Sąd Okręgowy w Częstochowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 376/17
Data wyroku: 2018-01-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marek Przysucha
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 50a ust. 1, art. 50d ustawy o emeryturach i rentach z FUS
Teza: kwestia zaliczania w wymiarze półtorakrotnym okresu pracy górniczej wykonywanej poza granicami kraju

Sygn. akt IV U 376/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 stycznia 2018 r.
Sąd Okręgowy/Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie
Wydział IV
w składzie:
Przewodniczący SSO Marek Przysucha
Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Kłosowicz
po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2018 r. w Częstochowie
sprawyM. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wC.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaM. M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wC.
z dnia 15 lutego 2017 r. Nr(...)

oddala odwołanie
Sygn. akt IV U 376/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 15 lutego 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwC.odmówił ubezpieczonemuM. M.prawa do emerytury górniczej. Odwołując się do treści art. 50a ustawy o emeryturach i rentach z FUS organ rentowy wskazał, iż na podstawie przedłożonych dokumentów uznał za udowodnione 24 lata i 24 dni pracy górniczej łącznie z okresami pracy równorzędnej, w tym 17 lat,9 miesięcy i 1 dzień pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1 ustawy. Ponieważ ubezpieczony nie udowodnił 25-letniego okresu pracy górniczej brak jest podstaw prawnych do przyznania emerytury górniczej. Jednocześnie organ rentowy wyjaśniał, iż zostały uwzględnione okresy pracy górniczej w wymiarze: 5 lat i 2 miesięcy liczone po 1,5 oraz12 lat i 7 miesięcy liczone po 1,8. Na uwzględnione okresy złożyły się okresy od 1 lutego 1980r. do 16 czerwca 1981r. oraz od 29 września 1981r. do 20 lutego 1999r. z wyłączeniem okresów nieskładkowych, których nie uwzględnia się do prawa do emerytury górniczejw ilości 1 roku i 15 dni.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył ubezpieczony. Wnosił o jej zmianęi przyznanie prawa do emerytury. Domagał się uwzględnienia w wymiarze półtorakrotnym okresu pracy wKopalni (...)naW.od 30 września 1986r. do 17 stycznia 1988r. (1 rok, 3 miesiące i 18 dni) oraz wKWK (...)od 1 lutego 1980r. do 16 czerwca 1981r. (1 tok, 1 miesiące i 1 dni). Argumentował, iż okresy te winny zostać doliczone do okresu pracy górniczej ubezpieczonego w wymiarze półtorakrotnym nawet jeśli brak wśród akt rentowych ubezpieczonego ewidencji dniówek przepracowanych pod ziemią bezpośrednio w przodku w tych okresach. W razie takiego braku zasadnym byłoby przeliczenie i doliczenie okresu faktycznie przepracowanego w Kopali(...)orazKWK (...). Zsumowanie okresu pracy ubezpieczonego w powyższych zakładach pracy (łącznie ok. 18 lat i 9 miesięcy) oraz okresu pracy uwzględnianego w wymiarze półtorakrotnym (dniówki przepracowane od ziemią bezpośrednio w przodku) daje ponad25- letni okres pracy górniczej ubezpieczonego.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
M. M.urodził się (...)Ubezpieczony od 1 lipca 1999r. uprawniony jest do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, którą przyznano do31 grudnia 2018r. W dniu 13 stycznia 2016r. odwołujący wystąpił z wnioskiem o emeryturę górniczą. Ubezpieczony nie przystąpił do Otwartego Funduszu Emerytalnego. Decyzją z dnia 19 stycznia 2016r. organ rentowy odmówił mu prawa do emerytury górniczej, ponieważ nie udowodnił 25-letniego okresu pracy górniczej. ZUS wskazał, iż za udowodnione uznał 24 latai 24 dni pracy górniczej łącznie z okresami pracy równorzędnej, w tym 17 lat, 9 miesięcyi 1 dzień pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1 ustawy.
W dniu 1 lutego 2017r. ubezpieczony ponownie wystąpił z wnioskiem o emeryturę górniczą. Wnosił przy tym o wskazanie okresów, które zostały zaliczone do emerytury. ZUS, uznał za udowodnione 24 lata i 24 dni pracy górniczej łącznie z okresami pracy równorzędnej, w tym 17 lat, 9 miesięcy i 1 dzień pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1 ustawy. Na udowodnione okresy pracy górniczej w rozumieniu art. 50c ust. 1 ustawy złożyły się okresy od 1 lutego 1980r. do 16 czerwca 1981r. (1 rok, 4 miesiące i 16 dni)wKWK (...)wB.oraz od 29 września 1981r. do 20 lutego 1999r.wPrzedsiębiorstwie (...) S.A.C., w tym okres pracy górniczej od 30 września 1986r. do 17 stycznia 1988r. wKopalni (...)naW.(w wymiarze 16 lat, 4 miesiące 14 dni po wyłączeniu okresów niezdolności do pracyw łącznej ilości 1 roku i 15 dni).M. M.w okresie zatrudnieniawPrzedsiębiorstwie (...) S.A.wC.przepracował łącznie 3347 dniówek pod ziemią, z tego w okresie od 29 września 1981r. do 29 września 1986r. - 1152 dniówek (tj. 4 lata, 4 miesiące i 8 dni), w okresie 18 stycznia 1988r. do 30 czerwca 1994r.-1404 dniówek (tj. 5 lat, 3 miesiące i 19 dni), w okresie 1 lipca 1994r. do 31 marca 1998r.- 790 dniówek, (tj. 2 lata, 11 miesięcy i 20 dni). Okresy te stanowią łącznie 12 lat, 7 miesięcy, 17 dni i z tych okresów ½ wynosi 6 lat, 3 miesiące i 24 dni, która to wartość podlega uwzględnieniu do stażu pracy górniczej, co daje łącznie 24 lata i 24 dni pracy górniczej. Organ rentowy obliczając okres pracy górniczej nie zaliczył w wymiarze półtorakrotnym okresu pracy górniczej wykonywanej pod ziemią od 1 lutego 1980r. do 16 czerwca 1981r.wKWK (...)wB.oraz od 30 września 1986r. do 17 stycznia 1988r. wKopalni (...)naW..
Ubezpieczony w okresie od 1 lutego 1980r. do 16 czerwca 1981r. był zatrudnionyw pełnym wymiarze czasu pracy wKWK (...)wB.na stanowisku młodszego górnika pod ziemią.
dowód: akta ZUS, dokumentacja osobowo-płacowa ubezpieczonego w okresu pracywKWK (...)wB., aneksy do umowy o pracę za okres pracy wKopalni (...)naW.(k. 30 akt) oraz wyjaśnienia ubezpieczonego (k. 31-31v akt).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Ubezpieczony wnosił o przyznanie prawa do emerytury górniczej. Należało zatem rozważyć jego uprawnienia w tym zakresie pod kątem wszelkich przepisów możliwych do zastosowania w tym zakresie.
Zgodnie zart. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r.o zmianieustawy o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz ustawy - Karta Nauczyciela (Dz. U.z 2005r. Nr 167, poz. 1397 ze zm.) osobom, które do dnia 31 grudnia 2008 r. spełniły warunki do emerytury górniczej określone w art. 34 lub w art. 48-49 ustawy, o której mowa w art. 1,w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2006 r., przysługuje górnicza emerytura na warunkach określonych w tych przepisach.
W myśl art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm. – brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2006r.) górnicza emerytura przysługuje pracownikowi urodzonemu przed dniem 1 stycznia 1949 r., który spełnia łącznie następujące warunki:

1
ukończył 55 lat życia;

2
ma okres pracy górniczej wynoszący łącznie z okresami pracy równorzędneji okresami zaliczalnymi do pracy górniczej co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 5 lat pracy górniczej określonej w art. 36 ust. 1.

Wiek emerytalny wymagany od pracowników: kobiet mających co najmniej 20 lat,a mężczyzn co najmniej 25 lat pracy górniczej, równorzędnej i okresów zaliczalnych do pracy górniczej, w tym co najmniej 15 lat pracy górniczej, o której mowa w art. 36 ust. 1, wynosi 50 lat (ust. 2).
Art. 48 ust. 1 stanowił, iż prawo do górniczej emerytury, bez względu na wiek i zajmowane stanowisko, przysługuje pracownikom urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r., którzy pracę górniczą wykonywali pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres wynoszący co najmniej 25 lat, z uwzględnieniem ust. 2 i 3 i z zastrzeżeniem art. 49.
Na mocy art. 49 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy prawo do emerytury górniczej,o której mowa w art. 34 lub 48, przysługuje pracownikom urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r., jeżeli spełniają łącznie następujące warunki:

1
nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego;

2
warunki do uzyskania emerytury określone w tych przepisach spełnią do dnia 31 grudnia 2006 r.;

3
nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy.

W warunkach niniejszej sprawy nie ulegało jednak wątpliwości, że ubezpieczony do 31 grudnia 2008r. nie osiągnął wieku 50 lat.
W tych okolicznościach jego uprawnienia należało rozpatrywać na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Zgodnie zart. 50a ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2017r., poz. 1383) górnicza emerytura przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1
ukończył 55 lat życia;

2
ma okres pracy górniczej wynoszący łącznie z okresami pracy równorzędnej co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 10 lat pracy górniczej określonej w art. 50c ust. 1;

3
nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wnioseko przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.

Przy ustalaniu prawa do emerytury górniczej uwzględnia się okresy pracy górniczeji pracy równorzędnej z pracą górniczą, będące okresami składkowymi lub nieskładkowymiw rozumieniu ustawy, z tym że okresy pracy górniczej i pracy równorzędnej z pracą górniczą uwzględnia się, jeżeli praca ta wykonywana była co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy (art. 50b).
Przy czym należy wyjaśnić, iż okresy pracy górniczej i równorzędne są okresami składkowymi. Okresem nieskładkowym jest tylko okres, o którym mowa w art. 50e, tj. niezdolności do pracy z tytułu wypadku przy pracy albo z tytułu choroby zawodowej, za które wypłacone zostało wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy albo świadczenie rehabilitacyjne(por. komentarz do art. 50(b) [w:] Prawo do emerytury. Komentarz do ustaw z orzecznictwem autorstwa K. Jankowskiej, I. Jędrasik-Jankowskiej, LexisNexis, 2011).
W myśl art. 50c ust. 1 pkt 1 za pracę górniczą uważa się zatrudnienie pod ziemiąw kopalniach węgla.
Okresy pracy górniczej wymienionej w ust. 1 pkt 1-4 wykonywanej za granicą traktuje się na równi z okresami takiej pracy wykonywanej w kraju, jeżeli spełnione są warunki określonew ustawie, wymagane do uwzględnienia tych okresów pracy przy ustalaniu prawa do świadczeń (ust. 4).
Zgodnie z art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury pracownikom zatrudnionym pod ziemią oraz w kopalniach siarki lub węgla brunatnego zalicza się w wymiarze półtorakrotnym następujące okresy pracy na obszarze Państwa Polskiego w przodkach bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych.
W warunkach niniejszej sprawy ubezpieczony osiągnął wiek 55 lat w dniu 23 sierpnia 2016r. Nie jest członkiem OFE. Wykazał również ponad 10-letni okres pracy górniczej określonej w art. 50c ust. 1 ustawy. Sporne było czy ubezpieczony legitymuje się 25-letnim okresem pracy górniczej i równorzędnej.
Istota sporu sprowadzała się do zbadania czy istnieją podstawy do uwzględnienia do stażu pracy w wymiarze półtorakrotnym okresy pracy górniczej uwzględnionej w wymiarze „pojedynczym” od 1 lutego 1980r. do 16 czerwca 1981r. wKWK (...)wB.oraz od 30 września 1986r. do 17 stycznia 1988r. wKopalni (...)naW..
Wskazać zatem należy, iż art. 50c ust. 4 ustawy pozwala na traktowanie na równi z okresami pracy górniczej wykonywanej w kraju okresów pracy górniczej wykonywanej za granicą. Dotyczy to jednak tylko prac górniczych wymienionych w art. 50c ust. 1 pkt 1–4. Innymi słowy okresy górniczej wykonywanej za granicą podlegają wliczeniu do okresów pracy górniczej uwzględnianej w wymiarze „pojedynczym”. Nieco inaczej wygląda jednak sytuacja w przypadku uwzględniania okresów pracy górniczej w wymiarze półtorakrotnym, albowiem zgodnie z dyspozycją art. 50d ust. 1 ustawy zaliczeniu w wymiarze półtorakrotnym podlegają wyłącznie okresy pracy na obszarze Państwa Polskiego.
W tych okolicznościach brak jest podstaw do uwzględnienia okresu pracy górniczej od 30 września 1986r. do 17 stycznia 1988r. wKopalni (...)naW.w wymiarze półtorakrotnym.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż nawet gdyby uznać, że faktycznie istniałaby taka prawna możliwość, to ubezpieczony nie wykazał ilości dniówek zjazdowych w tym okresie. Brak jest dokumentacji ubezpieczonego z tego okresu. Z kolei możliwość odtwarzania ilości takich dniówek zjazdowych w oparciu o takie dane dotyczących innych pracowników, mając na uwadze indywidualny charakter stosunku pracy każdegoz pracowników, wydaje się wątpliwa. Ponadto wniosek dowodowy ubezpieczonego w tym zakresie należy ocenić jako spóźniony.
Odnośnie natomiast okresu od 1 lutego 1980r. do 16 czerwca 1981r. wKWK (...)wB.Sąd sięgnął do dokumentacji osobowo-płacowej ubezpieczonego z tego okresu. Brak jest w tej dokumentacji informacji o dniówkach zjazdowych, w kartotece wynagrodzeń ubezpieczonego podane są jedynie dniówki robocze, które jednak nie musiały pokrywać się z dniówkami zjazdowymi. Przyjmując jednak, iż ilość dniówek roboczych jest zbieżna z ilością dniówek zjazdowych to wówczas za 1980r. ubezpieczony wykazałby 200 dniówek, a za 1981r. – 100 takich dniówek.
W myśl§ 31 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz. U.z 2011r. Nr 237, poz. 1412) przy obliczaniu okresu składkowego i nieskładkowego dodaje się, osobno dla każdego z tych okresów, poszczególne lata, miesiące i dni. Okresy niepełnych miesięcy oblicza się w dniach. Sumę dni zamienia się na miesiące, przyjmując za miesiąc 30 dni kalendarzowych; sumę miesięcy zamienia się na lata, przyjmując pełne 12 miesięcy za jeden rok. Jeżeli w zaświadczeniu stwierdzającym okresy zatrudnienia są podane dniówki robocze, a nie okresy zatrudnienia, sumę dni zamienia się na miesiące, przyjmując za miesiąc 22 dni robocze, a za okresy przed dniem 1 stycznia 1981 r. - 25 dni roboczych.
Stosując powyższe zasady ubezpieczony udowodniłby w 1980r. – 8 miesięcy pracy górniczej, o której mowa w art. 50d ust.1 pkt 1 ustawy, tj. 200 dniówek : 25 dni roboczych. Z kolei za 1981r. udowodniłby 4 miesiące i 12 dni takiego stażu, tj. 100 dniówek : 22 dni roboczych (co daje 4 pełne miesiące, czyli 88 dni oraz pozostałe 12 dni). Okresy te łącznie stanowią zatem 1 rok i 12 dni. Oznacza to, iż dodatkowo, z racji półtorakrotnego wymiaru podlegałoby uwzględnieniu 6 miesięcy i 6 dni.
Dodanie tego okresu do uwzględnionego stażu pracy górniczej w wymiarze 24 lata i 24 dni pozwalałoby maksymalnie na wykazanie 24 lat i 7 miesięcy pracy górniczej.
W konsekwencji uznając zaskarżoną decyzję za prawidłową Sąd, na podstawie wyżej powołanych przepisów orazart. 47714§ 1 k.p.c., oddalił odwołanie ubezpieczonego.