Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 149/18
Data wyroku: 2018-07-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Patrycja Bogacińska-Piątek
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ust. 1 i 2 ustawy z 17 grudni 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2015r., poz. 748)

Sygn. aktVIII U 149/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 lipca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Patrycja Bogacińska-Piątek

Protokolant:

Iwona Sławińska

po rozpoznaniu w dniu10 lipca 2018 r. w Gliwicach
sprawyW. W. (1)(W.)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
oprawo do emerytury
na skutek odwołaniaW. W. (1)
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia11 grudnia 2017  r.nr(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemuW. W. (1)prawo do emerytury od 1 września 2017 roku;

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.na rzecz ubezpieczonego kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

(-) SSO Patrycja Bogacińska-Piątek
Sygn. akt. VIII U 149/18

UZASADNIENIE
Decyzją z 11 grudnia 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówił ubezpieczonemuW. W. (1)prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych na podstawieart. 184w zw. zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że ubezpieczony do dnia 1 stycznia 1999r. nie udowodnił wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, a zatem brak jest podstaw do przyznania wcześniejszej emerytury.
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik ubezpieczonego wniósł o jej zmianę i przyznanie ubezpieczonemu prawa do spornego świadczenia oraz o zasądzenie od organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podniósł, że ubezpieczony spełnił przesłanki do przyznania mu prawa do wcześniejszej emerytury, ponieważ w okresach od 1 lipca 1975r. do 31 lipca 1976r. pracował w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony wPrzedsiębiorstwie (...)wK., a od 1 sierpnia 1982r. do 31 lipca 1996r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracował w warunkach szczególnych jako monter instalacji i urządzeń ciepłowniczych, gazowych, kanalizacyjnych wKWK (...), gdzie wykonywał prace polegające na robotach wodno-kanalizacyjnych oraz przy budowie rurociągów w głębokich wykopach.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd ustalił co następuje:
UbezpieczonyW. W. (1)urodził się (...)Wiek60 lat ukończył w dniu (...)Nie jest członkiem OFE.
W dniu 29 września 2017r. ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Zaskarżoną decyzją z 11 grudnia 2017r.(...) OddziałwZ.odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, wskazując, iż ubezpieczony nie udowodnił wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Organ rentowy uwzględnił ubezpieczonemu na dzień 1 stycznia 1999r. 24 lata, 6 miesięcy i 9 dni okresów składkowych oraz 7 miesięcy i 12 dni okresów nieskładkowych, tj. łącznie 25 lat, 1 miesiąc i 21 dni okresów składkowych i nieskładkowych.
W zaskarżonej decyzji(...) OddziałwZ.kwestionował, że skarżący na dzień 1 stycznia 1999r. legitymuje się okresem pracy w warunkach szczególnych w wymiarze ponad 15 lat – uwzględnił jedynie 10 miesięcy i 3 dni takiej pracy. Organ rentowy nie zaliczył mu bowiem do pracy w szczególnych warunkach okresów zatrudnienia od 1 lipca 1975r. do 31 lipca 1976r. wPrzedsiębiorstwie (...)((...))(...)wK.z uwagi na brak świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach oraz okresu zatrudnienia od 1 sierpnia 1982r. do 31 lipca 1996r. wKWK (...)wK.na stanowisku montera instalacji i urządzeń ciepłowniczych, gazowych, kanalizacyjnych i wodociągowych, ponieważ praca ta w resorcie górnictwa jest nietrafnie zakwalifikowana w dziale budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych.
Sąd ustalił, że ubezpieczony w okresie od 1 września 1972r. do 31 lipca 1976r. był zatrudniony w(...)wK., przy czym do 30 czerwca 1975r. pracował jako uczeń – kierowca, mechanik samochodowy, natomiast od 1 lipca 1975r. jako kierowca samochodowy. Zakład ten zajmował się remontami urządzeń koksowniczych. W okresie od 1 lipca 1975r. do 31 lipca 1976r. ubezpieczony pracował jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Jeździł wówczas pojazdemmarki S., tzw. wywrotką, o ciężarze przekraczającym 4,5 tony. Ubezpieczony przyjeżdżał do pracy – placówki KoksowniK.– o 5:30 lub 6:00. W pierwszej kolejności wykonywał obsługę codzienną, polegającą na sprawdzeniu stanu opon, oleju, umyciu samochodu. Następnie podjeżdżał do dyspozytora, w celu sprawdzenia hamulców. W ciągu dnia ubezpieczony transportował samochodem ciężarowym cegłę, koks, wywoził gruz. W przypadku wystąpienia usterki ubezpieczony naprawiał ją z pomocą mechaników lub mógł zlecić naprawę tylko mechanikom. Dążył jednak do tego, aby jeździć jak najczęściej, ponieważ wynagrodzenie płacone było od ilości kursów i przejechanych godzin. Bywało, że raz w miesiącu zepsuty samochód przez 2 dni był naprawiany w warsztacie. Jeśli nie udostępniono pojazdu zastępczego – o czym decydował kierownik – to ubezpieczony musiał razem z mechanikami naprawiać samochód na kanale. Ubezpieczony wykonywał pracę kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, po 10 – 12 godzin dziennie, czasami również w soboty i niedziele.
Ustalono, że ubezpieczony w okresach od 27 sierpnia 1979r. do 19 lipca 1980r. oraz od 22 sierpnia 1980r. do 31 lipca 1996r. był zatrudniony wKWK (...)wK.. Od 27 sierpnia 1979r. do 19 lipca 1980r. zajmował stanowisko kierowcy na powierzchni, od 22 sierpnia 1980r. do 31 lipca 1982r. ślusarza na powierzchni, a od 1 sierpnia 1982r. do 31 lipca 1996r. ślusarza – instalatora – montera instalacji i urządzeń ciepłowniczych, gazowych, kanalizacyjnych i wodociągowych na powierzchni. Sąd ustalił, że w rzeczywistości ubezpieczony w okresie od 27 sierpnia 1979r. do 19 lipca 1980r. i od 22 sierpnia 1980r. do 31 lipca 1982r. wykonywał pracę kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, a w okresie od 1 sierpnia 1982r. do 31 lipca 1996r. montera instalacji i urządzeń ciepłowniczych, gazowych, kanalizacyjnych i wodociągowych.
Ustalono, że podczas pracy na stanowisku kierowcy ubezpieczony wykonywał w zasadzie taką samą pracę jak w(...)– jeździł samochodem ciężarowymmarki S.o ciężarze całkowitym powyżej 4,5 tony, przewoził z placu wN.drzewo, silniki elektryczne zJ., woził pompy głębinowe na dział kopalni. Ubezpieczony zrobił kurs ślusarza, aby mieć wyższą stawkę zaszeregowania – stąd w świadectwie pracy przy zajmowanym stanowisku ubezpieczonego wymieniono ślusarza. Ubezpieczony wykonywał prace ślusarskie raz lub dwa razy na miesiąc, mniej niż całą dniówkę. Wówczas na warsztacie ślusarskim zbroił, montował i naprawiał linki stalowe. O pracy na warsztacie ślusarskim decydował kierownik lub sztygar. Za te prace dostawał premie. Ustalono, że w okresie od 27 sierpnia 1979r. do 19 lipca 1980r. i od 22 sierpnia 1980r. do 31 lipca 1982r. ubezpieczony jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Sąd ustalił, że w okresie od 1 sierpnia 1982r. do 31 lipca 1996r. ubezpieczony świadczył pracę jako monter instalacji i urządzeń ciepłowniczych, gazowych, kanalizacyjnych i wodociągowych w wydziale budowlanymKWK (...). Wydział ten zatrudniał zbrojarzy, malarzy, budowlańców, monterów. W przedmiotowym okresie kopalnia miała materiały i mogła prowadzić prace budowlane, dlatego kopalnia zajmowała się budową rurociągów wodnych, sanitarnych, CO i gazowych m.in. wZ.-B.,Oczyszczalni (...)wK., oczyszczalni przy basenie wK.. Ubezpieczony będąc monterem pracował przy układaniu rurociągów. Rurociągi wodne układało się na głębokości 4-6 metrów, a sanitarne, CO i gazowe na głębokości 3 metrów. Przy montażu rur korzystano z koparki, która podawała je do wykopu. Ubezpieczony układał podpory stalowe, a na nich rurociąg. Malował rury minią, a następnie lepikiem do rur, albo specjalną taśmą. Po czynnościach spawalniczych czyścił rury szczotkami. Odwołujący robił również podsypkę i zasypkę. Czynności powyższe wykonywane były w głębokich wykopach. Wykonywał taką pracę stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, po 10 – 12 godzin dziennie.
Razem z ubezpieczonym w(...)wK.pracowali:Z. C.,T. M.(zatrudniony w latach 1972 – 1977) iB. W.(zatrudniona w latach 1974 – 1977).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego, akt osobowych ubezpieczonego z(...)wK.i zKWK (...), zeznań świadków:Z. C.(nagranie z rozprawy z 10 lipca 2018r. min. 4:20 i n. k.53),T. M.(nagranie z rozprawy z 10 lipca 2018r. min. 22:07 i n. k.53) iB. W.(nagranie z rozprawy z 10 lipca 2018r. min. 29:59 i n. k.53) oraz przesłuchania odwołującego (nagranie z rozprawy z 10 lipca 2018r. min. 38:02 i n. k.53).
Sąd ocenił zgromadzony materiał dowodowy jako kompletny i wiarygodny, a przez to mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. Zeznania świadków i odwołującego pokrywały się i uzupełniały.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1270 ze zm.), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Na podstawie cytowanych przepisów, prawo do emerytury w obniżonym wieku przysługuje ubezpieczonemu, który w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 1 stycznia 1999r., spełnił warunki w zakresie posiadania ogólnego stażu pracy oraz pracy wykonywanej w warunkach szczególnych a nie osiągnął wymaganego wieku. Ubezpieczeni, którzy w chwili wejścia w życieustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychposiadali wymagany okres ubezpieczenia (szczególny i zwykły), mogą realizować prawo do emerytury na starych zasadach po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego wart. 39czyart. 32również po dniu 31 grudnia 2008r. pod warunkiem nieprzystąpieniu do OFE. Wszystkie przesłanki muszą zostać spełnione łącznie.
Stosownie do treści art. 32 ust. 1 i 4 ustawy w powiązaniu z§ 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) ubezpieczonym mężczyznom urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949r. będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przy pracach wymienionych w wykazie A, przysługuje prawo do emerytury w razie łącznego spełnienia następujących warunków:

1
osiągnięcia wieku emerytalnego 60 lat

2
posiadania wymaganego okresu zatrudnienia wynoszącego 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Kwestia posiadania przez ubezpieczonego ponad 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego oraz ukończenie 60 lat nie były sporne. Nie było także sporne, iż odwołujący nie jest członkiem OFE.
Okoliczność sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła posiadania przez ubezpieczonego na dzień 1 stycznia 1999r. wymaganego 15-letniego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, bowiem organ rentowy nie zaliczył do takiej pracy okresów zatrudnienia od 1 lipca 1975r. do 31 lipca 1976r. w(...)wK.z uwagi na brak świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach oraz okresu zatrudnienia od 1 sierpnia 1982r. do 31 lipca 1996r. wKWK (...)wK.na stanowisku montera instalacji i urządzeń ciepłowniczych, gazowych, kanalizacyjnych i wodociągowych, ponieważ praca ta w resorcie górnictwa jest nietrafnie zakwalifikowana w dziale budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych.
Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem organu rentowego.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że odwołujący w czasie zatrudnienia w(...)od 1 lipca 1975r. do 31 lipca 1976r. faktycznie pracował jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony – jeździł wówczas pojazdemmarki S., tzw. wywrotką, o ciężarze przekraczającym 4,5 tony i transportował cegłę, koks, gruz. Sporadycznie dokonywał też napraw swojego samochodu razem z mechanikami, jednakże były to czynności marginalne, zatem uznać należy, że pracę kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, tj. pracę wymienioną w wymienioną w wykazie A,dziale VIII, poz. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), tj. prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów.
Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało również, że pracę kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony ubezpieczony wykonywał także po przejściu doKWK (...)wK.w okresie od 27 sierpnia 1979r. do 19 lipca 1980r. i od 22 sierpnia 1980r. do 31 lipca 1982r. Ubezpieczony, podobnie jak w(...), jeździł samochodem ciężarowymmarki S.o ciężarze całkowitym powyżej 4,5 tony, przewoził z placu wN.drzewo, silniki elektryczne zJ., woził pompy głębinowe na dział kopalni. Ubezpieczony zrobił kurs ślusarza, aby mieć wyższą stawkę zaszeregowania – stąd w świadectwie pracy przy zajmowanym stanowisku ubezpieczonego wymieniono ślusarza. Prace ślusarskie wykonywał jednak rzadko – raz lub dwa razy na miesiąc, mniej niż całą dniówkę. Wobec tego okres zatrudnienia ubezpieczonego od 27 sierpnia 1979r. do 19 lipca 1980r. i od 22 sierpnia 1980r. do 31 lipca 1982r. należy zaliczyć jako pracę w szczególnych warunkach wskazaną w wykazie A, dziale VIII, poz. 2 rozporządzenia.
Nie ulega również wątpliwości Sądu, że w okresie od 1 sierpnia 1982r. do 31 lipca 1996r. ubezpieczony świadczył pracę jako monter instalacji i urządzeń ciepłowniczych, gazowych, kanalizacyjnych i wodociągowych w wydziale budowlanymKWK (...), tj. wykonywał pracę wymienioną w wykazie A, dziale V, poz. 1 rozporządzenia – roboty wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach. Ubezpieczony będąc monterem pracował przy układaniu rurociągów w głębokich wykopach – od 3 do 6 metrów – m.in. układał podpory stalowe, a na nich rurociąg, malował rury minią, lepikiem do rur, albo specjalną taśmą, czyścił rury szczotkami, robił podsypkę i zasypkę.
Należy wskazać, że słusznie zauważył organ rentowy, iż w świetle przepisów wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 7 lutego 1983r. wyodrębnienie prac w szczególnych warunkach ma charakter stanowiskowo – branżowy. Jednakże Sąd podziela stanowisko odwołującego, zgodnie z którym zasada branżowo – stanowiskowego charakteru wyodrębnienia prac w szczególnych warunkach nie ma charakteru absolutnego i w szczególnych okolicznościach można od niej odstąpić. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 lutego 2017r. (sygn. akt I UK 45/16) „może się zdarzyć, iż zakład pracy wykonywał także zadania całkowicie odpowiadające innemu działowi gospodarki, a co za tym idzie, szkodliwość danego rodzaju pracy odpowiada szkodliwości pracy przyporządkowanej do innej branży. Decydujące znaczenie ma w tym przypadku to, czy pracownik w ramach swoich obowiązków stale i w pełnym wymiarze czasu pracy był narażony na działanie tych samych szkodliwych czynników, na które narażeni byli pracownicy innego działu gospodarki, w ramach którego takie same prace zaliczane są do prac w szczególnych warunkach” (LEX nr 2297415). Praca montera przy układaniu rurociągów w głębokich wykopach, jaką wykonywał ubezpieczony, jest niewątpliwie pracą w warunkach szkodliwych dla zdrowia, co potwierdził również Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 13 kwietnia 2016r. (sygn. akt III AUa 785/15). W związku z tym, pomimo tego, iż głównym przedmiotem działalnościKWK (...)było wydobycie kopalin, zakład ten wykonywał również zadania odpowiadające innemu działowi gospodarki, m.in. budownictwa i instalacji rurociągowej i wodociągowej, a zatem praca ubezpieczonego jako montera instalacji i urządzeń ciepłowniczych, gazowych, kanalizacyjnych i wodociągowych należy uznać za pracę w szczególnych warunkach.
W związku z powyższym Sąd uznał, że do pracy w warunkach szczególnych można zaliczyć ubezpieczonemu okresy zatrudnienia od 1 lipca 1975r. do 31 lipca 1976r., od 27 sierpnia 1979r. do 19 lipca 1980r., od 22 sierpnia 1980r. do 31 lipca 1982r. i od 1 sierpnia 1982r. do 31 lipca 1996r., gdyż faktycznie wykonywał on prace objęte wykazem prac uprawniających do wcześniejszej emerytury.
Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że ubezpieczony legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999r. wymaganym 15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach.
Wobec faktu, że spełnia on także pozostałe przesłanki uprawniające go do wcześniejszej emerytury, Sąd z mocyart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji i zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury od 1 września 2017.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku, na podstawieart. 98 k.p.c.oraz § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015r., poz. 1804 ze zm.).
(-) SSO Patrycja Bogacińska – Piątek