Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 826/18
Data wyroku: 2018-12-06 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Mariusz Kubiczek

Sygn. aktI Ns 826/18

POSTANOWIENIE CZĘŚCIOWE

Dnia 6 grudnia 2018 r.
Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim w Wydziale I Cywilnym, w składzie:
Przewodniczący:  SSR Mariusz Kubiczek
Protokolant : st. sekr. sądowy Karolina Bieniek
po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2018r. w Tomaszowie Mazowieckim
przy udziale -------------------------------------
na rozprawie
sprawy ze skargiM. K.
z udziałem – Asekuracja Spółki z.o.o z siedzibą wS.
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 26 stycznia 2018 roku w sprawie I Ns 994/14
w przedmiocie zatwierdzenia uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia spadkowego
postanawia;przywrócićM. K.sześciomiesięczny termin do złożenia oświadczeń o odrzuceniu spadku poZ. K.synuJ.iJ., zmarłym dnia 16 stycznia 2012 roku wT.,. ostatnio stale zamieszkałym wT.i oświadczenia złożone w dniu 26 listopada 2018 roku - zatwierdzić.

UZASADNIENIE
We wniosku- skardze z dnia 2 października 2018 rokuM. K., zastąpiony przez radcę prawnego, domagał się wznowienia postępowania w sprawie I Ns 994/14 z wniosku(...) Spółki z o.o.z siedzibą wS.z udziałemM. K./nieznanego z miejsca pobytu i reprezentowanego przez ustanowionego kuratora sądowego/ o stwierdzenia nabycia spadku po dłużnikuZ. K.zmarłym dnia 16 stycznia 2012 roku, zakończonej wydaniem prawomocnego postanowienia z dnia 26 stycznia 2018 roku przez Sąd Rejonowy w Tomaszowie Maz.
Jako podstawę prawną wznowienia postępowania podał brak możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa /art. 401 pkt 2 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c./.
Wniósł o odebranie od niego oświadczenia o odrzuceniu spadku po jego ojcuZ. K., a następnie na podstawieart. 1019 § 2 k.c.zatwierdzenie przez Sąd tego oświadczenia złożonego z niezachowaniem terminu.
Uczestnik postępowania– (...) Spółka z o.o.z siedzibą wS., pomimo powiadomienia o terminie wyznaczonej rozprawy nie złożyła oświadczenia.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny :
W dniu 16 stycznia 2012 roku wT., w miejscu swojego ostatniego, stałego zamieszkania zmarłZ. K.synJ.iJ.. Spadek po nim na podstawie ustawy nabył w całości synM. K.na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Tomaszowie Maz. z dnia 26 stycznia 2018 roku, w sprawie sygn. akt I Ns 994/14.
/dowód; wydruk postanowienia k-15, akta I Ns 994)14 w załączeniu/.
Występujące w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku poZ. K.uczestniczki postępowania wskazały na rozprawie w dniu 3 listopada 2014 roku, że nie są one spadkobierczyniami ustawowymi spadkodawcy, a jest nim synM. K.zamieszkały obecnie w Anglii – adresu jego nie znają.
/dowód; oświadczenie uczestniczek złożone do protokołu rozprawy k-39 odwrót – I Ns 994)14/.
W skutek powyższego Sąd Rejonowy wezwał do udziału w sprawie I Ns 994/14M. K.i ustanowił dla niego kuratora sądowego, jako dla osoby nieposiadającej znanego miejsca pobytu w kraju.
/ dowód; postanowienie k-39 odwrót, k-60 – akta I Ns 994)14/.
(...) Spółka z o.o.z siedzibą wS.posiada wierzytelność wobec dłużnikaZ. K., stwierdzoną tytułem wykonawczym – nakazem zapłaty z dnia19 kwietnia 2005 roku w sprawie I Nc 42/05.
/dowód; kopia nakazu zapłaty k-20, umowa przelewu wierzytelności k-21- akta I Ns 994)14/.
SpadkobiercaM. K.złożył w dniu 26 listopada 2018 roku oświadczenie, w którym spadek poZ. K.synuJ.iJ., zmarłym dnia 16 stycznia 2012 roku wT.i tam ostatnio stale zamieszkałym, jako spadkobierca ustawowy – syn – odrzucił.
/dowód; oświadczenie spadkowe k-16/.
M. K./urodzony w (...)roku/ miał cztery lata, kiedy jego rodzice rozstali się. On pozostał przy swojej matce. W roku 2004 wraz z matką wyemigrowali do Kanady, gdzieM. K.przebywał do 2013 roku, a od grudnia 2013 roku przebywa on wM., w Wielkiej Brytanii, gdzie mieszka i legalnie pracuje /opłaca podatki/. Kontaktów ze swoim ojcem nigdy nie utrzymywał. Podobnie i jego ojciec. Spadkodawca nie miał wiedzy o sytuacji osobistej oraz majątkowej swojego ojca.
Spadkobierca dowiedział się od członków rodziny, po przyjeździe w odwiedziny do kraju w 2018 roku, o długach ojca i o swojej sytuacji prawnej. Bezzwłocznie zapoznał się z treścią akt sprawy spadkowej – w dniu 24 września 2018 roku.
/dowód; przesłuchanieM. K.k-16 odwrót, wniosek o wgląd do akt k-107 – w I Ns 994)14/.
Sąd zważył, co następuje :
Wniosek o przyjęcie i zatwierdzenie oświadczenie spadkowego zasługuje na uwzględnienie.
Zeznania wnioskodawcy złożone w charakterze uczestnika postępowania są wiarygodne i nie znalazł Sąd podstaw by odmówić im dania wiary. Zarówno spadkodawca, jak i spadkobierca nie mieszkali razem.Z. K.mieszkał wT., uczestnik w Kanadzie. O sytuacji majątkowej / w tym o ewentualnych długach/ nie miał możliwości się dowiedzieć bo kontaktów z ojcem nie utrzymywał.
W ocenie Sądu uczestnikowi nie można uczynić zarzutu niedołożenia należytej staranności w ustaleniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego z uwagi na zerwanie wszelkich więzi z ojcem spowodowanych rozwiedzeniem się rodziców i wyprowadzeniem do innego kraju.
Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania /art. 1015 § 1 k.c./.
W ocenie Sądu termin powyższy został zachowany z uwagi na fakt dowiedzenia się o długach spadkodawcy z relacji członków rodziny i wglądu do akt sprawy spadkowej I Ns 994/14 w dniu 24 września 2018 roku.
Wniosek w przedmiocie przyjęcie i zatwierdzenia oświadczenie o odrzuceniu spadkuM. K.złożył w dniu 2 października 2018 roku / termin sześciomiesięczny upłynąłby w dniu 24 marca 2019 roku/.
Stosownie do treści przepisuart.1019 § 2 k.c.spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób/§ 1, 1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem, 2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca, uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.
Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd /por.art.1019 § 3 k.c./.
Konstrukcja uchylenia się od skutków prawnych złożonego pod wpływem błędu oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku /art.1019 § 1 k.c./ została rozciągnięta na sytuacje, w których pod wpływem błędu spadkobierca nie złożył żadnego oświadczenia w terminie /art.1019 § 2 k.c./, a więc takie, w których w istocie spadkobierca uchyla się nie od skutków prawnych swego oświadczenia, lecz od skutków biernego zachowania się / niezłożenia oświadczenia/. W tych wypadkach uchylenie się od skutków niezłożenia oświadczenia w terminie powoduje wyłączenie działania fikcji prostego przyjęcia spadku, wynikającej zart. 1015 § 2 zdanie pierwsze k.c.lub w konkretnych okolicznościach, z dobrodziejstwem inwentarza /art. 1015 § 2 zdanie drugie k.c./.
Pomimo braku precyzji w konstrukcjiart. 1019 k.c.przyjmuje się, że określone w nim szczególne przesłanki odnoszą się do uchylenia się od skutków zarówno złożenia, jak i niezłożenia w terminie oświadczeń o przyjęciu / odrzuceniu/ spadku przez działającego pod wpływem błędu spadkobiercę.
Stosowanie do wad omawianych oświadczeń ogólnych przepisów o wadach oświadczeń woli, oznacza- w wypadku, gdy wadą tą jest błąd- że błąd musi dotyczyć czynności prawnej oraz że musi być istotny /art.84 § 1 i 2 k.c./.
W ocenie Sądu niezłożenie przezM. K.w ustawowym terminie /art. 1015 § 1 k.c./ oświadczenia o odrzuceniu spadku było następstwem błędu, który dotyczył czynności prawnej i był istotny.
W postanowieniu z dnia 30 czerwca 2005 roku, IV CK 799/04 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że podstawę uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może stanowić błąd prawnie doniosły /art. 1019 § 2w zw. zart.84 § 1 zd. 1 i § 2 k.c./. Błędem takim nie jest nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustaleniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego.
W ocenie Sądu Najwyższego za zbyt daleko idący należy uznać pogląd, że przy braku pewności co do stanu spadku, spadkobierca powinien złożyć „ odpowiednie” oświadczenie spadkowe. Krytycznie należy ocenić wymaganie od spadkobiercy „ profilaktycznego” np. odrzucenia spadku, a w każdym razie uznania tego za istotny argument i element oceny podstaw do uchylenia się od skutków jego niezłożenia. Wystarczające dla skuteczności takiego oświadczenia jest stwierdzenie, że niezłożenie oświadczenia w terminie nastąpiło pod wpływem błędu prawnie doniosłego / istotnego, co do treści czynności/, z tym zastrzeżeniem, że błędem takim nie jest nieznajomość stanu spadku, będąca następstwem niedołożenia przez spadkobiercę należytej staranności w jego ustaleniu.
Z tych też wszystkich względów oraz biorąc za postawę rozstrzygnięcia przepisyart. 1019 § 2 k.c.orazart. 84 § 1 i 2 k.c.Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia częściowego.