Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1354/17
Data wyroku: 2018-02-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maciej Piankowski, Grażyna Czyżak, Daria Stanek
Słowa kluczowe: Emerytura rolnicza
Podstawa prawna: art. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników
Teza: „ Dokonując oceny kwestii zróżnicowania sytuacji prawnej osób objętych dyspozycją przepisu  art. 33 ust. 2 i art. 33 ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.2008r. Nr 50, poz.291 ze zm.) należy podkreślić, że zniesiona została możliwość uwzględnienia przy ustalaniu emerytury rolniczej okresów ubezpieczenia innego niż rolnicze dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. 
Oznacza to, że sytuacja wspomnianych kategorii osób nie jest tożsama. Nie można zaś domagać się tych samych zasad wypłaty emerytury dla osób różnych kategorii. Wyłączenie w stosunku do uprawnionych urodzonych po 31 grudnia 1948 r. zasady wyboru jednego tylko świadczenia (art. 33 ust. 2 ustawy) równoważone jest  zniesieniem możliwości uwzględnienia przy ustalaniu emerytury rolniczej okresów ubezpieczenia innego niż rolnicze. W związku z tym, jeśli nie da się wyróżnić wspólnej cechy istotnej między podmiotami, nie można stwierdzić naruszenia zasady równości wynikającej z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.”

Sygn. akt III AUa 1354/17

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 lutego 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Maciej Piankowski

Sędziowie:

SSA Grażyna Czyżak
SSA Daria Stanek (spr.)

Protokolant:

sekr. sądowy Angelika Czaban

po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2018 r. w Gdańsku
sprawyH. K.
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o wypłatę emerytury rolniczej
na skutek apelacjiH. K.
od wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt V U 207/17
oddala apelację.
SSA Grażyna Czyżak   SSA Maciej Piankowski   SSA Daria Stanek
Sygn. akt III AUa 1354/17

UZASADNIENIE
UbezpieczonyH. K.odwołał się od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 7 lutego 2017 r. przyznającej mu prawo do emerytury rolniczej od dnia 1 stycznia 2016 roku. Ubezpieczony zaskarżył decyzję w części zawieszającej wypłatę świadczenia i wniósł o zmianę decyzji przez uznanie, że emerytura rolnicza będzie wypłacana w pełnej wysokości oprócz otrzymywanego świadczenia emerytalnego z ZUS za inne okresy składkowe.
Po wniesieniu odwołania ubezpieczony wniósł o odstąpienie na podstawieart. 178ust. 1w zw. zart. 8 ust. 2 Konstytucji RPod zastosowania w niniejszej sprawie normy prawnej wynikającej zart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, z uwagina zachodzącą w sprawie oczywistą niezgodność zKonstytucją RPtego przepisu prawnego, ewentualnie o wystąpienie na podstawieart. 193 Konstytucji RPdo Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czyart. 33 ust. 2 oraz art. 33 ust. 2a ustawyo ubezpieczeniu społecznym rolnikóww zakresie, w jakim nakazują uprawnionemu urodzonemu przed dniem 1 stycznia 1949 roku wybrać wyłącznie jedno wybrane przez niego świadczenie, pomimo posiadania przez ubezpieczonego prawa do więcej niż jednego świadczenia emerytalnego, są zgodne zKonstytucją RP.
W odpowiedzi na odwołanie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Pozwany podtrzymał stanowisko wynikające z uzasadnienia zaskarżonej decyzji z powołaniem na dyspozycjęart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Sąd Okręgowy w Słupsku Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiemz dnia 31 maja 2017 r. oddalił odwołanie (pkt 1) oraz nie obciążył ubezpieczonegoH. K.kosztami procesu (pkt 2), sygn. akt V U 207/17.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.
Decyzją z dnia 8 stycznia 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwS.przyznałH. K.prawo do emerytury od dnia 1 grudnia 2012 roku,tj. od miesiąca, w którym zgłosił wniosek. Do ustalenia wysokości emerytury organ rentowy uwzględnił okresy składkowe: 14 lat, 3 miesiące i 26 dni oraz 33 lata, 7 miesięcy i 2 dni okresów uzupełniających - rola. Organ rentowy uwzględnił okres od 4 stycznia 1965 r.do 28 kwietnia 1979 r. z tytułu podlegania ubezpieczeniu społecznemu dla pracowników oraz od 29 kwietnia 1979 r. do 30 listopada 2012 r., z których przyjęto 10 lat, 8 miesięcy i 4 dniz tytułu ubezpieczenia społecznego rolników do ustalenia prawa.
UbezpieczonyH. K.,urodzony (...), w dniu 4 stycznia2016 roku wystąpił z wnioskiem o emeryturę rolniczą. W dniu(...)roku ubezpieczony ukończył 65 lat. W załączonym do wniosku kwestionariuszu dotyczącym okresów podlegania ubezpieczeniu wskazał, że wnosi o zaliczenie okresów: od 2 listopada 1962 r. do 3 stycznia 1965 r. z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Ubezpieczony udokumentował nie kwestionowany przez pozwany organ rentowy staż ubezpieczeniowy wynoszący 2 lata, 3 miesiące i 19 dni. Organ rentowy ustalając prawo do świadczenia emerytalnego zaliczył ubezpieczonemu okresy które nie zostały uwzględnione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wS.tj. od 2 listopada 1962 r. do 3 stycznia 1965 r.,od 20 kwietnia 1979 r. do 28 kwietnia 1979 r., od 1 grudnia 2012 r. do 8 stycznia 2013 r.
Decyzją z dnia 6 stycznia 2016 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury, argumentując, że ubezpieczony nie udokumentował wymaganego 25-letniego okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Wyłączenie okresu 10 lat, 8 miesięcy i 4 dni z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników powoduje że ubezpieczony legitymuje się okresem 25 lat, 2 miesięcy i 17 dni.
Na skutek odwołania ubezpieczonego Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia20 maja 2016 roku, sygn. akt VU 177/16, zmienił zaskarżoną decyzję Prezesa KRUSi przyznał ubezpieczonemuH. K.prawo do emerytury rolniczej od dnia1 stycznia 2016 roku. Apelacja organu rentowego została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 grudnia 2016 roku, sygn. akt III AUa 1307/16.
Wykonując prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia 20 maja2016 roku, sygn. akt VU 177/16, zaskarżoną w niniejszym procesie decyzją z dnia 7 lutego 2017 roku pozwany organ rentowy przyznał ubezpieczonemu emeryturę rolniczą od dnia1 stycznia 2016 roku w kwocie 915,73 zł. W decyzji jednocześnie wskazano, iż emerytura pozostaje w zawieszeniu, ponieważ zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia1990 roku w razie zbiegu prawa do emerytury przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego - w przypadku ubezpieczonego emerytury z ZUS, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie.
Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie zart. 33ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(j.t. Dz. U.z 2016 r., poz. 277): „W razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującejna podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie, z zastrzeżeniemust. 3i 4”. Przepisust. 3został uchylony, zaśust. 4nie ma w sprawie zastosowania.
Sąd I instancji stwierdził, że brzmienie przepisu jest czytelne i ma zastosowaniew sprawie, albowiem ubezpieczonyH. K.jest uprawniony do emerytury z ZUS płatnej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Oznacza to, iż ubezpieczonyH. K.nie może pobierać pozostających w zbiegu emerytur z ZUS i z KRUS.
Sąd Okręgowy nie uwzględnił wniosku ubezpieczonego o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że Trybunał Konstytucyjny już zajmował się problemem zgodności zKonstytucją RPart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówi w wyroku z dnia 5 października 2010 roku, sygn. akt K 16/08, orzekł, iż art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 30 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników jest zgodny zart. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Z przyczyn natury faktycznej i prawnej omówionych powyżej Sąd Okręgowy oddalił odwołanie ubezpieczonegoH. K.jako bezzasadne w oparciu oart. 47714§ 1 k.p.c., jak w punkcie pierwszym wyroku.
W punkcie drugim wyroku Sąd Okręgowy orzekł o kosztach procesu i nie obciążył ubezpieczonego tymi kosztami z mocyart. 102 k.p.c.Zdaniem Sądu w sprawie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu powołanego przepisu prawnego, albowiem materia związana ze sposobem ustalania i wypłaty świadczeń emerytalnych na styku ubezpieczenia rolniczego i pracowniczego jest dość nieczytelna dla osób ubezpieczonych.
Apelację od wyroku wywiódł ubezpieczony, zarzucając:
- naruszenie prawa procesowego, tj.:art. 233 k.p.c.w zw. zart. 328 § 2 k.p.c., poprzez oparcie wyroku na orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 października 2010 rokuo sygn. K 16/08, który nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, gdzie przedmiotem analizy Trybunału była zgodność zKonstytucją RP-art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikóww związku zart. 56 ust. 5 ustawy z dnia17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, natomiast przedmiotem odwołania było naruszenie konstytucyjnych zasad sprawiedliwości społecznej poprzez zastosowanie w indywidualnej sprawie ubezpieczonegoH. K.art. 33 ust. 2w zw. zart. 33 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników;
- brak wszechstronnego rozważania i ustosunkowania się w wyroku do zebranegow sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez brak odstąpienia na podstawieart. 178 ust. 1w zw. zart. 8 ust. 2 Konstytucji RPod zastosowania w konkretnej sprawie ubezpieczonego oraz w przedmiotowym stanie faktycznym normy prawnej przewidzianejwart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, z uwagi na zachodzącąw sprawie oczywistą niezgodność zKonstytucją RP, tj.art. 2 oraz art. 32;
- dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie oraz wadliwą ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów, co skutkowało dokonaniem przez Sąd I instancji błędnego rozstrzygnięcia, że w sytuacji ubezpieczonego, któremu decyzją Prezesa KRUSz dnia 07.02.2017 r. przyznano prawo do emerytury rolniczej od dnia 01.01.2016 r.,przy jednoczesnym zawieszeniu jej wypłaty - że decyzja ta odpowiada prawu, w tymw szczególnościart. 2 oraz art. 32 Konstytucji RP.
Ubezpieczony zarzucił, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia oparł się jedynie na orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia5 października 2010 roku o sygn. K 16/08, który nie miał jednak zastosowania w niniejszej sprawie, co może wskazywać na nierozpoznanie istoty sprawy.
Mając na uwadze powyżej przedstawione zarzuty apelacyjneH. K.wniósło zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania w całości, ewentualnie- przy nieuwzględnieniu powyższego – o uchylenie wyroku i przekazanie sprawydo ponownego rozpatrzenia przez Sąd Okręgowy w Słupsku oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Ponadto skarżący wniósł o odstąpienie przez skład orzekający na podstawieart. 178 ust. 1w zw. zart. 8 ust. 2 Konstytucji RPod zastosowania w jego konkretnej sprawie orazw przedmiotowym stanie faktycznym - normy prawnej przewidzianej wart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, z uwagi na zachodzącą w sprawie oczywistą niezgodność zKonstytucją RP, tj.art. 2 oraz art. 32, ewentualnie - przy nie uwzględnieniupkt 2- o wystąpienie na podstawieart. 193 Konstytucji RPdo Trybunału Konstytucyjnegoz pytaniem prawnym, czy art.art. 33 ust. 2 oraz art. 33 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikóww zakresie w jakim nakazują uprawnionemu, urodzonemu przed dniem 01.01.1949,r. wypłać wyłącznie jedno wybrane przez niego świadczenie, pomimo posiadania przez ubezpieczonego prawa do więcej niż jednego świadczenia emerytalnego - są zgodnezKonstytucją RP(tym bardziej, że osoby młodsze takie prawo posiadają).
W uzasadnieniu apelacji ubezpieczony podniósł, że wyjątek ustawowy zawartywart. 33 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówwskazujący, że normyart. 33 ust. 2nie stosuje się do osób uprawnionych jednocześnie do emerytury rolniczej orazdo emerytury przyznanej na podstawieart. 24 ust. 1, art. 24a lub art. 184przepisów emerytalnych, tj. osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. (ustawa o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998 r., Dz. U. z 2016 r., poz. 887) w sposób oczywisty narusza jego prawa, gdyż z przepracowanych lat uzyskał on okres ubezpieczeniowy uprawniający do nabycia emerytury zarówno na podstawieustawyo ubezpieczeniu społecznym rolnikóworazustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Uprawnienie do emerytury pracowniczej nabył od dnia 1 grudnia 2012 r., tj. w wieku 66 lat i 1 miesiąca i na potrzeby jej uzyskania wyłączył z okresu podlegania przez siebie ubezpieczeniu społecznemu rolników okres 10 lat, 8 miesięcy i 4 dni (nadal legitymował się okresem 25 lat, 2 miesięcy i 17 dni podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników).
Ubezpieczony stwierdził, że zrównanie sytuacji faktyczno - prawnej osób, które legitymują się okresem ubezpieczeniowym 25 lat i 50 lat jest niezgodne z wszelkimi zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami słuszności.
Wnioskodawca zwrócił uwagę, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia5 października 2010 roku o sygn. K 16/08, badał zgodność zKonstytucją RP-art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikóww związku zart. 56 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdzie przedmiotem analizy było ewentualne nierówne traktowanie podmiotów- całkowicie odmiennych od ubezpieczonego oraz w zakresie kwestii niepodnoszonejprzez ubezpieczonego. Oparcie zatem wyroku przez Sądmeritina orzeczeniu niemającym zastosowania w niniejszej sprawie, uzasadnia podniesienie zarzutu nierozpoznania istoty sprawy, gdzie w szczególności Sądmeritibłędnie wskazuje, że sytuacja prawna ubezpieczonego była już przedmiotem analizy Trybunału Konstytucyjnego i wyciąga z tego tytułu wadliwe wnioski skutkujące oddaleniem odwołania.
Ubezpieczony zarzucił, że Sąd I instancji nie dokonał pogłębionej analizy sytuacji faktycznej ubezpieczonego w odniesieniu do kwestionowanych norm ustawowych, a także zasad konstytucyjnych, które winny podlegać szczególnej ochronie.
Zdaniem wnioskodawcy naruszone zostały normy konstytucyjne zawarte w art. 2i art. 32, a także zasada słuszności i niedyskryminowania ze względu na wiek.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżony wyrok SąduI instancji odpowiada prawu.
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie była prawidłowość decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 7 lutego 2017 r. przyznającejH. K.prawo do emerytury rolniczej od dnia 1 stycznia 2016 r. w części zawieszającej wypłatę świadczenia na podstawieart. 33 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.o ubezpieczeniu społecznym rolników(w decyzji omyłkowo wskazano na ust. 1 art. 33 ustawy).
We wskazanym powyżej zakresie Sąd Okręgowy przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe, a w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisuart. 233 k.p.c.,nie popełnił też uchybień w zakresie zarówno ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, które mogłyby uzasadnić ingerencję w treść zaskarżonego orzeczenia.W konsekwencji, Sąd odwoławczy oceniając jako prawidłowe ustalenia faktycznei rozważania prawne dokonane przez Sąd pierwszej instancji uznał je za własne. Zauważyć jednak trzeba, że w świetle argumentów konstytucyjnych podnoszonych przez wnioskodawcę analiza prawna zaprezentowana przez Sąd Okręgowy była zbyt lakoniczna i wymaga pogłębienia.
Wyjaśnić należy, że skoroKonstytucjajest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej i jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba żeKonstytucjastanowi inaczej(art. 8 Konstytucji RP), zaś sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiślii podlegają tylkoKonstytucjioraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP), to istnieje możliwość samodzielnego dokonania przez sąd oceny zgodności przepisów ustawowychzKonstytucjąna użytek rozpoznawanej sprawy. W tym przypadku nie chodzi więco przeprowadzanie przez sąd powszechny, niejako w zastępstwie Trybunału Konstytucyjnego, oceny konstytucyjności przepisów ustawowych, lecz o "odmowę zastosowania" przepisów, które są niezgodne (zwłaszcza w sposób oczywisty) z przepisami (wzorcami)Konstytucji RP(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1998 r., I PKN 90/98, OSNAPiUS 2000 Nr 1, poz. 6; Przegląd Sejmowy 2001 nr 2, s. 88, z glosąA. Józefowicza; Monitor Prawniczy 2001 nr 19, s. 986, z glosą S. Rudnickiego; z dnia19 kwietnia 2000 r., II CKN 272/00, LEX nr 530757; z dnia 29 sierpnia 2001 r., III RN 189/00, OSNAPiUS 2002 Nr 6, poz. 130 oraz uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższegoz dnia 4 lipca 2001 r., III ZP 12/01, OSNAPiUS 2002 Nr 2, poz. 34; Przegląd Sejmowy 2002 nr 1, s. 121, z glosą J. Trzcińskiego; Przegląd Sądowy 2002 nr 5, s. 153, z glosą B. Nity; Gazeta Sądowa 2002 nr 2, s. 46, z glosą M. Przysuchy i postanowienia Sądu Najwyższegoz dnia 26 maja 1998 r., III SW 1/98, OSNAPiUS 1998 Nr 17, poz. 528; Przegląd Sejmowy 1998 nr 5, s. 214, z glosą M. Zubika).
Sąd powszechny dokonując wykładni przepisów prawa w danej sprawie, jest obowiązany stosować wynikającą zart. 8 ust. 2 Konstytucji RPustrojową zasadę bezpośredniego stosowania przepisówKonstytucji. Obowiązek przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności aktu normatywnego zKonstytucjąistnieje, gdy sąd ma wątpliwości co do tej zgodności. Gdy przepis nie jest w oczywisty sposób zgodny zKonstytucją, sąd rozstrzygający sprawę ma uprawnienie do bezpośredniego zastosowaniaKonstytucji RP, a to bezpośrednie zastosowanie polegać możena prokonstytucyjnym stosowaniu przepisu ustawy, będącego podstawą rozstrzygnięcia, pozostającego w sprzeczności zKonstytucją. Ani treśćart. 178 ust. 1 Konstytucji RP,ani wyłączność orzekania przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności ustaw

    in abstracto, właściwa Trybunałowi Konstytucyjnemu z mocyart. 188 pkt 1 Konstytucji RP, nie sprzeciwiają się tezie, że co do zasady sądy rozstrzygające konkretny spór korzystająz możliwości bezpośredniego stosowaniaKonstytucjitakże wtedy, gdy to bezpośrednie stosowanie przybiera postać odmowy zastosowania przepisu ustawy pozostającegow sprzeczności zKonstytucją. Sąd nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego,gdyż formalnie zakwestionowany przepis w dalszym ciągu pozostaje w systemie prawnym (Roman Hauser, Janusz Trzciński "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego", LexisNexis 2008,s. 23 i nast.; wyrok NSA z dnia 24 października 2000 r., sygn. akt V SA 613/00, OSP 2001/5/82 z glosą L. Leszczyńskiego; wyrok NSA z dnia 24 września 2008 r., sygn. aktI OSK 1369/07, zam. w CBOSA) (por. wyrok NSA w W-wie z 29 listopada 2016 r., I OSK 860/15, LEX nr 2169835).
Obowiązkiem składu orzekającego, zanim zdecyduje się na skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, jest w pierwszej kolejności przeprowadzenie takiej wykładni przepisów prawa, aby była ona zgodna zKonstytucją RP. Sąd może skierować pytanie prawne do TK jedynie wówczas, gdy sam nie zna na nie odpowiedzi (pyta ten, kto nie wie). Gdyby bowiem przyjąć, że powinien to uczynić także wówczas, gdy odpowiedźna rysujące się w sprawie pytanie jest dlań oczywista, pytanie przestałoby być pytaniem, stawałoby się zaś wnioskiem o stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu. Takiego zaś wniosku w obowiązującym ustawodawstwie nie przewidziano (P. Hofmański: Recenzja książki B. Nity pt. Trybunał Konstytucyjny a proces karny, "Państwo i Prawo" 2001, z. 2,s. 86; wyrok SN z dnia 7 kwietnia 1998 r., I PKN 90/98).
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Apelacyjny, po dokonaniu wykładni spornych przepisów prawa prowadzącej do wniosku o ich zgodności zKonstytucją RP, nie znalazł podstaw do zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym,a zatem wniosek ubezpieczonego w tym zakresie nie zasługiwał na uwzględnienie.
Należy przyznać rację Sądowi Okręgowemu, że norma wyrażona wart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówjest jasna i jednoznaczna, a zatem nie ma potrzeby stosowania innych metod wykładni niż językowa. Z przytoczonego przepisu wyraźnie wynika, że w razie zbiegu prawa do emerytury rolniczej z prawem do emeryturyz innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się tylko jedno wybraneprzez niego świadczenie. Nie ulega wątpliwości, że powyższa norma znajduje zastosowaniew sytuacji ubezpieczonego, któremu decyzją z dnia 8 stycznia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał prawo do emerytury od dnia 1 grudnia 2012 r., a decyzją z dnia7 lutego 2017 r. Prezes KRUS przyznał prawo do emerytury rolniczej od dnia 1 stycznia2016 r.
O ile treść omawianej normy prawnej jest klarowna, o tyle wątpliwości ubezpieczonego co do jej zgodności zKonstytucją RPnie były bezpodstawne. Odwołanie się przy tym przez Sąd Okręgowy do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 października 2010 r., K 16/08, nie odpowiada na pytanie o zgodnośćart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówz normami konstytucyjnymi w zakresie wskazywanymprzez ubezpieczonego. W przywołanym orzeczeniu Trybunał wypowiedział się bowiem jedynie w przedmiocie zgodności zart. 2oraz zart. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejprzepisuart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikóww zakresie,w jakim wyłącza wypłatę części składkowej (ustalonej na podstawie art. 25 tej ustawy) emerytury rolniczej lub renty inwalidzkiej rolniczej w sytuacji zbiegu prawa do takiego świadczenia z prawem do świadczenia z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli osoba uprawniona wybiera, na podstawie zaskarżonego przepisu, pobieranie w całości tego drugiego świadczenia, a przy tym ze względu na wyłączenie zawarte wart. 56 ust. 5 ustawyo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychnie ma prawa do zwiększenia przewidzianego w art. 56 ust. 4 tejże ustawy. Tymczasem wnioskodawca upatruje niezgodnościart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówzKonstytucją RPw tym, że norma ta wyłącza możliwość jednoczesnego pobierania emerytury rolniczej oraz emerytury z innego ubezpieczenia społecznego.
Pierwszym z argumentów przemawiających za stwierdzeniem zgodnościart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówzKonstytucją RPw kwestionowanymprzez ubezpieczonego zakresie jest fakt, że system ubezpieczeń społecznych rolników jest niezależny i odrębny od powszechnego systemu emerytalnego. Może zatem posiadać inne cechy i w odmienny sposób regulować uprawnienia wynikające z realizacji prawado zabezpieczenia społecznego. Systemy te są uregulowane w odrębnych aktach normatywnych. Różnią się też sposobem tworzenia funduszu ubezpieczeniowego.
Trybunał Konstytucyjny w uzasadnienia wyroku z dnia 5 października 2010 r.,K 16/08, podkreślił, że system ubezpieczeń społecznych powinien opierać się na zasadach powszechności i względnej jednolitości kryteriów przyznawania świadczeń i określania ich wysokości, jednak zróżnicowanie systemów emerytalnych określonych grup zawodowychw świetle obowiązującejKonstytucjijest dopuszczalne i leży w zakresie swobody ustawodawcy (zob. wyroki TK z: 30 maja 2000 r., sygn. K 37/98, OTK ZU nr 4/2000,poz. 112; 8 września 2005 r., sygn. P 17/04, OTK ZU nr 8/A/2005, poz. 90). Wynika tozart. 67 ust. 1 Konstytucji, który zapewnia obywatelom prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo orazpo osiągnięciu wieku emerytalnego, jednak zakres i formy tego zabezpieczenia powierza ustawodawcy. Do niego należy więc wybór rozwiązań, które uważa za optymalne z punktu widzenia potrzeb obywateli oraz wymogów rozwoju gospodarczego kraju.
U podstaw zróżnicowania systemów emerytalnych w Polsce określonych grup zawodowych leżą przede wszystkim swoiste właściwości poszczególnych form aktywności zawodowej i wynikające stąd odmienne potrzeby osób je wykonujących. Jak stwierdził Trybunał w wyroku z 4 grudnia 2000 r., sygn. K 9/00, powstające odrębności w statusie ubezpieczeniowym obywateli, jako uzasadnione przesłankami rzeczowymi, są dopuszczalnei nie kolidują z zasadami równości i sprawiedliwości społecznej (OTK ZU nr 11/A/2000,poz. 296).
Przykładem odrębnego uregulowania systemu ubezpieczenia społecznego jest właśnie reżim ubezpieczenia społecznego rolników regulowanyustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników(zob. wyrok TK z 13 grudnia 2007 r., sygn. SK 37/06, OTK ZU nr 11/A/2007,poz. 157). W ww. wyroku Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że reżim ubezpieczenia społecznego rolników jest inny od powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych, dlatego też może mieć inne cechy i w odmienny sposób regulować uprawnienia wynikającez realizacji prawa do zabezpieczenia społecznego. W systemie powszechnym wysokość świadczeń jest bowiem co do zasady ekwiwalentna do ciężarów ponoszonychprzez ubezpieczonych i płatników składek. Zależność taka nie zachodzi natomiast w systemie ubezpieczeń rolniczych, w którym większa część świadczenia emerytalnego (od 85%do 95%) emerytury podstawowej finansowana jest ze środków budżetowych. Ponadto ubezpieczenie społeczne rolników ma szereg dalszych specyficznych właściwości.
Należy więc stwierdzić, że podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolnikówi podleganie powszechnemu systemowi ubezpieczeń społecznych to dwie odrębne sytuacje. To znaczy, że podmioty te mogą być różnie traktowane w realizacji prawa do zabezpieczenia społecznego.
W ocenie ubezpieczonego przepisart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikównarusza prawo do zabezpieczenia społecznego, ponieważ nie pozwala muna pobieranie świadczeń wypracowanych w dwóch systemach ubezpieczeniowych– tzw. powszechnym oraz rolniczym. Stwierdzić należy, że zarzut ten nie jest trafny, gdyż opiera się na błędnym rozumieniu prawa do zabezpieczenia społecznego.
Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2007 r. (SK 37/06, LEX nr 322485), utrwalone orzecznictwo Trybunału wskazuje, żeart. 67 ust. 1 Konstytucjizapewnia obywatelom prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracyze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Określenie zakresu i formy tego zabezpieczenia powierzone zostało ustawodawcy. Znaczy to,że ustrojodawca upoważnił ustawodawcę zwykłego do określenia systemu zabezpieczenia społecznego. Nałożony na ustawodawcę obowiązek urzeczywistnienia wyrażonychwKonstytucjigwarancji socjalnych, w drodze stosownych regulacji normatywnych, nie oznacza obowiązku maksymalnej rozbudowy systemu świadczeń. Ochrona praw socjalnych powinna przejawiać się w takim ukształtowaniu rozwiązań ustawowych, które jak najlepiej będą urzeczywistniać treść prawa wskazanego wKonstytucji(por. wyrok z 8 maja 2000 r., sygn. SK 22/99, OTK ZU nr 4/2000, poz. 107).
Jednym z elementów prawa do zabezpieczenia społecznego jest prawo do emerytury, które ma zagwarantować środki utrzymania w razie zaprzestania pracy w związkuz osiągnięciem określonego wieku. Podstawowym celem konstytucyjnym prawado zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego jest zagwarantowanie odpowiedniego poziomu życia w warunkach obniżonej zdolności do zarobkowania, wynikającej z podeszłego wieku.
Prawdziwe jest twierdzenie, że przy kształtowaniu zakresu prawa do ubezpieczenia społecznego ustawodawca musi uwzględnić wynikający bezpośrednio z zasady sprawiedliwości społecznej postulat zachowania słusznych, sprawiedliwych proporcji pomiędzy wielkością emerytury, będącej z samej nazwy świadczeniem "zasłużonym",a rozmiarami "zasługi" wyznaczonymi przede wszystkim przez długość okresu aktywności zawodowej prowadzącej do nabycia prawa do emerytury oraz dochody osiągane w ramach tej aktywności.
W klasycznym ubezpieczeniu społecznym występuje zależność między opłacaniem składki i jej wysokością oraz okresem opłacania a prawem do świadczeń i ich wysokością (zasada wzajemności). Opłacanie składek warunkuje nabycie prawa do emerytury lub renty. Ma też wpływ na rozmiar tych świadczeń. Zasada wzajemności składki i świadczenia nie jest jednak bezwzględnie przestrzegana, ponieważ składka nie została dostosowana do wielkości indywidualnego ryzyka, lecz jest ustalana na przeciętnym poziomie, zapewniającym względną równowagę w ujęciu całościowym, obejmującym wszystkich ubezpieczonych.Przy ustalaniu prawa do świadczeń lub ich wysokości w zakresie wskazanym w ustawie są uwzględniane również okresy nieskładkowe, niezwiązane z wykonywaniem działalności zawodowej i obowiązkiem opłacania składki. Nie zawsze z konstytucyjnego punktu widzenia jako nieprawidłowość należy traktować brak prostej zależności między prawem do świadczeń i ich wysokością a okresem opłacania i rozmiarem składki (zob. wyrok z 30 maja 2000 r., sygn. K. 37/98, OTK ZU nr 4/2000, poz. 112).
Należy przy tym przypomnieć, że ubezpieczenie społeczne rolników, z uwagina niższą wysokość składek, nie odzwierciedla stosunku składek uiszczonychprzez ubezpieczonego do wysokości przyszłego świadczenia emerytalnego. W istocie świadczenia z tego systemu w dużej mierze finansowane są z budżetu państwa.
Nie można mówić, że art. 33 ust. 2 ustawy narusza prawo do zabezpieczenia społecznego również tego względu, że przepis ten mówi jedynie, w jaki sposób realizować to prawo. W żadnym wypadku nie dochodzi do naruszenia istoty tego prawa, bo świadczenia emerytalne nawet w najniższej wysokości stanowią, jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego zabezpieczenie minimum egzystencji.
Za Trybunałem Konstytucyjnym należy przy tym powtórzyć, że ocena trafności rozwiązań zaproponowanych przez ustawodawcę nie należy ani do Trybunału, ani do sądów powszechnych. Tak Trybunał, jak i sądy powszechne, są jedynie właściwe do analizy,czy przepisy danej ustawy są zgodne zKonstytucją, przy czym w przypadków sądów powszechnych ewentualne stwierdzenie niezgodności danego przepisu zkonstytucjąnastępuje wyłącznie na użytek rozpoznawanej sprawy.
W omawianej sprawie na podstawie odpowiednich przepisów skarżący realizuje swoje prawo do zabezpieczenia społecznego, korzysta bowiem z ubezpieczenia społecznego, pobierając emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, która zabezpiecza minimum egzystencji.
Nie jest również trafny zarzut skarżącego, że art. 33 ust. 2 ustawy o emeryturachi rentach z FUS narusza zasadę równości wyrażoną wart. 32 ust. 1 Konstytucji.
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrwalony jest pogląd, że także w sferze prawa do zabezpieczenia społecznegoart. 32 ust. 1 Konstytucjijest źródłem zasady równości wobec prawa, rozumianej jako nakaz, aby wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, były traktowane równo - bez dyskryminowania i faworyzowania (zob. np. wyroki: z 21 czerwca 2001 r., sygn. SK 6/01, OTK ZU nr 5/2001, poz. 121; z 24 października 2005 r., sygn.P 13/04, OTK ZU nr 9/A/2005, poz. 102 i z 11 grudnia 2006 r., sygn. SK 15/06, OTK ZUnr 11/A/1006, poz. 170). Przy kształtowaniu zakresu prawa do ubezpieczenia społecznego ustawodawca związany jest zatem wynikającym z zasady równości nakazem jednakowego traktowania świadczeniobiorców charakteryzujących się jednakową cechą istotną. Nakaz ten nie ma jednak charakteru bezwzględnego (por. wyrok z 11 grudnia 2006 r., sygn. SK 15/06, OTK ZU nr 11/A/2006, poz. 170).
Do istoty ubezpieczenia społecznego należy finansowanie świadczeń ze środków uzyskanych w wyniku opłacania składek. Granice usprawiedliwionych oczekiwań jednostek wyznacza założenie równowagi finansowej całego systemu ubezpieczeń społecznych. Zakres i wysokość świadczeń z ubezpieczeń społecznych uzależnione są od zakresu dostępnych środków finansowych. Państwo ma obowiązek podjąć wszelkie działania w celu zapewnienia środków finansowych niezbędnych dla realizacji praw konstytucyjnych. Ubezpieczony musi jednak liczyć się z tym, że pozyskiwanie tych środków ma swoje granice ekonomiczne,a w konsekwencji państwo może być zmuszone do zmiany obowiązujących regulacji prawnych na niekorzyść, żeby dostosować zakres realizacji praw socjalnych do zakresu dostępnych środków finansowych w określonych warunkach ekonomicznych (por. wyrokz 22 czerwca 1999 r., sygn. K. 5/99, OTK ZU nr 5/1999, poz. 100). Do uprawnień ustawodawcy należy stanowienie prawa odpowiadającego założonym celom politycznymi gospodarczym oraz przyjmowanie takich rozwiązań prawnych, które jego zdaniem będą najlepiej służyły realizacji tych celów.
Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że z zasady równości, wyrażonej wart. 32 ust. 1 Konstytucji, wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawaw obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące sięw równym stopniu daną cechą istotną (relewantną), powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących,jak i faworyzujących. Podmioty różniące się mogą być natomiast traktowane odmiennie. Ocena każdej regulacji prawnej z punktu widzenia zasady równości musi być zatem poprzedzona dokładnym zbadaniem sytuacji prawnej podmiotów i przeprowadzeniem analizy, tak gdy chodzi o ich cechy wspólne, jak też cechy różniące (por. uzasadnienie wyroku z 28 maja 2002 r., sygn. P 10/01, OTK ZU nr 3/A/2002, poz. 35).
Trybunał Konstytucyjny stoi także na stanowisku, że zgodny z założeniami konstytucyjnymi system ubezpieczeń społecznych nie może być oparty na zasadzie "absolutnej" równości. System emerytalno-rentowy powinien opierać się na zasadach powszechności i względnej jednolitości kryteriów przyznawania świadczeń i określania ich wysokości, a wyrazem tej konstytucyjnej dyrektywy jest uregulowanie tych kwestii w jednym akcie, tj. wspomnianej już wcześniej ustawie o emeryturach i rentach z FUS w miejsce wielu rozproszonych i fragmentarycznych regulacji. Jednak podkreślić należy, po pierwsze,żeart. 67 ust. 1in fineKonstytucjinie można rozumieć w sposób dosłowny, zatem problematyka ta nie musi być uregulowana tylko w jednej ustawie. Po drugie, ustawodawca ma tutaj znaczną - ale nie nieograniczoną - swobodę we wprowadzaniu korzystniejszych uprawnień dla pewnych grup zawodowych (por. wyrok o sygn. P 17/04).
Różnicowanie sytuacji prawnej podmiotów podobnych ma większe szanse uznaniaza zgodne zkonstytucją, jeżeli pozostaje w zgodzie z zasadami sprawiedliwości społecznej lub służy urzeczywistnianiu tych zasad. Zostaje ono natomiast uznane za niekonstytucyjną dyskryminację (uprzywilejowanie), jeżeli nie znajduje podtrzymania w zasadzie sprawiedliwości społecznej. W tym sensie zasady równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej w znacznym stopniu nakładają się na siebie" (OTK w 1996 r., t. II, poz. 33,s. 72-73; por. też wyroki TK z 16 grudnia 1997 r., sygn. K. 8/97, OTK ZU nr 6/1997,poz. 502 i z 13 kwietnia 1999 r., sygn. K. 36/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 40, s. 243-244).
Ewentualne wyjątki od zasady równości winny odpowiadać następującym wymaganiom:
- muszą mieć charakter relewantny, tzn. pozostawać w bezpośrednim związku z celemi zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma, oraz służyć realizacji tego celu i treści;
- muszą być proporcjonalne, tzn. waga interesu, któremu ma służyć różnicowanie sytuacji adresatów normy, musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku nierównego potraktowania podmiotów podobnych;
- muszą pozostawać w związku z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi, uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych.
Równie istotne są te stwierdzenia Trybunału, w których podkreślano, że na gruncie obowiązującejKonstytucjiustawodawca dysponuje szerokim zakresem swobody regulowania życia społeczno-gospodarczego. Wybór kryteriów różnicowania w poszczególnych dziedzinach życia społeczno-gospodarczego należy zasadniczo do ustawodawcy. Trybunał stwierdził, między innymi, że w praktyce niemal każda regulacja prawna różnicuje podmioty prawa, dlatego też zasada równości należy do najczęściej powoływanych zasadw orzecznictwie sądów konstytucyjnych w państwach demokratycznych. Jednocześnie wobec faktu, że kryteria dopuszczalnych zróżnicowań mają charakter ocenny, stosowanie tej zasady przez sąd konstytucyjny wymaga zachowania szczególnej powściągliwości (por. wyrokz 30 października 2007 r., sygn. P 36/06, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 110). Powściągliwość ta jest wskazana, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę obowiązującą Trybunał Konstytucyjny zasadę domniemania konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa.
Kierując się powyższymi założeniami, Trybunał Konstytucyjny uznał,że dopuszczalne i zgodne z konstytucyjną zasadą równości jest między innymi różnicowanie uprawnień do wcześniejszej emerytury w zależności od rodzaju działalności zarobkowej będącej podstawą ubezpieczenia (zob. wyrok z 12 września 2000 r., sygn. K. 1/00, OTK ZU nr 6/2000, poz. 185) czy zróżnicowanie zasad przeliczania renty na emeryturę (stosowanie nowej lub starej kwoty bazowej dla wyliczenia kwoty stałej) w zależności od tego,czy po uzyskaniu uprawnień rentowych osoba ubiegająca się później o emeryturę podlegała ubezpieczeniu społecznemu, przez co najmniej 30 miesięcy (art. 53 ust. 3 i 4 ustawy emerytalnej; zob. wyrok z 24 kwietnia 2006 r., sygn. P 9/05, OTK ZU nr 4/A/2006, poz. 46).
Oceniając natomiast, pod kątem zgodności z zasadą równości, regulacje dotyczące zasad zwiększania emerytur z FUS za okres opłacania składek na ubezpieczenia rolnicze (Fundusz Emerytalny Rolników, Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolnikówi ubezpieczenie emerytalno-rentowe rolników) i wyłączeń takiego zwiększania (w wypadku osób mających ustalone prawo do emerytury lub renty na podstawie przepisówo ubezpieczeniu społecznym rolników), Trybunał uznał, że nie można traktować tych sytuacji podobnie, gdyż nie mają one wspólnej cechy istotnej. Trybunał stwierdził, że art. 56ust. 4 i art. 56 ust. 5 dotyczą różnych sytuacji. Adresatami normy z art. 56 ust. 4 są podmioty, które nie mają ustalonego prawa do świadczenia, a zatem mogą kształtować wysokość emerytury przez doliczanie odpowiednich okresów do podstawy wymiaru. Przepisu nie stosuje się do osób, które mają ustalone świadczenie z zabezpieczenia społecznego. Posiadanie ustalonego prawa do emerytury lub renty jest cechą wyróżniającą z grupy podmiotów, określonych w art. 56 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. (...) Cechą relewantną jest zatem posiadanie ustalonego prawa do renty, a nie fakt bycia rolnikiem,czy osobą objętą ubezpieczeniem społecznym. Trudno mówić o cesze relewantnej między osobami, które mają ustalone prawo do emerytury a osobami, które takiego prawa ustalonego nie mają. W związku z tym nie można stwierdzić naruszenia zasady równości, jeśli nie da się wyróżnić wspólnej cechy istotnej między tymi podmiotami. Samo wyłączenie prawado zwiększenia emerytury w stosunku do osób, które mają ustalone prawo do zabezpieczenia społecznego rolników nie godzi w konstytucyjną zasadę równości (wyrok z 13 grudnia2007 r. sygn. SK 37/06, OTK ZU nr 11/A/2007, poz. 157).
Przypomnieć należy, że ubezpieczony podnosił, iż uprawnionym do emeryturz systemu powszechnego i z systemu rolniczego, urodzonym przed 1 stycznia 1949 r. ustawa nakazuje wypłacić tylko jedno wybrane świadczenie, a osoby młodsze mają prawodo wypłaty obydwu świadczeń. W realiach niniejszej sprawy brak jest jednak cechy relewantnej pomiędzy osobami objętymi regulacjąart. 33 ust. 2 oraz art. 33 ust. 2a ustawyo ubezpieczeniu społecznym rolników.
Wstępnie nadmienić należy, że sporne zagadnienie wiąże się z kwestiątzw. podwójnego ubezpieczenia. Do 31 grudnia 1988 r. istniał obowiązek ubezpieczenia zarówno z tytułu podlegania ubezpieczeniu pracowniczemu, jak i z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Dopiero od 1 stycznia 1989 r. obowiązek ten ustał, o ile osoba prowadząca gospodarstwo rolne pozostawała w stosunku pracy w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie albo była objęta innymi przepisami o ubezpieczeniu społecznym lub zaopatrzeniu emerytalnym, co znalazło potwierdzenie wart. 16 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Należy podkreślić, że ustawodawca przewidział rekompensatę za okres podwójnego ubezpieczenia w postaci instytucji zwiększenia świadczenia. co zostało uregulowane w art. 56 ustawy o emeryturach i rentach FUS, zgodnie z którym osobie, której przy ustalaniu prawado emerytury uwzględniono okresy pracy w gospodarstwie rolnym określone w art. 10, oblicza się wysokość przysługującego świadczenia jako część świadczenia obliczonegow myśl art. 53, z uwzględnieniem okresów pracy w gospodarstwie rolnym, proporcjonalnie do udziału okresów składkowych i nieskładkowych w okresie stanowiącym sumę okresów składkowych, nieskładkowych i uwzględnionych okresów pracy w gospodarstwie rolnym (ust. 1). Przepisu ust. 1 nie stosuje się do osoby, która udowodniła co najmniej:20 lat - kobieta lub 25 lat - mężczyzna okresów składkowych albo okresów składkowych uzupełnionych okresami nieskładkowymi w rozmiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2, lecz wysokość przysługującej jej emerytury oblicza się w myśl art. 53,z uwzględnieniem okresów składkowych i nieskładkowych, bez uwzględnienia okresów pracy w gospodarstwie rolnym (ust. 2). Świadczenie, którego wysokość ustalono w myślust. 1 lub 2, zwiększa się o kwotę odpowiadającą części składkowej emerytury ustalonej według zasad wymiaru określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,z uwzględnieniem całego udowodnionego okresu pracy w gospodarstwie rolnym, z tym że okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym- bez podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu - po ukończeniu 16 roku życia, przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r., uwzględnia się, jeżeli przypadają nie wcześniej niż 25 lat przed ustaleniem prawa do emerytury (ust. 3).
Jak wynika z analizy akt sprawy III AUa 1307/16 Sądu Apelacyjnego w Gdańsku ubezpieczonemu, po odliczeniu od „wykorzystanego”, w oparciu art. 10 ust. 1 ustawyo emeryturach i rentach z FUS okresu uzupełniającego (10 lat, 8 miesięcy, 4 dni)od wymienionych okresów podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w łącznym wymiarze 35 lat, 9 miesięcy, 4 dni, pozostała różnica przekraczająca wymagane 25 lat,o których mowa w art. 19 ust 1 pkt 2 w związku z art. 20 ust 1 pkt 1 i 2 ubezpieczeniu społecznym rolników została uwzględniona w wysokości świadczenia na mocy art. 56ust.3 FUS.
Zart. 20 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, wynika, iż okresów,o których mowa wust. 1, nie zalicza się do okresów ubezpieczenia, jeżeli zostały one zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty na podstawie odrębnych przepisów. Wymaganą ilość okresów ubezpieczenia, w tym okresów uzupełniających, od których zależało prawo do emeryturyH. K.określał przepisart. 27 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.W sytuacji ubezpieczonego ilość okresów uzupełniających, od których zależało jego prawo do emerytury „pracowniczej” wyniosła 10 lat, 8 miesięcy i 4 dni. Pozostała ilość okresów uzupełniających tj. 22 lata, 10 miesięcy i 28 dni, została wykorzystana wyłącznieprzy obliczeniu zwiększenia tego świadczenia stosownie do art. 56 ust. 3 ustawyo emeryturach i rentach z FUS (vide:pismo ZUS z dnia 29 lipca 2015 r. - k. 25 akt ZUS).
Celem art. 56 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest zatem zrekompensowanie okresu podwójnego ubezpieczenia, czyli okresów opłacania składekna ubezpieczenie społeczne rolników i ubezpieczenie społeczne pracowników.
Ubezpieczony korzysta z prawa do rekompensaty z art. 56 ust. 3 ustawy, a zatem należy mieć na względzie fakt, że składki uiszczone przez niego w rolniczym systemie ubezpieczeń zwiększyły wysokość pobieranej przez niego emerytury z systemu powszechnego.
Kontynuując rozważania przypomnieć należy, że kwestionowanyprzez ubezpieczonegoart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu rolnikówreguluje kwestię zbiegu prawa do świadczenia, w sytuacji, w której jedna osoba spełnia warunki do otrzymania więcej niż jednego świadczenia (emerytury lub renty), z różnych systemów ubezpieczeniowych. Zgodnie z nim "w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie, z zastrzeżeniemust. 3 i 4". Należy mieć względzie – i jest to kolejny argument przemawiający przeciwko niekonstytucyjności tego przepisu – że wyraża on przyjętą przez ustawodawcę wustawie o ubezpieczeniu rolników, ogólną zasadę pobierania jednego świadczenia (tzw. zasada niekumulacji), która dotyczy zbiegu świadczenia przysługującego z tytułu prawa do renty lub emerytury rolniczejze świadczeniem przysługującym z tych samych tytułów, ale z innego ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z nią uprawniony do więcej niż jednego świadczenia z tego tytułu wybiera, które świadczenie chce otrzymywać. Przy czym, wybór świadczenia należy do sfery jego samodzielnych uprawnień i nie podlega ocenie. To znaczy, że nawet jeżeli uprawniony zażąda wypłaty niższego świadczenia, żądanie to musi zostać uwzględnione.
Zasada wypłacania tylko jednego świadczenia z ubezpieczenia społecznego stanowi wyraz obowiązującej w prawie ubezpieczeń społecznych zasady solidarności ryzyka i nie jest sprzeczna z konstytucyjną zasadą równości. Normy prawne zawarte w ustawie emerytalnej należą do prawa socjalnego, które oparte jest na specyficznych zasadach, wśród których należy podkreślić zasadę solidarności społecznej, która uzasadnia - pozostając w opozycji do zasady wzajemności (eksponowanej np. w prawie cywilnym) - brak pełnej proporcjonalności między składką a świadczeniem (por. D.E. Lach (w:) Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, pod redakcją B. Gudowskiej i J. Strusińskiej-Żukowskiej, Warszawa 2011 s. 15-17 i przywołana tam literatura). W doktrynie prawa podnosi się, że sens solidarności w prawie zabezpieczenia społecznego ("solidarność wspólnoty ryzyka") wyraża się w tym, że do kosztów ochrony przyczyniają się wszyscy, często w nierównym stopniu, dłużej lub krócej, ale kompensację otrzymuje ten tylko, który doznał szkody (por. J. Jończyk: Prawo zabezpieczenia społecznego, Warszawa 2006, s. 40; por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2008 r., P 47/07, OTK-A 2008/9/156). Podobnie Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę na konieczność stosowania w prawie ubezpieczeń społecznych konstytucyjnej zasady sprawiedliwości, realizowanej z zastosowaniem reguły podziału według potrzeb i stosownie do redystrybucyjnej funkcji ubezpieczeń społecznych (orzeczenie z 11 lutego 1992 r., K 14/91, K 1992 Nr 1, poz. 7) (por. Sąd Apelacyjnyw Gdańsku w wyroku z dnia 8 marca 2016 r., III AUa 1816/15, LEX nr 2026435; Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 kwietnia 2012 r., I UK 390/11, LEX nr 1313674).
W realiach rozpoznawanej sprawy wnioskodawca kwestionuje w istocie właśnie ogólną zasadę niekumulacji świadczeń wynikającą z przytoczonego przepisu.
Wyjaśnić należy, że określona wart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu rolnikówzasada wypłaty jednego tylko świadczenia została ograniczona wraz z wejściem w życieustawy o emeryturach kapitałowych. Ustawa ta zniosła możliwość uwzględnieniaprzy ustalaniu emerytury rolniczej (również w obniżonym wieku emerytalnym) okresów ubezpieczenia innego niż rolnicze dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Jednocześnie jednak, wyłączyła w stosunku do tej kategorii podmiotów zasadę wyboru jednego tylko świadczenia, którą ustanawiaart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu rolników. Zgodniez dodanymart. 33 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu rolnikówart. 33 ust. 2 tej ustawy nie stosuje się do osób uprawnionych jednocześnie do emerytury rolniczej oraz do emerytury przyznanej na podstawie art. 24 ust. 1, art. 24a lub art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wskazane w dodanymust. 2aregulacje prawne z ustawy o emeryturach i rentach z FUS dotyczą nabywania emerytury przez osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r. Tym samym osoba urodzona po tym dniu, która nabędzie prawo do emerytury rolniczej (czyli będzie legitymować się co najmniej 25-letnim okresem podlegania wyłącznie rolniczemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu) oraz do emerytury pracowniczej na podstawie art. 24 ust. 1, art. 24a oraz art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, będzie miała prawodo wypłaty obu świadczeń emerytalnych.
Regulacją prawną, która normuje warunki nabycia prawa do pobierania dwóch świadczeń jest przepis art. 42 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1097). W myśl art. 42 ust. 1 ww. ustawy osobie urodzonej po dniu 31 grudnia 1948 r., której przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ustalono prawo do emerytury rolniczej, z zaliczeniem okresów, o których mowaw art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy wymienionej w art. 33, a która po dniu wejścia w życie ustawy osiągnie wiek, o którym mowa w art. 24 ust. 1a i 1b ustawy wymienionej w art. 37, i zgłosi wniosek o emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych określoną w art. 24 lub art. 184 ustawy wymienionej w art. 37, przysługuje - w zależności od jej wyboru - emerytura rolnicza ustalona z zaliczeniem wskazanych okresów albo emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Prawo do emerytury rolniczej oraz do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje osobie, o której mowa w ust. 1, jeżeli po wyłączeniu okresów wskazanych w tym przepisie osoba ta spełnia warunki do emerytury rolniczej (ust. 2 art. 42). Tym samym osoba urodzona po dniu 31 grudnia 1948 r., która nabędzie prawo do emerytury rolniczej (czyli będzie legitymować się co najmniej 25-letnim okresem podlegania wyłącznie rolniczemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu) oraz do emerytury pracowniczejna podstawie art. 24 ust. 1, art. 24a oraz art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, będzie miała prawo do wypłaty obu świadczeń emerytalnych (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 października 2010 r., K 16/08).
W niniejszej sprawie niewątpliwym jest to, że ubezpieczony nie nabył prawado emerytury rolniczej przed wejściem w życieustawy o emeryturach kapitałowych,lecz dopiero w 2016 r. Co więcej ubezpieczony emerytury z FUS przyznanej od 12 grudnia 2012 r. nie nabył na podstawieart. 24 ust. 2, art. 24a, ani na podstawieart. 184 k.p.c., bowiem powyższe przepisy dotyczą prawa do emerytury dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r.,a ubezpieczonyurodził się (...), ewidentnie zatem nie spełnia warunków określonych wart. 33 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
W powyższej sytuacji trzeba było uznać, że nie istnieje żaden przepis, na podstawie którego odwołujący mógłby pobierać dwa świadczenia - emeryturę rolniczą i emeryturęz FUS, wypłacane łącznie. Powyższe powoduje, że zaskarżona decyzja organu rentowego jest prawidłowa w zakresie wstrzymania wypłaty emerytury rolniczej i brak jest podstaw do jej zmiany w tym zakresie.
Wracając jednak do kwestii zróżnicowania sytuacji osób uprawnionych objętychart. 33 ust. 2 i art. 33 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikównależy raz jeszcze podkreślić, że zniesiona została możliwość uwzględnienia przy ustalaniu emerytury rolniczej okresów ubezpieczenia innego niż rolnicze dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r.(z której to możliwości – co należy wyraźnie podkreślić - skorzystał natomiast ubezpieczony jako osoba urodzona przed 1 stycznia 1949 r.). Oznacza to, że sytuacja dwu wspomnianych kategorii osób nie jest tożsama. Nie można zaś domagać się tych samych zasad wypłaty emerytury dla osób różnych kategorii. Wyłączenie w stosunku do uprawnionych urodzonych po 31 grudnia 1948 r. zasady wyboru jednego tylko świadczenia (art. 33 ust. 2 ustawy) równoważone jest zniesieniem możliwości uwzględnienia przy ustalaniu emerytury rolniczej okresów ubezpieczenia innego niż rolnicze. W związku z tym, jeśli nie da się wyróżnić wspólnej cechy istotnej między podmiotami, nie można stwierdzić naruszenia zasady równości wynikającej zart. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Niezależnie od powyższego Sąd Apelacyjny podkreśla, że zgodnie z przeważającym, aczkolwiek nie do końca jednolitym, orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego cechą relewantną pozwalającą na zaliczenie do tej samej kategorii podmiotów jest ustalenie prawa do świadczenia, a nie kwestia wypłaty świadczenia (tak np. w wyroku z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt P 47/07).
Odnosząc się w tym miejscu do sygnalizowanej przez ubezpieczonego dyskryminacji ze względu na wiek, do jakiej miałoby dojść wskutek wprowadzenia regulacjiart. 33 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, należy zauważyć, że zgodnieart. 2a ustawyo systemie ubezpieczeń społecznychustawa stoi na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, stan cywilny oraz stan rodzinny. Wśród kryteriów niedyskryminacji określonych w ww. przepisie nie znajduje się kryterium wieku. Nie ma zatem podstaw prawnych, aby z przepisu tego wywodzić zakaz różnicowania sytuacji ubezpieczonych z innych przyczyn niż wyczerpująco w nim wyliczone (tak np. wyrok SN z dnia 22 stycznia 2002 r., II UKN 58/01, OSNAPiUS 2003, Nr 21, poz. 523 oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów SN z dnia21 kwietnia 2010 r., II UZP 1/10, OSNP 2010, nr 21-22, poz. 267).
Kryteria niedyskryminacji określone w art. 2a ust. 1 ustawy systemowej są węższe aniżeli kryteria wskazane wart. 1 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania(j.t. Dz. U. z 2016 r.,poz. 1219). Powyższe wynika z treściart. 6 ustawy o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, który zakazuje nierównego traktowania osób fizycznych ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne lub narodowość w zakresie dostępu i warunków korzystania z zabezpieczenia społecznego i w tym zakresie przepis ten jest zgodny z postanowieniami określonymi w art. 1 dyrektywy Rady 2004/113/WE oraz w art. 3 ust. 1 lit. h dyrektywy Rady 2000/43/WE.
Pozostając przy zagadnieniu ewentualnego naruszenia przez normęart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówkonstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa, Sąd Apelacyjny zaznacza, że miał na względzie, iż przepisy prawa przewidują sytuacje wyjątkowe, w których – pomimo generalnej zasady niekumulacji świadczeń – dopuszczone zostało pobieranie świadczeń w zbiegu. Przepisem takim, poza omówionym powyżej art. 33 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS - jestart. 54 ustawy z dnia29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin(j. t. Dz. U. z 2017 r., poz. 2193) w zw. z art. 96 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który korzystniej, niewątpliwie w uprzywilejowany sposób, reguluje pobieranieprzez inwalidę wojennego i wojskowego, którego inwalidztwo powstało w związku ze służbą wojskową, renty inwalidzkiej oraz emerytury. Trudno jednak nie dostrzec, iż u podstaw tej regulacji leżało szczególne i społecznie akceptowane uznanie ustawodawcy dla inwalidów wojennych i wojskowych (por. wyroki Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 3 lutego 2016 r., III AUa 836/15, LEX nr 2016279).
W ocenie Sądu Apelacyjnego regulacjaart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikównie narusza takżeart. 2 Konstytucji RP. Wnioskodawca, zarzucając niezgodność ww. przepisu zart. 2 Konstytucji, nie wyjaśnia na czym miałaby ona polegać.Z uzasadnienia apelacji domniemywać można, że chodzi o oczekiwanie wnioskodawcy, który legitymuje się okresami ubezpieczenia uprawniającymi do nabycia emerytury zarównona podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jak i na podstawieustawyo ubezpieczeniu społecznym rolników, że zostaną mu wypłacone świadczenia z obu tych systemów ubezpieczenia.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że zasada demokratycznego państwa prawnego gwarantuje m. in. ochronę maksymalnie ukształtowanej ekspektatywy prawa (por. np. wyrok TK z 24 października 2000 r., SK 7/00). Zasada demokratycznego państwa prawnego nie gwarantuje jednak ochrony każdego oczekiwania na nabycie prawa.
Trybunał Konstytucyjny niejednokrotnie podkreślał, że stosowanie zasady sprawiedliwości społecznej jako podstawy kontroli konstytucyjności prawa wymaga zachowania szczególnej powściągliwości. Trybunał Konstytucyjny może interweniować tylko w tych wypadkach, w których naruszenie tej zasady "ma charakter oczywisty" (wyroki TK z: 14 listopada 2000 r., sygn. K 7/00, OTK ZU nr 7/2000 r., poz. 259; 7 czerwca 2001 r., sygn. K 20/00, OTK ZU nr 5/2001, poz. 119). Wynika to przede wszystkim z tego,że - jako konstytucyjna klauzula generalna - nie zawiera ona "dostatecznie precyzyjnychi jednoznacznych przesłanek do formułowania ocen prawnych, które byłyby wolneod arbitralności czy czysto subiektywnych przekonań aksjologicznych reprezentowanych przez poszczególne składy orzekające", a tylko "określa pewne minimalne, progowe kryteria rozwiązań prawnych, które powinny być respektowane przez ustawodawcę przy regulacji określonej sfery stosunków społecznych wkraczającej w sferę interesów jednostki" (wyrokz 12 grudnia 2001 r., sygn. SK 26/01, OTK ZU nr 8/2001, poz. 258).
Oceniając zarzut wnioskodawcy dotyczący naruszeniaart. 2 Konstytucjioraz wynikających z niego zasad sprawiedliwości społecznej, konieczne jest przypomnienie,o czym była już mowa, że zKonstytucjinie wynika prawo do określonego świadczenia emerytalnego. Zgodnie zart. 67 Konstytucjiobywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego m.in. w razie niezdolności do pracy z powodu określonego wieku, a wybór rozwiązań, które będą to prawo gwarantować należy do ustawodawcy. Swoboda ustawodawcy nie jest przy tym nieograniczona. Stanowiąc przepisy systemu ubezpieczeń społecznych, nie może on naruszać istoty prawa do zabezpieczenia społecznego, do którego należy ochrona obywateli w razie wystąpienia określonego ryzyka ubezpieczeniowego, powodującego całkowitą lub częściową utratę możliwości utrzymania się. Podstawowym celem konstytucyjnym prawa do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego jest zagwarantowanie godnego poziomu życia w warunkach obniżonej zdolności do zarobkowania, wynikającej z podeszłego wieku. Niedopuszczalne są takie regulacje, które prowadzą do naruszenia minimum życiowego emerytów i rencistów(zob. wyrok TK z 8 maja 2000 r., sygn. SK 22/99, OTK ZU nr 4/2000, poz. 107).Tym samym, wprowadzając zmiany do systemu ubezpieczeniowego, ustawodawca ma znacznie większy zakres swobody w wypadku wszelkich regulacji wykraczających poza konstytucyjną istotę prawa do zabezpieczenia społecznego.
W kwestionowanej sprawie mamy do czynienia z regulacją, która swoim zakresem wykracza poza tak pojmowaną istotę prawa do zabezpieczenia społecznego. Wnioskodawca kwestionuje wyrażoną wart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu rolnikówogólną zasadę wypłaty jednego świadczenia. Jego zdaniem, składki płacone na ubezpieczenie społeczne rolników powinny znaleźć odzwierciedlenie w możliwości pobierania przez niego emerytury rolniczej łącznie z emeryturą z systemu powszechnego, do której przyznania warunki również spełnił. Wnioskodawca pomija jednak w swych rozważaniach, że zKonstytucjinie wynika prawo do dwóch świadczeń społecznych. Zasadą obowiązującą w systemie ubezpieczeń społecznych jest prawo uprawnionego do wyboru jednego świadczenia z wszelkimi wynikającymi stąd konsekwencjami. Zasadę tę ustanowił ustawodawca, do którego należy stanowienie prawa, odpowiadające założonym celom politycznym i gospodarczym poprzez przyjęcie takich rozwiązań prawnych, które - jego - zdaniem najlepiej będą służyły realizacji tych celów. Nie można zapominać, że zakres i wysokość świadczeń z ubezpieczeń społecznych uzależnione są od zakresu dostępnych środków finansowych, a ubezpieczony musi liczyć się z tym, że pozyskiwanie tych środków ma swoje ekonomiczne granice(zob. wyrok TK z 22 czerwca 1999 r., sygn. K 5/99, OTK ZU nr 5/1999 r., poz. 100).
Skoro zatem ustawodawca uznał, że system finansowy państwa nie jest w stanie zapewnić uprawnionym podmiotom dwóch świadczeń emerytalnych jednocześnie, i przyjął, że takie podmioty mogą korzystać ze świadczenia tylko w ramach jednego ubezpieczenia społecznego, czego przyczyną bez wątpienia jest zapewnienie płynności finansowej całego systemu ubezpieczeń społecznych, to wybranie przez rolnika emerytury z systemu powszechnego, ze zrozumiałych powodów, powoduje zawieszenie wypłaty emeryturyz ubezpieczenia rolniczego. Mieści się to w zakresie swobody działania ustawodawcy.
Niezależnie od powyższego Sąd odwoławczy przypomina, że ubezpieczony korzystaz prawa do rekompensaty na podstawie art. 56 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS,a zatem składki, jakie włożył do rolniczego systemu ubezpieczeniowego miały wpływna zwiększenie pobieranego przez niego świadczenia z systemu powszechnego.
Reasumując, stwierdzić należy, że do ubezpieczonego nie znajduje zastosowaniaart. 42 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych. Ubezpieczony nie nabył bowiem prawa do emerytury rolniczej przed wejściem w życieustawy o emeryturach kapitałowych, lecz dopiero w 2016 r. Co więcej ubezpieczony emerytury z systemu powszechnego nie nabył na podstawieart. 24 ust. 2, art. 24aani na podstawieart. 184 k.p.c., bowiem powyższe przepisy dotyczą prawa do emerytury dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., a ubezpieczonyurodził się (...)Nie ma zatem wątpliwości, że nie spełnia warunków określonych wart. 33 ust. 2a ustawyo ubezpieczeniu społecznym rolników, a do jego sytuacji prawnej zastosowanie ma art. 33 ust. 2 tejże ustawy, który ze wskazanych powyżej względów nie naruszaart. 2 i art. 32 Konstytucji RP.
W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji ubezpieczonego, Sąd Apelacyjny oddalił apelację działając na podstawieart. 385 k.p.c.
SSA Grażyna Czyżak SSA Maciej Piankowski SSA Daria Stanek