogrodzenie z siatki na betonowej podmurówce, którego część stanowi wschodnia ściana budynku posadowionego na graniczącej zdziałką nr (...)działce nr (...).
Działka nr (...)w jej początkowym odcinku przylegającym dodziałki nr (...), na wysokości, na jakiej skos tej działki przechodzi w odcinek prosty, posiada szerokość 3,32 m, zaś w końcowym odcinku przylegającym dodziałki nr (...)m, natomiast na odcinku, na którym stanowi ona skos i bezpośrednio styka się z granicądziałki nr (...)m.
Szerokość pomiędzy budynkiem znajdującym się nadziałce nr (...), a wyznaczającym wschodnią granicędziałki nr (...)ogrodzeniem wynosi 4,90 m.
Do niedawna w północnej częścidziałki nr (...), na granicydziałki nr (...)idziałki nr (...), znajdowała się zamontowana przez wnioskodawcę brama wjazdowa o szerokości 6 m prowadząca nadziałkę nr (...), która biegła oddziałki nr (...)w głąbdziałki nr (...). W 2015 r. brama ta została zdemontowana przez uczestnikówJ. S. (1)iS. S..
Pomiędzy wyznaczającym wschodnią granicędziałki nr (...), a ogrodzeniemdziałki nr (...), w pewnej odległości od tego ogrodzenia, biegnie szlak drożny.
Aktualnie na grunciedziałka nr (...)stanowi porośnięty trawą teren z widocznymi śladami kolein i wykonywanych przejazdów. Działka ta od prawie 50 lat była użytkowana jako droga dojazdowa dodziałki nr (...).
/

dowód:

wyrys z mapy ewidencyjnej – k. 6,
fotografie – k. 39-40, 46-47, 57-58,
oględziny przedmiotu postępowania wraz z materiałem zdjęciowym – k. 151-154,
opinia biegłego sądowego z zakresu geodezji i kartografii inż.J. L.wraz z załącznikami – k. 158-161,
opinia biegłego sądowego w zakresie budownictwa mgr inż.A. S. (1)z grudnia2017 r. i opinia ustna z dnia 19 marca 2018 r. – k. 291-294, 333v-334,
zeznania świadkaJ. K.– k. 133-133v,
zeznania świadkaM. S.– k. 133v-134,
zeznania świadkaK. B.– k. 134-134v,
zeznania świadkaR. S.– k. 141-142,
zeznania świadkaJ. S. (2)– k. 142v-143v,
zeznania świadkaA. K.– k. 153-154,
zeznania wnioskodawcyM. K. (1)– k. 334 ,
zeznania uczestnikaS. S.– k. 338,
zeznania uczestnikaJ. S. (1)– k.339,
zeznania uczestniczkiA. D. (1)– k. 336,
zeznania uczestniczkiI. S.– k. 337/
Nadziałce nr (...)znajduje się dom oraz budynki gospodarcze, w tym: stajenka, garaż na samochód oraz na sprzęty rolnicze.
Aktualnie nikt nie zamieszkuje nadziałce nr (...), zaś uprzednio zamieszkiwali na niej dziadkowie, a następnie rodzice wnioskodawcy, a czasowo także brat wnioskodawcy – uczestnikS. K.wraz z rodziną oraz do swojej śmierci siostra wnioskodawcy –M. K. (2).
Rodzice wnioskodawcy do chwili swojej śmierci (ojciec wnioskodawcy zmarł w 2014 r., zaś matka w latach 80-tych) dojeżdżali dodziałki nr (...)szlakiem biegnącym przezdziałkę nr (...). Za życia rodziców wnioskodawcy na szlaku tym został wysypany gruz.
Rodzice wnioskodawcy byli rolnikami i prowadzili m.in. nadziałce nr (...)gospodarstwo rolne, na wyposażeniu, którego posiadali różne sprzęty rolnicze, w tym m.in. ciągnik CU.330, pług, brony, wóz, opryskiwacz, kosiarkę, snopowiązałkę, kultywator i kombajn, które to sprzęty zostały po ich śmierci sprzedane, z tym, że przed swoją śmiercią ojciec wnioskodawcy chorował i na gospodarstwie pracował za niego brat wnioskodawcy – uczestnikS. K., któremu pomagał mąż siostry wnioskodawcy uczestniczkiI. J.S..
W celu dojazdu zdziałki nr (...)do gruntów rolnych rodzice wnioskodawcy korzystali z kolei ze szlaku biegnącego przezdziałkę nr (...)należącą do uczestnikaJ. S. (1), przy czym czynili to do roku około 1995, kiedy to zamieszkujący wraz ze swoją rodziną nadziałce nr (...)brat uczestnikaJ. M.S.zagrodził przejazd przez niniejszą działkę.
W związku z zagrodzeniem przejazdu przezdziałkę nr (...)pomiędzy ojcem wnioskodawcy –S. K., aM. S.w 1995 r. oraz w 1999 r. toczyło się postępowanie pojednawcze przed Społeczną Komisją Pojednawczą wL., w wyniku którego w dniu 23 listopada 1999 r. doszło do zawarcia ugody, na mocy którejM. S.zobowiązał się odstąpićS. K.część drogi w zamian za zlikwidowanie przejazdu przezdziałkę nr (...), zaśS. K.do zapewnienia geodezyjnego wydzielenia rzeczonej części drogi.
/

dowód:

pismo(...)Komisji Pojednawczej z dnia 14.06.1995 r. oraz 26.11.1999 r. – k. 6,
zeznania świadkaJ. K.– k. 133-133v,
zeznania świadkaM. S.– k. 133v-134,
zeznania świadkaK. B.– k. 134-134v,
zeznania świadkaR. S.– k. 141-142,
zeznania świadkaJ. S. (2)– k. 142v-143v,
zeznawania świadkaA. K.– k. 153-154,
zeznania wnioskodawcyM. K. (1)– k.334,
zeznania uczestnikaS. S.– k. 338 ,
zeznania uczestnikaJ. S. (1)– k. 339/
Dopóki żyli rodzice wnioskodawcy, nikt nigdy nie czynił im żadnych trudności w wykonywaniu przejazdów szlakiem biegnącym podziałce nr (...).
/

dowód:

zeznania świadkaJ. K.– k. 133-133v,
zeznania świadkaM. S.– k. 133v-134,
zeznania świadkaA. K.– k. 153-154/
Szlakiem biegnącym przez działkęS. S.nr(...)przejeżdżano wszystkimi sprzętami rolniczymi, w tym m.in. niedużym bizonem.
/

dowód:

zeznania świadkaR. S.– k. 141-142/
Aktualnie wnioskodawca doglądadziałki nr (...), do której dojeżdża samochodami osobowymi markiS.iF., szlakiem biegnącym między ogrodzeniem wyznaczającym wschodnią granicędziałki nr (...), a ogrodzeniemdziałki nr (...), z tym, że w pewnej odległości od ogrodzeniadziałki nr (...). Również rodzina siostry wnioskodawcy –I. S.przejeżdża tym szlakiem samochodami osobowymi oraz ciągnikiem.
/

dowód:

zeznania świadkaJ. K.– k. 133-133v,
zeznania świadkaJ. S. (2)– k. 142v-143v,
zeznania świadkaM. S.– k. 133v-134/
W ostatnim czasie szlakiem zawartym między wyznaczającym wschodnią granicędziałki nr (...)ogrodzeniem, a ogrodzeniemdziałki nr (...), w pewnej odległości od tego ogrodzenia, przejeżdżała rodzina siostry wnioskodawcy -I. S.(w tym jej synR. S.) ciągnikiemW. T.o szerokości około 2 m z wozem wypełnionym cegłami i trawą oraz z bronami.
/

dowód:

zeznania świadkaM. S.– k. 133v-134,
zeznania świadkaK. B.– k. 134-134v,
zeznania świadkaR. S.– k. 141-142,
zeznania świadkaJ. S. (2)– k. 142v-143v/
Około 2016 r. zamieszkujący nadziałce nr (...)M. S.zamontował na zakończeniach rynien spustowych znajdujących się na budynkach gospodarczych nadziałce nr (...)metalowe rury o długości około 5 mb, które skierował w kierunkudziałki nr (...). Analogiczną rurę zamontował też a zakończeniu rynny spustowej umieszczonej na budynku mieszkalnym nadziałce nr (...)od stronydziałki nr (...). Ponadto wykonał okrągły otwór w betonowej podmurówce ogrodzeniadziałki nr (...)od stronydziałki nr (...).
W związku z powyższym w 2016 r. wnioskodawcaM. K. (1)dokonał zgłoszenia w Urzędzie GminyL.problemu zalewania i podtapiania stanowiącej jego współwłasnośćdziałki nr (...)wodami dachowymi z budynku mieszkalnego posadowionego nadziałce nr (...). W wyniku przeprowadzonej wizji w terenie pracownicy Urzędu GminyL.ustalili, że wody dachowe z budynku mieszkalnego nadziałce nr (...)są odprowadzane na stanowiącą własność uczestnikaS. S.działkę nr (...)i pośrednio spływają nadziałkę nr (...), powodując jej podtopienie, jak też, że wody dachowe z budynków gospodarczych zlokalizowanych nadziałce nr (...)są skierowane poprzez metalowe rynny o długości około 0,5 mb w kierunkudziałki nr (...), co jednak z uwagi na oddalenie tych budynków od granicydziałki nr (...)o około 5 m nie powoduje bezpośredniego wpływu tych wód nadziałkę nr (...)oraz w efekcie niniejszych ustaleń polecili uczestnikowiJ. S. (1)zlikwidowanie - wobec braku kanalizacji deszczowej oraz możliwości odprowadzania wód do rowu melioracyjnego - wypływu wody dachowej z budynku mieszkalnego nadziałkę nr (...)oraz niekierowanie wód opadowych z budynków gospodarczych w kierunkudziałki nr (...).
/

dowód:

pisma Wójta GminyL.z dnia 28.09.2016 r. – k. 6, 139,
fotografie – k. 82,
oględziny przedmiotu postępowania wraz z materiałem zdjęciowym – k. 151-154,
zeznania świadkaR. S.– k. 141-142,
zeznania świadkaJ. S. (2)– k. 142v-143v,
zeznania wnioskodawcyM. K. (1)– k.334/
Operatem technicznym przyjętym dnia 8 lipca 2015 r. do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego geodeta uprawniony mgr inż.M. Z.dokonał ustalenia przebiegu granic ewidencyjnych pomiędzydziałkami nr (...),działkami nr (...),działkami nr (...)orazdziałkami nr (...)na podstawie danych z mapy zasadniczej w obecności uczestnikaS. S.oraz wnioskodawcyM. K. (1).
Zgodnie z niniejszym operatem granica między działkami:
- nr(...)i nr(...)biegnie na gruncie odcinkiem prostym pomiędzy punktami 8-9, z których punkt 8 został zamarkowany drewnianym palikiem, zaś jako punkt 9 został przyjęty słupek ogrodzenia trwałego,
- nr(...)i nr(...)biegnie na gruncie odcinkami prostymi pomiędzy punktami 9-10-4, z których jako punkt 9 został przyjęty słupek ogrodzenia trwałego, zaś punkty 10 i 4 zostały zamarkowane drewnianymi palikami,
- nr(...)i nr(...)biegnie na gruncie odcinkami prostymi pomiędzy punktami 4-5-6, które zostały zamarkowane drewnianymi palikami,
- nr(...)i nr(...)biegnie na gruncie odcinkiem prostym między punktami 8-6, które zostały zamarkowane drewnianymi palikami.
Powyższy przebieg granicy pomiędzydziałkami nr (...)orazdziałkami nr (...)został zaakceptowany, tak przez uczestnikaS. S., jak i przez wnioskodawcęM. K. (1).
/

dowód:

protokół ustalenia przebiegu granicdziałek ewidencyjnych nr (...)– k. 35-38/
W 2015 r. stosownie do wyżej wymienionego operatu technicznego uczestnikS. S.wybudował ogrodzenie wokół należącej do niegodziałki nr (...). Z kolei wnioskodawcaM. K. (1)w grudniu tego samego roku zamontował w północnej częścidziałki nr (...), na jej granicy zdziałką nr (...)oddziałki nr (...)w głąbdziałki nr (...)bramę wjazdową o szerokości 6 m (uprzednio na granicydziałki nr (...)znajdowała się brama wjazdowa o szerokości 4,5 m), w odpowiedzi z kolei, na co uczestnicyS. S.iJ. S. (1)dokonali demontażu tej bramy oraz wykonali w przebiegu wytyczonej przez geodetę granicy międzydziałką nr (...)adziałką nr (...), w miejscu zamarkowanym przez geodetę drewnianymi palikami, metalowe słupki ogrodzeniowe.
/

dowód:

fotografie – k. 82, 139,
zeznania świadkaM. S.– k. 133v-134,
zeznania świadkaR. S.– k. 141-142,
zeznania świadkaJ. S. (2)– k. 142v-143v,
zeznania wnioskodawcyM. K. (1)– k. 334 ,
zeznania uczestnikaS. S.– k. 338 ,
zeznania uczestnikaJ. S. (1)– k. 339/
UczestnikJ. S. (1)zamierza wybudować ogrodzenie w miejscu wytyczonej przez geodetę granicy między należącą do niegodziałką nr (...), adziałką nr (...)stanowiąca własność jego syna – uczestnikaS. S.. Obecnie na nieruchomościJ. S. (1)zamieszkuje jego 68 letni bratM. S.wraz z synem, jego żoną i dwójką ich dzieci w wieku 2 lata i 8 miesięcy.
/

dowód:

zeznania uczestnikaS. S.– k. 338,
zeznania uczestnikaJ. S. (1)– k. 339/
Aktualnie zapewnienie połączenia nieruchomości wnioskodawcyM. K. (1)oraz uczestnikówS. K.,I. S.iA. D. (1)oznaczonej jakodziałka nr (...)z drogą publiczną możliwe jest w dwóch wariantach.
Zgodnie z wariantem pierwszym (wariant wnioskodawcyM. K. (1)) służebność drogi koniecznej do nieruchomości położonej w Łukowej, stanowiącejdziałkę nr (...), objętej KW Nr(...)jako nieruchomości władnącej przebiega od drogi stanowiącejdziałkę nr (...), objętą KW Nr(...)szlakiem oznaczonym literami A-B-C-D-E na mapie stanowiącej załącznik do opinii biegłego z zakresu geodezji inż.J. L.z dnia 21 grudnia 2016 r. o łącznej pow. wynoszącej 187 m2oraz o łącznej szerokości wynoszącej w punktach: A – 7,71 m, B – 4,92 m, C – 4,50 m, D – 4,16 m i E – 3,17 m, biegnącym w kierunku północnym kolejno:
- podziałce nr (...), objętej KW nr(...), szlakiem zawartym pomiędzy liniami istniejących na gruncie ogrodzeń, oznaczonym na mapie stanowiącej załącznik do opinii biegłego z zakresu geodezji inż.J. L.z dnia 21 grudnia 2016 r. jako odcinek A-E o długości wynoszącej 40,90 m oraz o zmiennej szerokości wynoszącej w punktach: A – 5,81 m, B – 3,32 m, C – 3,25 m, D – 3,18 m i E – 3,17 m, zajmując z tej działki powierzchnię służebności wynoszącą 138 m2,
- podziałce nr (...), objętej KW nr(...), szlakiem zawartym pomiędzy liniami istniejących na gruncie ogrodzeń, oznaczonym na mapie stanowiącej załącznik do opinii biegłego z zakresu geodezji inż.J. L.z dnia 21 grudnia 2016 r. jako odcinek A-D o długości wynoszącej 34,90 m oraz o zmiennej szerokości wynoszącej w punktach: A – 1,90 m, B – 1,60 m, C – 1,25 m i D – 0,98 m, zajmując z tej działki powierzchnię służebności wynoszącą 49 m2.
Zgodnie z wariantem drugim (wariant uczestnikówJ. S. (1)iS. S.) służebność drogi koniecznej do nieruchomości położonej w Łukowej, stanowiącejdziałkę nr (...), objętej KW Nr(...)jako nieruchomości władnącej przebiega od drogi stanowiącejdziałkę nr (...), objętą KW Nr(...)szlakiem oznaczonym literami A-B-C-D-E na mapie stanowiącej załącznik do opinii biegłego z zakresu geodezji inż.J. L.z dnia 21 grudnia 2016 r. biegnącym w kierunku północnym przezdziałkę nr (...), objętą KW Nr(...), zawartym pomiędzy linią istniejącego na gruncie po wschodniej stroniedziałki nr (...)ogrodzenia, a linią zachodniej granicydziałki nr (...), o długości wynoszącej 40,90 m oraz o zmiennej szerokości wynoszącej w punktach: A – 5,81 m, B – 3,32 m, C – 3,25 m, D – 3,18 m i E – 3,17 m, zajmując z tej działki powierzchnię służebności wynoszącą 138 m2.
/

dowód:

opinia biegłego sądowego z zakresu geodezji i kartografii inż.J. L.wraz z załącznikami – k. 158-161/
Zarówno w wariancie I jak i w wariancie II szerokość proponowanej służebności w punkcie E jest tożsama i wynosi 3,17 m, Punkt ten stanowią końcowy fragment proponowanej służebności i znajduje się bezpośrednio przy wjeździe nadziałkę nr (...).
/

dowód:

opinia biegłego sądowego z zakresu geodezji i kartografii inż.J. L.wraz z załącznikami – k. 158-161/
Ze szlaku drogowego w zakresie, w jakim przebiega on przezdziałkę nr (...)oprócz właściciela tej działki będą mogli korzystać także właścicieledziałki nr (...), zaś w zakresie, w jakim przebiega on przezdziałkę nr (...)oprócz właściciela tej działki będą mogli korzystać także właścicieledziałki nr (...).
/

dowód:

opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa i szacowania nieruchomości inż.K. D.wraz z załącznikami – k. 209-228/
Zapewnienie prawidłowego z punktu widzenia aktualnego przeznaczenia i sposobu wykorzystywania nieruchomości władnącej i obciążonej oraz interesu społeczno-gospodarczego dojazdu dodziałki nr (...)możliwe jest poprzez ustanowienie szlaku służebnego według wariantu II. Przewidziany w wariancie szlak drogowy o szerokości 3,2 m oraz o szerokości 5 m w miejscu połączenia z drogą, przy wykonaniu skosu w skali 1:1 jest w stanie zapewnić prawidłowe skomunikowaniedziałki nr (...)z drogą publiczną.
/

dowód:

opinia biegłego sądowego w zakresie budownictwa mgr inż.A. S. (1)z grudnia 2017 r. wraz z pisemną opinią uzupełniającą z dnia 05.02.2018 r. i opinią ustną z dnia 19 marca 2018 r. – k. 291-294, k. 321, k. 333v/
W opinii lokalnego rolnika –K. B.zamieszkującego około 600 m oddziałki nr (...)dla wykonywania przejazdów wszelkim sprzętem rolniczym, w tym kombajnem, wystarczający jest szlak drożny o szerokości około 2,45 m – 3 m.
/

dowód:

zeznania świadkaK. B.– k. 134-134v/
Wysokość wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej dla nieruchomości oznaczonej jakodziałka nr (...)wynosi:
- według wariantu pierwszego w sumie 2.976 zł, w tym: 2.225 zł – dla właścicieladziałki nr (...)oraz 751 zł – dla właścicieladziałki nr (...),
- według wariantu drugiego w sumie 2.225 zł w całości dla właścicieladziałki nr (...).
/

dowód:

opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa i szacowania nieruchomości inż.K. D.wraz z załącznikami oraz opinią uzupełniającą z dnia 30.06.2017 r. – k. 209-228, 255-256/
WnioskodawcaM. K. (1)jest objęty ubezpieczeniem społecznym rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
/

dowód:

pismo KRUS skierowane do wnioskodawcyM. K. (1)– k. 79/
Na mocy umowy dzierżawy z dnia 2 stycznia 2015 r. wnioskodawcaM. K. (1)(wydzierżawiający) oddał w dzierżawę na okres od dnia 2 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2020 r.A. D. (2)prowadzącemu gospodarstwo rolne (dzierżawca) położone w Łukowejdziałki rolne nr (...)o łącznej pow. 4,39 ha za zapłatą czynszu w wysokości stanowiącej równowartość podatku rolnego należnego od dzierżawionych gruntów. W oparciu o niniejszą umowęA. D. (2)stał się użytkownikiem przedmiotowych działek rolnych.
/

dowód:

umowa dzierżawy z dnia 02.01.2015 r. – k. 80/
W dniu 20 czerwca 2016 r. wnioskodawcaM. K. (1)złożył pisemne oświadczenie o rozwiązaniu wyżej wymienionej umowy dzierżawy z upływem terminu wypowiedzenia, tj. z dniem 31 grudnia 2016 r. Oświadczenie to zostało zaakceptowane przez dzierżawcę. Obecnie wnioskodawca wydzierżawił ustną umową pola swojemu koledze, który obrabia pola i zbiera plony.
/

dowód:

wypowiedzenie umowy dzierżawy z dnia 20.06.2016 r. – k. 139,
zeznania wnioskodawcyM. K. (1)– k. 334/
W dniu(...) synuczestniczkiI. R.S.dokonał zakupu ciągnika rolniczegoW. A., którym wykonywane są obecnie przejazdy do budynków gospodarczych nadziałce nr (...), w których przechowywane są buraki, ziemniaki i siano.
/

dowód:

fotografie – k. 139,
umowa kupna-sprzedaży z dnia 26.09.2015 r. – k. 139,
zeznania świadkaR. S.– k. 141-142
zeznania uczestniczkiI. S.- 337/
Małżonka wnioskodawcyM. A.K.posiada wykształcenie rolnicze. Ukończyła wyższe studia zawodowe na kierunku rolnictwo w zakresie agronomii. W ostatnich latach uczestniczyła w licznych szkoleniach i wyjazdach szkoleniowych dla rolników. Ponadto w 2004 r. ukończyła kurs dla doradców „Pierwsza dopłata bezpośrednia oraz inne środki Unii Europejskiej dla rolnictwa” oraz uczestniczyła w szkoleniu w ramach programu(...)sieć doradców i ośrodek informacji o funduszach UE przeznaczonych dla terenów wiejskich(...). Wiedza i umiejętności, jakie posiada predysponują ją do właściwego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Interesuje się zagadnieniami nowoczesnych metod agrotechnicznych i hodowlanych, przetwórstwa rolno-spożywczego, współfinansowania rozwoju gospodarstw funduszami z Unii Europejskiej, organizacyjno-ekonomicznymi oraz rachunkowością rolną.
W dniu 25 października 2016 r.A. K.złożyła w biurze(...) Ośrodka Doradztwa RolniczegowD.(...)celem jego weryfikacji. W przedmiotowym planie przewidziano zakup ciągnika, agregatu uprawno-siewnego, pługa 4-skibowego, opryskiwacza, siewnika redlicowego, brony polowej.
/

dowód:

dyplom ukończenia Akademii Rolniczej z dnia 02.08.2002 r. – k. 139,
pismo(...) Ośrodka Doradztwa Rolniczegoz dnia 20.10.2016 r. oraz 25.10.2016 r. – k. 139,
zaświadczenie Nr 0/4 z dnia 14.10.2004 r. – k. 139,
zaświadczenie nr 234 z dnia 05.05.2004 r. – k. 139,
(...)planM. K. (1). Wstępna Analiza Gospodarstwa – k. 139
zeznania świadkaR. S.– k. 141-142,
zeznania świadkaA. K.– k. 153-154/
Wnioskodawca wraz z żoną zamieszkują na nieruchomości zlokalizowanej w niedalekiej odległości oddziałki nr (...). Działka na której mieszka wnioskodawca posiada dostęp do drogi. Niedawno wnioskodawca wybudował na swojej działce budynek gospodarczy, w którym może przechowywać sprzęty. Wnioskodawca planuje przechowywać sprzęt rolny, który chce zakupić nadziałce nr (...).
/

dowód:

zeznania świadkaR. S.– k. 141-142,
zeznania świadkaA. K.– k. 153-154,
zeznania wnioskodawcyM. K. (1)– k. 334/
Aktualnie wnioskodawca i jego żona dokonali zakupu bron rolnych, kultywatora oraz siewnika zbożowego, przy czym nie garażują ich nadziałce nr (...), z uwagi na brak ogrodzenia i zamykania budynków garażowych.S.te przechowywane są u rodziny żony wnioskodawcy.
/

dowód:

fotografie – k. 139,
zeznania świadkaR. S.– k. 141-142,
zeznania świadkaA. K.– k. 153-154,
zeznania wnioskodawcyM. K. (1)– k. 334/
Wnioskodawca wraz z żonąA. K.planują w przyszłości prowadzić gospodarstwo rolne nadziałce nr (...). Wnioskodawca obecnie niczym się nie zajmuje, nie pracuje. Wnioskodawca planuje w przyszłości zakupić niezbędne maszyny rolnicze do prowadzenia gospodarstwa rolnego, chciałby zajmować się uprawą ogórków. Wnioskodawca planuje dokonać zniesienia współwłasności gospodarstwa w późniejszym terminie po uzgodnieniach z resztą członków rodziny, obecnie rodzina nie doszła do porozumienia w tym zakresie.
/

dowód:

zeznania świadkaR. S.– k. 141-142,
zeznania świadkaJ. S. (2)– k. 142v-143v,
zeznania świadkaA. K.– k. 153-154,
zeznania wnioskodawcyM. K. (1)– k.334,
zeznania uczestniczkiA. D. (1)– k.336v,
zeznania uczestniczkiI. S.– k.337/
Powyższy stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów, oględzin przedmiotu postępowania, opinii biegłych, zeznań świadków oraz przesłuchania stron postępowania.
Dowody tak z dokumentów urzędowych, jak i prywatnych, które legły u podstaw ustaleń faktycznych sąd uznał w ca­łości za autentyczne i wiarygodne. Żadna ze stron ich nie kwestionowała, tak pod względem poprawności formal­nej jak i materialnej. Nie u­jawniły się też ja­kie­kolwiek okoliczności podważa­ją­ce moc dowo­dową tych do­ku­mentów, które należałoby brać pod uwagę z u­rzę­du. Do­mnie­mania, z któ­rych korzystają do­ku­menty urzędowe, jak i prywatne pozostały niewzruszone. Dokumenty urzędo­we stanowiły zatem dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone (art. 244 § 1 k.p.c.), zaś dokumenty prywatne – złożenia zawartego w nich oświadczenia przez osoby, które je podpisały (art. 245 k.p.c.).
Dowód z oględzin sąd przeprowadził celem stwierdzenia aktualnej sytuacji na gruncie.
Sąd w całości podzielił wnioski płynące z opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji i kartografii inż.J. L.w zakresie odnoszącym się do przebiegu szlaku służebnego w wariancie wnioskodawcyM. K. (1)(wariant I) oraz w wariancie uczestnikówJ. S. (1)iS. S.(wariant II), jak też wnioski sformułowane w opiniach biegłego sądowego z zakresu budownictwa i szacowania nieruchomości inż.K. D.oraz w zakresie budownictwa mgr inż.A. S. (1). Opinie te zostały sporządzone przez kompetentne osoby, legitymujące się odpowiednim zasobem wiedzy specjalistycznej oraz doświadczeniem zawodowym, po gruntownej analizie akt sprawy oraz w przypadku biegłychJ. L.iA. S. (1)- po uprzednim dokonaniu oględzin przedmiotu postępowania. Opinie te cechuje rzeczowość, rzetelność, logiczność, kompleksowość, jasność wywodów oraz wewnętrzna spójność. Żadna ze stron postępowania nie kwestionowała opinii biegłejJ. L.w zakresie dotyczącym oznaczenia przebiegu szlaku służebnego według wariantu I i II. Ponadto biegła udzieliła wyczerpującej odpowiedzi na zapytanie uczestnikaS. S.co do uwzględnienia na gruncie bądź na mapach parametrów wskazanych przez nią w opinii punktów od A do E. Z kolei biegłyK. D.w dwóch kolejnych opiniach uzupełniających w sposób szczegółowy ustosunkował się do zarzutów zgłoszonych przez wnioskodawcęM. K. (1)oraz przez uczestniczkęI. S.do jego opinii głównej, przedstawiając przy tym przekonującą i logiczną argumentację oraz w całości podtrzymał wnioski opinii zasadniczej. Analogicznie biegłyA. S. (2)w pisemnej i ustnej opinii uzupełniającej w sposób logiczny i przekonujący wyjaśnił wszelkie wątpliwości zgłaszane przez wnioskodawcęM. K. (1)i uczestniczkęI. S.pod adresem opracowanej przez niego opinii zasadniczej. Powyższe przekonuje tym samym sąd o prawidłowości przedmiotowych opinii (z tym, że opinii biegłejJ. L.jedynie w zakresie obejmującym oznaczenie przebiegu szlaku drożnego w zaproponowanych przez wnioskodawcęM. K. (1)oraz przez uczestnikówJ. S. (1)iS. S.wariantach) i wartości dowodowej zawartych w nich informacji, a także o trafności sformułowanych w nich wniosków końcowych.
Sąd w znacznej części dał wiarę depozycjom świadkówJ. K.,M. S.,K. B.,R. S.,J. S. (2)orazA. K.. Świadkowie ci w sposób w większości zbieżny, logiczny i znajdujący potwierdzenie w pozostałym pełnowartościowym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie przedstawili kwestie własnościowe dotyczące poszczególnych działek oraz aktualne, jak i dotychczasowe stosunki faktyczne panujące na poszczególnych nieruchomościach.
Nie podzielił sąd twierdzeń świadkaJ. K.odnośnie dojeżdżania zawsze przez jego rodziców dodziałki nr (...)szlakiem biegnącym między ogrodzeniami działek uczestnikówS. S.iJ. S. (1). Jak bowiem wynika ze spójnych w tym zakresie zeznań stron rodzice świadka i wnioskodawcy dojeżdżali dodziałki nr (...)podziałce drogowej nr (...). Z tożsamych względów, a nadto z uwagi na wewnętrzną sprzeczność (w innym miejscu świadek wskazał, że droga między domem (nadziałce nr (...)) a ogrodzeniem (wyznaczającym wschodnią granicędziałki nr (...)) ma około 2,5 m – 3 m szerokości, tymczasem z opinii biegłejJ. L.wynika, że odległość między rzeczonym domem a ogrodzeniem wynosi 4,90 m oraz, że od domuS.jechało się jakiś metr, pół metra od tej drogi) zakwestionował sąd analogiczne depozycje świadkaK. B..
Nie dał sąd wiary twierdzeniom świadkaR. S.odnośnie utwardzania (w tym nawożenia gruzem) i odśnieżania szlaku drożnego jako odosobnionym, a zarazem sprzecznym z treścią innych dowodów, w tym m.in. z fotografii oraz oględzin przedmiotu postępowania wraz z materiałem zdjęciowym. Nie przychylił się też sąd do supozycji rzeczonego świadka jakoby był problem ze zjazdem przy skręcie jako odosobnionych.
Odmówił sąd wiary depozycjom świadkaJ. S. (2)co do tego, że stanowiący przedmiot sporu szlak drogowy miał szerokość 6 m jako sprzecznych z zeznaniami innych świadków oraz opinią biegłego z zakresu geodezji.
Oceniając depozycje stron postępowania sąd uznał je jako wiarygodne, albowiem zarówno wnioskodawca, jak i uczestnicy – członkowie jego rodziny oraz uczestnicy – sąsiedziJ. S. (1)i jego synS. S., w sposób szczery przedstawili sposób wykorzystywania dojazdu do działki siedliskowej rodzinyK.na przestrzeni lat. Różnice w zakresie oceny szerokości wjazdu odzwierciedlają stanowiska stron zajęte w sprawie.

Sąd rozważył, co następuje:

wniosek co do zasady zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 145 § 1 k.c.roszczenie o ustanowienie służebności drogi koniecznej przysługuje wówczas, jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich. Jak się to przyjmuje w orzecznictwie nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej w sytuacji, gdy nie ma dostępu do drogi publicznej bezpośrednio lub przez drogę innego rodzaju, umożliwiającą nieograniczony i nieskrępowany dostęp do niej ogółowi osób (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17.04.2013 r., I CSK 448/12, Legalis nr 735955). Wskazać przy tym należy, że nie chodzi tutaj o jakikolwiek brak dostępu do drogi publicznej, ale o brak dostępu prawnie zagwarantowanego i nieskrępowanego wolą osób trzecich (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 07.02.1958 r., 4 CR 1021/57, Legalis nr 610203).
Roszczenie zart. 145 § 1 k.c.przysługuje właścicielowi nieruchomości pozbawionej odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, zaś jego adresatem są właściciele bądź użytkownicy wieczyści nieruchomości (względnie ich następcy prawni), przez które może być przeprowadzona droga zapewniająca komunikację izolowanej nieruchomości z drogą publiczną.
W realiach faktycznych przedmiotowej sprawy nie może budzić wątpliwości, iż na jej gruncie urzeczywistniła się wyżej powołana przesłanka aktualizująca uprawnienie wnioskodawcyM. K. (1)do domagania się ustanowienia służebności drogi koniecznej dla stanowiącej jego współwłasność nieruchomości oznaczonej jakodziałka nr (...). W świetle poczynionych w niniejszej sprawie – w szczególności w oparciu o dowód z opinii biegłego geodety oraz z oględzin przedmiotu postępowania – ustaleń faktycznych oczywistym jest, że stanowiąca współwłasność wnioskodawcy nieruchomość oznaczona jakodziałka nr (...)nie posiada żadnego prawnie zagwarantowanego dostępu do drogi publicznej, w tym bezpośredniego. Nieruchomość należąca do wnioskodawcy oraz do uczestnikówS. K.,I. S.iA. D. (1)jest bowiem izolowana od znajdującej się w jej zasięgu, stanowiącej drogę publiczną drogi asfaltowej, przylegającej dodziałki nr (...), przezdziałkę nr (...)oraz przez stanowiącą prywatnadrogę działkę nr (...).
Ponadto wskazać trzeba, że nieruchomość wnioskodawcy oraz uczestnikówS. K.,I. S.orazA. D. (1)nie korzysta też z jakichkolwiek służebności gruntowych, które znosiłyby stan jej odseparowania od drogi publicznej. Wprawdzie właścicieledziałki nr (...)posiadają udziały w prawie własności nieruchomości oznaczonej jakodziałka nr (...), a stanowiącej drogę prywatną, nie mniej jednak okoliczność ta nie zmienia faktu nie posiadania przez należącą do nichdziałkę nr (...)komunikacji z drogą publiczną, przylegającą bezpośrednio dodziałki nr (...), skorodziałka nr (...)nie sąsiaduje bezpośrednio zdziałką nr (...)(od ostatnio wymienionej działki separują ją bowiemdziałki nr (...)).
W takim stanie rzeczy należy stanąć na stanowisku, iż nieruchomość wnioskodawcyM. K. (1)i uczestnikówS. K.,I. S.iA. D. (1)stanowiącadziałkę nr (...)wymaga w celu skomunikowania jej z drogą publiczną ustanowienia na rzecz jej każdoczesnych właścicieli służebności drogi koniecznej.
Ustanowienie służebności drogi koniecznej – w świetle brzmieniaart. 145 § 2 i § 3 k.c.– zważywszy, że z natury rzeczy wiąże się ono z pewną ingerencją w prawo własności właściciela nieruchomości obciążonej, a nadto – co raz jeszcze należy podkreślić - z koniecznością zapewnienia nieruchomości władnącej nie dowolnego, ale odpowiedniego dostępu do drogi publicznej – wymaga zaś wyważenia trzech kategorii interesów, to jest z jednej strony potrzeb nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej (tj. nieruchomości władnącej), z drugiej strony najmniejszego obciążenia dla gruntów, przez które droga ma prowadzić (tj. dla nieruchomości obciążonych), i w końcu interesu społeczno-gospodarczego.
Konieczność uwzględnienia potrzeb nieruchomości izolowanej oznacza, że służebność drogi koniecznej musi mieć treść zapewniającą rzeczywisty, praktyczny dostęp do drogi publicznej. Nie chodzi przy tym o szczególnie wygodny dostęp, najbardziej dogodny, czy łatwiejszy, ale taki, który w normalnym, przeciętnym trybie używania drogi jest funkcjonalny, a nadto umożliwia korzystanie z całej nieruchomości pozbawionej dostępu do drogi publicznej w sposób zgodny z jej przeznaczeniem i właściwościami, przy czym pod uwagę należy brać zarówno dotychczasowy charakter nieruchomości izolowanej, jak i jej przyszłe przeznaczenie (por. K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Tom I. Komentarz, 2015 r., teza III.10., Legalis; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 08.05.2008 r., V CSK 570/07, Legalis nr 98373, z dnia 17.03.2011 r., IV CSK 313/10, Legalis nr 427639 oraz z dnia 21.06.2011 r., I CSK 646/10, Legalis nr 442114).
Z kolei uczynienie zadość wymogowi najmniejszej uciążliwości dla nieruchomości obciążonej sprowadza się z jednej strony do obciążenia służebnością drogi koniecznej tych gruntów, dla których będzie ona najmniej uciążliwa, a z drugiej strony do przeprowadzenia szlaku drożnego przez konkretny wybrany do obciążenia grunt, w taki sposób, który będzie dla niego stanowił najmniejsze obciążenie, w tym także z punktu widzenia zakresu urządzenia technicznego szlaku drogowego. Zaznaczyć przy tym trzeba, że najmniejsze obciążenie nieruchomości, przez którą ma prowadzić droga konieczna (art. 145 § 2 k.c.), nie zawsze wymaga przeprowadzenia tej drogi po linii najkrótszej i przy zaangażowaniu najniższych kosztów. Przesłanka ta podlega ocenie w okolicznościach konkretnej sprawy, z uwzględnieniem kryterium społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości -art. 145 § 3 k.c.(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 08.01.2010 r., IV CSK 264/09, Legalis nr 336566).
Natomiast wzięcie pod uwagę interesu społeczno-gospodarczego polega na rozważeniu czy występującein concretoszczególne względy społeczno-gospodarcze przemawiają za ustanowieniem służebności drogi koniecznej (tj. wskazują na istnienie rzeczywistej potrzeby wyjęcia pasa danego gruntu i przeznaczenia go pod drogę), czy też je wykluczają.
Z okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy wynika, iż zapewnienie komunikacji nieruchomości wnioskodawcy i uczestnikówS. K.,I. S.iA. D. (1)stanowiącejdziałkę nr (...)z drogą publiczną możliwe jest w dwóch wariantach, a mianowicie szlakiem drożnym oznaczonym literami A-B-C-D-E na mapie stanowiącej załącznik do opinii biegłego z zakresu geodezji inż.J. L.z dnia 21 grudnia 2016 r. o łącznej pow. wynoszącej 187 m2oraz o łącznej szerokości wynoszącej w punktach: A – 7,71 m, B – 4,92 m, C – 4,50 m, D – 4,16 m i E – 3,17 m, biegnącym od drogi prywatnej stanowiącejdziałkę nr (...)w kierunku północnym kolejno podziałce nr (...), szlakiem zawartym pomiędzy liniami istniejących na gruncie ogrodzeń, oznaczonym na mapie stanowiącej załącznik do opinii biegłego z zakresu geodezji inż.J. L.z dnia 21 grudnia 2016 r. jako odcinek A-E o długości wynoszącej 40,90 m oraz o zmiennej szerokości wynoszącej w punktach: A – 5,81 m, B – 3,32 m, C – 3,25 m, D – 3,18 m i E – 3,17 m, zajmując z tej działki powierzchnię służebności wynoszącą 138 m2oraz podziałce nr (...), szlakiem zawartym pomiędzy liniami istniejących na gruncie ogrodzeń, oznaczonym na mapie stanowiącej załącznik do opinii biegłego z zakresu geodezji inż.J. L.z dnia 21 grudnia 2016 r. jako odcinek A-D o długości wynoszącej 34,90 m oraz o zmiennej szerokości wynoszącej w punktach: A – 1,90 m, B – 1,60 m, C – 1,25 m i D – 0,98 m, zajmując z tej działki powierzchnię służebności wynoszącą 49 m2(wariant pierwszy – wariant wnioskodawcyM. K. (1)), bądź też szlakiem drożnym oznaczonym literami A-B-C-D-E na mapie stanowiącej załącznik do opinii biegłego z zakresu geodezji inż.J. L.z dnia 21 grudnia 2016 r. biegnącym od drogi prywatnej stanowiącejdziałkę nr (...)w kierunku północnym przezdziałkę nr (...), zawartym pomiędzy linią istniejącego na gruncie po wschodniej stroniedziałki nr (...)ogrodzenia, a linią zachodniej granicydziałki nr (...), o długości wynoszącej 40,90 m oraz o zmiennej szerokości wynoszącej w punktach: A – 5,81 m, B – 3,32 m, C – 3,25 m, D – 3,18 m i E – 3,17 m, zajmując z tej działki powierzchnię służebności wynoszącą 138 m2(wariant drugi – wariant uczestnikówJ. S. (1)iS. S.).
Mając na względzie statuowane wart. 145 § 2 i § 3 k.c.dyrektywy przeprowadzania drogi koniecznej sąd uznał za zasadne ustanowienie służebności drogi koniecznej dla nieruchomości wnioskodawcy oraz uczestnikówS. K.,I. S.iA. D. (1)oznaczonej jakodziałka nr (...)szlakiem oznaczonym jako wariant drugi (wariant uczestnikówJ. S. (1)iS. S.), przebiegającym przezdziałkę nr (...).W ocenie sądu ustanowiona służebność drogi koniecznej w wariancie drugim w całości uwzględnia wskazania wyrażone wart. 145 § 2 i § 3 k.c., a nadto w większym stopniu aniżeli służebność drogi koniecznej, która zostałby ustanowiona zgodnie z wariantem pierwszym proponowanym przez wnioskodawcęM. K. (1), pozwala na zachowanie odpowiedniej równowagi i proporcji pomiędzy zapewnieniem nieruchomości władnącej rzeczywistego, a zarazem funkcjonalnego, jak i dostosowanego do jej dotychczasowego i planowanego przeznaczenia i sposobu użytkowania, a nasileniem uciążliwości dla nieruchomości obciążanych.
W pierwszej kolejności podkreślić trzeba, że przeprowadzenie szlaku drogi koniecznej według wariantu drugiego było najkorzystniejsze i najbardziej optymalne zarówno ze względów komunikacyjnych, gospodarczych, społecznych, jak i ekonomicznych.
Służebność drogi koniecznej w wariancie II (tj. w wariancie uczestnikówJ. S. (1)iS. S.) w całości przebiega bowiem po gruntach już wykorzystywanych jako droga, a to podziałce nr (...). Co więcej do tej pory użytkowana jakodroga działka nr (...)posiada niekorzystny, wydłużony i zniekształcony kształt oraz wykazuje ograniczenia w możliwości jej zabudowy i zagospodarowania, co sprawia, że wytyczenie przez nią szlaku drogowego, nie tylko nie spowoduje zmiany jej dotychczasowego sposobu użytkowania, ale pozwoli na możliwie najbardziej racjonalne, a zarazem adekwatne do jej uwarunkowań, jej zagospodarowanie, a nadto nie doprowadzi do obniżenia jej wartości.
Znamienne jest też to, żedziałka nr (...), przez którą wiedzie proponowany przez uczestnikówJ. S. (1)iS. S.szlak drożny stanowi grunty niezabudowane, ani też nie przebiega w bezpośredniej bliskości zabudowy znajdującej się na sąsiadujących z nią gruntach, co wespół z powołanymi wyżej okolicznościami wyklucza ryzyko naruszenia interesu społeczno-gospodarczego, czy spowodowania jakiegoś dotkliwego uszczerbku dla obciążanej w tym wariancie służebnością drogi koniecznej nieruchomości.
Co istotne, z uwagi na wskazywane już powyżej uwarunkowania i kształtdziałki nr (...), ograniczające możliwość jej zabudowy i zagospodarowania, przez którą to działkę wyłącznie w wariancie II przebiega szlak służebny, nieprawdopodobnym wdaje się też, aby w przebiegu zaproponowanego przez uczestnikówJ. S. (1)iS. S.szlaku drogowego mogły się pojawić w przyszłości, jakiekolwiek przeszkody utrudniające, czy uniemożliwiające komunikację, w tym w postaci zabudowy mieszkaniowej, czy gospodarskiej, co wykluczałoby ustanowienie służebności drogi koniecznej zgodnie z wariantem tych uczestników.
Uwypuklić też trzeba, że wbrew twierdzeniom wnioskodawcy i uczestniczkiI. S., szlak drogowy wytyczony zgodnie z wariantem II – o czym przekonuje w pełni zaaprobowana przez sąd opinia biegłegoA. S. (1)oraz zeznania świadkaK. B.trudniącego się rolnictwem - będzie szlakiem w pełni funkcjonalnym i zapewnidziałce nr (...)prawidłową i należytą komunikację z drogą publiczną, tak w kontekście aktualnego marginalnego jej wykorzystywania, jak i w kontekście planowanego prowadzenia na niej w przyszłości przez wnioskodawcę gospodarstwa rolnego, a tym samym zaistnienia potrzeby przemieszczania się do tej działki i z tej działki różnego rodzaju sprzętami rolniczymi, a to dzięki posiadanej przez niego szerokości wynoszącej na składającym się na niego odcinku prostym ponad 3 m oraz na odcinku w postaci skosu 5,81 m. Wskazać przy tym należy, że zgodnie z powyższymi wywodami biegłego, a nadto w świetle okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, zgodnie, z którymi odcinekdziałki nr (...)mający postać skosu, nie tylko, że nie nigdy nie utrudniał, ale wręcz umożliwił sprawne wykonywanie wjazdu zdziałki nr (...)nadziałkę nr (...)oraz wyjazdu zdziałki nr (...)nadziałkę nr (...), dla zapewnienia możliwości sprawnego przemieszczania się od drogi publicznej nadziałkę nr (...)i odwrotnie, tak pieszego, jak i wszelkimi sprzętami rolniczymi, samochodami osobowymi, czy pojazdami służb ratunkowych, całkowicie wystarczający jest szlak drożny ustanowiony zgodnie z wariantem II. Jak wskazał biegłyA. S. (1)szerokość drogi prywatnej nadziałce nr (...)łączącej służebność z droga publiczną również wynosi ok. 3 metry.
W tym miejscu wyjaśnić przy tym trzeba, iż wprawdzie wrozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanieprzewidziano, że do budynku i urządzeń z nim związanych, wymagających dojazdów, funkcję tę mogą spełniać dojścia, pod warunkiem że ich szerokość nie będzie mniejsza niż 4,5 m, nie mniej jednak stanąć należy na stanowisku, że przepisy niniejszego rozporządzenia stosuje się jednak przy projektowaniu i budowie, w tym także odbudowie, rozbudowie, nadbudowie, przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych (przepisy te związane są bowiem z planowaną inwestycją budowlaną i uzyskaniem pozwolenia na budowę czy dokonaniem odpowiedniego zgłoszenia), natomiast nie znajdują zastosowania w przypadku, w którym konieczne jest ustalenie służebności drogi koniecznej. W takim bowiem wypadku następuje ingerencja w prawo własności sąsiedniej działki. Właściciele nieruchomości sami mogą ustalić w drodze umowy służebność przejazdu i przechodu, a w braku porozumienia między nimi właściciel działki bez dostępu do drogi może żądać rozstrzygnięcia przez sąd. Przy ustalaniu przebiegu drogi koniecznej powinno się oczywiście dążyć do usytuowania drogi w sposób jak najbardziej zgodny z zasadami techniki budowlanej, nie oznacza to jednak, że droga ta musi spełniać warunki określone przez wyżej wymienione rozporządzenie. Droga powinna pod tym względem spełniać w zasadzie jeden warunek – dać odpowiedni w danej sytuacji faktycznej dostęp do drogi. Jest to z drugiej strony miarkowane zasadą, zgodnie, z którą służebność powinna w jak najmniejszym stopniu ingerować w prawa właściciela nieruchomości obciążonej.
Dla porównania wskazać należy, że ustanowienie szlaku drożnego zgodnie z wariantem wnioskodawcy będzie niosło ze sobą pewne zagrożenie dla stabilności budynku mieszkalnego istniejącego na nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...), przez którą w wariancie tym opróczdziałki nr (...), szlak ten ma przebiegać, jak też będzie się przekładało na mniejszy komfort, czy wręcz dyskomfort zamieszkiwania w tym budynku przez mieszkujące w nim obecnie osoby, a to zważywszy na charakter sprzętu i pojazdów, jakie mają się tym szlakiem poruszać (sprzęty i pojazdy rolnicze, w tym z ciężkim ładunkiem w postaci rożnego rodzaju plonów), z natury rzeczy mogące generować – nawet przy poruszaniu się z marginalną prędkością - wstrząsy mogące powodować osłabienie konstrukcji budynku mieszkalnego, czy nawet jego uszkodzenia (np. w postaci pęknięć ścian), oraz na fakt, iż według tego wariantu strona zachodnia tego szlaku przebiega w linii ogrodzeniadziałki nr (...), którą stanowi wschodnia ściana owego budynku mieszkalnego zlokalizowanego nadziałce nr (...), co też stanowiło poważne przeciwwskazanie dla wytyczenia szlaku służebnego zgodnie z wariantem I, tj. opróczdziałki nr (...), przez którą wyłącznie przebiega trakt drogowy w wariancie II, także przez fragmentdziałki nr (...), tym bardziej – co już nadmieniano powyżej – że dla należytego skomunikowaniadziałki nr (...)z drogą publiczną dostateczne jest przeprowadzenie szlaku drogowego jedynie podziałce nr (...). Nadto wytyczenie szlaku według wariantu wnioskodawcy, nie tylko, że nie niesie ze sobą żadnych innych dodatkowych korzyści ponad te, jakie właścicieledziałki nr (...)mogą uzyskać już tylko przy poprowadzeniu drogi koniecznej wedle wariantu II (w obu wariantach szlak służebny zapewnia bowiem dostęp do drogi publicznej takiej samej liczbie nieruchomości, tj. wyjąwszy działki, po których on przebiega, tylkodziałce nr (...), jak też w obu wariantach nie jest przystosowany należycie do wykonywania nim przejazdów i będzie wymagał jego urządzenia (działka drogowa nr (...), przez którą wiedzie niniejszy szlak w obu wariantach na gruncie stanowi teren porośnięty trawą z widocznymi śladami kolein i wykonywanych przejazdów), ale też będzie skutkować większym obciążeniem finansowym dla właścicielidziałki nr (...)(ustanowienie służebności według wariantu I jest bowiem o prawie 1/3 bardziej kosztowne niż według wariantu II oraz będzie wymagało urządzenia większej powierzchni gruntu).
Stwierdzić też trzeba, że – w przeciwieństwie do wariantu I - ustanowienie służebności drogi koniecznej w myśl wariantu uczestnikówJ. S. (1)iS. S.nie będzie rodziło dla nieruchomości obciążonych stanowiącychdziałkę nr (...)żadnego dodatkowego obciążenia ponad to i tak już od bez mała kilkudziesięciu lat na niej występujące (działka nr (...)po ustanowieniu na niej służebności drogi koniecznej w dalszym ciągu na zajętej powierzchni będzie bowiem wykorzystywana jako droga).
Inaczej rzecz się ma natomiast w przypadku wytyczenia szlaku drożnego według wariantu wnioskodawcy. W wypadku tego wariantu, o ile przeprowadzenie szlaku drożnego przezdziałkę nr (...)nie przyniesienie dla niej żadnego innego obciążenia, ponad to już i tak na niej istniejące (działka nr (...)analogicznie, jak w wariancie I, po obciążeniu jej służebnością drogi koniecznej nadal będzie bowiem użytkowana jako droga), o tyle wytyczenie go przez fragmentdziałki nr (...), zważywszy, że dotąd nie był on użytkowany jako droga, nie wykluczone, że może stanowić dla wschodniej częścidziałki nr (...)– zwłaszcza w kontekście tego, że ten fragmentdziałki nr (...)przebiega w linii ogrodzeniadziałki nr (...), którego część stanowi wschodnia ściana budynku mieszkalnego posadowionego nadziałce nr (...)– istotne obciążenie, a zarazem większe od tego, jakiego doznaje jedyniedziałka nr (...)w wariancie uczestnikówJ. S. (1)iS. S..
Co istotne wytyczenie szlaku drogowego według wariantu II nie tylko, że nie będzie naruszało interesu społeczno-gospodarczego, ale posłuży do jego urzeczywistnienia, skoro korzystanie zdziałki nr (...), przez którą on przebiega, nie tylko do tej pory nie spotykało się ze sprzeciwem ze strony właściciela tej nieruchomości oraz właścicieli sąsiednich nieruchomości, ale było przez nich w pełni aprobowane, w przeciwieństwie do wariantu I, który w zakresie, w jakim ma biec podziałce nr (...)od samego początku budził dezaprobatę tych osób i był powodem konfliktów między uczestnikami postępowania.
W tym miejscu wskazać należy, że integralnym elementem instytucji służebności drogi koniecznej jest wynagrodzenie za jej ustanowienie. Jak stanowi bowiemart. 145 § 1 k.c.właścicielowi nieruchomości, która zostanie obciążona służebnością przysługuje wynagrodzenie z tytułu ustanowienia drogi koniecznej. To zaś oznacza, że przyznanie wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej jest obligatoryjne, zaś jedyną sytuacją, w której można odstąpić od jego przyznania jest zrzeczenie się go przez uprawnionego.
Powołany w sprawie biegły z zakresu szacowania nieruchomości inż.K. D.obliczył, iż dla powyższego wariantu drogi koniecznej zaproponowanego przez uczestnikówJ. S. (1)iS. S., a zarazem uznanego przez sąd za wariant optymalny i efektywny z punktu widzenia interesu społeczno-gospodarczego, wynagrodzenie za ustanowienie służebności drogi koniecznej dla nieruchomości wnioskodawcy i uczestnikówS. K.,I. S.iA. D. (1)stanowiącejdziałkę nr (...)winno wynosić w sumie 2.225 zł i przypaść w całości właścicielowidziałki nr (...).
Tak określone wynagrodzenie ustalone w oparciu o ceny rynkowe sąd uznał za odpowiednie z tytułu ustanowienia służebności drogi ko­niecz­nej, zważywszy, żedziałka nr (...)jest w całości użytkowana jako działka drogowa, zaś właściciel tej działki poprzez ustanowienie służebności nie traci prawa jej własności. Poza tym wysokość wynagrodzenia dla właściciela rzeczonej działki uwzględnia też wielkość powierzchni tej działki, jaka została obciążona służebnością drogi koniecznej. Nadto uwzględnia ona także fakt, iż właściciel nieruchomości obciążonej nie tylko nie podnosił, aby w związku z ustanowieniem służebności drogi koniecznej miał doznać jakiejś szkody, ale też tej okoliczności nie wykazał.
Biorąc zaś pod uwagę, że nieruchomość władnąca oznaczona jakodziałka nr (...)stanowi współwłasność w 11/20 częściach wnioskodawcyM. K. (1), w 3/20 części uczestnikaS. K., w 3/20 częściach uczestniczkiI. S.oraz w 3/20 częściach uczestniczkiA. D. (1), zasadnym stało się – stosownie do treściart. 207 k.c.stanowiącego, że współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną w stosunku do wielkości udziałów - zasądzenie na rzecz właściciela nieruchomości obciążonej stanowiącejdziałkę nr (...)– uczestnikaS. S.wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej od wnioskodawcyM. K. (1)oraz od uczestnikówS. K.,I. S.iA. D. (1)stosownie do wielkości udziałów wnioskodawcy oraz rzeczonych uczestników w prawie własnościdziałki władnącej nr (...), tj. od wnioskodawcyM. K. (1)w kwocie 1.223,75 zł (11/20 x 2.225 zł (wartość służebności gruntowej podziałce nr (...)) = 1.223,75 zł) oraz od uczestnikówS. K.,I. S.iA. D. (1)w kwotach po 333,75 zł (3/20 x 2.225 zł (wartość służebności gruntowej podziałce nr (...)) = 333,75 zł).
Odsetki ustawowe za opóźnienie sąd zasądził na mocyart. 481 § 1 i § 2 k.c.na wypadek uchybienia płatności wynagrodzenia na rzecz właściciela nieruchomości obciążonej w terminie, ustalonym na jeden miesiąc od uprawomocnienia się postanowienia.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., zgodnie z wyrażoną w nim zasadą ponoszenia przez każdego uczestnika kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Sąd uznał przy tym za zasadne obciążenie kosztami opinii biegłegoJ. L.orazA. S. (1)oraz przejazdu sądu na miejsce oględzin w łącznej kwocie 2.805,34 zł (1.312 zł + 1.392,34 zł + 101 zł = 2.805,34 zł), zważywszy, że przeprowadzenie przedmiotowych dowodów leżało w interesie wszystkich współwłaścicieli nieruchomości władnącej stanowiącejdziałkę nr (...), a nie tylko wnioskodawcy, wszystkich współwłaścicielidziałki nr (...)stosownie do wielkości posiadanych przez nich udziałów w prawie własnościdziałki nr (...), tj. w przypadku wnioskodawcy do kwoty 1.542,94 zł (11/20 x 2.805,34 zł = 1.542,94 zł) oraz w przypadku uczestników do kwoty po 420,80 zł (3/2 x 2.805,34 zł = 420,80 zł), zaś kosztami związanymi z opinią uzupełniającą biegłegoK. D.w kwocie 235,94 zł, zważywszy, że konieczność jej wydania spowodowały zarzuty zgłoszone przez wnioskodawcę i uczestniczkęI. S.w równych częściach wnioskodawcy i uczestniczkiI. S.(tj. w kwocie po 117,94 zł). Mając zaś na uwadze, że koszty te zostały do tej pory pokryte jedynie przez wnioskodawcę do kwoty 1.000 zł z uiszczonej przez niego zaliczki w kwocie 1.000 zł, sąd na mocyart. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 300) nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Tarnowie od wnioskodawcy kwotę 660,91 zł (1.542,94 zł + 117,94 zł – 1.000 zł (zaliczka uiszczona przez wnioskodawcę) = 660,91 zł) oraz od uczestnikówS. K.- kwotę 420,80 zł,I. S.- kwotę 538,74 zł (420,80 zł + 117,94 zł = 538,74 zł) iA. D. (1)- kwotę 420,80 zł tytułem brakujących wydatków związanych z opiniami biegłych. Odnośnie kosztów opinii zasadniczej biegłegoK. D.tymczasowo pokrytych z wydatków budżetowych Skarbu Państwa, zważywszy, że niniejsza opinia została wydana na wniosek uczestnikaS. S., który korzystał w niniejszym postępowaniu ze zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości, brak było podstaw – stosownie do przyjętego do orzekania w przedmiocie kosztów niniejszego postępowania przepisuart. 520 § 1 k.p.c.- do ich rozliczania.
SSR Anna Chmielarz