Sąd Rejonowy w Kaliszu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 3342/18
Data wyroku: 2018-11-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Michał Włodarek

Sygn. akt I C 3342/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 listopada 2018r.
Sąd Rejonowy w Kaliszu w I Wydziale Cywilnym, w składzie:
Przewodniczący: SSR Michał Włodarek
Protokolant: sekr. sąd. Anna Dulas
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2018r.
sprawy z powództwaM. (...)
przeciwko pozwanymA. H.(PESEL (...)) iV.H.(PESEL (...))
o stwierdzenie nieważności nabycia nieruchomości przez cudzoziemca

1
stwierdza, że nabycie przez pozwanegoV.H.do majątku objętego wspólnością ustawową majątkową małżeńską od pozwanejA. H.na podstawie umowy z dnia 18 czerwca 2015r. nr Rep. A 5123/2015 sporządzonej przed notariuszemK. K.– Kancelaria Notarialna wK.udziału w wysokości 2/5 w prawie własności nieruchomości rolnej stanowiącejdziałkę (...)((...)._2.(...).125/1) o pow. 0.3550ha, położonej w miejscowościK., w obrębie nr(...), gminaŻ., w powiecie(...), województwie(...), dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadziksięgę wieczystą nr (...)jest nieważne,

2
nie obciąża w całości pozwanych kosztami procesu.

Sygn. akt I C 3342/18

UZASADNIENIE
W dniu 30 sierpnia 2018r. powódM. (...)skierował do tut. Sądu w stosunku do pozwanychV.H.iA. H.żądanie stwierdzenia, że nabycie przez pozwanegoV.H.do majątku objętego wspólnością ustawową majątkową małżeńską od pozwanejA. H.na podstawie umowy z dnia 18 czerwca 2015r. nr Rep. A 5123/2015 sporządzonej przed notariuszemK. K.– Kancelaria Notarialna wK.udziału w wysokości 2/5 w prawie własności nieruchomości rolnej stanowiącejdziałkę (...)o pow. 0.3550ha, położonej w miejscowościK., w obrębie nr(...), gminaŻ., w powiecie(...), województwie(...), dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadziksięgę wieczystą nr (...)jest nieważne oraz zasądzenia od pozwanych na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwu powód podniósł, iż pozwanyV.H.dokonując opisanej wyżej czynności prawnej naruszył dyspozycjęart. 8 ust. 3 ustawy z dnia 24 marca 1920r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców(Dz. U. 2017.2278 – j.t.), w szczególności poprzez niedopełnienie obowiązku uzyskania w drodze decyzji administracyjnej, przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych stosownego zezwolenia, co do nabycia w drodze kolejnej umowy gruntów rolnych o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha.
Na rozprawie w dniu 30 listopada 2018r. pozwanaA. H.zgodziła się z powództwem i wniosła o nieobciążanie pozwanych kosztami procesu.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny.
Działka nr (...)o pow. 0.3550ha, położona w miejscowościK., w obrębie nr(...), gminaŻ., w powiecie(...), województwie(...), dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadziksięgę wieczystą nr (...)stanowi nieruchomość rolną – grunty orne RIIIa, RIIIb, RIVa i RV.
Dladziałek nr (...)obręb geodezyjnyK.nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego oraz nie ustalono warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
W dniu 18 czerwca 2015r. pozwaniV.H.iA. H.zawarli przed notariuszemK. K.– Kancelaria Notarialna wK.umowę nr Rep. A 5123/2015 dotyczącą zniesienia współwłasności w nieruchomości gruntowej, umowę darowizny nieruchomości gruntowej z majątku osobistego do majątku wspólnego oraz oświadczenie o ustanowieniu służebności gruntowej.
W ramach przywołanej czynności prawnej pozwanyV.H.m.in. nabył do majątku objętego wspólnością ustawową majątkową małżeńską od pozwanejA. H.udział w wysokości 2/5 w prawie własności nieruchomości rolnej stanowiącejdziałkę (...)((...)._2.(...).125/1) o pow. 0.3550ha, położonej w miejscowościK., w obrębie nr(...), gminaŻ., w powiecie(...), województwie(...), dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadziksięgę wieczystą nr (...).
Przed zawarciem tej umowy pozwani byli już na podstawie umowy darowizny z dnia 22 stycznia 2010r. nr Rep. A 1054/2010 współwłaścicielami w ramach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w udziale 1/1 nieruchomości stanowiącej grunty orne o pow. 0.5685ha położonej w miejscowościS., gminaŻ., powiat(...), województwo(...)stanowiącejdziałkę o nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadziksięgę wieczystą (...).
Poprzez nabycie kolejnej nieruchomości pozwanyV.H.stał się współwłaścicielem gruntów rolnych o powierzchni przekraczającej 1 ha.
PozwanyV.H.nabył nieruchomość rolną bez uzyskania stosownego zezwolenia w drodze decyzji administracyjnej, przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
Pozwani pomimo wezwania nie dokonali samodzielnie usunięcia wadliwości wynikających z naruszenia przepisówustawy z dnia 24 marca 1920r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców(Dz. U. 2017.2278 – j.t.).
(kopia aktu notarialnego Rep. A(...)k. 8-12, inf. UGŻ.k. 13, 14, inf. starosty(...)k. 15, kopia KW nr(...)k.16-20, wydruk 21, wezwanie k. 22-25)
Sąd Rejonowy zważył, co następuje.
Stosownie do treściart. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców(Dz. U. 2017.2278 – j.t.) nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia w drodze decyzji administracyjnej, przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych, jeżeli sprzeciwu również nie wniesie minister właściwy do spraw rozwoju wsi, natomiast na podstawie. Nabyciem nieruchomości w rozumieniu ustawy jest nabycie prawa własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego, na podstawie każdego zdarzenia prawnego (art. 1 ust. 4 w/w ustawy). Zezwolenie jest wydawane na wniosek cudzoziemca (art. 1a w/w ustawy).
Nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wbrew przepisom ustawy jest nieważne (art. 6 ust. 1 w/w ustawy).
Przepis ten wprowadza rygor bezwzględnej nieważności nabycia nieruchomości przez cudzoziemca, jeżeli nabycia dokonano z naruszeniem przepisów cytowanej ustawy.
Bezwzględna nieważność czynności prawnej oznacza, że czynność ta była już nieważna w momencie jej dokonywania, nie wywarła żadnych skutków prawnych i nie może zostać konwalidowana.
Wyrok sądu orzekający o nieważności czynności prawnej polegającej na nabyciu nieruchomości ma jedynie charakter deklaratoryjny i jest skutecznyex tunc, tzn. od dnia zdarzenia prawnego, gdyż sama czynność jest nieważna od samego początku i z mocy prawa –ex lege. Oznacza to także, że nie jest możliwe późniejsze wydanie zezwolenia, które konwalidowałoby nieważne nabycie nieruchomości – por. uchwała SN z dnia 20 listopada 2015r. w sprawie o sygn. akt III CZP 80/15, opubl.L., wyrok WSA Gorzów Wlkp. z dnia 25 czerwca 2014r. w sprawie o sygn. akt I SA/Go 238/14, opubl.L., uchwała SN z dnia 25 czerwca 2008r. w sprawie o sygn. akt III CZP 53/08, opubl.L., wyrok NSA (N) z dnia 28 października 2015r. w sprawie sygn. akt II OSK 370/14, opubl.L., wyrok WSA Warszawa z dnia 21 kwietnia 2011r. w sprawie o sygn. VI SA/Wa 222/11, opubl.L., wyrok SN z dnia 13 grudnia 2012r. w sprawie o sygn. akt III CSK 32/13, opubl.L., wyrok WSA Warszawa z dnia 24 listopada 2009r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 806/09, opubl.L..
W art. 8 ust. 1 w/w ustawy przewidziane są wyłączenia przedmiotowe zwalniające od obowiązku uzyskania zezwolenia, natomiast na podstawie art. 8 ust. 3 w/w ustawy zwolnień, o których mowa w ust. 1, nie stosuje się do nieruchomości położonych w strefie nadgranicznej oraz gruntów rolnych o powierzchni przekraczającej 1 ha.
Skoro w przedstawionych powyżej okolicznościach pozwanyV.H.miał obowiązek uzyskania zezwolenia ministra spraw wewnętrznych na nabycie nieruchomości, a tego nie uczynił, to należy przyjąć, że nastąpiło to z przekroczeniem przepisów ustawy, co skutkuje stwierdzeniem nieważności umowy sprzedaży.
Z podanych, co powyżej względów należało więc stwierdzić, że nabycie przez pozwanegoV.H.do majątku objętego wspólnością ustawową majątkową małżeńską od pozwanejA. H.na podstawie umowy z dnia 18 czerwca 2015r. nr Rep. A 5123/2015 sporządzonej przed notariuszemK. K.– Kancelaria Notarialna wK.udziału w wysokości 2/5 w prawie własności nieruchomości rolnej stanowiącejdziałkę (...)((...)._2.(...).125/1) o pow. 0.3550ha, położonej w miejscowościK., w obrębie nr(...), gminaŻ., w powiecie(...), województwie(...), dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadziksięgę wieczystą nr (...)jest nieważne.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 102 kpc.
Przepisart. 102 kpcustanawia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Szczególnie uzasadnione wypadki, o których mowa wart. 102 kpczaistniały w stosunku do pozwanych. Do kręgu tych wypadków należą okoliczności zarówno związane z samym przebiegiem procesu, jak i leżące na zewnątrz – por. wyrok s.apel. w Katowicach z dnia 13 listopada 2014r. w sprawie o sygn. akt I ACa 596/14, opubl. LEX nr 1621084, wyrok s.apel. w Białymstoku z dnia 11 lipca 2014r. w sprawie o sygn. akt I ACa 209/14, opubl. LEX nr 1506655.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji wyroku.