Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I AGa 165/18
Data wyroku: 2018-11-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Hanna Nowicka de Poraj, Jan Kremer, Marek Boniecki
Słowa kluczowe: Pozbawienie wykonalności
Podstawa prawna: art. 840 kpc

Sygn. akt I AGa 165/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 listopada 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Jan Kremer (spr.)

Sędziowie:

SSA Hanna Nowicka de Poraj
SSA Marek Boniecki

Protokolant:

sekr. sądowy Krzysztof Malinowski

po rozpoznaniu w dniu 30 października 2018 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
wK.
przeciwko(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością
wK.
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt IX GC 338/16
1. zmienia zaskarżony wyrok i nadaje mu treść:

    „I. pozbawia wykonalności tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego z dnia 13 sierpnia 2010 r., sporządzonego przed notariuszemA. C.(Rep.(...)), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Okręgowego w Krakowie Wydział II Cywilny Odwoławczy z dnia 19 grudnia 2014 r. (sygn. akt(...)) w zakresie obowiązku objętego punktem V tego aktu notarialnego, z ograniczeniem odpowiedzialności dłużnika do kwoty 1.984.958,88 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 19 marca 2013 r. do dnia zapłaty w części, tj. ponad kwotę 1.533.291,00 zł (jeden milion pięćset trzydzieści trzy tysiące dwieście dziewięćdziesiąt jeden złotych) z ustawowymi odsetkami liczonymi od tej kwoty od dnia 24 marca 2016 r. do dnia zapłaty i z kosztami postępowania;

II. w pozostałym zakresie oddala powództwo;
III. zasądza od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kwotę 7.217 zł (siedem tysięcy dwieście siedemnaście złotych) tytułem kosztów procesu;
IV. nakazuje ściągnięcie od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 22.584,00 zł (dwadzieścia dwa tysiące pięćset osiemdziesiąt cztery złote) tytułem części kosztów sądowych, od uiszczenia których strona powodowa była zwolniona.;
2. w pozostałej części apelację oddala;
3. zasądza od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kwotę 8.100 zł (osiem tysięcy sto złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.
SSA Hanna Nowicka de Poraj  SSA Jan Kremer   SSA Marek Boniecki
Sygn. akt I AGa 165/18

UZASADNIENIE
Postępowanie sądowe w sprawie zostało zainicjowane w dniu 11 kwietnia 2016 r. wniesieniem przez stronę powodową(...)sp. z o.o. wK.pozwu przeciwko stronie pozwanej(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wK.którym powódka domagała się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego- postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z 19 grudnia 2014 r. (sygn. akt(...)) o nadaniu klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu z 13 sierpnia 2010 r. (Rep.(...)) na rzecz strony pozwanej przeciwko stronie powodowej, na której rzecz przeszło zobowiązanie dłużnika(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wK., w zakresie objętym pkt. V tego aktu notarialnego, z ograniczeniem odpowiedzialności dłużnika do kwoty 1.984.958,88 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 19 marca 2013 r. do dnia zapłaty- ponad kwotę 679.435,64 zł, a także o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kosztów procesu. W trakcie postępowania rozszerzyła żądanie pozwu w ten sposób, że wnosiła o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności w całości.
W uzasadnieniu żądania strona powodowa podniosła, że zgodnie z ustaleniami stron strona powodowa spłacając kredyt w(...)Banku(...)z tytułu umowy o kredyt z 21 grudnia 2007 r. została zwolniona ze swojego długu względem strony powodowej. Ponadto stronie powodowej przysługiwało szereg wierzytelności na łączną kwotę 1.305.523,24 zł wynikających:

-

z tytułu pożyczki udzielonej stronie pozwanej na mocy umowy z 30 grudnia 2010 r., z której do zapłaty pozostała kwota 145.700 zł + odsetki;

z tytułu pożyczki udzielonej stronie pozwanej na mocy umowy z 1 września 2012 r. w wysokości 265.000 zł pozostałej do zapłaty wraz z odsetkami;

z tytułu roszczenia regresowego związanego z przekazaniem na rzecz(...)Banku(...)kwot w wysokości 170.000 zł i 300.000 zł z tytułu sprzedaży przez stronę powodowa dwóch mieszkań na rzeczK. K.iZ. S.w związku z poręczeniem kredytowym udzielonym stronie pozwanej przez stronę powodową;

z tytułu uiszczenia przez stronę powodową kwoty 130.000 zł na rzecz(...)Banku(...)(wierzyciela strony pozwanej) celem zwolnienia hipoteki na dwóch nieruchomościach;

z tytułu przekazanej na rzecz strony pozwanej kwoty 149.000 zł tytułem zaliczki na poczet nabycia nieruchomości; nigdy nie doszło do zawarcia umowy przyrzeczonej, wobec czego strona powodowa miała roszczenie o zwrot tej kwoty.

Ponadto strona pozwana dokonała cesji wierzytelności w zakresie kwoty 40.000 zł, wobec czego nie była już wierzycielem strony powodowej w tej wysokości.
Strona powodowa złożyła oświadczenie o potrąceniu wzajemnych wierzytelności, w wyniku czego wierzytelność strony pozwanej wyniosła 719.435,64 zł. Biorąc dodatkowo pod uwagę cesję wierzytelności w wysokości 40.000 zł wierzytelność strony pozwanej względem strony powodowej wyniosła 679.435,64 zł.
Strona pozwana zdawała sobie sprawę z wysokości wierzytelności, a pomimo tego złożyła wniosek o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu, a następnie złożyła wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Z tej przyczyny zostało wszczęte śledztwo w wyniku zawiadomienia strony powodowej.
W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa i o zasądzenie od strony powodowej na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu strona pozwana podniosła następujące okoliczności:

-

pożyczka udzielona w dniu 30 grudnia 2010 r. została spłacona;

pożyczka udzielona w dniu 1 września 2012 r. została rozliczona z wzajemna należnością;

wierzytelność w wysokości 470.000 zł została rozliczona poprzez potrącenie;

wierzytelność w wysokości 149.000 zł była nienależna;

wierzytelność strony pozwanej w wysokości 40.000 zł została faktycznie przelana i w związku z tym strona pozwana cofnęła w tym zakresie wniosek o wszczęcie egzekucji.

W piśmie przygotowawczym z dnia 28 września 2016 r. strona powodowa zakwestionowała stanowisko strony pozwanej zawarte w odpowiedzi na pozew. W uzasadnieniu strona powodowa podniosła m. in., że wbrew stanowisku strony pozwanej akt notarialny nie obejmował obowiązku zapłaty odsetek.
Ponadto uzasadniając rozszerzenie żądania pozwu strona powodowa podniosła, że przysługiwała jej kolejna wierzytelność względem strony powodowej w wysokości 699.250 zł z tytułu pożyczki udzielonej przezW. K. (1)stronie pozwanej, która to miała być przeznaczona na poczet podwyższenia kapitału zakładowego, do którego nigdy nie doszło. Wierzytelność została darowanaE. K., a następnie przelana ponownie na rzeczW. K. (1). Strona powodowa dokonała potrącenia tej wierzytelności z wierzytelnością strony pozwanej wynikającą z tytułu wykonawczego.
Strony w kolejnych pismach przedstawiały stanowiska i twierdzenia.
Strona pozwana przyznała w dniu 5 kwietnia 2017 r., że:

-

wierzytelność strony powodowej w wysokości 218.666,97 zł wynikająca z umowy pożyczki z 30 grudnia 2010 r. została potrącona z wierzytelnością strony pozwanej;

wierzytelność strony powodowej w wysokości 280.025,92 zł wynikająca z umowy pożyczki z 1 września 2012 r. została potrącona z wierzytelnością strony pozwanej;

wierzytelności strony powodowej z tytułu z tytułu wpłat dokonanych przezZ. S.iK. K.zostały w części potracone z wierzytelnością strony pozwanej;

wierzytelność strony powodowej w wysokości 149.130 zł z tytułu zaliczki uiszczonej na poczet zakupu nieruchomości została potrącona z wierzytelnością strony pozwanej,

przy czym strona pozwana dokonała każdorazowo zaliczenia „wpłat” w pierwszej kolejności na poczet odsetek naliczonych od jej wierzytelności. W konsekwencji w ocenie strony pozwanej była nadal wierzycielem strony powodowej na kwotę 1.745.138,17 zł.
Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 7 czerwca 2017 r. uwzględnił powództwo pozbawiając wykonalności tytuł wykonawczy ponad kwotę 962 524,27 zł, oddalił dalej idące żądanie i orzekł o kosztach.
Sąd Okręgowy ustalił że postanowieniem z 19 grudnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy (sygn. akt(...))- na skutek zażalenia- zmienił postanowienie Sądu Rejonowego dlaK.wK.w ten sposób,
że nadał klauzulę wykonalności tytułowi egzekucyjnemu- aktowi notarialnemu sporządzonemu w dniu 13 sierpnia 2010 r. wK.przed notariuszemA. C.(Rep.(...)) na rzecz(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wK.przeciwko(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wK., na której rzecz przeszło zobowiązanie dłużnika(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wK., w zakresie obowiązku objętego punktem V tego aktu notarialnego, z ograniczeniem odpowiedzialności dłużnika do kwoty 1.984.958,88 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 19 marca 2013 r. do dnia zapłaty.
(dowód:
Strona powodowa również była wierzycielem strony pozwanej, co wynikało z następujących okoliczności.
Strona powodowa udzieliła stronie pozwanej pożyczki w wysokości 553.000 zł na podstawie umowy z dnia 30 grudnia 2010 r. z terminem zwrotu do dnia 31 grudnia 2012 r. Strona pozwana częściowo spłaciła kapitał. Do zwrotu tytułem kapitału pozostała kwota 145.700 zł.
Strona powodowa udzieliła stronie pozwanej pożyczki w wysokości 265.500 zł na podstawie umowy z dnia 1 września 2012 r. z terminem zwrotu do dnia 31 sierpnia 2014 r.
Strona powodowa poręczyła spłatę kredytu udzielonego stronie pozwanej przez(...)Bank(...).
Dwóch nabywców nieruchomości od strony powodowej (K. K.iZ. S.) uiściło należną cenę nie na rzecz strony powodowej, ale na rzecz banku w celu spłaty (w imieniu strony powodowej) kredytu poręczonego przez stronę powodową, a zabezpieczonego m. in. hipotekami na sprzedawanych nieruchomościach:

-

K. K.wpłacił łącznie kwotę 120.000 zł,

Z. S.wpłacił łącznie kwotę 300.000 zł.

W dniu 14 marca 2012 r. strony zawarły w formie pisemnej przedwstępną umowę sprzedaży nieruchomości. Na poczet ceny strona powodowa uiściła zaliczkę w łącznej wysokości 149.130 zł. Strony nie zawarły umowy przyrzeczonej. W piśmie z dnia 27 lutego 2015 r. strona powodowa złożyła oświadczenie o odstąpieniu od umowy przedwstępnej.
W dniu 6 lutego 2015 r. strona powodowa wezwała stronę pozwaną do zapłaty kwoty w łącznej wysokości 851.200 zł w terminie 3 dni od daty doręczenia wezwania. Na kwotę 851.200 zł składały się:

-

kwota 145.700 zł wraz z odsetkami z tytułu umowy pożyczki z 30 grudnia 2010 r.,

kwota 235.500 zł wraz z odsetkami z tytułu umowy pożyczki z 1 września 2012 r.,

kwota 470.000 zł z tytułu wpłaty na rzecz(...)Banku(...)należności przezK. K.iZ. S..

W dniu 19 lutego 2015 r. strona powodowa złożyła oświadczenie o potrąceniu wierzytelności w wysokości 957.132,05 zł z wierzytelnością strony pozwanej w wysokości 1.984.958,88 zł wynikającą z opisanego wyżej tytułu wykonawczego. Na kwotę 957.132,05 zł składały się:

-

kwota 207.106,13 zł tytułem pożyczki udzielonej w dniu 30 grudnia 2010 r. (z odsetkami);

-

kwota 280.025,92 zł tytułem pożyczki udzielonej w dniu 1 września 2012 r (z odsetkami);

kwota 470.000 zł tytułem dokonanych wpłat na rzecz(...)Banku(...), w wyniku sprzedaży przez stronę powodowa dwóch mieszkań na rzeczK. K.iZ. S.w związku z poręczeniem kredytowym udzielonym stronie pozwanej przez stronę powodową.

W dniu 27 lutego 2015 r. strona powodowa wezwała stronę pozwaną do zapłaty kwoty w łącznej wysokości 308.391,19 zł w terminie 3 dni od daty doręczenia wezwania. Na kwotę 308.391,19 zł składały się:

-

kwota 149.130 zł tytułem zaliczki wpłaconej na poczet zakupu nieruchomości na podstawie umowy przedwstępnej z 14 marca 2012 r.,

kwota 130.000 zł tytułem zapłaty na rzecz(...)Banku(...)zalokal nr (...)przyul. (...)wK.,

kwota 29.261,19 zł tytułem odsetek za nieterminową spłatę pożyczki z 30 sierpnia 2010 r.

W dniu 18 marca 2015 r. strona powodowa złożyła oświadczenie o potrąceniu wierzytelności w wysokości 308.391,19 zł z wierzytelnością strony pozwanej w wysokości 1.984.958,88 zł wynikającą z opisanego wyżej tytułu wykonawczego. Na kwotę 308.391,19 zł składały się:

-

kwota 149.130 zł tytułem zaliczki wpłaconej na poczet zakupu nieruchomości na podstawie umowy przedwstępnej z 14 marca 2012 r.,

kwota 130.000 zł tytułem zapłaty na rzecz(...)Banku(...)zalokal nr (...)przyul. (...)wK.,

kwota 29.261,19 zł tytułem odsetek za nieterminową spłatę pożyczki z 30 sierpnia 2010 r.

W dniu 18 maja 2015 r. strona powodowa zawarła zA. P.iW. P.umowę, na podstawie której przelała na ich rzecz część wierzytelności w zakresie kwoty 40.000 zł, a wynikającej z tytułu wykonawczego wydanego na jej (opisanego powyżej).
W. K. (1)udzielił stronie pozwanej pożyczki, z której do zwrotu pozostała kwota 699.250 zł.
W dniu 21 listopada 2007 r. na nadzwyczajnym zgromadzeniu wspólnikówspółki (...) sp. z o.o.podjęto m. in. uchwałę o wyrażeniu zgody na podwyższenie kapitału zakładowego spółki w drodze konwersji pożyczki udzielonej spółce przez wspólnikaW. K. (1)na kapitał w drodze ustanowienia 13.985 udziałów o wartości 50 zł każdy, czyli o łącznej wysokości 699.250 zł.
Uchwała o podwyższeniu kapitału zakładowego nigdy nie została zgłoszona do KRS- u i tym samym podwyższenie kapitału zakładowego nie zostało zarejestrowane.
Umową z dnia 6 lipca 2016 r.W. K. (1)darował żonieE. K.m. in. wierzytelność w wysokości 699.250 zł z tytułu pożyczki udzielonej stronie pozwanej, wobec niepodwyższenia kapitału zakładowego poprzez konwersję pożyczki na udziały.
W dniu 16 września 2016 r.E. K.zawarła ze stroną powodową umowę, na podstawie
którejE. K.przelała na rzecz strony powodowej wierzytelności w łącznej wysokości 1.667.646,39 zł, obejmujące m. in. wyżej wskazaną wierzytelność w wysokości 699.250 zł. Przelew został dokonany celem spłaty zadłużeniaE. K.w wysokości 2.330.659 zł względem strony powodowej z tytułu otrzymanych od niej kwot na poczet zakupu od niej nieruchomości na podstawie umów przedwstępnych (do sprzedaży nieruchomości nie doszło).
W dniu 27 września 2016 r. strona powodowa złożyła oświadczenie o potrąceniu wierzytelności w wysokości 699.250 zł z tytułu udzielonej pożyczki opisanej wyżej z wierzytelnością strony pozwanej w wysokości 679.435,64 zł wynikającą z opisanego wyżej tytułu wykonawczego.
Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie wyżej wskazanych dokumentów, a także częściowo na podstawie zeznań za stronę pozwaną- prezesa zarząduA. U..
Autentyczność i prawdziwość dokumentów, na podstawie których Sąd poczynił ustalenia faktyczne nie budziła wątpliwości Sądu.
Sąd dał wiarę zeznaniom za stronę powodową- prezesa zarząduA. U.w zakresie, w jakim potwierdził wysokość zadłużenia względem strony powodowej z tytułu umowy pożyczki z 30.12.2010 r., wysokość wpłat na rzecz banku dokonanych w związku ze sprzedaż przez stronę powodową dwóch nieruchomości (na rzeczK. K.iZ. S.), niezgłoszenia uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego do rejestru, a także w zakresie, w jakim potwierdził brak związku między wpłatą przez stronę powodową kwoty 130.000 zł na rzecz banku a umową z 19 marca 2013 r. Zeznania w tym zakresie były logiczne i przekonywujące, pokrywały się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w postaci dokumentów. Zeznania w pozostałym zakresie nie były podstawą ustaleń faktycznych, albowiem nie były istotne.
Zeznania za stronę powodową prezesa zarząduW. K. (1)nie były podstawą ustaleń faktycznych, a to z następujących przyczyn. Powód nie pamiętał istotnych okoliczności sprawy, a dotyczących rozliczeń stron i istnienia wzajemnych wierzytelności strony powodowej, a objętych oświadczeniami o potrąceniu. Zeznania w zakresie rzekomego wpłacenia przezZ. S.iK. K.na rzecz banku kwoty w łącznej wysokości 470.000 zł były niewiarygodne i nie miały żadnego potwierdzenia w dokumentach zgromadzonych w toku procesu. Z dokumentów wynikało, że wpłaty wyniosły łącznie 420.000 zł (więcej na ten temat w dalszej części uzasadnienia, w rozważaniach prawnych). Podstawą ustaleń faktycznych nie były również zeznania powoda, zgodnie z którymi nie istniała wierzytelność strony powodowej względemE. K.wskazana w umowie z 16 września 2016 r., a która miała być spłacona na mocy tej umowy przezE. K.poprzez przelew jej wierzytelności przysługującej wobec strony pozwanej. Zeznania powoda w tym zakresie były nielogiczne i niezrozumiałe, a w szczególności sprzeczne z treścią umowy z 16 września 2016 r.
Sąd Okręgowy rozważania prawne rozpoczął odart. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.stanowiącego, (w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie) dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub w części albo ograniczenia, jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a także na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zarzut ten nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie.
Powołując się naart. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.strona powodowa żądała (po rozszerzeniu żądania pozwu) pozbawienia wykonalności w całości tytułu wykonawczego, jakim był akt notarialny z 13 sierpnia 2010 r. (Rep.(...)), któremu Sądu Okręgowego w Krakowie postanowieniem z 19 grudnia 2014 r. (sygn. akt(...)) nadał klauzulę wykonalności w zakresie objętym pkt. V tego aktu notarialnego z ograniczeniem odpowiedzialności dłużnika do kwoty 1.984.958,88 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 19 marca 2013 r. do dnia zapłaty- na rzecz(...) sp. z o.o., a przeciwko(...) sp. z o.o., na którą przeszło zobowiązanie dłużnika(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wK..
Na wstępie należy podnieść, że wbrew zarzutowi strony pozwanej żądanie strony powodowej zostało sformułowane dostatecznie precyzyjnie. Z jego treści wynikało, że strona powodowa domagała się pozbawienia wykonalności aktu notarialnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, a nie pozbawienia wykonalności samego postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności.
Podstawą żądania pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego były trzy oświadczenia o potrąceniu wzajemnych wierzytelności z 19 lutego 2015 r., 18 marca 2015 r. i z 27 września 2016 r., w wyniku których w ocenie strony powodowej wierzytelności objęte tytułem wykonawczym wygasły w całości.
Stanowisko strony powodowej było zasadne w części.
Oświadczenia strony powodowej o potrąceniu były skuteczne w zakresie następujących kwot: a. 145.700 zł (kapitał) wynikającej z umowy pożyczki z 30 grudnia 2010 r.; zgodnie z twierdzeniami strony powodowej, potwierdzonymi przez stronę pozwaną, z tej umowy pożyczki strona pozwana z pewnością nie zwróciła co najmniej kwoty 145.700 zł, co wynika z odjęcia od kwoty pożyczki 553.000 zł wpłat w wysokości 40.000 zł i 367.300 zł wskazanych przez stronę pozwaną w odpowiedzi na pozew ; strona powodowa również twierdziła, że do zapłaty pozostała kwota 145.700 zł, choć bezpodstawnie uznała, że wpłata w wysokości 367.300 zł nie miała miejsca, podczas, gdy nawet w swoim rozliczeniu księgowym potwierdziła wpłatę w wysokości 367.300 zł (patrz: wydruk z listy księgowań z 16.12.2014 r.- k. 86) i jej obliczenia zawarte w uzasadnieniu pozwu prowadzą do wniosku, że uwzględniła wpłatę w wysokości 367.300 zł; strona pozwana nie wykazała, że spłaciła w całości pożyczkę- w szczególności należy podnieść że wpłata kwoty 200.000 zł wskazana w zaświadczeniu(...)Banku(...)z 26.04.2016 r. jest tylko potwierdzeniem, że strona pozwana wpłaciła na swój rachunek taką kwotę- strona pozwana nie wykazała żadnego związku między tą wpłatą a spłatą pożyczki; należy dodać, że oświadczenie o potrąceniu obejmowało poza kapitałem (145.700 zł) również odsetki- Sąd nie uwzględnił jednak odsetek, albowiem strona powodowa- pomimo wezwania Sądu- nie sprecyzowała, od jakiej kwoty, za jaki okres i w jakiej wysokości naliczyła odsetki (nie wskazała również, czy były to odsetki kapitałowe, czy za opóźnienie) okoliczności te nie wynikały również z wezwania do zapłaty i oświadczenia o potrąceniu); strona powodowa w piśmie procesowym z 28 września 2016 r. zwiększyła wartość odsetek, co było jednak bez znaczenia, skoro wartość ta nie była objęta oświadczeniem o potrąceniu- w tym przypadku strona powodowa także nie sprecyzowała sposobu wyliczenia odsetek; potrącenie kwoty 145.700 zł było możliwe już od 01.01.2013 r. (por. § 3 umowy pożyczki- k. 83), a zatem stosownie doart. 499 k.c.wywołało skutek od tej daty- w konsekwencji strona pozwana nie może zaliczyć tej wpłaty na poczet odsetek wynikających z tytułu wykonawczego- w tytule wykonawczym odsetki były naliczane od daty późniejszej (19.03.2013 r.);
b.235.500 zł (kapitał) wynikającej z umowy pożyczki z 1 września 2012 r.; pożyczka była udzielona w wysokości 265.500 zł; zgodnie z twierdzeniami strony powodowej do zwrotu pozostała kwota 235.000 zł tytułem kapitału; strona pozwana twierdziła, że pożyczkę rozliczyła na podstawie umowy z 19.03.2013 r.; wbrew twierdzeniom strony pozwanej w umowie z 19.03.2013 r. nie ma żadnych postanowień dotyczących rozliczenia (spłaty) pożyczki z 01.09.2012 r.- strona pozwana nie wykazała zatem, że spłaciła pożyczkę; należy dodać, że oświadczenie o potrąceniu obejmowało poza kapitałem (235.500 zł) również odsetki- Sąd nie uwzględnił jednak odsetek, albowiem strona powodowa- pomimo wezwania Sądu- nie sprecyzowała, od jakiej kwoty, za jaki okres i w jakiej wysokości naliczyła odsetki (nie wskazała również, czy były to odsetki kapitałowe, czy za opóźnienie) okoliczności te nie wynikały również z wezwania do zapłaty i oświadczenia o potrąceniu); potrącenie kwoty 235.500 zł było możliwe już od 01.09.2014 r. (por. § 3 umowy pożyczki- k. 88), a zatem stosownie doart. 499 kcwywołało skutek od tej daty- w konsekwencji strona pozwana może zaliczyć tą wpłatę (potrącenie) na poczet odsetek wynikających z tytułu wykonawczego, ale tylko za okres od 19.03.2013 r. (początkowa data naliczania odsetek, wynikająca z tytułu wykonawczego) do dnia 01.09.2014 r.;
c.420.000 zł tytułem częściowej spłaty kredytu zaciągniętego przez stronę pozwaną, a poręczonego przez stronę powodową; wg strony powodowej nabywcy nieruchomości uiścili z tego tytułu łącznie kwotę 470.000 zł na rzecz banku, a według strony pozwanej uiścili łącznie kwotę 460.000 zł; ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało natomiast, że w ten sposób spłacono kredyt w wysokości 420.000 zł- suma należności z dowodów wpłat dała kwotę 420.000 zł; z zaświadczenia banku z 26.04.2016 r. również wynikało, że suma wpłat dokonanych przez nabywców nieruchomości (Z. S.iK. K.) wyniosła 420.000 zł (należy przy tym dodać, że Sąd nie brał pod uwagę ostatniej pozycji na zaświadczeniu dotyczącej kwoty 15.000 zł, albowiem nie dotyczyła ona umowy sprzedaży z 24.06.2013 r. zawartej zK. K.); strona powodowa nie wykazała, że nabywcy nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży z 24.06.2013 r. i z 03.10.2014 r. uiścili kwotę 470.000 zł; kwota 50.000 zł stanowiąca różnicę między wykazaną kwotą 420.000 zł a kwotą wynikającą z twierdzeń strony powodowej (470.000 zł) to prawdopodobnie kwota 50.000 zł przekazana gotówką przezK. K.na rzecz strony powodowej (odbiór kwoty potwierdzono w umowie sprzedaży z 24.06.2013 r.- § 5 na k. 108)- strona powodowa jednak nie wykazała, że następnie przekazała tą kwotę na rzecz banku; nie było również podstaw do uznania przez Sąd twierdzeń strony pozwanej o uiszczeniu na rzecz banku kwoty w łącznej wysokości 460.000 zł, albowiem twierdzenie to nie miało potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym (patrz: potwierdzenia przelewów i zaświadczenie banku); mając dodatkowo na uwadze brak rzetelnych i jasnych rozliczeń stron ocena przyznanych faktów przez stronę pozwaną musiała być ostrożna; należy dodać, że twierdzenia strony pozwanej o uregulowaniu (poprzez potrącenie) na rzecz strony powodowej kwoty 460.000 zł bądź 420.000 zł było bezzasadne, albowiem oświadczenie strony pozwanej z 07.07.2016 r. o potrąceniu wzajemnych wierzytelności (k. 344- 345) było nieskuteczne- strona powodowa złożyła bowiem wcześniej, tj. w dniu 19.02.2015 r. (k. 183- 184) oświadczenie o potrąceniu wzajemnych wierzytelności obejmujące m. in. kwotę 470.000 zł z tytułu spłaty poręczonego kredytu;
potrącenie kwoty 420.000 zł stało się możliwe dopiero upływie terminu 3- dniowego terminu od daty doręczenia wezwania, wyznaczonego w wezwaniu do zapłaty z 06.02.2015 r. , przy czym strona powodowa nie przedłożyła dowodu doręczenia, więc nie było podstaw do uznania, że potrącenie stało się możliwe przed datą złożenia oświadczenia o potrąceniu z 19.02.2015 r., zwłaszcza, że wezwanie było wysłane w niewielkiej odległości czasowej od oświadczenia o potrąceniu; w konsekwencji strona pozwana mogła naliczyć odsetki od tej kwoty za okres od 19.03.2013 r. (data wskazana w tytule wykonawczym) do daty doręczenia oświadczenia o potrąceniu- nie ma dowodu doręczenia oświadczenia o potrąceniu, więc należało uznać, że przesyłka została doręczona w terminie 5 dni (stosownie do załącznika nr 1 do rozporządzenia wydanego na podstawieart. 47 ustawy Prawo pocztoweprzesyłka powinna być doręczona do 5 dni)- w konsekwencji strona pozwana mogła zaliczyć „wpłatę” w pierwszej kolejności na poczet odsetek naliczonych do daty 25.02.2016 r.;
d.149.130 zł tytułem niezwróconej zaliczki wpłaconej przez stronę powodową na poczet zakupu nieruchomości na podstawie umowy z 14 marca 2012 r.; wierzytelność została wykazana; ponadto strona pozwana nie kwestionowała jej istnienia poza podniesionym jej własnym zarzutem potrącenia- zarzut potracenia podniesiony przez stronę pozwaną okazał się bezzasadny, albowiem oświadczenie strony pozwanej z 07.07.2016 r. o potrąceniu wzajemnych wierzytelności było nieskuteczne- strona powodowa złożyła bowiem wcześniej, tj. w dniu 18.03.2015 r. oświadczenie o potrąceniu wzajemnych wierzytelności obejmujące m. in. kwotę 149.130 zł;
potrącenie przez stronę powodową kwoty 149.130 zł stało się możliwe dopiero po upływie 3- dniowego terminu wyznaczonego w wezwaniu do zapłaty z 27.02.2015 r. , przy czym strona powodowa nie przedłożyła dowodu doręczenia, więc nie było podstaw do uznania, że potrącenie stało się możliwe przed datą złożenia oświadczenia o potrąceniu z 18 marca 2015 r. zwłaszcza, że wezwanie było wysłane w niewielkiej odległości czasowej od oświadczenia o potrąceniu; w konsekwencji strona pozwana mogła naliczyć odsetki od tej kwoty za okres od 19.03.2013 r. (data wskazana w tytule wykonawczym) do daty doręczenia oświadczenia o potrąceniu; nie ma dowodu doręczenia oświadczenia o potrąceniu, więc należało uznać, że przesyłka została doręczona w terminie 5 dni (stosownie do załącznika nr 1 do rozporządzenia wydanego na podstawieart. 47 ustawy Prawo pocztoweprzesyłka powinna być doręczona do 5 dni)- w konsekwencji strona pozwana mogła zaliczyć „wpłatę” w pierwszej kolejności na poczet odsetek naliczonych do daty 23.03.2016 r.;
e.679.435,64 zł z tytułu pożyczki udzielonej stronie pozwanej przezW. K. (1); z poczynionych ustaleń faktycznych, niekwestionowanych przez stronę pozwaną, wynikało, żeW. K. (1)udzielił pożyczki stronie pozwanej, z której do zwrotu pozostała kwota w wysokości 699.250 zł; na zgromadzeniu wspólników strony pozwanej z 21.11.2007 r. podjęto uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki w drodze konwersji pożyczki udzielonej spółce przez wspólnikaW. K. (1)na kapitał w drodze ustanowienia 13.985 udziałów o wartości 50 zł każdy, czyli o łącznej wysokości 699.250 zł; uchwała o podwyższeniu kapitału zakładowego nigdy nie została zgłoszona, a tym samym nie została zarejestrowana w KRS- ie; stosownie doart. 256 § 1 kshzmianę umowy spółki (tu: podwyższenie kapitału zakładowego) zarząd zgłasza do sądu rejestrowego; do zarejestrowania zmiany umowy spółki stosuje się odpowiednioart. 169 ksh, w którym przewidziano sześciomiesięczny termin na dokonanie zgłoszenia oraz sankcję wygaśnięcia uchwały zmieniającej, skutkujący bezskutecznością dokonanej zmiany umowy spółki w przypadku uchybienia terminowi; w konsekwencjiW. K. (1)przysługiwała nadal wierzytelność z tytułu udzielonej pożyczki w wysokości 699.250 zł; strona powodowa wykazała, że wierzytelność w wysokości 699.250 zł została darowanaE. K., a następnie została przelana na rzecz strony powodowej w celu spłaty zadłużeniaE. K.w wysokości 2.330.659 zł względem strony powodowej z tytułu otrzymanych od niej kwot na poczet zakupu od niej nieruchomości na podstawie umów przedwstępnych (art. 453 k.c.); strona pozwana podniosła dwa zarzuty nieskutecznego przelewu wierzytelności na rzecz strony powodowej z powodu braku istnienia długu, z któregoE. K.miała się zwolnić i z powodu zajęcia części tej należności w toku postępowania zabezpieczającego; faktycznie na mocy postanowienia S.O. w Krakowie z 23.03.2016 r. (sygn.(...)) udzielono zabezpieczenia roszczenia pieniężnego osobie trzeciej w stosunku do strony powodowej m. in. poprzez zajęcie wierzytelności pieniężnej przysługującej(...)sp. o.o. odE. K.z tytułu zwrotu przekazanych jej zaliczek dotyczących nieruchomości przyul. (...)wK.do kwoty 2.073.509,92 zł; należy jednak podnieść, że zajęcie wierzytelności w postępowaniu zabezpieczającym co do zasady nie ogranicza możliwości uczynienia z niej przedmiotu przelewu (patrz: wyrok S.A. w Krakowie z 17.10.2014 r., sygn. I ACa 963/14, publ. Legalis Online nr 1162414); zakres skutku bezskuteczności regulowany jest wart. 885 k.p.c.w zw. zart. 902 k.p.c.; uznaje się zatem, że zajęcie wierzytelności powoduje taki skutek, że wszelkie rozporządzenia wierzytelnością dokonane po jej zajęciu względem wierzyciela egzekwującego są nieważne, natomiast rozporządzenie wierzytelnością jeszcze niewymagalną przed dokonaniem zajęcia nawet, jeśli jej wymagalność nastąpi po zajęciu nie skutkuje nieważnością takiego rozporządzenia (patrz: wyrok S.N. z 15.02.2008 r., sygn. I CSK 357/07, publ. Legalis Online nr 100990); ponadto na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie było podstaw do uznania, że nie istniał dług, z któregoE. K.miała się zwolnić poprzez przelew wierzytelności na rzecz strony powodowej; podsumowując stronie powodowej przysługiwała wierzytelność względem strony pozwanej w wysokości 699.250 zł, ale w oświadczeniu o potrąceniu z 27.09.2016 r. strona powodowa dokonała w istocie potrącenia części kwoty 699.250 zł, tj. kwoty 679.435,64 zł- w konsekwencji tylko w zakresie tej kwoty należało uwzględnić zarzut potrącenia; ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynikało, kiedy wierzytelność strony powodowej stała się wymagalna; w orzecznictwie przyjmuje się przy tym słusznie, że w chwili oświadczenia o potrąceniu wierzytelność strony „aktywnej” nie musi być wymagalna, skoro dłużnik może dokonać zapłaty przez terminem; oświadczenie o potrąceniu nie wywołało zatem skutku wstecznego- było skuteczne z chwilą doręczenia go stronie pozwanej; ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynikało, kiedy oświadczenie zostało doręczone, więc należało uznać, że skoro zostało wysłane w dniu 28.09.2016 r. (potwierdzenie nadania dołączone przed pismem procesowym z 28.09.2016 r.), to zostało doręczone w dniu 03.10.2016 r. (jak wskazano już wyżej korespondencja powinna być doręczona zgodnie z przepisami w terminie 5 dni); strona pozwana mogła zatem zaliczyć dokonaną „wpłatę” w pierwszej kolejności na poczet odsetek za okres do 03.10.2016 r.
Suma powyższych kwota dała kwotę 1.629.765,64 zł. Stosownie doart. 498 § k.c.na skutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. W konsekwencji oświadczenia o potraceniu były zasadne w zakresie kwoty 1.629.765,64 zł.
Należy dodać, że złożone przez stronę pozwaną oświadczenie o potrąceniu zawarte w piśmie z 7 lipca 2016 r. nie mogło wywołać skutków prawnych, albowiem uprzednio strona powodowa złożyła oświadczenia o potrąceniu obejmujące m. in. wierzytelności wskazane w piśmie z 7 lipca 2016 r.
Niezależnie od wskazanego wyżej częściowego nieuwzględniania potrącenia należy podnieść, że strona powodowa nie wykazała w ogóle istnienia pozostałych wierzytelności objętych oświadczeniami o potrąceniu. I tak:

-

strona powodowa nie wykazała istnienia wierzytelności w wysokości 130.000 zł; wierzytelność miała wynikać z uiszczenia przez nią na rzecz wierzyciela strony pozwanej ((...)Banki(...)) kwoty 130.000 zł celem zwolnienia hipoteki ustanowionej nalokalach nr (...)w związku z zawarciem umowy sprzedaży z 19 marca 2013 r.; na uzasadnienie strona powodowa wskazała w szczególności na pkt V.1 lit. A umowy; z umowy z 19 marca 2013 r. nie wynikało, że strona powodowa zapłaciła kwotę 130.000 zł na rzecz wierzyciela strony pozwanej ((...)Banku(...)); okoliczność ta nie wynikała również z pkt V.1 lit. A umowy; z kolei potwierdzenie zapłaty kwoty 130.000 zł (k. 137), wskazane również w zaświadczeniu bank z 26.04.2016 r. (k. 338) mające uzasadnić roszczenie jest z daty dużo wcześniejszej (30.09.2011 r.) i dotyczy zapłaty związanej z innym lokalem (M1); na podstawie okoliczności przytoczonych w uzasadnieniu pozwu i dołączonych dokumentów nie sposób powiązać tej wpłaty z umową z 19 marca 2013 r. i nie sposób uznać, że kwota 130.000 zł została zapłacona przez stronę powodową na rzecz wierzyciela strony pozwanej ((...)Banku(...)) w związku z zawartą umową; należy ponadto dodać, że strona powodowa nie wykazała twierdzeń podniesionych w toku procesu, zgodnie z którymi wpłata w wysokości 130.000 zł uiszczona w dniu 30 września 2011 r. została rzekomo zaliczona na poczet zakupulokali nr (...)w związku z zawarciem umowy sprzedaży z 19 marca 2013 r.;

strona powodowa nie wykazała istnienia wierzytelności w wysokości 29.261,19 zł; wierzytelność ta nie jest w ogóle powołana w uzasadnieniu pozwu; strona powodowa nie przytoczyła żadnych okoliczności, ani nie przedłożyła żadnych dowodów w celu wykazania istnienia tej wierzytelności; wierzytelność w wysokości 29.261,19 zł jest wymieniona wyłącznie w wezwaniu do zapłaty z 27 lutego 2015 r. i w oświadczeniu o potrąceniu z 18 marca 2015 r.; z treści tych pism wynikało, że wierzytelność miała mieć podstawę w umowie pożyczki z 30 sierpnia 2010 r.; strona powodowa nie przytoczyła jednak żadnych okoliczności, ani nie przedłożyła żadnych dowodów dotyczących tej umowy.

Podstawą pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego był również zarzut przelewu na rzecz osób trzecich części wierzytelności objętej tytułem wykonawczym.
Z poczynionych ustaleń faktycznych (niekwestionowanych przez stronę pozwaną) wynikało, że strona pozwana dokonała przelewu części wierzytelności wynikającej z tytułu wykonawczego w zakresie kwoty 40.000 zł na rzeczA. P.iW. P.. Stosownie doart. 509 § 2 k.c.wraz z przelaną wierzytelnością przechodzi na nabywcę roszczenie o odsetki. W konsekwencji doszło do przelewu kwoty 40.000 zł wraz z odsetkami. Skoro strona pozwana przelała część wierzytelności, to zasadne było pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w tym zakresie- strona pozwana nie jest bowiem uprawniona do prowadzenia egzekucji w tym zakresie. Zapowiedziane przez stronę pozwaną cofnięcie wniosku egzekucyjnego w tym zakresie jest niewystarczające, gdyż cofnięcie egzekucji nie ma wpływu na istnienie tytułu wykonawczego. Powództwo przeciwegzekucyjne dotyczy tytułu wykonawczego, a nie egzekucyjnego (Sąd nie podważa zatem istnienia wierzytelności, a zatem nabywca będzie mógł uzyskać tytuł wykonawczy na swoją rzecz)- tak samo w komentarzu doart. 840 k.p.c.pod red. T. Erecińskiego w systemie Lex.
Strona pozwana zaliczała wpłaty w postaci potrąceń dokonanych przez stronę powodową w pierwszej kolejności na poczet odsetek, czemu dała wyraz już w piśmie z 7 lipca 2016 r. , a następnie w odpowiedzi na pozew i w toku dalszego postępowania (w szczególności w załączniku do protokołu rozprawy z 7 kwietnia 2017 r.). Strona pozwana była do tego uprawniona na podstawieart. 451 § 1 k.c.w zw. zart. 503 k.c.W konsekwencji należało potrącane należności zaliczyć w pierwszej kolejności na poczet odsetek. Sposób zaliczania wpłat na poczet odsetek był jednak niewłaściwy. Prawidłowy sposób zaliczenia „wpłat” w wyniku dokonanych potrąceń na poczet odsetek i następnie na poczet należności głównej przedstawia się następująco.
Należność główna z tytułu wykonawczego to kwota 1.984.958,88 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 19 marca 2013 r. do dnia zapłaty. Od tej kwoty należy odjąć przelaną kwotę 40.000 zł wraz z odsetkami, a zatem wysokość wierzytelności strony pozwanej to kwota 1.944.958,88 zł wraz z odsetkami.
„Wpłaty” w postaci potrąceń dokonane skutecznie przez stronę powodową przy uwzględnieniu mocy wstecznej części potrąceń:

-

„wpłata” kwoty 145.700 zł w dniu 01.01.2013 r., czyli przed datą naliczania odsetek z tytułu wykonawczego; w konsekwencji potrącenie zmniejszyło wysokość należności głównej i do zapłaty pozostała kwota 1.799.258,88 zł;

„wpłata” kwoty 235.500 zł w dniu 01.09.2014 r., czyli po dacie naliczania odsetek z tytułu wykonawczego, wobec czego powstały odsetki, na poczet których strona pozwana mogła zaliczyć potrąconą wierzytelność; obliczona przez Sąd wysokość skapitalizowanych odsetek od kwoty 1.799.258,88 zł za okres od dnia 19.03.2013 r. do dnia 01.09.2014 r. wyniosła 340.922,59 zł; „wpłatę” w wysokości 235.000 zł należało zatem w całości zaliczyć na poczet odsetek, w wyniku czego wartość skapitalizowanych odsetek uległa zmniejszeniu do kwoty 105.422,59 zł;

„wpłata” kwoty 420.000 zł w dniu 25.02.2016 r., czyli po dacie naliczania odsetek z tytułu wykonawczego, wobec czego powstały odsetki, na poczet których strona pozwana mogła zaliczyć potrąconą wierzytelność; obliczona przez Sąd wysokość skapitalizowanych odsetek od kwoty 1.799.258,88 zł za okres od dnia 02.09.2014 r. do dnia 25.02.2016 r. wyniosła 238.586,66 zł, którą należało powiększyć o pozostałą kwotę skapitalizowanych odsetek do dnia 01.09.2014 r. (105.422,59 zł), co dało łącznie wartość skapitalizowanych odsetek w kwocie 344.009,25 zł; „wpłatę” w wysokości 420.000 zł należało zaliczyć w pierwszej kolejności na poczet odsetek, w wyniku czego pozostała jeszcze kwota 75.990,75 zł (420.000 zł- 344.009,25 zł); kwotę 75.990,75 zł należało zaliczyć na poczet należności głównej wynikającej z tytułu wykonawczego, w wyniku czego pozostała do zapłaty należność główna wyniosła 1.723.268,13 zł (1.799.258,88 zł- 75.990,75 zł);

„wpłata” kwoty 149.130 zł w dniu 23.03.2016 r., czyli po dacie naliczania odsetek z tytułu wykonawczego, wobec czego powstały odsetki, na poczet których strona pozwana mogła zaliczyć potrąconą wierzytelność; obliczona przez Sąd wysokość skapitalizowanych odsetek od kwoty 1.723.268,13 zł za okres od dnia 26.02.2016 r. do dnia 23.03.2016 r. wyniosła 8.923,22 zł; „wpłatę” w wysokości 149.130 zł należało zaliczyć w pierwszej kolejności na poczet odsetek, w wyniku czego pozostała jeszcze kwota 140.206,78 zł (149.130 zł- 8.923,22 zł); kwotę 140.206,78 zł należało zaliczyć na poczet należności głównej wynikającej z tytułu wykonawczego, w wyniku czego pozostała do zapłaty należność główna wyniosła 1.583.061,35 zł (1.723.268,13 zł- 140.206,78 zł);

„wpłata” kwoty 679.435,64 zł w dniu 03.10.2016 r., czyli po dacie naliczania odsetek z tytułu wykonawczego, wobec czego powstały odsetki, na poczet których strona pozwana mogła zaliczyć potrąconą wierzytelność; obliczona przez Sąd wysokość skapitalizowanych odsetek od kwoty 1.583.061,35 zł za okres od dnia 24.03.2016 r. do dnia 03.10.2016 r. wyniosła 58.898,56 zł; „wpłatę” w wysokości 679.435,64 zł należało zaliczyć w pierwszej kolejności na poczet odsetek, w wyniku czego pozostała jeszcze kwota 620.537,08 zł (679.435,64 zł- 58.898,56 zł); kwotę 620.537,08 zł należało zaliczyć na poczet należności głównej wynikającej z tytułu wykonawczego, w wyniku czego pozostała do zapłaty należność główna wyniosła 962.524,27 zł (1.583.061,35 zł- 620.537,08 zł).

Mając na uwadze powyższe, w wyniku dokonanych potrąceń i zaliczenia części wpłat w pierwszej kolejności na poczet odsetek do zapłaty na podstawie tytułu wykonawczego pozostała kwota 962.524,27 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 4 października 2016 r. do dnia zapłaty.
Należy dodać, że w uzasadnieniu pozwu strona powodowa ubocznie podniosła, że zgodnie z ustaleniami stron strona powodowa spłacając kredyt w(...)Banku(...)z tytułu umowy o kredyt z 21 grudnia 2007 r. została zwolniona ze swojego długu względem strony powodowej. Okoliczność ta nie została wykazana przez stronę powodową, ani nie stanowiła w istocie zarzutu mającego pozbawić tytuł wykonawczy wykonalności.
Ponadto należy podnieść, że w piśmie procesowym z 12 kwietnia 2016 r. strona powodowa wspomniała o wyegzekwowaniu na rzecz strony pozwanej kwoty 283.389,09 zł w toku postępowania egzekucyjnego. Celem wykazania tej okoliczności strona powodowa przedłożyła pismo komornika z 5 kwietnia 2017 r. Wbrew twierdzeniom strony powodowej z treści tego pisma nie wynikało, że na rzecz strony pozwanej została wyegzekwowana kwota 283.389,09 zł. Z treści pisma wynikało, że wspomniana kwota została zabezpieczona w depozycie sądowym dla innego wierzyciela (Banku(...)wS.). Komornik jednocześnie oświadczył, że na rzecz strony pozwanej nie została wyegzekwowana żadna kwota.
W konsekwencji Sąd w pkt. I wyroku pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy
w zakresie obowiązku objętego punktem V tego aktu notarialnego, z ograniczeniem odpowiedzialności dłużnika do kwoty 1.984.958,88 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 19 marca 2013 r. do dnia zapłaty- w części, tj. ponad kwotę 962.524,27 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od tej kwoty od dnia 4 października 2016 r. do dnia zapłaty i z kosztami postępowania.
W pkt. II wyroku Sąd oddalił powództwo w pozostałym zakresie.
O kosztach procesu Sąd orzekł wpkt. IIIna podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 100 zd. 1 k.p.c.Wobec częściowego uwzględnienia powództwa Sąd rozdzielił stosunkowo między stronami koszty postępowania, w następujący sposób. Na koszty postępowania w łącznej wysokości 33.834 zł składały się:

-

koszty poniesione przez stronę powodową w wysokości 19.417 zł (część opłaty od pozwu 5.000 zł, koszty zastępstwa procesowego 14.400 zł i wydatek na opłatę skarbową od pełnomocnictwa 17 zł);

koszty poniesione przez stronę pozwaną w wysokości 14.417 zł (koszty zastępstwa procesowego 14.400 zł i wydatek na opłatę skarbową od pełnomocnictwa 17 zł).

Strona powodowa wygrała sprawę w 0,51 części (1.022.434,61 zł/ 1.984.958,88 zł), a strona pozwana w 0,49 części. Kwota 1.022.434,61 zł, to różnica kwot 1.984.958,88 zł i 962.524,27 zł.
Stronę pozwaną obciążają zatem koszty w wysokości 2.838,34 zł (33.834 zł x 0,51- 14.417 zł), które zasądzono na rzecz strony powodowej.
W pkt. IV wyroku nakazano ściągnięcie od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 48.117,48 zł tytułem części kosztów sądowych, od których strona powodowa była zwolniona. Postanowieniem z 10 maja 2016 r. Sąd zwolnił stronę powodową od kosztów sądowych ponad kwotę 5.000 zł. W konsekwencji strona powodowa nie poniosła kosztów sądowych w łącznej wysokości 94.348 zł, na które składały się:

-

kwota 94.248 zł tytułem opłaty od pozwu ponad kwotę 5.000 zł i tytułem opłaty od rozszerzonego powództwa;

kwota 100 zł tytułem opłaty od drugiego wniosku o udzielenie zabezpieczenia złożonego w toku procesu.

Zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. zart. 98 § 1 kpcnależało ściągnąć od strony pozwanej część opłaty od kosztów, od których strona powodowa była zwolniona, w stosunku w jakim strona pozwana przegrała sprawę. Strona pozwana przegrała sprawę w 0,51 części, wobec czego należało od niej ściągnąć kwotę 48.117,48 zł (94.348 zł x 0,51). Nie było przy tym podstaw do ściągnięcia pozostałych kosztów od strony powodowej (por. art. 113 ust. 2 powołanej ustawy).
Wyrok ten zaskarżyła apelacją strona pozwana w części w zakresie kwoty 679 436 zł i wniosła o zmianą zaskarżonego wyroku przez pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności ponad kwotę 1 533 291 zł, zamiast ponad kwotę 962 524,27 zł a nadto określenie daty wymagalności odsetek na dzień 18 maja 2015 r.
Apelująca zarzuciła naruszenie prawa procesowego polegające na orzekaniu co do przedmiotu nie objętego żądaniem pozwu –art. 321 § 1 k.p.c.iart. 193 §m 2 k.p.c., wskazując, że żądanie ujęte było jako pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności ale określonego jako postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności;art. 328 § 2 k.p.c.przez nie zawarcie w uzasadnieniu przyczyn nie uwzględnienia zarzutu dotyczącego sformułowania żądania pozwu;art. 233 § 1 k.p.c.przez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego w szczególności zeznańW. K.z których wynikało że wierzytelność względemE. K.nie istniała; ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego przez przyjęcie, że na mocy umowy przelewu wierzytelności z dnia 16 września 2017 r.E. K.skutecznie i ważnie przelała na(...)wierzytelność wobec pozwanego o zwrot 699 250zł, którą to powód potrącił wierzytelnością pozwanego gdy z materiału dowodowego wynika, że umowa przelewu wierzytelności z dnia 16 września 2017 r. byłą w części dotyczącej przelewu wierzytelności nieważna jako, że nie istniała kauza jej dokonania wskutek wadliwości datio in solutum.
W uzasadnieniu apelacji rozwinięto zarzuty wskazując między innymi, żeW. K. (1)wprost stwierdził, że wierzytelność do jego żony nie istniała i nie istnieje a nadto wskazał, że w chwili datio in solutum istniało roszczenie o zawarcie umowy przyrzeczonej dotyczącej nieruchomości przyul. (...)wK.. Apelujący wyprowadza wniosek oże nie mogła to być zatem wierzytelność Powoda względemE. K.. Zarazem Sąd I instancji nie dał wiary zeznaniomW. K.jako nie zrozumiałym i sprzecznym z treścią umowy z 16 września 2016 r.
Zdaniem apelującej zeznania te we wskazanym powyżej zakresie były jednak stanowcze. Dalej podniesiono, że cesja wierzytelności była nieważna wobec nie istnienia wierzytelności w więc nie mogła podlegać rozliczeniu.
W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie i wskazał miedzy innymi na to że bez wątpliwości przedmiotem żądania był tytuł wykonawczy jaki stanowił akt notarialny z dnia 13 sierpnia 2010 r. Rep. A nr(...)a intencja pozwu nie budzi wątpliwości.
Powołał orzecznictwo dotycząceart. 233 k.p.c.Ponadto wskazał, że nie doszło do naruszeniaart. 453 k.c.iart. 510 k.c.a odpierając zarzuty odwołała się do uchwały spółki z 2007 r. dotyczącej konwersji pożyczki na udziały nie wykonanej.
Pozwana w dniu 24 października 2018 r. podała, żeW. K. (1)został tymczasowo aresztowany, a w dniu 27 stycznia 2017 r. wniesiono akt oskarżenia przeciwkoW. K.o inne czyny w tym sfałszowanie weksla.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja jest zasadna.
Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne i wywody prawne Sądu I instancji i przyjmuje je za własne z wyjątkiem poniżej wskazanych dotyczących w istocie zmienionej, rozszerzonej części powództwa. Sąd Apelacyjny podkreśla precyzje i dokładność ustaleń Sądu I instancji i przejrzystość rozliczeń w uzasadnieniu.
Apelacja dotyczy prawidłowości sformułowania żądania pozwu i potrącenia przez powodową spółkę kolejnej wskazanej wierzytelności w kwocie 699 250 zł.
W związku z tym Sąd Apelacyjny odnosząc się do ujęcia żądania pozwu stwierdza, że choć możliwe było precyzyjniejsze opisanie tytułu wykonawczego, to w ślad za Sądem I instancji stwierdza, że było ono wystarczająco czytelne dla rozpoznania sprawy: wymieniono akt notarialny któremu Sąd Okręgowy nadał klauzulę wykonalności w sposób wystarczający dla rozpoznania żądania pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego. Zarzuty pozwanego dotyczą kolejności przedstawionej treści pozwu, przy czym pewna komplikacja związane byłą z ujęciem dalszej części żądania. Treść rozszerzenia żądania pozwu wskazuje na przedmiot roszczenia i zakres żądania w sposób wyraźnie odwołujący się do pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości ( k. 358 ). Podsumowując, Sąd I instancji odniósł się do treści żądania pozwu w uzasadnieniu ( k. 517/2 ) a zarzuty apelacji dotyczące naruszeniaart. 321§ 1 k.p.c.w zw. zart.193 § 2 k.p.c.iart. 328 k.p.c.nie były zasadne.
Trafne okazały się zarzuty dotyczące naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.i naruszenia prawa materialnego prowadząc do zmiany zaskarżonego wyroku.
Sąd I instancji nie dokonał wystarczająco wszechstronnej oceny zeznańW. K. (1)oraz dokumentu przedstawionego przez w/w datowanego na 16 września 2016 r. a mającego potwierdzać dokonanie czynności przelewu na rzecz strony powodowej wierzytelności w kwocie 699 250zł. Z faktu sporządzenia dokumentu prywatnego, a nawet złożenia na nim podpisów notarialnie poświadczonych a więc w tym sensie prawdziwego, że w dacie poświadczenia podpisów istniejącego nie wynika, że jego treść odpowiada rzeczywistemu stanowi rzeczy. W sprawie nie można pominąć, że prezesem zarządu strony powodowej jestW. K. (1)mający własną wierzytelność do strony pozwanej.E. K.jest żonąW. K. (1), a więc osobą najbliższą. Oczywiście okoliczność ta nie może dyskwalifikować możliwości dokonywania czynności prawnych w tym w imieniu podmiotu reprezentowanego na podstawie przepisówkodeksu spółek handlowych, jednak ocena czynności wymaga wnikliwości i pamięci o tej okoliczności.
W sprawie nie przedstawiono dokumentów wykazujących istnienie umowy zobowiązującejE. K.do przeniesienia własności nieruchomości opisanych w umowie z dnia 16 września 2016 r.
Ponadto brak dowodów na przelanie na rzeczE. K.kwot objętych w/w umową, w sytuacji gdy z akt sprawy wynika, że ujmując rzecz ogólnie spółka powodowa dokonywała rozliczeń w postaci obrotu wierzytelnościami, środkami z zapłaty przez nabywców nieruchomości, bądź przez przeniesienie własności nieruchomości. Drugi element to zapłacenieE. K.całej czy niemal całej ceny nieruchomości które Spółka ma nabyć w sytuacji gdy jej prezesem jest mąż zobowiązanej do przeniesienia własności nieruchomości do czego nie dochodzi przez około dwa lata. Brak też nawet wspomnienia o przyczynie nie zrealizowania umowy. Okoliczności te poddają w wątpliwość istnienie tego zobowiązania i to pomimo wykreowania jego uwiarygodnienia przez objęcie go zabezpieczeniem w innej sprawie z osobą trzecią. Na tym tle zeznaniaW. K. (1)nie przedstawiają się jako niewiarygodne w zakresie nie istnienia mającej przysługiwaćE. K.wierzytelności. Ponadto ocenić należy dokonane przez małżonkówK.czynności przez pryzmat obejścia prawa lub jego nadużycia.W. K. (1)posiada niekwestionowaną przez stronę pozwaną wierzytelność do pozwanej w kwocie 699 250 zł, a więc może domagać się jej zapłaty na swoją rzecz, bądź przenieść na powodową spółkę, co może jednak skutkować obowiązkami podatkowymi. Na tym tle odmiennie przedstawia się ocena dokonania darowizny na rzeczE. K.w/w kwoty po wniesieniu pozwu przez Spółkę której prezesem jestW. K. (1). NastępnieE. K.spłaca mające istnieć zobowiązanie w stosunku do powodowej Spółki między innymi darowaną wierzytelnością.E. K.z tytułu zawartej w zwykłej formie umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości miała otrzymać cała cenę, co mogło łączyć się z powstaniem obowiązku podatkowego, zaś darowizna zwolniona była z podatku pomiędzy małżonkami Powyżej wskazano na wątpliwości co do jej realnego istnienia, a nadto należy wskazać, że czynność ta przy wskazanych wątpliwościach pozbawia stronę pozwaną możliwości kwestionowania istnienia wątpliwej wierzytelności. Na marginesie warto zauważyć, że w akcie notarialnym i w sprawie nie ma daty w jakiejW. K. (1)miał udzielić pozwanej pożyczki następnie w 2007 objętej uchwałą.
Cena nieruchomości który miała przenieść na powodową spółkę żona jej prezesa miała wynosić odpowiednio 500 000i 1 800 000zł a rozliczeniem objęto kwotę 2 330 659zł, przy czym zwraca uwagę i to, że termin zawarcia w/w umów upływał do 30 06 2015 r. Przez ponad rok Spółka powodowa nie podejmowała działań w stosunku do p.E. K., zaś umowę mającą stanowić rozliczenie wypłaconych kwot zawarto 16. 09. 2016 r. Brak działań prezesa spółki po upływie terminu umowy która nie doszła do skutku i nie domaganie się rozliczenia tak znacznej kwoty może być oceniana i rozważana w kategoriach działania na szkodę spółki.
Apelujący zasadnie podnosi, że suma kwot ujętych w umowie rozliczającej zobowiązaniaE. K.jest wyższa od sumy wierzytelności a brak podstawy i wyliczeń odsetek, przy nie wskazaniu przyczyny – kogo obciąża – nie zawarcie umowy przenoszącej własność. Poza rozważaniami pozostaje okoliczność nie domagania się przezW. K. (1)własnej należności jaką miał w stosunku do spółki.
Powyższe rozważania uzasadniają i pozwalają na przyjęcie braku wiarygodności istnienia zobowiązaniaE. K.w stosunku do powodowej spółki, a tym samym braku podstawy do skutecznego przelania wierzytelnościW. K. (1)na rzecz strony powodowej. W konsekwencji brak jest wierzytelności po stronie powodowej mogącej być przedstawioną do potrącenia a w konsekwencji tego nie doszło do umorzenia zobowiązania.
Przedstawione okoliczności spowodowały, że zdaniem Sądu Apelacyjnego bez względu na ocenę skuteczności dokonania przezW. K. (1)darowizny wierzytelności wynikającej z umowy określanej jako pożyczka na rzeczE. K., brak przesłanek dla przyjęcia dokonania przezE. K.skutecznego przelewu tej wierzytelności na stronę powodową, wobec wskazanych powyżej okoliczności podważających istnienie zobowiązania jak i otrzymania przezE. K.wcześniej określonych środków pieniężnych.
Powyższe doprowadziło do zmiany zaskarżonego orzeczenia w zakresie określonym w apelacji w zakresie wskazanej w niej kwoty którą Sąd Apelacyjny był związany niezależnie od ewentualnych innych wyliczeń. Odsetki przyjęto na dzień 24 marca 2016 r. uwzględniając rozliczenie na tą datę innych kwot przedstawionych do potrącenia przez Sąd I instancji, który szczegółowo opisał sposób ich wyliczenia. Strona pozwana przedstawiła dokumenty w postaci aktu oskarżenia i postanowienia o tymczasowym aresztowaniuW. K. (1)w trakcie postępowania apelacyjnego w kontekście podniesionych zarzutów związanych z wiarygodnością prezesa strony powodowej przy zarzutach w dwóch sprawach karnych.
Z przedstawionych przyczyn apelacja strony pozwanej okazała się zasadna w istotnej części w związku z czym wyrok uległ zmianie na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.a o kosztach orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.w związku zart. 391 § 1 k.p.c.wobec uwzględnienia apelacji co do zasady jak i w kwoty przy jedynie innej dacie wymagalności odsetek.
SSA Hanna Nowicka de Poraj SSA Jan Kremer SSA Marek Boniecki