Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 781/18
Data wyroku: 2018-10-15 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: P. Kuźma
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art.184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 28 lutego 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział wT.odmówiłG. M.prawa do emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, iż wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. nie udowodnił 15 lat zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Organ rentowy nie uznał ubezpieczonemu do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu odbywania Zasadniczej(...)Wojskowej od 26 października 1979 r. do 2 kwietnia 1982 r. Organ rentowy wskazał nadto, że wnioskodawca udokumentował ogólny staż pracy w wymiarze 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym staż pracy w szczególnych warunkach wynoszący 11 lat, 6 miesięcy i 27 dni. /decyzja – k. 39 plik I akt ZUS/
G. M.uznał powyższą decyzję za krzywdzącą i w dniu 14 marca 2018 r. złożył od niej odwołanie. Ubezpieczony wskazał, że organ rentowy nie uwzględnił mu okresów zatrudnienia w warunkach szczególnych:
- od 22 października 1992 r. do 15 kwietnia 1993 r.,
- od 15 października 1994 r. do 15 kwietnia 1995 r.,
- od 15 października 1996 r. do 30 kwietnia 1997 r.,
- od 15 stycznia 2002 r. do 30 kwietnia 2002 r.
/odwołanie – k. 3/
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że uwzględnił ubezpieczonemu do pracy w szczególnych warunkach okresy zatrudnienia:
- od 24 czerwca 1976 r. do 25 października 1979 r.,
- od 3 kwietnia 1982 r. do 27 października 1986 r.,
- od 22 maja 1990 r. do 31 grudnia 1990 r.,
- od 22 października 1992 r. do 15 kwietnia 1993 r.,
- od 15 października 1993 r. do 15 kwietnia 1994 r.,
- od 15 października 1994 r. do 15 kwietnia 1995 r.,
- od 15 października 1995 r. do 15 kwietnia 1996 r.,
- od 15 października 1996 r. do 30 kwietnia 1997 r.,
- od 15 października 1997 r. do 15 kwietnia 1998 r.
/odpowiedź na odwołanie – k. 4 – 5/
Na rozprawie w dniu 10 września 2018 r. pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie. Podał, że nie kwestionuje, że ZUS zaliczył do pracy w szczególnych warunkach wskazany w odwołaniu okres zatrudnienia wnioskodawcy w szkole jako palacza. Wniósł o zaliczenie do okresu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od 28 października 1986 r. do 21 maja 1990 r. wGminnej Spółdzielni (...)wG.oraz okresu służby wojskowej. /protokół rozprawy z dnia 10 września 2018 r. – 00:01:59 – 00:07:22 – płyta CD – k. 31/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

WnioskodawcaG. M.urodził się (...)/bezsporne/
W dniu 15 grudnia 2017 r. ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę. /wniosek – k. 1 – 4 plik I akt ZUS/
Ubezpieczony w okresie od 1 września 1973 r. do 27 października 1986 r. oraz od 22 maja 1990 r. do 31 grudnia 1990 r. był zatrudniony w(...) S.A.wS.w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku ucznia praktycznej nauki zawodu w PrzyzakładowejSzkole (...)operatora dźwigu. W okresie od 24 czerwca 1976 r. do 27 października 1986 r. oraz od 22 maja 1990 r. do 31 grudnia 1990 r. wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach przy obsłudze suwnic. Podczas tego zatrudnienia – w okresie od 26 października 1979 r. do 2 kwietnia 1982 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową. Wnioskodawca przed pójściem do wojska jak i po jego powrocie wykonywał te same czynności – pracował jako operator dźwigu. /świadectwo pracy – k. 7 plik I akt ZUS, świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach – k. 8 plik I akt ZUS, książeczka wojskowa – k. 10 plik I akt ZUS, zeznania wnioskodawcy z dnia 10 września 2018 r. – 00:07:26 – 00:14:49 w zw. z zeznaniami 00:16:15 – 00:17:11/
W okresie od 28 października 1986 r. do 21 maja 1990 r. wnioskodawca był zatrudniony wGminnej Spółdzielni (...)wG.w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku piekarza. Podczas zatrudnienia ubezpieczony otrzymywał dodatek za pracę w szkodliwych warunkach. /świadectwo pracy – k. 11 plik I akt ZUS, akta osobowe w kopercie – k. 23/
Podczas zatrudnienia we wskazanej Spółdzielni ubezpieczony przez cały czas pracował jako piekarz. Do jego obowiązków na stanowisku piekarza należało: rozpalanie pieca, wyrabianie ciasta i pieczenie chleba. Wnioskodawca nie był oddelegowywany do innych prac, w okresie tego zatrudnienia nie było przestojów. Pracował na dwie zmiany. Była to praca w pełnym wymiarze czasu pracy. Ubezpieczony otrzymywał dodatek za pracę w szczególnych warunkach. /zeznania wnioskodawcy z dnia 10 września 2018 r. – 00:07:26 – 00:14:49 w zw. z zeznaniami 00:16:15 – 00:17:11/
Spółdzielnia wystawiła ubezpieczonemu świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach, w którym wskazała, że podczas zatrudnienia w okresie od 28 października 1986 r. do 21 maja 1990 r.G. M.na stałe i w pełnym wymiarze godzin wykonywał prace przy wypieku pieczywa, zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. /Dz.U. Nr 8, poz. 43/, że był tam zatrudniony na stanowisku piekarza w piekarni wymienionym w wykazie prac w szczególnych warunkach – Wykaz A, Dział X, poz. 11 załącznika nr 2 do Zarządzenia Ministra Administracji i(...)Terenowej iOchrony (...)do Uchwały nr 64/83 Zarządu Głównego(...)uprawniającego do niższego wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej. /świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach – k. 12 plik I akt ZUS/
Wnioskodawca nie jest członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego. /bezsporne/
Wnioskodawca udokumentował ogólny staż pracy w wymiarze 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym staż pracy w szczególnych warunkach wynoszący 11 lat, 6 miesięcy i 27 dni. /wyliczenia ZUS/
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dowodów zarówno w postaci dokumentów, jak i osobowych źródeł dowodowych w postaci zeznań wnioskodawcy. Zgromadzonym dowodom Sąd dał wiarę. W ocenie Sądu zeznania wnioskodawcy oraz dokumentacja osobowa potwierdzają jednoznacznie, że ubezpieczony w w/w spornym okresie od 28 października 1986 r. do 21 maja 1990 r. w w/w Spółdzielni pracował w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jako piekarz.
Sąd pominął w toku postępowania dokumentację osobową wnioskodawcy z okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach na stanowisku palacza w szkole, gdyż w toku postępowania sądowego te okresy zatrudnienia okazały się bezsporne, organ rentowy zgodnie z wnioskiem ubezpieczonego zaliczył je do stażu pracy w szczególnych warunkach.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie i jako takie skutkuje zmianą zaskarżonej decyzji.
W myślart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1383) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Z ust.2 powołanego przepisu wynika z kolei, że emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Stosownie do treści art. 32 ust. 1 cytowanej ustawy, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2 – 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1.
Według treści§ 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudniania” uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia. Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn;

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Powołany wykaz wskazuje wszystkie te prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego.
W świetle §2 ust. 1 i 2 tegoż rozporządzenia oraz zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym powyższe okoliczności pracownik jest obowiązany udowodnić (por. wyrok SN z 15.12.1997 r. II UKN 417/97– (...)i US(...)i wyrok SN z 15.11. 2000 r. II UKN 39/00 Prok. i Prawo(...)).
W przedmiotowym stanie faktycznym nie budzi wątpliwości fakt, iż wnioskodawca spełnia przesłanki ustawowe co do wieku – ukończył 60 rok życia oraz lat okresów składkowych i nieskładkowych. Skarżący nie jest członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego. W ocenie Sądu wnioskodawca spełnia również warunek co do posiadania 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika bowiem, że ubezpieczony w spornym okresie od 28 października 1986 r. do 21 maja 1990 r. wGminnej Spółdzielni (...)wG.pracował w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku piekarza.
Pracę piekarza zaliczyć należy do prac w warunkach szczególnych.
Analiza treści wykazu A do powołanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. wskazuje, że wymienione w poz. 11 działu X prace przy wypieku pieczywa są pracami w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Stosownie do §2 ust. 1 okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. W myśl § 2 ust. 2 okresy takiej pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według określonego wzoru, lub świadectwie pracy.
Regulacja §2, statuująca ograniczenia dowodowe i obowiązująca w postępowaniu przed organem rentowym, nie ma jednak zastosowania w postępowaniu odwoławczym przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji okoliczność i okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach sąd uprawniony jest ustalać także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy, w tym zeznaniami świadków (por. uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 1985 r. sygn. III UZP 5/85, uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984 r. III UZP 6/84).
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na okoliczność pracy wykonywanej przez wnioskodawcę w szczególnych warunkach dopuścił dowód z dokumentów i z wnioskodawcy.
Wnioskodawca podał, co potwierdza złożona w toku postępowania dokumentacja osobową, że podczas zatrudnienia w Gminnej Spółdzielni ubezpieczony przez cały czas pracował jako piekarz. Do jego obowiązków na stanowisku piekarza należało: rozpalanie pieca, wyrabianie ciasta i pieczenie chleba. Wnioskodawca nie był oddelegowywany do innych prac, nie było przestojów. Pracował na dwie zmiany. Była to praca w pełnym wymiarze czasu pracy. Ubezpieczony otrzymywał dodatek za pracę w szczególnych warunkach.
Brak jest zatem podstaw do tego by nie uwzględnić ubezpieczonemu okresu pracy w w/w zakładzie pracy do stażu pracy w szczególnych warunkach.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił wnioskodawcy do stażu pracy w szczególnych warunkach okresy zatrudnienia w(...) S.A.wS.od 1 września 1973 r. do 27 października 1986 r. oraz od 22 maja 1990 r. do 31 grudnia 1990 r. wyłączając okres zasadniczej służby wojskowej od 26 października 1979 r. do 2 kwietnia 1982 r.
W ocenie Sądu brak jest nadto przeszkód by zaliczyć ubezpieczonemu do stażu pracy w szczególnych warunkach okres odbywania zasadniczej służby wojskowej.
Należy podkreślić, że wnioskodawca odbywał zasadniczą służbę wojskową w okresie od 26 października 1979 r. do 2 kwietnia 1982 r. W tym miejscu wskazać należy, że w wyroku z 11 lutego 2014 r. sygn. II UK 293/13 (LEX nr 1441189) Sąd Najwyższy rozważając kwestię okresu służby wojskowej wnioskodawcy przypadającego po 31 grudnia 1974 r. wskazał, że nadal znaczenie ma art. 108 ustawy z 21 listopada 1967 r., który uległ wprawdzie zmianie od 1 stycznia 1975 r., jednak nie tak istotnej, aby powiedzieć, że nastąpiło przełamanie i ustawodawca chciał z tą datą znieść uprawnienie żołnierzy zasadniczej służby wojskowej do zaliczenia jej do okresu zatrudnienia uprawniającego do wcześniejszej emerytury, jako okres pracy w szczególnych warunkach.
Zmiana art. 108 cyt. ustawy z 21 listopada 1967 r. z dniem 1 stycznia 1975 r. wynikała z wejścia w życieKodeksu pracy(została dokonana na podstawieart. X ust. 2 pkt c ustawy z 26 czerwca 1974 r. Przepisy wprowadzające Kodeks pracy- Dz. U. Nr 24, poz. 142 z późn. zm.). Zmiana art. 108 ustawy z 1967 r. nie wprowadziła wówczas w nim radykalnie nowej treści, która uzasadniałaby stwierdzenie, że zasadnicza służba wojskowa nie podlega już zaliczeniu do okresu pracy w szczególnych warunkach. Przepis art. 108 ust. 1 dalej stanowił, że "Czas odbywania zasadniczej lub okresowej służby wojskowej wlicza się pracownikowi do okresu zatrudnienia w zakresie wszelkich uprawnień związanych z tym zatrudnieniem, jeżeli po odbyciu tej służby podjął on zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym był zatrudniony przed powołaniem do służby". Nadal więc ustawodawca potwierdzał wliczanie pracownikowi okresu służby wojskowej do zatrudnienia w zakresie wszelkich uprawnień związanych z tym zatrudnieniem. Kolejna zmiana w ustawie z 21 listopada 1967 r. nastąpiła dopiero na podstawieustawy z 28 czerwca 1979 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej(Dz. U. Nr 15, poz. 97). Przepisy art. 106-108 ustawy z 21 listopada 1967 r. otrzymały wówczas nowe brzmienie. W art. 107 ust. 1 stwierdzono, że "Pracownikowi, który w ciągu trzydziestu dni od zwolnienia z zasadniczej lub okresowej służby wojskowej podjął pracę, czas odbywania służby wojskowej wlicza się do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy, w którym podjął pracę, w zakresie wszelkich uprawnień wynikających zKodeksu pracyoraz przepisów szczególnych". W tekście jednolitym cyt. ustawy z 21 listopada 1967 r. (Dz. U. z 1979 r. Nr 18, poz. 111) regulację tę ujęto w art. 120.
Tak więc zgodnie z art. 120 ust. 1 cyt. ustawy pracownikowi, który w ciągu trzydziestu dni od zwolnienia z zasadniczej lub okresowej służby wojskowej podjął pracę, czas odbywania służby wojskowej wliczał się do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy, w którym podjął pracę, w zakresie wszelkich uprawnień wynikających zKodeksu pracyoraz przepisów szczególnych. Jednocześnie pracownikowi, który podjął pracę lub złożył wniosek o skierowanie do pracy po upływie trzydziestu dni od zwolnienia ze służby wojskowej, czas odbywania służby wliczał się do okresu zatrudnienia tylko w zakresie wymiaru urlopu wypoczynkowego i wysokości odprawy pośmiertnej oraz uprawnień emerytalno-rentowych (art. 120 ust. 3).
Zawarte w art. 120 ust. 1 i 3 ustawy "wliczanie" okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej do okresu zatrudnienia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych zostało usunięte dopiero z dniem 21 października 2005 r. Wówczas wszedł w życieart. 1 pkt 39 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o służbie zastępczej(Dz. U. Nr 180, poz. 1496 - por. uchwała 7 sędziów SN z 16 października 2013 r. II UZP 6/13, OSNP 2014/3/42, LEX nr 1385939).
W judykaturze przeważa pogląd, że do oceny określonego stanu faktycznego, w tym zrealizowanego przed wejściem w życie ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, należy stosować przepisy obowiązujące w czasie realizacji tego stanu faktycznego (por. wyrok SN z 20 marca 2013 r. I UK 544/12, LEX nr 1383246).
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy uznał, że cały okres odbywania przez wnioskodawcę zasadniczej służby wojskowej na podstawieart. 120 ust. 1 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiejwinien być doliczony do stażu pracy wymaganego do nabycia emerytury w obniżonym wieku.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wnioskodawca w sposób niewątpliwy wykazał przed Sądem, że przepracował ponad 15 lat (11 lat, 6 miesięcy i 27 dni (uznane przez organ rentowy), 2 lata, 5 miesięcy i 10 dni (służba wojskowa), 3 lata 6 miesięcy i 26 dni (praca w Spółdzielni jako piekarz)) w szczególnych warunkach.
Wnioskodawca spełnia także wszystkie pozostałe wymagane przepisami prawa przesłanki.
Na mocy art. 129 ust. 1 ustawy, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
Wnioskodawca złożył wniosek w dniu 15 grudnia 2017 r.,60 lat ukończył (...)zatem prawo do emerytury należało wnioskodawcy przyznać od dnia 14 stycznia 2018 r. tj. od dnia ukończenia 60 lat.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w sentencji wyroku.
K.K.-W.