Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 487/17
Data wyroku: 2017-12-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Gąsior – Majchrowska

Sygn. akt II K 487/17

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 grudnia 2017 roku
Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim w II Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący: SSR Anna Gąsior – Majchrowska
Protokolant:  st. sekr. sądowy Maria Rytych
przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Tomaszowie Mazowieckim:J. P.
po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 roku
sprawy:
P. S.
synaJ.iE.z domuG.
urodzonego w dniu (...)wO.
oskarżonego o to, że:
W okresie od 16 maja 2012 roku do 11 września 2012 roku i od 30 września 2016 roku do 30 stycznia 2017 roku wT.woj.(...)uporczywie uchylał się od wykonywania ciążącego na nim obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie swojego synaM. S., przy czym :
- w okresie od 16 maja 2012 roku do 11 września 2012 roku w kwocie po 400 złotych miesięcznie zasądzonych na podstawie wyroku Sądu Rejonowego wT. M.. z dnia 17.12.2010 roku w sprawie sygn. akt(...).
- w okresie od 30 września 2016 roku do 30 stycznia 2017 roku w kwocie po 500 złotych miesięcznie zasądzonych na podstawie wyroku Sądu Rejonowego wT. M.. z dnia 27.09.2013 roku w sprawie sygn. akt(...)przez co naraził go na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
tj. o przestępstwo zart. 209 § 1 kk

1
oskarżonegoP. S.w miejsce zarzucanego mu czynu opisanego w akcie oskarżenia uznaje za winnego tego, że w okresie od 16 maja 2012 roku do 11 września 2012 roku i od 30 września 2016 roku do 30 stycznia 2017 roku wT.woj.(...)naraził synaM. S.na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych w ten sposób, że uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego wobec synaM. S.i tak:

- w okresie od 16 maja 2012 roku do 11 września 2012 roku określonego w kwocie po 400 złotych miesięcznie wyrokiem Sądu Rejonowego wT. M.z dnia 17.12.2010 roku w sprawie sygn. akt(...), wskutek czego powstała łączna zaległość przekraczająca równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych,
- w okresie od 30 września 2016 roku do 30 stycznia 2017 roku określonego w kwocie po 500 złotych miesięcznie wyrokiem Sądu Rejonowego wT. M.z dnia 27.09.2013 roku w sprawie sygn. akt(...), wskutek czego powstała łączna zaległość przekraczająca równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych, przy czym przyjmuje, że wyczerpuje on dyspozycjęart. 209 § 1a k.k.i za to na podstawieart. 209 § 1a k.k.wymierza oskarżonemu karę 6 (sześciu) miesięcy ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 (trzydziestu) godzin w stosunku miesięcznym;

2
na podstawieart. 34 § 3 k.k.w zw. zart. 72 § 1 pkt 3 k.k.zobowiązuje oskarżonegoP. S.do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie synaM. S.;

3
zwalnia oskarżonegoP. S.od opłaty, a wydatkami poniesionymi w sprawie obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt II K 487/17

UZASADNIENIE

Oskarżyciel publiczny – Prokurator Prokuratury Rejonowej w Tomaszowie Mazowieckim postawił oskarżonemuP. S.zarzut popełnienia czynu polegającego na tym, że
         :
- w okresie od 16 maja 2012 roku do 11 września 2012 roku i od 30 września 2016 roku do 30 stycznia 2017 roku wT.woj.(...)uporczywie uchylał się od wykonywania ciążącego na nim obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie swojego synaM. S., przy czym :
- w okresie od 16 maja 2012 roku do 11 września 2012 roku w kwocie po 400 złotych miesięcznie zasądzonych na podstawie wyroku Sądu Rejonowego wT. M.z dnia 17.12.2010 roku w sprawie sygn. akt(...).
- w okresie od 30 września 2016 roku do 30 stycznia 2017 roku w kwocie po 500 złotych miesięcznie zasądzonych na podstawie wyroku Sądu Rejonowego wT. M.z dnia 27.09.2013 roku w sprawie sygn. akt(...)przez co naraził go na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych,
    tj. przestępstwa zart. 209 § 1 kk

W toku przewodu sądowego Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

M. S.jest dzieckiem pochodzącym ze związku konkubenckiegoM. A.iP. S..
(wyjaśnienia oskarżonegoP. S.– k. 61-64, k. 127 v.;
zeznania świadkaM. A.– k. 23-25, k. 128-128v;
zeznania świadkaJ. S.– k. 46-47, k. 128v-129;
zeznania świadkaE. S.– k. 43-44, k. 129 )
Wyrokiem Sądu Rejonowego wT. M.z dnia 17 grudnia 2010 r. w sprawie(...)P. S.został zobowiązany do płacenia na rzecz synaM. S.tytułem alimentów kwoty 400 zł miesięcznie poczynając od dnia 01 grudnia 2010 r. płatne do rąk matkiM. A.do 15-go dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat.
Natomiast wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego wT. M.z dnia 27 września 2013 r. w sprawie(...)P. S.został zobowiązany do płacenia na rzecz synaM. S.tytułem podwyższonych alimentów kwoty 500 zł miesięcznie poczynając od dnia 01 września 2013 roku z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat.
(informacja od komornika z załącznikami – k. 35-38;
zeznania świadkaM. A.– k. 23-25, k. 128-128v;
zeznania świadkaJ. S.– k. 46-47, k. 128v-129;
zeznania świadkaE. S.– k. 43-44, k. 129 )
M. A.pobierała z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wT.świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz synaM. S.w okresach czasu:
- od dnia 01.03.2012 r. do dnia 30.09.2012 r. w wysokości 400 zł miesięcznie;
- od dnia 01.10.2012 r. do dnia 31.08.2013 r. w wysokości 400 zł miesięcznie;
- od dnia 01.09.2013 r. do dnia 30.09.2013 r. w wysokości 500 zł;
- od dnia 01.10.2013 r. do dnia 30.09.2014 r. w wysokości 500 zł miesięcznie;
- od dnia 01.10.2014 r. do dnia 30.09.2015 r. w wysokości 500 zł miesięcznie;
- od dnia 01.10.2015 r. do dnia 30.09.2016 r. w wysokości 500 zł miesięcznie;
- od dnia 01.10.2016 r. do dnia 30.09.2017 r. w wysokości 500 zł miesięcznie.
(informacja z MOPS wT.– k. 12;
decyzje – k. 13-20;
zeznania świadkaM. A.– k. 23-25, k. 128-128v )
M. A.samotnie wychowuje synaM. S.. Od 2012 r. nie pracuje. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i od czterech lat porusza się o kulach. Z tytułu niepełnosprawnościM. A.otrzymuje zasiłek stały wraz z opłacaniem składek na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 30 zł miesięcznie. Otrzymuje świadczenie rodzinne w kwocie 128 zł, od maja 2016 r. świadczenie 500(...), zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł wypłacany od 2017 r., dodatek mieszkaniowy w kwocie 245, 56 zł wypłacany od października 2016 r. do marca 2017 r., natomiast w lutym 2017 r. otrzymała zasiłek celowy w wysokości 120 zł na zakup artykułów żywnościowych.
P. S.widywał się z synem raz w roku. Nie przekazywał na jego utrzymanie żadnych pieniędzy pomimo tego, że podejmował odpłatne prace dorywcze, np. przy remontach oraz przy zbiorze jabłek. Zdarzało się, że rodziceP. J.S.iE. S.– wysyłaliM. A.kwoty po 50-100 zł, a jeden raz także kwotę 300 zł, na rzeczM. S..
(informacja z(...)wO.– k. 30;
zeznania świadkaM. A.– k. 23-25, k. 128-128v;
zeznania świadkaJ. S.– k. 46-47, k. 128v-129;
zeznania świadkaE. S.– k. 43-44, k. 129)
Na powstałą wskutek zachowaniaP. S.zaległość w sprawie(...)Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wO.na dzień 17 maja 2017 r. złożyła się kwota 1.970,79 zł stanowiąca alimenty zaległe dla wierzyciela oraz kwota 31.231,03 zł na rzecz(...)T.z tytułu świadczenia wypłacanego przez fundusz alimentacyjny.
W okresie od dnia 16 maja 2012 r. do dnia 11 września 2012 r. i od dnia 30 września 2016 r. do dnia 30 stycznia 2017 r.P. S.nic nie wpłacił do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wT. M.w sprawie(...)
(informacja od komornika z załącznikami – k. 35-38)
P. S.nie korzystał i nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy(...)wO..
(pismo z(...)wO.– k. 28)
P. S.był zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy wO.w okresach czasu:
-od dnia 16.01.2013 roku do dnia 19.12.2013 roku;
-od dnia 10.11.2015 roku do dnia 01.12.2015 roku;
-od dnia 19.01.2016 roku do dnia 07.02.2016 roku;
-od dnia 31.05.2016 roku do dnia 29.09.2016 roku;
-od dnia 31.01.2017 roku do dnia 29.03.2017 roku
W w/w okresach rejestracjiP. S.otrzymał oferty pracy:

⚫

25.10.2013 roku oferta na stanowisko drobiarz doAgencji pracy (...), nie został przyjęty – odmowa pracodawcy;

19.01.2016 roku oferta na stanowisko magazynier chłodni do(...) Sp. z o.o.nie został przyjęty – odmowa pracodawcy;

08.02.2016 roku oferta na stanowisko pracownik gospodarczy doZakładu (...), ofertę przyjął, pracę podjął od 08.02.2016 roku;

31.05.2016 roku oferta na stanowisko pracownik fizyczny ”M.”Zakład Produkcyjno – Usługowy (...), nie został przyjęty – odmowa pracodawcy;

25.07.2016 roku oferta na stanowisko sprzedawca paliw doPrzedsiębiorstwa Handlowo – Usługowego (...), nie został przyjęty – odmowa pracodawcy

26.09.2016 roku oferta na stanowisko robotnik budowlany doPrzedsiębiorstwa Produkcyjno – Usługowo – Handlowego (...)– nie rozliczył się ze skierowania, nie zgłosił w wyznaczonym terminie i z dniem 30.09.2016 roku został pozbawiony statusu bezrobotnego.

(informacja z PUP wO.– k. 7-8;
zaświadczenie – k. 9;
wyjaśnienia oskarżonegoP. S.– k. 61-64, k. 127 v.)
P. S.ma 31 lat, jest kawalerem, ma na utrzymaniu dwoje dzieci. Posiada wykształcenie gimnazjalne – bez zawodu.
(dane osobopoznawcze – k. 127v;
notatka urzędowa – k. 65)
P. S.był uprzednio pięciokrotnie karany.P. S.był pozbawiony wolności w okresach czasu:
- od dnia 14.11.2012 r. do dnia 14.01.2013 r.
- od dnia 20.12.2013 r. do dnia 04.11.2015 r.

P. S.obecnie od dnia 15.04.2017 r. przebywa w Zakładzie Karnym wG., gdzie od dnia 27.04.2017 r. odbywa karę łączną 3 lat i 6 miesięcy orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego wO.z dnia 29.06.2017 r. w sprawie(...), a jej koniec został oznaczony na dzień 18.03.2019 r.
(przeglądarka danych złożonych – k. 3-6;
wynik wyszukiwania – k. 22;
dane o karalności – k. 51-53;
wydruk z NOE SAD – k. 76-86;
wydruk z NOE SAD – k. 108)
OskarżonyP. S.w swoich wyjaśnieniach złożonych w toku postępowania przygotowawczego przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu wyjaśniając między innymi, że nie płacił alimentów na syna, ponieważ jego sytuacja materialna jest bardzo ciężka. Oskarżony podniósł przy tym, że ze względu na swoje wykształcenie nie mógł znaleźć pracy a alimenty w kwocie 500 zł to zbyt dużo, biorąc pod uwagę, że ma na utrzymaniu jeszcze jedno dziecko. Poza tym sam musi się z czegoś utrzymać.
(wyjaśnienia oskarżonegoP. S.– k. 61-64, k. 127 v.)

Sąd Rejonowy dokonał następującej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i zważył, co następuje:

Zgromadzony w sprawie nieosobowy materiał dowodowy w postaci dokumentów przekazanych przez instytucje, w tym przez Miejsko – Gminny Ośrodek Pomocy(...)wO., Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wT., Powiatowy Urząd Pracy wO.oraz pochodzących od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wO.nie budzi wątpliwości w zakresie wiarygodności i rzetelności zawartych w nich informacji.
Za wiarygodne w zakresie, w jakim okazały się istotne dla sprawy, uznane zostały zeznania świadkówM. A.,J. S.iE. S.wobec faktu, że zyskały one potwierdzenie w innych wiarygodnych dowodach, a ich treść nie pozostaje w sprzeczności z ustalonym stanem faktycznym.
Wyjaśnienia oskarżonegoP. S.Sąd uznał za wiarygodne w zakresie mającym istotne znaczenie dla niniejszego postępowania i znajdującym potwierdzenie w ustalonym przez Sąd stanie faktycznym a w pozostałej części uznał je za obraną linię obrony zmierzającą do pomniejszenia stopnia winy.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd dokonując niezbędnych modyfikacji w opisie czynu ostatecznie uznał oskarżonegoM. W.za winnego w ramach zarzucanego mu czynu opisanego w akcie oskarżenia tego, że w okresie od 16 maja 2012 roku do 11 września 2012 roku i od 30 września 2016 roku do 30 stycznia 2017 roku wT.woj.(...)naraził synaM. S.na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych w ten sposób, że uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego wobec synaM. S.i tak:
- w okresie od 16 maja 2012 roku do 11 września 2012 roku określonego w kwocie po 400 złotych miesięcznie wyrokiem Sądu Rejonowego wT. M.z dnia 17.12.2010 roku w sprawie sygn. akt(...), wskutek czego powstała łączna zaległość przekraczająca równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych,
- w okresie od 30 września 2016 roku do 30 stycznia 2017 roku określonego w kwocie po 500 złotych miesięcznie wyrokiem Sądu Rejonowego wT. M.z dnia 27.09.2013 roku w sprawie sygn. akt(...), wskutek czego powstała łączna zaległość przekraczająca równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych, przy czym w ocenie Sądu niezbędna okazała się zmiana kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu i zakwalifikowanie go jako przestępstwa zart. 209 § 1a k.k.Podnieść bowiem należy, iżart. 209 k.k.w obecnie obowiązującym brzmieniu przewiduje dwa typy przestępstwa, a w tym w§ 1typ podstawowy regulujący odpowiedzialność karną tego, kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące oraz typ kwalifikowany w§ 1a, zgodnie z którym surowszej karze, odpowiadającej sankcji przewidzianej wart. 209 § 1 k.k.w dotychczasowym brzmieniu, podlega sprawca czynu określonego w§ 1, który naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Zatem, zgodnie z obecnie obowiązującym brzmieniem ustawy wyeliminowano znamię uporczywości działania sprawcy zastępując je ściśle określonymi ramami czasowymi w jakich penalizowane zachowanie musi mieć miejsce, a nadto znamię narażenia osoby uprawnionej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych nie warunkuje już zaistnienia czynu zabronionego, a jedynie zakwalifikowanie zachowania jako narażonego na surowszy wymiar kary. Jednakże należy mieć przede wszystkim na uwadze iżKodeks karnyw obecnym brzmieniu przewiduje wart. 209 § 4 i § 5 k.k.dodatkowe rozwiązania, które w zależności od zachowania oskarżonego (czy też podejrzanego) po popełnieniu czynu i wszczęciu przeciwko niemu postępowania mogą doprowadzić do jego umorzenia na etapie postępowania przygotowawczego bądź odstąpienia przez Sąd od wymierzenia kary, a to w sytuacji gdy w/w uiści w całości zaległe alimenty.
W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości fakt, że zachowanie oskarżonego wypełniło znamiona przewidziane przez ustawodawcę, jako typizujące przestępstwo zart. 209 § 1a k.k.Zachowanie oskarżonegoP. S.w sposób jednoznaczny interpretować należy jako uchylanie się od wykonywania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego wobec tego, iż w okresie objętym zarzutem nie był on zarejestrowany jako bezrobotny ani pozbawiony wolności, a tym samym miał obiektywną możliwość pozyskania odpowiednich środków pozwalających na realizację nałożonego na niego obowiązku, przy czym w/w został skreślony z ewidencji osób bezrobotnych wobec nierozliczenia się ze skierowania do podjęcia pracy i nie zgłoszenia się w wyznaczonym terminie do Urzędu Pracy, zaś nie ulega wątpliwości, iż pracował dorywczo m. in. przy remontach oraz zbiorze jabłek, a w tej sytuacji uzasadnionym i rozsądnym byłoby oczekiwanie, że przynajmniej część z zarobionych pieniędzy przeznaczy na utrzymanie syna, przekazując na ten cel przynajmniej drobne, lecz regularne kwoty. Nadto w/w obowiązek został określony co do wysokości wyrokiem sądowym, a powstała wskutek zachowania oskarżonego zaległość przekroczyła równowartość 3 świadczeń okresowych. Podkreślenia wymaga również iż w ocenie Sądu fakt uchylania się przez oskarżonego od wykonywania obowiązku alimentacyjnego, biorąc pod uwagę wiek małoletniego syna oraz niewysokie dochody matki sprawującej nad w/w opiekę niewątpliwie świadczą o tym, iż swoim zachowaniem oskarżonyP. S.naraził syna na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala w ocenie Sądu na przyjęcie, iż oskarżony dopuścił się przypisanego mu czynu umyślnie z zamiarem bezpośrednim. Przypisany zaś oskarżonemu czyn miał charakter zawiniony. W ustalonym bowiem stanie faktycznym oskarżony mógł zachować się zgodnie z prawem i nie zachodziły żadne okoliczności, które z uwagi na osobowość oskarżonego mogłyby wpływać ograniczająco na możliwość jego zachowania się w sposób zgodny z prawem, czy też okoliczności, które wyłączałyby jego winę. Ponadto, w ocenie Sądu, przypisany oskarżonemu czyn był bezprawne, a stopień jego społecznej szkodliwości był wyższy niż znikomy.
Wymierzając karę Sąd miał na uwadze ogólne dyrektywy w tym zakresie wskazane przez treśćart. 53 k.k., poczytując na korzyść oskarżonego przyznanie do popełnienia zarzucanego mu czynu, niespełna ośmiomiesięczny okres niealimentacji, natomiast za okoliczność obciążającą uznając uprzednią karalnośćP. S., ale dotychczas nigdy za przestępstwo zart. 209 § 1 k.k.
Wobec powyższego Sąd uznał za adekwatną do stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu wyczerpującego dyspozycjęart. 209 § 1a k.k.orzeczoną na podstawieart. 209 § 1a k.k.karę 6 miesięcy ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym. W ocenie Sądu izolacja czasowa oskarżonego nie jest niezbędna, albowiem pomimo uprzedniej karalności istnieją w ocenie Sądu podstawy do orzeczenia łagodniejszego rodzaju kary skoro oskarżonyP. S.dopuścił się zarzucanego czynu, a wcześniej nie był karany za przestępstwo wyczerpujące dyspozycjęart. 209 § 1 k.k.Zdaniem Sądu tak ukształtowana kara ograniczenia wolności uwzględnia w sposób należyty stopień bezprawia zawartego w przedmiotowym zachowaniu oskarżonego i przypisany oskarżonemu stopień winy.
W celu należytego oddziaływania na postawę oskarżonegoP. S.względem ciążących na nim obowiązków rodzicielskich, Sąd uznał za celowe nałożenie na niego, na podstawieart. 34 § 3 k.k.w zw. zart. 72 § 1 pkt 3 k.k., obowiązku bieżącego łożenia na utrzymanie synaM. S..
W oparciu o treśćart. 624 § 1 k.p.k.iart. 17 ust. 1 ustawy z 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnych(Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 z późn. zm.), Sąd zwolnił oskarżonegoP. S.od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa opłaty oraz wydatków poniesionych w trakcie postępowania uznając, że uiszczenie ich w sytuacji osobistej, majątkowej, rodzinnej, byłoby dla niego zbyt uciążliwe.