Sąd Okręgowy w Krakowie
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 1875/17
Data wyroku: 2017-12-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Joanna Czernecka, Jarosław Tyrpa, Zbigniew Zgud
Słowa kluczowe: Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie
Podstawa prawna: art. 224 k.c., art. 225 k.c.

Sygn. akt II Ca 1875/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 grudnia 2017 roku
Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Jarosław Tyrpa

Sędziowie:

SO Zbigniew Zgud (sprawozdawca)
SO Joanna Czernecka

po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. w Krakowie
na rozprawie
sprawy z powództwaM. P.,L. W.
przeciwko(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wK.
o zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sadu Rejonowego dla Krakowa- Krowodrzy w Krakowie
z dnia 13 kwietnia 2017 roku, sygnatura akt I C 1898/15/K

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że nadaje mu brzmienie:

„I. zasądza od pozwanego(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wK.na rzecz powódkiM. P.kwotę 3078,34 złotych (trzy tysiące siedemdziesiąt osiem złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 3 marca 2017 roku do dnia zapłaty;
II. zasądza od pozwanego(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wK.na rzecz powódkiL. W.kwotę 3078,34 złotych (trzy tysiące siedemdziesiąt osiem złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 3 marca 2017 roku do dnia zapłaty;
III. oddala powództwo w pozostałym zakresie;
IV. znosi między stronami koszty postępowania;
V. nakazuje pobrać pod pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie kwotę 1612,24 zł (tysiąc sześćset dwanaście złotych dwadzieścia cztery grosze) oraz od powódek po 806,12 zł (osiemset sześć złotych dwanaście groszy) tytułem zwrotu wydatków tymczasowo pokrytych przez Skarb Państwa;
VI. nakazuje pobrać pod powódek na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie kwotę po 67 zł (sześćdziesiąt siedem złotych) tytułem brakującej części opłaty.”

2
oddala apelację w pozostałej części;

3
znosi między stronami koszty postępowania apelacyjnego.

SSO Zbigniew Zgud   SSO Jarosław Tyrpa   SSO Joanna Czernecka

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2017 roku
Powódki wniosły pozew, w którym domagały się zasądzenia na ich rzecz od strony pozwanej(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wK.łącznie kwoty 12.700 zł tj. po 6.350 zł dla każdej powódki z ustawowymi odsetkami za okres od dnia wniesienia pozwu (12 czerwca 2015 r.) do dnia zapłaty oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając powyższe wskazały, że są współwłaścicielkami nieruchomości składającej się zdziałki nr (...), dla której prowadzona jestksięga wieczysta (...). Powódki twierdziły, ze przez w/w działkę przebiega linia energetyczna należąca do strony pozwanej. Powódki twierdziły, że linia ta została wybudowana w 1987 r. bez zgody ówczesnego właściciela przedmiotowej nieruchomości. Powódki twierdziły, że ich poprzednik prawny sprzeciwiał się posadowieniu tej linii na przedmiotowej nieruchomości. Podniosły, że kwota dochodzona pozwem obejmuje żądanie zapłaty odszkodowania za bezumowne korzystanie przez pozwaną z ich nieruchomości za okres od 2005 r. do 2014 r.
Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz domagała się zasadzenia zwrotu kosztów postępowania, podnosząc zarzut zasiedzenie służebności przesyłu.
Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2017 r. Sąd Rejonowy zasądził od strony pozwanej(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wK.na rzecz powódkiM. P.kwotę 7.675 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 3 marca 2017 r. do dnia zapłaty (pkt I), w punkcie II zasądził od strony pozwanej na rzecz powódkiL. W.kwotę 7.675 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 3 marca 2017 r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo w pozostałym zakresie (pkt III), zasądził od strony pozwanej na rzecz powódek solidarnie kwotę 3.069 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt IV), w punkcie V i VI nakazać pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie kwotę odpowiednio 3.381,78 zł tytułem zwrotu wydatków tymczasowo pokrytych przez Skarb Państwa oraz kwotę 133 zł tytułem brakującej części opłaty.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia: powódki są współwłaścicielami nieruchomości składającej się zdziałki nr (...), przez która przebiega linia energetyczna należąca do pozwanej. Pełnomocnik powódek pismem z dnia 10 marca 2015 r. wzywał pozwaną do zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu i zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości powódek, strona pozwana w odpowiedzi na to pismo oświadczyła, że nie widzi możliwości uwzględnienia żądania. Poprzednik prawny powódekI. M.prowadziła korespondencję z poprzednikiem pozwanej dotyczącej zajętej nieruchomości, na spornej nieruchomości została wybudowana i oddana do użytku w 1987 r. linia dwutorowa wysokiego napięcia, która została wybudowana na podstawie decyzji z sierpnia 1986 r., linia ta jest wykorzystywana przez pozwaną. Strona pozwana w pisaniem z dnia 11 grudnia 2014 r. wskazała, że szerokość strefy technicznej dla linii energetycznej posadowionej na działce powódek wynosi łącznie 40 m licząc po 20 m od osi linii. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości powódek od 12 czerwca 2005 r. do 12 czerwca 2015 r. wynosi 15.350 zł.
Powyższe Sąd ustalił w oparciu o dokumenty: wypis z aktu notarialnego, odpis z księgi wieczystej, zawiadomienie o zmianie danych w ewidencji, wypis z rejestru gruntów, wykaz synchronizacyjny, decyzję z 1968 r. Sąd oceniając zeznania świadkaA. N.i powódek - co do faktu posadowienia na tej nieruchomości przedmiotowej linii jej wykorzystywania i konserwacji dał im wiary albowiem były one wzajemnie zgodne i spójne. Oceniając z kolei przedłożoną do akt opinię biegłego sadowegoD. J.sad przyjął te opinię za podstawę rozstrzygnięcia. Została ona bowiem sporządzona w sposób rzetelny, logiczny, jasny i stanowczy. Biegła w opinii uwzględniła stanowisko pozwanej wyrażone w piśmie z dnia 11 grudnia 2014 r.
W oparciu o poczynione ustalenia Sad Rejonowy uznał, że powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie. Powołując treśćart. 140 k.c.iart. 225 k.c.w zw. zart. 224 § 2 k.c.Sąd wskazał, że między stronami niniejszego postępowania nie doszło do zawarcia jakiegokolwiek porozumienia w przedmiocie korzystania z przedmiotowej nieruchomości, w związku z czym zastosowanie znajdują powołane przepisy. Warunkiem dopuszczającym zasądzenie odszkodowania na podstawie przepisów o bezumownym korzystaniu z rzeczy jest zła wiara pozwanego, co podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 maja 2005 r. (V CK 48/2005). Zgodnie z ugruntowanym w judykaturze poglądem, posiadaczem w złej wierze jest ten, kto wie albo wiedzieć powinien na podstawie towarzyszących okoliczności, że nie przysługuje mu prawo własności. Pozwany niewątpliwie wiedział, że skoro poprzednik prawny kwestionował prawo poprzednika prawnego do jej nieruchomości. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości obejmuje spodziewane korzyści z tytułu umowy najmu lub dzierżawy, która zostałaby zawarta gdyby nieruchomość nie została zajęta. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego wysokość należnego właścicielowi wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości ustala się na poziomie czynszu, który by mu faktycznie przypadł z tytułu dzierżawy tej części gruntu (wyrok z dnia 15 września 2005 r., sygn. II CK 61/05). W świetle bowiem przepisówkodeksu cywilnegoprzysługujące, na mocyart. 224 § 2 i art. 225 k.c., od samoistnego posiadacza wynagrodzenie, nie jest naprawieniem szkody wyrządzonej właścicielowi lecz wynagrodzeniem zapłaty za korzystanie z jego rzeczy, którą posiadacz musiałby uiścić właścicielowi, gdyby jego posiadanie oparte było na istniejącej podstawie prawnej; a więc tym co uzyskałby właściciel, gdyby rzecz oddał w odpłatne korzystanie na podstawie ważnego stosunku prawnego. Mając to na uwadze Sąd ustalił wysokość wynagrodzenia na podstawie opinii biegłego, który wyliczył wartość czynszu najmu przedmiotowej nieruchomości jaką powód mógłby uzyskać w okresie zajmowania przedmiotowej nieruchomości przez pozwanego.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt. 1 i 2 wyroku, na podstawie powołanych przepisów. O odsetkach Sąd orzekł na podstawieart. 481 k.c.w zw. zart. 455 k.c.
Sąd oddalił żądanie powódek co do odsetek od kwoty rozszerzonego żądania skoro do rozszerzenia doszło w toku postępowania. Nadto Sąd Rejonowy przyjął należne wynagrodzenie w zakresie zwaloryzowanym wskazanym w opinii biegłej.
Sąd Rejonowy nie uwzględnił podniesionego przez pozwaną zarzutu zasiedzenia służebności przesylu. Za takim stanowiskiem przemawiały następujące fakty: decyzja z 1986 r., na którą powołuje się strona pozwana nie jest ostateczna – okoliczność ta nie została wykazana, nie ma dowodu na to, że została ona doręczoną poprzednikowi prawnemu powódek. Zdaniem sądu oznacza to, że po stronie pozwanej występuje zła wiara a to oznacza, ze nie upłynął termin zasiedzenia (30 lat), który rozpoczął bieg w 1987 r. (oddanie linii do użytku). Sąd oddalił wniosek pozwanego o zobowiązanie biegłego ds. wyceny aby ustaliła właściwą szerokość zajętego gruntu będącego podstawa wyceny. Sąd oddalił ten wniosek albowiem w operacie prywatnym strona powodowa wskazała w jaki sposób wyliczyła zajęty grunt, przy ustaleniu tej zajętości uwzględniono również w opinii sądowej stanowisko strony pozwanej z 2014 r. z 11 grudnia 2014 r. Skoro stanowisko takie wynika z pisma pozwanej, to strona pozwana winna była zgłosić inny wniosek dowodowy, który wykazałby zasadność twierdzenia odmiennego od przyjętego w piśmie z 2014 r. Zdaniem Sądu z całą pewnością wiadomości specjalnych w tym zakresie nie ma biegły ds. szacowania a to skutkowało tym, że wniosek taki musiał być oddalony. Zdaniem Sądu skoro pozwana kwestionowała podstawę opinii to na stronie pozwanej ciążył obowiązek wynikający zart. 6 k.c.O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 3 wyroku na podstawieart. 98 k.p.c.mając na uwadze zasadę odpowiedzialności za wynik postępowania. Koszty te ustalono na podstawie§ 6 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzęduoraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W pkt IV i V Sąd nakazał pobrać od pozwanego kwoty wynikające z wydatków tymczasowo pokrytych przez Skarb Państwa i opłaty od pozwu w części rozszerzonej.
Apelację od powyższego wyroku wniosła strona pozwana zaskarżając go w części, tj. w zakresie pkt I, II, IV, V oraz VI zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania, a toart. 233 § 1 k.p.c.poprzez dokonanie wybiórczej i dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, polegającej na uznaniu, że zebrany materiał dowodowy świadczy o złej wierze pozwanego, podczas gdy z przedłożonych dokumentów wynika, iż pozwany pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu o przysługującym mu tytule prawnym do korzystania z nieruchomości powódek,art. 234 k.p.c.w zw. zart. 7 k.c.poprzez ich niezastosowanie i ustalenie że w niniejszej sprawie doszło do obalenia domniemania dobrej wiary, podczas gdy dowody zebrane w sprawie nie dawały ku temu dostatecznych podstaw,art. 227 k.p.c.w zw. 233§ 1 k.p.c.w zw. zart. 278 § 1 k.p.c.poprzez dokonanie sprzecznej z doświadczeniem życiowym oraz dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodu w postaci opinii biegłej, polegającej na uznaniu, że opinia ta jest rzetelna, stanowcza, jasna i logiczna, podczas gdy została sporządzona w oparciu o nieprawidłowo ustaloną powierzchnię, co świadczy o jej nieprzydatności dla rozstrzygnięcia sporu,art. 232 k.p.c.w zw. zart. 6 k.c.poprzez ich błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, iż ciężar dowodowy związany z wykazaniem zasadności roszczenia oraz co do wysokości leży po stronie pozwanego, podczas gdy okoliczność tego rodzaju winne wykazać powódki, 2) naruszenie prawa materialnego, a to: art. 224 § 2 w zw. zart. 225 k.c.poprzez ich błędną wykładnię polegająca na ustaleniu, iż wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy winno uwzględniać ograniczenia wynikające z aktów prawa miejscowego, podczas gdy jest to okoliczność irrelewantna względem korzystania z rzeczy bez tytułu prawnego,art. 28 ust. 1w zw. zart. 29 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlanepoprzez ich niezastosowanie skutkujące ustaleniem, że decyzja o pozwoleniu na budowę z 1986 r. nie była ostateczna, co bezpośrednio wpłynęło na przypisanie pozwanemu złej wiary, podczas gdy zgodnie z ww. przepisami rozpoczęcie i wykonanie robót budowlanych mogło się rozpocząć wyłącznie w oparciu o ostateczną decyzję, poprzedzoną wykazaniem przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością,art. 172 k.c.w zw. zart. 285 k.c.w zw. zart. 292 k.c.w zw. zart. 3054k.c.poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie zarzutu zasiedzenia służebności gruntowej o treści służebności przesyłu w dobrej wierze, podczas gdy pozwany wykazał spełnienie niezbędnych ku temu przesłanek. Strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódek na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na apelację, powódki wniosły o oddalenie apelacji i zasądzenie od strony pozwanej na ich rzecz kosztów procesu za instancję odwoławczą, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Co się tyczy błędu w ustaleniach faktycznych, to podniesione zarzuty dotyczą nie tyle faktów, które Sąd Rejonowy ustalił, co wniosków z tych faktów wyciągniętych. Dobra wiara posiadacza jest bowiem kategorią prawną wynikającą z konkretnych ustaleń faktycznych. Rację ma skarżący, że zart. 7 k.c.wynika domniemanie dobrej wiary, i że domniemanie to z mocyart. 234 k.p.c.jest wiążące dopóki nie zostanie obalone. Obecnie jednolicie przyjmuje się, że o złej wierze można mówić wówczas kiedy władający wie, że nie przysługuje mu prawo do władania rzeczą, lub na podstawie okoliczności sprawy winien wiedzieć, że prawo takie mu nie przysługuje. Przy takim rozumieniu złej wiary nie sposób uznać, aby poprzednik prawny strony pozwanej pozostawał w dobrej wierze co do korzystania z gruntu poprzedników prawnych powódek albowiem posadowił infrastrukturę przesyłową na podstawie pozwolenia na budowę. Pozwolenie na budowę wydawane na podstawieart. 29ust.ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane(Dz.U. Nr 38, poz. 229 uprawnia do rozpoczęcia i wykonywania robót budowlanych, przy czym może być ono wydane wyłącznie jednostce organizacyjnej lub osobie, która wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Sąd Okręgowy podziela pogląd prawny prezentowany w orzecznictwie, że „przepisyprawa budowlanegowskazują jedynie wymagania formalne uzyskania decyzji, a ich brzmienie w żadnym razie nie daje podstaw do przyjęcia konstrukcji domniemania prawnego. Zagadnienie dotyczące prawnego znaczenia wymagania „wykazania prawa do dysponowania nieruchomością” w rozumieniuprawa budowlanegodla zasiedzenia było przedmiotem uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2015 r., III CZP 76/15 (Biul. SN 2015 nr 11, poz. 10), w której stwierdzono, że wybudowanie na cudzej nieruchomości urządzeń przesyłowych przez korzystające z nich przedsiębiorstwo po uzyskaniu właściwych decyzji wydawanych w związku z budową nie rozstrzyga o możliwości zakwalifikowania posiadania nieruchomości, na której te urządzenia zostały posadowione, jako wykonywanego w dobrej wierze. W uzasadnieniu wskazano, że zrealizowanie inwestycji budowlanej, obojętne czy na własnej, czy na cudzej nieruchomości, wymaga uzyskania pozwolenia, wydawanego przez organy administracji publicznej, po spełnieniu warunków określonych przepisami zaliczanymi do tej gałęzi prawa. Ich obowiązywanie wyznacza właścicielowi, ale też osobie mającej do nieruchomości inne prawo, granice wykonywania uprawnień mieszczących się w zakresie pojęcia korzystania z nieruchomości (art. 140 k.c.). Odnosząc się w uzasadnieniu wprost do ustawy z dnia 21 października 1974 r. Prawo budowlane, obowiązującej od dnia 1 marca 1975 r. do dnia 31 grudnia 1994 r., Sąd Najwyższy podniósł, że tytułem wykazującym prawo do dysponowania nieruchomością mogło być, poza własnością czy użytkowaniem wieczystym, także uprawnienie wynikające z użytkowania, czy ze stosunku obligacyjnego (najem, dzierżawa). Z wydania decyzji o pozwoleniu na budowę można zatem co najwyżej wywieść wniosek, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie o wydanie pozwolenia na budowę przypisał inwestorowi taki tytuł, gdyż była to dla niego jedna z przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o wydanie żądanego pozwolenia oraz o rodzaju tytułu prawnego inwestora może wypowiedzieć się w uzasadnieniu decyzji. Zauważyć ponadto należy, że do orzekania o zgodności inwestycji z przepisamiprawa budowlanegopowołane są wyłącznie właściwe organy administracji publicznej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2012 r., II CSK 176/12). Wskazane orzeczenia mieszczą się w nurcie judykatury wskazującym, że nie może być tytułem posiadania służebności o treści służebności przesyłu decyzja administracyjna, która nie kreuje tego prawa podmiotowego, lecz prowadzi do ograniczenia właściciela w jego uprawnieniach na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, choćby nawet dotyczyła szerokiego władztwa nad cudzą nieruchomością, pozwalając na wkraczanie na nią, wznoszenie na niej urządzeń, konserwowanie ich (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2014 r., III CZP 87/13 OSNC 2014, nr 7-8, poz. 68). Decyzja o pozwoleniu na budowę w żadnym razie nie może być traktowana jako decyzja zezwalająca na wejście na cudzy grunt i legalizująca tę czynność.”. Skoro strona pozwana poza pozwoleniem na budowę nie wykazywała innego źródła swego uprawnienia do władania nieruchomością powódek to nie sposób przyjąć, aby usprawiedliwione było jej przekonanie o przysługiwaniu prawa do gruntu. Trzeba bowiem podkreślić, że strona pozwana jak i jej poprzednicy władali cudzą rzeczą i na żadnym etapie postępowania nie twierdzono , że nieruchomość należała do strony pozwanej lub jej poprzedników prawnych. Świadomość korzystania z cudzej nieruchomości wyłącza możliwość przyjęcia, że czyni się to na podstawie usprawiedliwionego okolicznościami przekonania o przysługiwaniu prawa do takiego korzystania. Samo uzyskanie pozwolenia na budowę takiego usprawiedliwienia nie stanowi. W istocie zatem brak w sprawie okoliczności pozwalających przyjąć, że poprzednicy prawni strony pozwanej mieli podstawy uznawać się za uprawnionych do korzystania z nieruchomości powódek. Sąd Okręgowy nie podziela przy tym poglądu Sadu Rejonowego, że rozstrzygające jest w tym wypadku niewykazanie, że pozwolenie na budowę stało się ostateczne. Jak bowiem wskazano wyżej rzecz nie w braku ostateczności decyzji, ale w tym, że pozwolenie na budowę jako takie nie rodzi prawa do dalszego korzystania z gruntu. Słusznie jednak Sąd Rejonowy uznał, że korzystanie z gruntu powódek przez stronę pozwaną nie miało charakteru władania w dobrej wierze.
Nie było zatem podstaw do zmiany ustaleń faktycznych, ani wniosków prawnych co do charakteru władania rzeczą przez stronę pozwaną i jej poprzedników prawnych. Z uwzględnieniem wyżej poczynionych uwag Sąd Okręgowy podziela zatem i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne poczynione w tym zakresie. Konkludując, nie było podstaw do przyjęcia zasiedzenia służebności. Skoro bowiem eksploatacja linii rozpoczęła się w 1987 roku, co nie było sporne w sprawie, to do zasiedzenia w złej wierze mogło dojść dopiero w 2017 roku (art. 172 k.c.w zw. zart. 292 k.c.). Skoro jednak 29 grudnia 2016 roku powódki wystąpiły z zawezwaniem do próby ugodowej o wydanie nieruchomości, to tym samym doprowadziły do przerwania biegu zasiedzenia (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.w zw. zart. 175 k.c.).
Osobne zagadnienie stanowi zakres (obszar) korzystania z gruntu przez stronę pozwaną. W tej części Sąd Rejonowy przyjął za opinią biegłej, że władanie gruntem obejmowało całą nieruchomość powódek. W tej części zarzuty apelacji dotyczące naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.iart. 278 § 1 k.p.c.są uzasadnione, a ustalenia faktyczne błędne. Czym innym jest bowiem tzw. pas techniczny czy też technologiczny związany z eksploatacją linii, a czym innym obszar faktycznie zajmowany przez infrastrukturę techniczną przedsiębiorstwa przesyłowego. Powódki domagały się wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Bezumowne korzystanie obejmować może wyłącznie obszar, na którym rzeczywiście znajduje się infrastruktura. W tym przypadku jest to grunt zajęty przez słupy oraz grunt w pasie pod przewodami linii. Na rozprawie odwoławczej pełnomocnicy stron oświadczyli, że niesporne jest, że strefa techniczna ma szerokość 14,5 m od skrajnego przewodu linii i liczy 20 m od osi linii. Oznacza to (i tak ustala Sąd Okręgowy), że skrajne przewody linii wyznaczają pas o szerokości 11 m (2 razy po 5,5 m) co wynika z pisma z k. 158 i oświadczeń z rozprawy odwoławczej. Bezumowne korzystanie z nieruchomości przez stronę pozwaną zamykało się zatem w takim pasie. Na rozprawie odwoławczej pełnomocnik powódek przedłożył wyrys z mapy zasadniczej obejmującydziałkę (...)(k. 237), z którego wynika posadowienie słupa i przebieg osi linii energetycznej. Zarówno sam dokument jak i posadowienie słupa oraz przebieg osi linii nie były kwestionowane przez strony postępowania. W oparciu o tę mapę i fakt, że pas zajęty przez linię obejmuje obszar o szerokości 5,5 metra z każdej strony osi linii można ustalić zajęty obszar. Złożona mapa została bowiem sporządzona w skali 1:2000, a zatem można na jej podstawie dokonać obliczenia powierzchni zajętego gruntu. I tak, linia przebiegająca w kierunku wschód-zachód zajmuje pas o długości 35,5 metra (7,1 cm na mapie) i szerokości 11 metrów. Pas ten o kształcie równoległoboku ma w konsekwencji obszar 390,5 m2.Z kolei pas biegnący od słupa energetycznego w kierunku północnym (poza obszarem zajętym przez pas w kierunku wschód-zachód) jest ograniczony granicami działki. Ma kształt nieregularnego klina będącego częścią trójkąta tworzonego przez zachodnią granicę działki i linię biegnącą w jej przedłużeniu oraz wschodni przebieg zewnętrznego przewodu linii. Południowy bok trójkąta wyznacza północny skrajny przewód linii w przebiegu wschód-zachód. Tak zbudowany trójkąt na powierzchnię 135 m2. Poza granicamidziałki (...)znajduje się fragment przedmiotowego trójkąta o powierzchni 32,625 m2.
W granicach działki znajduje się zatem obszar o powierzchni 102,375 m2. Łącznie obydwa pasy zajmują 390,5 m2plus 102,375 m2czyli 495,875 m2. Jak wynika z opinii biegłej, posadowiony na działce słup energetyczny wyłącza z eksploatacji 39 m2gruntu. W konsekwencji Część gruntu zajęta po przewody ma powierzchnie 453,875 m2. Odnosząc te powierzchnie do opinii biegłej można ustalić, że wartość wynagrodzenia za zajęcie 39 m2gruntu pod słup energetyczny to 1005,20 zł. W tej części to bowiem wyłącznie strona pozwana korzystała z gruntu. W pozostałym obszarze miało miejsce współkorzystanie z gruntu. Przyjmując za biegłą wartość wynagrodzenia za 1 m2gruntu przy takim współkorzystaniu na poziomie 11,35 zł (k. 148) można ustalić, że wartość wynagrodzenia za korzystanie z gruntu zajętego przez przewody (bez gruntu zajętego przez słup) to 5151,48 zł (453,875 x 11,35). Łączna zatem wartość wynagrodzenia powinna wynosić 6156,68 zł i tę kwotę należało zasądzić od strony pozwanej. Wysokość ta pozostaje bowiem w relacji do wartości gruntu rzeczywiście zajętego i wykorzystywanego przez stronę pozwaną. W tej części roszczenie powódek jest uzasadnione w oparciu oart. 224 § 2 k.c.w zw. zart. 225 k.c.W pozostałej części ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Rejonowego są prawidłowe i nie ma potrzeby ich ponownego przytaczania w tym miejscu.
Zachodziły zatem podstawy do zmiany zaskarżonego wyroku na zasadzieart. 386 § 1 k.p.c.i zasądzenia na rzecz powódek będących współwłaścicielkami nieruchomości po ½ części kwot po 3078,24 zł. Powódkom przysługuje także roszczenie o odsetki na zasadzie wskazanej przez Sąd Rejonowy. W pozostałej części powództwo jest bezzasadne.
Zmiana wysokości zasądzonego roszczenia uzasadnia zniesienie między stronami kosztów postępowania na zasadzieart. 100 k.p.c.Uzasadnione to jest stopniem uwzględnienia powództwa.
Wobec uwzględnienia powództwa w około 50 % uzasadnione było z kolei rozłożenie wydatków i opłat sądowych po ½ części między stronami. I tak, strony winny ponieść po połowie koszty wynagrodzenia biegłej (3224,49 zł) a zatem po 1612,24 zł (w przypadku powódek po 806,12 zł). Z kolei nieuiszczona opłata od rozszerzonego żądania wynosiła 133 zł. Skoro powództwo zostało oddalone w tej części oddalone powódki winny pokryć po 67 zł taj opłaty. Rozstrzygnięcia te oparte są na art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Konsekwencją uwzględnienia apelacji w około 50 % jest uznanie, że na podstawieart. 100 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.koszty postępowania odwoławczego winny zostać zniesione.

SSO Zbigniew Zgud SSO Jarosław Tyrpa SSO Joanna Czernecka