Sąd Okręgowy w Krakowie
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 498/18
Data wyroku: 2018-07-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Joanna Czernecka, Krystyna Dobrowolska, Jarosław Tyrpa
Słowa kluczowe: Ustalenie wstąpienia w stosunek najmu
Podstawa prawna: art. 671 k.c.

Sygnatura akt II Ca 498/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 lipca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Joanna Czernecka

Sędziowie:

SO Jarosław Tyrpa (sprawozdawca)
SO Krystyna Dobrowolska

Protokolant: Bartosz Piątek
po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2018 r. w Krakowie
na rozprawie
sprawy z powództwaT. B. (1)
przeciwko Gminie MiejskiejK.
o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu
na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa – Śródmieściaw Krakowie z dnia 18 października 2017 r., sygnatura akt I C 1626/16/S

1
oddala apelację;

2
zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego;

3
przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Krakowa – Śródmieściaw Krakowie na rzecz adwokataP. Ś.kwotę 738 zł (siedemset trzydzieści osiem złotych) brutto tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu odwoławczym

SSO Jarosław Tyrpa SSO Joanna Czernecka SSO Krystyna Dobrowolska

UZASADNIENIE
Wyroku z dnia 4 lipca 2018 roku
PowódT. B. (1)domagał się ustalenia, że z dniem 24 czerwca 2010 r. wstąpił w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, należącego do Gminy MiejskiejK., położonego przyul. (...)wK.w miejsce swojej matki. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 22 marca 1966 r. z mocy decyzji o przydzialemieszkania nr (...), wydanej przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej(...), jego matka,W. B. (1), stała się najemczynią przedmiotowego lokalu. Matka powoda zmarła jako wdowa w dniu 24 czerwca 2010 r.Lokal nr (...)przyul. (...)wK.jest domem rodzinnym powoda. Mieszka w nim od chwili urodzenia, w tym także w chwili śmierci matki. Tym samym z dniem 24 czerwca 2010 r. wstąpił on w stosunek najmulokalu nr (...)przyul. (...)wK..
Strona pozwana Gmina MiejskaK.wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów, kwestionując okoliczność miejsca zamieszkania powoda w chwili śmierci najemcyW. K..
Wyrokiem z dnia 18 października 2017 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie oddalił powództwo (pkt I); odstąpił od obciążenia powoda kosztami procesu (pkt II) i przyznał od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie na rzecz adwokataP. Ś.kwotę 2.952 zł w tym 23% VAT, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu (pkt III).
Wyrok ten zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne.
Właściciele lokali położonych w nieruchomości przyul. (...)tworzą wspólnotę mieszkaniową.Lokal nr (...)stanowi mieszkaniowy zasób Gminy MiejskiejK..W. K.(nazwisko panieńskie:B.) była najemcą lokalu przyul. (...)wK.. Zmarła w dniu 24 czerwca 2010 r. PowódT. B. (1)jest synemW. K..
Wlokalu nr (...)przyul. (...)wK., matka powoda,W. K., zamieszkiwała do chwili śmierci, tj. do dnia 24 czerwca 2010 r. Kilka lat przed jej śmiercią do lokalu wprowadził się jej syn, a brat powodaW. B. (2). W dniu 2 listopada 2010 r. Urząd MiastaK.wydał skierowanie do zawarcia umowy najmu lokalu przyul. (...)dlaW. B. (2). W dniu 15 grudnia 2010 r. pomiędzy Gminą MiejskąK.aW. B. (2)został zawarty aneks do umowy najmu lokalu mieszkalnego zawartej w dniu 22 marca 1966 r.
W. B. (2)zajmował przedmiotowy lokal do chwili swojej śmierci.T. B. (2)mieszkał przyul. (...)wK.od 6 roku życia. Po zawarciu związku małżeńskiego zamieszkał u żony naosiedlu (...)wK., jednakże zameldowany był nadal pod adresem przyul. (...). Powód posiadał swoje rzeczy osobiste zarówno w jednym, jak i drugim lokalu. Za życia matki posiadał klucze do mieszkania przyul. (...), odwiedzał ją. Po śmierci matki, brat powodaW. B. (2)nie wpuszczał go do przedmiotowego mieszkania. Powód żył dobrze z żoną. Nie mieli dzieci. Żona zapisała mieszkanie przyos. (...)swojej córce, pochodzącej z pierwszego jej małżeństwa. Po śmierci brata powód przywiózł wszystkie swoje rzeczy z mieszkania przyos. (...)do lokalu przyul. (...)i tam zamieszkał.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów, albowiem ich autentyczność i treść nie była kwestionowana przez strony, a Sąd nie dopatrzył się powodów by czynić to z urzędu. Zdaniem Sądu dla ustalenia stanu faktycznego kluczowe okazały się zeznania świadków – sąsiadów powoda, a wcześniej jego matki, których pozycja w procesie była całkowicie bezstronna.
W oparciu o tak ustalony i oceniony stan faktyczny Sąd Rejonowy przywołał treśćart. 189 k.p.c.iart. 691 k.c., wskazując, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie albowiem powód nie wykazał, by zamieszkiwał z najemczynią aż do chwili jej śmierci. Z zeznań samego powoda wynikało, że był żonaty, zamieszkał i mieszkał przez wiele lat, w tym w dacie śmierci matki, w mieszkaniu żony naos. (...)wK.. Jak zeznał „żyli z żoną dobrze”. Twierdzenia, w przedmiocie problemów istniejących w małżeństwie powoda związanych z jego uzależnienie od alkoholu, zdaniem Sądu nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym zebranym w toku postępowania. W szczególności sam powód w swoich zeznaniach nie wskazywał na jakiekolwiek problemy z tym związane. Podzielił przy tym Sąd stanowisko strony pozwanej, że gdyby takie problemy w związku małżeńskim istniały, to nic nie stało na przeszkodzie, aby powód zeznawał na takie okoliczności. Tymczasem powód w swoich zeznaniach zaprzeczył tym twierdzeniom, kategorycznie stwierdzając „z żoną żyliśmy dobrze”. W opinii Sądu zaprezentowany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, że w chwili śmierci najemczyni powód nie zamieszkiwał wraz z nią wlokalu nr (...)przyul. (...)wK.. Sam fakt zameldowania w świetle okoliczności przedstawionych powyżej jest nie wystarczający dla przyjęcia spełnienia przesłanki „wspólnego zamieszkiwania” w rozumieniuart. 691 k.c.Dlatego też Sąd powództwo oddalił.
Orzeczenie o kosztach procesu Sąd oparł zaś na treściart. 102 k.p.c., uwzględniając charakter sprawy i trudną sytuację życiową powoda. W przypadku kosztów zastępstwa pełnomocnika powoda z urzędu Sąd ustalił je przy przyjęciu stawek z § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, powiększone o należny podatek VAT.
Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżył go w całości, zarzucając mu naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez błędną ocenę materiału dowodowego sprawy, a w szczególności zeznańJ. T.,A. Z.oraz powoda, sprowadzającą się do przyjęcia, że charakter pobytuT. B. (1)w spornym lokalu nie polegał na stałym zamieszkiwaniu w nim w chwili śmierciW. K.. Podnosząc powyższe uchybienia, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika powoda z urzędu kosztów zastępstwa w postępowaniu apelacyjnym
Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podniósł, że jego zdaniem nie może zostać uznana za poprawną interpretacja zeznań powoda, zgodnie z którą przebywanie przez niego wraz z żoną w jej mieszkaniu naos. (...)miało charakter stałego zamieszkiwania, które wykluczało stałe zamieszkiwanie przyul. (...). Jak bowiem wynikało z uważnej analizy zeznań powoda – zamieszkiwał w spornym lokalu po śmierci swojego brataW. B. (2), i wtedy to przeniósł do lokalu resztę swoich rzeczy. Z zeznań powoda nie wynika - wbrew ocenie Sądu I instancji - że dopiero wtedy wprowadził się do spornego mieszkania, a wcześniej tam nie zamieszkiwał.S.podkreślił, że mieszkanie przyul. (...)było mieszkaniem rodziny powoda, gdzie mieszkał od 6. roku życia i - jak sam deklaruje - nigdy się stamtąd nie wyprowadził. Powód zawsze podchodził do zamieszkiwania naul. (...)tak, jak do swojego głównego miejsca pobytu: „ja wracałem do domu naC., ponieważ to było cały czas moje mieszkanie. Miałem rzeczy zarówno w mieszkaniu naC.jak i w mieszkaniu żony. Za życia matki nie było także sytuacji, w której powód nie był wpuszczany do domu przez brata, która pojawiła się dopiero po śmierciW. K..T. B. (1)był zatem tak jakby „rozdarty” pomiędzy dwoma mieszkaniami, z dużym jednak naciskiem na swój rodzinny dom, gdzie nigdy nie utracił zamiaru stałego zamieszkania, nawet mimo zawarcia związku małżeńskiego. W mieszkaniu swojej żony tak naprawdę nie zamieszkał nigdy w sposób trwały, co wynika z ewidentnego problemu alkoholowego, z jakim powód zmaga się od wielu lat, który uwidaczniają nagrania obrazu i dźwięku z rozpraw przed Sądem I instancji. Powód - nie wspominający w swoich zeznaniach o problemach w małżeństwie - mógł zwyczajnie chcieć przemilczeć swoje spory z żoną na tym tle. Przecież gdybyT. B. (1)był naprawdę zgodnym małżeństwem i miał ze swoją żoną dobre relacje, to nie potrzebowałby tak często jeździć do matki i nocować u niej oraz mieć w jej mieszkaniu część swoich rzeczy, a w mieszkaniu żony - jedynie ubrania. Dalej apelujący wskazał, że nie można było też zgodzić się z Sądem I instancji, jakoby z zeznańJ. T.iA. Z.miało wynikać, że powód wprowadził się do mieszkania dopiero po śmierci swojego brata.T. B. (1)był przez świadków widziany za życia matki, a następnie w późniejszym okresie, z której to okoliczności nie można wnioskować, że wprowadził się dopiero po śmierci brata, a nie mieszkał w spornym lokalu okresie śmierci swojej matki. Trzeba zatem uznać, że mówiąc o swoim „zamieszkaniu” w mieszkaniu żony na os.(...),T. B. (1)nie miał na myśli przebywania tam z zamiarem stałego zamieszkania, lecz jedynie tzw. „pomieszkiwanie”. Mieszkanie przyul. (...)nigdy nie przestało być głównym miejscem zamieszkania powoda i było nim także w chwili śmierciW. K..
Strona pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie była uzasadniona.
Wbrew wywodom apelacji, Sąd Rejonowy dokonał wszechstronnej i wnikliwej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, nie naruszając przy tym dyspozycjiart. 233 § 1 k.p.c.Przepis ten wskazuje, iż sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Stanowi on wyraz zasady swobodnej oceny dowodów. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawało się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w wypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo biegnie wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględniając jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo – skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona ( tak wyrok SN z dnia 27.09.2002 r., II CKN 817/00).
W żaden sposób nie można zgodzić się z podniesionymi w apelacji zarzutami, iż Sąd I instancji dokonał wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, dopuszczając się pominięcia zasad logicznego rozumowania i reguł doświadczenia życiowego. Wbrew twierdzeniom powoda, w ocenie Sądu Okręgowego zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy daje wystraczające i jednoznaczne podstawy dla ustalenia, iż centrum życiowe powoda od wielu lat, a z pewnością w chwili śmierci matki, znajdowało się wmieszkaniu nr (...)naosiedlu (...)wK., gdzie mieszkał wspólnie z żoną. Wskazują na to wprost zeznania powoda, w których wskazał, że „w mieszkaniu naS.mieszkałem do śmierci mojej żony. Zmarła 3 lata temu. Żona zapisała to mieszkanie swojej córce a ja miałem prawo tam mieszkać tylko przez 3 miesiące i musiałem to mieszkanie opuścić (…) Moja mama zmarła w 2010 roku. Mieszkał z nią brat, który zmarł niedawno.”
Słusznie również Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na jednoznaczne zeznania świadkówA. Z., która zeznała, żeT. B. (1)mieszkał w tym mieszkaniu jako dziecko, a teraz miesza w tym mieszkaniu od śmierci brata” iJ. T.: „Po śmierciW. B. (2)do tego mieszkania wprowadził sięT.”. Brak jest w zebranym w sprawie materiale dowodowym jakichkolwiek dowodów przemawiających za twierdzeniami powoda. Dowodem takim nie są także zeznania powoda, bowiem jednoznacznie z nich wynika, że centrum życiowe powoda w chwili śmierci matki znajdowało się w mieszkaniu, w którym mieszkał z żoną, zaś matkę w spornym lokalu jedynie odwiedzał, czasami tu nocując. Apelacja cytując wyrwane z kontekstu wypowiedzi powoda pomija ich całokształt i jednoznaczną wymowę i forsuje tezę, iż powód miał dwa miejsca zamieszkania, co na gruncie prawa cywilnego jest niemożliwe. Zgodnie bowiem zart. 28 k.c.można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Miejscem zamieszkania powoda, w którym koncentrowały się jego sprawy w chwili śmierci matki nie był sporny lokal. Okoliczności tej nie zmienia to, ze w lokalu przyul. (...)miał część swoich rzeczy i czasami tam przebywał. Powód stale i z zamiarem pobytu przebywał wówczas w mieszkaniu naS.co jednoznacznie wynika z jego zeznań i co potwierdzili świadkowie. Potwierdzają to także dowody z dokumentów, z których wynika, ze matka powoda wskazywała jako osoby zamieszkujące w mieszkaniu tylko siebie i brata powoda (k. 40 -43) oraz skierowanie do zawarcia umowy najmu po śmierci matki powoda wydane dla brata powoda, z którego wynika, że nie ujęto w nim powoda, bowiem w chwili śmierci matki nie mieszkał w spornym lokalu. W istocie bowiem powód, w świetle jego zeznań, do spornego mieszkania wprowadził się dopiero po śmierci swojego brata.
Z tych też przyczyn apelacja jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw.art. 108 § 1 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.w zw. z§ 2 pkt 4w zw. z § 10 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zasądzając na rzecz strony pozwanej kwotę 900 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika
Nadto Sąd Okręgowy orzekł o kosztach niepłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym na podstawieart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturzew zw.§ 8 pkt 4w zw. z§ 16 ust. 1 pkt 2w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, przyznając pełnomocnikowi powoda z urzędu kwotę 600 zł powiększoną o podatek VAT.

SSO Jarosław Tyrpa   SSO Joanna Czernecka  SSO Krystyna Dobrowolska