Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1886/17
Data wyroku: 2018-07-02 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Magdalena Lisowska
Słowa kluczowe: Postępowanie
Podstawa prawna: art 61 a kpa

Sygn. akt VIII U -1886/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 18 lipca 2017 roku (znak(...)-RKS/(...)) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.na podstawieart. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego(Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), w związku zart. 83b ust. 1 oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2013 r. poz. 1442, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 28 czerwca 2017 roku odmówił wnioskodawcyJ. O.wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji w zakresie przedawnienia należności z tytułu składek ZUS i wykreślenia hipotek nieruchomości należących do ww.
W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że w dniu 28 czerwca 2017 roku wpłynął wniosek o wszczęcie postępowania i wydanie decyzji w zakresie przedawnienia należności z tytułu składek ZUS oraz wykreślenie wpisów w hipotekach nieruchomości nabytych przezJ. O., dla których są prowadzoneksięgi wieczyste o numerach (...). Zakład wskazał, że o wszczęcie postępowania administracyjnego może wnosić osoba będąca stroną w sprawie. Wnioskodawca jako dłużnik rzeczowy nie ma przymiotu strony postępowania administracyjnego. Wierzyciel hipoteczny nie może zatem, wobec dłużnika rzeczowego wydać decyzji administracyjnej zobowiązującej do zapłaty należności zabezpieczonej hipoteką, ani też żadnej innej decyzji w tym przedmiocie.
/decyzja z dnia 18 lipca 2017 roku k. 34 - 34v akt ZUS/
W dniu 28 sierpnia 2017 roku odwołanie od powyższej decyzji - poprzez swojego pełnomocnika - złożył wnioskodawcaJ. O.wnosząc o jej zmianę poprzez wszczęcie postępowania w sprawie wydania decyzji w zakresie przedawnienia należności z tytułu składek ZUS i wykreślenia hipotek nieruchomości należących do ww oraz o zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.na rzecz wnioskodawcy kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych.
/odwołanie z dnia 28 sierpnia 2017 roku k. 2- 3v/
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
/odpowiedź na odwołanie z dnia 2 października 2017 roku k. 6 - 7v/
Postanowieniem z dnia 19 marca 2018 roku Sąd Okręgowy wezwał do udziału w sprawie w charakterze strony - której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja organu rentowego -D. K..
/postanowienie z dnia 19 marca 2018 roku k. 30 /
Postanowieniem z dnia 19 marca 2018 roku Sąd Okręgowy zawiadomiłE. S.,G. M.iP. M.o toczącym się postępowaniu i możliwości przystąpienia. Osoby te nie przystąpiły do postępowania.
/postanowienie z dnia 19 marca 2018 roku k. 31 /
Pismem procesowym z dnia 29 marca 2018 roku organ rentowy poinformował, żeJ. O.nie posiadał legitymacji czynnej do żądania od organu rentowego wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji określonej treści. Legitymacji tej nie posiada także każdoczesny właściciel nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową ZUS. Organ rentowy iJ. O.łączył wyłącznie stosunek cywilnoprawny: wierzyciel hipoteczny - dłużnik rzeczowy. Odnosi się to także do osób, które nabyły nieruchomości odJ. O.z hipoteką wpisaną na rzecz ZUS. Organ rentowy wskazał, że zaskarżona decyzja, której adresatem jestJ. O.jest prawidłowa - odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji w zakresie przedawnienia należności z tytułu składek ZUS i wykreślenia hipotek na nieruchomościachJ. O., bowiem nie miał on legitymacji do występowania z takim roszczeniem. Organ rentowy wskazał, że wystarczy pisemna informacja o stanie konta, wskazująca kwoty jakie należy uregulować, aby dłużnik rzeczowy mógł zaspokoić wierzytelność, a następnie wystąpić do organu rentowego o wydanie dokumentu potwierdzającego spełnienie świadczenia i umożliwiającego wykreślenie hipoteki.
/pismo procesowe z dnia 29 marca 2018 roku k. 33- 33v /
Na rozprawie w dniu 6 czerwca 2018 roku pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie oraz oświadczył, że wnioskodawca nie jest już właścicielem nieruchomości, ale zgodnie z umową zawartą przed notariuszem z nowymi nabywcami nieruchomości z chwilą wykreślenia hipoteki będzie mu przysługiwało dodatkowe wynagrodzenie i dlatego uważa, że ma interes prawny w tym, aby podtrzymywać dowołanie. Nadto wniósł o nieobciążanie wnioskodawcy kosztami postępowania.
/stanowisko strony e- protokół z dnia 6 czerwca 2018 roku 00:01:29 - 00:06:38 -płyta CD k. 45/

Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 28 października 2008 rokuJ. O.nabył nieruchomości, dla których prowadzone są księgi wieczyste o numerachKW (...)iKW (...), odD. K.. Obie nieruchomości zostały zakupione wraz z obciążającymi je hipotekami m.in. wpisanymi na podstawie wniosków Inspektoratu ZUS wK., jako zabezpieczenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne płatnika składekD. K..
/umowa przeniesienia własności - akt notarialny z dnia 28 października 2008 roku k. 9 - 12 akt ZUS, umowa warunkowa sprzedaży - akt notarialny z dnia 9 października 2008 roku k. 13 - 18 akt ZUS/
W dniu 23 stycznia 2017 rokuJ. O.złożył wniosek o wydanie zezwolenia na wykreślenie hipoteki przymusowej zwykłej i wniósł o wydanie na jego rzecz zezwolenia na wykreślenie hipoteki przymusowej zwykłej w kwocie 18.038,50 zł wraz z odsetkami wksiędze wieczystej (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Częstochowie X Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą wK.na rzecz Skarbu Państwa - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wW.REGON(...)w celu zabezpieczenia wierzytelności stwierdzonych tytułem wykonawczym nr H-(...)z 20 grudnia 2006 roku wystawionym przez Inspektorat wK.. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż należności objęte zabezpieczeniem hipotecznym uległy przedawnieniu.
/pismo z dnia 23 stycznia 2017 roku k. 1 akt ZUS/
Kolejnym pismem z dnia 31 stycznia 2017 rokuJ. O.wniósł o wydanie na jego rzecz zezwolenia na wykreślenie hipoteki przymusowej zwykłej wksiędze wieczystej (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Częstochowie X Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą wK.na rzecz Skarbu Państwa - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wW.REGON(...)w kwocie:
- 4.349,20 zł z odsetkami w celu zabezpieczenia wierzytelności stwierdzonych tytułem wykonawczym nr H-(...)z 20 grudnia 2006 roku wystawionym przez Inspektorat wK.,
- 1.240,50 zł wraz z odsetkami w celu zabezpieczenia wierzytelności stwierdzonych tytułem wykonawczym nr H-(...)z 20 grudnia 2006 r. wystawionym przez Inspektorat wK..
W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż należności objęte zabezpieczeniem hipotecznym uległy przedawnieniu.
/pismo z dnia 31 stycznia 2017 roku k. 2 akt ZUS/
Pismem z dnia 2 marca 2017 roku(...) OddziałwC.poinformował wnioskodawcę, iż należności składkowe objęte wpisami hipotecznymi nie uległy przedawnieniu zgodnie z treścią przepisuart. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych(dalej: ustawa systemowa). Jednocześnie poinformowano o konieczności uregulowania zabezpieczonych należności w celu uzyskania wykreślenia hipotek.
/pismo z dnia 2 marca 2017 roku k. 19 akt ZUS/
Pismem z dnia 22 marca 2017 roku pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wykreślenie hipotek w powołanych wyżej księgach wieczystych. W uzasadnieniu wskazano, że w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 roku sygn. akt SK 40/12, w którym orzeczono o niezgodności zKonstytucją RPprzepisu art. 70 § 6 ordynacji podatkowej, należy zdaniem wnioskodawcy przyjąć, że przepis art. 24 ust. 5 ustawy systemowej jest również sprzeczny z przepisamiKonstytucji RP.
/pismo z dnia 22 marca 2017 roku k. 20 - 22v akt ZUS/
W dniu 23 czerwca 2017 roku pełnomocnik wnioskodawcy złożył wniosek o wszczęcie postępowania i wydanie decyzji w zakresie przedawnienia należności z tytułu składek ZUS oraz o wykreślenie hipotek ustanowionych w celu zabezpieczenia tych zaległości na nieruchomościach stanowiących własnośćJ. O..
/wniosek z dnia 23 czerwca 2017 roku k. 27 - 29v akt ZUS/
Zaskarżoną decyzją z dnia 18 lipca 2017 roku Oddział ZUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji w zakresie przedawnienia należności z tytułu składek ZUS i wykreślenia hipotek ustanowionych w celu zabezpieczenia tych zaległości.
/decyzja z dnia 18 lipca 2017 roku k. 34 akt ZUS/
W dniu 28 września 2017 rokuJ. O.zbył działkę o nr KW:(...)i(...)na rzeczE. S.zamieszkałej:ul. (...),(...)-(...) P.,G. M.zamieszkałego:ul. (...),(...)-(...) T.iP. M.zamieszkałej:ul. (...),(...)-(...) T..
/wypis z księgi wieczystej k. 15 - 26v/

Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje
W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego odwołanie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 61a § 1 k.p.a.o wszczęcie postępowania administracyjnego może wnosić osoba będąca stroną w sprawie.
W myśl zaśart. 28 k.p.a.stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Z koleiart. 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotecewynika, że w celu zabezpieczenia określonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi wierzyciela.
Natomiast w myślart. 244 § 1 k.c.hipoteka jest ograniczonymprawem rzeczowym. Zatem jest prawem na rzeczy cudzej, mają do niej zastosowanie przepisy ogólnekodeksu cywilnego, dotyczącepraw rzeczowychograniczonych oraz przepisyustawy o księgach wieczystych i hipotece.
Zdaniem Sądu,J. O.nie ma przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym przed organem rentowym.J. O.w tej sprawie nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne i nie odpowiada jako dłużnik osobisty za zadłużenie, które stanowiło podstawę zabezpieczenia hipotecznego na nieruchomościach, które na dzień zamknięcia rozprawy nie stanowiły już jego własności. W związku z powyższym wnioskodawca nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego o ustalenie, iż należności dłużnika osobistego uległy przedawnieniu.
Dłużnikiem osobistym w przedmiotowej sprawie jest płatnik składekD. K., na którym ciążył obowiązek opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Zabezpieczenie hipoteczne ustanowione na przedmiotowych nieruchomościach zostało dokonane, gdy stanowiły własnośćD. K.. W związku z nabyciem obciążonych hipotekami nieruchomości,J. O.stał się wyłącznie dłużnikiem rzeczowym Zakładu. Jego odpowiedzialność wobec wierzyciela hipotecznego ogranicza się do odpowiedzialności z tej nieruchomości. Wzajemne prawa i obowiązki stosunku prawnego powstałego pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (wierzycielem hipotecznym) a nabywcą obciążonej hipoteką nieruchomości (dłużnikiem rzeczowym) regulują, przepisy prawa cywilnego, a zatem jest to stosunek cywilnoprawny.
Warunkiem skutecznego dochodzenia zaspokojenia z nieruchomości jest uzyskanie przez wierzyciela hipotecznego tytułu wykonawczego przeciwko właścicielowi nieruchomości, zasądzającego od niego zabezpieczoną hipoteką wierzytelność. Tytuł ten, wierzyciel może uzyskać wytaczając powództwo cywilne przeciwko dłużnikowi rzeczowemu.
Dłużnika rzeczowego i wierzyciela hipotecznego (nawet jeżeli jest nim organ administracji publicznej) nie łączy stosunek administracyjnoprawny.
Wierzyciel hipoteczny nie może zatem, wobec dłużnika rzeczowego wydać decyzji administracyjnej, zobowiązującej do zapłaty należności zabezpieczonej hipoteką, ani też żadnej innej decyzji w tym przedmiocie.
Wobec powyższego brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji w zakresie żądanym przez wnioskodawcę.
Na marginesie - jak słusznie podniósł organ rentowy - wskazać należy, żeJ. O.jako dłużnik rzeczowy nie był pozbawiony ochrony swych praw. Mógł kwestionować istnienie zabezpieczenia hipotecznego na podstawie przepisówustawy o księgach wieczystych i hipotece. Zgodnie z treścią przepisówart. 10w zw. z art. 94 i art. 100 powołanej ustawy dłużnik hipoteczny, który jest przekonany, iż wygasło zabezpieczenie hipoteczne z uwagi na wygaśnięcie wierzytelności, ma prawo zwrócić się do wierzyciela o podjęcie działań pozwalających na wykreślenie hipoteki. Natomiast w przypadku odmowy wierzyciela, dłużnik jest uprawniony do wniesienia powództwa o usunięcie niezgodności zapisów księgi wieczystej ze stanem faktycznym. W tym postępowaniu dłużnikowi rzeczowemu będą również przysługiwały wszystkie zarzuty dłużnika osobistego, w tym również zarzut przedawnienia należności.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy w Łodzi na podstawieart. 47714§ 1 k.p.coddalił odwołania, gdyż nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia z przyczyn wymienionych w niniejszym uzasadnieniu.
O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł w punkcie drugim wyroku. Zgodnie zart. 98 § 1 k.p.c.strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Stosownie doart. 98 § 3 k.p.c.do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez wykwalifikowanego pełnomocnika zalicza się wynagrodzenie. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika Sąd ustalił, w oparciu o § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. 2015 roku, poz. 1804- w wersji obowiązującej od dnia 27 października 2016 roku do dnia 12 października 2017 roku), zgodnie z wnioskiem, według norm przepisanych, na kwotę 180 i zasądził ją od wnioskodawcy na rzecz organu rentowego.
Brak było podstaw skorzystania z dyspozycjiart. 102 k.p.c.i uwzględnienia wniosku pełnomocnika wnioskodawcy o nieobciążanie go kosztami postępowania. Podkreślenia wymaga, iż urzeczywistniający zasadę słusznościart. 102 k.p.c.stanowi wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik sporu, a zatem nie podlega wykładni rozszerzającej i związany jest z obowiązkiem strony podania okoliczności zezwalających na przyjęcie, że zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony. Wobec tego Sąd, kierując się zasadą kontradyktoryjności procesu, nie powinien działać z urzędu w sytuacji, gdy strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie wykazuje istnienia przesłanek do zastosowaniaart. 102 k.p.c.(postanow. SN 07-12-2011 II PZ 34/11 LEX nr 1130377). Na gruncie rozpoznawanej sprawy powód reprezentowany przez profesjonalistę tych okoliczności nie wykazał. Wprawdzie pełnomocnikJ. O., na rozprawie w dniu 6 czerwca 2018 roku zgłosił wniosek o nieobciążanie go kosztami procesu strony przeciwnej w przypadku przegrania procesu. Jednak nie przytoczył żadnych okoliczności przemawiających za jego uwzględnieniem. Brak jakichkolwiek danych powodowało, że nie było możliwe przeanalizowanie sytuacji rodzinnej czy materialnej wnioskodawcy. Brak wskazanej aktywności ze strony powodowej co do wykazania swojej sytuacji spowodował, że Sąd Okręgowy zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu obciążył stronę przegrywającą spór kosztami zastępstwa procesowego strony przeciwnej.
Zarządzenie: odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełn. odwołującego.
E.W.