Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 2224/17
Data wyroku: 2018-02-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Torbus, Tadeusz Szweda, Ewelina Kocurek-Grabowska

Sygn. akt III AUa 2224/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 lutego 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Ewelina Kocurek - Grabowska

Sędziowie

SSA Tadeusz Szweda
SSO del. Beata Torbus (spr.)

Protokolant

Magdalena Bezak

po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2018r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaZ. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy
na skutek apelacji ubezpieczonegoZ. K.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach
z dnia 21 września 2017r. sygn. akt XI U 1030/16

oddala apelację.
/-/SSO del. B. Torbus /-/SSA E. Kocurek - Grabowska /-/SSA T. Szweda

Sędzia   Przewodniczący   Sędzia
Sygn. akt III AUa 2224/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 4 kwietnia 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwS.odmówił ubezpieczonemuZ. K.przyznania prawa do rentyz tytułu niezdolności do pracy związanej z ogólnym stanem zdrowia. Powodem odmowy było to, że orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS ubezpieczony nie został uznany za osobę niezdolną do pracy.
Ubezpieczony wniósł odwołanie od wskazanej decyzji, domagając się jej zmiany poprzez przyznanie prawa do dochodzonego świadczenia, podnosząc, że pogarszający się stan jego zdrowia, w tym zwłaszcza stan wzroku, słuchu oraz układu ruchu, nie pozwala na uznanie go za osobę zdolną do pracy.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiemz dnia 21 września 2017r. oddalił odwołanie.
Sąd I instancji ustalił, że ubezpieczonyZ. K., urodził się w dniu(...)Posiada wykształcenie w zawodzie technika mechanika. Od 1972r. pracował głównie jako mechanik samochodowy na podstawie umów o pracę oraz w ramach własnej działalności gospodarczej.
Ubezpieczony dotąd leczył się głównie ortopedycznie, neurologiczniei pulmonologicznie. W okresie od 26 sierpnia 2013r. do 23 lutego 2014r., od 24 lutego2014r. do 24 kwietnia 2014r. oraz od 12 maja 2014r. do 9 listopada 2014r. pobierałzasiłek chorobowy, a w okresie od 9 listopada 2014r. do 4 listopada 2015r. świadczenie rehabilitacyjne. Orzeczeniem z dnia 14 lutego 2013r. Powiatowy Zespół do sprawOrzekania o Niepełnosprawności wS.zaliczył ubezpieczonego do lekkiegostopnia niepełnosprawności z powodu chorób neurologicznych, przy czym stwierdził, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, natomiast ustalony stopień będzie trwałod dnia 7 lutego 2013r. do dnia 28 lutego 2017r. Orzeczeniem z dnia 15 lipca 2015r.Z. K.został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności z powodu chorób neurologicznych oraz zaburzeń głosu, mowy i choroby słuchu. W orzeczeniu wskazano, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, natomiast ustalony stopień będzie trwał od dnia 7 lutego 2013r. do dnia 31 lipca 2018r.
Kolejno Sąd ustalił, że decyzją z dnia 27 maja 2014r. organ rentowy odmówiłZ. K.prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 21 maja 2014r. ustaliła, że nie jest on niezdolny do pracy. Ubezpieczony złożył odwołanie od tej decyzji. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicachz dnia 1 grudnia 2015r., wydanym w sprawie o sygn. akt XI U 1529/14, Sąd, na mocyart. 47714§ 4 k.p.c., uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 27 maja 2014r., a umarzając postępowanie w sprawie przekazał ją do ponownego rozpoznania organowi rentowemu. Jednocześnie, w dniu 2 października 2015r. odwołujący złożył ponowny wniosek o ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Po rozpatrzeniu wniosku z dnia 2 października 2015r. i wykonaniu wyroku z dnia1 grudnia 2015r. ZUS wydał decyzję odmowną, będącą przedmiotem odwołania, ponieważ ubezpieczony nie został uznany za osobę niezdolną do pracy. Ubezpieczony nie został uznany za osobę niezdolną do pracy zarówno orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 23 lutego 2016r., jak i orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia 23 marca 2016r.
Na podstawie opinii biegłej z zakresu okulistykiA. K.Sąd ustalił,żeZ. K.ma wrodzoną wadę obu oczu – nadwzroczność oka prawego oraz nadwzroczność oka lewego z astygmatyzmem krótkowzrocznym, przy czym oko lewe jest okiem niedowidzącym od dzieciństwa. Pole widzenia obu oczu ma prawidłowy zasięg.W ocenie biegłej ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy, ponieważ wszedł z w/w schorzeniami na rynek pracy i pracował przez 40 lat jako mechanik samochodowy.
Z opinią tą nie zgodził się odwołujący podnosząc, że stan jego zdrowa wymaga kompleksowej oceny i wniósł o powołanie biegłego z zakresu okulistyki i medycyny pracy.
Biegła podtrzymała swoje stanowisko w opinii uzupełniającej z dnia 3 czerwca 2017r.
Następnie na podstawie opinii biegłego alergologa, otolaryngologaJ. Ł.z dnia 22 sierpnia 2016r. Sąd ustalił, że u ubezpieczonego występuje skrzywienie przegrody nosa oraz niedosłuch typu odbiorczego z pogorszeniem słyszenia tonów wysokich powyżej 2000 Hz. Wada słuchu jest minimalna i nie zaburza jego socjalnej wydolności. Odwołujący może wykonywać prace fizyczne, w tym pracę mechanika samochodowego, z wyjątkiem prac na wysokości i prac wymagających w pełni sprawnego słuchu. Nie jest niezdolny do pracyz przyczyn otolaryngologicznych.
W odpowiedzi na zarzuty ubezpieczonego dotyczące powołania biegłego z zakresu laryngologii ze specjalizacją z zakresu audiologii i medycyny pracy biegły w opinii uzupełniającej z dnia 25 maja 2017r. wskazał, że nie wnoszą one do sprawy żadnych nowych okoliczności prawnych i faktycznych.
Z kolei w oparciu o opinię z dnia 26 listopada 2016r. wydaną przez zespół biegłychw składzie: biegła sądowa specjalistka chorób układu nerwowego dr n. med.E. M.i biegły sądowy specjalista chirurg, ortopeda - traumatolog dr n. med.K. W.Sąd ustalił, że występujące u ubezpieczonego schorzenia, tj. zespółrowka nerwu łokciowego lewego i prawego leczony operacyjne z dobrym skutkiem, płaskostopie poprzeczne i mierna koślawość paluchów, zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa bez objawów korzeniowych z okresowym zespołem bólowym, obecnie bez istotnej manifestacji klinicznej, obustronne osłabienie słuchu, osłabione widzenie, głównie lewym okiem oraz nadciśnienie tętnicze, mogą być leczone w trybie ambulatoryjnym i nie stanowią przesłanek do uznania ubezpieczonego za osobę niezdolną do pracy. W ślad za opinią biegłych Sąd przyjął, że wydolność statyczna i dynamiczna szkieletu ubezpieczonego jest dobra, a chód wydolny, nie ma zaników mięśniowych, brak deficytów siły mięśniowej.
Sąd zwrócił uwagę, że ubezpieczony nie zgodził się z opinią biegłych, podnosząc,że wywiad przeprowadzony przez biegłych był niekompletny i nie brał pod uwagęwszystkich dolegliwości na które cierpi ubezpieczony, a ocena dokumentacji medycznej była nieprawidłowa. W ocenie odwołującego, nie odzyskał on pełnej sprawności rąk i dłoni, odczuwa stale dolegliwości, nie jest w stanie podjąć zatrudnienia i powrócić do pracy mechanika samochodowego.
W opinii uzupełniającej z dnia 19 czerwca 2016r. biegli neurolog i ortopeda podtrzymali swoją opinię, podkreślając, że ich ustalenia są zbieżne z orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS.
Ostatecznie dokonując ustaleń faktycznych Sąd wskazał, że biegła sądowa z zakresu medycyny pracy dr hab. n. med.R. Z. (1), w opinii sądowo-lekarskiej z dnia9 maja 2017r. ustaliła, że rozpoznane u ubezpieczonego schorzenia i ich nasilenie – stan po obustronnym zabiegu odbarczania nerwów łokciowych, przewlekły zespół bólowy kręgosłupa szyjnego oraz lędźwiowo-krzyżowego na podłożu wielopoziomowej dyskopatii, płaskostopie poprzeczne, astma oskrzelowa, nadciśnienie tętnicze i obustronny niedosłuch, nie są przyczyną uznania ubezpieczonego za osobę niezdolną do pracy. Funkcje kończyn są prawidłowe i brak jest deficytów ruchowych.
Sąd nadmienił, że również i z tą opinią nie zgodził się ubezpieczony.
Nadto Sąd zauważył, że w toku postępowania ubezpieczony wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii lekarskiej sporządzonej na zamówienie odwołującego. W opinii z dnia24 stycznia 2017r. specjalistka neurolog dr n. med.M. K.ustaliła,żeZ. K.jest niezdolny do pracy ze względu na stan układu ruchu i układu nerwowego.
Odwołujący wniósł również o przeprowadzenie dowodu z opinii medycznej dr n. med.A. P., specjalisty ortopedii i traumatologii. Z opinii wynika, że u ubezpieczonego zdiagnozowano dyskopatię zwyrodnieniową kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego oraz przewlekły zespół bólowy kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego. We wnioskach wskazano m.in., iż brak jest wskazań do leczenia operacyjnego kręgosłupa, a ubezpieczony jest niezdolny do pracy fizycznej.
Sąd uznał, że wydane w toku postępowania opinie są wiarygodne i przekonujące,a okoliczności sporne zostały dostatecznie wyjaśnione. Oddalając wnioski dowodowe ubezpieczonego Sąd zwrócił uwagę, że przedstawione przez niego opinie zostały sporządzone przez osoby niebędące biegłymi sądowymi, na jego zamówienie, co może budzić uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności.
W ocenie Sądu, opinie biegłych sądowych przeprowadzone w niniejszej sprawie należało uznać za w pełni wiarygodne i przekonywujące. Opinie zostały wydane przez specjalistów, są stanowcze, jasne, zawierają obszerne uzasadnienie i są wyczerpujące.Wbrew twierdzeniom odwołującego, jak podkreślił Sąd, opinie zostały opracowane w oparciu o całokształt dokumentacji medycznej oraz, co istotne, w oparciu o wywiad i badanie ubezpieczonego, a zawarte w nich wnioski znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji medycznej.
Przechodząc do rozważań prawnych Sąd odwołał się do treściart. 57 i 58 orazart. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychi wskazał, że w niniejszej sprawie ostatecznie sporne było, czy w dacie wydania zaskarżonej decyzji organu rentowego był niezdolny do pracy w rozumieniuart. 12ustawyo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Nadto Sąd podniósł, że podstawowym dowodem w sprawach o ustalenie prawado renty jest dowód z opinii biegłego. Dokonanie ustaleń w przedmiocie niezdolności dopracy wymaga wiedzy specjalistycznej (wiadomości specjalnych), którą dysponują biegli lekarze specjaliści. Sąd ubezpieczeń społecznych nie może, co do zasady, poczynić ustaleń sprzecznych z opinią biegłego, jeśli jest ona prawidłowa i jeżeli odmienne ustalenia nie mają oparcia w pozostałym materiale dowodowym (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 1974r., II CR 748/74, LEX nr 7618).
Sąd argumentował, że wynikiem postępowania dowodowego w sprawie było ustalanie, że ubezpieczony nie spełnia przesłanek nabycia prawa do świadczenia, ponieważ nie jest on osobą niezdolną do pracy w rozumieniuustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym wiarygodnych, kategorycznych i przekonywująco uzasadnionych opinii biegłych sądowych z zakresu okulistyki, neurologii, ortopedii, otolaryngologii i medycyny pracy, które nie zostały skutecznie podważone w toku postępowania, zdaniem Sądu, nie sposób uznać, żeZ. K.jest osobą chociażby częściowo niezdolną do pracy i że spełnia on wszystkie przesłanki nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Sąd stwierdził zatem, że ubezpieczony w dacie złożenia wniosku o rentę oraz w dacie wydania zaskarżonej decyzji ZUS nie był osobą niezdolną do pracy w rozumieniuustawyo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W związku z tym, zgodniezart. 47714§ 1 k.p.c., Sąd Okręgowy orzekł o oddaleniu odwołania.
Apelację od powyższego wyroku wywiódł ubezpieczony. Zaskarżając go w całości zarzucił:

1
naruszenie przepisów prawa procesowego, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

-art. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.poprzez wydanie orzeczeniaz przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania, z naruszeniem obowiązku wszechstronnego ich rozważenia, poprzez niewzięcie pod uwagę całego materiału dowodowego,który miał istotny wpływ na rozpoznanie sprawy i dowolną ocenę materiału dowodowego, tj. pominięcie dowodu z opinii prywatnych przedłożonych przez ubezpieczonego,
-art. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.poprzez wydanie orzeczeniaz przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania, z naruszeniem obowiązku wszechstronnego ich rozważenia, poprzez bezzasadne uznanie opinii przedłożonych przez ubezpieczonego za ogólne, lakoniczne oraz, że zawarte w nich wnioski są niewystarczająco uargumentowane, a także, że są uzasadnione wątpliwości co do bezstronności lekarzy, którzy sporządzali powyższe opinie prywatne,
-art. 217 k.p.c.,art. 227 k.p.c.orazart. 231 k.p.c., poprzez niedopuszczenie wnioskowanego dowodu z opinii instytutu medycznego lub zespołu biegłych specjalizujących się w neurologii, ortopedii oraz w szczególności leczeniu chorób kręgosłupa, z uwagi na istotne rozbieżności co do stanu zdrowia ubezpieczonegoi zdolności do pracy, pomiędzy stanowiskiem biegłych sądowych z zakresu ortopedii i neurologii a przedstawionymi przez lekarzy opiniami, którzy obecnie zajmują się leczeniem ubezpieczonego,
-art. 286 k.p.c.oraz232 k.p.c.poprzez zaniechanie skorzystania z dowoduz opinii innych biegłych sądowych z uwagi na rozbieżności co do stanu zdrowia ubezpieczonego i zdolności do pracy pomiędzy stanowiskiem biegłych sądowychz zakresu ortopedii i neurologii, a przedstawionymi przez ubezpieczonego opiniami lekarzy, którzy obecnie zajmują się jego leczeniem,
-art. 217 k.p.c.,art. 227 k.p.c.orazart. 231 k.p.c., poprzez niedopuszczenie dowodu z zeznań świadka lekarza neurologaA. J., który zajmowałsię wieloletnim leczeniem ubezpieczonego na okoliczności związane z leczeniem ubezpieczonego, jego schorzeniami i dolegliwościami, ogólnym stanem zdrowiai zdolnością do pracy na stanowisku mechanika samochodowego,
-art. 299 k.p.c., poprzez niedopuszczenie dowodu z przesłuchania ubezpieczonego na podnoszone przez niego okoliczności,

2
naruszenie przepisów prawa materialnego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

- przepisuart. 57 i nast. ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpoprzez niezasadne przyjęcie, że ubezpieczonemu nie przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy,
- przepisuart. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpoprzez niezasadne przyjęcie, że ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy.
Wskazując na powyższe zarzuty ubezpieczony wniósł o:

1
zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy,

2
obciążenie organu rentowego kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego za I instancję według norm przepisanych,

3
zasądzenie od organu rentowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem II instancji,

ewentualnie o:

4
uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, przy uwzględnieniu kosztów postępowania wraz z kosztami postępowania w instancji odwoławczej.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja ubezpieczonego nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Sąd Okręgowy właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe, nie uchybiając przepisom prawa procesowego oraz dokonał trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w konsekwencji prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia i rozważania prawne Sądu Okręgowego, rezygnując jednocześnie z ich ponownego szczegółowego przytaczania (por. wyroki Sądu Najwyższego z 5 listopada 1998r., I PKN 339/98, OSNAPiUS 1999/24/776; z 22 lutego 2010r., I UK 233/09, LEX nr 585720).
Spór w niniejszej sprawie dotyczył uprawnieńZ. K.do renty z tytułu niezdolności do pracy, sprowadzając się do ustalenia, czy stan zdrowia ubezpieczonego na dzień wydania zaskarżonej decyzji stanowił podstawę do stwierdzenia niezdolności do pracy.
Niewątpliwie ocena wskazanej przesłanki winna zostać dokonana przez pryzmat regulacji przepisuart. 12 ust. 1-3, art. 13w związku zart. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U.z 2017r., poz. 1383), zwanej dalej ustawą emerytalno-rentową.
Wobec treści apelacji przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy, rentaz tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który jest niezdolny do pracy, ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy oraz stał się niezdolny do pracy w okresach wymienionych w tym przepisie, albo nie później, niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.
Samo pojęcie niezdolności do pracy wraz z kryteriami orzekania o niej zdefiniowane zostało w art. 12 ust. 1-3 oraz art. 13 ust. 1-3 tej samej ustawy. W świetle cytowanych przepisów niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania tej zdolności po przekwalifikowaniu. Niezdolność jest przy tym całkowita, jeżeli wyklucza wykonywanie jakiejkolwiek pracy i częściowa, gdy oznacza utratę w znacznym stopniu możliwości podjęcia zatrudnienia zgodnego z poziomem posiadanych przez daną osobę kwalifikacji. W zależności od perspektyw odzyskania zdolności do pracy, rozpatrywanychz medycznego punktu widzenia, omawiana przesłanka otrzymania renty może mieć charakter trwały lub okresowy. Przy ocenie stopnia i trwałości niezdolności do pracy oraz rokowańna przyszłość uwzględnia się zaś stopień naruszenia sprawności organizmu i możliwość przywrócenia tejże sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, a także możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter uprzedniego zatrudnienia, wykształcenie, wiek i warunki psychofizyczne ubezpieczonego.
Orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy nie wymaga stwierdzenia, że osoba ubezpieczona nie może pracować w jakimkolwiek zawodzie, a jedynie ustalenia, że nie może ze względu na stan zdrowia, pracować w zawodzie (na stanowisku pracy) zgodnym z jej kwalifikacjami.
Przypomnieć trzeba, że ubezpieczonyurodzony w (...)r., ma wykształcenieśrednie, od 1972r. pracował głównie jako mechanik samochodowy w ramach zatrudnienia pracowniczego oraz własnej działalności gospodarczej.
Bezsprzecznie ocena istnienia niezdolności do pracy i jej stopnia, a co za tym idzie również weryfikacja orzeczeń wydanych przez lekarzy orzeczników, należy do kategorii okoliczności, których stwierdzenie wymaga wiadomości specjalnych, co czyniło koniecznym przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych z zakresu odpowiednich specjalności medycznych (art. 278 k.p.c.).
Sąd Okręgowy uczynił zadość temu obowiązkowi powołując biegłycho specjalnościach adekwatnych do schorzeńZ. K., tj. biegłych okulisty, otolaryngologa, ortopedy, neurologa.
Odwołując się do przeprowadzonych badań oraz analizy przedstawionej dokumentacji, biegli dokonali wszechstronnej oceny stanu zdrowia ubezpieczonego, stopnia zaawansowania stwierdzonych schorzeń oraz ich wpływu na jego zdolność do zatrudnienia. We wszystkich wydanych w toku postępowania przed Sądem I instancji opiniach biegli stwierdzili, że z punktu widzenia reprezentowanych przez nich specjalności ubezpieczony nie jest częściowo ani całkowicie niezdolny do pracy.
Sąd Apelacyjny ocenił rozstrzygnięcie Sądu I instancji jako prawidłowe.
Przede wszystkim brak jest podstaw aby kwestionować stanowisko biegłejz zakresu okulistykiA. K., albowiem nie ulega wątpliwości, iż występującau ubezpieczonego wada wzroku jest schorzeniem wniesionym do okresu ubezpieczenia. Ubezpieczony praktycznie przez cały okres życia zawodowego wykonywał pracę pomimo występującej wady wzroku wobec czego brak jest podstaw do uznania, że z tej przyczynystał się niezdolny do pracy.
Nie zachodzą również przesłanki aby wada słuchu, oceniona przez biegłegoJ. Ł.jako minimalna, stanowiła przeszkodę do wykonywania pracy w zawodzie mechanika samochodowego.
Natomiast stan zdrowia ubezpieczonego z punktu widzenia schorzeń neurologicznych i ortopedycznych został wszechstronnie oceniony przez zespół biegłych, tj. specjalistę chorób układu nerwowego dr n. med.E. M.i specjalistę chirurga, ortopedę -traumatologa dr n. med.K. W.. Biegli jednoznacznie wskazali, że stankliniczny ubezpieczonego w zakresie układu nerwowego i układu ruchu jest dobry. Rozpoznane schorzenia, tj. zespół rowka nerwu łokciowego lewego i prawego leczony operacyjnie, płaskostopie poprzeczne i mierna koślawość paluchów oraz zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa bez objawów korzeniowych, nie czynią ubezpieczonego, w ocenie biegłych, niezdolnym do pracy mechanika samochodowego.
Ostatecznie kompleksowa ocena stanu zdrowia ubezpieczonego została dokonana przez biegłą z zakresu medycyny pracy dr hab. n. med.R. Z. (2)w opinii z dnia9 maja 2017r. Biegła w szczególności zauważyła, że nie występują zaburzenia ze strony układu nerwowego, w tym objawy ucisku nerwów obwodowych, ani też zaburzenia statycznej i dynamicznej funkcji elementów narządu ruchu. W ocenie biegłej rozpoznany obustronny zespół rowka nerwów łokciowych został wyleczony chirurgicznie, nie stwierdza się obecnie objawów uszkodzenia nerwów łokciowych, ani zaników mięśniowych, które skutkowałyby dysfunkcją kończyn górnych. Biegła podkreśliła, że zachowana funkcja kończyn górnychi ich obustronna sprawność ma istotne znaczenie w kontekście zdolności do pracy w zawodzie mechanika samochodowego. Nadto zwróciła uwagę na brak cech ucisku korzeni rdzeniowych pomimo wielopoziomowej dyskopatii. Natomiast pozostałe schorzenia, jak astma, czy nadciśnienie tętnicze są leczone z powodzeniem lekami i nie stanowią o niezdolności do pracy.
Na podstawie wspomnianych opinii Sąd Okręgowy dokonał więc prawidłowych ustaleń faktycznych, wysnuwając z nich trafne wnioski odnośnie braku niezdolności dopracy ubezpieczonego, zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, zaś dokonana ocena zebranego materiału dowodowego nie przekracza granic zakreślonychart. 233 k.p.c., którego naruszenie zarzuca apelujący. Przedstawiona przez autorów opinii w rozpatrywanejsprawie ocena stanu zdrowia odwołującego w aspekcie jego zdolności do pracy w spornym okresie jest kompleksowa, zaś sformułowane przez biegłych konkluzje na tematbraku niezdolności do pracy w rozumieniu powołanych przepisów zostały logiczniei przekonywująco uzasadnione. Kompetentnym, rzeczowym i należycie umotywowanych wnioskom specjalistycznych opinii na temat zdolności do pracy, apelujący nie przeciwstawił tymczasem żadnych argumentów, mogących podważyć ich wiarygodność.
Stanowisku zaprezentowanemu przez biegłych sądowych wypowiadających sięw niniejszej sprawie ubezpieczony starał się zaprzeczyć przedstawiając sporządzone na jego zlecenie opinie specjalisty neurologa dr n. med.M. K.oraz ortopedydr n. med.A. P..
W tym kontekście należy wskazać na ugruntowane w orzecznictwie stanowisko odnośnie możliwości wykorzystania opinii prywatnej w procesie. Mianowicie jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 lutego 2017r., I CSK 778/15 (LEX nr 2297410), opinia prywatna nie może zastąpić dowodu z opinii biegłego sądowego, gdy jest ona niezbędnaw wypadkach wymagających wiadomości specjalnych (art. 278 k.p.c.). Nie oznacza to jednak, że nie ma ona jakiegokolwiek znaczenia. Może być traktowana jako element stanowiska procesowego samej strony odnoszącego się zarówno do sfery faktów, jak również ich oceny prawnej. W zależności od stanowiska strony przeciwnej twierdzenia w niej zawarte dotyczące faktów mogą być przyznane przez stronę (art. 229 k.p.c.) lub być uznane za przyznane przez sąd (art. 230 k.p.c.).
Z kolei jak wskazał Sąd Apelacyjny w Rzeszowie w wyroku w z dnia 15 września 2016r., I ACa 81/16 (LEX nr 2306738), w świetleart. 278 k.p.c.opinią biegłego jest wyłącznie opinia sporządzona przez osobę wyznaczoną przez Sąd. (...) ekspertyzy opracowane na zlecenie stron, czy też w toku postępowania (procesu), czy jeszcze przed jego wszczęciem należy traktować, w razie ich przyjęcia przez sąd orzekający jako wyjaśnienie stanowiące poparcie, z uwzględnieniem wiadomości specjalnych, stanowiska stron. Nie może być traktowana jako dowód w procesie opinia biegłego, choćby był nim stały biegłysądowy, sporządzona na piśmie na polecenie strony i złożona do akt sądowych."Pozasądowa ekspertyza rzeczoznawcy sporządzona na zlecenie strony nie podlega więc ocenie Sądu jako dowód z opinii biegłego".
Stosowne stanowisko zajmował też Sąd Apelacyjny w Katowicach wskazując,że opinie opracowane na zlecenie stron (stanowiące dokument prywatny w rozumieniuart. 253 k.p.c.) traktowane są jako element materiału procesowego wyrażający stanowiska stron. Zawarta w takiej opinii argumentacja może stanowić jedynie podstawę dopuszczenia przez sąd orzekający dowodu z opinii biegłego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicachz dnia 9 maja 2014r., V ACa 895/13, LEX nr 1474065).
Tym samym Sąd Apelacyjny nie podzielił zarzutów dotyczących materiału dowodowego sprawy, jego kompletności i przeprowadzonej oceny. W szczególności nie zachodziła w sprawie konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii kolejnych biegłych, tudzież odpowiedniego instytutu. Potrzeba taka zachodzi bowiem między innymi w sytuacji gdy wydane opinie są sprzeczne. Taka sytuacja niewątpliwie nie ma miejsca na gruncie przedmiotowej sprawy, albowiem można tutaj mówić jedynie o sprzeczności pomiędzy wydanymi na zlecenie Sądu I instancji opiniami biegłych sądowych, a stanowiskiem ubezpieczonego, na poparcie którego przedstawił on prywatne ekspertyzy. Jak natomiast wskazał Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 12 lutego 2014r., I ACa 462/13 (LEX nr 1437965), nie można przeciwstawiać opinii biegłego sądowego opinii pozasądowych, te pierwsze mają bowiem walor dowodu, a te drugie stanowią jedynie potwierdzenie stanowiska strony.
Sąd odwoławczy nie znalazł więc podstaw do zakwestionowania postanowieniaSądu I instancji oddalającego wnioski odwołującego o dopuszczenie dowodu z opinii instytutu medycznego lub zespołu biegłych specjalizujących się w neurologii i ortopedii. Rozstrzygnięcie to było zasadne, adekwatne do okoliczności faktycznych i norm prawa.
Zauważyć trzeba, że w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego - wielokrotnie podkreślającym integralność organizmu ludzkiego i potrzebę wszechstronnej, kompleksowej oceny stanu zdrowia ubezpieczonego, uznaje się za niewystarczające wycinkowe, ograniczone do poszczególnych organów lub funkcji, badanie sprawności organizmu(por. m.in. wyrok z dnia 7 kwietnia 1994r., II URN 12/94; wyrok z dnia 3 października 1997r., II UKN 288/97 oraz wyrok z dnia 21 maja 2009r., I UK 3/09). Integralność ludzkiego organizmu wyklucza wszak badanie jego dolegliwości w taki sposób, aby wypowiadali się odrębnie specjaliści z różnych dziedzin wiedzy medycznej i każdy z nich w swoim tylko zakresie oceniał stopień uszczerbku na zdrowiu i jego wpływ na pracowniczą zdolność do zarobkowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 1997r., II UKN 288/97).
Orzecznictwo Sądu Najwyższego wyznaczyło pewien standard postępowania dowodowego w sprawach, w których mnogość schorzeń powoduje trudności w ustaleniu stopnia naruszenia sprawności organizmu chorego, zgodnie z którym, chociaż poszczególne schorzenia stwierdzone u ubezpieczonego przez biegłych lekarzy różnych specjalności nie muszą być oceniane jako prowadzące do jego niezdolności do pracy, to łącznie wszystkie te schorzenia mogą takową niezdolność powodować, zwłaszcza jeśli uwzględni się możliwyw tym przypadku efekt synergii (wzmocnionego oddziaływania łącznie kilku przyczyn na ostateczny skutek) – (por. wyroki Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 1994r., II URN 12/94, OSNAPiUS 1994/4/71; z dnia 3 października 1997r., II UKN 288/97, OSNAPiUS 1997/15/459 oraz z dnia 21 maja 2009r., I UK 3/09, LEX nr 509029).
W ocenie Sądu Apelacyjnego w oparciu o wydane w kontrolowanej sprawie opiniebiegłych sądowych Sąd I instancji dokonał wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Opinie biegłych o specjalnościach adekwatnych do schorzeń występującychu ubezpieczonego dostatecznie wyjaśniły zagadnienia wymagające wiadomości specjalnych (art. 217 § 3 k.p.c.). Z kolei zwieńczeniem stanowiska biegłych stały się wnioski opinii biegłej z zakresu medycyny pracy, która dokonała oceny wszystkich zbiegających się schorzeń w odniesieniu do kwalifikacji ubezpieczonego. W sposób logiczny biegła wyjaśniła z jakich względów ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy w zawodzie mechanika samochodowego.
Tym samym uznać należy, że zarówno w toku postępowania przed Sądem I instancji, jak i przed Sądem Apelacyjnym nie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego o dodatkowe opinie innych biegłych, czy instytutu medycznego. Podkreślić jednocześnie należy, iż wynikająca zart. 286 k.p.c.możliwość zażądania przez sąd dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych, wcale nie oznacza, że w każdym przypadku jest to konieczne. Potrzeba taka powinna bowiem wynikać z okoliczności sprawy i podlega ocenie sądu orzekającego. Dlatego nie ma uzasadnienia wniosek o powołanie kolejnego biegłego (biegłych) w sytuacji, gdy złożona już opinia jest niekorzystna dla strony. Zgłaszając taki wniosek, strona winna wykazać błędy, sprzeczności lub inne wady w złożonych do akt sprawy opiniach biegłych, które dyskwalifikują te opinie, uzasadniając tym samym powołanie dodatkowych opinii. Sąd ma zatem obowiązek dopuszczenia takiego dowodu wówczas,gdy zachodzi tego potrzeba (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 24 czerwca 2008r.,I UK 373/07, LEX nr 496398; z dnia 5 sierpnia 2008r., I UK 20/08, LEX nr 500231; z dnia5 maja 2009r., I UK 1/09, LEX nr 515412; z dnia 1 września 2009r., I PK 83/09, LEX nr 550988; z dnia 16 września 2009r., I UK 102/09, LEX nr 537027, jak również z dnia10 marca 2011r., II UK 306/10, LEX nr 885008). Taka sytuacja zaś w przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu Apelacyjnego, jednak nie zachodzi.
Zasadnie też Sąd I instancji nie uwzględnił wniosku ubezpieczonegoo przeprowadzenie dowodu z jego zeznań oraz z zeznań świadkaA. J.– neurologa leczącego wnioskodawcę.
Przede wszystkim wskazać trzeba, że w postępowaniu cywilnym dopuszczenie dowodu z przesłuchania strony mieści się w gestii swobodnego uznania sądu rozpatrującego spór. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika bowiem, iż dowód z przesłuchania stronjest dowodem fakultatywnym, subsydiarnym i symetrycznym (vide: wyrok z dnia 26 lipca 2011r. w sprawie I UK 29/11). Dopuszczenie tego dowodu ma miejsce, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy(art. 299 k.p.c.). Z treści tego przepisu wynika, że sąd nie przesłuchuje stron, co do wszystkich faktów będących przedmiotem postępowania dowodowego, lecz tylko codo faktów spornych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i to jedynie wówczas, gdy albo przeprowadzone dowody nie pozwoliły wyjaśnić istoty sprawy, albo nie ma innych dowodów, które pozwoliłyby wyjaśnić tę istotę. Dowód z przesłuchania stron nie ma charakteru obligatoryjnego w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, choć nie ulega wątpliwości, że może on okazać się konieczny wtedy, gdy nie ma możliwości przeprowadzenia innych dowodów lub gdy innych dowodów nie ma.
Przebieg leczenia neurologicznego ubezpieczonego znajduje zaś odzwierciedlenie w jego dokumentacji medycznej.
W sprawie o rentę, gdzie istotna jest ocena stopnia niezdolności do pracy pierwszeństwo należy przypisać dowodom z dokumentów (np. dokumentacji medycznej, historii choroby z placówek medycznych, epikryz opisujących pobyty w szpitalu, wyniki badań, zaświadczenia lekarskie itd.) oraz z opinii biegłych lekarzy adekwatnych specjalności.
Mając powyższe na względzie, wskazać należy, że w sprawie, której istota sprowadza się do oceny stanu zdrowia odwołującego, której to oceny dokonuje się w oparciu o analizę dokumentacji medycznej, to wszystkie istotne dla sprawy okoliczności wyjaśniane są poprzez opinię biegłych sądowych. W przedmiotowej sprawie twierdzenia apelującego - stanowiące jego subiektywne odczucie na temat stanu zdrowia - nie mogą stanowić podstawy ustaleń faktycznych. Ubezpieczony sam nie może bowiem dokonywać własnej oceny stanu zdrowia.
Ocena faktów wynikających z treści dokumentacji medycznej nie należy do stronyi świadków. Jest bowiem zarezerwowana, jak wskazano powyżej, do wyłącznej kompetencji biegłych sądowych. Odmienne zeznania ubezpieczonego, czy świadka w zakresie interpretacji faktów - wynikających z oceny dokumentacji medycznej i oceny stanu zdrowia - nie mogłyby w sprawie doprowadzić do podważenia oceny medycznej przedstawionej przez biegłych sądowych.
Chybione w tej sytuacji są wszystkie zarzuty apelacji, zarówno te dotyczące naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego.
Sąd odwoławczy ma na uwadze, że zebrane dowody wskazują, iż wnioskodawca cierpi na szereg schorzeń, jednakże z punktu widzenia kryterium biologicznego, tj. stanu organizmu dotkniętego schorzeniami naruszającymi jego sprawność, nie można stwierdzić, by powodowały one niezdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.
W przypadkuZ. K.problem niezdolności do pracy zostałw dotychczasowym postępowaniu należycie wyjaśniony. Samo występowanie schorzeń, przyjmowanie leków, leczenie, korzystanie z porad i pomocy lekarzy nie powoduje aninie dowodzi jeszcze niezdolności do pracy. Niezdolność do pracy w rozumieniu ustawy emerytalno-rentowej występuje dopiero wtedy, gdy procesy chorobowe przybiorą takie natężenie, że spowodują długotrwałą (a nie krótkotrwałą) niemożność do wykonywania pracy.
Zarzuty wnioskodawcy zgłoszone do treści opinii lekarskich w toku postępowania pierwszoinstancyjnego mają jedynie charakter subiektywnego przekonania skarżącego o jego niezdolności do pracy.
Wskazać przy tym wypada, iż istnienie schorzeń powodujących konieczność pozostawania w stałym leczeniu nie stanowi samodzielnej przyczyny uznania częściowej niezdolności do pracy, chociaż w pewnych okresach wymaga czasowych zwolnień lekarskich (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2005r., II UK 288/04, OSNAPiUS 2006,nr 5-6, poz. 99).
Na koniec podnieść należy, że w postępowaniu odwoławczym od decyzji odmawiającej prawa do świadczenia sąd ubezpieczeń społecznych ocenia legalność decyzji według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania (por. wyroki Sądu Najwyższego:z dnia 20 maja 2004 r., II UK 395/03, OSNP 2005 nr 3, poz. 43 oraz z dnia 7 lutego 2006r.,I UK 154/05, LEX nr 272581). Stąd też postępowanie dowodowe przed sądem w sprawieo świadczenie uzależnione od niezdolności ubezpieczonego do pracy powinno zmierzaćdo ustalenia, czy w dacie orzekania przez organ rentowy po stronie ubezpieczonego występowały w tym zakresie wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia.Sąd nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodów w celu ustalenia niezdolności do pracy, która miała powstać po wydaniu zaskarżonej odwołaniem decyzji odmawiającej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2005r., I UK 152/04, OSNP 2005 nr 17, poz. 273).
Biegli sądowi, przeprowadzający na zlecenie sądu badanie stanu zdrowia ubezpieczonego, nie zastępują lekarza orzecznika ani komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jedynie zgodnie z posiadaną przez nich wiedzą specjalistyczną poddają merytorycznej ocenie trafność wydanego orzeczenia o zdolności do pracy lub jej braku.
Ewentualne więc pogorszenie stanu zdrowia ubezpieczonego może być podstawą kolejnego wniosku o rentę.
Reasumując, w ocenie Sądu Apelacyjnego, skoro ubezpieczony w chwili wydania decyzji nie był osobą choćby częściowo niezdolną do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, nie spełnił przesłanki określonej w art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalno -rentowej. Brak jednej z przesłanek uniemożliwia zatem przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Kierując się przedstawionymi motywami i uznając apelację ubezpieczonego za bezzasadną, Sąd Apelacyjny na mocyart. 385 k.p.c.orzekł o jej oddaleniu.
/-/SSO del. B. Torbus  /-/SSA E. Kocurek - Grabowska /-/SSA T. Szweda

Sędzia   Przewodniczący   Sędzia
MP