Sąd Okręgowy w Poznaniu
XIV Zamiejscowy Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XIV C 1228/17
Data wyroku: 2018-01-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marcin Garcia Fernandez
Słowa kluczowe: Kredyt, Dokumenty
Podstawa prawna: art. 354 § 1 kc, art. 129 kpc

XIV C 1228/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 stycznia 2018 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu XIV Wydział Cywilny z siedzibą w Pile
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Marcin Garcia Fernandez
Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Krygiołka
po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. w Pile
na rozprawie
sprawy z powództwa(...)Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą wW.
przeciwkoP. H.
o zapłatę

I
zasądza od pozwanegoP. H.na rzecz powoda(...)Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w(...).284,85 (dziewięćdziesiąt trzy tysiące dwieście osiemdziesiąt cztery i 85/100) zł;

II
w pozostałym zakresie powództwo oddala;

III
koszty procesu rozdziela stosunkowo i z tego tytułu zasądza od pozwanego na rzecz powoda 14.787,50 zł.

SSO Marcin Garcia Fernandez

UZASADNIENIE
(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą wW.w pozwie w elektronicznym postępowaniu upominawczym złożonym 12 października 2016 r. wniósł o zasądzenie od pozwanegoP. H.na swoją rzecz 102.217,78 zł oraz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że 8 marca 2011 r. pozwany i(...) Bank (...) SAwW.zawarli umowę bankową, na podstawie której pozwany otrzymał określoną kwotę i zobowiązał się do jej zwrotu na warunkach w niej ustalonych. Pozwany nie wywiązał się z tego zobowiązania, wobec czego niespłacona kwota należności głównej i odsetek za opóźnienie stała się wymagalna. Wierzytelność ta została przez Bank zbyta na jego rzecz umową z 9 kwietnia 2015 r. Na żądaną pozwem sumę składa się: należność główna 74.299,68 zł, odsetki naliczone przez pierwotnego wierzyciela 19.623,03 zł, odsetki ustawowe naliczone przez niego za okres od 15 kwietnia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. 4.234,06 zł i odsetki ustawowe za opóźnienie naliczone przez niego za okres od 1 stycznia 2016 r. do 11 października 2016 r. 4.061,04 zł.
Referendarz w Sądzie Rejonowym Lublin – Zachód w Lublinie uznał, że nie ma podstaw do wydania nakazu zapłaty i postanowieniem z 4 maja 2017 r. przekazał sprawę do Sądu Okręgowego w Poznaniu (k. 6v).
Postanowieniem z 11 lipca 2017 r. Sąd umorzył postępowanie (k. 86). Na skutek zażalenia pozwanego Sąd Apelacyjny w Poznaniu uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do dalszego prowadzenia (k. 107).
W odpowiedzi na pozew z 4 grudnia 2017 r. pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 7.217 zł. W uzasadnieniu podniósł, że przedłożona przez powoda umowa przelewu z 9 kwietnia 2013 r. jest niepełna z powodu braku wszystkich załączników i w sposób dowolny zmodyfikowana przez wykreślenie niektórych elementów i przez to nie potwierdza faktu cesji. Powód powinien przedstawić oryginał umowy. Powód w celu wykazania swego żądania dołączył kserokopię umowy kredytowej a taka odbitka nie jest dokumentem i nie może dokumentu zastąpić. Nie może więc być przedmiotem dowodu z dokumentu. Ponadto pozwany zaprzeczył prawdziwości bankowego tytułu egzekucyjnego nr(...)2013 r. wystawionego 16 grudnia 2013 r. przez(...) Bank (...) SAoraz temu, że powód dopełnił wszystkich warunków skutecznego przeniesienia wierzytelności wynikających z umowy z 9 kwietnia 2015 r. Wskazał, że brak dowodów na to, że wierzytelność wobec niego stała się wymagalna i że nie zostało wykazane, co składa się na 70 zł kosztów. Sąd nie jest związany postanowieniem o nadaniu klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu w zakresie, tak zasadności, jak i wysokości roszczenia. Powód nie może odwoływać się do treści wyciągu z ksiąg banku, poza tym wyciąg taki nie ma w tym postępowaniu mocy dowodowej dokumentu urzędowego (k. 118-120).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 8 marca 2011 r.(...) Bank (...) SAz siedzibą wW.(nazywana dalej Bankiem) i pozwanyP. H.zawarli umowę kredytu gotówkowego o nr(...)(nazywaną dalej umową). Na mocy tej umowy: Bank udzielił pozwanemu kredytu w wysokości 95.000 zł na jego bieżące potrzeby (§ 1 ust. 1 umowy); pozwany zobowiązał się do spłaty kredytu w 84 miesięcznych ratach równych, płatnych w wysokości i terminach określonych w planie spłaty (§ 8 ust. 1 umowy); oprocentowanie kredytu miało być zmienne i stanowić sumę zmiennej stawki referencyjnej i stałej marży Banku - 7 % (§ 5 ust. 1 umowy); Bank zastrzegł sobie prawo obciążenia pozwanego odsetkami od zadłużenia przeterminowanego, czyli od rat kredytu niespłaconych w terminie, według zmiennej stawki obowiązującej w Banku dla tego rodzaju zadłużenia (§ 12 ust. 1 i 2 umowy); oprocentowanie zadłużenia przeterminowanego w dniu zawarcia umowy wynosiło 21 % rocznie (§ 12 ust. 2 umowy). W § 18 umowy strony określiły warunki, sposób i okres wypowiedzenia umowy. W dniu zawarcia umowy Bank wypłacił pozwanemu kwotę kredytu.
Na mocy aneksu z 24 kwietnia 2013 r. strony umowy kredytu postanowiły dokonać zawieszenia jego spłaty na okres 3 miesięcy – od maja do lipca 2013 r. W związku z tym został przygotowany nowy harmonogram spłaty kredytu, na mocy którego ostatnia jego rata miała być płatna do 8 marca 2018 r. W dacie podpisania aneksu zadłużenie pozwanego z tytułu kapitału wynosiło 74.299,68 zł. Po upływie okresu zawieszenia, pozwany nie podjął spłaty kredytu. W związku z tym na dzień 8 stycznia 2018 r. jego wymagalne zadłużenie z tytułu niezapłaconych rat kredytu wynosiło 93.284,85 zł.
(twierdzenia powoda, k. 3v-4, 68-76, przyznane przez pozwanego, k. 146)
Na mocy umowy sprzedaży wierzytelności z 9 kwietnia 2015 r. powód nabył od Banku jego wierzytelność wobec pozwanego z tytułu umowy kredytu budowlanego z 8 marca 2011 r. o nr(...).
(dowód: odpis umowy sprzedaży wierzytelności z 9.04.2015 r. z załącznikami ianeksem nr (...), k. 23-67)
Podstawą przedstawionych ustaleń stała się poniższa ocena zgromadzonego w sprawie materiału.
Niektóre podniesione przez powoda fakty zostały przez pozwanego przyznane (zawarcie umowy o kredyt, aneksu do niej, brak spłat). Zgodnie zart. 229 k.p.c., nie wymagają dowodu fakty przyznane w toku postępowania przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości. Przyznanie nie budziło wątpliwości, dlatego Sąd przyjął objęte nim fakty bez dowodów.
Pozostałe fakty Sąd ustalił w oparciu o dokumenty prywatne i urzędowe. Zostały one złożone do akt w odpisach poświadczonych za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika powoda będącego radcą prawnym. W odniesieniu do tych odpisów należy wskazać na treśćart. 129 § 3 k.p.c.Przewiduje on, że zawarte w odpisie dokumentu poświadczenie zgodności z oryginałem przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub radcą Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa ma charakter dokumentu urzędowego. W związku z tym dokonane przez pełnomocnika powoda poświadczenia wierności oryginałom odpisów dokumentów korzystały z domniemania zgodności treści z prawdą (art. 244 § 1 k.p.c.). Domniemanie to nie zostało przez pozwanych obalone. W związku z tym należało przyjąć, że odpisy dokumentów są zgodne z oryginałami.
Dokumenty prywatne stanowiły dowód tego, że osoby, które je podpisały złożyły wskazane w nich oświadczenia (art. 245 k.p.c.).
Pozwany podważał wiarygodność odpisu umowy cesji z 9 kwietnia 2015 r. podnosząc, że został w sposób dowolny zmodyfikowany przez wykreślenie niektórych elementów (k. 118). Istotnie został on sporządzony w ten sposób, że niektóre zapisy oryginalnego dokumentu zostały przysłonięte w sposób uniemożliwiający ich odczytanie. Tak samo zresztą powstały odpisyaneksu nr (...)do tej umowy i załączników do niej.
W ocenie Sądu w świetleart. 129 § 2 k.p.c.nie ma podstaw do zakwestionowania możliwości sporządzenia odpisu dokumentu w przedstawiony wyżej sposób, jeśli strona nie chce ujawnić jego pełnej treści. Byłoby to sprzeczne z celem tego przepisu, którym jest ułatwienie i usprawnienie postępowania dowodowego. Zauważyć zaś należy, że możliwe są różne sytuacje, w których dokumenty mogą zawierać zarówno treści istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i takie, które są z tego punktu widzenia nieistotne lub mało istotne a są objęte np. tajemnicą zawodową, handlową czy ochroną danych osobowych, więc ich utajnienie jest uzasadnione. W omawianej sytuacji poświadczenie zgodności z oryginałem dotyczy oczywiście jedynie tej części dokumentu, która została ujawniona, a rzeczą sądu jest ocena wpływu takiego sposobu sporządzenia odpisu na wiarygodność i moc dowodową danego dokumentu.
W odpisie umowy cesji z 9 kwietnia 2015 r. utajnione zostały jedynie te zapisy, które określają wartość zbywanych wierzytelności, wysokość ceny sprzedaży i jej elementy składowe oraz dane osobowe osób upoważnionych do kontaktu ze strony nabywcy i zbywcy. Ponadto w załącznikach zostały zasłonięte jedynie numery PESEL, adresy zamieszkania i numery dowodów osobistych członków zarządu zbywcy i podmiotu reprezentującego nabywcę, a także dane osobowe innych niż pozwany dłużników.
Zdaniem Sądu niemożność zapoznania się z treścią wyżej wskazanych fragmentów umowy cesji, załączników ianeksu nr (...)do niej nie miała negatywnego wpływu na wiarygodność i moc dowodową tych dokumentów. W szczególności w żaden sposób nie uniemożliwiała ani nie utrudniała oceny ważności i skuteczności umowy. Z punktu widzenia pozwanego i jego możliwości obrony w procesie utajnione fragmenty były pozbawione znaczenia. W świetle dostępnej treści umowy, nie ulega wątpliwości, że jej przedmiotowo istotne elementy, jak zwłaszcza jej przedmiot (czyli skonkretyzowane wierzytelności) i cena zostały określone a niedostępne są jedynie szczegółowe dane osobowe dłużników oraz informacja o wysokości ceny.
Podkreślenia wymaga, że pozwany, uzasadniając swój zarzut wymierzony w odpis umowy cesji, ograniczył się do ogólnikowego stwierdzenia, że przedstawienie takiego odpisu narusza jego prawo do rzetelnego procesu. Natomiast w najmniejszym nawet stopniu nie skonkretyzował zastrzeżeń, jakie z punktu widzenia jego prawa do obrony budzi brak dostępu do zasłoniętych zapisów umowy. Prowadziło to do wniosku, że omawiany zarzut pozwanego nie był wynikiem rzeczywistych wątpliwości, a jedynie elementem taktyki procesowej. Mając to na uwadze, Sąd uznał, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które uzasadniały uwzględnienie wniosku pozwanego o zobowiązanie powoda do przedłożenia oryginału umowy z 9 kwietnia 2015 r. (art. 129 § 4 k.p.c.) i wniosek ten oddalił.
Pozwany podważał także wiarygodność samej umowy cesji z 9 kwietnia 2015 r. podnosząc, że nie zostały złożone odpisy wszystkich jej załączników (k. 118). Pozwany nie skonkretyzował jednak brak jakich załączników kwestionuje i jaki ma to wpływ na wiarygodność przedmiotowego dokumentu, dlatego w tej części nie sposób się do tego zarzutu odnieść w sposób wykraczający poza stwierdzenie, że jest bezpodstawny.
W świetle zgromadzonego materiału nie było wątpliwości co tego, że umowa cesji była ważna i skuteczna, a w konsekwencji, że powodowi przysługuje legitymacja czynna. Pozwany podnosił brak dowodu zapłaty ceny sprzedaży (k. 146). W § 3 ust. 2 umowy cesji strony przewidziały, że przeniesienie wierzytelności następuje w chwili wpływu ceny na rachunek zbywcy, co określiły jako(...). Zauważyć jednak należy, że zpunktu 2 aneksu nr (...)do tej umowy wynika, że Dzień Przeniesienia nastąpił w dniu 15 kwietnia 2015 r. W ten sposób zbywca potwierdził w aneksie zapłacenie tego dnia ceny. Ponadto za wnioskiem o skutecznym zawarciu umowy jednoznacznie przemawiał fakt jej wykonania przez Bank. Tylko bowiem w ten sposób powód mógł uzyskać od Banku dane osobowe pozwanego oraz dokumenty potwierdzające istnienie wierzytelności (umowa kredytu z 9 kwietnia 2015 r., aneks do niej, harmonogram spłat).
Pozwany zarzucił, że powód dołączył do pozwu kserokopię umowy kredytowej, która nie może być dowodem. Jednakże jednocześnie przyznał, że zawarł umowę o kredyt i aneks do niej, których kopie zostały dołączone do pozwu (k. 146). Podkreślenia wymaga, że złożenie kopii umowy o kredyt i aneksu stanowiło formę zgłoszenia twierdzeń o istnieniu dokumentów o formie i treści wynikającej z kopii. Przyznanie pozwanego pozwalało przyjąć te fakty bez dowodów (art. 229 k.p.c.).
Powód dołączył do pozwu kserokopię (w znaczeniu niepotwierdzonej za zgodność z oryginałem odbitki kserograficznej) bankowego tytułu egzekucyjnego z dnia 16 lutego 2013 r. w celu wykazania rozmiaru i sposobu wyliczenia wierzytelności Banku wynikającej z umowy kredytu z 8 marca 2011 r. oraz jej wymagalności (k. 12v i 78). Pozwany podważył istnienie i prawdziwość tego bankowego tytułu. Oczywiście uniemożliwiało to uznanie za przyznane twierdzeń powoda o fakcie istnienia dokumentu o treści i formie wynikającej z tej kopii. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że kserokopie nie są dokumentami i nie mogą być uznane za środek dowodowy, o którym mowa wart. 308 k.p.c., lub jakikolwiek inny. Dlatego też niedopuszczalna jest analiza ich treści i formy. W rezultacie kserokopie są pozbawione mocy dowodowej (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1994 r.,III CZP 37/94, publ. OSNC 1994/11/206 i niepublikowane: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 1997 r.,III CKU 7/97; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 25 kwietnia 2002 r.,I CKN 1572/99; z dnia 7 lipca 2004 r.,I CK 32/04; z dnia 14 lutego 2007 r.,II CSK 401/06; z dnia 3 kwietnia 2009 r.,II CSK 459/08; z dnia 10 lipca 2009 r.,II CSK 65/09, wszystkie dostępne w zbiorzeL.).
W konsekwencji powyższych uwag, należało uznać, że wystawienie bankowego tytułu egzekucyjnego z 16 lutego 2013 r. i wynikające tylko z niego fakty, w tym w szczególności wymagalność wierzytelności Banku, nie zostały przez powoda wykazane. W tym zakresie stanowisko pozwanego zasługiwało na aprobatę.
Tylko częściowo uzasadniony był zarzut pozwanego, że powód nie wykazał wysokości przysługujących mu odsetek. Było tak w zakresie tych odsetek, które wynikały jedynie z bankowego tytułu egzekucyjnego i których powstanie było uwarunkowane wypowiedzeniem umowy kredytu i wynikającej z niego wymagalności całości wierzytelności Banku. Natomiast w części, w jakiej wysokość odsetek wynikała z postanowień umowy kredytu i aneksu do niej (którego częścią jest harmonogram spłaty), była ona bezsporna, więc nie wymagała dowodów.
Sąd zważył, co następuje:
Powód dochodził roszczenia o zaspokojenie nabytej przez siebie wierzytelności wynikającej z zawartej przez pozwanego z(...) Bankiem (...) SAumowy kredytu z 8 marca 2011 r. nr(...). Zatem dochodzone przez powoda roszczenie kreowały wyżej wymieniona umowa kredytu i umowa przelewu wierzytelności z 9 kwietnia 2015 r.
Przeciwko żądaniu pozwu pozwany podniósł dwa zarzuty merytoryczne – braku legitymacji czynnej powoda i niewymagalności roszczenia. Jak o tym była już mowa, zarzut braku legitymacji był nieuzasadniony, gdyż wbrew stanowisku pozwanego, w toku procesu został wykazany fakt nabycia przez powoda wierzytelności Banku względem pozwanego z tytułu umowy kredytu z 8 marca 2011 r.
Natomiast częściowo uzasadniony był zarzut niewymagalności roszczenia. Powód nie wykazał swoich twierdzeń, że roszczenie Banku było już wymagalne w dacie zawarcia umowy przelewu. Dlatego należało uznać, że roszczenie powoda było wymagalne tylko w zakresie tych niezapłaconych rat kredytu, których termin płatności minął przed dniem wyrokowania. Były to pięćdziesiąt cztery raty kapitałowo odsetkowe, których terminy płatności przypadły w okresie od 8 sierpnia 2013 r. do 8 stycznia 2018 r. Ich suma wynosi 93.284,85 zł (por. k. 75). Pozwany nawet nie twierdził, aby w tym okresie zapłacił cokolwiek na poczet tego długu. Zatem roszczenie powoda było uzasadnione do tej ostatniej kwoty i w takiej wysokości zostało uwzględnione w punkcie I wyroku.
W zakresie niewymagalnych rat kredytu powództwo było przedwczesne. Powodowi od zasądzonej kwoty należały się odsetki od należności przeterminowanych za okres od dnia powstania opóźnienia w płatności poszczególnych rat do dnia 11 października 2016 r. (wskazanej jako graniczna w żądaniu pozwu), jednakże ich wysokość nie został wykazana. Ich wyliczenie przez Sąd z powodu braku odpowiednich narzędzi było praktycznie niewykonalne. W części obejmującej odsetki od należności przeterminowanych, obliczone od niewymagalnego zadłużenia pozwanego powództwo nie miało oparcia w przysługującym powodowi roszczeniu. Zauważyć też należy, że powód nie wykazał podstaw do żądania od zadłużenia przeterminowanego odsetek ustawowych albo odsetek ustawowych za opóźnienie, w sytuacji gdy umowa kredytu tego rodzaju oprocentowania nie przewidywała. Z tych przyczyn Sąd częściowo powództwo oddalił – punkt II wyroku.
O kosztach procesu Sąd rozstrzygnął na podstawieart. 100 k.p.c.stosunkowo je rozdzielając. Powód wygrał proces w 91 % i poniósł koszty w wysokości 16.963,78 zł (opłata od pozwu w postępowaniu elektronicznym 1.278 zł i opłata manipulacyjna pobierana w tym postępowaniu 12,78 zł + uzupełniająca opłata od pozwu 3.833 zł (k. 89) + opłata od zażalenia 1.023 zł (k. 102) + wynagrodzenie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji 7.200 zł (wg stawki minimalnej obowiązującej do 26 października 2016 r.) + wynagrodzenie pełnomocnika w postępowaniu zażaleniowym 3.600 zł (k. 90) + opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł). Pozwany wygrał proces w 9 % i poniósł koszty 7.217 zł (wynagrodzenie pełnomocnika 7.200 zł + opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł). Łącznie koszty obu stron wyniosły 24.180,78 zł z czego 9 % obciążało powoda a 91 % pozwanego. Powód poniósł 16.963,78 zł kosztów a obciążało go jedynie 2.176,28 zł, jako 9 % z 24.180,78 zł. Zatem przysługiwał mu od pozwanego zwrot 14.787,50 zł, które Sąd zasądził na jego rzecz w punkcie III wyroku.
SSO Marcin Garcia Fernandez