Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Gz 110/18
Data wyroku: 2018-08-28 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Artur Fornal, Elżbieta Kala, Wojciech Wołoszyk
Słowa kluczowe: Zasady zwrotu kosztów
Podstawa prawna: art. 194§2 kpc

Sygn. akt VIII Gz 110/18

POSTANOWIENIE
Dnia 28 sierpnia 2018 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Wojciech Wołoszyk
Sędziowie:   SO Elżbieta Kala
SO Artur Fornal (sprawozdawca)
po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2018 r. w Bydgoszczy
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa

(...)wI.

przeciwkoP. G.,K. K.,M. M.,M. K.
o zapłatę
na skutek zażalenia pozwanychP. G.iM. M.
na postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt VIII GC 319/17
p o s t a n a w i a:

1
zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie 2 w ten sposób, że zasądzić od powoda na rzecz każdego z pozwanychP. G.iM. M.kwoty po 2 459 zł (dwa tysiące czterysta pięćdziesiąt dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu;

2
oddalić zażalenie w pozostałym zakresie;

3
zasądzić od powoda na rzecz każdego z pozwanychP. G.iM. M.kwoty po 176 zł (sto siedemdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Elżbieta Kala Wojciech Wołoszyk Artur Fornal

Sygn. akt VIII Gz 110/18

UZASADNIENIE
Powód -(...)wI.wytoczył powództwo o zapłatę przeciwkoK. K.,M. M.iP. G.o zapłatę. PozwaniM. M.iP. G.w sprzeciwach od wydanego w tej sprawie nakazu zapłaty domagali się oddalenia powództwa i zasądzenia na rzecz każdego z nich kosztów postępowania według norm przepisanych. Pozwani ci podnieśli, że z dniem 1 października 2014 r. wystąpili ze spółki(...), a w ich miejsce wstąpiła do niejM. K.. W konsekwencji wskazali, że nie ponoszą solidarnej odpowiedzialności za powstałe po tej dacie zobowiązania ww. spółki, które są przedmiotem procesu.
Na wniosek powoda, a także za zgodą dotychczasowych pozwanych Sąd Rejonowy w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2017 r. wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanejM. K..
Postanowieniem tego Sądu z dnia 10 sierpnia 2017 r. pozwanychM. M.iP. G.zwolniono od udziału w niniejszej sprawie, oddalono natomiast wniosek ww. pozwanych o zasądzenie od powoda na rzecz każdego z nich zwrotu kosztów procesu.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy podkreślił, że powód pozostawał z pozwanymi, jako podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, w stałych stosunkach handlowych już od marca 2012 r., a w trakcie trwającej ponad trzy lata współpracy strony zawarły szereg umów, w tym pięć zostało zawartych już po wystąpieniu pozwanychM. M.iP. G.ze spółki. Zdaniem Sądu Rejonowego, pozwani ci zdawali sobie sprawę z faktu pozostawania z powodem w stałych stosunkach handlowych, w związku z czym niezwłocznie po zawarciu aneksu do umowy spółki z dnia 30 września 2014 r. winni poinformować powoda o swoim wystąpieniu ze spółki. Powód nie miał zaś obowiązku każdorazowo przed zawarciem umowy, dokonywać weryfikacji składu osobowego spółki. Ponadto na dzień 31 maja 2017 r. spółka cywilna prowadzona przez skarżących iK. K.figurowała w rejestrze REGON jako podmiot aktywny. W ocenie tego Sądu nie sposób pominąć również i tej okoliczności, że powód niezwłocznie po uzyskaniu informacji o zmianach osobowych spółki cywilnej(...)wniósł o wezwanie do udziału w sprawie w charakterze pozwanejM. K.. Do sprzeciwów pozwani aneks do umowy ww. spółki z którego w sposób nie budzący wątpliwości wynikały zmiany osobowe w spółce cywilnej, zatem zostaliby oni zwolnieni od udziału w sprawie nawet bez udziału po ich stronie profesjonalnego pełnomocnika. Zważywszy zatem na nielojalne, w ocenie Sądu pierwszej instancji, postępowanie skarżących względem powoda zachodzić miał w sprawie wypadek szczególny, o którym mowa wart. 102 k.p.c.
W zażaleniu na rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 10 sierpnia 2017 r., tj. w części w jakiej oddalony został wniosek pozwanychM. M.iP. G.o zasądzenie od powoda na rzecz każdego z nich kosztów procesu pozwani ci domagali się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od powoda na rzecz każdego z nich kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, opłat skarbowych oraz pełnomocnictw oraz – po połowie na rzecz każdego z pozwanych (tj. w kwotach po 59 zł) – wydatków pełnomocnika (kosztów przejazdu). Skarżący wnieśli także o zasądzenie od powoda na rzecz każdego z pozwanych kosztów procesu w postępowaniu zażaleniowym wedle norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucili naruszenieart. 102 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie zaistniał wypadek szczególnie uzasadniony, uprawniający Sąd pierwszej instancji do nieobciążania powoda kosztami wbrew treści przepisuart. 194 § 2 k.p.c.
W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że powód powinien przed wniesieniem pozwu z należytą starannością ustalić, czy pozwane osoby mają jakikolwiek związek z roszczeniem, którego dochodzi przed sądem. Skarżący nie oczekiwali natomiast, wbrew stanowisku Sądu Rejonowego, aby powód był zobowiązany ustalać skład spółki cywilnej „w trakcie współpracy stron”, natomiast – ich zdaniem – powinien uczynić to już po zakończeniu współpracy, w chwili wytoczenia powództwa. Zdaniem skarżących, na wspólnikach, którzy wystąpili już ze spółki i zakończyli prowadzenie działalności gospodarczej nie ciąży obowiązek indywidualnego informowania kontrahentów spółki cywilnej o fakcie wystąpienia ze spółki. Pozwani natomiast po wystąpieniu ze spółki dopełnili wymaganych prawem aktów staranności, niezwłocznie wykreślając się z rejestrów CEIDG i REGON, co nastąpiło odpowiednio w dniach 6 i 7 października 2014 r. Tym samym należy, zdaniem skarżących, przyjąć, że dotychczasowi i przyszli kontrahenci spółki zostali poinformowani o powyższych zmianach, a to z uwagi na powszechność i łatwy dostęp do tychże rejestrów. Ponadto wyłącznie od stron postępowania, o ile nie ubiegają się one o pomoc prawną z urzędu, należy decyzja czy skorzystać z pomocy zawodowego pełnomocnika procesowego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie zasługiwało na częściowe uwzględnienie.
Zgodnie zart. 194 § 1 k.p.c., jeżeli okaże się, że powództwo nie zostało wniesione przeciwko osobie, która powinna być w sprawie stroną pozwaną, sąd na wniosek powoda lub pozwanego wezwie tę osobę do wzięcia udziału w sprawie. W razie wyrażenia zgody na zmianę strony pozwanej, pozwany może w terminie dwutygodniowym złożyć sądowi wniosek o przyznanie kosztów od strony powodowej, niezależnie od późniejszego wyniku sprawy (art. 194 § 2 k.p.c.).
Z załączonej przez każdego ze skarżących do ich sprzeciwów od nakazu zapłaty kopii dokumentu w postaci aneksu do umowy spółki z dnia 30 września 2014 r. wynikało, że pozwani ci –M. M.iP. G.wystąpili ze spółki(...)z siedzibąG.z dniem 1 października 2014 r. (

    zob. k. 78 i 83 akt). Nie ulega przy tym wątpliwości że, po wystąpieniu z powyższej spółki cywilnej skarżący dopełnili aktów staranności doprowadzając do wykreślenia ich z dostępnego publicznie rejestru REGON, a także CEIDG. Jak bowiem wynika z kopii dokumentów załączonych do ich sprzeciwów pozwani ci zostali wykreśleni z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) odpowiednio w dniu 7 października 2014 r., z jednoczesną adnotacją o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej z dniem 30 września 2014 r. (

    zob. k. 79 i 85 akt). Sam zresztą powód dołączył do pozwu wydruki z rejestru REGON, w których jako datę zakończenia działalności przezM. M.iP. G.w ramach ww. spółki cywilnej wskazany został dzień 30 września 2014 r., a jako datę skreślenia z rejestru dzień 6 października 2014 r. (

    zob. k. 24 i 25 akt sprawy).
W konsekwencji zatem wniesienia w dniu 17 lutego 2016 r. pozwu przeciwko nim skarżący zmuszeni byli – do czasu zwolnienia ich od udziału w sprawie w charakterze pozwanych, zgodnie z postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2017 r. (k. 1-34 i 164 akt) – podejmować kroki prawne zmierzające do obrony swoich uzasadnionych interesów. Bezsprzecznie wiązało się to z kosztami reprezentowania tych pozwanych przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego, który uczestniczył także w posiedzeniu Sądu w dniu 10 kwietnia 2017 r. (zob. protokół - k. 128 – 128 v. akt, pełnomocnictwa – k. 125 i 200 akt), a w celu zaprezentowania stanowiska pozwanych w sprawie składał w ich imieniu pisma przygotowawcze z dnia 20 kwietnia 2017 r. (k. 128 v. i 135-138 akt) i z dnia 24 lipca 2017 r. (k. 155 – 155 v. akt).
W ocenie Sądu drugiej instancji zaskarżone rozstrzygnięcie narusza więc dyspozycjęart. 194 § 2 zd. 2 k.p.c., z tego przepisu wynika bowiem wprost, że pozwani – co do których wyrażona została zgoda na zwolnienie ich od udziału w sprawie (zmianę strony pozwanej) – mieli prawo domagać się przyznania im kosztów celowej obrony od strony powodowej, niezależnie od późniejszego wyniku sprawy (por takżeart. 98 § 1 k.p.c.). W świetle powołanych wyżej okoliczności nie można również przypisać im w jakimkolwiek stopniu nielojalności względem powoda – pozwalającej na odstąpienie od obciążenia go kosztami z uwagi na szczególnie uzasadniony wypadek o którym mowa wart. 102 k.p.c.– z którym po dacie wystąpienia ze spółki nie łączyły ich już przecież żadne stosunki.
Mając na uwadze powyższe wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie koszty należne każdemu ze skarżących z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika mogłyby – zgodnie z regulacją § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804), tj. w brzmieniu obowiązującym do dnia 26 października 2016 r., biorąc pod uwagę datę wniesienia pozwu (§ 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych; Dz.U. z 2016 r., poz. 1667) – sięgnąć kwoty 4.800 zł (chociaż – na co wskazuje podana w w zażaleniu wartość przedmiotu zaskarżenia – domagali się oni z tego tytułu kwot po 3.600 zł). W ocenie Sądu Okręgowego należało jednak zważyć, że obaj pozwani – współuczestnicy procesu, o których mowa wart. 72 § 1 pkt 1 k.p.c.– reprezentowani byli przez tego samego radcę prawnego, w związku z czym zasadnym było przyznanie im zwrotu kosztów procesu w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu jednego pełnomocnika, a zatem po 2.400 zł dla każdego z nich (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2007 r., III CZP 130/06, OSNC 2008, nr 1, poz. 1).
Jeśli natomiast chodzi o wydatki tegoż pełnomocnika, o których także mowaart. 98 § 3w zw. zart. 99 k.p.c., to nie mogły one uwzględniać opłat od pełnomocnictw w kwocie po 17 zł, skarżący nie wykazali, że została ona uiszczona (zob. także informację z dnia 8 sierpnia 2018 r. co do braku dowodów ich uiszczenia także w retencie, tj. pośród dotyczących sprawy odpisów i dokumentów znajdujących się w Sądzie pierwszej instancji –k. 208 akt). Uzasadnione okazało się natomiast, w ocenie Sądu Okręgowego, przyznanie każdemu ze skarżących zwrotu kosztów dojazdu pełnomocnika na rozprawę (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2013 r., V CZ 82/12, LEX nr 1293865), w kwocie po 59 zł na rzecz każdego z nich, wydatki te zostały bowiem udokumentowane za pomocą przedłożonych biletów (zob. k. 137).
Z tego też względu, na podstawieart. 386 § 1w zw. zart. 397 § 2 k.p.c., orzeczono jak w punkcie 1 sentencji, oddalając zażalenie w pozostałym zakresie (art. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawieart. 100 k.p.c.w zw. z § 2 pkt 4 i § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. : Dz.U. z 2018, poz. 265). Skoro zaś skarżący „wygrali” postępowanie zażaleniowe w ok. 67 %, przy wynagrodzeniu dla jednego pełnomocnika w kwocie 450 zł oraz opłacie od zażalenia w kwocie 74 zł (tj. przy łącznych kosztach 524 zł), każdemu z nich należy się z tego tytułu kwota 176 zł (524 : 2= 262 x 0,67). Wyjaśnić natomiast należy, że skoro przedmiotem zaskarżenia były wyłącznie koszty postępowania to ich wartość, a nie wartość przedmiotu sporu w sprawie, stanowić musiała postawę dla ustalenia wysokość kosztów postępowania zażaleniowego (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2012 r., III CZP 23/12, OSNC 2013, nr 1, poz. 4).
Elżbieta Kala Wojciech Wołoszyk Artur Fornal