Sąd Okręgowy w Lublinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 1141/17
Data wyroku: 2018-04-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Dariusz Iskra, Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Mikołajewski, Sędzia Sądu Okręgowego Joanna Misztal-Konecka
Słowa kluczowe: Ochrona posiadania
Podstawa prawna: art. 344 § 1 k.c.

Sygn. akt II Ca 1141/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 kwietnia 2018 roku
Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Mikołajewski (spr.)
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Dariusz Iskra
Sędzia Sądu Okręgowego Joanna Misztal-KoneckaProtokolant: Katarzyna Gustaw
po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2018 roku w Lublinie na rozprawie
sprawy z powództwaW. G.,J. G.iA. G. (1)
przeciwkoA. W.
o przywrócenie naruszonego posiadania
na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 4 sierpnia 2017 roku, sygn. akt(...)
I. oddala apelację;
II. oddala wniosek powodów o zasądzenie na ich rzecz od pozwanego zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.
Sygn. akt II Ca 1141/17

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 26 maja 2014 roku powodowieW. G.,J. G.orazA. G. (1)wnieśli o przywrócenie utraconego przez nich wskutek naruszenia przez pozwanegoA. W.posiadania nieruchomości położonej wL.przyul. (...), obejmującej działkę gruntu o powierzchni 500 m2, graniczącej z działkami sąsiednimi o numerach(...), stanowiącej częśćdziałki gruntu numer (...)o obszarze 1922 m2, zabudowanej budynkami gospodarczymi wraz ze znajdującymi się na niej ruchomościami należącymi do powodów przez nakazanie pozwanemu oddania jej w posiadanie powodów.
W piśmie z dnia 2 maja 2016 roku powodowie sprecyzowali żądanie pozwu i wnieśli o:
1. przywrócenie im utraconego przez nich wskutek naruszenia przez pozwanegoA. W.posiadania nieruchomości położonej wL.przyul. (...)obejmującej działkę gruntu o powierzchni 500 m2, stanowiącej częśćdziałki gruntu nr (...)o obszarze 1922 m2, mającej kształt trapezu i graniczącej z działkami sąsiednimi o numerach(...)na długości 21 m,działką nr (...)na długości 25 m orazdziałką nr (...)na długości 21 m, o czwartym boku długości 21 m, zabudowanej budynkiem gospodarczym o powierzchni 25 m2, wraz ze znajdującymi się na niej ruchomościami należącymi do powodów w postaci 5 nagrobków granitowych, przez nakazanie pozwanemu wydania jej w posiadanie powodów;
2. zobowiązanie pozwanego do tolerowania kłódek i zamknięć powodów na bramie wjazdowej oraz budynku gospodarczym;
3. zobowiązanie pozwanego do umożliwienia powodom wchodzenia i wjeżdżania na terendziałki nr (...)oraz do znajdujących się na niej zabudowań, w tym do prowadzenia na działce nr(...)działalności gospodarczej w formieZakładu (...);
4. zobowiązanie pozwanego do niewykonywania na w/w nieruchomości jakichkolwiek prac budowlanych i innych ingerujących w strukturę nieruchomości, w szczególności wycinki drzew, wyrównywania gruntu, rozbiórki znajdujących się na działce zabudowań, czy też przenoszenia bądź wywozu znajdujących się na działce ruchomości należących do powodów.
Podczas rozprawy w dniu 13 lipca 2016 roku powodowie cofnęli powództwo w zakresie dotyczącym przenoszenia bądź wywozu znajdujących się na działce ruchomości należących do powodów, na co pozwany wyraził zgodę.
*
Wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2017 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie:

I
umorzył postępowanie w zakresie żądania dotyczącego zakazania przenoszenia bądź wywozu ruchomości należących do powodów, a znajdujących się nadziałce nr (...)przyul. (...)wL.;

II
oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

III
nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie odW. G.,J. G.iA. G. (1)po 100 zł tytułem kosztów sądowych wyłożonych tymczasowo z sum budżetowych.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 17 kwietnia 1965 rokuA. G. (1)zawarł zR. G.nieformalną umowę przyrzeczenia sprzedaży nieruchomości stanowiącej plac o powierzchni 500 m2, położonej wL.przyul. (...), graniczącej od wschodu z cmentarzem przyul. (...), od zachodu i od północy z działkąR. G.i od południa zul. (...), za cenę 50 000 zł (starych). Na podstawie tej umowyA. G. (1)objął w posiadanie przedmiotową nieruchomość.
W 1968 rokuA. G. (1)założył na tej nieruchomościZakład (...), w którym prowadził działalność gospodarczą, początkowo sam, a następnie z synemW. G., który od 1 kwietnia 2001 roku również prowadzi działalność w zakresie betoniarstwa. Działalność ta była prowadzona nieprzerwanie do dnia 17 marca 2014 roku, przy czym od 1 kwietnia 2001 roku wyłącznie przezW. G..
Dnia 18 lutego 2014 roku na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnegoA. W.nabył odA. G. (2)własność nieruchomości położonej wL.przyul. (...), oznaczonej jako działka terenów przemysłowych nr(...)o powierzchni 0,1922 ha, dla której Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie prowadziksięgę wieczystą nr (...), za cenę 150 000 zł. Na wyżej wskazanej działce znajdował się pawilon, w którymW. G.prowadził działalność gospodarczą w postaciZakładu (...), a wszystkie znajdujące się na tej działce i wewnątrz budynków ruchomości stanowiły jego własność.
W dniu 17 marca 2014 rokuA. W.pozbawiłJ.iA.małżonkówG.orazW. G.posiadania nieruchomości stanowiącej częśćdziałki nr (...)położonej przyul. (...)wL.. Powodowie zostali również pozbawieni posiadania znajdujących się na przedmiotowej działce zabudowań wchodzących w skład prowadzonego przez nichZakładu (...), wraz ze znajdującymi się w tych zabudowaniach ruchomościami. Do naruszenia posiadania doszło w ten sposób, żeA. W.w towarzystwie dwóch mężczyzn założył łańcuchy na bramę wjazdową wyżej opisanej nieruchomości oraz metalowe blokady na drzwi znajdujących się na niej zabudowań, nadto porozcinał kłódki i zabezpieczenia znajdujące się na nieruchomości, zamontowane przezW. G.. Od tego czasu pozwany uniemożliwił powodom wstęp na działkę oraz dostęp do znajdujących się na niej zabudowań.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 4 lipca 2014 roku Sąd Rejonowy udzielił powodom zabezpieczenia na czas trwania niniejszego postępowania w ten sposób, że nakazał pozwanemuA. W.usunięcie kłódek i blokad zamontowanych przez niego na bramie wjazdowej do nieruchomości położonej wL.przyulicy (...), obejmującej działkę gruntu o powierzchni 500 m2, stanowiącej częśćdziałki gruntu numer (...)oraz na dwóch wejściach do budynków posadowionych na wymienionej nieruchomości, a nadto nakazał mu, aby do czasu zakończenia niniejszego postępowania tolerował kłódki i zamknięcia montowane na wymienionej nieruchomości przez powodów, umożliwił im wchodzenie i wjeżdżanie na terendziałki nr (...)oraz do znajdujących się na niej zabudowań, umożliwił im prowadzenie na działce nr(...)działalności gospodarczej w formieZakładu (...), a nadto, by do zakończenia niniejszego postępowania nie wykonywał na wymienionej nieruchomości jakichkolwiek prac budowlanych oraz innych prac ingerujących w strukturę nieruchomości, w szczególności zaś, aby powstrzymał się od wycinki drzew, wyrównywania gruntu, rozbiórki znajdujących się na działce nieruchomości, czy też przenoszenia bądź wywozu znajdujących się na działce ruchomości należących do powodów.
W. G.bezskutecznie wzywał telefonicznie oraz listownieA. W.do zaprzestania naruszeń posiadania. W oparciu o przedmiotowe postanowienie zaopatrzone klauzulą wykonalności, na skutek wnioskuW. G., Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód w Lublinie Tomasz Wielgus wszczął postępowanie egzekucyjne pod sygnaturą Km 760/14, jednakże pismem z dnia 30 lipca 2014 rokuW. G.złożył wniosek o zwrot tytułu wykonawczego i zakończenie postępowania egzekucyjnego.
NastępnieW. G.samodzielnie podjął działania zmierzające do przywrócenia mu posiadania nieruchomości przyul. (...)wL.i w tym celu w dniu 1 sierpnia 2014 roku zdjął założone przezA. W.w dniu 17 marca 2014 roku kłódki zamontowane na bramie wjazdowej oraz bramach na budynkach i założył na te bramy własne kłódki, które nadal się na nich znajdują.
A. W.wniósł wówczas pozew o przywrócenie naruszonego posiadania i prawomocnym wyrokiem z dnia 30 czerwca 2016 roku, sygn. akt(...), Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie przywrócił powodowiA. W.posiadanie nieruchomości gruntowej, stanowiącej częśćdziałki nr (...)położonej wL.przyul. (...), poprzez nakazanie pozwanemuW. G.usunięcia metalowych kłódek z bramy wjazdowej na zajmowaną przez niego część nieruchomości oraz dwóch bram garażowych w budynku znajdującym się na tej nieruchomości.
Powodowie są wnioskodawcami w sprawie o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości, która toczyła się w Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód w Lublinie pod sygn. akt(...), w której w dniu 3 sierpnia 2017 roku zapadło nieprawomocne orzeczenie.
Sąd Rejonowy wskazał, na podstawie jakich dowodów ustalił powyższy stan faktyczny, podnosząc, że nie był on sporny.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy umorzył postępowanie w części, w jakiej powodowie skutecznie cofnęli pozew (art. 355 § 1 k.p.c.w zw. zart. 203 § 1 k.p.c.), zaś w pozostałym zakresie uznał powództwo za niezasadne.
Zgodnie zart. 344 § 1 k.c.przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawomocne orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z prawem.
W myślart. 336 k.c.posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
W dniu 17 marca 2014 rokuA. W.pozbawił powodów posiadania spornej nieruchomości, ale następnie powódW. G.w dniu 1 sierpnia 2014 roku pozbawiłA. W.posiadania tej samej nieruchomości, ponieważ rezygnując z drogi postępowania egzekucyjnego, dla zrealizowania postanowienia Sądu Rejonowego o udzieleniu zabezpieczenia, samowolnie zdjął nałożone przezA. W.kłódki zamontowane na bramie wjazdowej i bramach na budynkach.
DziałanieW. G.nie było dozwoloną samopomocą, co zostało przesądzone prawomocnym wyrokiem w sprawie o sygn. akt(...).
Sąd Rejonowy odwołał się do stanowiska Sądu Najwyższego, iż powodowi, który utracił posiadanie w wyniku samowoli pozwanego, a następnie je czynem samowolnym odzyskał przed upływem terminu zart. 344 § 2 k.c., nie przysługuje roszczenie o przywrócenie utraconego posiadania (OSNCP 1976/11/240).
Wobec powyższego nie było przesłanek do przywrócenia powodom utraconego przez nich posiadania nieruchomości gruntowej, stanowiącej częśćdziałki nr (...)położonej wL.przyul. (...), skoro powodowie posiadają tę nieruchomość od 1 sierpnia 2014 roku, w następstwie samowolnego wyzucia z tego posiadaniaA. W..
Rozstrzygnięcie o nieuiszczonych kosztach sądowych Sąd Rejonowy uzasadniłart. 113 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(t. j. Dz. U. z 2016 roku, poz. 623) w zw. zart. 98 k.p.c.
*
Apelację od wyroku Sądu Rejonowego wnieśli powodowie, zaskarżając wyrok Sądu Rejonowego w punktach II. i III.
Powodowie zarzucili zaskarżonemu wyrokowi:
1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, że swoim zachowaniem w dniu 1 sierpnia 2014 rokuW. G.samowolnie naruszył posiadanie pozwanegoA. W.nieruchomości położonej wL.przyul. (...);
2. obrazę przepisów prawa materialnego, a toart. 343 § 2 k.c.orazart. 344 § 1 k.c.przez ich niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy i nieprzywrócenie posiadania powodom, mimo iż pozwany w dniu 17 marca 2014 roku bezprawnie pozbawił powodów posiadania spornej nieruchomości, działanie powodaW. G.podjęte w dniu 1 sierpnia 2014 roku miało charakter dozwolonej samopomocy, zaś powodowieJ. G.iA. G. (1)nie podjęli żadnych faktycznych działań mających na celu przywrócenie posiadania, a mimo to również nie zostali objęci ochroną;
3. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, a toart. 233 § 1 k.p.c., poprzez dokonanie błędnej i niewszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także dokonanie tej oceny z przekroczeniem granic swobodnego uznania sędziowskiego, w szczególności poprzez:
- nieuwzględnienie faktu, że pozwany dopuścił się samowolnego i bezprawnego naruszenia posiadania powodów w dniu 17 marca 2014 roku, które to posiadanie zostało następnie niezwłocznie przywrócone na rzecz powodaW. G.w wyniku zastosowania dozwolonej samopomocy,
- przyjęcie, że powódW. G.samowolnie naruszył posiadanie pozwanego w dniu 1 sierpnia 2014 roku, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, to jestart. 344 k.c., poprzez jego niezastosowanie, pomimo, iż doszło do spełnienia opisanych w nim przesłanek, a w rezultacie niezasadne przyjęcie, że roszczenie powodów nie podlegało uwzględnieniu,
- przyjęcie, że powodowieJ. G.iA. G. (1)nie zasługują na ochronę, mimo iż nie podjęli oni żadnych faktycznych działań wobec pozwanegoA. W.w celu odzyskania utraconego w dniu 17 marca 2014 roku posiadania.
Powodowie wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku w punktach II. i III. przez uwzględnienie powództwa w całości i o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów solidarnie kosztów postępowania za obie instancje, według znajdującego się w aktach sprawy spisu kosztów.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja powodów nie jest zasadna.
Sąd Rejonowy poczynił w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne i ocenił dowody zgodnie z dyspozycjąart. 233 § 1 k.p.c.Sąd Okręgowy przyjmuje te ustalenia za własne.
Sąd Rejonowy dokonał również prawidłowej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego, którą Sąd Okręgowy podziela i zbędne jest jej powtarzanie.
Chybiony jest podniesiony w apelacji zarzut błędu w ustaleniach faktycznych dotyczących charakteru zachowaniaW. G., mającego miejsce w dniu 1 sierpnia 2014 roku. Sądy w niniejszej sprawie są związane prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 30 czerwca 2016 roku, sygn. akt(...), przywracającymA. W.posiadanie przedmiotowej nieruchomości naruszone przezW. G.(art. 365 § 1 k.p.c.).
Oznacza to, żeW. G.nie może skutecznie w niniejszej sprawie twierdzić, że jego zachowanie było dozwoloną samopomocą i nie było samowolnym naruszeniem posiadaniaA. W..
Sąd Rejonowy nie mógł zatem naruszyć przepisów prawa materialnego, tj.art. 343 § 2 k.c.iart. 344 § 1 k.c., których zastosowanie miałoby być konsekwencją odmiennej oceny faktycznej i prawnej zachowaniaW. G., jakie miało miejsce w dniu 1 sierpnia 2014 roku.
Wskazać również należy, że, w następstwie samowolnego zachowaniaW. G., pozostaje on posiadaczem przedmiotowej nieruchomości, gdyż wyrok zapadły w sprawie o sygn. akt(...)na rzeczA. W.nie został wykonany.
Także z tego względu powództwoA. G. (1),J. G.iW. G.przeciwkoA. W.o przywrócenie naruszonego posiadania nie mogłoby zostać uwzględnione, skoro w stanie istniejącym w chwili zamknięcia rozprawy przed Sądami obu instancji (art. 316 § 1 k.p.c.)A. W.nie posiada spornej częścidziałki nr (...), ani nie istnieje obawa podejmowania przez niego kolejnych samowolnych czynności mogących naruszyć posiadanie powodów.
Nie ma zatem znaczenia to, czy jakiekolwiek działania skutkujące pozbawieniemA. W.posiadania nieruchomości podejmowaliJ. G.iA. G. (1), skoro rezultatem działańW. G.jest utracenie przez pozwanego posiadania nieruchomości uzyskanego w wyniku samowolnych działań z dnia 17 marca 2014 roku.
Należy jedynie na koniec wskazać, że rozstrzygnięcia zapadłe w sprawach posesoryjnych z istoty rzeczy mają prowizoryczny charakter i ostatecznie rozstrzygnięcie sporu stron o prawo do przedmiotowej części nieruchomości zapadnie w sprawie o stwierdzenie nabycia jej własności przez zasiedzenie.
Wobec oddalenia apelacji powodów na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.należało oddalić ich wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, gdyż są stroną przegrywającą. Pozwany nie wykazał, aby w postępowaniu odwoławczym poniósł jakiekolwiek koszty procesu.
Z tych względów na podstawieart. 385 k.p.c.Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku.