Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 478/17
Data wyroku: 2018-11-14 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Mariusz Gotowski

Sygn. akt I Ns 478/17

POSTANOWIENIE
Dnia 14 listopada 2018 r.
Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto wP., Wydział I Cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSR Mariusz Gotowski
Protokolant: Ma ł gorzataI.-K.
po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 r. w Poznaniu
na rozprawie
sprawy z wniosku(...) Bank Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.
przy udzialeZ. K.,J. K. (1),M. K. (1),J. K. (2), małoletniegoW. K.reprezentowanego przez matkęI. S., małoletnichJ. K. (3)iJ. K. (4)reprezentowanych przezM. K. (1),U. Ł.,M. K. (2), MiastaP.,Ł. K.,A. K. (1),A. K. (2), małoletniejJ. Ł.reprezentowanej przezU. Ł.,
o stwierdzenie nabycia spadku poA. K. (3)zm. 25 września 2012 r.

1
stwierdzić, że spadek poA. K. (3), synuJ.iZ., zmarłym w dniu 25 września 2012 r. wP., ostatnio stale zamieszkałym wP., na podstawie ustawy nabyło w całości MiastoP.,

2
kosztami postępowania obciążyć wnioskodawcę i uczestników w zakresie poniesionym.

SSR Mariusz Gotowski

UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 4 listopada 2015 r. skierowanym do Sądu Rejonowego w Bydgoszczy(...) Bank S.A.wW.wniósł o stwierdzenie nabycia spadku po damie kruku zmarłym dnia 25 września 2012 r. Wnioskodawca wniósł o stwierdzenie, że spadek po zmarłym nabyło MiastoB.. Wnioskodawca poza MiastemB.jako uczestników wskazałZ. K.,J. K. (1),M. K. (1),J. K. (2),W. K.,J. K. (3)iJ. K. (4). Wnioskodawca wskazał, że spadkobiercy kolejno odrzucali spadek, a on zawarł ze spadkodawcą umowę kredytu hipotecznego, czym uzasadniał interes prawny w złożeniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.
Postanowieniem z dnia 25 listopada 2016 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy zwolnił z udziału w sprawie MiastoP.oraz stwierdził swą niewłaściwość miejscową i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy.
Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2017 r. wezwano do udziału w sprawieU. Ł.iM. K. (2).
Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2017 r. wezwano do udziału w sprawie MiastoP..
Postanowieniem z dnia 6 lipca 2018 r. wezwano do udziału w sprawie:Ł. K.,A. K. (1), małoletniąA. K. (2)reprezentowaną przez przedstawiciela ustawowegoM. K. (2), małoletniąJ. Ł.reprezentowaną przez przedstawiciela ustawowegoU. Ł..

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
A. K. (3)w dniu 23 lipca 2009 r. zawarł z(...) bank S.A.wW.umowę kredytu hipotecznego na łączną kwotę 1 297 616,80 zł. W dniu 23 lipca 2009 r.A. K. (3)zawarł umowę rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego z wnioskodawcą.
Dowód – umowa kredytu hipotecznego z dnia 23 lipca 2009 r. k. 11-17, umowa rachunku k. 18
W dniu 4 listopada 2015 r. wnioskodawca wystawił wyciąg z ksiąg banku, z którego wynika, że na dzień 4 listopada 2015 r. wierzytelność z tytułu umowy kredytu wynosi 1888590,04 zł z tytułu umowy rachunku bankowego 10971,39 zł.
Dowód – wyciąg z ksiąg banku – k. 19
A. K. (3), synaJ.iZ.urodzony (...)zmarł dnia 25 września 2012 r. Ostatnio stale zamieszkiwał wP.. Był rozwiedziony. Ma jedno dzieckoW. K.urodzonego (...)zmarły przed śmiercią nie sporządził testamentu. Nikt nie został uznany za niegodnego dziedziczenia, nikt nie został wydziedziczony. Nie toczyła się wcześniej sprawa o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym.D.spadkodawcy nie żyją
Dowód – odpis skrócony aktu zgonuA. K. (3)k. 5, odpis skrócony aktu urodzeniaW. A.kruka – k. 35, zapewnienie spadkowe złożone przezJ. K. (2)– k. 115
W dniu 26 kwietnia 2013 r. przed notariuszemR. I.J. S.działając jako przedstawiciel ustawowy małoletniegoW. A.kruka , za zgodą Sądu Rejonowego dla Wrocławia – krzyków we Wrocławiu wyrażoną w postanowieniu z dnia 22 marca 2013 r. (sygn. akt III RNsm 181/13) złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku poA. K. (3)przypadający mu z mocy jakichkolwiek tytułów prawnych.
Dowód – oświadczenie o odrzucaniu spadku z dnia 26 kwietnia 2013 r. – k. 6-7
Ojcem spadkodawcy jestJ. K. (1), synW.iA.ur. (...)Matką spadkodawcy jestZ. K.zd.C., córkaS.iS.ur. (...)Z. K.nie miała rodzeństwa.J. K. (1)miał siostręH. O., która zmarła 2 sierpnia 2015 r.H. O.miała dwie córki:M. K. (2)zd.O.,ur. (...)iU. Ł.zd.O.ur. (...)M. K. (2)ma trójkę dzieci:Ł. K.,A. K. (1),A. K. (2).U. Ł.ma córkę małoletniąJ. Ł..H. O., nie wiedziała, że może być spadkobiercąA. K. (3), nie była na jego pogrzebie, nie została przez nikogo powiadomiona o tym, że może być spadkobiercąA. K. (3)
Dowód – odpis skrócony aktu urodzeniaW.kruka – k. 36, odpis skrócony aktu małżeństwaJ. K. (1)iZ. C.– k. 40, zapewnienie spadkowe złożone przezJ. K. (2)– k. 115, zapewnienie spadkowe złożone przezU. Ł.iM. K. (2)k . 159 – 160, odpis skrócony aktu małżeństwaM. K. (2)– k. 181, odpis skrócony aktu małżeństwaU. Ł.– k. 182, odpis skrócony aktu urodzeniaŁ. K.k. 183, odpis skrócony aktu urodzeniaA. K. (1)– k. 184 , odpis skrócony aktu urodzeniaA. K. (2)k. 185, odpis skrócony aktu urodzeniaJ. Ł.k. 186, odpis skrócony aktu zgonuH. O.– k. 187, zeznania uczestnikaJ.kruka k. 202, zeznania uczestniczkiU. Ł.k . 202
Bratem spadkodawcy jestM. K. (1)urodzony (...)Ma on dwójkę dzieci: małoletniąJ. K. (3)ur. (...)oraz małoletniegoJ. K. (4)ur. (...)
Dowód – odpisy skrócone aktu urodzenia:M. K. (1)– k. 37,J. K. (3)– k. 38,J. K. (4)k. 39
W dniu 28 stycznia 2014 r. przed notariuszemB. J.M. K. (1)iJ. K. (2)działając jako przedstawiciele ustawowi małoletnich:J. K. (3)ur. (...)orazJ. K. (4)ur. (...)na podstawie zezwolenie objętego postanowieniem Sądu Rejonowego w Głogowie z dnia 25 listopada 2013 r. (I. N.982/13) złożyli oświadczenie o odrzuceniu spadku poA. K. (3).
Dowód – oświadczenie z dnia 24 stycznia 2014 r. – k. 8-9
W dniu 13 sierpnia 2013 r. przed Sądem Rejonowym Poznań – Stare Miasto wP.w sprawie o sygnaturze I Ns 30141/13Z. K.J. K. (1)iM. K. (1)złożyli oświadczenia o odrzuceniu spadku poA. K. (3).
Dowód – kopia protokołu k. 9-10, oryginał w aktach I Ns 301/13 – k. 24-26
W dniu 11 lipca 2017 r. przed notariuszemA. S.oświadczenia o odrzuceniu spadku poA.kruku złożyli:M. K. (2),Ł. K.iA. K. (1).
Dowód - oświadczenia o odrzuceniu spadku:M. K. (2)– k135-136,A. K. (1)iŁ. K.– k. 137-138
W dniu 18 lipca 2017 r. przed notariuszemA. U.K. Ł.złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku poA.kruku.
Dowód – oświadczenie o odrzuceniu spadkuU. Ł.– k 127- 128
W dniu 23 października 2017 r.M. K. (2)iS. K.działający jako przedstawiciele ustawowiA. K. (2)za zgodą Sądu rejonowego w Siedlcach wyrażoną prawomocnym postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2017 r. w sprawieI. N.452/17 odrzucili spadek poA. K. (3).
Dowód – oświadczenie o odrzuceniu spadku złożone przez przedstawili ustawowychA. K. (2)– k. 210 – 211, postanowienie Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 16 sierpnia 2017 r. (I. N.452/17) – k. 217
W dniu 31 października 2017 r.U. Ł.działając jako przedstawiciel ustawowyJ. Ł.za zgodą Sądu Rejonowego dla WarszawyM.w(...)wyrażoną w postanowieniu z dnia 28 września 2017 r. złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku poA. K. (3).
Dowód – postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa wW.z dnia 28 września 2017 r. (V. N.(...)) – k. 214 oświadczenie złożone przezU. Ł.działającą w imieniuJ. Ł.– k. 220-221,
W dniu 8 listopada 2017 r. przed notariuszemD. K.U. Ł.iM. K. (2)działające jako spadkobierczynieH. O.oświadczyły, żeH. O.zmarła 5 sierpnia 2015 r. nie dowiedziawszy się o powołaniu do spadku poA. K. (3)i nie złożywszy oświadczenia spadkowego.U. Ł.iM. K. (2)stosownie do treściart. 641 § 1 i 2 kpciart. 1012 i 1017 kcodrzuciły w całości spadek poA. K. (3)przypadający ich matceH. O..
Dowód – oświadczenie z dnia 8 listopada 2017 r. –k.222-223
W dniu 1 grudnia 2017 r.U. Ł.osobiście oraz działając jako przedstawiciel ustawowy małoletniejJ. Ł.złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku poA. K. (3)we własnym imieniu i w imieniu małoletniej.
Dowód – oświadczenie o odrzuceniu spadku z dnia 1 grudnia 2017 r. – k. 326-327
W dniu 15 lutego 2018 r.M. K. (2)orazS. K.działając jako przedstawiciele ustawowiA. K. (2), orazM. K. (2),Ł. K.iA. K. (1)złożyli oświadczenie o odrzuceniu spadku poA. K. (3).
Dowód – oświadczenia o odrzuceniu spadku k. 260 - 261
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych wyżej dokumentów, zapewnień spadkowych a także zezna uczestników postępowania.
Wiarygodność oraz moc dowodowa zgromadzonych dokumentów nie budziły żadnych wątpliwości, stąd Sad uznał je wszystkie za wiarygodne.
Sąd dał również wiarę treści zapewnienia spadkowego oraz zeznań uczestników postępowania, gdyż były one spójne i logiczne. Twierdzenia uczestników nie były zresztą kwestionowane przez wnioskodawcę.

Sąd zważył co następuje:
Zgodnie zart. 1025 § 1 zd. 1 k.c.Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. W doktrynie bezspornie wskazuje się, iż z wnioskiem może wystąpić każdy podmiot, który ma w tym interes. Nie ulega wątpliwości, że taki interes prawny w momencie złożenia wniosku miał wierzyciel spadkodawcy.
Istotą niniejszego postępowania było ustalenie porządku dziedziczenia poA. K. (3). Rozstrzygnięcie powyższej kwestii wymagało w pierwszej kolejności oznaczenia przepisów prawa, obowiązujących w czasie powstanie rozpatrywanych stosunków prawnych. W prawie cywilnym obowiązuje generalna zasada niedziałania wstecz przepisów prawnych (zasada nieretroakcji) wyrażona wart. 3 kodeksu cywilnego. Kolizję obowiązywania norm prawnych w czasie regulują przepisy tzw. prawa międzyczasowego. Do tej kategorii wkodeksie cywilnymnależą przepisy przechodnie zawarte w artykułach XXVI-LXIVustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny(Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) Stosownie do treściart. LIwymienionego aktu prawnego, do spraw spadkowych stosuje się prawo obowiązujące w chwili śmierci spadkodawcy, o ile przepisy prawa nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawieart. LII § 1omawianych przepisów przejściowych, do testamentów i odwołania testamentów, jak również do umów o zrzeczenie się dziedziczenia stosuje się, jeżeli chodzi o zdolność osób, o formę i o wady oświadczenia woli, prawo obowiązujące w chwili złożenia tych oświadczeń.
Stosownie doart. 922 § 1 k.c.prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisówksięgi czwartej kodeksu cywilnego. Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu (art. 926 § 1 k.c.). Zgodnie zart. 926 § 2 k.c.dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał nie chce lub nie może być spadkobiercą.
Jak wskazano wcześniej stosowanie do art. LI przepisów wprowadzających kodeks cywilny w zw. zart. 3 kcdo ustalenia spadkobiercówA. K. (3)stosuje się przepisy obowiązujące w chwili otwarcia spadku, czyli w chwili śmierci spadkodawcy, czyli obowiązujące w dniu 25 września 2012 r.
Zgodnie z art. 931 § 1 w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Nie budzi wątpliwości, że spadkodawca w chwili śmierci był rozwiedziony. Miał jedno dziecko –W. K., co do którego w dniu 26 kwietnia 2013 r. zostało złożone przez przedstawiciela ustawowego oświadczenie o odrzuceniu spadku. Oświadczenie o odrzuceniu spadku, zgodnie zart. 1015 § 1 kcmoże być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Nie wiadomo kiedy przedstawiciel ustawowy małoletniego dowiedział się o tytule powołania do spadku, jednakże wniosek do sądu rodzinnego o wyrażenie zgody na czynność przekraczającą zwykły zarząd majątkiem m dziecka został złożony 20 lutego 2013 r. (k. 3 akt III R.N., 181/13 Sądu Rejonowego dla Wrocławia Krzyków we Wrocławiu). Stosowne postanowienie ogłoszono dnia 22 marca 2013 r., a oświadczenie zostało złożone dnia 26 kwietnia 2013 r. Sąd podziela pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z dnia 28 września 2016 r.(III CSK 329/15,  OSNC 2017/5/6),  że od chwili złożenia do sądu opiekuńczego przez przedstawiciela ustawowego małoletniego spadkobiercy wniosku o zezwolenie na złożenie w jego imieniu oświadczenia o odrzuceniu spadku termin przewidziany wart. 1015 § 1 k.c.nie biegnie. Po uprawomocnieniu się postanowienia o udzieleniu zezwolenia przedstawiciel ustawowy małoletniego powinien złożyć to oświadczenie bezzwłocznie, chyba że wskazany termin, uwzględniając czas trwania postępowania opiekuńczego, jeszcze nie upłynął; wtedy złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku może nastąpić w dowolnej chwili, przed upływem sześciu miesięcy od dowiedzenia się przez przedstawiciela ustawowego o tytule powołania małoletniego. Zestawienie dat – otwarcia spadku, złożenia przezI. S.wniosku o zezwolenie na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu małoletniego oraz daty złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku, Sąd uznał, że takie oświadczenie zostało złożone w terminie określonym wart. 1015 § 1 kc.Zgodnie zart. 1020 kcspadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.
Zgodnie zart.  932 § 1 kcw braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice. Wskazać jednak należy, że rodzice spadkodawcy w dniu 13 sierpnia 2013 r. złożyli oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym. Złożenie przez nich oświadczeń o odrzuceniu spadku nastąpiło na skutek wniosku skierowanego do Sądu, który został złożony w dniu19 kwietnia 2013 r. Wniosek taki został złożony jeszcze przed złożeniem oświadczenia o odrzuceniu spadku przez małoletniegoW. K.. Termin, o którym mowa wart. 1015 § 1 kcrozpoczął bieg dla rodziców zmarłego w dniu dowiedzenia się przez nich o oświadczeniu złożonym przez małoletniegoW.kruka. Jako, że rodzice spadkobiercy złożyli wniosek o przyjęcie od nich oświadczenia jeszcze przed złożeniem oświadczenia przez małoletniego, to jest oczywiste, ze dochowali określonego wart. 1015 § 1 kc.Zresztą pomiędzy złożeniem oświadczenia przez małoletniego syna a złożeniem oświadczenia przez rodziców zmarłego nie upłynęło 6 miesięcy.
Zgodnie zart. 932 § 4 kcjeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych. Zmarły miał brataM., który jednak złożył oświadczenie odrzuceniu spadku razem z rodzicami zmarłego. Wszelkie rozważania dotyczące zachowanie terminu przez rodziców spadkobiercy, są również aktualne dlaM. K. (1). Zgodnie zart. 932 § 5 kcjeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy. Skoro złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku jest równoznaczne z niedożyciem otwarcia spadku, to w sytuację prawnąM. K. (1)wstąpiła jego dzieciJ.iW.. Oświadczenie w imieniu dzieci zostało złożone 28 stycznia 2014 r. , zatem jeszcze przed upływem terminu sześciu miesięcy od złożenia oświadczenia przez markaK., zatem termin określony wart. 1015 § 1 kczostał zachowany dla małoletnich i spadek został przez nich skutecznie odrzucony.
Zgodnie zart. 934 § 1 kcw braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy; dziedziczą oni w częściach równych. Niesporne jest, że dziadkowie spadkodawcy zmarli przed otwarciem spadku. Zgodnie z§ 2tego przepisu jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału spadku między zstępnych spadkodawcy. Zgodnie z§ 3w braku zstępnych tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych. Skoro przepisart. 934 § 2 kcposługuje się pojęciem zstępnych dziadków, to może tu chodzić tylko i wyłączenie o rodzeństwo rodziców spadkobiercy. Matka spadkodawcy nie miała rodzeństwa, natomiast siostrą ojca spadkodawcy byłaH. O., która zmarła dnia 5 sierpnia 2015 r. Bezspornym jest to, żeH. O.nie złożyła oświadczenia o odrzuceniu spadku poA.K.. Termin do złożenia przez nią takiego oświadczenia mógł zacząć biec w momencie dowiedzenia się przez nią o złożeniu oświadczeń o odrzuceniu spadku przezZ. K.,J. K. (1)iM. K. (1). Postępowanie dowodowe wykazało jednak, żeH. O.nigdy nie dowiedziała się o tym, że może być spadkobiercąA. K. (3). Nie została o tym poinformowana ani przezZ. K.aniJ. K. (1)– w tym zakresie Sąd dał wiarę zeznaniom uczestników, ani przez Sąd w trybieart. 643 kpc. Nie wynika to przede wszystkim z analizy akt I Ns 301/13. SkoroH. O.nie wiedziała o tym, że może być spadkobiercąA. K. (3)to termin dla niej na złożenie oświadczenia nie zaczął w ogóle biec. W takim przypadku znajduje zatasowanieart. 1017 kc, zgodnie z którym jeżeli przed upływem terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku spadkobierca zmarł nie złożywszy takiego oświadczenia, oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone przez jego spadkobierców. Termin do złożenia tego oświadczenia nie może się skończyć wcześniej aniżeli termin do złożenia oświadczenia co do spadku po zmarłym spadkobiercy.
Sąd podziela wyrażany w doktrynie pogląd (E. Skowrońska-Bocian, J. Wierciński [w:] J. Gudowski (red.),Kodeks cywilny. Komentarz. Tom VI. Spadki, wyd. II, Opublikowano: WKP 2017, teza 3-5 komentarza do art. 1017 kc, LEX), żewysoce problematyczna jest kwestia terminu do złożenia takiego oświadczenia przez transmitariusza. Artykuł 1017 zdanie drugie stanowi jedynie, że termin do złożenia oświadczenia dla transmitariusza nie może się skończyć wcześniej niż termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku po transmitencie. Nie jest natomiast jasne, kiedy rozpoczyna bieg termin do złożenia oświadczenia przez transmitariusza co do spadku po spadkodawcy transmitenta. Można przy tym wyróżnić dwie sytuacje: 1) kiedy transmitent przed śmiercią dowiedział się o tytule swego powołania oraz 2) kiedy transmitent zmarł, zanim dowiedział się o tytule swego powołania. Jeżeli transmitent dowiedział się o tytule swego powołania przed śmiercią, w stosunku do niego zaczął już biec termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Dla transmitariusza termin ten nie biegnie od nowa, lecz jedynie ulega przedłużeniu zgodnie z brzmieniem art. 1017 zdanie drugie. Za takim stanowiskiem przemawia ogólna zasada, zgodnie z którą spadkobierca wstępuje w sytuację prawną spadkodawcy. Terminy zawite, których bieg rozpoczął się w stosunku do spadkodawcy, biegną nadal w stosunku do spadkobiercy. W odniesieniu do transmitariusza zasada ta ulega modyfikacji w ten sposób, że termin do przyjęcia lub odrzucenia spadku po spadkodawcy transmitenta ulega przedłużeniu. Z przepisu nie wynika, aby zaczynał on swój bieg od nowa. Termin zatem biegnie niezależnie od tego, czy i kiedy transmitariusz dowiedział się o tytule powołania transmitenta (tak B. Kordasiewicz (w:) System Prawa Prywatnego, t. 10. Prawo spadkowe, red. B. Kordasiewicz, Warszawa 2009, s. 443; J. Pietrzykowski (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, red. J.I. Bielski, J. Ignatowicz, J. Pietrzykowski, Z. Resich, Warszawa 1972, s. 1932; J.St. Piątowski, Prawo spadkowe. Zarys wykładu, Warszawa 2002, 152 i n.; inne stanowisko prezentuje J. Gwiazdomorski, Prawo spadkowe, Warszawa 1959, s. 63 i 93 oraz Prawo spadkowe, Warszawa 1990, s. 150; a także A. Kunicki, Odrzucenie spadku przez transmitariusza, NP 1963, nr 12, s. 1358). Jeżeli transmitent zmarł przed dowiedzeniem się o tytule swego powołania, a więc przed rozpoczęciem biegu terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku, dla transmitariusza bieg tego terminu rozpoczyna się w chwili, gdy dowiedział się o tytule powołania transmitenta. Warunkiem rozpoczęcia biegu tego terminu jest jednak wcześniejsze dowiedzenie się przez transmitariusza o tytule powołania go do dziedziczenia po transmitencie. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać należy, żeM. K. (2)iU. Ł.wiedziały o tytule powołania do spadku poH. O.. Z ich zapewnienia spadkowego wynika nawet, że na ich rzecz zostało sporządzone notarialne poświadczenie dziedziczenia. Jako, że, jak ustalono wcześniej,H. O.zmarła, nie dowiedziawszy się o swym powołaniu do dziedziczenia, to mogły one, działając jako jej spadkobierczynie, złożyć oświadczenia o odrzuceniu spadku poA. K. (3)w terminie 6 miesięcy od dowiedzenia się o powołaniu do spadku transmitenta..M. K. (2)dowiedziała się o takim powołaniu dnia 7 lipca 2017 r., (k. 124), aU. Ł.w dniu 13 lipca 2017 r. (k. 124), zatem od tych dat należy liczyć termin do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniuH. O.. Oświadczenie takie zostatało złożone w dniu 8 listopada 2017 r. a więc z zachowaniem terminu określonego wart. 1015 § 1 kc.Dopiero z tą datą zaczął biec termin do złożenia oświadczeń w przedmiocie przyjęcia bądź odrzucenia spadku przezM. K. (2)iU. Ł.. Ich zstępnych. Sąd podziela bowiem pogląd wyrażony przez Sąd najwyższy w uchwale z dnia 19 października 2018 r. (III CZP 36/18), że Złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku przez osobę, w stosunku do której nie rozpoczął jeszcze biegu termin określony wart. 1015 § 1 k.c., jest bezskuteczne. Bezskuteczne są zatem oświadczania o odrzuceniu spadku składane przezM. K. (2),Ł. K.,A. K. (1), małoletniąA. K. (2), iU. Ł.złożone przed 8 listopada 217 r., natomiast skuteczne są oświadczenia złożone przez te osoby po tej dacie. Jako, że oświadczenie te zostały złożone przed upływem terminu 6 miesiecy od 8 listopada 2017 r., to Sąd uznał, zeM. K. (2),Ł. K.,A. K. (1),A. K. (2),U. Ł., małoletniaJ. Ł.skutecznie odrzucili spadek. Co prawdaA. K. (2)jest już osobą pełnoletnią, ale w jej przypadku pozostaje w mocy oświadczenia o odrzuceniu spadku złożone przez jej przedstawiciela ustawowego.
Zgodnie zart. 935 kcw braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. Jeżeli ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić albo ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą, spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu. Jako, że wszyscy znani spadkobiercy ustawowi złożyli skutecznie oświadczenia o odrzuceniu spadku, Sąd stwierdził, że na podstawie tego przepisu spadek nabyło MiastoP.jako gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkobiercy.
Jako uczestnik postępowania została wskazanaJ. K. (2)– żonaM. K. (1)- brata spadkodawcy. Nie jest ona jednak spadkobiercąA. K. (3)na podstawie żadnego z powołanych przepisów.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 520 § 1 kpcobciążając nimi wnioskodawcę i uczestników w zakresie poniesionym.
SSR Mariusz Gotowski