Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1503/17
Data wyroku: 2017-12-21 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Roman Troll, Leszek Dąbek, Henryk Brzyżkiewicz
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 292 kc

Sygn. akt III Ca 1503/17

POSTANOWIENIE
Dnia 21 grudnia 2017 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia  SO Henryk Brzyżkiewicz
Sędziowie:    SO Leszek Dąbek (spr.)
SO Roman Troll
Protokolant   Marzena Makoś
po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 r. na rozprawie sprawy
z wnioskuA. O.iB. O. (1)
z udziałemK. T.(T.) iJ. T.(T.)
o stwierdzenie nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie
na skutek apelacji uczestników postępowania
od postanowienia Sądu Rejonowego w Rybniku
z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt II Ns 1016/13
postanawia:

1
zmienić zaskarżone postanowienie w punktach 1, 2 i 3 ten sposób, że:

a
oddalić wniosek;

b
ustalić, że koszty postępowania ponoszą w całości solidarnie wnioskodawcy, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu w Sądzie Rejonowym w Rybniku;

2
zasądzić solidarnie od wnioskodawców na rzecz uczestników postępowania solidarnie kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, w tym kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) zastępstwa prawnego.

SSO Roman Troll SSO Henryk Brzyżkiewicz SSO Leszek Dąbek
Sygn. akt III Ca 1503/17

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Rybnikuw postanowieniu z 12 05 2017r. stwierdził,że właściciele nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o numerze(...), obrębR.GminaL.o urządzonej księdze wieczystej prowadzonej przez ten Sąd pod numerem(...)nabyli przez zasiedzenie z dniem10 06 1987r. na rzecz każdorazowych właścicieli tej nieruchomości służebność przechodu i przejazdu pasem o szerokości 3 metrów opisanym w sentencji przez nieruchomość gruntową stanowiącą działkę gruntu o numerze(...)obrębR.GminaL.o urządzonej księdze wieczystej prowadzonej przez ten Sąd pod numerem(...), uczynił integralną częścią postanowienia wyrys z mapy stanowiący załącznik do opinii biegłego sadowegoG. K.z dnia 25 11 2016r. oraz orzekł o kosztach postępowania i nieuiszczonych kosztach sądowych.
W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia przywołał wskazane w uzasadnieniu regulacje prawne. Następnie dokonała oceny prawnej poczynionych ustaleń faktycznych i w jej ramach stwierdził, że sporny szlak drogowy istnieje
na gruncie stanowiącym obecnie nieruchomość gruntową uczestników postępowania od 1938r. Wnioskodawcy oraz ich pośrednicy prawni korzystali z niego w sposób odpowiadający treści służebności gruntowej, przechodząc i przejeżdżali nim na teren ich nieruchomości pasem gruntu utwardzonym żwirem, gruzem i asfaltem. Wskazał,
że ze zgromadzone w sprawie materiału dowodowego wynika, żeE. F. (1),
a następnieW. O.utwardzali ten szlak, z którego następnie korzystali następcy prawniA.iB. O. (2). Ocenił, że z tej przyczyny chwilą nabycia własności nieruchomości wnioskodawców przezE. F. (2)„na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 19 05 1967r. w sprawie II Ns 115/65” powstał stan prowadzący do nabycia przez jej właścicieli służebności gruntowej przechodu i przejazdu po nieruchomości stanowiącej obecnie własność uczestników postępowania, wobec czego z upływem 20 lat od uprawomocnienia się tego postanowienia (10 06 1987r.) doszło do nabycia przez ówczesnych właścicieli nieruchomości wniosko-dawców służebności opisanej w sentencji służebności gruntowej.
O kosztach postępowania orzekał stosując regulacjęart. 520 § 1 k.p.c.
Orzeczenie zaskarżyliuczestnicy postępowaniaK. T.iJ. T.,którzy wnosili o jego zmianę przez oddalenie wniosku oraz zasadzenie na ich rzecz od wnioskodawców zwrotu kosztów postępowania.
Zarzucili, że istnieje sprzeczność pomiędzy poczynionymi ustaleniami a zebranym
w sprawie materiałem polegająca na wadliwym przyjęciu, że:
- szlak drogowy był utwardzony gruzem, kamieniami, żwirem lub popiołem
oraz resztkami tynku, kiedy faktycznie podczas korytowania ujawniono ziemię zmieszaną z popiołem, śladami resztki cegieł praz asfaltu złożonego przez uczestników postępowania, ich poprzedników prawnych lub osoby działające na ich polecenie,
- posiadanie miało charakter samoistny, kiedy zebrany w sprawie materiał dowodowy wymagał przyjęcia, ze nabywcy nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)korzystali z przejścia dzięki grzeczności sąsiada, przez co nie byli posiadaczami lecz prekarzystami (art. 338 k.c.) i nie spełniali warunków do nabycia służebności przez zasiedzenie.
Zarzucali także, że przy ferowaniu postanowienia naruszono prawo materialne, regulacje:
-art. 292 k.c.przez przyjęcie, że wyznaczenie szlaku drogowego przez właścicieli nieruchomości przed jej podziałem dokonanym w sprawie I Ns 115/95 Sądu Rejonowego w Rybniku – na mocy postanowienia z dnia 19 05 1967r – stanowi podstawę do ustanowienia służebności gruntowej przez zasiedzenie, kiedy zgodnie
z powołanym przepisem służebność gruntowa może nabyta przez zasiedzenie tylko
w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia wykonanego przez posiadacza służebności, a nie przez właściciela i bieg terminu zasiedzenia rozpoczyna się z datą faktycznego objęcia w posiadanie takiego urządzenia wykonanego przez tego posiadacza służebności, a nie z datą prawomocności postanowienia o dziale spadku, w którym pominięte zostało rozstrzygnięcie
o ustanowieniu służebności,
-art. 172 § 1 k.c.w związku zart. 292 k.c.przez przyjecie, że posiadanie służebności czynnej z przerwami nie stanowi przeszkody w nabyciu służebności przez zasiedzenie.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował roszczenia wnioskodawców,
a następnie prawidłowo rozpoznał sprawę.
Ustalenia faktyczne składające się na podstawę faktyczną orzeczeniaw części dotyczą okoliczności bezspornych pomiędzy stronami, a w pozostałym zakresie mają podstawę w wiarygodnych informacjach zawartych we wskazanych
w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia źródłach dowodowych.
Wbrew zarzutowi apelacji pomiędzy nimi a zebranym w sprawie materiałem nie zachodzią wskazane w niej sprzeczności.
W szczególności prawidłowe jest kwestionowane w apelacji ustalenie dotyczące utwardzenia biegnącego po gruncie szlaku drogowego.
Ustalenie to ma bowiem swoje odniesienie w wiarygodnych informacjach zawartych we wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia źródłach dowodowych.
Natomiast w ramach drugiego z zarzutów apelacji dotyczących podstawy faktycznej orzeczenia skarżący w istocie kwestionują dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę prawną charakteru posiadania przez wnioskodawców i ich poprzedników prawnych spornego pasa drogowego.
W ramach tego zarzutu apelujący w istocie nie kwestionują zatem poczynionych ustaleń faktycznych, lecz ich ocenę prawną (subsumcję poczynionych ustaleń pod zastosowane regulacje prawne i w ich wyniku przyjęcie, iż poprzednicy prawni wnioskodawców korzystali z szlaku drogowego jak posiadacze służebności gruntowej), przez co ten zarzut nie ma wpływu na powyższa ocenę.
Z tych też względów Sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji.
Z poczynionych i nie kwestionowanych w postępowaniu apelacyjnym ustaleń Sadu Rejonowego wynika, iż obszar gruntu nieruchomości stanowiący obecnie własność wnioskodawców i uczestników postępowania w przeszłości należał
do pradziadków wnioskodawcyJ. K. (1)orazJ. K. (2)i do czasu dokonania w dniu 19 05 1967r. działu spadku po nich stanowił jedną nieruchomość.
Pradziadkowie wnioskodawcy prowadzili na niej gospodarstwo rolne
i mieszkali w budynku wybudowanym na gruncie stanowiącym obecnie nieruchomość wnioskodawców, gdzie znajdowało się ich siedlisko.
W celu dojazdu do drogi publicznej korzystali oni z istniejącego do chwili obecnej szlaku drogowego, który urządzili i utwardzili.
Z tej przyczyny to oni a nie ich następcy prawni doprowadzili do powstania trwałego i widocznego urządzenia w rozumieniu regulacji prawnejart. 292 k.c.,
gdyż ci ostatni tylko korzystali z już istniejącego urządzenia i jedynie utrzymywali je
w należytym stanie.
Zgodnie z przyjętym w judykaturze i akceptowanym w doktrynie prawnym poglądem prawnym „Drogę konieczną może zasiedzieć samoistny posiadacz tylko wówczas, gdy we własnym zakresie wykona trwałe i widoczne urządzenia, o których mowa wart. 292 k.c.” (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 08 2011r. III CZP 10/11, oSNC 2011/12/129, LEX 862939, Rzeczposp. PCD 2011/185/3, Biul.SN 2011/8/6, wcześniej np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 03 1998r. I CKN 543/97, LEX nr 78419 oraz),
Z podanych powyżej względów taką sytuacja nie mamy do czynienia
w sprawie w konsekwencji czego już tylko z tego powodu - w świetle przywołanej regulacji prawnej - wniosek był bezzasadny.
Niezależnie od tego za taką oceną przemawia również fakt, że stanowiąca obecnie własność wnioskodawców nieruchomość ma dostęp do drogi publicznej,
co w połączeniu z nie zamieszczeniem w postanowieniu o dziale spadków poJ. K. (1)orazJ. K. (2)rozstrzygnięcia o ustanowieniu służebności drogi
na nieruchomości stanowiącej obecnie własność uczestników postępowania czyni wykazanymi twierdzenia skarżących - w drodze domniemania faktycznego (art. 231 k.p.c.) – że ich poprzednicy prawni uzgodnili z poprzednikami prawnymi wnioskodawców, że będą ono korzystali ze spornego szlaku drogowego jedynie czasowo, tj. do chwili kiedy poprzednicy prawni wnioskodawców urządzą na swej nieruchomości szlak drogowy prowadzący do drogi publicznej.
Z tej przyczyny słusznie apelacja podnosi, że poprzednicy prawni wnioskodawców korzystali ze spornego szlaku drogowego tylko grzecznościowo i tym samym nie byli oni posiadaczem służebności.
Nie znalazło to prawidłowego odzwierciedlenia w zaskarżonym orzeczeniu,
co apelację czyni uzasadnioną i skutkowało koniecznością zmiany zaskarżonego postanowienia w oparciu o regulacjęart. 386 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.przez oddalenie wniosku oraz zmianą zawartych w nim rozstrzygnięć o kosztach postępowania i nieuiszczonych kosztach sądowych.
O kosztach postępowania orzeczono stosując regulacjęart. 108 § 1 zd. 2 k.p.c.
w związku zart. 520 § 3 zd. 1 k.p.c.a o nieuiszczonych kosztach sądowych orzeczono przy zastosowaniu regulacjiart. 113 ust 1 ustawy z dnia 28 07 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(tekst jednolity Dz.U. z 2010r. nr 90, poz. 504)
w związku z art. 520 § 3 zd. 1k.p.c.
Reasumując zaskarżone postanowienie jest wadliwe i dlatego apelację uczestników postępowania jako uzasadnioną uwzględniono orzekając jak w sen-tencji w oparciu o regulacjęart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosując regulacjęart. 520 § 3 zd. 1 k.p.c.uznając, że wobec uwzględnienia apelacji i występującej
w sprawie sprzeczności interesów wnioskodawców i uczestników postępowania, tym ostatnim należy się zwrot od wnioskodawców poniesionych przez nich kosztów postępowania odwoławczego