Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1956/18
Data wyroku: 2019-01-02 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: J. Chrostek
Słowa kluczowe: Praca w szczególnych warunkach
Podstawa prawna: art.21 ustawy o emeryturach pomostowych

Sygn. akt VIII U 1956/18

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 11 września 2018 r. , po rozpatrzeniu wniosku z 22 sierpnia 2018 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.odmówiłM. Z.prawa do rekompensaty z tytułu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach.
/decyzja k.19 odwrót plik I akt ZUS/
W dniu 21 września 2018 r.M. Z.złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej zmianę podnosząc, że pracowała w warunkach szkodliwych.
/odwołanie k. 3/
W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie przytaczając argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
/odpowiedź na odwołanie k.4/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawczyniM. Z.złożyłaurodziła się w dniu (...)
/okoliczność bezsporna/
Decyzją z dnia 4 października 2017r. pozwany ZUS przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury od 1 października 2017r. ( decyzja k.5-6 akt ZUS).
W dniu 22 sierpnia 2018 r.M. Z.złożyła wniosek o rekompensatę za prace w szczególnych warunkach i przeliczenie w związku z tym emerytury. Zaskarżoną decyzja z dnia 11 września 2018r. ZUS II Oddział wŁ.odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do rekompensaty/wniosek k. 12 akt ZUS , decyzja k.1 9 akt ZUS/
W okresie od 28 września 1979 r. do 30 listopada 1992 r.M. Z.była zatrudniona w(...) Zakładach Radiowych (...)wŁ.. Natomiast po przekształceniu własnościowym nadal pracowała w tym zakładzie pod nazwąD. (...)wŁ.od 1 grudnia 1992r. do 31 lipca 2003 roku. W okresie tego zatrudnienia wnioskodawczyni wykonywała pracę w szczególnych warunkach tj. od 1 marca 1983r. do 31 sierpnia 1984r. jako lutowacz a więc pracę wymienioną w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985r. w dziale III, poz. 83 pkt 2, natomiast w okresach od 17 marca 1986 roku do 30 listopada 1992r. oraz od 1 grudnia 1992r. do 9 lutego 1999r., od 20 października 1999r. do 25 października 1999r. i od 19 września 2000r. do 18 lipca 2003r. wnioskodawczyni pracowała na stanowisku operatora wtryskarek, pras, dmucharek przy formowaniu tworzyw sztucznych jako praser tworzyw sztucznych a więc na stanowisku wymienionym w dziale IV poz.17 pkt 16 Wykazu A wymienioną w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985r. Praca wnioskodawczyni jako lutowaczki polegała na lutowaniu płyt, blach i przewodów ołowianych i metali nieżelaznych natomiast jako prasowacz tworzyw sztucznych przy produkcji żywic i tworzyw sztucznych czyli jako operator pras przy tego rodzaju produkcji
/zeznania wnioskodawczyni min.00:11:27 – 00:22:42 , rozprawy z dnia 5 grudnia 2018 r. , płyta CD k.16, świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach k. 14,15 akt ZUS/
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie zgromadzonych dowodów zarówno w postaci dokumentów, w tym przede wszystkim oryginałów świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach oraz w postaci zeznań wnioskodawczyni. Autentyczność dokumentów nie była przez strony kwestionowana i nie budziła wątpliwości sądu. Sąd dał wiarę zeznaniom skarżącej, co do charakteru jej pracy w spornych okresach, nie znajdując żadnych podstaw by kwestionować ich szczerość i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy. Zeznania wnioskodawczyni znajdują potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach rentowych ze spornych okresów, tworząc logiczną całość i stanowią tym samym wiarygodne źródło dowodowe. Wskazać przede wszystkim należy, że opisane stanowiska pracy w pełni odzwierciedlają stanowiska wymienione we wskazanych przepisach a organ rentowy błędnie odczytał stanowisko wnioskodawczyni jako „paser tworzyw sztucznych” a nie jako „ praser tworzyw sztucznych”, które to stanowisko zdaniem Sądu oznacza po prostu operatora pras, które to stanowisko jest wprost wymienione w dziale IV poz.17 pkt 16 Wykazu A wymienioną w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985r.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie jest zasadne.
Zgodnie zart.21 ust.1 ustawy o emeryturach pomostowych( tj. Dz. U. z 2017 r. , poz. 664 ) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.
Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W myśl art.23 ust.1 i 2 powołanej ustawy ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę; rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (tak M. Zieleniecki - Komentarz do art.21 ustawy o emeryturach pomostowych, LEX, por. też wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31.03.2016 r., III AUa 1899/15 – LEX 2044406).
Przepisyart.2 pkt 5 i art.21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowychformułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, tj.:
1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej,
2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat.
Przesłanką negatywną zawartą wart.21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowychjest nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W literaturze podkreśla się, że wykładnia przepisuart.21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowychnie może prowadzić do absurdalnego wniosku, że prawo do rekompensaty przysługuje wyłącznie tym osobom, które nie nabyły prawa do jakiejkolwiek emerytury z FUS. Skoro zgodnie zart.23 ustawy o emeryturach pomostowychrekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, a zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r., to warunek sformułowany wart.21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowychnależy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Przyjąć tym samym również należy, że rekompensata nie przysługuje tym ubezpieczonym, którzy zostali objęci ubezpieczeniem społecznym lub rozpoczęli służbę po 31 grudnia 1998 r.
Analiza układu warunkującego prawo do emerytury pomostowej prowadzi do wniosku, że świadczenie to przysługuje tym pracownikom, którzy osiągnęli co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art.32 ust.1 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ale nie nabyli prawa do emerytury pomostowej z powodu nieuznania ich pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych(tak M. Zieleniecki - Komentarz do art.21 ustawy o emeryturach pomostowych, LEX).
W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odwołująca się nie nabyła prawa do emerytury pomostowej, ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.
Stosownie natomiast do treściart.32 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( t. j. Dz. U. z 2017 r. , poz. 1383) za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.
Z kolei przepisart.32 ust.4stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust.2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawierozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.).
Z §1 cytowanego rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w §4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.
Przepis § 2 ust.1 rozporządzenia ustala, ze za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
W niniejszym postępowaniu wnioskodawczyni domagała się ustalenia, że w okresie zatrudnienia w(...) Zakładach Radiowych (...)wŁ.po przekształceniu pracowała w tym zakładzie pod nazwąD. (...)wŁ.w okresach od 1 marca 1983r. do 31 sierpnia 1984r. od 17 marca 1986 roku do 30 listopada 1992r. oraz od 1 grudnia 1992r. do 9 lutego 1999r., od 20 października 1999r. do 25 października 1999r. i od 19 września 2000r. do 18 lipca 2003r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę w warunkach szczególnych i tym samym spełnia warunki do przyznania rekompensaty.
Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43) w§ 2 ust. 2zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji.
Natomiast wrozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz. U. 2011. 237.1412) określone zostały środki dowodowe, które powinny być dołączone do wniosku, stwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie tego świadczenia.
W myśl § 21-23 powołanego rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładów pracy, wydane na podstawie posiadanych dokumentów, oraz legitymacje ubezpieczeniowe, a także inne dowody z przebiegu ubezpieczenia. W przypadku zaś ubiegania się pracownika o przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury lub renty. Wyjątek od zasady ustalonej w powołanym przepisie jest zawarty w § 25 wymienionego rozporządzenia, który przewiduje, że okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r., III UZP 5/85 wyjaśnił, że w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy. Pogląd ten został rozwinięty w znowelizowanymart.473 k.p.c., który stanowi, że w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron. W postępowaniu przed tymi sądami okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń mogą być udowadniane wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi (por. wyr. SN z dnia 02.02.1996 r. II URN 3/95 OSNP 1996/16/239).
Dla rozstrzygnięcia spornej kwestii zasadnym stało się zatem ustalenie, czy praca wykonywana przez wnioskodawczynię w powyższych okresach była pracą wykonywaną w warunkach szczególnych, o jakich mowa w cytowanych wyżej przepisach.
W ocenie Sądu Okręgowego analiza zgromadzonego materiału dowodowego daje podstawę do stwierdzenia, iż wnioskodawczyni, w spornych okresach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę w szczególnych warunkach tj. od 1 marca 1983r. do 31 sierpnia 1984r. jako lutowacz a więc pracę wymienioną w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985r. w dziale III, poz. 83 pkt 2, natomiast w okresach od 17 marca 1986 roku do 30 listopada 1992r. oraz od 1 grudnia 1992r. do 9 lutego 1999r., od 20 października 1999r. do 25 października 1999r. i od 19 września 2000r. do 18 lipca 2003r. wnioskodawczyni pracowała na stanowisku operatora wtryskarek, pras, dmucharek przy formowaniu tworzyw sztucznych jako praser tworzyw sztucznych a więc na stanowisku wymienionym w dziale IV poz.17 pkt 16 Wykazu A wymienioną w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985r.
Sama natomiast nazwa stanowiska określona jako praser a nie operator pras nie może dyskwalifikować faktycznie wykonywanych prac w spornym okresie zatrudnienia.
Podsumowując, stwierdzić należy, że wnioskodawczyni spełnia wymóg co najmniej 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.
Mając na względzie powyższe, na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego iart. 47714§ 2 k.p.c.Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałM. Z.prawo do rekompensaty za pracę w szczególnych warunkach od dnia 1 sierpnia 2018 r.

ZARZĄDZENIE

1
Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi ZUS z pouczeniem o prawie, sposobie i terminie do wniesienia apelacji.

2
Wypożyczyć pełnomocnikowi ZUS akta rentowe, zobowiązując do zwrotu w razie złożenia apelacji.