Sąd Rejonowy w Gliwicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 615/14
Data wyroku: 2018-09-18 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Łukasz Zamojski

Sygn. akt I Ns 615/14

POSTANOWIENIE
Dnia 18 września 2018 r.
Sąd Rejonowy w Gliwicach Wydział I Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSR Łukasz Zamojski
Protokolant: Anna Klois
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. wG.
sprawy z wnioskuSpółki (...)wB.następczyni prawnej(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wK.
z udziałemR. K. (1),B. K. (1),M. K. (1)
o ustanowienie służebność przesyłu
postanawia:

1
ustanowić na nieruchomości stanowiącej współwłasność uczestnikówR. K. (2),B. K. (2)iM. K. (2), która położona jest wP.przyul. (...)obejmującej działki gruntu o numerach(...), dla której Sąd Rejonowy wG.prowadziksięgę wieczystą o nr (...)służebność przesyłu o przebiegu określonym w opinii biegłego geodetyP. S.znajdującej się na mapie k. 501 akt, która to mapa stanowi integralną część niniejszego postanowienia na rzeczSpółki (...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wB.polegającą na:

- korzystaniu z posadowionych w gruncie należącej do uczestników w/w nieruchomości urządzeń będących własnością wnioskodawcy tj. czterech rurociągów tłoczących Ø 450 mm o łącznej długości 373 m stanowiących własność wnioskodawcy oraz korzystaniu na obciążonych działkach z pasa gruntu o szerokości 9.3 m oraz prawie dostępu do w/w urządzeń w celu przeprowadzenia inspekcji ich stanu, naprawiania usterek i awarii, dokonywania pomiarów, naprawy, przeglądów, konserwacji, remontów, modernizacji i wymiany urządzeń bądź zniszczonych i zużytych elementów tych urządzeń jak również odnowy,
- prawie przejazdu/ przejścia przez w/w działki gruntu wraz z niezbędnym sprzętem, celem dostępu do urządzeń należących do wnioskodawcy,
- nie wykonywaniu przez właścicieli nieruchomości czynności uniemożliwiających eksploatację i obsługę w/w urządzeń określonych powyżej,

2
ustanowić na nieruchomości stanowiącej współwłasność uczestnikówR. K. (2),B. K. (2)iM. K. (2), która położona jest wP.przyul. (...)obejmującej działki gruntu o numerach(...),(...)i(...)położonej wP.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy wG.prowadziksięgę wieczystą o nr (...), służebność przesyłu o przebiegu określonym w opinii biegłego geodetyP. S.znajdującej się na mapie k. 501 akt, która to mapa stanowi integralną część niniejszego postanowienia na rzeczSpółki (...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wB.polegającą na:

- korzystaniu z posadowionych w gruncie należącym do uczestników urządzeń będących własnością wnioskodawcy tj. przepompowni oraz przegrody ziemnej stanowiących własność wnioskodawcy oraz korzystaniu na prawie dostępu do w/w urządzeń w celu przeprowadzenia inspekcji ich stanu, naprawiania usterek i awarii, dokonywania pomiarów, naprawy, przeglądów, konserwacji, remontów, modernizacji i wymiany urządzeń bądź zniszczonych i zużytych elementów tych urządzeń jak również odnowy,
- prawie przejazdu/ przejścia przez w/w działki gruntu wraz z niezbędnych sprzętem, celem dostępu do urządzeń należących wnioskodawcy,
- nie wykonywaniu przez właścicieli nieruchomości czynności uniemożliwiających eksploatację i obsługę w/w urządzeń
3. zasądzić od wnioskodawczyni na rzecz uczestników postępowania solidarnie kwotę 65.420 zł (sześćdziesiąt pięć tysięcy czterysta dwadzieścia złotych), tytułem jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu opisanej w punkcie 1 i 2 sentencji niniejszego postanowienia, w terminie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się niniejszego postanowienia,
4. nakazać pobrać od wnioskodawczyni na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego w Gliwicach kwotę 348, 35 zł (trzysta czterdzieści osiem złotych 35/100) tytułem wydatków poczynionych w toku postępowania przez Skarb Państwa, który nie znalazły pokrycia w uiszczonych zaliczkach.
5. stwierdzić, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty własnego udziału w sprawie.
SSR Łukasz Zamojski
Sygn. akt I Ns 615/15

UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 21 lutego 2014 roku(...) S.A.wK., OddziałKWK (...)wniosła o ustanowienie na prawie własności nieruchomości gruntowej o nr(...)i(...)położonej wP.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą nr (...), służebności przesyłu na rzecz(...) Spółki AkcyjnejwK., polegającej na:

1
prowadzeniu przez przedmiotową nieruchomość urządzeń przesyłowych, tj. czterech rurociągów tłoczących stanowiących własność wnioskodawcy oraz korzystania z obciążonych działek z pasa gruntu o szerokości 9,3 m;

2
dostępie wnioskodawcy do urządzeń przesyłowych w celu prowadzenia inspekcji ich stanu, usunięcia wszelkich usterek i awarii, a także konserwacji i remontów, w tym wymiany zniszczonych i zużytych elementów urządzeń, jak również ich odnowy;

3
prawie przejazdu/przejścia przez nieruchomość wraz z niezbędnym sprzętem, celem dostępu do urządzeń

na czas nieokreślony za jednorazowym wynagrodzeniem w wysokości 43 500 zł.
Nadto wnioskodawczyni wniosła o ustanowienie na prawie własności nieruchomości gruntowej o nr(...),(...)
(...)(...)i(...)położonej wP.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą nr (...), służebności przesyłu na rzecz(...) Spółki AkcyjnejwK., polegającej na:

1
posadowieniu na przedmiotowej nieruchomości urządzeń przesyłowych, tj. przepompowni oraz przegrody ziemnej stanowiących własność wnioskodawcy;

2
dostępie wnioskodawcy do urządzeń przesyłowych w celu przeprowadzenia inspekcji ich stanu, usunięcia wszelkich usterek i awarii, a także konserwacji i remontów, w tym wymiany zniszczonych i zużytych elementów urządzeń, jak również ich odnowy;

3
prawie przejazdu/przejścia przez nieruchomość wraz z niezbędnym sprzętem celem dostępu do urządzeń

na czas nieokreślony za jednorazowym wynagrodzeniem w wysokości 49 900 zł.
Nadto wniesiono o zasądzenie od uczestników postępowania kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
W uzasadnieniu swojego stanowiska wnioskodawczyni wskazała, że jest właścicielem czterech rurociągów tłoczących oraz przepompowni i przegrody ziemnej położonych na nieruchomości stanowiącej własność uczestników zlokalizowanej wP.przyul. (...). Rurociągi przebiegają pod powierzchnią nieruchomości, a przegroda ziemna i przepompownia są umieszczone na powierzchni. Rurociągi tłoczne 4 x 450 mm są usytuowane w północnej częścidziałek (...)w części podziemnej. Powierzchniadziałek (...)zajęta pod służebność wynosi 1417 m2, a powierzchniadziałek (...)zajęta pod służebność 4143 m2. Wnioskodawczyni podała, że przedmiotowe urządzenia hydrologiczne zostały wybudowane w związku z wykonywaną regulacją potokuP.w celu odprowadzania wody zbierającej się w obniżeniach terenu powstałych w wyniku działalności górniczej prowadzonej przez wnioskodawczynię, do kanalizacji o naturalnych ciekach wodnych na terenie gminyG.. Utrzymanie i zachowanie tych urządzeń jest niezbędne do zapewnienia ochrony przeciwpowodziowej oraz zapobiegania zalaniom i podtopieniom na terenie gminy. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że posiadała prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a budowa urządzeń przesyłowych została wykonana za wiedzą i zgodą właścicieli nieruchomości. W związku z odmową ustanowienia służebności przesyłu wnioskodawczyni wypowiedziała porozumienie z dnia 27 października 2010 roku regulujące korzystanie przez nią z nieruchomości na czas realizacji zadania, a związanie z regulacją potokuP., z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, który upływał w dniu 10 marca 2014 roku.
W odpowiedzi na wniosek uczestnicy postępowaniaR. K. (2),B. K. (2)iM. K. (2)wnieśli o oddalenie wniosku i zasądzenie od wnioskodawczyni na ich rzecz wszystkich kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając swoje stanowisko uczestnicy postępowania podnieśli dwa podstawowe zarzuty tj. zarzut braku legitymacji czynnej po stronie wnioskodawcy oraz zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez wnioskodawczynię.
W pierwszej kolejności uczestnicy wskazywali, że urządzenia posadowione na nieruchomości nie stanowią własności wnioskodawczyni, ale współwłasność uczestników, jako części składowe nieruchomości zgodnie z zasadą wyrażoną wart. 191 k.c.Zaznaczono, że w myślart. 49 § 1 k.c.urządzenia przesyłowe nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa, a wejście w skład przedsiębiorstwa następuje z chwilą kiedy urządzenia stają się elementami sieci przedsiębiorstwa. Natomiast urządzenia wzniesione na nieruchomości uczestników nie są połączone z siecią wnioskodawczyni. Korzysta ona jedynie bezumownie z tych urządzeń.
Następnie zaznaczono, że urządzenia posadowione na nieruchomości uczestników nie służą do doprowadzania i odprowadzania mediów przez przedsiębiorstwo zawodowo trudniące się tego rodzaju działalnością, a w związku z tym urządzeń tych nie można traktować jako „urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz innych urządzeń podobnych”. W ocenie uczestników urządzenia posadowione na ich nieruchomości można traktować jako urządzenia wodne w rozumieniuart. 9 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne.
Niezależnie od powyższego uczestnicy podnieśli, że w wyniku realizacji przez wnioskodawczynię zadania „RegulacjaP.P.z budową powierzchni retencyjnej, przepompowni, zastawki oraz rurociągów tłoczonych w GminieG.część nieruchomości, stanowiącej współwłasność uczestników obejmujących idziałki nr (...), została trwale zajęta na skutek wybudowania powierzchni retencyjnej, stacji pomp i przegrody ziemnej. Zadanie zostało zrealizowane w związku ze szkodami górniczymi wywołanym działaniem przedsiębiorstwa wnioskodawczyni. Zasady korzystania z przedmiotowej nieruchomości regulowało porozumienie(...)z dnia 27 października 2010 roku (umowa dzierżawy).
Uczestnicy podnieśli, że nie odmawiali ustanowienia służebności przesyłu. Domagali się aby wynagrodzenie za jej ustanowienie było godziwe i zgodne z ustaleniami z porozumienia z dnia 27 października 2010 roku.
Na rozprawie w dniu 8 maja 2014 roku (k.139) uczestnikR. K. (2)wskazał, że urządzenia ustanowione na jego nieruchomości są zasilane przez prąd dostarczany przezT..
Pismem z dnia 26 maja 2014 roku wnioskodawczyni podała, że żaden z organów administracyjnych w postępowaniu poprzedzającym realizację inwestycji ani też w jej trakcie, nie kwestionował jej uprawnienia do przeprowadzenia inwestycji, tym samym wnioskodawczyni uzyskała prawomocne pozwolenia na budowę. Podkreślono, że zgodnie z projektem budowlanym wykonane urządzenia stanowią urządzenia, o których mowa wart. 49 k.c., gdyż służą do przesyłu, czyli doprowadzania i odprowadzania oraz przepompowywania płynów, a konkretnie wody. Wnioskodawczyni podała, że nie ma wymogu, aby przedsiębiorstwo przesyłowe miało za jedyny przedmiot działalności przesył energii, paliw, płynów itp. Nadto wskazano, że wbrew twierdzeniom uczestników nie ma wymogu, aby urządzenia przesyłowe były połączone z siecią przedsiębiorstwa. Podkreślono, że uczestnicy nigdy wcześniej nie kwestionowali tego, że wykonane urządzenia stanowią własność wnioskodawczyni, ani nie podejmowali jakichkolwiek działań, które świadczyłyby o tym, iż uważają się za właścicieli urządzeń. Argumentowano również, że na potrzeby tego postępowania uczestnicy uważają się za właścicieli urządzeń, podczas gdy w innym postępowaniu nie kwestionują, iż to wnioskodawczyni jest właścicielem urządzeń, gdyż domagają się zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z zajętej części nieruchomości.
W piśmie z dnia 25 kwietnia 2016 rokuSpółka (...) Spółka AkcyjnawB.wskazała, że doszło do nieodpłatnego zbyciakopalni KWK (...)na jej rzecz. Strony umowy postanowiły, żeSpółka (...)wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki nabytej kopalni, wynikające zustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku Prawo geologiczne i górnicze. Wobec tegoSpółka (...) S.A.wchodzi do toczącej się sprawy jako ogólny następca procesowy(...) S.A.bez konieczności zezwolenia strony przeciwnej, czego wymagałby przepisart. 192 § 3 k.p.c.
Pismem z dnia 4 maja 2016 roku (k.436-470) wnioskodawczyni zgłosiła wniosek ewentualny o ustanowienie za wynagrodzeniem na prawie własności nieruchomości uczestników postępowania, która położona jest wP.przyul. (...)(działki (...)) dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą nr (...)służebności gruntowej na rzeczSpółki (...) S.A.wB., której sposób wykonywania został szczegółowo opisany w tym piśmie.
Pismem z dnia 20 czerwca 2016 roku (k.471 i nast.) uczestnicy wnieśli o oddalenie ewentualnego wniosku o ustanowienie służebności gruntowej, podnosząc zarzut braku podstawy prawnej żądania ustanowienia służebności oraz zgłaszając problem stref ochronnych.
W dalszym toku postępowania zainteresowani podtrzymywali swoje stanowiska.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

R. K. (2),B. K. (2)iM. K. (2)są współwłaścicielami nieruchomości położonej wP.przyulicy (...), obejmującej działki gruntu o numerach(...)
(...),(...),(...),(...),(...)i(...), dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą nr (...).
/okoliczności bezsporne/
Na skutek ruchuzakładu (...) S.A.ujawniła się szkoda w postaci zaburzonego przepływu hydraulicznego wód w korycie potokuP.w km 0+460 – 1+380 w sołectwieP.orazP., co stwarzało zagrożenie powodziowe dla terenów przyległych.
/okoliczności bezsporne, a nadto dowód: ugoda z dnia 14 marca 2011 r. k. 145-146/
W związku z koniecznością wykonania przezKopalnię (...)robót związanych z realizacją zadania pn. „RegulacjaP.P.z budową powierzchni retencyjnej, przepompowni, zastawki oraz rurociągów tłocznych w GminieG.” w dniu 27 października 2010 roku pomiędzyR. K. (2), iM. K. (2)a(...) S.A.z siedzibą wK.OddziałKWK (...)zostało zawarte porozumienie(...). W porozumieniu tym właściciele przedmiotowej nieruchomości zobowiązali się do udostępnienia w części ww. działek na czas realizacji zadania. Część terenu działek oznaczonych w porozumieniu numerami 97, 98 i 99 miała zostać trwale zajęta na skutek wybudowania powierzchni retencyjnej, stacji pomp i przegrody ziemnej. Powierzchnia zajęta pod wymienione budowle miała wynieść około 5619 m2. Przez teren tych działek przebiegać miały 4 rurociągi tłoczne ø 450 mm. Powierzchnia zajęta wraz z 3 metrową obustronną strefą ochronną miała wynieść około 3 487 m2.
Zgodnie z § 2 pkt 4 porozumienia za korzystanie z przedmiotowych działek Kopalnia miała płacić czynsz dzierżawny w kwocie 7 740,10 zł miesięcznie.

Zgodnie z § 2 pkt 7 porozumienia właściciele wyrazili zgodę na ustanowienie służebności przesyłu na rzecz Kopalni.

Zgodnie z § 4 pkt 1 porozumienia cenę służebności przesyłu z tytułu utrzymywania na działkach właścicieli 4 rurociągów tłocznych oraz cenę rekompensaty z tytułu trwałego zmniejszenia wartości nieruchomości ustalono w wysokości 2 963,95 zł miesięcznie.
/dowód: porozumienie z dnia 27 października 2010 roku k. 27-29, operaty szacunkowe k.36-118/
W dniu 14 marca 2011 roku pomiędzy(...) S.A.a GminąG.doszło do zawarcia ugody nr(...)rok o naprawienie szkody spowodowanej ruchem zakładu górniczego. Przedmiotem ugody była regulacja potokuP.z budową powierzchni retencyjnej, przepompowni, zastawki oraz rurociągów tłocznych. W § 3 pkt 1 umowy ustalono, że naprawę szkody w postaci zaburzonego przepływu hydraulicznego wód w korycie potokuP.wykona(...) S.A.na własny koszt.
/dowód: ugoda z dnia 14 marca 2011 r. k. 145-146/
Wojewoda(...)decyzją nr (...)z dnia 10 stycznia 2011 roku zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia(...) S.A.OddziałKWK (...)na budowę przedmiotowych urządzeń.
W dniu 6 kwietnia 2012 roku dokonano odbioru ostatecznego zadania inwestycyjnego pn.: „Regulacja potokuP.z budową powierzchni retencyjnej, przepompowni, zastawki oraz rurociągów tłocznych w gminieG.”.
/dowód: dokumentacja administracyjna dotycząca wybudowania urządzeń na nieruchomości k. 147-213/
Po dokonaniu geodezyjnego podziałudziałek (...)obrębP., w celu ustalenia terenu faktycznie zajętego przez przedmiotowe urządzenia, nadziałki (...), Kopalnia pismem z dnia 1 października 2013 roku zwróciła się doR.iM. K. (2)o ustanowienie służebności przesyłu na rzecz(...) S.A.OddziałKWK (...)w przedmiotowych działkach. Zaproponowano zapłatę jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu w kwocie 93 400 zł (w tym 43 500 zł z tytułu budowy rurociągów i 49 900 zł z tytułu budowy przepompowni).
R. K. (2)nie wyraził zgody na modyfikację porozumienia z dnia 27 października 2010 roku.
Pismem z dnia 28 listopada 2013 roku(...) S.A.wypowiedziała porozumienie, z zachowaniem 3 miesięcznego okresu wypowiedzenia.
/dowód: korespondencja przedprocesowa stron k. 30-35/
W dniu 24 lutego 2014 rokuR. K. (2),B. K. (2)iM. K. (2)wystąpili do Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej(...) S.A.wK.w sprawie o zapłatę odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości położonej w GminieG.– sołectwoP., obejmującejdziałki nr (...)dla których Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą (...). Postępowanie toczyło się pod sygn. akt I Co 36/14/14.
/dowód: dokumenty dotyczące zawezwania do próby ugodowej k. 214-218/
Biegły sądowy do spraw budowlanychA. G.po dokonaniu oględzin nieruchomości uczestników i posadowionych na nich urządzeń wskazał, że urządzenia wybudowane przez(...) S.A.wK.OddziałKWK (...)na nieruchomościach stanowiących własność uczestników stanowią urządzenia przesyłowe w rozumieniuart. 49 k.c.Są to głównie urządzenia wodne (rurociągi, przegroda ziemna, przepompownia, powierzchnia retencyjna) i rzeczy ruchome (pompy). Wybudowane urządzenia stanowią zespoloną całość związaną z gruntem w taki sposób, że odłączenie poszczególnych urządzeń nie może nastąpić bez istotnej zmiany funkcji całości. Wybudowane urządzenia służą do odprowadzenia wody, zbierającej się w obniżeniach terenu powstałych w wyniku działalności górniczej prowadzonej przez wnioskodawcę, do kanalizacji i naturalnych cieków wodnych na terenie GminyG.. Urządzenia likwidują zagrożenia powodziowe na odcinku odulicy (...)doulicy (...).
/dowód: opinia biegłego sądowego k.304-314/
Wartość wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu dla urządzeń przesyłowych zlokalizowanych nadziałce ewidencyjnej (...)położonej wP.przyulicy (...)w pasie służebności przesyłu wynosi 65 420 zł
/dowód: opinia biegłego sądowego k. 356-592/
Powyższy stan faktyczny został ustalony przez Sąd na podstawie wskazanych powyżej dowodów z dokumentów, a także dowodów z opinii biegłych do spraw budowlanych oraz wyceny nieruchomości.
Na rozprawie w dniu 13 września 2018 roku Sąd oddalił wniosek pełnomocnika uczestników o przeprowadzenie oględzin nieruchomości uczestników, bowiem nieruchomość stanowiąca współwłasność uczestników była przedmiotem oględzin trzech biegłych, a nadto w aktach sprawy dołączona jest dokumentacja fotograficzna obrazująca stan urządzeń i nieruchomości. Nadto, Sąd oddalił wniosek o pełnomocnika uczestników o przeprowadzenie dowodu z opinii uzupełniającej biegłegoA. G.z uwagi na fakt, że dowód ten jest zbędny, bowiem opinia biegłego jest jasna, pełna i stanowcza.
Sąd zważył, co następuje:
Wniosek główny tj. dotyczący ustanowienia służebności przesyłu zasługiwał na uwzględnienie, jeśli chodzi o zasadność ustanowienia przedmiotowej służebności przesyłu.
Zgodnie z treściąart. 3051k.c.nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa wart. 49 § 1 k.c., prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu). Wart. 3052k.c.ustawodawca uregulował sądowy tryb ustanowienia służebności przesyłu. Z wnioskiem takim może wystąpić zarówno przedsiębiorca, który jest właścicielem urządzeń o których mowa wart. 49 § 1 k.c.lub który zamierza wybudować takie urządzenia jak również właściciel nieruchomości, na której znajdują się lub mają być usytuowane urządzenia przesyłowe.
Uczestnicy postępowania nie zgadzając się na ustanowienie służebności przesyłu, przebiegającej przez ich nieruchomość, podnieśli dwa zasadnicze zarzuty: braku legitymacji czynnej po stronie wnioskodawcy oraz nadużycia prawa podmiotowego przez wnioskodawczynię.
W zakresie pierwszego zarzutu uczestnicy wskazywali w szczególności, że urządzenia posadowione na ich nieruchomości nie stanowią własności wnioskodawczyni, ale współwłasność uczestników, podnosili również, że urządzenia te nie służą do doprowadzania i odprowadzania mediów przez przedsiębiorstwo zawodowo trudniące się tego rodzaju działalnością.
W tym miejscu należy powołać się na treść przepisuart. 49 § 1 k.c., zgodnie z którym urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.
W toku postępowania, na podstawie opinii biegłego sądowego do spraw budowlanychA. G., Sąd ustalił, iż urządzenia wybudowane przez(...) S.A.wK.OddziałKWK (...)(poprzednika prawnego wnioskodawczyni) na nieruchomościach stanowiących własność uczestników stanowią urządzenia przesyłowe w rozumieniuart. 49 k.c.Są to głównie urządzenia wodne (rurociągi, przegroda ziemna, przepompownia, powierzchnia retencyjna) i rzeczy ruchome (pompy). Wybudowane urządzenia służą do odprowadzenia wody, zbierającej się w obniżeniach terenu powstałych w wyniku działalności górniczej prowadzonej przez poprzednika prawnego wnioskodawczyni, do kanalizacji i naturalnych cieków wodnych na terenie GminyG.. Urządzenia likwidują zagrożenia powodziowe na odcinku odulicy (...)doulicy (...).
Ustawodawca wart. 49 k.c.opisał urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej w sposób przykładowy, a samo wyliczenie ma charakter otwarty o czym świadczy chociażby użycie w analizowanym przepisie zwrotu „oraz inne urządzenia podobne”. Przyjęto, że urządzenia mają służyć między innymi (skoro ustawodawca dopuszcza też inne urządzenia podobne) do celu jakim jest doprowadzenie lub odprowadzenie płynów, pary, gazu, energii elektrycznej. Przepis nie zawiera jednak żadnej przesłanki wskazującej na objęcie jego treścią tylko urządzeń służących do przesyłu komercyjnego, a więc dokonywanego z myślą o zysku przedsiębiorstwa przesyłowego. Takich zastrzeżeń nie zawiera również regulacja poświęcona służebności przesyłu ujęta wart. 3051– 3054k.c.
W związku z powyższym należy uznać, że urządzenia wybudowane przez wnioskodawcę na nieruchomości uczestników odpowiadają ich dwojakiemu opisowi zastosowanemu przez ustawodawcę. Urządzenia te zgodnie z opinią biegłego, mają służyć do odprowadzania substancji, którą jest woda. Uczestnicy postępowania podnosili, że posadowione na ich nieruchomości urządzenia można traktować, jako urządzenia wodne w rozumieniuart. 9 ust. 1 pkt 19nieobowiązującej jużustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Zgodnie z brzmieniem tegoż przepisu, który w obecnym stanie prawnym już nie funkcjonuje przez urządzenia wodne - rozumie się urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, a w szczególności: budowle: piętrzące, upustowe, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także poldery przeciwpowodziowe, kanały i rowy, zbiorniki, obiekty zbiorników i stopni wodnych, stawy rybne oraz stawy przeznaczone do oczyszczania ścieków, rekreacji lub innych celów, obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych oraz podziemnych, obiekty energetyki wodnej, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód lub urządzeń wodnych oraz wyloty urządzeń służące do wprowadzania wody do wód lub urządzeń wodnych, stałe urządzenia służące do połowu ryb lub do pozyskiwania innych organizmów wodnych, mury oporowe, bulwary, nabrzeża, pomosty, przystanie, kąpieliska, stałe urządzenia służące do dokonywania przewozów międzybrzegowych. Treść tego przepisu w zestawieniu z opinią biegłego sądowegoA. G.daje jasny obraz, że urządzenia znajdujące się na nieruchomościach uczestników postępowania, są to urządzenia przesyłowe służące do odprowadzania wody wchodzące w skład przedsiębiorstwa wnioskodawczyni.
W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że sporne w sprawie urządzenia zostały wybudowane przez poprzednika prawnego wnioskodawczyni i obecnie wchodzą w skład jej przedsiębiorstwa. Potrzeba wybudowania urządzeń ewidentnie ma związek z ruchem zakładu górniczego wnioskodawczyni (a wcześniej jej poprzedników prawnych) tj. nie jest możliwe prowadzenie ruchu zakładu górniczego bez działania przedmiotowych urządzeń i stałego zbierania, odprowadzania i przepompowywania wody, bowiem w przeciwnym wypadku doszłoby do zalania okolicznych terenów. Głównym celem posadowienia tych urządzeń była regulacja potokuP., aby naprawić powstałe szkody górnicze z tym związane i zapobiegać ich powstawaniu w przyszłości, w tym do przeciwdziałania powstania ewentualnego zjawiska powodziowego. W związku z powyższym z całą stanowczością należy uznać, że urządzenia te są ściśle związane z prowadzeniem przez wnioskodawczynię (a wcześniej jej poprzednika prawnego) przedsiębiorstwa. Co prawda wnioskodawczyni zawodowo trudni się wydobywaniem kopalin, jednak ich wydobycie zmusiło ją do posadowienia urządzeń służących do wypompowywania i odprowadzania wody. Wydobywanie kopalin oraz odprowadzanie wody, są więc ze sobą w tym konkretnym przypadku immanentnie związane.
Odnosząc się do zarzutu uczestników postępowania, że przedmiotowe urządzenia nie są częściami składowymi nieruchomości uczestników, należy uznać ten zarzut za bezzasadny gdyż to(...) S.A., która była poprzednikiem prawnym wnioskodawczyni, na mocy pozwolenia na budowę własnym kosztem je posadowiła na gruncie, dokonywała ich naprawy, zawarła z przedsiębiorstwem energetycznym umowę dostarczania energii. Do chwili obecnej sporne urządzenia są wykorzystywane w celu zapobiegania szkodom pochodzenia górniczego. Uczestnicy postępowania zawierając z poprzednikiem prawnym wnioskodawczyni porozumienie(...)już wtedy mieli świadomość, że posadowione na ich nieruchomościach urządzenia przesyłowe wchodzą w skład przedsiębiorstwa wnioskodawczyni, o czym świadczy sama treść porozumienia. Wynika z niego niezbicie, że właściciele w dacie jego podpisania godzili się na ewentualne ustanowienie służebności przesyłu na rzecz Kopalni, co świadczy o tym, że akceptowali fakt, iż wybudowane przez poprzednika prawnego wnioskodawczyni urządzenia służące do wypompowywania wody i jej odprowadzania, są urządzeniami przesyłowymi wchodzącymi w skład przedsiębiorstwa przesyłowego.
Biorąc pod uwagę wszystko powyższe należało uznać, że żaden z argumentów przytoczonych przez uczestników postępowania, nie uzasadniał oddalenia wniosku o ustanowienie na rzecz wnioskodawczyni

    na podstawieart. 305(

      2 )§ 1 k.c.służebności przesyłu o przebiegu określonym ostatecznie w trakcie niniejszego postępowania w opinii biegłego geodetyP. S.znajdującej się na mapie k. 501 akt. Z tych powodów Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym oraz drugim sentencji postanowienia ustanawiając na nieruchomości znajdującej się we współwłasności uczestnikówR. K. (2),B. K. (2)iM. K. (2)położonej wP.przyul. (...)obejmującej działki gruntu o numerach(...),(...),(...), dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą o nr (...)służebność przesyłu o przebiegu określonym w opinii biegłego geodetyP. S.znajdującej się na mapie k. 501 akt, która to mapa stanowi integralną część niniejszego postanowienia na rzeczSpółki (...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wB.polegającą na korzystaniu z posadowionych w gruncie należącej do uczestników w/w nieruchomości urządzeń będących własnością wnioskodawcy tj. czterech rurociągów tłoczących Ø 450 mm o łącznej długości 373 m stanowiących własność wnioskodawcy oraz korzystaniu na obciążonych działkach z pasa gruntu o szerokości 9.3 m oraz prawie dostępu do w/w urządzeń w celu przeprowadzenia inspekcji ich stanu, naprawiania usterek i awarii, dokonywania pomiarów, naprawy, przeglądów, konserwacji, remontów, modernizacji i wymiany urządzeń bądź zniszczonych i zużytych elementów tych urządzeń jak również odnowy, prawie przejazdu/ przejścia przez w/w działki gruntu wraz z niezbędnym sprzętem, celem dostępu do urządzeń należących do wnioskodawcy, nie wykonywaniu przez właścicieli nieruchomości czynności uniemożliwiających eksploatację i obsługę w/w urządzeń określonych powyżej oraz ustanawiając na nieruchomości znajdującej się we współwłasności uczestnikówR. K. (2),B. K. (2)iM. K. (2), która położona jest wP.przyul. (...)obejmującej działki gruntu o numerach(...),(...),(...),(...)i(...)położonej wP.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą o nr (...), służebność przesyłu o przebiegu określonym w opinii biegłego geodetyP. S.znajdującej się na mapie k. 501 akt, która to mapa stanowi integralną część niniejszego postanowienia na rzeczSpółki (...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wB.polegającą na korzystaniu z posadowionych w gruncie należącym do uczestników urządzeń będących własnością wnioskodawcy tj. przepompowni oraz przegrody ziemnej stanowiących własność wnioskodawcy oraz korzystaniu na prawie dostępu do w/w urządzeń w celu przeprowadzenia inspekcji ich stanu, naprawiania usterek i awarii, dokonywania pomiarów, naprawy, przeglądów, konserwacji, remontów, modernizacji i wymiany urządzeń bądź zniszczonych i zużytych elementów tych urządzeń jak również odnowy, prawie przejazdu/ przejścia przez w/w działki gruntu wraz z niezbędnych sprzętem, celem dostępu do urządzeń należących wnioskodawcy, nie wykonywaniu przez właścicieli nieruchomości czynności uniemożliwiających eksploatację i obsługę w/w urządzeń.
W kwestii ustanowienia wynagrodzenia Sąd oparł się o ugruntowane stanowisko judykatury, iż w większości przypadków za ustanowienie służebności co do zasady należy się wynagrodzenie jednorazowe. Wynagrodzenie to stanowi ekwiwalent za ustanowienie ograniczonegoprawa rzeczowego, a zatem za pewną korzyść, jaką uzyskał przedsiębiorca oraz uszczerbek w wartości nieruchomości, jaki stał się udziałem właściciela działki.
Ustalając wysokość wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości wnioskodawców, Sąd w całości oparł się na uzupełniającej opinii biegłego sądowegoK. K.z dnia 05 marca 2018 r. który wskazał, że jednorazowe wynagrodzenie należne za ustanowienie służebności przesyłu dla sieci wodociągowej wynosi 65 420 zł. W ocenie Sądu opinia została sporządzona zgodnie ze stanem prawnym nieruchomości, została wydana w następstwie pełnych procesów wyceny, obejmujących wszelkie czynności szacunkowe, konieczne do właściwego określenia wartości wynagrodzenia, a wyprowadzone przez biegłego wnioski są logiczne i uzasadnione. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie trzecim postanowienia wyznaczając termin zapłaty1 miesiąc od daty uprawomocnienia się postanowienia.
Orzeczenie w punkcie czwartym uzasadnione jest treścią art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych, zgodnie z którym kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. W niniejszej sprawie do rozliczenia niepokrytych kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie miał przepisart. 520 § 1 k.p.c., w konsekwencji Sąd nakazał pobrać od wnioskodawczyni na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Gliwicach kwotę 348,35 zł tytułem części wydatków poczynionych w toku postępowania przez Skarb Państwa.
Pozostałymi kosztami postępowania Sąd obciążył strony postępowania w zakresie przez nich poniesionym.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.
SSR Łukasz Zamojski