Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 126/18
Data wyroku: 2018-04-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: do Jarosław Staszkiewicz
Słowa kluczowe: Czyn
Podstawa prawna: art. 437 § 1 i 2 kpk

Sygn. akt VI Ka 126/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
20 kwietnia 2018 r.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSR del. do SO Jarosław Staszkiewicz
Protokolant Sylwia Sarnecka
po rozpoznaniu 20 kwietnia 2018 r.
sprawyZ. P.ur. (...)wM.
s.S.iF. z domu N.
oskarżonego zart. 157 § 2 kki innych
z powodu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Lwówku Śląskim
z 28 grudnia 2017 r. sygn. akt II K 481/16

I
zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoZ. P.w ten sposób, że eliminuje z opisu przypisanego mu czynu, zakwalifikowanego zart. 157 § 2 kkobrażenia ciała, o których mowa w pkt. II części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku;

II
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy wobec oskarżonegoZ. P.;

III
zasądza od oskarżonegoZ. P.na rzecz oskarżycielki prywatnejB. K.i na rzecz oskarżonegoK. K.po 840 zł;

IV
zwalnia oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa opłaty.

Sygnatura akt VI Ka 126/18

UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Lwówku Śląskim z 28 grudnia 2017 roku w sprawie II K 481/16:
- uznanoZ. P.za winnego tego, że 15 października 2016 roku wM.przyul. (...)ok. godz. 20 bez żadnego powodu zaatakował pokrzywdzonegoK. K., uderzając go pięścią w twarz, powodując u niego obrażenia ciała w postaci wylewu krwi do lewej gałki ocznej i linijnego zadrapania policzka lewego, a także dwóch zasinień ramienia prawego, sińca podudzia lewego, bolesności okolicy lędźwiowej oraz bolesności opisanych okolic, co spowodowało rozstrój zdrowia na okres poniżej siedmiu dni, to jest występku zart. 157 § 2 k.k.i za to, na podstawieart. 157 § 2 k.k., wymierzono mu karę 4 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze po 30 godzin miesięcznie;
- uznanoZ. P.za winnego tego, że 15 października 2016 roku wM.przyul. (...)ok. godz. 20 naruszył godność osobistąB. K.używając słów powszechnie uznanych za obelżywe, to jest występku zart. 216 § 1 k.k.i za to, na podstawieart. 216 § 1 k.k., wymierzono mu karę 60 stawek dziennych grzywny, ustalając jedną stawkę na 10 złotych;
- na podstawieart. 628 pkt 1 k.p.k.zasądzono odZ. P.na rzeczK. K.1.156,11 złotych oraz na rzeczB. K.1.596 złotych z tytułu poniesionych przez nich wydatków w sprawie.
Z wyrokiem tym nie zgodził się obrońcaZ. P.. W apelacji zarzucił:
- naruszenieart. 7 k.p.k.poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zeznań i wyjaśnieńK. K., polegającej na bezpodstawnym uznaniu, że są one w pełni wiarygodne i logiczne, pomimo że są one sprzeczne ze złożonym wcześniej zawiadomieniem w trybieart. 488 § 1 k.p.k.oraz sprzeczne z zeznaniami świadkaB. K.iN. P.;
- naruszenieart. 7 k.p.k.poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zeznańB. K., polegającej na bezpodstawnym uznaniu, że są one w pełni wiarygodne i logiczne, pomimo że są one sprzeczne z zeznaniamiN. P.w części dotyczącej czynu zart. 216 k.p.k.;
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku polegający na dowolnym ustaleniu w oparciu o zeznania i wyjaśnienia osób przesłuchiwanych okoliczności winy i sprawstwaZ. P.poprzez danie w pełni wiary zeznaniom i wyjaśnieniomK. K.iB. K.;
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku polegający na pominięciu wynikającego z zeznańŁ. G.oraz z notatki policyjnej sporządzonej w dniu zdarzenia faktu, że w chwili interwencji nie zostało złożone zawiadomienie o popełnieniu czynu zart. 216 k.k., a także na dowolnym ustaleniu w oparciu o zeznania i wyjaśnienia osób przesłuchiwanych okoliczności winy i sprawstwaZ. P.poprzez danie w pełni wiary zeznaniom i wyjaśnieniomB. K..
Stawiając te zarzuty obrońca wniósł o uniewinnienie oskarżonego od popełnienia czynu zart. 216 k.k.oraz uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi rejonowemu lub ewentualnie o uchylenie tego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi rejonowemu.

Sąd zważył, co następuje:
Wobec tego, jakie zarzuty i wnioski zostały zawarte w apelacji, poza jej rozpoznaniem pozostawały kwestie związane z rozstrzygnięciem, co do czynu zarzucanegoK. K.. Odwołujący nie zaskarżył bowiem wyroku sądu I instancji na niekorzyść tego oskarżonego, a jedynie na korzyśćZ. P..
Pierwszy z zarzutów, podniesionych przez skarżącego był bezzasadny. Odwołuje się do wyjaśnieńK. K., złożonych na rozprawie, a odnoszących się do fragmentu zajścia, gdzie miało dojść do naruszenia nietykalności cielesnej drugiego z oskarżonych. Zestawia z nimi treść ustnej skargi, zaprotokołowanej przez funkcjonariusza policji 22 października 2016 roku ( k. 3-5 akt sprawy II K 483/16 ). Nie dostrzega, że ma ona charakter, o którym mowa wart. 304a k.p.k., a więc, poza wskazaniem oskarżanej osoby oraz tego, co się jej zarzuca, zawiera również opis zdarzenia, podawany przez składającego skargę. Stanowi zatem jego przesłuchanie jako świadka. Odtwarzanie tej relacji na rozprawie, gdyK. K.występował jako oskarżony jest niezgodne z treściąart. 389 k.p.k.Stąd na podstawie zapisów wspomnianego protokołu w postępowaniu toczącym się również z oskarżenia wzajemnego przeciwko zgłaszającego można było jedynie ustalić treść zarzutu stawianego przez niegoZ. P..
W tym miejscu powrócić należy do kwestii sygnalizowanej na początku poprzedniego akapitu. Sąd rejonowy wyraźnie wyznacza dwie fazy zdarzenia z 15 października 2016 roku – w czasie pierwszej miało dojść do uderzeniaK. K., opisanego w punkcie II części wstępnej wyroku tego sądu, w czasie drugiej do użycia siły przez obu mężczyzn, co przyniosło rozstrzygnięcie, co do czynu, opisanego w punkcie I wyroku. Ustaleń faktycznych w tym zakresie apelujący nawet nie stara się podważać, są one przy tym zgodne z informacjami płynącymi z dowodów, uznanych za wiarygodne. Do czynienia ogólnych ustaleń najbardziej przydatne są zeznaniaN. P.– córki jednego z oskarżonych, która precyzyjnie opisuje zajście, zachowując do niego dystans, pozwalający na w miarę rzetelne przedstawienie przebiegu wypadków. Niewątpliwie nie miała ona interesu w relacjonowaniu zdarzenia niekorzystnie dla ojca.
WiarygodnośćK. K., co do pierwszej fazy zajścia apelujący stara się podważyć, sięgając do jego wyjaśnień, co do późniejszej części incydentu. Zupełnie jednak zapomina, żeK. K.miał oczywisty powód, żeby ukrywać swoje zaangażowanie w starcie z sąsiadem, mające miejsce, gdyZ. P.wrócił w pobliże jego domu, bo związany był z tym zarzut o popełnienie przestępstwa. Dlatego zaprzeczał temu, że wówczas zyskał przewagę nadZ. P., dominował w starciu. Nie budzi jednak wątpliwości, że w tej fazie zajścia siedział na leżącym sąsiedzie – tak podawałyB. K.( k. 51 ) iN. P.( k. 65v ) – osoby nie mające wspólnego interesu procesowego, nieskłonne zatem do zgodnego podawania nieprawdy. Pomija apelujący to, że w toku rozprawyK. K.częściowo przyznał, że tak przebiegało zajście – wspominał o tym, że się z współoskarżonym przewrócili, że trwało wówczas ich starcie ( k. 49v ). Jego relacja z tego fragmentu zajścia jest nie w pełni wiarygodna, co musiało wynikać z czynników, o których mowa powyżej.
Autor odwołania nie wskazuje jednak, z jakiego powodu niewiarygodnośćK. K., co do kwestii mającej znaczenie dla jego własnej odpowiedzialności, musi sama z siebie przesądzać o niezgodności z prawdą jego twierdzeń w pozostałym zakresie. O tym, że został zaatakowany przez sąsiada, podawał od początku, jeszcze przed wezwaniem policji ( zeznaniaB. K.z k. 51 ). O tym, że uderzono go w twarz mówił wezwanym na interwencję funkcjonariuszom policji ( zeznaniaŁ. G.z k. 63 ). O pierwszym starciu mężczyzn wspomina teżN. P., która usłyszała o tym od ojca ( k. 65 ).Z. P.natomiast tę fazę zajścia zupełnie pomija. Dość dokładnie opisuje to, co działo się później, co oznacza, iż owo przemilczenie nie wynika ze słabej pamięci o incydencie spowodowanej nietrzeźwością lub odniesionymi urazami. Musi zatem być świadomym zaniechaniem oskarżonego. Należy wnioskować, że chciał ukryć to, do czego wówczas doszło.
Zasadnie w tej sytuacji to, co zdarzyło się najpierw pomiędzy oskarżonymi sąd I instancji ustalił na podstawie wyjaśnieńK. K.– nie znajdują one zaprzeczenia w żadnym wiarygodnym dowodzie, są częściowo potwierdzone przez wyliczone wcześniej osoby. PostawaZ. P.pozwala na przyjęcie, iż dopuścił się on wtedy niewłaściwego zachowania, skoro później starał się to ukryć. W tej sytuacji na ustalenia, co do tego, czy uderzył w pierwszej fazie zdarzeniaK. K., nie miała wpływu wiarygodność zaatakowanego, co do dalszego przebiegu wypadków. Pierwszy z zarzutów apelacji należało w tej sytuacji uznać za niezasadny.
Nie jest też trafny kolejny zarzut środka odwoławczego. ObrońcaZ. P.starał się wykazać w nim sprzeczność relacjiB. K.iN. P.odnośnie do tego, jakie słowa skierował do pokrzywdzonej oskarżony. Założenie, że powiedział on wtedy „(...)”, używając jednak tego słowa jako przekleństwa, a nie wyzwiska, jest czystą spekulacją autora odwołania.B. K.dokładnie przytoczyła wypowiedźZ. P., a córka oskarżonego nie była tego w stanie uczynić. Nadto od razu po zdarzeniu pokrzywdzona skarżyła się sąsiadkom, że została wyzwana. Nie miała zatem od razu wątpliwości co do tego, jakie słowa padły pod jej adresem.N. P.zeznała ( k. 65v ), że ojciec krzyknął „(...)”, bądź „(...)”. Wątpliwości świadka w tym zakresie rozwiewa relacjaB. K.. Była ona bezpośrednią adresatką tych słów, nie była zaangażowana w rozdzielanie walczących mężczyzn. Miała zachowaną pełną możliwość postrzegania i zapamiętywania. TwierdzeniaN. P.w tym zakresie słusznie uznano za potwierdzenie jej relacji, a nie jej zaprzeczenie.
Od razu warto też przejść do oceny ostatniego z zarzutów apelacji. ObrońcaZ. P.wywodzi w nim, że niesłusznie przypisano oskarżonemu popełnienie czynu zart. 216 § 1 k.k., skoro zawiadomienie o nim złożono nie od razu po zajściu, w czasie interwencji policji, a dużo później. Zapomina skarżący o tym, co wynika z zeznań świadków, a o czym była mowa wyżej – od razu po zdarzeniuB. K.skarżyła się, że została wyzwana przez sąsiada. Wspominają o tym osoby nieprzychylne pokrzywdzonej –N. P.i jej matka. Nie jest zatem tak, że pretensja ta została wymyślona na potrzeby procesu długo po zajściu. Nie dziwi to, że nie wspomniano o niej w czasie czynności policjantów w dniu zdarzenia – zgłaszającym był wówczasK. K., to z nim rozmawiali interweniujący. Koncentrował się na tym, o czym chciał zawiadomić, a więc na przebiegu swojego starcia zZ. P.. Owo późniejsze zgłoszenie skargi o popełnienie czynu zart. 216 § 1 k.k.miało miejsce zaledwie 11 dni po tym, jak swoje zawiadomienie złożyłK. K.i około pół miesiąca od zdarzenia. Opóźnienia takiego nie można traktować jako dowodu na to, że do znieważeniaB. K.nie doszło, a zdecydowała się ona pomawiać sąsiada po to, by uzyskać wpływ na tok postępowania wszczętego przeciwko mężowi. Ten zarzut skarżącego również nie zyskał uznania w oczach sądu odwoławczego.
Z przytoczonych już rozważań wynika jednoznacznie, że prawidłowo sąd rejonowy swoje ustalenia, co do objętych zarzutami zachowańZ. P.oparł między innymi na relacjach drugiego z oskarżonych i jego żony. Nieomówiona dotąd część odwołania w tej sytuacji również okazała się również niezasadna. Skoro apelacja, co do podniesionych w niej zarzutów nie przekonywała, to nie mogła wywołać postulowanych w niej skutków – zmiany zaskarżonego wyroku i uniewinnienia oskarżonego bądź uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji.
Sąd odwoławczy zobowiązany był jednak, na podstawieart. 447 § 1 k.p.k., do zbadania prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia również w pozostałym zakresie. Spowodowało to modyfikację w zakresie opisu jednego z czynów przypisanychZ. P.. Z niezrozumiałych powodów, zachowując sposób działania sprawcy, powołany w ustnej skardze – uderzenie pięścią w twarz – sąd rejonowy jednocześnie łączy z nim obrażenia w postaci dwóch zasinień ramienia prawego, sińca podudzia lewego, bolesności okolicy lędźwiowej oraz bolesności opisanych okolic. Już samo zestawienie przyjętego uderzenia z miejscami wystąpienia urazów musi prowadzić do wniosku o sprzeczności orzeczenia w tym zakresie. Wyjaśnienia dla takiego rozstrzygnięcia dostarcza uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Na k. 89 wytłumaczono, że obrażenia, których spowodowanie przypisanoZ. P., miały powstać „wskutek uderzeń, obopólnej szarpaniny i możliwej (!) wymiany ciosów”. Skoro jednak sąd rejonowy ustala winę oskarżonego jedynie w odniesieniu do jednego uderzenia pięścią w twarz, to nie może jednocześnie uznawać go za winnego spowodowania obrażeń w inny sposób. Modyfikacja opisu sposobu działania sprawcy poprzez przyjęcie, że zadawał urazy także inaczej nie jest możliwa w postępowaniu odwoławczym z uwagi na to, że środek odwoławczy wniesiono jedynie na jego korzyść. Z tego powodu rozmiar urazówK. K., za które uczyniono odpowiedzialnym oskarżonego należało ograniczyć do tych, wskazanych w skardze, związanych z uderzeniem w twarz – wylewu krwi do lewej gałki ocznej i linijnego zadrapania policzka lewego. Zaskarżony wyrok musiał ulec stosownej zmianie polegającej na wyeliminowaniu z opisu czynu zart. 157 § 2 k.k., za który skazanoZ. P., spowodowania obrażeń, o których mowa w punkcie II części dyspozytywnej orzeczenia.
Sąd odwoławczy musiał także, zgodnie zart. 447 § 1 k.p.k.zbadać, czy orzeczone wobec tego oskarżonego kary nie były rażąco surowe. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powołano jako okoliczności obciążające nietrzeźwośćZ. P.w czasie zajścia oraz duże nasilenie złej woli z jego strony. To drugie spostrzeżenie można rozwinąć – oskarżony zaatakował sąsiada w sytuacji, w której sam najpierw spowodował awanturę, pokrzywdzoną zaś znieważył w sytuacji, gdy nie była do niego agresywnie nastawiona, nie uczestniczyła w starciu. Działał zatem niesprowokowany, kierując się jedynie chęcią odwetu na osobach, z którymi jest od dawna skonfliktowany. Na tej podstawie trzeba było uznać, że orzeczenie wobec niego kar łagodnych rodzajowo i bliskich dolnych granic ustawowego zagrożenia nie było rażąco surowym rozstrzygnięciem. Stawkę dzienną grzywny ustalono w najniższej możliwej kwocie, a więc również w tym zakresie wyrok sądu rejonowego nie jest zbyt dolegliwy dla sprawcy.
Z tych powodów zaskarżony wyrok, poza opisaną wcześniej zmianą, utrzymano w mocy wobecZ. P.. Na podstawieart. 628 pkt 1 k.p.k.w zw. zart. 634 k.p.k.zasądzono w tej sytuacji od oskarżonego na rzeczB. K.iK. K., występujących przed sądem odwoławczym jako oskarżyciele, po 840 złotych za wydatki związane z działaniem ich pełnomocnika w postępowaniu przed sądem okręgowym jako drugą instancją. Kwota ta wynika z § 11 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Jednocześnie, na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolniono oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa opłaty – pozostaje na utrzymaniu żony, jest bezrobotny, wobec czego nie byłby w stanie jej uiścić.