Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 92/18
Data wyroku: 2018-08-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Wołczańska, Joanna Naczyńska, Roman Sugier
Słowa kluczowe: Nieważność umowy
Podstawa prawna: art. 58 k.c.

Sygn. akt I ACa 92/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 sierpnia 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący :

SSA Małgorzata Wołczańska

Sędziowie :

SA Roman Sugier
SA Joanna Naczyńska (spr.)

Protokolant :

Katarzyna Noras

po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2018 r. w Katowicach
na rozprawie
sprawy z powództwa Prokuratora Okręgowego w Gliwicach
przeciwkoM. K.,B. K.i(...)wL.na(...)
o ustalenie nieważności czynności prawnych
na skutek apelacji pozwanej(...)wL.na(...)
od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej
z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt I C 365/13

1
oddala apelację;

2
przyznaje od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej) adwokatowiM. E.wynagrodzenie w kwocie 9 963 (dziewięć tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt trzy) złote, w tym 1 863 (tysiąc osiemset sześćdziesiąt trzy) złote podatku od towarów i usług za sprawowanie funkcji kuratora;

3
nakazuje pobrać od pozwanej(...)wL.na(...)na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej) 9 963 (dziewięć tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt trzy) złote z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych w postępowaniu apelacyjnym.

SSA Joanna Naczyńska    SSA Roman Sugier  SSA Małgorzata Wołczańska
Sygn. akt I ACa 92/18

UZASADNIENIE
Wyrokiem z 12 października 2017r. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej ustalił nieważność trzech czynności prawnych dokonanych 26 stycznia 2006r., a to

-

umowy pożyczki zawartej przez pozwanychJ. K. (1)iB. K.z pozwaną(...) sp. z o.o.z siedzibą wL.na(...)w formie „porozumienia wekslowego”;

pełnomocnictwa udzielonego przez pozwanychJ. K. (1)iB. K.w formie aktu notarialnego rep. A nr(...)przed notariuszemR. R.pozwanej(...) sp. z o.o.z siedzibą wL.na(...)do sprzedaży nieruchomości położonej w miejscowościR., zabudowanejbudynkiem mieszkalnym nr (...), dla której Sąd Rejonowy w(...)prowadziksięgę wieczystą KW (...);

oświadczenia pozwanychJ. K. (1)iB. K.w formie aktu notarialnego rep. A nr(...)przed notariuszemR. R.o ustanowieniu na rzecz(...) sp. z o.o.wL.na(...)hipoteki kaucyjnej do kwoty 80.000zł na nieruchomości położonej w miejscowościR., zabudowanejbudynkiem mieszkalnym nr (...), dla której Sąd Rejonowy w(...)prowadziksięgę wieczystą KW (...);

nadto, przyznał od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej adwokatowiM. E.8.856zł, w tym 1.656zł z tytułu podatku od towarów i usług, za sprawowanie funkcji kuratora pozwanej Spółki; nakazał pobrać od pozwanej(...) sp. z o.o.z siedzibą wL.na(...)na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej 21.778zł z tytułu kosztów sądowych, od których uiszczenia powód był zwolniony i odstąpił od obciążenia pozwanychB. K.iM. K.kosztami sądowymi.
Sąd Okręgowy ustalił, że 16 lutego 2005r. zgodnie z prawem spółek prawa(...)została zarejestrowana(...) sp. z o.o.z siedzibą wL.na(...)(dalejSpółka (...)). Udziałowcem w tej spółce na dzień 17 lutego 2010r. był(...)z siedzibą wL., a w skład zarządu wchodzili dyrektorzy:G. M.,A. A.oraz sekretarz:spółka (...). Według stanu na 17 marca 2005r.T. B.iM. P.pełnili funkcję dyrektorów wSpółce (...). 3 kwietnia 2006r.Spółka (...)ustanowiła i powołałaT. B.orazM. P.na swoich przedstawicieli, umocowując ich między innymi do reprezentowania i podejmowania czynności w imieniu Spółki, prowadzenia i zarządzania sprawami spółki, pożyczania pieniędzy, zawierania umów, reprezentowania Spółki przed sądami i trybunałami. Pełnomocnictwa zostały udzielone do momentu odwołania przez zarząd lub w przypadkuT. B.do 3 kwietnia 2007r., a w przypadkuM. P.do 13 marca 2007r.
Sąd Okręgowy ustalił także, że gdy w 2006r. pozwanyJ. K. (1)utracił pracę, jedynym dochodem jego rodziny było wynagrodzenie pozwanejB. K.w wysokości 1.900zł netto. MałżonkowieK.nie byli w stanie spłacać rat po 800zł miesięcznie z tytułu zadłużenia z dwóch umów kredytowych wynoszącego łącznie ok. 18.000zł, wszczęte zostało przeciwko nim postępowanie windykacyjne. Z uwagi na utratę zdolności kredytowej małżonkowieK.nie mogli uzyskać w banku nowej pożyczki lub kredytu, które pozwoliłby na spłatę zaległego zadłużenia w związku z czym zdecydowali się skorzystać ze znalezionej wgazecie (...)oferty oddłużeniowej i pożyczkowejSpółki (...). Przyjechali do nich dwaj przedstawicieleSpółki (...), w tymT. B., którzy obejrzeli ich dom w celu jego wstępnej wyceny. Zaproponowali pozwanym pożyczkę, przy czym z uwagi na koszty udzielenia pożyczki, w tym prowizję odsetki i koszty notarialne, zaproponowali udzielenie pożyczki w wysokości 40.000zł, która miała pozwolić na spłatę zadłużenia małżonkówK.i pokrycie kosztów udzielenia pożyczki. JednocześnieT. B.i drugi przedstawicielSpółki (...)polecili małżonkomK.skontaktowanie się zfirmą (...), za pośrednictwem której małżonkowieK.mieliby do miesiąca uzyskać pożyczkę, z której mogliby spłacić zadłużenie wSpółce (...).T. B.zapewnił małżonkówK., że nie będzie problemu z uzyskaniem pożyczki wfirmie (...), skutkiem czego będzie szybka spłata pożyczki wobecSpółki (...)i ograniczenie odsetek od tej pożyczki do jednej lub dwóch rat miesięcznych po 2.800 zł.
W wykonaniu powyższego zamiaru, 26 stycznia 2006r.J. K. (1)iB. K.stawili się w kancelarii notarialnejR. R.i podpisali akt notarialny, w którym umocowaliSpółkę (...)do sprzedaży nieruchomości obj.KW (...)Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej o pow. 0,8136 ha, położonej w miejscowościR.na terenie gminyJ., zabudowanejbudynkiem mieszkalnym nr (...), za cenę nie niższą niż 50.000zł, dowolnym osobom – w tym także sobie samej – na warunkach według uznania pełnomocnika. Jednocześnie umocowali tego pełnomocnika do podejmowania wszelkich czynności związanych z wykonaniem pełnomocnictwa, w tym także do wymeldowania wszystkich zameldowanych osób w opisanym budynku, a nadto do złożenia oświadczenia o podaniu się egzekucji - w trybieart. 777§1 pkt 4 k.p.c.- w zakresie wykonania obowiązków wynikających z treści udzielonego pełnomocnictwa. Pełnomocnik został również upoważniony do zawierania i rozwiązywania umów z dostawcami energii elektrycznej, wodnej, gazowej, cieplnej oraz usług telekomunikacyjnych. Postanowiono, że pełnomocnictwo jest nieodwołalne przed dniem wykupu weksli oraz niegasnące w przypadku śmierci mocodawców. Jednocześnie, 26 stycznia 2006r.J. K. (1)iB. K.ustanowili w formie aktu notarialnego sporządzonego przez notariuszaR. R.hipotekę kaucyjną do kwoty 80.000zł na nieruchomości objętej KW nr(...)Sądu Rejonowego w(...)na rzeczSpółki (...)w celu zabezpieczenia wykupu weksli wystawionych zgodnie z porozumieniem wekslowym zawartym w tym samym dniu. Projekty dokumentów pełnomocnictwa i oświadczenia o ustanowieniu hipoteki podpisanych przez małżonkówK.były przygotowywane i opracowywane przezSpółkę (...).
Po podpisaniu wyżej opisanych aktów notarialnych, w dniu - 26 stycznia 2006r.J.iB. K.zawarli zeSpółką (...), reprezentowaną przez pełnomocnikaJ. K. (2), umowę nazwaną porozumieniem wekslowym, w którym oświadczyli, że wystawili cztery weksle: dwa o nominale 2.800 zł każdy, jeden o nominale 42.800 zł i jeden o nominale 20.000zł, wszystkie płatne za okazaniem, aSpółka (...), będąca remitentem, kupiła wszystkie te weksle za 40.000zł.J.iB. K.zobowiązali się do wykupu weksli w następujący sposób: weksel nr 1 do 26 lutego 2006r.; weksel nr 2 do 26 marca 2006r.; weksel nr 3 do 26 kwietnia 2006r. Strony porozumienia wekslowego ustaliły, że w przypadku terminowego wykupu trzech pierwszych weksli, czwarty weksel o nominale 20.000zł zostanie zwrócony małżonkomK.. Natomiast w przypadku nie wykupienia któregoś z trzech pierwszych weksli w uzgodnionym terminie, małżonkowieK.zobowiązali się do wykupienia czwartego weksla o nominale 20.000zł. Strony porozumienia postanowiły nadto, że dla zabezpieczenia wykupu weksli, małżonkowieK.ustanowili hipotekę kaucyjną do kwoty 80.000zł na rzecz remitenta (Spółki (...)) na nieruchomości położonej wR., KW nr(...)Sądu Rejonowego w(...). W porozumieniu wskazano także, że 26 stycznia 2006r. remitent wypłaci wystawcom gotówką 12.000zł, a pozostałą część rozdysponuje według dyspozycji pisemnej wystawców weksli. Dokument porozumienia wekslowego był przygotowany przez działających wSpółce (...)orazM. P.. Strony nie zawierały odrębnej umowy pożyczki.
FaktycznieB.iJ. K. (1)26 stycznia 2006r. wystawili na rzeczSpółki (...)wyłącznie dwa weksle własne: nr 3 na 42.800 zł z terminem płatności 26 kwietnia 2006r. i nr 4 na 20.000zł z terminem płatności 17 sierpnia 2006r. MałżonkowieK.wystawili weksli nr 1 i 2,Spółka (...)pokwitowała odbiór 5.600zł z tytułu wykupu weksli nr 1 i 2, a także odbiór 1.600 zł z tytułu prowizji. JednocześnieT. B.potrącił koszty notarialne w wysokości 1.510,60 zł i wypłacił małżonkomK.3.289,40zł.
23 lutego 2006r.J.iB. K.zawarli z poleconym przezT. B.J. K. (2)(J. K. (2)współpracował zT. B.iSpółką (...)także w innych sprawach, w którychSpółka (...)udzielała pożyczek innym osobom), prowadzącym działalność gospodarczą podfirmą (...), umowę zlecenia restrukturyzacji nr 06/02/2006, na podstawie której małżonkowieK.zleciliJ. K. (2)podstawowe czynności w zakresie restrukturyzacji ich długu, w tym przedstawienie oferty o możliwości obsługi, wstępną analizę możliwości restrukturyzacji zadłużenia, doradztwo co do wyboru rodzaju i sposobu przeprowadzenia negocjacji z wierzycielami, przedstawienie wymogów i etapów obsługi długu na podstawie tej umowy.J. K. (2)zobowiązał się do dokonania tych czynności w terminie około 40 dni od przekazania mu przez małżonkówK.informacji i kopii wszelkich dokumentów wymaganych dla potrzeb realizacji umowy. Strony ustaliły wynagrodzenieJ. K. (2)w wysokości 3.050zł brutto za przystąpienie do powyższych czynności i w wysokości 2.500zł za wykonanie czynności dodatkowych takich, jak: opracowanie korespondencji i propozycji procentowego planu podziału dla wierzycieli, współdziałania do czasu opracowania sposobu restrukturyzacji, współdziałania w zakresie wymaganym w negocjacjach wstępnych z głównymi wierzycielami, opracowanie wniosku celem pozyskania pożyczki prywatnej bądź w innej instytucji finansowej.
23 lutego 2006r. małżonkowieK.złożyliSpółce (...)dyspozycję wypłaty środków przyznanej im pożyczki:

-

3.050zł na rzecz(...)J. K. (2)- z tytułu umowy zlecenia restrukturyzacji nr 06/02/2006 z 23 stycznia 2006r.,

1.700zł na rzecz(...) Banku SA- z tytułu spłaty zadłużeniaB. K.,

3.000zł na rzecz(...) SAz tytułu spłaty zadłużeniaB. K..

21 marca 2006r. małżonkowieK.złożyliSpółce (...)dyspozycję wypłaty środków do porozumienia wekslowego z 26 stycznia 2006r.:

-

3.650 zł na rzecz(...) Banku SA- z tytułu całkowitej spłaty zadłużeniaB. K.,

12.400zł na rzecz(...) SA- z tytułu całkowitej spłaty zadłużeniaB. K.,

2.000zł na rzeczB. K.- z tytułu zwrotu środków.

28 lutego 2006r. - w celu wykonania umowy zawartej zJ. K. (2)- małżonkowieK.udzieliliJ. K. (2)także pełnomocnictwa do prowadzenia negocjacji z bankami, instytucjami finansowymi, budżetowymi i wszelkimi pozostałymi wierzycielami w celu restrukturyzacji posiadanych zadłużeń.
Jako, że uzyskanie pożyczki za pośrednictwemJ. K. (2)przeciągało się bez uzasadnionej przyczyny, małżonkowieK.nie byli w stanie spłacić zadłużenia wobecspółki (...)w terminie określonym w porozumieniu wekslowym (do 26 kwietnia 2006r.) i wykupić weksla nr 3 o nominale 42.800zł. Pismem z 27 kwietnia 2006r.J. K. (1)zwrócił się doSpółki (...)za pośrednictwemJ. K. (2)o wydłużenia terminu wykupu tego weksla o dwa miesiące, to jest do 26 lipca 2006r.Spółka (...), reprezentowana przezT. B., w piśmie z 27 kwietnia 2006r., wyraziła zgodę na przesunięcie terminu wykupu weksla na 26 lipca 2006r., zastrzegając, że w związku z naruszeniem warunków porozumienia wekslowego małżonkowieK.będą zobowiązani do wykupu dodatkowego weksla o nominale 20.000zł za kwotę ustaloną na dzień jego wykupu. Dopiero wówczasJ. K. (2)skierował małżonkówK.doG. S.prowadzącegofirmę (...)z siedzibą wR., któremu 16 maja 2006r. małżonkowieK.zlecili usługę doradztwa finansowego obejmującą wybór dogodnej dla nich formy finansowania zadłużenia za wynagrodzeniem w wysokości 8.000zł.G. S.w ramach prowadzonej działalności współpracował ze Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-KredytowąCentrumwB., która udzielała pożyczek klientom z innymi obciążeniami finansowymi.(...)ten był powiązany zTowarzystwem (...) SAwS..
Pismem z 12 lipca 2006r.Spółka (...), reprezentowana przezM. P., oświadczyła małżonkomK., że po otrzymaniu 62.800 zł do 26 lipca 2006r. zwolni hipotekę ustanowioną na nieruchomości położonej wR.objętej KW nr(...). Następnie, pismem z 3 sierpnia 2006r.Spółka (...), reprezentowana przezT. B., wezwała małżonkówK.do wykupu weksli wystawionych na 42.800zł oraz 20.000zł, wskazując, że przedstawienie weksli do wykupu nastąpi 17 sierpnia 2006r. Wezwanie zostało doręczone 4 sierpnia 2006r. MałżonkowieK., w piśmie z 13 sierpnia 2006r., ponownie zwrócili się o przesunięcie terminu wykupu weksli z 17 sierpnia 2006r. na 26 sierpnia 2006r. motywując to tym, że po uzyskaniu zaświadczeń dotyczących spłat kredytów w(...) Bankuzyskają środki pieniężne zfirmy (...). W piśmie z 15 września 2006r.Spółka (...), reprezentowana przezT. B., oświadczyła małżonkomK., że po otrzymaniu 62.800zł do 25 września 2006r. zwolni hipotekę ustanowioną na nieruchomości położonej wR.objętej KW nr(...).
Za pośrednictwemJ. K. (2)małżonkowieK.uzyskali pożyczki wTowarzystwie (...) SAwS.i Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-KredytowejCentrumwB.w łącznej wysokości ok. 90.000zł, które wykorzystali na spłatę całości zadłużenia wSpółce (...).T. B., działający w imieniuSpółki (...), 26 września 2006r. złożył oświadczenie w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym, że wyraża zgodę na wykreślenie hipoteki kaucyjnej ustanowionej na rzeczSpółki (...)na nieruchomości położonej wR.objętej KW nr(...).
J. K. (2),(...), w piśmie z 23 października 2006r. oświadczył, że pomimo kilkukrotnego wzywania do dostarczenia stosownej dokumentacji w celu realizacji umowy zlecenia restrukturyzacji z 23 lutego 2006r. małżonkowieK.nie dostarczyli wszystkich wymaganych dokumentów. Jednocześnie wezwał ich do zapłaty 2.500zł z tytułu dodatkowego wynagrodzenia za świadczone na ich rzecz usługi.
15 września 2006r. małżonkowieK.w celu zabezpieczenia spłaty pożyczek udzielonych im na podstawieumowy nr (...)z 14 września 2006r. przezTowarzystwo (...) SAwS.i Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo-KredytowąCentrumwB.w wysokości 70.562,05zł oraz 19.347,95zł - ustanowili hipoteki kaucyjne na nieruchomości objętejksięgą wieczystą nr (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej: do sumy najwyższej 129.563,29zł na rzeczTowarzystwa (...) SAwS.i do sumy najwyższej 23.427,15zł na rzecz Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-KredytowejCentrumwB.. Pożyczki teB. K.spłaciła z kredytu zaciągniętego w wysokości 150.000zł, który obecnie spłaca w kwocie po 1.500zł miesięcznie. Jej dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi 2.200zł miesięcznie (pracuje w księgowości banku). Pomaga jej finansowo syn - pozwanyM. K., z którym wspólnie mieszka.M. K.zarabia około 2.500 zł netto, spłaca kredyt zaciągnięty w wysokości 1.000 zł w ratach po 150zł miesięcznie. PozwanyJ. K. (1)zmarł w toku procesu - 1 maja 2014r., do sprawy w charakterze pozwanego wstąpił jego syn -M. K..
Sąd Okręgowy ustalił także, że w II kwartale 2006r. wartość rynkowa nieruchomości położonej wR.objętej KW nr(...)wynosiła 137.000zł oraz ustalił, że w 2011r. Prokurator Okręgowy w(...)skierował do sądu akt oskarżenia między innymi przeciwkoM. P.iT. B., oskarżając ich o to, że w okresie od stycznia 2006r. do września 2007r. wB.,R.iR., działając wspólnie i w porozumieniu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej usiłowali wyłudzić odB.iJ. K. (1)nieruchomość o wartości 137.000zł znajdującą się wR.nr 206 objętąksięgą wieczystą nr (...), prowadzoną przez Sąd Rejonowy w(...)w taki sposób, że wprowadzili w błąd małżonkówK.co do działalności(...)z siedzibą wL.na(...)orazfirmy (...), rzekomo ukierunkowanej na zrefinansowanie ich aktualnego zadłużenia, wyzyskując przy tym ich przymusowe położenie, pod pretekstem udzielenia pożyczki prywatnej doprowadzili do zawarcia w dniu 26 stycznia 2006r. przezB.iJ. K. (1)umowy w postaci porozumienia wekslowego dotyczącego wystawienia czterech weksli o łącznej wartości 65.600zł zakupionych przezSpółkę (...)za 40.000zł oraz ustanowienia dodatkowego zabezpieczenia spłaty zobowiązania w postaci pełnomocnictwa notarialnego dlaSpółki (...)do sprzedaży tej nieruchomości za cenę nie mniejszą niż 50.000zł (Rep. A nr(...)Kancelaria NotarialnaR. R.wB.), które to czynności nakładały na małżonkówK.obowiązek świadczenia niewspółmiernego ze świadczeniem wzajemnym, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na podjęcie przez pokrzywdzonych działań zmierzających do uregulowania tego niewspółmiernego zobowiązania poprzez przekazanieSpółce (...)62.800zł, to jest o czyn zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 286§ 1 k.k.iart. 304 k.k.w zw. zart. 11§ 2 k.k.
Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał w oparciu o dokumenty, których treść nie była przez strony kwestionowana, a nadto w oparciu o spójne w kwestiach zasadniczych z tymi dokumentami zeznania świadków i pozwanychB. K.iM. K.. Odwołując się do regulacjiart. 227 k.p.c.dowody te Sąd Okręgowy uznał za wystarczające do poczynienia ustaleń niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Pominął dowód z zeznań świadkaT. B., stwierdzając, że jego zeznania nie wniosłyby nowych istotnych kwestii do rozstrzygnięcia sprawy. Miał też na uwadze, że przez cały czas trwania procesu występowały trudności w wezwaniu tego świadka (trudności takie występują także w sprawie karnej, jaka się toczy między innymi przeciwko niemu z oskarżenia Prokuratora Okręgowego w Gliwicach).
Przystępując do subsumpcji prawnej poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, Sąd Okręgowy przywołałart. 189 k.p.c., który stanowi, że powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Stwierdził, że w przypadku gdy, jak w rozpatrywanej sprawie, prokurator wytacza powództwo samoistne o ustalenie nieważności czynności prawnych, korzystając z umocowania określonego wart. 7 k.p.c.w zw. zart. 57 k.p.c.i pozywa wszystkich kontrahentów stosunku prawnego wynikającego z tej czynności prawnej, to działa w interesie publicznym dla ochrony praworządności, a przesłanki jego działania nie podlegają kontroli, ani ocenie sądu, zaś interes prawny kontrahentów czynności prawnej występujących po stronie pozwanej, nie ma żadnego znaczenia (wyrok Sądu Najwyższego z 9 marca 1993r., w sprawieI CR 3/93, w nr 9 OSNCP z 1993 r. pod poz. 165).
Następnie przywołałart. 60 k.c., który stanowi, że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli), przywołał takżeart. 65 k.c., zgodnie z którym oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje (§ 1) oraz, że w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu (§ 2) i stwierdził, że w świetle normowanych tymi przepisami reguł wykładni oświadczenia woli, nie budzi wątpliwości, że zamiarem i celem małżonkówK.iSpółki (...)nie było wykreowanie zobowiązania wekslowego, lecz zaciągnięcie pożyczki na spłatę ich długów w rozumieniuart. 720 k.c., który stanowi, że przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Sąd Okręgowy zauważył, że nawet kurator pozwanejSpółki (...)w odpowiedzi na pozew podniósł, że wolą małżonkówK.było uzyskanie przysporzenia majątkowego w celu zaspokojenia ciążących na nich zobowiązań. Sąd Okręgowy podkreślił, że przedmiotem rozmów małżonkówK.z przedstawicielamiSpółki (...)była pożyczka oraz, że do kontaktu małżonkówK.z przedstawicielamiSpółki (...)doszło po umieszczeniu przez tę Spółkę ogłoszenia wgazecie (...)o prowadzeniu działalności oddłużeniowej i pożyczkowej. W konsekwencji porozumienie wekslowe, mocą którego małżonkowieK.zobowiązali się wystawić cztery weksle – dwa na kwoty po 2.800 zł (weksel nr 1 i weksel nr 2) jeden na 42.800 zł (weksel nr 3) i jeden na 20.000 zł (weksel nr 4), w celu pozyskania 20.750 zł (taka kwota została przekazana przezSpółkę (...)na zaspokojenie należnościB. K.wobec banków), Sąd Okręgowy uznał za pożyczkę udzieloną z zobowiązaniem do zapłaty ukrytych odsetek kapitałowych za korzystanie z pożyczonych środków pieniężnych (przy czym część z powyższych kwot, to jest 3.050zł została przeznaczona na spłatę należności wobecJ. K. (2)z tytułu umowy zlecenia restrukturyzacji z 23 stycznia 2006r., a 2.000 zł zostało wypłaconeB. K.). Okoliczność braku wystawienia weksli nr 1 i 2 Sąd Okręgowy poczytał jako kolejny argument przemawiający za uznaniem, że strony podpisując dokument zatytułowany porozumieniem wekslowym chciały zawrzeć umowę pożyczki i ich celem było udzielenie pożyczki z oprocentowaniem za korzystanie z kapitału, a nie tworzenie zobowiązania wekslowego. Do takiej konstatacji skłaniał także w ocenie Sądu Okręgowego fakt, że poza dokumentem nazwanym porozumieniem wekslowym małżonkowieK.iSpółka (...)nie podpisali odrębnej umowy, co również wskazuje na to, że porozumienie to stanowiło umowę pożyczki. Na zamiar zawarcia przez pozwanych umowy pożyczki wskazywała też - w ocenie Sądu Okręgowego - kolejność dokonywanych przez małżonkówK.iSpółkę (...)czynności prawnych. Najpierw bowiem małżonkowieK.ustanowili hipotekę na swej nieruchomości na rzeczSpółki (...)oraz udzieliliSpółce (...)pełnomocnictwa do sprzedaży tej nieruchomości, a dopiero następnie podpisali „porozumienie wekslowe”. Ustanowione zabezpieczenia w postaci hipoteki i pełnomocnictwa miały zatem zabezpieczać spłatę przez małżonkówK.udzielonej im pożyczki, której warunki ustalono w porozumieniu wekslowym. Sąd Okręgowy podkreślił, że uznanie dokumentu zatytułowanego porozumieniem wekslowym za umowę pożyczki w rozumieniuart. 720 k.c.znajduje również potwierdzenie w stanowisku wyrażonym przez Sąd Okręgowy w Łodzi – w wyroku z 13 grudnia 2013r. w sprawie II C 1229/13 (niepubl.), który w analogicznej sprawie (także doszło do zawarcia pomiędzy zadłużoną osobą a spółką porozumienia wekslowego – „oświadczenia wystawcy weksli”, ustanowienia hipoteki na rzecz tej Spółki oraz udzielenia pełnomocnictwa tej spółce do sprzedaży obciążonej nieruchomości) ustalił, że czynność prawna dokonana w formie „oświadczenia wystawcy weksli” jest umową pożyczki w rozumieniuart. 720 k.c.
Przywołując treśćart. 58§ 1 i 2 k.c., które stanowią, że czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy, a także nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, Sąd Okręgowy wyjaśnił, że:

-

obejście ustawy oznacza ukształtowanie treści czynności prawnej w sposób, który z punktu widzenia formalnego (pozornie) nie sprzeciwia się ustawie, ale w rzeczywistości (w znaczeniu materialnym) zmierza do zrealizowania celu, którego osiągnięcie jest przez ustawę zakazane (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 25 listopada 2004r., I PK 42/04, OSNAPiUS 2005/14/209, w wyroku z 23 lutego 2006r., II CSK 101/05, Legalis nr 177873). Innymi słowy obejście prawa to zachowanie podmiotu prawa, który natrafiając na prawny zakaz, dokonuje innej, niezakazanej (formalnie) czynności prawnej wywołującej skutki podobne do zachowania zakazanego (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 9 sierpnia 2005r., III UK 89/05, OSNAPiUS 2006/11–12/192). Oznacza to, że czynność mająca na celu obejście ustawy nie zawiera elementów wprost sprzecznych z ustawą, ale jej skutki naruszają zakazy lub nakazy ustawowe (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 23 lutego 2006r., II CSK 101/05, Legalis nr 177873);

sprzeczność czynności prawnej z zasadami współżycia społecznego występuje, jeśli w wyniku jej dokonania powstanie uprawnienie lub obowiązek, którego wykonanie spowoduje powstanie stanu sprzecznego z zasadami współżycia społecznego, to jest zakazanego przez normę moralną, czy też służyć będzie osiągnięciu stanu rzeczy podlegającego negatywnej ocenie moralnej. Ocenie co do niesprzeczności z zasadami współżycia społecznego podlega nie tylko treść czynności prawnej, ale i jej cel rozumiany jako stan rzeczy, który nie jest objęty treścią oświadczenia woli, ale ma być zrealizowany w następstwie wykonania uprawnień i obowiązków wynikających z dokonanej czynności prawnej i jest znany stronom czynności prawnej. Zatem do uznania czynności prawnej za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego może dojść także ze względu na cel, do którego osiągnięcia czynność zmierza, rażąco krzywdzące działanie jednej ze stron, zachowanie nieuczciwe, nielojalne lub naruszające interesy osób trzecich. Nadto, skoro z zasady swobody kontraktowej wyrażonej wart. 3531k.c.wynika, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego, zatem także ten przepis wprowadza ograniczenie w zakresie zawierania umów.

Sąd Okręgowy zauważył, że w chwili dokonania kwestionowanych czynności prawnych (26 stycznia 2006r.) nie obowiązywały przepisy regulujące odsetki maksymalne, ponieważ normujący jeart. 359 k.c.wszedł w życie 20 lutego 2006r. Z tej też przyczyny odniósł się do nich jedynie porównawczo, a koszty pożyczki udzielonej przezSpółkę (...)małżonkomK.(pełniące funkcję oprocentowania) Sąd Okręgowy ocenił - na podstawieart. 3531k.c.iart. 58§ 1 i 2 k.c.– przez pryzmat obejścia ustawy oraz zgodności z zasadami współżycia społecznego. Przyjął, że ustalenie odsetek kapitałowych za korzystanie z pożyczki w formie zobowiązań wekslowych miało na celu obejście ustawy i utrudnienie oceny tych kosztów pod kątem ich zgodności z zasadami współżycia społecznego, a tym samym oceny ważności czynności prawnej. Zaznaczył, że w dacie zawierania kwestionowanych czynności prawnych (26 stycznia 2006r.) odsetki ustawowe wynosiły 11,5% w skali roku. Porównawczo hipotetyczne odsetki maksymalne stanowiące - zgodnie zart. 359§21k.c.- czterokrotność wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego wyniosłyby 28% w skali roku. Z kwoty uzyskanej odSpółki (...)małżonkowieK.spłacili swoje zadłużenie w kwocie 20.750zł, a także otrzymali do swoich rąk łącznie 5.289,40zł, natomiast wystawione przez nich weksle opiewały łącznie na 68.400zł, a ostatni z nich miał być płatny 17 sierpnia 2006r. Oznacza to, że za okres niecałych 7 miesięcy koszty udzielenia pożyczki (ukryte oprocentowanie) wyniosło ponad 42.000zł, co w skali roku daje odsetki w wysokości ponad 300%. Ustalenie takich kosztów pożyczki, Sąd Okręgowy uznał zarówno za stanowiące obejście ustawy, jak i za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Z okoliczności sprawy Sąd Okręgowy wywiódł, że działanieSpółki (...)od początku nakierowane było na uzyskanie jak największego zysku kosztem małżonkówK., niewspółmiernie dużego do kwoty potrzebnej im na spłatę posiadanego zadłużenia (20.750zł), z wykorzystaniem ich przymusowego pod względem finansowym położenia. Stwierdził, że choć to małżonkowieK.zgłosili się do pozwanej Spółki o pożyczkę, niemniej działali w odpowiedzi na ogłoszenie zawarte wgazecie (...)o prowadzeniu przez tę Spółkę działalności oddłużeniowej i pożyczkowej. Nie wyklucza to zatem uznania, że zamiaremSpółki (...)(osób działających w jej imieniu) było uzyskanie korzyści kosztem małżonkówK.. Zamiar taki wynika z faktu, że zadłużenie małżonkówK.przed przystąpieniem do wskazanych w pozwie czynności wynosiło łącznie 20.750zł, a po zaciągnięciu pożyczki u pozwanejSpółki (...)w przeciągu 3 miesięcy wzrosło do 54.560 zł (w tym 42.800 zł - weksel nr 3, 5.600zł - weksle nr 1 i 2, 1.600zł - prowizja, 1.510,60zł - koszty notarialne, 3.050zł - wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia restrukturyzacji zawartej zJ. K. (2)). MałżonkowieK.nie byli w stanie spłacić tego zadłużenia w uzgodnionym, trzymiesięcznym terminie (Spółka (...)przesunęła wprawdzie termin spłaty weksla nr 3, ale nie wiązało się to z umorzeniem zobowiązania wekslowego z weksla nr 4, a jedynie z przesunięciem terminu płatności), bez zaciągnięcia dalszych zobowiązań (pożyczki/kredytu), które mieli zawrzeć z instytucją finansową za pośrednictwemJ. K. (2). Doprowadziło to do wymagalności weksla nr 4 opiewającego na 20.000zł. Zatem łącznie zadłużenie małżonkówK.wobec pozwanej Spółki na przestrzeni kilku miesięcy wyniosło 74.560zł, co w porównaniu do ich potrzeb finansowych w celu spłaty wcześniejszego zadłużenia w wysokości 20.750zł stanowi ponad 3,5-krotność tej sumy. Sąd Okręgowy podkreślił, że pozwana Spółka wypłaciła małżonkomK.jedynie 3.289,40zł, a następnie tytułem rozliczenia 2.000zł, co w sposób ewidentny prowadzi do uznania tak ukształtowanej pożyczki za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego – naruszającą zakaz lichwy oraz zasady lojalności kontrahentów, równości stron w stosunkach obligacyjnych, wzajemnego zaufania, respektowania interesów partnera oraz sprawiedliwości kontraktowej. Sąd Okręgowy zauważył, że ostatecznie, aby spłacić zadłużenie wobecSpółki (...)małżonkowieK.za pośrednictwemG. S., prowadzącegofirmę (...), do którego skierował ichJ. K. (2), zaciągnęli pożyczki wTowarzystwie (...) SAwS.i Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-KredytowejCentrumwB.w wysokości ok. 90.000zł. Następnie, aby spłacić te uzyskane "na szybko" pożyczkiB. K.zaciągnęła kredyt, który w wysokości około 150.000zł spłaca do chwili obecnej po 1.500 zł miesięcznie. Także cel, który był realizowany przezSpółkę (...)i osób ją reprezentujących, a w szczególnościT. B.iJ. K. (2), Sąd Okręgowy uznał za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Celem tym było osiągnięcie jak najwyższego zysku kosztem małżonkówK., z wykorzystaniem ich przymusowego położenia finansowego, wynikającego z braku zdolności kredytowej i niemożności uzyskania w banku kredytu lub pożyczki na spłatę zadłużenia poddanego czynnościom windykacyjnym.
Sąd Okręgowy przyjął, że okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują, żeT. B.iJ. K. (2), reprezentującSpółkę (...)doprowadzili do zawarcia przez małżonkówK.pożyczki na niekorzystnych warunkach, obarczonej niewspółmiernie wysokimi - w stosunku do kwoty udzielonej pożyczki - kosztami (ponad 2,5-krotnie przekraczające wysokość pożyczki), a brak realnej spłaty tej pożyczki skutkował powstaniem kolejnego zobowiązania w wysokości 20.000zł. W konsekwencji wskutek udzielenia przezSpółkę (...)pożyczki pierwotne zadłużenie małżonkówK.po około 6 miesiącach wzrosło łącznie około 3,5-krotnie (do 74.560zł). Zaznaczył, że małżonkowieK.zostali wprowadzeni w błąd przezT. B., który zapewniał ich przed udzieleniem pożyczki, że jej koszty ograniczą się najwyżej do dwóch rat odsetkowych po 2.800zł każda, ponieważ szybko spłacą zobowiązania wobec pozwanej Spółki z pożyczki, którą bez problemu uzyskają za pośrednictwemJ. K. (2). Pożyczki tej małżonkowieK.jednakże nie uzyskali ani w tym „szybkim” terminie, ani w terminie wynikającym z umowy (40 dni, a więc do początku kwietnia 2006r.), co spowodowało opóźnienie ze spłatą pożyczki wobecSpółki (...)i powstanie kolejnego zobowiązania z weksla nr 4 w wysokości 20.000zł.J. K. (2)dopiero w maju 2006r., gdy minął termin wykupu weksla nr 3 opiewającego na 42.800zł (co powodowało konieczność zapłaty dodatkowo zobowiązania z weksla nr 4) skierował małżonkówK.doG. S.prowadzącegofirmę (...). OświadczenieJ. K. (2)w piśmie z 23 października 2006r., w którym wskazuje, że małżonkowieK.nie dostarczyli mu wymaganej dokumentacji, nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonych w sprawie dowodach. Przeciwnie, nic nie wskazuje na to, że małżonkowieK.nie dostarczyli wymaganych dokumentów. Ponadto wskazane pismoJ. K. (2)zostało sporządzone dopiero po kilku miesiącach od zakończenia realizacji umowy łączącej go z małżonkamiK..
Sąd Okręgowy stwierdził również, że zaproponowany małżonkomK.przez przedstawicieli pozwanej Spółki mechanizm spłaty zadłużenia, z pożyczki generującej znacznie większe zadłużenie, która miała zostać spłacona z kolejnej pożyczki, której pozyskanie w przyszłości było niepewne, a dodatkowo zależne od osoby współpracującej z pozwaną Spółką w sposób oczywisty miało na celu uniemożliwienie dłużnikom spłaty w terminie, co skutkowało powstaniem dodatkowego zobowiązania w wysokości 20.000zł, którego małżonkowieK.tym bardziej nie byli w stanie spłacić. Dopiero uzyskanie pożyczek od instytucji finansowych ((...)) pozwoliło im na spłatę zadłużenia wSpółce (...). Prowadziło to jednak z jednej strony do rażąco niewspółmiernie wysokiego wzbogacenia sięSpółki (...)kosztem małżonkówK., a z drugiej strony do konieczności zaciągania przez małżonkówK.kolejnych pożyczek, ostatniej spłacanej przezB. K.w wysokości łącznie 150.000zł. Sąd Okręgowy zauważył też, że wniesienie przez Prokuratora Okręgowego w Gliwicach aktu oskarżenia przeciwko przedstawicielom Spółki w grudniu 2011r. uprawdopodabnia naruszenie prawa karnego przy wykorzystaniu tego mechanizmu.
Oceniając czynność udzielenia przez małżonkówK.pełnomocnictwa dlaSpółki (...), upoważniającego do sprzedaży ich nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym za cenę nie niższą niż 50.000zł na warunkach według uznania pełnomocnika, a także czynność ustanowienia przez małżonkówK.hipoteki kaucyjnej na tej nieruchomości do kwoty 80.000zł na rzeczSpółki (...), Sąd Okręgowy przyjął, że celem tych czynności było zabezpieczenie spłaty zobowiązań małżonkówK.wobecSpółki (...). Zabezpieczenia te rażąco niewspółmiernie obciążały małżonkówK.i jako takie także są nieważne na podstawieart. 58 § 2 k.c.Pełnomocnictwo pozwalało bowiem pozwanejSpółce (...)na sprzedaż nieruchomości małżonkówK.o wartości 137.000zł, która wielokrotnie przewyższała wartość udostępnionych małżonkomK.środków finansowych, jak i znacznie przewyższała wartość wierzytelnościSpółki (...)wobec małżonkówK.. Podobnie hipoteka kaucyjna do kwoty 80.000zł znacznie przenosiła wartość pożyczki udzielonej małżonkomK., jak i znacznie przenosiła wartość wierzytelnościSpółki (...)z tytułu tej pożyczki. Na poparcie swych wniosków Sąd Okręgowy przytoczył stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 28 października 2010r., II CSK 218/10 (OSNC 2011, nr 6, poz. 72, str. 75, Legalis nr 276045) i w wyroku z 12 października 2011 r.,II CSK 690/10(Legalis nr 399538), zgodnie z którym ustanowienie w umowie na rzecz wierzyciela nadmiernego lub zbytecznego zabezpieczenia wierzytelności może być przyczyną stwierdzenia nieważności tej umowy (art. 58 § 2 k.c.;art. 3531k.c.).
Sąd Okręgowy zaakcentował, że udzielone przez małżonkówK.pełnomocnictwo uprawniałoSpółkę (...)do sprzedaży nieruchomości małżonkówK.za rażąco niską cenę 50.000zł - z pokrzywdzeniem małżonkówK.i do zaspokojenia się z tej ceny. Sprzedaż nieruchomości za tę cenę skutkowałoby wyzbyciem się przez małżonkówK.nieruchomości ze stratą około 87.000zł (137.000zł pomniejszone o 50.000zł) i nie gwarantowało spłaty całego zadłużenia wynikającego z umowy pożyczki (nazwanej porozumieniem wekslowym). Pełnomocnictwo to Sąd Okręgowy ocenił za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego z uwagi na brak lojalnościSpółki (...)jako kontrahenta i z uwagi na naruszenie zasad: równości stron w stosunkach obligacyjnych, wzajemnego zaufania, respektowania interesów partnera, sprawiedliwości kontraktowej, a nadto z uwagi na brak adekwatności do zabezpieczanego roszczenia. Na taką ocenę Sądu Okręgowego wpływ miało również ustanowienie nieodwołalności pełnomocnictwa przed dniem wykupu weksli wystawionych przez małżonkówK.oraz niewygasalności w przypadku ich śmierci, stojące w sprzeczności z regulacjąart. 101 k.c.stanowiącego, że pełnomocnictwo może być w każdym czasie odwołane, chyba że mocodawca zrzekł się odwołania pełnomocnictwa z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa (§1), a umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa (§ 2). Sąd Okręgowy uznał, że łączące pozwaną Spółkę i małżonkówK.stosunki nie uzasadniały ustalenie nieodwołalności i niewygasalności pełnomocnictwa. Takie ukształtowanie pełnomocnictwa pozbawiało małżonkówK.ochrony przed sprzedażą ich nieruchomości przezSpółkę (...), która mogła dowolnie, bez konsultacji z małżonkamiK., zdecydować, czy dokonać jej sprzedaży.
Sąd Okręgowy podkreślił, że ustalenie nieważności umowy pożyczki z 26 stycznia 2006r. pozbawiało celu zabezpieczenie w postaci pełnomocnictwa, co również - w oparciu oart. 58 § 2 k.c.iart. 3531k.c.– stanowi podstawę ustalenia nieważności tej czynności prawnej. Oznacza także nieważność ustanowionej hipoteki, co wynika z akcesoryjności hipoteki wynikającej zart. 94 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką pociąga za sobą wygaśnięcie hipoteki, chyba że z danego stosunku prawnego mogą powstać w przyszłości kolejne wierzytelności podlegające zabezpieczeniu.
Podniesiony przez powoda zarzut wadliwości aktów notarialnych, Sąd Okręgowy uznał za bezzasadny. Stwierdził, że nic nie wskazuje na to, aby notariuszR. R., który sporządzał kwestionowane akty notarialne, nie dochował obowiązków określonych wart. 94§ 1 ustawy Prawo o notariacie. Zgodnie z tym przepisem: przed podpisaniem aktu notarialnego powinien on zostać odczytany przez notariusza lub przez inną osobę w obecności notariusza; przy odczytaniu aktu notariusz powinien się przekonać, że osoby biorące udział w czynności dokładnie rozumieją treść oraz znaczenie aktu, a akt jest zgodny z ich wolą. Z zeznań świadka notariuszaR. R.i pozwanejB. K.wynika, że akty notarialne przed ich podpisaniem przez małżonkówK.zostały odczytane. Nie ma przy tym znaczenia w świetleart. 94§1 ustawy Prawo o notariacie, kto przygotowywał projekt oświadczenia zawartego w akcie notarialnym i czy małżonkowieK.mieli wpływ na treść tych projektów. Istotne było natomiast, czy notariusz upewnił się, żeB.iJ. K. (1)byli świadomi składanych oświadczeń woli, a więc czy obejmowali świadomością składane oświadczenia woli. Powód, na którym w tym zakresie spoczywał ciężar dowodowy, zgodnie zart. 6 k.c., nie wykazał, aby wystąpiły nieprawidłowości w działaniu notariusza, a małżonkowieK.nie mieli świadomości co do treści i skutków składanych oświadczeń woli. Skoro nie zostały naruszone obowiązki notariusza określone wart. 94 § 1 ustawy Prawo o notariacie, nie można mówić o nieważności aktów notarialnych, a w konsekwencji o nieważności z tej przyczyny udzielenia pełnomocnictwa i ustanowieniu hipoteki przez małżonkówK..
Powyższe konstatacje legły u podstaw uznania przez Sąd Okręgowy, że zawarte przez małżonkówK.i pozwaną Spółkę porozumienie wekslowe stanowiło umowę pożyczki i ustalenia nieważności tej pożyczki jako zawartej w celu obejście ustawy, a także sprzecznej z zasadami współżycia społecznego, a także ustalenia nieważności pełnomocnictwa udzielonego przez małżonkówK.Spółce (...)do sprzedaży ich nieruchomości oraz ustalenia nieważności oświadczenia o ustanowieniu hipoteki na tej nieruchomości na rzeczSpółki (...)- jako sprzecznych z zasadami współżycia społecznego, a w przypadku hipoteki również ze względu na brak wierzytelności – nieważność umowy pożyczki - którą hipoteka ta miała zabezpieczać. Na podstawie§ 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzęduw zw. z § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 listopada 2013r.w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, Sąd Okręgowy przyznał od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej adwokatowiM. E.8.856 zł, w tym 1.656 zł podatku od towarów i usług, z tytułu wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora pozwanej Spółki. Nadto, w oparciu o art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazał pobrać od pozwanejSpółki (...)na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej 21.778zł z tytułu kosztów sądowych, których prokurator, jako powód nie miał obowiązku uiścić, w tym: 12.850zł opłaty od pozwu, 72zł kosztów stawiennictwa świadka i 8.856zł kosztów wynagrodzenia kuratora. Natomiast na podstawie art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych odstąpił od obciążania pozwanychB.iM. K.kosztami sądowymi, przyjmując że za takim rozstrzygnięciem przemawia ich sytuacja finansowa i uznanie przez nich powództwa.
Apelację od wyroku wniósł kurator pozwanejSpółki (...), domagając się jego zmiany przez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na rzecz pozwanej Spółki kosztów procesu za obie instancje. Alternatywnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. Apelację oparł o zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, a to:
-art. 227 k.p.c.w zw. zart. 217§3 k.p.c.przez oddalenie wniosku o przesłuchanie świadkaT. B.i przyjęcie, że wszystkie okoliczności istotne dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, na które świadek miałby zostać przesłuchany zostały już wyjaśnione, podczas gdy świadek ten posiada dalszą istotną wiedzę w zakresie okoliczności i stanu wiedzy małżonkówK.co do przedsiębranych czynności prawnych, w tym zakresu świadomości co do treści i skutków prawnych podjętych przez nich czynności prawnych, dostatecznego rozeznania w wartości udzielonych zabezpieczeń i braku świadomości zarówno małżonkówK., jak też przedstawicieliSpółki (...)co do wartości nieruchomości, będącej przedmiotem zaskarżonych czynności, a tym samym braku sprzeczności kwestionowanych pozwem czynności z zasadami współżycia społecznego, tym bardziej, że możliwości przesłuchania tego świadka nie zostały w żaden sposób wykorzystane, ani wyczerpane;
- obrazęart. 233§1 k.p.c.przez dokonanie przez Sąd Okręgowy wybiórczej oraz błędnej i dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wyrażającej się w:
- pominięciu, że potencjalna wartość nieruchomości małżonkówK.została oszacowana dopiero 9 czerwca 2006r., a zatem w dniu udzielenia przez małżonkówK.pełnomocnictwa pozwanej Spółce do sprzedaży tej nieruchomości, jej wartość nie była znana stronom tej czynności zwłaszcza, że małżonkowieK.nie wyrazili nigdy jakiegokolwiek sprzeciwu czy wątpliwości wobec wysokości określonej w pełnomocnictwie ceny minimalnej – co logicznie pozwalało przyjąć, że wartość taką akceptowali,
- pominięciu, że pozwana Spółka udzielając wsparcia finansowego małżonkomK.narażała się na bardzo wysoki stopień ryzyka gospodarczego, przede wszystkim z uwagi na całkowitą utratę dochodów przez pozwanegoJ. K. (1)i stosunkowo niskie zarobki pozwanejB. K.oraz prowadzone wobec małżonkówK.postępowania windykacyjne, co z kolei w pełni uzasadniało zachowawcze działania pozwanej Spółki w celu wszechstronnego zabezpieczenia własnego roszczenia,
- nieuwzględnienie faktu, że suma 50.000zł, zastrzeżona w pełnomocnictwie do sprzedaży nieruchomości stanowiła jedynie minimalną cenę sprzedaży, zaś cena ostateczna, jaką pozwana Spółka mogłaby uzyskać ze sprzedaży mogła pozostawać kwotą dalece wyższą;
- błędnym ustaleniu, że pozwana Spółka zastrzegła naliczanie odsetek w wysokości ponad 300% w skali roku, podczas gdy odsetki te zostały ustalone na poziomie 7% miesięcznie, natomiast weksel na kwotę 20.000zł stanowił wyłącznie dodatkowe zabezpieczenie spłaty zobowiązania w terminie, a obowiązek jego wykupu zależał od uchybienia przez małżonkówK.terminu spłaty zobowiązania, a tym samym kwota ta, jak i pozostałe koszty dodatkowe nie mogą być uwzględniane przy kalkulowaniu potencjalnego ukrytego oprocentowania,
- nieuzasadnionym przyjęciu, że celem osób reprezentujących pozwaną Spółkę, w szczególnościT. B.iJ. K. (2), pozostawało osiągnięcie jak najwyższego zysku kosztem małżonkówK.z wykorzystaniem przymusowego położenia finansowego małżonkówK., podczas gdy poza sporem pozostawało, że to małżonkowieK.sami zgłosili się do pozwanej Spółki, a po zapoznaniu się z klarownymi warunkami przedstawionymi przez osoby reprezentująceSpółkę (...)dobrowolnie i bez jakiegokolwiek nacisku zaciągnęli zobowiązanie finansowe względem pozwanej Spółki;
- pominięciu, że pozwana Spółka dwukrotnie dobrowolnie przedłużała małżonkomK.termin spłaty zobowiązania i to aż o pięć miesięcy licząc od daty wykupu weksla nr 3;
- pominięciu zeznańJ. K. (2)odnoszących się do istnienia pełnej dobrowolności i swobody małżonkówK.w zaciąganiu zobowiązania, możliwości wycofania się z transakcji oraz braku składania temuż świadkowi jakichkolwiek zastrzeżeń co do treści przedsięwziętych czynności prawnych;
- pominięciu, że małżonkowieK.nie dochowali wymaganej w ich sytuacji staranności w zgromadzeniu środków finansowych na spłatę zaciągniętego względem pozwanej Spółki zobowiązania.
Apelująca zarzuciła także obrazę przepisów prawa materialnego, a to:
-art. 58§1 k.c.przez uznanie, że zawarte między pozwanymi porozumienie wekslowe stanowiło w istocie umowę pożyczki z ukrytymi odsetkami kapitałowymi, a ustalenie odsetek kapitałowych w formie zobowiązań wekslowych miało na celu obejście ustawy i ewentualne utrudnienie oceny tych kosztów pod kątem ich zgodności z zasadami współżycia społecznego, a tym samym ważności czynności prawnej podczas, gdy faktycznie weksle nr 1 i 2 nie zostały w ogóle wystawione, zaś weksel nr 4 o nominale 20.000zł miał zostać przez wystawców wykupiony wyłącznie w sytuacji niewykupienia któregoś z wcześniejszych weksli w terminie, zatem weksel nr 4 stanowiłde factokolejne – obok hipoteki – zabezpieczenie zwrotu środków finansowych na rzecz pozwanej Spółki, samo zaś ustanowienie zobowiązania w formie zobowiązań wekslowych nie mogło stanowić obejścia ustawy, skoro w sprawie nie można było mówić o istnieniu celu zakazanego przez ustawę z uwagi na brak obowiązywania na dzień 26 stycznia 2006r. przepisów o odsetkach maksymalnych;
-art. 58§2 k.c.przez przyjęcie, że porozumienie wekslowe było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego podczas, gdy stan faktyczny sprawy, w tym pełna świadomość małżonkówK.co do treści zaciągniętego zobowiązania, jak też ich nader trudna sytuacja majątkowa, wiążąca się ze znacznym ryzykiem niewypłacalności, w pełni uzasadniały zarówno rodzaj, jak też wysokość ustanowionych zabezpieczeń, co w konsekwencji nie pozwala na stwierdzenie sprzeczności wskazanych w pozwie czynności prawnych z zasadami współżycia społecznego.
Nadto kurator pozwanejSpółki (...)wniósł o uzupełnienie postępowania dowodowego przez dopuszczenie i przeprowadzenie w postępowaniu apelacyjnym dowodu z zeznań świadkaT. B..
Powód wniósł o oddalenie apelacji, jak i o oddalenie zawartego w niej wniosku o przesłuchanieT. B.. Wywodził, że zarzuty apelacji są bezzasadne. Natomiast pozwaniB. K.iM. K.nie odnieśli się do apelacji.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Wbrew wywodom apelacji przeprowadzone w sprawie przez Sąd Okręgowy postępowanie dowodowe nie wymagało uzupełnienia o przesłuchanie świadkaT. B.. WprawdzieT. B.uczestniczył w czynnościach będących przedmiotem sporu i jako ówczesny przedstawiciel pozwanejSpółki (...)potencjalnie mógłby mieć wiedzę o okolicznościach dokonania tych czynności, niemniej:
- po pierwsze: trzon okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia stanowiła treść oraz skutki prawne podjętych przez małżonkówK.iSpółkę (...)czynności prawnych, które wynikały z niekwestionowanych przez strony w żadnej mierze dokumentów, wykazujących także jednoznacznie mechanizm i cel działania pozwanej Spółki w postaci osiągnięcia maksymalnego zysku kosztem kontrahentów.
- po wtóre:T. B.był tylko z jedną z osób uprawnionych do reprezentowania pozwanej Spółki, a w sprawie zostały przesłuchane w charakterze świadków inne osoby uprawnione do reprezentowania tej Spółki, które współdziałały zT. B.i także uczestniczyły w zaskarżonych czynności i nic nie wskazuje na to, byT. B.dysponował wiedzą, którą nie dysponowały te osoby, a toM. P.iJ. K. (2);
- po trzecie: zeznania świadkaT. B.zostały zawnioskowane w celu wykazania, że małżonkowieK.byli świadomi treści i skutków prawnych podjętych przez czynności prawnych, które to okoliczności są w sprawie bezsporne; zaś twierdzenie apelującego, że zarówno małżonkowieK., jak i przedstawiciele pozwanej Spółki nie mieli świadomości wartości nieruchomości stanowiącej przedmiot zabezpieczenia nie może się już a’priori ostać (niezależnie od treści zeznańT. B.) w odniesieniu do pozwanej Spółki wobec przedmiotu jej działalności gospodarczej, a w odniesieniu do obu stron – wartość hipoteki ustanowionej na tej nieruchomości;
- po czwarte: ze względu na znaczny upływ czasu (ponad 12 lat), zeznania świadkaT. B.nie mogłyby stanowić wystarczająco pewnego źródła dla rekonstrukcji okoliczności zawarcia transakcji z małżonkamiK., będącymi jednymi z wielu kontrahentów pozwanej Spółki;
- po piąte: apelujący nie wskazał aktualnego miejsca pobytu świadkaT. B.w sposób, który umożliwiałby jego skuteczne wezwanie.
W tym stanie rzeczy trafną i nie naruszającąart. 227w zw. zart. 217 §3 k.p.c.była konstatacja Sądu Okręgowego, że zeznania świadkaT. B.(o ile jego przesłuchanie okazałoby się możliwe) nie wniosłyby niczego nowego do sprawy, w szczególności nie zmieniłyby ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Ustaleń tych Sąd Okręgowy dokonał prawidłowo i były one wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy.
Nie znajdywał uzasadnienia podniesiony przez apelującego zarzut naruszenia reguł swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. W swoich judykatach Sąd Najwyższy wielokrotnie stwierdzał, że „jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, to taka ocena dowodów nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów przewidzianej wart. 233 k.p.c.i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez Sąd meritii ocena dowodów może być skutecznie podważona” (m.in. wyroki SN z 27 września 2002r., sygn. akt IV CKN 1316/00 oraz sygn. akt II CKN 817/00, niepubl.), takich natomiast naruszeń apelujący nie zdołał wykazać, a zarzuty i argumenty podniesione w apelacji mają charakter wyłącznie polemiczny, ograniczają się do zaprezentowania własnej, korzystnej dla pozwanej Spółki, nadto nielogicznej, a przez to wadliwej oceny materiału dowodowego, ponieważ:
- nie sposób przyjąć, jak tego oczekuje apelujący, że małżonkowieK.akceptowali i godzili się na sprzedaż swego jedynego wartościowego składnika majątku – zamieszkiwanej nieruchomości za 50.000zł, czyli za 36% wartości rynkowej, która to czynność w przypadku niedotrzymania przez nich terminu spłaty pożyczki nie dość, że pozbawiałaby ich własności tej nieruchomości, to jeszcze pozostawiała ich z większym zadłużeniem niż przed przystąpieniem do czynności z pozwaną Spółką. Przyjęciu, że ani małżonkowieK., ani pozwana nie mieli świadomości, że wartość nieruchomości jest wyższa niż 50.000zł, jak to już wyżej zaznaczono, sprzeciwia się też ustanowienie na tej nieruchomości hipoteki do kwoty 80.000zł i przedmiot działalności pozwanejSpółki (...). MałżonkowieK., poszukując źródła sfinansowania zadłużenia niewątpliwie działali w celu uniknięcia windykacji, która mogła doprowadzić do zajęcia i sprzedaży ich nieruchomości, a udzielone przez siebie pełnomocnictwo do sprzedaży nieruchomości i ustanowioną hipotekę traktowali jedynie jako przejściowe i tymczasowe zabezpieczenie spłaty zobowiązań wobecSpółki (...), co uwiarygadnia także fakt, że ściśle stosowali się do wszystkich zaleconych im przezSpółkę (...)czynności, w tym zaciągali kolejne zobowiązania wobec osób trzecich - tak, by spłacić dług wobec pozwanej. Oceny tej nie zmienia ukształtowanie ceny 50.000zł jako minimalnej;
- oczywistym jest, że udzielenie pożyczki małżonkomK.wiązało się dlaSpółki (...)z ryzykiem gospodarczym, na którego stopień wpływał fakt pozostawaniaJ. K. (1)bez pracy i stosunkowo niskie zarobki pozwanejB. K.. Niemniej już kolejny czynnik ryzyka spłaty pożyczki w postaci prowadzonych przeciwko małżonkomK.postępowań windykacyjnych został wyeliminowany przez ustalenie, żeSpółka (...)potrąci z udzielonej pożyczki i bezpośrednio spłaci wierzycieli małżonkówK.. Skoro pozwana zagwarantowała sobie zatem status jedynego wierzyciela małżonkówK.nie może zasadnie twierdzić, że prowadzone przeciwko małżonkomK.postępowania windykacyjne zwiększały ryzyko braku zwrotu pożyczki;
- matematyczne zsumowanie należnych według umowySpółce (...)kosztów udzielenia pożyczki na spłatę zadłużenia w kwocie 20.750zł, jakie ponieśli małżonkowieK.i potraktowanie tych kosztów jako wynagrodzenia za korzystanie z pożyczonego kapitału w postaci odsetek jednoznacznie wskazuje, że odsetki te sięgały 300% w skali roku. Weksel nr 4 na kwotę 20.000zł nie stanowił dodatkowego zabezpieczenia spłaty zobowiązania, lecz dodatkowe zobowiązanie w postaci obowiązku świadczenia swoistej „kary umownej” za opóźnienie się przez małżonkówK.ze świadczeniem głównym, tj. zwrotem pożyczki i kosztów jej udzielenia. Zobowiązanie do dodatkowego świadczenia pieniężnego zakwalifikowane być musi jako ukryte dodatkowe oprocentowanie pożyczonego kapitału. Przymiotu takiego świadczenie to nie traci mimo dobrowolnego przedłużenia przezSpółkę (...)aż o 5 miesięcy terminu świadczenia głównego, a ustalenie wysokości oprocentowania na 300% w skali roku uwzględnia przedłużony termin spełnienia świadczenia. Tak wysokie oprocentowanie jednoznacznie wskazuje na działanie pozwanej w celu osiągnięcia jak najwyższego zysku kosztem małżonkówK.. Wniosku tego nie wzrusza świadomość treści podejmowanych czynności i ich skutków. Trudne położenie finansowe małżonkówK.zmusiło ich do zaciągnięcia pożyczki u pozwanej Spółki, jako podmiotu, który nie uzależniał udzielenia im pożyczki od wykazania zdolności kredytowej;
- choć nie sposób odmówić pozwanej Spółce jako pożyczkodawcy prawa do oprocentowania pożyczki, refundacji kosztów jej udzielenia oraz zabezpieczenia jej spłaty pożyczki, niemniej zażądane przez pozwaną oprocentowanie i pozostałe koszty, prawidłowo sklasyfikowane i wyliczonych przez Sąd Okręgowy, stanowiące 3,5 krotność pożyczonej kwoty, a także relatywnie krótki termin jej spłaty oraz sposób zabezpieczenia spłaty w postaci pełnomocnictwa do sprzedaży nieruchomości małżonkówK.za mniej niż 40% ceny rynkowej i w postaci ustanowienia hipoteki - tak jak to trafnie ocenił Sąd Okręgowy były nadmierne, a wręcz lichwiarskie i godziły we wszelkie zasady swobody kontraktowej, w tym uczciwego obrotu.
Wywody apelacji nie zdołały zatem wzruszyć ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Nietrafne okazały się także zarzuty naruszenia prawa materialnego. Sąd Okręgowy dokonał bowiem prawidłowej subsumpcji prawnej poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Trafnie zastosowałart. 65 § 1 i 2 k.c., 3531k.c.iart. 720 k.c., kwalifikując łączący małżonkówK.iSpółkę (...)stosunek zobowiązaniowy jako umowę pożyczki. MałżonkowieK.zwrócili się do pozwanejSpółki (...)w zamiarze zaciągnięcia pożyczki. Spółka zajmowała się działalnością oddłużeniową i udzielaniem pożyczek.Spółka (...)przekazała małżonkomK.środki pieniężne z zastrzeżeniem ich zwrotu wraz z oprocentowaniem. Żadna z ustalonych w sprawie okoliczności nie wskazuje, by małżonkowieK.działali z zamiarem zaciągnięcia zobowiązania wekslowego. Treść porozumienia wekslowego, jak i same weksle zostały przygotowane przez przedstawicieli pozwanejSpółki (...), a do podpisania porozumienia wekslowego i weksli ewidentnie doszło w celu ukrycia oprocentowania pożyczki - zarówno podstawowego, jak i dodatkowego przewidzianego na wypadek opóźnienia się małżonkówK.ze zwrotem pożyczki. Zasadnie w tej materii Sąd Okręgowy przyjął, że ustalenie odsetek kapitałowych w formie zobowiązań wekslowych miało na celu obejście ustawy i ewentualne utrudnienie oceny tych kosztów pod kątem ich zgodności z zasadami współżycia społecznego, a tym samym ważności czynności prawnej.
Jako, że zawarcie umowy pożyczki zwiększyło zadłużenie małżonkówK.w przeciągu zaledwie 3 miesięcy z kwoty 20.750zł do kwoty 54.560zł, z czego pozwanaSpółka (...)zyskiwała blisko 30.000zł (5.600zł (weksle nr 1 i 2) + 42.800zł (weksel nr 3) + 1.600zł (prowizja) - 20.750zł = 29.250zł) nie budzi żądnych wątpliwości, że już tylko ustalone jako podstawowe oprocentowanie pożyczki było lichwiarskie i bezsprzecznie naruszało zasady współżycia społecznego, w związku z czym Sąd Okręgowy miał pełne podstawy ku temu, by uznać łączącą małżonkówK.iSpółkę (...)umowę pożyczki - w oparciu oart. 58§2 k.c.za nieważną. Zastrzeżenie przezSpółkę (...)dodatkowego oprocentowania pożyczki w wysokości 20.000zł w postaci weksla nr 4, stanowiącego jak to już wyżej wywiedziono świadczenie dodatkowe, swoistą „karę umowną” wzmacniało ocenę działań pozwanej Spółki jako zmierzających do osiągnięcia jak największego zysku kosztem małżonkówK.i zakazanej przez prawo lichwy. Z uwagi na jednoznaczne brzmienieart. 483§1 k.c.iart. 481§1 k.c.powinność zapłaty kary umownej powstaje tylko w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego i niedopuszczalne jest ustalenie kary umownej na wypadek opóźnienia się ze świadczeniem pieniężnym. Jako, że reguły nie można zmienić wolą stron zobowiązanie pozwanych do wykupu weksla nr 4 było sprzeczne z prawem i z tej już tylko przyczyny było nieważne z mocyart. 58 § 1 k.c.
Udzielenie pożyczki na ustalonych w sprawie warunkach jawnie i rażąco naruszało interesy majątkowe pożyczkobiorców, godząc w zasady uczciwego obrotu, a przez to także w współżycia społecznego. Niektóre z warunków tej pożyczki były sprzeczne z ustawą. Sąd miał zatem pełne podstawy by uznać tę umowę za nieważną - po części w oparciu oart. 58§1 k.c., a w całości uznać ją za nieważną - w oparciu oart. 58§2 k.c.Nieważność stosunku podstawowego implikowała ustalenie nieważności zabezpieczeń spłaty zobowiązań z tego stosunku, ponieważ odpadł cel ich ustanowienia. Nadto, brak istnienia zabezpieczanej wierzytelności czynił bezprzedmiotową hipotekę kaucyjną, stosownie do trafnie przywołanej przez Sąd Okręgowy regulacjiart. 94 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Co więcej zarówno ustanowienie hipoteki kaucyjnej do kwoty 80.000zł, jak i udzielenie przez małżonkówK.pełnomocnictwa do sprzedaży ich nieruchomości na warunkach określonych w tym pełnomocnictwie – ujmowane odrębnie, także trafnie zostały ocenione jako naruszające zasady uczciwego obrotu i godzące w zasady współżycia społecznego, a przez to nieważne z mocyart. 58§2 k.c.Kontekst sytuacyjny nieuczciwego postępowaniaSpółki (...)wyraźnie uwidacznia rażący brak ekwiwalentności świadczeń małżonkówK.iSpółki (...)i rażącą nierówność stron kontraktu, z których niewspółmierną, nieuczciwą korzyść majątkową osiągnęłaSpółka (...)kosztem małżonkówK., którzy zachowując pełną lojalność wobecSpółki (...)zostali zmuszeni do zaciągnięcia dalszych, rujnujących ich zobowiązań w celu spłaty długu wobec pozwanejSpółki (...).
Z tych to też przyczyn, Sąd Apelacyjny uznał, że zarzuty apelacji nie są w stanie wzruszyć trafności zaskarżonego wyroku. Konkluzje te legły u podstaw oddalenia apelacji - w oparciu oart. 385 k.p.c., jako bezzasadnej. Na podstawie § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 listopada 2013r.w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej w zw. z 2 pkt 7 i § 10 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie Sąd Okręgowy przyznał od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej adwokatowiM. E.8.856 zł, w tym 1.656 zł podatku od towarów i usług, z tytułu wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora pozwanej Spółki. Nadto, w oparciu o art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazał pobrać tę kwotę od pozwanejSpółki (...)na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej.

SSA Joanna Naczyńska SSA Roman Sugier SSA Małgorzata Wołczańska