Sąd Okręgowy w Białymstoku
VIII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VIII Ka 532/18
Data wyroku: 2018-11-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Kamiński
Słowa kluczowe: Wykroczenie
Podstawa prawna: art. 96§3 k.w.
Teza: W sytuacji gdy doręczenie żądania, o którym mowa w art. 78 ust. 4 p.r.d., nastąpiło w trybie art. 132§2 k.p.k. w zw. z art. 38§1 k.p.w., trzeba oddzielić procesowy aspekt doręczenia pisma, którego skuteczność opiera się na domniemaniu, od materialnoprawnych podstaw odpowiedzialności, których domniemywać nie można.

Sygn. akt VIII Ka 532/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 listopada 2018 r.
Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący – Sędzia SO Krzysztof Kamiński
Protokolant Iwona Ostaszewska
po rozpoznaniu w dniu 06.11.2018 r., z udziałem oskarżyciela publicznego –S. K.ze Straży Miejskiej wB., sprawyM. M.obwinionego o czyn z art. 96§3 k.w. na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego – Komendanta Straży Miejskiej wB.od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 11 czerwca 2018 r. (sygn. akt XIII W 574/18):
I. Zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy.
II. Kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
M. M.został obwiniony o to, że będąc właścicielem pojazdu markiK.onr rej. (...)na żądanie funkcjonariusza Straży Miejskiej wB.w okresie od dnia 21.07.2017 r. do dnia 02.08.2017 r., wbrew obowiązkowi, nie udzielił wiadomości co do tożsamości osoby, której powierzył do używania ww. pojazd w dniu 24.06.2017r. o godz. 18:05 naul. (...)wB., tj. o wykroczenie z art. 96§3 k.w.
Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 11 czerwca 2018 roku w sprawie o sygn. akt XIII W 574/18:

1
ObwinionegoM. M.uniewinnił od popełnienia zarzucanego mu czynu.

2
Kosztami procesu obciążył Skarb Państwa.

Apelację od powyższego wyroku wniósł oskarżyciel publiczny – Komendant Straży Miejskiej wB..
Na podstawieart. 103§1 i §2 k.p.w.,art. 105§1 k.p.w.orazart. 109 k.p.w.zaskarżył powyższy wyrok w całości na niekorzyść obwinionegoM. M..
Wyrokowi temu zarzucił na podstawieart. 109§2 k.p.w.w związku zart. 438 pkt 2 i 3 k.p.k.:
1. obrazęart. 167 k.p.k., poprzez nieuznanie przez Sąd, że doręczenie dokonane w trybie określonym we wskazanym wyżej artykule, jest nieskuteczne względem obwinionegoM. M.;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający istotny wpływ na jego treść, polegający na bezpodstawnym uznaniu, iż fakt odebrania wezwania obligującego właściciela/użytkownika pojazdu do wskazania osoby prowadzącej/użytkującej pojazd, opisany w wezwaniu odebranym przez ojca obwinionego, skutkuje brakiem odpowiedzialności w tym przypadku właściciela pojazduM. M., do którego było kierowane wezwanie ze względu na fakt, iż brak jest dowodu na to, że powziął on wiadomość o ciążącym na nim zobowiązaniu do udzielenia odpowiedzi, gdy tymczasem fakt zobowiązujący ojca obwinionego do odbierania i przekazania korespondencji wynikał z jego upoważnienia przez syna, a więc w takiej sytuacji obwiniony winien ponosić odpowiedzialność za skutki doręczenia wezwania.
Apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zgodnie zart. 109§2 k.p.w.w zw. zart. 437§2 k.p.k.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Wbrew wywodom apelującego kontrola instancyjna nie potwierdziła, by postępowanie w niniejszej sprawie było obarczone uchybieniami, które mogłyby mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku. W szczególności Sąd pierwszej instancji poczynił ustalenia faktyczne w oparciu o całokształt zgromadzonego oraz ujawnionego w toku rozprawy głównej materiału dowodowego (art. 410 k.p.k.w zw. zart. 82§1 k.p.w.), który ocenił z poszanowaniem reguł wynikających zart. 4 k.p.k.i7 k.p.k.(w zw. zart. 8 k.p.w.).
Odnosząc się wprost do zarzutów zawartych w środku odwoławczym, przede wszystkim ewidentnie chybiony jest zarzut obrazyart. 167 k.p.k.i to z dwóch zasadniczych powodów. Po pierwsze, przepis ten (w brzmieniu: „Dowody przeprowadza się na wniosek stron albo z urzędu”) reguluje kwestie związane z inicjatywą dowodową, a nie doręczaniem pism procesowych. Po drugie, nie ma on zastosowania w procedurze wykroczeniowej. Jego odpowiednikiem wk.p.k.jest przepis zawarty wart. 39§1 k.k.w.W tej sytuacji właściwą podstawą omawianego zarzutu winno być naruszenie przez Sąd pierwszej instancjiart. 132§2 k.p.k.(w zw. zart. 38§1 k.p.w.), który reguluje kwestie związane z tzw. doręczeniem zastępczym.
Przechodząc domeritumomawianego zarzutu, istotą problemu jest to, czy w realiach niniejszej sprawy, można przyjąć konstrukcję, jak określił to Sąd pierwszej instancji, „automatyzmu domniemania skutecznego doręczenia”. W sytuacji gdy doręczenie żądania, o którym mowa wart. 78 ust. 4p.r.d., nastąpiło w trybieart. 132§2 k.p.k.w zw. zart. 38§1 k.p.w., trzeba oddzielić procesowy aspekt doręczenia pisma, którego skuteczność opiera się na domniemaniu, od materialnoprawnych podstaw odpowiedzialności, których domniemywać nie można.
Przypomnieć należy, że odpowiedzialność za czyn z art. 96§3 k.w. ponosi ten, kto wbrew obowiązkowi nie wskaże na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, oznacza to, że po stronie osoby zobowiązanej musi istnieć świadomość żądania udzielenia takiej informacji. Zgodnie z zasadą ciężaru dowodu, obowiązek udowodnienia tej okoliczności spoczywa na oskarżycielu, zaś zasadą domniemania niewinności wyłącza – o czym już wspomniano – możliwość domniemania świadomości wypełnienia znamion czynu z art. 96§3 k.w.
Odnosząc się wprost do drugiego zarzutu apelacyjnego, zauważyć należy, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, jest – jak wynika z uzasadnienia środka odwoławczego – pochodną odmiennej oceny dowodów. Dlatego przypomnieć trzeba, że obdarzenie wiarą jednych dowodów oraz odmówienie tej wiary innym, jest prawem sądu, który zetknął się z tymi dowodami bezpośrednio i pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k.(w zw. zart. 8 k.p.w.), jeżeli zostało poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego, jest zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto zostało wyczerpująco i logicznie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku.
W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd pierwszej instancji wszystkie ww. wymogi spełnił, a apelacja, mająca charakter zdecydowanie polemiczny, nie dostarczyła przekonujących argumentów, które mogłyby w jakikolwiek sposób podważyć przekonanie Sądu Okręgowego o trafności toku rozumowania Sądu Rejonowego, przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W szczególności Sąd Rejonowy wnikliwie i wszechstronnie ocenił wszystkie zgromadzone w sprawie dowody, a zwłaszcza zeznaniaJ. M.oraz wyjaśnieniaM. M., w tym przez pryzmatart. 5§2 k.p.k.(w zw. zart. 8 k.p.w.). Przyjęta w tym zakresie ocena, zasługująca na aprobatę, nie wymaga powtórnego jej przytaczania.
W tym stanie rzeczy, za bezzasadny należy uznać zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, będący pochodną odmiennej oceny dowodów, dokonanej przez apelującego, której Sąd Okręgowy w żadnej części nie podziela. Zarzut ten mógłby być uznany za zasadny w razie wykazania, że oceny i wnioski wyprowadzone przez Sąd pierwszej instancji z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego nie odpowiadały prawidłowości logicznego rozumowania. Apelacja oskarżyciela publicznego takich wymogów jednak nie spełnia, a istota omawianego zarzutu sprowadza się do lansowania wersji zdarzenia, opartej na domniemaniach wynikających z subiektywnej oceny dowodów, wbrew ich rzeczywistej wymowie.
Reasumując, ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie zawiera oczywistych błędów natury faktycznej bądź logicznej i tym samym pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k.Efektem dokonanej przez Sąd pierwszej instancji prawidłowej oceny dowodów są ustalenia faktyczne, które z całą pewnością nie naruszają zasad prawidłowego rozumowania.
Zgromadzone w sprawie dowody nie dają wystarczających podstaw do przyjęcia, iż obwinionyM. M.miał świadomość żądania udzielenia informacji, o której mowa wart. 96§3k.w. Zważywszy, że wykroczenie to można popełnić wyłącznie z winy umyślnej, jedynym możliwym rozstrzygnięciem – w aspekcieart. 5§2 k.p.k.– było uniewinnienie go popełnienia zarzucanego mu czynu.  Dlatego należało orzec, jak w pkt. I sentencji niniejszego wyroku.
O kosztach procesu za postępowanie odwoławcze orzeczono na mocyart. 119 k.p.w.w zw. zart. 636§1 k.p.k.

Krzysztof Kamiński