Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1351/17
Data wyroku: 2017-12-29 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Bezumowne korzystanie
Podstawa prawna: art. 18 ust 2 ustawy o ochronie praw lokatorów

Sygn. akt III Ca 1351/17

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 marca 2017 roku w sprawie z powództwaC. J.iS. J.przeciwkoD. K.iJ. K.o zapłatę, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w pkt 1. zasądził od pozwanychD. K.iJ. K.na rzecz powodówC. J.iS. J.solidarnie kwotę 29.809.92 zł z ustawowymi odsetkami od 23 marca 2013 r. do 31 grudnia 2015 r. i ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty - z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego od tego świadczenia; zaś w pkt 2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie.
Apelację od powyższego wyroku wnieśli pozwani zaskarżając go w części zasądzającej od pozwanejD. K.oraz odJ. K.na rzecz powodów solidarnie kwotę 29.809,92 zł z ustawowymi odsetkami od 23 marca 2013 roku do 31 grudnia 2015 roku i ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty,z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego od tego świadczenia, to jest w zakresie pkt 1. wyroku.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili:

1
obrazę przepisów prawa materialnego tj.:

a
art. 5 k.c.w zw. zart. 18 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnegopoprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy i zasądzenie od Pozwanych odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu w sytuacji gdy żądanie Powodów stanowi nadużycie prawa i jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, w szczególności z zasadą elementarnego poczucia sprawiedliwości społecznej;

b
art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie praw lokatorówpoprzez zasądzenie odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu od PozwanegoJ. K., w sytuacji, gdy w okresie za który powodowie domagają się odszkodowania był on osobą małoletnią, co w konsekwencji oznacza, że nie można przypisać mu przesłanki odpowiedzialności w postaci działania niezgodnego z prawem, gdyż w żadnym razie nie mógł on podejmować samodzielnych decyzji w zakresie swojego miejsca zamieszkania;

c
art. 117 §1 i 2w zw. zart. 118 KCpoprzez jego niezastosowaniei nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia żądania Powodów;

d
art. 123 § 1 pkt 1 k.c.poprzez uznanie, że wniosek strony powodowej przerwał bieg terminu przedawnienia, w sytuacji gdy czynność ta nie była przedsięwzięta „bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia”;

1
naruszenie przepisów prawa procesowego, mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.art. 233 k.p.c.polegające na błędzie w poczynieniu ustaleń faktycznych i znacznym przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodowej zebranego w toku postępowania materiału dowodowego i dokonanie oceny tych dowodów z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i logiki, tj.:

a
całkowicie pominięcie zeznań świadkaN. K.oraz przesłuchania Pozwanych (które to dowody sąd uznał za w pełni wiarygodne) w tej części w której zeznali oni, że pełnomocnik Powodów, działając w ich imieniu regularnie wywoływał u pozwanych oraz członków ich rodziny poczucie realnego zagrożenia, naruszał mir domowy, straszył, dopuszczał się naruszenia nietykalności osobistej, nękał oraz przyczyniał się do pogorszenia stanu zdrowia śmiertelnie chorego męża pozwanej;

b
całkowite pominięcie tej części zeznań świadkówT. S.,P. M.oraz przesłuchania Pozwanych z których wynika, że Pozwana chciała uregulować stosunek prawny z powodami, dokonywała regularnych płatności, wyrażała wolę uregulowania jej sytuacji prawnej i tym samym dokonanie ogromnego uproszczenia przez Sąd I instancji w zakresie ustalenia, że Pozwani „odmówili opuszczenia” lokalu;

c
całkowicie dowolne ustalenie, że wniosek o zawezwanie próby ugodowej przerwał bieg terminu przedawnienia w sytuacji, gdy był on złożony wyłącznie celem przerwania biegu przedawnienia, a nie zmierzał bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, dowolne ustalenie że wniosek o zawezwanie do próby ugodowej obejmował czasokresy dochodzone pozwem w sytuacji, gdy wniosek obejmował okres zdecydowanie węższy;

d
całkowite dowolne ustalenie, że Pozwani nie dokonywali opłat za mediaw przedmiotowym lokalu.

W oparciu o wskazane zarzuty pozwani wnieśli o zmianę zaskarżonego orzeczeniaw części poprzez oddalenie powództwa także co do kwoty 29.809,92 zł z ustawowymi odsetkami od 23 marca 2013 r. do 31 grudnia 2015 r. i ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty.
W odpowiedzi na apelację pozwanych strona powodowa wniosła o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 24 listopada 2017 roku stanowiącym uzupełnienie apelacji, pełnomocnik pozwanych podtrzymał podniesione przez nich zarzuty apelacji dodając zarzut naruszeniaart. 321 § 1 k.p.c.poprzez orzeczenie ponad żądanie powodów,w sytuacji gdy powodowie od chwili wszczęcia procesu domagali się zasądzenia odszkodowania z tytułu straty jaką ponieśli na skutek niemożliwości wynajęcia mieszkania – lucrum cessans – a nie na podstawieustawy o ochronie praw lokatorów. Ponadto pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanym z urzędu z tytułu reprezentacji w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych, wnosząc przy tym o podwyższenie należnego wynagrodzenia o stawkę podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania, ze względu na okoliczność,że pełnomocnik jest czynnym płatnikiem podatku od towarów i usług, oświadczając, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały pokryte ani w całości ani w części.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest częściowo zasadna.
Sąd Okręgowy podziela poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia i w konsekwencji przyjmuje za swoje, uznając za zbędne powielanie ich w całości w treści niniejszego uzasadnienia.
W ocenie Sądu Odwoławczego Sąd Rejonowy nie dopuścił się zarzucanego mu przez stronę apelującą naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.Wbrew stanowisku pozwanych Sąd Rejonowy przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe o właściwym kierunku i zakresie, zebrane w jego wyniku dowody poddał prawidłowej ocenie i poczynił na ich podstawie poprawne ustalenia faktyczne. Ustalony przez Sąd Rejonowy stan faktyczny został przyjęty przez Sąd Odwoławczy za własny bowiem wyprowadzony on został z dowodów, których ocena odpowiada wszelkim wskazaniom zart. 233 § 1 k.p.c.Sąd I instancji uwzględnił wszystkie przeprowadzone w toku postępowania dowody, wyciągnął z nich wnioski logicznie poprawne oraz odpowiadające aktualnym poglądom na sądowe stosowanie prawa. Bez czynienia dalszych ustaleń materiał zgromadzony w postępowaniu w pierwszej instancji stał się podstawą orzeczenia Sądu drugiej instancji.
Przede wszystkim wskazać należy, że skuteczne podniesienie tego zarzutu wymaga przeprowadzenia wywodu jurydycznego wykazującego, że dokonana ocena dowodów nie ma przymiotu wszechstronności lub została przeprowadzona z naruszeniem zasad logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Skarżący winien zatem wskazać konkretne wadliwie ocenione dowody i wykazać wyżej przywołane uchybienia. Tymczasem strona apelująca powyższych uchybień nie wykazała. Podkreślenia również wymaga, że zarzut naruszenia przepisuart. 233 § 1 k.p.c.może odnosić się wyłącznie do dowodów przeprowadzonych przez sąd, nie zaś pominiętych.
Z treści zarzutu, jak również z jego uzasadnienia nie wynika, by strona apelująca kwestionowała dokonaną przez Sąd I instancji ocenę przeprowadzonych dowodów. Wydaje się zatem, że przedmiotem zarzutu jest ocena ustalonych okoliczności sprawy z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. Zarzut naruszenia przepisuart. 233 § 1 k.p.c.podniesiony został jedynie w związku z zarzutem naruszenia przepisuart. 5 k.c.w zw. zart. 18 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminyi o zmianie kodeksu cywilnegoorazart. 117 § 1 i 2w zw. zart. 118 k.c.
Nietrafny jest zarzut naruszeniaart. 5 k.c.w zw. zart. 18 ust. 1 i 2 ustawyo ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego. Sąd I instancji trafnie uznał, że w realiach niniejszej sprawy brak było podstaw do jego zastosowania. Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu I instancji w zakresie, w jakim wskazał, że nie mogą powoływać się na ochronę wynikającą zart. 5 k.c.osoby, które same naruszają te zasady. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji pozwani zamieszkiwali w lokalu należącym do powodów, nie uiszczali w całości opłat z tytułu korzystania z tego lokalu.W tym stanie rzeczy Sąd słusznie uznał, że trudno przyjąć, że żądanie powodów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego w sytuacji, gdy to powodowie musieli ponosić koszty utrzymania lokalu, z którego korzystali pozwani bez tytułu prawnego. Oceny tej nie zmienia sytuacja życiowa i majątkowa pozwanych, która choć niewątpliwie bardzo trudna, nie uzasadnia oddalenia powództwa w oparciu oart. 5 k.c.Nie daje się bowiem zaakceptować sytuacja, w której osoby korzystając z lokalu mieszkalnego zajmują je nie regulując żadnych należności z tego tytułu i jedyną możliwością odzyskania należnego świadczenia jest wystąpienie na drogę sądową. O ile również w szczególnych wypadkach Sąd rzeczywiście jest władny udzielić osobie w wyjątkowej sytuacji ochrony znajdującej oparcie wart. 5 k.c., to jednak z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że opłaty nie były regularnie uiszczane i pozwana przekazała powodom z tytułu opłat jedynie kwotę 2.285 zł. Wobec tego oddalenie powództwa stanowiłoby wyraz akceptacji stanu, w którym pozwani nie wywiązywali się z ciążących na nich obowiązków.
Trafny jest natomiast zarzut dotyczący naruszeniaart. 117 § 1 i 2w zw. zart. 18 k.c.Przede wszystkim Sąd I instancji słusznie uznał, że roszczenie powodów ma charakter okresowy i ulega przedawnieniu w okresie 3 lat od dnia wymagalności. Trafnie również Sąd ustalił, że powodowie w pozwie złożonym w dniu 23 marca 2013 roku dochodzą roszczeń odszkodowawczych za okres od 4 listopada 2007 roku do 1 marca 2009 roku oraz za okres od 23 września 2009 roku do 19 kwietnia 2010 roku. Jak wynika przy tym z prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych, w dniu 3 listopada 2010 roku został złożony przez powodów wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, który wbrew twierdzeniom strony apelującej przerywał bieg terminu przedawnienia roszczenia. Uwadze Sądu I instancji umknęło jednak, że we wniosku tym powodowie domagali się zapłaty odszkodowania za zamknięty okres od dnia 26 października 2007 roku do dnia 19 lutego 2009 roku. W tym stanie rzeczy roszczenie powodów za okres od 20 lutego 2009 roku do dnia 2 marca 2009 roku oraz za okres od 23 września 2009 roku do dnia 22 marca 2010 roku należało uznać za przedawnione. W tych okolicznościach należne powodom odszkodowanie z tytułu czynszu najmu przedmiotowegolokalu mieszkalnego nr (...)przyulicy (...)wŁ.w okresie od 4 listopada 2007 roku do 19 lutego 2009 roku wynosi 11.461 zł, zaś za okres od 23 marca 2010 roku do dnia 19 kwietnia 2010 roku - 865 zł, co łącznie z tytułu czynszu daje kwotę 12.326 zł. W zakresie zaś opłat za media należne powodom odszkodowanie za okres nieprzedawniony wynosi 284,14 zł. Zatem łącznie powodom należy się kwota 12.610,14 zł (12.326 zł + 284,14 zł). Uwzględniając przy tym kwotę wpłaconą przez pozwaną w wysokości 2285 zł za zasadną należało uznać kwotę 13.024,39 zł, obejmującą kwotę 2,699,25 tytułem skapitalizowanych odsetek za okres od dnia 21 marca 2011 roku do dnia 23 marca 2013 roku.
Rację ma również strona apelująca podnosząc, iż powództwo w odniesieniu do pozwanegoJ. K.było nieuzasadnione, albowiem roszczenie obejmowało okres, gdy był on niepełnoletni. Jako nieodpowiadające sprawiedliwości byłoby obciążanie osób małoletnich odpowiedzialnością za bezumowne korzystanie z lokalu. W przypadku osób małoletnich korzystanie przez nie z lokalu nie jest przejawem ich autonomicznej woli lecz jedynie pochodną korzystania przez ich przedstawicieli ustawowych. W istocie osoby małoletnie nie mogą podejmować samodzielnych decyzji w zakresie swojego miejsca zamieszkania.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok w pkt 1 i 2 i zasądził odD. K.na rzeczC. J.iS. J.solidarnie kwotę 13.024,39 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 23 marca 2013 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty oraz oddalił powództwo w pozostałym zakresie,a wobec pozwanegoJ. K.w całości.
W pozostałym zaś zakresie na podstawieart. 385 k.p.c.Sąd Okręgowy oddalił apelację.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 100 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.i uznając, iż pozwana wygrała ostatecznie sprawę w 44%, z zasądzonej bowiem kwoty 29,809,92 zł ostatecznie na rzecz powodów zasądzono kwotę 13.024,39 zł, zasądził od powodów solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 974,16 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym (2.214 zł x 44%).
W zakresie zaś pozostałej części kosztów za pomoc prawną udzieloną pozwanym z urzędu przez r. pr.R. S.tj. w zakresie kwoty 1239,84 zł (2.214 zł x 56%), Sąd Okręgowy nakazał jej wypłacenie ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi o czym orzekł jak w pkt IV wyroku.