Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1501/17
Data wyroku: 2018-06-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Krężołek, Sławomir Jamróg, Paweł Czepiel
Słowa kluczowe: Dobra osobiste
Podstawa prawna: art. 23 i 24 § 1 k.c.

Sygn. akt I ACa 1501/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 czerwca 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Sławomir Jamróg

Sędziowie:

SSA Paweł Czepiel
SSA Grzegorz Krężołek (spr.)

Protokolant:

st. sekr. sądowy Urszula Kłosińska

po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2018 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwaJ. J. (1)
przeciwkoP. O.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w(...)
z dnia 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt I C 2112/16
oddala apelację.
SSA Paweł Czepiel   SSA Sławomir Jamróg   SSA Grzegorz Krężołek
Sygn. akt I ACa 1501/17

UZASADNIENIE
Uznając , że roszczenie skierowane przezJ. J. (1)przeciwkoP. O., w ramach którego powód domagał się zasądzenia kwoty 80 000 złotych , tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wywołaną następstwami naruszenia przez pozwanego dóbr osobistych pokrzywdzonego wobec zlekceważenia go w ramach czynności związanych z udzielaniem pomocy prawnej z urzędu , jest nieuzasadnione , Sąd Okręgowy w(...), wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2017 , oddalił powództwo.
Sąd I instancji ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :
Sąd Okręgowy w(...)I Wydział Cywilny prowadził, oznaczone sygnaturą I C 103/12 , postępowanie w sprawie z powództwaJ. J. (1)o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa – Sądowi Rejonowemu(...)wG., Sądowi Okręgowemu wG., Sądowi Rejonowemu wS.Sądowi Rejonowemu wW., Sądowi Okręgowemu wW., Sądowi Apelacyjnemu wW., Sądowi Najwyższemu wW..
W dniu 16 kwietnia 2014 r. został wydany wyrok oddalający powództwo , a powód został obciążony kosztami procesu , należnymi reprezentującej stronę przeciwną , Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa w wysokości 3 600 zł.
Ustanowiony dla powoda pełnomocnik z urzędu adwokatP. M.,w dniu 22 kwietnia 2014 r., złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji , a następnie sporządził apelację od tego orzeczenia .
Postanowieniem Sądu Okręgowego w(...)z dnia 29 sierpnia 2014 r.P. M.został zwolniony z obowiązku zastępowania powoda i Sąd zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w(...)o wyznaczenie innego adwokata z urzędu dla powoda.
Zarządzeniem dziekana ORA w(...)z dnia 9 września 2014 r. został nim wyznaczony pozwanyP. O..
Pismem z dnia 26 listopada 2016 r. pozwany poinformowałJ. J. (1), przebywającego w Areszcie Śledczym wW., iż termin rozprawy apelacyjnej w Sądzie Apelacyjnym wK.sygn. I ACa 1323/14 , został wyznaczony na dzień 9 stycznia 2015 r. godzina 12:00, s.2. Do pisma została dołączona kopia odpowiedzi na apelację Prokuratorii Generalnej reprezentującej stronę pozwaną.
W dniu 9 stycznia 2014 r. odbyła się rozprawa apelacyjna na którą stawił się pozwany , jako procesowy reprezentant powoda.
Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2015 r. Sąd Apelacyjny wK.w sprawie I ACa 1323/14, oddalił apelację powoda i zasądził od niego na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 2 700 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Pismem z dnia 9 stycznia 2015 r. pozwany informowałJ. J.o wyniku rozpoznania apelacji.P. O.wskazał w nim również , że w związku z zakończeniem rozprawy sprzed Sądem Apelacyjnym wK.nie jest już umocowany do ewentualnego wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej, która w sprawie niniejszej teoretycznie przysługuje.
Informował również, że wystąpi do Sądu II instancji z wnioskiem o sprzędzenia uzasadnienia do wydanego orzeczenia. Pozwany podał, że po doręczeniu odpisu wyroku wydanego przez Sąd II instancji wraz z uzasadnieniem, rozpocznie się bieg dwumiesięcznego terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Powód był informowany, że w przypadku podjęciu decyzji o wniesieniu skargi, należy złożyć wniosek o przydzielenie pełnomocnika z urzędu , celem sporządzenia skargi kasacyjnej. Do pisma tego pozwany dołączył wzór pisma do sporządzenia uzasadnienia wraz z wzorem pisma do sporządzenia skargi kasacyjnej. Powód został również pouczony jak należy wnioski te złożyć.
W dniu 13 stycznia 2015 r. pozwany złożył wniosek do Sądu Apelacyjnego wK.o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 9 stycznia 2015 r.
W piśmie z dnia 20 stycznia 2015 r.J. J.przesłał do pozwanego podziękowania za pomoc prawną udzieloną mu z urzędu.
P. O.zawiadomił powoda , iż w dniu 29 stycznia 2015 r. otrzymał wyrok Sądu Apelacyjnego wK.z dnia 9 stycznia 2015 r. wraz z uzasadnieniem i jednocześnie informował go w piśmie z dnia 3 lutego 2015 r. ponownie, iż nie jest już upoważniony do wniesienia skargi kasacyjnej.
Postanowieniem z dnia 6 maja 2015 r. Sąd ApelacyjnyK.wyznaczył dla powodaJ. J. (1)w sprawie I ACa 1323/14 adwokata w postępowaniu kasacyjnym. Zarządzeniem dziekana ORA wK.z dnia 20 maja 2015 r. został wyznaczony pełnomocnik z urzędu dla powoda , w osobie adwokataP. W..
Postanowieniem z dnia 25 lutego 2016 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej powoda do rozpoznania , zasądzając od niego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 2 700 zł., tytułem kosztów zastępstwa prawnego.
W związku ze złożoną skargą przezJ. J. (1)do Okręgowej Rady Adwokackiej toczyło się postępowanie w sprawie wyjaśnienia zarzutów stawianych pozwanemu w związku ze sposobem w jaki świadczył , od chwili ustanowienia , pomoc prawną na rzecz powoda.
W dniu 7 maja 2015 r. pozwany złożył wyjaśnienia, w których podał, iż został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu dla powoda na etapie postępowania między instancyjnego, stawił się osobiście na rozprawie przed Sądem Apelacyjnym wK.i podtrzymał stanowisko zajęte w pisemnej apelacji, a nadto zarzucił nieważność postępowania. O wszystkich czynnościach procesowych informował na bieżąco reprezentowanego.
Wskazywał również , że w warunkach gdyJ. J. (1), w sposób oczywisty, nadużywa swojego prawa do sądu, to Sąd I instancji nie znalazł podstaw do zastosowaniaart. 102 k.p.c., podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny wK., orzekając o kosztach na zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu.
Pozwany uznał, że wnoszenie zażalenia na koszty byłoby oczywiście bezcelowe i narażałoby powoda na obciążenie go dodatkowo kosztami postępowania zażaleniowego.
Powód został poinformowany przez Naczelną Radę Adwokacką wW., która prowadziła postępowanie wywołane skargą, pismem z dnia 9 czerwca 2015 r., iż brak jest jakichkolwiek podstaw do postawienia adwokatowiP. O.zarzutu nieprawidłowego działanie w prowadzonej w imieniu powoda sprawie o sygn. akt I ACa 1323/14 w Sądzie Apelacyjnym wK., gdyż pełnomocnik działał w sposób profesjonalny , zgodny z zasadami wykonywania zawodu. Skarga powoda została uznana za bezpodstawną.
W ramach rozważań prawnych , Sąd Okręgowy ocenił roszczenie powoda jako niezasadne.
Na ich wstępie wskazał , że powód wywodził je z faktu , że przy czynnościach podjętych przezP. O.w ramach udzielanej mu pomocy prawnej na etapie postępowania odwoławczego , pełnomocnik dopuścił się lekceważącego traktowania zastępowanego , wobec nie spotkania się z nim w areszcie śledczym wW., celem omówienia sprawy oraz nie złożenia środka odwoławczego na orzeczenie o kosztach postępowania , wydane przez Sąd Apelacyjny w wyroku oddalającym apelację . Przez to miał naruszył jego godność , co z kolei wywołało po jego stronie krzywdę , której kompensacji ma służyć dochodzona kwota zadośćuczynienia.
Przy takiej motywacji żądania, Sąd Okręgowy uznał , że materiał zgromadzony w sprawie nie może stanowić dostatecznej podstawy dla potwierdzenia tego , żeP. O.,w ramach czynności związanych z reprezentacją procesową powoda, postępował wobec niego lekceważąco.
W szczególności analiza pism składanych przez pozwanego w toku postępowania apelacyjnego, potwierdza, iż nie zawierają one żadnych treści, czy zwrotów lekceważących powoda, bądź będących przejawem braku szacunku dla niego. Adwokat pozostawał w pisemnym kontakcie zJ. J., informował go o podejmowanych czynnościach, o aktualnym biegu sprawy oraz udzielał stosownych pouczeń.
Zarzucanego pozwanemu lekceważącego stosunku do osoby powoda nie stanowi to, iż nie spotkał się z powodem w areszcie śledczym wW.celem omówienia sprawy. O faktycznej potrzebie takiego kontaktu decyduje bowiem profesjonalny pełnomocnik i jego ocena takiej potrzeby może różnić się od oceny strony przez niego reprezentowanej. Nie świadczy to jednak o braku szacunku i tym samym godzeniu w poczucie godności zastępowanej strony postepowania.
Podobna ocena odnosi się do faktu niezłożenia przez pozwanego w sprawie I ACa 1323/14 zażalenia na rozstrzygniecie Sądu Apelacyjnego wK.dotyczącego obciążenia powoda kosztami postępowania apelacyjnego , skoro pozwany uznał, że zgłoszenie takiego wniosku nie znajduje żadnych podstaw. Słusznie stanął na stanowisku , że gdyby takie podstawy zachodziły, to Sąd Apelacyjny zastosowałbyart. 102 kpcz urzędu i nie obciążyłby powoda kosztami tego postępowania .
Sąd I instancji podkreślił także , że jako prawidłowe oceniła sposób działaniaP. O., w ramach stosunku pełnomocnictwa z powodem , Okręgowa Rada Adwokacka wW., prowadząca postępowanie wyjaśniające, zainicjowane skargąJ. J. (1).
W konkluzji swojego stanowiska prawnego , Sąd I instancji uznał , że zarzucany przez powoda sposób działania pozwanego nie może zostać oceniony jako naruszający jakiekolwiek dobro osobisteJ. J. (1). Taki wniosek wykluczył zasadność żądania zasądzenia kwoty , która miała wyrównywać krzywdę , będącą , zdaniem powoda , następstwem tego naruszenia.
W apelacji od tego wyroku , kwestionując go w całości ,J. J. (1)domagał się w pierwszej kolejności , wydania przez Sąd II instancji rozstrzygnięcia reformatoryjnego i uwzględnienia żądania pozwu. Jako wniosek ewentualny sformułował postulat uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Środek odwoławczy został oparty przede wszystkim na zarzucie nieważności postępowania , którego skarżący upatrywał w tym , iż nie miał możliwości brania udziału w postępowaniu, a równocześnie nie został dla niego ustanowiony pełnomocnik z urzędu.
Ponadto podniósł zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego , przy czym ich realizację umotywował łącznie , upatrując podstawy dla nich w tym , że Sąd wydając orzeczenie oparł się jedynie na twierdzeniach pozwanego zawartych w odpowiedzi na pozew, zamiast na całokształcie materiału procesowego , w tym opinii biegłych oraz dotyczącej skarżącego dokumentacji medycznej.
Zakwestionował skarżący także obciążenie go kosztami procesu , w warunkach , gdy odnosząca do niego sytuacja faktyczna uprawniała do tego aby, w zakresie rozliczenia kosztów, zastosować normęart. 102 kpc.
W odpowiedzi na apelację pozwanyP. O.wniósł o jej oddalenie , nie domagając się przyznania na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.
Rozpoznając apelację , Sąd Apelacyjny rozważył :
Środek odwoławczyJ. J. (1)nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu.
Nie ma racji powód podnosząc zarzut nieważności postepowania , wobec braku możliwości działania w postępowaniu.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa sądowego o realizacji tej podstawy nieważności na która powołuje się powód, można mówić tylko wówczas , kiedy strona była w zupełności pozbawiona możliwości udziału w nim lub wyodrębnionej jego części.
Taka sytuacja w rozstrzyganej sprawie nie miała miejsca skoroJ. J.był o czynnościach podejmowanych w jego ramach informowany , doręczane mu były pisma procesowe , w tym odpowiedź na pozew , a co więcej brał w nim czynny udział, składając w nim wnioski , w tym kilkakrotnie ponawiane żądania zwolnienia od kosztów i ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
O nieważności postępowania , wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącego, nie świadczy nie ustanowienie takiego pełnomocnika , skoro Sąd prawomocnie rozstrzygnął przed wydaniem kwestionowanego obecnie rozstrzygnięcia , że potrzeba jego ustanowienia po stronie powoda nie zachodzi.
Chybione są zarzuty procesowe.
Na wstępie takiej oceny należy zauważyć , że powód nie sprecyzował na czym miałyby one polegać , w tym w szczególności w ich ramach nie zakwestionował dokonanej przez Sąd I instancji oceny zgromadzonych w sprawie dowodów ani ustaleń, które uczynił podstawą faktyczną wydanego wyroku.
Zaniechanie to ma tę konsekwencję , iż ustalenia te jako poprawne i kompletne Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne.
O ile realizację tych zarzutów upatrywać w tym , że jak wskazuje skarżący, Sąd oparł się tylko na treści odpowiedzi na pozew , która złożyłP. O., pomijając zeznania apelującego , dotyczącą jego osoby dokumentację medyczną czy też treść opinii biegłego , to zauważyć należy , że Sąd Okręgowy jednoznacznie w treści uzasadnienia określił podstawy dowodowe dokonanych ustaleń faktycznych. Były to dowody z dokumentów.
W toku postępowania rozpoznawczego nie był prowadzony dowód z przesłuchania stron , z dokumentacji medycznej powoda , czy z opinii biegłego jakikolwiek specjalności. Stąd zarzut nie oparcia ustaleń na treści tych dowodów jest nieusprawiedliwiony.
Nie mogło też dojść , jak zarzuca powód do naruszenia normyart. 102 kpc, wobec nie odstąpienia od obciążaniaJ. J. (1)kosztami procesu albowiem , w warunkach nie domagania się przezP. O.rozliczenia tych kosztów pomiędzy stronami sporu , który wygrał , Sąd w wyroku o tych kosztach nie orzekał , tym bardziej nie obciążył nimi skarżącego.
Powołując zarzut naruszenia prawa materialnego powód także nie sprecyzował go.
Wobec tego, nie podzielając tego zarzutu ,Sąd Apelacyjny , w ramach kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu Okręgowego może poprzestać na stwierdzeniu , że Sąd nie popełnił błędu zastosowania norm prawno materialnych adekwatnych z punktu widzenia oceny roszczenia kompensacyjnego powoda.
Wystarczy w tym zakresie ograniczyć się do stwierdzenia , iż poprawny jest wniosek prawny Sądu Okręgowego zgodnie z którym zachowanieP. O.z którymJ. J.wiązał naruszenie swojej godności , w aspekcie wewnętrznym tego pojęcia , nie stanowiło naruszenia tego dobra osobistego.
W konsekwencji domaganie się wyrównania krzywdy stąd wynikającej , poprzez zapłatę zadośćuczynienia było, w okolicznościach ustalonych w sprawie , żądaniem nieuzasadnionym.
Z podanych przyczyn , w uznaniu apelacji za nieuzasadnioną , Sąd II instancji orzekł o jej oddaleniu , na podstawieart. 385 kpcw zw zart. 23 i 24 §1 kciart. 448 kc.
SSA Grzegorz Krężołek SSA Sławomir Jamróg SSA Paweł Czepiel