Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 12/18
Data wyroku: 2018-06-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Witold Franckiewicz, Piotr Kaczmarek, Barbara Krameris
Słowa kluczowe: Oszustwo
Podstawa prawna: art. 286 § 1 kk

Sygnatura akt II AKa 12/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 czerwca 2018 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA Witold Franckiewicz (spr)
Sędziowie: SSA Piotr Kaczmarek
SSA Barbara Krameris
Protokolant: Anna Turek
po rozpoznaniu w dniach 14 lutego 2018r., 14 czerwca 2018r. i 27 czerwca 2018 r.
sprawyA. K.
oskarżonego zart. 286 § 1 kkw zbiegu zart. 294 § 1 kkw zbiegu zart. 270 § 2 kkw związku zart. 11 § 2 kk
na skutek  apelacji wniesionej przez oskarżyciela subsydiarnego
od   Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z dnia 19 października 2017 r. sygn. akt III K 57/17

I
zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoA. K.utrzymuje w mocy,

II
zasądza od oskarżyciela subsydiarnegoA. W.na rzecz Skarbu Państwa opłatę w wysokości 100 zł,

III
zasądza od oskarżyciela subsydiarnegoA. W.na rzecz oskarżonegoA. K.840 złotych tytułem kosztów obrony w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE
Pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnegoA. W.- radca prawnyL. O.we wniesionym akcie oskarżenia (po jego skorygowaniu) oskarżyłA. K.o to, że :
w okresie od 9 lipca 2002 r. do 10 lipca 2003 r. weW.wypełnił weksel in blanco wystawiony przezA. W.jako zabezpieczenie roszczeńspółki (...) S.A.z siedzibą weW.wynikających zumowy leasingu nr (...)na kwotę 1.100.367,42 zł zamiast na kwotę 581.546,63 zł i następnie posłużył się tym wekslem przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu Wydział XI Cywilny w postępowaniu nakazowym sygn.. akt: XI NC 439/03 wprowadzając Sąd Okręgowy we Wrocławiu w błąd co do wysokości zobowiązania wekslowego czym działała na szkodę poszkodowanegoA. W.;
tj. o czyn zart. 286 § 1 k.k.w zb. zart. 294 § 1 k.k.w zb. zart. 270 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 19 października 2017 roku – sygn.. akt: III K 57/17 uniewinnił oskarżonegoA. K.od popełnienia zarzucanego mu czynu oraz orzekł w przedmiocie kosztów sądowych (pkt II i III wyroku – k. 187).
Apelację od powyższego wyroku wniósł oskarżyciel subsydiarnyA. W.– za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnegoL. O., zaskarżając wyrok w całości, na podstawieart. 427 § 2 k.p.k.iart. 438 pkt 2 i 4 k.p.k., zarzucając:

1
naruszenie przepisów prawa procesowego tj.art. 170 § 1 pkt 2 i 5 k.p.k.w zw. zart. 6 k.p.k.iart. 169 § 2 k.p.k.poprzez bezpodstawne oddalenie wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego, brak należytego uzasadnienia stanowiska w tym zakresie, co w stopniu poważnym ograniczyło prawo pokrzywdzonego do wyjaśnienia sprawy,

2
naruszenie przepisów prawa procesowego tj.art. 170 § 3 k.p.k.poprzez nierozpoznanie wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową dla Wrocławia-Śródmieście pod sygn.. PR1 Ds.2678.2015,

3
naruszenie przepisów prawa procesowegoart. 366 § 1 k.p.k.– poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,

4
naruszenie przepisów prawa procesowegoart. 409 k.p.k.w zw. zart. 168 § 2 k.p.k.poprzez ich niezastosowanie w sytuacji w której materiał dowodowy powinien zostać uzupełniony poprzez przesłuchanie osób dokonujących rozliczenia umowy leasingu z dnia 24 marca 1997 r.,

5
naruszenie przepisów prawa procesowegoart. 193 k.p.k.poprzez jego niezastosowanie i nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego w sytuacji w której stan faktyczny takiej opinii wymagał,

6
naruszenie przepisów prawa procesowegoart. 401 k.p.k.poprzez nie zastosowanie w sytuacji w której oskarżyciel subsydiarny wnosił o zarządzenie przerwy w celu przygotowania dalszych wniosków dowodowych,

7
naruszenie przepisów prawa procesowegoart. 410 k.p.k.poprzez wydanie wyroku na podstawie jedynie części materiału dowodowego, tj. pominięcie opinii biegłego rewidenta,

8
naruszenie przepisów prawa procesowegoart. 7 k.p.k.poprzez uznanie dokumentu przedstawionego przez obronę (podpisanego przez osobę o nazwiskuK.) za wiarygodny oraz poprzez uznanie, iż wierzytelność wynikająca zumowy leasingu nr (...)została w drodze cesji przeniesiona naspółkę (...), co wg Sądu Okręgowego znajduje pełne potwierdzenie w umowie cesji i dokumentach związanych z zawarciem umowy leasingu a stoi w sprzeczności z przedstawioną przez oskarżyciela subsydiarnego opinią biegłego rewidenta;

wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Obrońca oskarżonegoA. K.wniósł o nieuwzględnienie apelacji pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego, argumentując swoje stanowisko w pismach skierowanych do Sądu Apelacyjnego z dnia 18 maja 2018 r. (k. 243-245), z dnia 26 czerwca 2018 r. (k. 251) i z dnia 27 czerwca 2018 r. (k. 255-256).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

apelacja pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnegoA. W.nie została uwzględniona.
Apelujący w wywiedzionej apelacji sformułował osiem zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego dotyczących – w jego ocenie – wadliwie prowadzonego postępowania sądowego, poprzedzonego wielokrotnie umarzanym postępowaniem przygotowawczym.
Pełnomocnik na str. 5 apelacji pomimo rozbudowanej części wstępnej środka zaskarżenia, skonkretyzował zarzuty odwoławcze wskazując, że :

1
sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,

2
sąd nie zezwolił na przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, czy przesłuchania świadków rozliczających przedmiotową umowę leasingu (cytat z apelacji).

Sąd Apelacyjny, dysponując dość obszernym materiałem dowodowym, pomimo ograniczenia wynikającego z przepisuart. 452 § 2 k.p.k., w postępowaniu odwoławczym uzupełnił materiał dowodowy, oczekując także aktywności stron, uzyskując rozszerzony zakres dowodów, pozwalających na wszechstronną ocenę wyroku Sadu I instancji. Pozwalało to również właściwie ocenić przedstawione w apelacji zrzuty odwoławcze, bez konieczności dopuszczenia dowodu z opracowanej opinii przez biegłego z zakresu księgowości.
Nie sposób jest nie dostrzec, że oskarżyciel subsydiarnyA. W., nie przejawiał aktywności procesowej w sprawie rozpoznawanej prze Sąd Okręgowy we Wrocławiu w sprawie XI Nc 439/03, w której akta za zgodą Archiwum Państwowego z dniem 7 listopada 2017 roku zostały wybrakowane, stąd nie mogły zostać udzielone do wglądu Sądowi Apelacyjnemu (k. 224 – pismo S.O. weW.). Z załączonej do akt niniejszej sprawy kserokopii nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu w dniu 10 lipca 2003 r. – sygn.. akt: XI Nc 439/03 – k. 25 akt Prokuratury Rejonowej dla Wrocławia-Śródmieścia 1 Ds. 2678/15, wynika że tenże nakaz zapłaty nie został zaskarżony przez żadną ze stron, a zatem oskarżyciel subsydiarnyA. W.nie kwestionował jego zasadności. Tymże nakazem zapłaty Sąd Okręgowy we Wrocławiu nakazałA. W., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwąPrzedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe (...)orazH. R., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwąP.H.U. (...)aby zapłacili solidarnie powodowi ((...) Sp. z o.o.weW.)210.000 złz ustawowymi odsetkami od 10.12.2002 r. oraz zasądzono koszty. Oskarżyciel subsydiarnyA. W.nie wniósł zarzutów od powyższego nakazu zapłaty w terminie 2 tygodni i nakaz zapłaty uprawomocnił się. Dopiero w dniu 19 listopada 2013 roku oskarżyciel subsydiarny zawiadomił Prokuraturę o popełnionym na jego szkodę przestępstwie przezA. K.(k. 5 – akt Prokuratury 1 Ds. 2678/15). W trakcie toczącego się postępowania karnego, podnosił on szereg kwestii związanych z rozliczeniem z tytułu zawartej w dniu 24.03.1997 r. umowy leasingu operacyjnego z(...) Sp. z o.o.weW..
Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawił dalszy tok postępowania stron, wynikający z rozliczenia powyższej umowy leasingu, w tym czynności podejmowane przez oskarżonegoA. K.jakoPrezesa (...) Sp. z o.o.dotyczących realizacji powstałej wierzytelności, w której dłużnikiem był oskarżyciel subsydiarnyA. W..
W postępowaniu karnym prowadzonym przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu, oskarżyciel subsydiarny przedstawił „Stanowisko Niezależnego(...)w Sprawie” opracowane w dniu 14 lipca 2017 roku przez(...)(k. 162-167). Według opracowującego powyższy dokumentD. O.– „ustalona na dzień 9.12.2002 r. wartość zobowiązania (oskarżyciela subsydiarnego – przyp. S.A.) wraz z odsetkami, z tytułu rozwiązanejumowy leasingu operacyjnego nr (...)w dniu 24.03.1997 r. wynosi:
581.546,63 złi obejmuje:
307.300,17 zł – wartość główna zobowiązania,
274.246,46 zł – odsetki ustawowe”.
Z uzasadnienia apelacji oraz z treści zarzutu zawartego w subsydiarnym akcie oskarżenia wynika, że „maksymalna wartość zobowiązania ustalona na dzień 9 grudnia 2002 r. wraz z odsetkami wynikająca z tytułu rozwiązaniaumowy leasingu operacyjnego nr (...)nie pomniejszona o wartość zwróconego przedmiotu leasingu może stanowić maksymalnie kwotę581.546,63 zł,a weksel został wypełniony przezA. K.na kwotę prawie dwa razy większą tj. kwotę1.100.367,42 zł …”(cytat dosłowny ze str. 6 apelacji pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego).
Zatem, oskarżyciel subsydiarny nie kwestionował zobowiązania w wysokości 581.546,63 zł, zaś stanowisko przez niego prezentowane w niniejszym postępowaniu, pomija istotny fakt, że pozew złożony w imieniu oskarżonego w postępowaniu dotyczącym wydania przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu nakazu zapłaty, opiewał na 210.000 zł i powyższa kwota stanowiła podstawę egzekucji. Kwota ta mieści się w należności wynoszącej 581.546,63 zł, której nie kwestionował oskarżyciel subsydiarny, eksponując ją w zarzucie aktu oskarżenia. Kwota 210.000 zł mieści się w kwocie wpisanej przez oskarżonego na wekslu, a zatem oskarżony posługując się wekslem, wnosząc o nakaz zapłaty 210.000 zł, nie wprowadził w błąd Sądu Okręgowego we Wrocławiu w sprawie XI Nc 439/03. Brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących na to, aby oskarżonyA. K.zamierzał uzyskać nakaz zapłaty na wyższą kwotę niż 210.000 zł, a tym samym wprowadzić w błąd Sąd Okręgowy. Także brak jest dowodów aby wyższą kwotę zamierzał egzekwować na podstawie weksla. W tym zakresie oskarżony nie poczynił żadnych czynności, co potwierdził zgromadzony materiał dowodowy.
Odrębną kwestią jest wysokość rzeczywistego zobowiązania wekslowego. Zatem, czy zobowiązanie jest wyższe ponad 581.546,30 zł, którą uznał oskarżyciel subsydiarny, a jeżeli jest wyższa, to czy zasadnym było wypisanie weksla przez oskarżonego na 1.100.367,42 zł.
Stanowisko oskarżyciela subsydiarnego, polegające na przyjęciu, że wysokość kwoty wpisanej w wekslu jest zawyżona, oparte zostało wyłącznie na wyliczeniu dokonanym przez rewidentaD. O.. Jest ono sprzeczne z wyliczeniem przedstawionym przez obrońcę oskarżonego zawartym w piśmie skierowanym w dniu 18 maja 2018 roku do Sądu Apelacyjnego (k.243-245). Obrońca przedstawił także wyliczenie przedstawiając w piśmie z dnia 12 października 2017 r. skierowanym do Sądu Okręgowego w toczącym się postępowaniu karnym (k. 150-151).
Dokonując oceny powyższego dowodu w niniejszym postępowaniu, chociaż winno to stanowić przedmiot postępowania cywilnego, należy uwzględnić następujące okoliczności:

1
wypełnienie przez oskarżonegoA. K.weksla in blanco co do kwoty tam zamieszczonej, tj.1.105.881,00 złnastąpiłow dniu 2 grudnia 2002 roku,

2
rozwiązanie umowy leasingu nastąpiłow dniu 18 grudnia 1998 roku,zaś na ten dzień zadłużenie oskarżyciela subsydiarnego wobec(...)z dodatkowymi opłatami wynosiło – bez karnych odsetek – 480.084,8 zł – co wynika z pisma(...)do Sądu Apelacyjnego z dnia 20 lutego 2018 r. (k. 233),

3
zadłużenie oskarżyciela subsydiarnego na dzień 18 grudnia 1998 roku (data rozwiązania umowy) wzrastało w okresie późniejszym. W październiku 2002 roku(...)dostarczyłspółce (...)rozliczenie umowy leasingowej sporządzone przezspółkę (...) SA(sporządziłK.), zaś zadłużenie oskarżyciela subsydiarnego wyliczono w wysokości385.541,60 zł(k. 152-155), a więc niższe niż wynikałoby z wcześniejszego wyliczenia,

4
samochódI., stanowiący przedmiot umowy leasingu,(...)sprzedał za 146.461 zł i nie zmniejszało to zadłużeniaA. W., gdyż samochód stanowił własność(...)(k. 233),

5
oskarżyciel subsydiarny zapłacił na rzecz(...)do dnia rozwiązaniaumowy (...)pełnych czynszów leasingowych oraz część czynszu nr 19). Dokonane po rozwiązaniu umowy wpłaty pokryły część czynszu nr 19 i czynsze nr 20 i 21 (k. 233),

6
(...)nie dysponuje dokumentacją dotycząca zbycia wierzytelności na rzeczSpółki (...)i nie jest w stanie określić na dzień 9 lipca 2002 r. wysokości zadłużenia z tytułuumowy leasingu nr (...)(k. 240), wyliczeń dokonywał(...) S.A.,

7
suma czynszów do końca umowy, tj. od 22 czynszu do 59 wynosiła 374,906,20 zł (37 x 10.132,60 zł). Zgodnie z pkt 41 warunków umowy leasingu operacyjnego „w przypadku rozwiązania umowy z przyczyn wymienionych w pkt 40 leasingodawca ma prawo do natychmiastowego przejęcia sprzętuoraz żądania zapłaty wszystkich pozostałych opłat”(k. 235),

8
obrońca oskarżonego przedłożył Sądowi Apelacyjnemu rozliczenie zadłużenia oskarżyciela subsydiarnego (k. 244) na kwotę385.541,60 złna dzień wypowiedzenia umowy, tj. 3 października 2002 roku (po uwzględnieniu wpłat po wypowiedzeniu umowy – 41.900,88 zł),

9
zgodnie z pkt 40 cyt. wyżej warunków ogólnych umowy leasingu „w przypadku opóźnienia w zapłacie którejkolwiek z opłat leasingowych w ustalonym terminie leasingobiorca ponosiodsetki w podwójnej ustawowej wysokości”.

Wobec powyższego, zostały naliczone odsetki ustawowe w podwójnej wysokości od kwoty 385.541,60 zł w okresie od dnia rozwiązania umowy (18 grudnia 1998 r.) do dnia terminu płatności weksla (9 grudnia 2002 r.) i wliczone zostały do sumy wekslowej. Jednokrotne odsetki wynosiły 360.169,70 zł, zaś podwójna ich wysokość to 720.339,40 zł. Suma kwot 385.541,60 zł i 720.339,40 zł wynosi1.105.881,00 zł,zaś weksel został wypełniony na 1.100.367, 42 zł – co wynika z przedstawionego Sądowi Apelacyjnemu wyliczenia sporządzonego przez obrońcę oskarżonego (k. 244-245).
Na rozprawie apelacyjnej pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego nie przedstawił odrębnego wyliczenia, które podważałoby przyjęcie powyższych kwot do wzajemnego rozliczenia.
W odrębnym piśmie obrońca oskarżonego (k. 255-256) odniósł się do stanowiska zawartego w piśmie z dnia 22 czerwca 2018 r. (k. 248-249) pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego, które nie podważało sposobu wyliczenia zadłużenia oskarżyciela subsydiarnego.
Sąd Apelacyjny dostrzega, iż oskarżyciel subsydiarny zawarł umowę leasingu z(...), akceptując zdecydowanie niekorzystne dla siebie warunki tej umowy oraz akceptując warunki zawarte w ogólnych warunkach umowy leasingu operacyjnego (pkt 40, 41). Niemiej jednak, oskarżony w ramach działalnościspółki (...)nie miał obowiązku dokonywania analizy prawidłowości rozliczenia umowy przekazanej przez(...). Nie wykazano aby rozliczenie przekazane przez(...)spółce (...)nosiło cechy niezgodności z rzeczywistym stanem zadłużenia oskarżyciela subsydiarnego. Nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, że rozliczenie dokonane przez(...)było błędne, to brak jest dowodów wskazujących na świadomość oskarżonego wadliwości wyliczenia. Oskarżony wypełniając weksel na kwotę zdecydowanie niższą niż akceptowana przez oskarżyciela subsydiarnego, nie działał w zamiarze doprowadzenia go do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.
W tej sytuacji, Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się w zachowaniu oskarżonego wypełnienia znamion przestępstwa oszustwa, ani wypełnienia znamion czynu zart. 270 § 2 k.k.
Z tych względów aprobując stanowisko Sądu Okręgowego zawarte w zaskarżonym wyroku – powyższe orzeczenie utrzymał w mocy.
Orzeczenie o kosztach ma uzasadnienie wart. 632 pkt 1 k.p.k.w zw. zart. 640 k.p.k.oraz wart. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnych.
SSA Piotr Kaczmarek SSA Witold Franckiewicz SSA Barbara Krameris