Sąd Okręgowy w Lublinie
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 499/17
Data wyroku: 2017-12-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Węs

Sygn. akt VIII U 499/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 grudnia 2017 roku
Sąd Okręgowy w Lublinie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący – Sędzia SO Jolanta Węs
Protokolant – starszy sekretarz sąd. Alicja Machnio
po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 roku w Lublinie
sprawyA. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaA. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.
z dnia 27 stycznia 2017 roku   znak(...)
I zmienia zaskarżoną decyzję i ustalaA. S.prawo do emerytury od 1 grudnia 2016 roku;
II zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.na rzeczA. S.kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sygn. akt VIII U 499/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 27 stycznia 2017 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.na podstawieart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2016 roku, poz. 887) w związku z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 roku Nr 8, poz. 43 ze zm.) odmówiłA. S.prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych podając, iż wnioskodawca nie udowodnił wymaganego na dzień 1 stycznia 1999 roku 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego oraz 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zakład nie uznał jako okresu pracy w szczególnych warunkach zatrudnienia wZakładach (...)od 15 sierpnia 1977 roku do 14 stycznia 1980 roku i od 1 lipca 1987 roku do 1 maja 1989 roku w łącznej ilości 4 lat, 3 m-cy i 2 dni z powodu braku świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Ponadto nie został uwzględniony do ogólnego stażu pracy okres od 17 lutego 1976 roku do 4 maja 1976 roku, ponieważ świadectwo pracy z dnia 7 maja 1976 roku nie spełnia wymogów formalnych, gdyż zawiera podpis złożony w zastępstwie (decyzja – k. 38 a.e.).
W odwołaniu od tej decyzjiA. S.zakwestionował jej trafność, wnosząc o zmianę decyzji organu rentowego poprzez przyznanie mu prawa do emerytury z uwzględnieniem pracy w szczególnych warunkach jako parzacz wZakładach (...)wŁ.w okresach od 15 sierpnia 1977 roku do 14 stycznia 1980 roku oraz od 1 lipca 1987 roku do 1 maja 1989 roku oraz z uwzględnieniem okresu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wD.od 17 lutego 1976 roku do 4 maja 1976 roku (odwołanie – k. 2-5 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację leżącą u podstaw zaskarżonej decyzji (odpowiedź na odwołanie – k. 9-9v a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
A. S.urodził się (...). W dniu 8 grudnia 2016 roku złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury. We wniosku podał, że nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego (wniosek – k. 1-3 a.e.).
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 stycznia 2017 roku organ rentowy odmówiłA. S.prawa do świadczenia z uwagi na brak udowodnienia na dzień 1 stycznia 1999 roku 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego oraz 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. ZUS ustalił wnioskodawcy na dzień 1 stycznia 1999 roku ogólny staż ubezpieczeniowy w wymiarze 24 lat, 11 miesięcy i 25 dni, w tym 12 lat, 6 miesięcy i 23 dni stażu pracy w warunkach szczególnych (decyzja – k. 38 a.e.).
W okresie od 17 lutego 1976 roku do 4 maja 1976 rokuA. S.był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...)wD.na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku ładowacza (świadectwo pracy z dnia 7 maja 1976 roku k. 7 a.k., kopia dowodu osobistego k. 7 a.s.). Pracował jako pracownik fizyczny przy rozładunku tłucznia, przy dźwigu jako hakowy. Nie przebywał w tym czasie na urlopie bezpłatnym, ani na zwolnieniach lekarskich. Otrzymywał wynagrodzenie miesięczne (zeznania wnioskodawcy k. 18v-19, k. 28v a.s.).
W okresach od 15 sierpnia 1977 roku do 14 stycznia 1980 roku oraz od 1 lipca 1987 roku do 1 maja 1989 roku wnioskodawca pracował w(...) Przedsiębiorstwie (...)wŁ.na stanowisku robotnika d/p ciężkich na Oddziale Obróbki Jelit (angaże w aktach osobowych k. 22 a.s.).
Na tym Oddziale w najlepszym okresie pracowało około 100 osób. W skład Oddziału wchodziła jeliciarnia wołowa, wieprzowa i parzalnia. Wnioskodawca pracował przy obróbce flaka wołowego na parzalni. Z uboju przychodziły komplety jelit z żołądkami wołowymi i wnioskodawca musiał je ręcznie opróżnić. Były one obrabiane następnie na maszynie, tj. wnioskodawca wrzucał ręcznie te żołądki do maszyny i parzyły się tam one w temperaturze 80 stopni C. Potem były wyrzucane automatycznie z tej maszyny i wpadały do zimnej wody. Następnie wnioskodawca wyciągał je ręcznie z wody i obrabiał końcowo na stole. Potem wieszał na wózku z haczykami, gdzie ociekały. Wnioskodawca wykonywał te czynności mając angaż robotnika d/p ciężkich. To wszystko były czynności parzacza i wnioskodawca wykonywał je po 8 godzin dziennie. Pracował na dwie zmiany, od godziny 6 do 14 lub od 14 do 22. Dostawał dodatek szkodliwy i posiłki regeneracyjne oraz odzież roboczą, tj. ubranie drelichowe - bluzę, spodnie, czapkę, buty gumowe oraz ochronny fartuch impregnowany i rękawice gumowe.
Na Oddziale Obróbki Jelit był hałas przekraczający dopuszczalne normy, wysoka wilgotność, nieprzyjemny zapach, kontakt z treścią pokarmową zwierząt oraz z gorącą wodą. Na Oddziale Obróbki Jelit pracowali jeliciarze i parzacze. W tym okresie, kiedy pracował wnioskodawca nie było pracowników zajmujących się transportem, był już wówczas transport pneumatyczny - automatyczny. Wnioskodawca nie zajmował się pracami transportowymi. Jak przyjmowali pracowników, to zawsze z najniższą stawką zaszeregowania, a taką miał robotnik d/p ciężkich. Stawka potem była podnoszona, ale stanowisko zostawało to samo. Na parzalni, gdzie pracował wnioskodawca, były tylko stanowiska parzaczy. Był parzacz pierwszy, parzacz drugi, w zależności od stawki zaszeregowania. Każdy był przypisany do swojego stanowiska i do swoich czynności. Pomocników na Oddziale nie było.
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o dowody z dokumentów znajdujących się w aktach ZUS, a także zeznania wnioskodawcy i świadków.
Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadkówJ. B.(k. 27v-28 a.s.),B. K.(k. 28-28v a.s.) iJ. S.(k. 28v a.s.). Należy podkreślić, iż przesłuchani w sprawie świadkowie byli osobami obcymi dla wnioskodawcy i nie mieli żadnego powodu, by relacjonować zdarzenia niezgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem. Świadkowie z racji swoich obowiązków pracowniczych z czasu zatrudnienia w tym samym co wnioskodawca zakładzie pracy znali specyfikę czynności i charakter pracyA. S..
Sąd obdarzył również wiarą zeznania wnioskodawcy (k. 18v-19, k. 28v a.s.) jako, że były one jasne, spójne i logiczne, a przy tym znajdowały potwierdzenie w zeznaniach przesłuchanych w sprawie świadków oraz w zebranych dowodach z dokumentów.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie jest zasadne.
Prawo do wcześniejszej emerytury dla osób zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, z uwagi na datę urodzenia wnioskodawcy, regulują przepisyart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. 2017, poz. 1383 ze zm.; dalej jako u.e.r.f.u.s.) orazrozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 roku, Nr 8, poz. 43 ze zm.). Prawo do emerytury ubezpieczeni nabywają po osiągnięciu wieku przewidzianego między innymi wart. 32u.e.r.f.u.s., jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1999 roku) spełnili enumeratywnie wyliczone przesłanki:
- posiadają okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn,
- legitymują się okresem składkowym i nieskładkowym, o którym mowa w art. 27 u.e.r.f.u.s.
Jednocześnie w myśl art. 184 ust. 2 u.e.r.f.u.s., emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Zgodnie z § 2 ust. 1 powołanego wyżejrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Według § 3 cytowanego rozporządzenia, za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia. Natomiast § 4 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A do rozporządzenia, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym, co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Jak wykazało postępowanie dowodowe wnioskodawca w okresie od 17 lutego 1976 roku do 4 maja 1976 roku był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...)wD.na stanowisku ładowacza na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy i okres ten podlega zaliczeniu do ogólnego stażu pracy wnioskodawcy. Łącznie z tym okresem staż pracy wnioskodawcy na dzień 1 stycznia 1999 roku wynosi 25 lat, 2 miesiące i 13 dni.
Dokonując oceny, czy prace wykonywane przez skarżącego w spornych okresach należało zakwalifikować jako prace w szczególnych warunkach, Sąd nie stracił z pola widzenia, że stosownie do treści § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, okresy wykonywania stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stwierdza, na podstawie posiadanej dokumentacji, zakład pracy w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy. Dokumenty te są wiążące dla organu rentowego w tym sensie, że w postępowaniu przed tym organem stanowią wyłączny dowód wykonywania przez pracownika pracy w szczególnych warunkach. Na podstawie przedłożonej mu dokumentacji organ rentowy wydaje natomiast decyzje, które podlegają kontroli Sądu.
W przedmiotowej sprawie odwołujący się, występując do organu rentowego o przyznanie mu emerytury nie przedłożył świadectwa pracy w szczególnych warunkach za sporne okresy zatrudnienia w(...) Przedsiębiorstwie (...)wŁ.. Okoliczność ta nie stała jednak na przeszkodzie ustaleniu, że we wskazanym okresie pracy skarżący świadczył pracę w takich właśnie warunkach. Trzeba bowiem zaznaczyć, że choć świadectwo pracy jest dokumentem szczególnym, to samo przez się nie tworzy praw podmiotowych ani ich nie pozbawia. W postępowaniu przed sądem nie ma również cech wyłączności w zakresie dowodowym (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2007 roku, II PK 33/07, LEX nr 348305).
Należy również wskazać, że jak wynika z utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego. Zasadniczym celem postępowania przed sądem jest bowiem rozstrzygnięcie sprawy po dostatecznym, wszechstronnym wyjaśnieniu jej okoliczności spornych. W szczególności, jak stanowi przepisart. 473 k.p.c., w postępowaniu przed sądem w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i przesłuchania stron. Powyższe oznacza, że każdy fakt może być dowodzony wszelkimi środkami, które Sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe.
W tym kontekście raz jeszcze wymaga podkreślenia, że niezbędną przesłanką ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych jest wykonywanie pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia człowieka stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, w ramach rodzajowo wyodrębnionych prac szczególnych, wyliczonych w wykazie A – załączniku nr 1 do powoływanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku.
W załączniku A do powyżej określonego rozporządzenia, w Dziale X. poz. 8 wskazano prace bezpośrednio przy uboju zwierząt. Analiza zakresu pojęcia: ,,pracy bezpośrednio przy uboju” była przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 10 lutego 2012 roku (sygn. akt II UK 125/11, opubl. LEX nr 1157554) wskazał, że praca przy uboju zwierząt nie ogranicza się do samego uboju jako takiego, ale zawiera w sobie również czynności przygotowawcze jak i późniejsze związane z rozbiorem mięsa, jednakże już w wyroku z dnia 6 sierpnia 2013 r. (sygn. akt II UK 9/13, niepubl.) dookreślił, że przez „prace bezpośrednio przy uboju zwierząt”, należy uznać jedynie czynności polegające na przygotowaniu zwierząt do uboju, uboju żywca rzeźnego i obróbce poubojowej tusz, tzn. oparzaniu i usuwaniu szczeciny (trzoda chlewna) oraz zdjęciu skóry (bydło i trzoda niebekonowa), oczyszczaniu powierzchni tuszy, wytrzewianiu, przecinaniu i toalecie końcowej.
Treść zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 31 marca 1988 roku w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wskazuje, że za pracę przy bezpośrednim uboju zwierząt uważa się pracę na stanowiskach ubojowiec, parzacz, jeliciarz, gruczolarz, peklowacz.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy i jej wykonywanie w warunkach określonych w§ 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a więc stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy).
Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe, w tym przejrzyste i spójne zeznania wnioskodawcy oraz świadków, dostarczyło podstaw do uznania, żeA. S.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował w warunkach szczególnych w(...) Przedsiębiorstwie (...)wŁ.przy uboju zwierząt jako parzacz w okresach od 15 sierpnia 1977 roku do 14 stycznia 1980 roku oraz od 1 lipca 1987 roku do 1 maja 1989 roku tj. 4 lata, 3 miesiące i 1 dzień. Tym samym w sposób niebudzący wątpliwości zostało ustalone, że na dzień wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, tj. na dzień 1 stycznia 1999 roku, okres zatrudnienia wnioskodawcy w warunkach szczególnych wynosił ponad 15 lat, łącznie z okresem uznanym przez ZUS, a ściśle 16 lat, 9 miesięcy i 24 dni.
Reasumując, wnioskodawca spełnił wszystkie przesłanki do przyznania mu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych, a mianowicie:
1) ukończył 60 lat,
2) na dzień 1 stycznia 1999 roku udowodnił 25 lat ogólnego stażu pracy, w tym ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach, zgodnie zrozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd Okręgowy, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego, ustalając wnioskodawcy prawo do emerytury od dnia 1 grudnia 2016 roku, tj. od miesiąca złożenia wniosku.
Orzeczenie o kosztach procesu uzasadnia przepisart. 108 § 1 k.p.c.w zw. zart. 98 § 1 i 3 k.p.c.oraz § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1804 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia niniejszego postępowania.