Sąd Okręgowy w Gliwicach
IX Zamiejscowy Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IX U 598/17
Data wyroku: 2018-05-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Renata Stańczak
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art.183 ust.5 ustawy o emeryrturach i rentach z FUS i art.477^14^§ 2 kpc

Sygn. akt IX U 598/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 maja 2018 r.
Sąd Okręgowy___________________w Gliwicach Wydział IX

    Sąd Pracy i Ubezpieczeń SpołecznychOśrodek Zamiejscowy w Rybniku

w składzie:

Przewodniczący:

SSR del. Renata Stańczak

Protokolant:

Gabriela Jokiel

przy udziale ./.
po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2018 r. w Rybniku
sprawy z odwołańH. K.(H. K.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o wysokość emerytury i wysokość kapitału początkowego
na skutek odwołańH. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
z dnia 25 lutego 2015r. nr(...)(...)
z dnia 27 lutego 2015r. nr(...)
1. zmienia zaskarżoną decyzję z dnia 25 lutego 2015r. w ten sposób, iż ustala, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wynosi 114,25% ( sto czternaście 25/100 procenta), a wysokość kapitału początkowego 159.437,74 zł ( sto pięćdziesiąt dziewięć tysięcy czterysta trzydzieści siedem złotych 74/100),
2. zmienia zaskarżoną decyzję z dnia 27 lutego 2015r. w ten sposób, iż ustala wysokość emerytury ubezpieczonego na dzień 01 lutego 2015r. na kwotę 3.814,58 zł ( trzy tysiące osiemset czternaście złotych 58/100 ),
3. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.na rzecz ubezpieczonego kwotę 1.110,00 zł ( jeden tysiąc sto dziesięć złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sędzia
Sygn. akt IX U 598/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 25 lutego 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
wR.ponownie ustalił ubezpieczonemuH. K.(K.) wartość kapitału początkowego z uwzględnieniem podstawy wymiaru składek z dziesięciolecia od 1973-1982, odnosząc wynagrodzenie osiągnięte w niepełnych latach zatrudnienia do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu danym roku. Ustalony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału wyniósł 65,99%, a jego wysokość 112.408,56 zł.
W oparciu o tak ustalony kapitał początkowy decyzją z dnia 27 lutego 2015r. organ rentowy przeliczył emeryturę przysługującą ubezpieczonemu w części odpowiadającej 80% emerytury z art.26 ustawy emerytalnej, część emerytury ustalona w oparciu o art.53 nie uległa zmianie.
Ubezpieczony zaskarżył powyższe decyzje i domagał się ich zmiany poprzez ponowne ustalenie kapitału początkowego oraz emerytury z uwzględnieniem wynagrodzenia jakie uzyskiwał z tytułu zatrudnienia w(...) S.A.KWK (...)w okresie od 22.09.1970r. do 30.06.1977r. Jednocześnie z uwagi na brak dokumentacji dotyczącej wysokości osiąganego w tym okresie wynagrodzenia ubezpieczony wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentacji akt osobowych, kart zasiłkowych oraz kart personalnych, a następnie o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego, który na podstawie tych dokumentów oraz w oparciu o obowiązujące w tym okresie przepisy płacowe ustali wartość wynagrodzeń ubezpieczonego.
Na rozprawie w dniu 27 lipca 2017r. (k.150 a.s.) ubezpieczony sprecyzował, że spornym okresem jest również okres zatrudnienia wKWK (...)od 3.06.1970r.oraz zakwestionował zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia za lata 1975 -1977, bowiem nie zostały w nim uwzględnione żadne zmienne składniki wynagrodzenia.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołania wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowiska zawarte w zaskarżonych decyzjach. Organ rentowy dodał, że ubezpieczony przedłożył zaświadczenie Rp-7 dotyczące zarobków jedynie za lata 1975-1977. Za pozostałe lata wynagrodzenia nie udowodniono.
Wyrokiem z 14 marca 2016r. sygn. akt IX U 404/15 tut. Sąd w pkt. 1 zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 25 lutego 2015r. w ten sposób, iż ustalił, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru początkowego wynosi 116,02%, a wysokość kapitału początkowego 161.161,99zł. W pkt .2 oddalił odwołanie od decyzji z 27 lutego 2015r.
Na skutek apelacji obu stron Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z 25 stycznia 2017r. (sygn. akt III AUa 925/16) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tut. Sądowi pozostawiając temu Sądowi rozstrzygniecie o kosztach postępowania apelacyjnego.
W wytycznych Sąd Apelacyjny wskazał, iż ustalenia dokonane w toku postępowania przed Sądem I instancji wynikające z opinii biegłego, opierają się tylko na pewnym prawdopodobieństwie co do zakresu pracy wnioskodawcy w porze nocnej i w niedziele. Nie zgromadzono żadnych dowodów w sprawie, które wskazywałyby na konkretne i rzeczywiste kwoty pobieranych dodatków za pracę w niedziele, w porze nocnej i premii, która miał charakter uznaniowy. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji winien ustalić na podstawie dowodów zaoferowanych przez wnioskodawcę, wysokość jego wynagrodzenia w okresie spornym, następnie wyliczyć wartość kapitału początkowego i emerytury ubezpieczonego, mając na uwadze, że wnioskodawca osiągnął wiek emerytalny w 2013r. i stosownie do przepisu art.183 ust.5 ustawy emerytalnej jego emerytura wynosi 20% emerytury obliczonej na podstawie art.53 oraz 80% emerytury obliczonej na podstawie art.26. Dla wyjaśnienia tej kwestii Sąd Okręgowy rozważy celowość dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu emerytury i rent.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
UbezpieczonyH. K.urodził się w dniu (...)
Od dnia 09.09.2013r. jest uprawniony do emerytury.
Wysokość świadczenia została ustalona na podstawie art.183 ustawy emerytalnej. Podstawa wymiaru części emerytury z art.53 ustawy j.w. ustalono w oparciu o wynagrodzenie z lat 2000-2009. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 248,71%. Natomiast podstawę wymiaru kapitału początkowego ustalono wcześniejszą decyzją z dnia 20.05.2013r. Wskaźnik ten został wówczas obliczony w oparciu o wynagrodzenie z 20 najkorzystniejszych lat kalendarzowych przypadających przed rokiem 1999 i wyniósł 53,19%.
W dniu 13.02.2015r. ubezpieczony wystąpił do organu rentowego z wnioskiem o przeliczenie świadczenia przedkładając m.in. zaświadczenie Rp-7 dotyczące lat 1975-1977 zKWK (...).
W rozpoznaniu powyższego wniosku organ rentowy wydał zaskarżone decyzje opisane na wstępie. Po przeliczeniu kapitału oraz części składowych emerytury z proporcji wynikającej z art.183 ustawy emerytalnej, emerytura wyniosła 3269,97 zł, a po waloryzacji 3358,29 zł.
(dowód: akt organu rentowego).
Ubezpieczony w okresie od 03.06.1970r. do 21.09.1970r. zatrudniony był wKWK (...)na stanowisku ładowacz pod ziemią.
Ubezpieczony od 22.09.1970r. do 30.06.1977r. zatrudniony był wKWK (...)(obecnie(...) S.A.KWK (...)-J.” – Ruch(...)) na stanowiskach: od 22.09.1970r. do 31.07.1972r. – młodszego górnika pod ziemią i od 01.08.1972r. do 30.06.1977r. – górnika pod ziemią.
WKWK (...)ubezpieczony miał stawkę dniówkową 80 złotych. WKWK (...)ubezpieczony miał wyższe stawki, kolejno: 102 zł, 116 zł i 148 zł od 1 lutego 1974r. W obu kopalniach ubezpieczony otrzymywał premie. Premia miała jednak charakter uznaniowy - była uzależniona od postępu chodnika - wydobycia. Z kart kontroli czasu pracy ubezpieczonego wynika, że w roku 1970 ubezpieczony przepracował tylko jedną niedzielę, w roku 1975 – 4 niedziele, w roku 1976 nie przepracował żadnej niedzieli, a w roku 1977 – 5 niedziel. Od 1975 roku ubezpieczony uprawniony był do 8 ton węgla (6 w naturze i 2 w ekwiwalencie), wcześniej tylko do dwóch ton. WKWK (...)nie pracował na nocne zmiany. Natomiast w KWK ”Z.” pracował na wszystkie zmiany, co powoduje, że przysługiwał mu dodatek za nocną zmianę , a od 1.10.1974r.również dodatek za II zmianę. Ubezpieczony pracował w przodku, co wiązało się z dodatkiem za prace szkodliwe dla zdrowia.
(dowód: akta osobowe ubezpieczonego, w tym karty kontroli czasu pracy, zeznania ubezpieczonego złożone na rozprawie 27 lipca 2017r., czas nagrania 00:12:02-00:30:07- k.150 – 152 a.s.).
W oparciu o zebrane w sprawie dowody, w tym opinię biegłego ds. rent i emeryturA. K.ustalono, iż po odtworzeniu zarobków ubezpieczonego za lata 1970-1977, z uwzględnieniem wyłącznie składników wynagrodzenia, które bezwzględnie przysługiwały ubezpieczonemu w okresie zatrudnienia w oparciu o wówczas obowiązujące przepisy (w tym również stałe dodatki wynikające z przepisów), oraz składników dodatkowych, których otrzymywanie wynika z dokumentacji płacowej ubezpieczonego, najkorzystniejszy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wynosi 114,25% (z lat 1970-1979) a wysokość kapitału początkowego 159.437,74 zł.
Przy tak ustalonej wysokości kapitału początkowego wysokość emerytury ubezpieczonego na dzień 01 lutego 2015r. wynosi kwotę 3.814,58 zł.
Wynagrodzenie ubezpieczonego wyniosło kolejno:
- 17.444,33 zł za rok 1970,
- 35.377,40 zł za rok 1971,
- 38.150,07 zł za rok 1972,
- 41.551,80 zł za rok 1973,
- 57.689,33 zł za rok 1974,
- 63.469,07 zł za rok 1975,
- 62.495,20 zł za rok 1976,
- 30.437,60 zł za rok 1977,
(dowód: opinia biegłej k. 175-186 a.s.)
Strony nie kwestionowały opinii biegłej.
Sąd uznał opinię biegłej za rzeczową i przekonywującą, gdyż została ona sporządzona w oparciu o specjalistyczną, fachową wiedzę, na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz w oparciu o obowiązujące w tym okresie przepisy płacowe, uwzględniając jedynie stałe elementy wynagrodzenia ubezpieczonego oraz wynikające z zachowanej dokumentacji. Biegła pominęła całkowicie w wyliczeniach premie wypłacane ubezpieczonemu w okresie zatrudnienia, z uwagi na fakt, że nie zebrano w sprawie żadnych dokumentów, które wskazywałyby na ich wysokość. Pominęła nagrodę „14-tej pensji”, bowiem z dokumentów nie wynika czy ubezpieczony przepracował wszystkie dniówki w danym roku, a przede wszystkim brak jest regulaminu premiowania. Przyjęła w wyliczeniach dodatek szkodliwy, bowiem ubezpieczony był zatrudniony w przodku, natomiast pominęła dodatek za prace niebezpieczne, bowiem ubezpieczony nie udowodnił, że znajdował się na imiennym wykazie osób objętych tym dodatkiem. Dodatek za pracę w niedziele uwzględniła tylko za te niedziele, które wykazane zostały w kartach kontroli czasu pracy pracownika fizycznego, jako faktycznie przepracowane przez ubezpieczonego. Biegła zgodnie z poleceniem Sądu, odtworzyła zarobki ubezpieczonego również za lata 1975-1977, bowiem z zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia 18.12.2014r.wystawionego przez KWK ”B.–Z.-J.” wynika, że obejmuje ono tylko stałe składniki wynagrodzenia, węgiel oraz świadczenia z ubezpieczenia społecznego , pomija natomiast wszystkie dodatkowe składniki, które niewątpliwie musiały być wypłacane w świetle obowiązujących wówczas przepisów.
Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd zważył co następuje:
Odwołania ubezpieczonego zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 174 ust. 1 i ust.2 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( t.j. Dz.U. z 2017r., poz.1383 ze zm. ) kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych wart. 53, z uwzględnieniemust. 2-12.
Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:
1)okresy składkowe, o których mowa w art. 6;
2)okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;
3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2.
Zgodnie z art.174 ust.3 ustawy podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18 (… ).
W myśl art.15 ust.1 ustawy podstawę wymiaru emerytury stanowi przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne (… ).
W okresie przypadającym przed 01.01.1999r., kiedy nie prowadzono jeszcze indywidualnych kont emerytalnych, za podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne przyjmuje się kwoty wynagrodzenia wypłaconego przez pracodawcę.
Wnioskodawca osiągnął wiek emerytalny w(...)i stosownie do przepisu art.183 ust.5 ustawy emerytalnej jego emerytura wynosi 20% emerytury obliczonej na podstawie art.53 oraz 80% emerytury obliczonej na podstawie art.26.
Zgodnie z art. 26 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183. Zaś art.25 ust.1 tej ustawy przewiduje, że podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego wart. 173-175oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa wart. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniemust. 1a i 1b oraz art. 185.
Ustalając wysokość wynagrodzenia, jakie ubezpieczony osiągał z tytułu zatrudnienia w okresie spornym wKWK (...)i w(...)KWK (...)-J.” w latach 1970-1977 Sąd podzielił wnioski wynikające z powołanej powyżej opinii biegłego sądowego.
W ocenie Sądu opinia ta jest rzetelna, wydana w oparciu o fachową wiedzę na podstawie szczegółowej analizy dokumentacji emerytalnych ubezpieczonego z uwzględnieniem obowiązujących w powyższych latach przepisów płacowych, a także logicznie i przekonywująco uzasadniona, niekwestionowana przez strony.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie cytowanych wyżej przepisów i  z mocyart. 47714§ 2 kpczmienił zaskarżone decyzje jak w pkt 1 i 2 wyroku.
W pkt 3 wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania za I i II instancję z mocyart.98 §1 i §3 kpcw zw. z §9 ust.2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych i przy zastosowaniu z §10 ust. 1 pkt 1 tej ustawy (t.j.Dz.U. 2018r., poz. 265) w brzmieniu obowiązującym do 26 października 2016r.i po tej dacie mając na uwadze, że sprawa dotyczyła dwóch odwołań połączonych do wspólnego rozpoznania, a nadto, że ubezpieczony przy pierwszym rozpoznaniu sprawy wygrał ją w 50% oraz uiścił opłatę od apelacji w kwocie 30 zł.
SSR del. Renata Stańczak