Sąd Okręgowy w Płocku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 421/17
Data wyroku: 2018-08-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Tetkowska
Podstawa prawna: art 991 Kodeksu Cywilnego
Teza: Zasądzenie części żądanej kwoty i oddalenie powództwa w pozostałej części

Sygn. akt I C 421/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 sierpnia 2018 roku
Sąd Okręgowy w Płocku I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Małgorzata Tetkowska

Protokolant: sekretarz sądowy Marek Rutkowski
po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2018 roku w Płocku na rozprawie
sprawy z powództwaR. L.
przeciwkoM. G.
o zachowek

I
zasądza od pozwanejM. G.na rzecz powódkiR. L.kwotę 43.181,50zł ( czterdzieści trzy tysiące sto osiemdziesiąt jeden złotych pięćdziesiąt groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 22 sierpnia 2018r. do dnia zapłaty;

II
w pozostałym zakresie powództwo oddala;

III
nakazuje pobrać od pozwanejM. G.na rzecz Skarbu Państwa(...)kwotę 3.523,21zł ( trzy tysiące pięćset dwadzieścia trzy złote dwadzieścia jeden groszy) tytułem części kosztów postępowania.

Sygn. akt I C 421/17

UZASADNIENIE
W dniu 28 grudnia 2016r.R. L.wniosła do Sądu Rejonowego w Płońsku przeciwkoM. G.pozew o zapłatę 180.000zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia doręczenia powództwa pozwanej do dnia zapłaty i o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwu wskazała , że jest matkąW. L., który zmarł 29 września 2016r. . Pozostawił po sobie testament, na mocy którego powołał do całego spadku swoją siostrzenicę , a pozwaną w niniejszej sprawie. W skład spadku wchodzi zabudowana nieruchomość o powierzchni 4,25ha.
Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2016r. Sąd Rejonowy w Płońsku uznał się niewłaściwym i sprawę przekazał do Sądu Okręgowego w Płocku – postanowienie k. 14.
Pozwana uznała roszczenie co do zasady oświadczając, iż w jej ocenie wartość zachowku dla powódki wynosi 20.000zł i taką kwotę może zapłacić, gdyż posiada zdolność kredytowa na taką właśnie kwotę – k. 40 00.07.12 .
Sąd ustalił, co następuje:
SpadkodawcaW. L.zmarł 29 września 2016r. wP.. Na podstawie testamentu spadek po nim odziedziczyła w całości jego siostrzenicaM. G..
Dowód: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku w sprawie I Ns 629/16 k. 25 wskazanych akt.
Powódka jest matką spadkodawcy. Jej mąż a ojciec spadkodawcy zmarł przed śmierciąW. L./ bezsporne/.
Spadkodawca w chwili śmierci był kawalerem. Nie miał dzieci. Pozostawił po sobie matkęR. L.i rodzeństwo :B. M.,S. L.iJ. L..
Dowód: przesłuchanie pozwanej k. 41 00.14.30
Powódka była w chwili otwarcia spadku pełnoletnia. Nie była osobą trwale niezdolną do pracy / bezsporne/.
W skład spadku poW. L.wchodzi zabudowana nieruchomość o powierzchni 4,4428 ha położona wJ., gm.B., dla której Sad Rejonowy w Płońsku prowadziksięgę wieczysta nr (...), obciążona ograniczonym prawiem rzeczowym na rzecz powódki : służebnością osobistą i prawem użytkowania nieruchomości .
Dowód: odpis z księgo wieczystej k. 39.
Powódka mieszka w domu znajdującym się na przedmiotowej nieruchomości / bezsporne/.
Po śmierci spadkodawcy pozwana nie dokonywała nakładów na nieruchomość / bezsporne/.
Przedmiotowa nieruchomość nie jest obciążona hipoteką .
Dowód: przesłuchanie pozwanej k. 120 00.07.23
Powódka ma 87 lat. Utrzymuje się z renty w wysokości ok. 1000zł. Choruje. Opiekę nad nią sprawuje matka pozwanej i druga wnuczka.
Dowód: przesłuchanie powódki k. 120 00.10.32, pozwanej k. 42 00.32.32
Pozwana ma 43 lata , z zawodu jest technikiem ekonomistą. Pracuje i zarabia ok. 2600zł. Pozostaje w związku małżeńskim. Jej mąż także pracuje. Na utrzymaniu ma jedno małoletnie dziecko. Posiada też dwoje dzieci dorosłych, z których jedno podjęło studia .
Do czasu odczytania testamentu powódka opiekowała się pozwaną. Robiła zakupy, bywała u niej wŚ.. W chwili obecnej pozwana nie utrzymuje kontaktów z babcą, gdyż ta się do niej nie odzywa, nie odpowiada nawet „ dzień dobry”.
Dowód: przesłuchanie powódki k. 42 00.32.32 i k. 119 00.01.45 i k. 120 00.13.58.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie :
przesłuchania stron: powódki k. 40- 41 00.09.15, k. 42 00.35.36, k. 120 00.08.59 – 00.13.12, pozwanej k. 41 00.22.19 – 00.34.43, k. 119- 120 00.01.45 – 00.07.23 i 00.13.58 – 00.14.30, zeznań świadków:B. M.k. 49- 50 00.06.34- 00.16.21 iS. L.k. 51 00.24.01 – 00.26.41 oraz opinii biegłego z zakresu(...)k. 63- 101.
Zeznania świadków nie wniosły nic istotnego do sprawy. Opinia sporządzona przez biegłego nie była kwestionowana przez żadną ze stron.
Sąd rozstrzygając niniejszy spór oparł się na wycenie wartości nieruchomości dokonanej w opinii przez biegłego uznając, iż została ona sporządzona w sposób profesjonalny i rzetelny. Biegły dokonał wyceny nieruchomości spadkowej wg stanu na dzień otwarcia spadku, po odliczeniu służebności i wg cen aktualnych.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z treściąart. 991 § 1 i 2 kcuprawnionym do zachowku jest m.in. zstępny spadkodawcy. Jeżeli uprawniony, nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia. Jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy przysługuje mu zachowek w wysokości dwóch trzecich wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że powódka jest osobą, która w myśl przepisuart. 991 § 1 kcjest osobą uprawnioną do zachowku. W ocenie Sądu Okręgowego powódka jest legitymowana do wystąpienia przeciwko pozwanej z roszczeniem o zapłatę zachowku.
Spadkodawca był bezdzietnym kawalerem.
Zgodnie zart. 932 § 1 kcw braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.
W myśl § 3 wskazanego przepisu w braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych ( § 4 tego przepisu).
Okolicznością bezsporną pomiędzy stronami jest ,iż w skład spadku wchodzi zabudowana nieruchomość obciążona ograniczonymiprawami rzeczowymina rzecz powódki.
Sad wyliczył w następujący sposób wartość masy spadkowej:
Wartość nieruchomości, po odliczeniu ograniczonychpraw rzeczowych, wg stanu na dzień otwarcia spadku, wg aktualnych cen (art. 995 kc) wynosi 172.726zł.
Powódce , gdyby dziedziczyła z ustawy przypadał by udział w wysokości ½ spadku.
Wartość zachowku dla powódki wynosi ½ jej udziału.
½ x ½ x 172.726zł =43.181,50 zł
Szacowanie zachowku wg cen z daty wyrokowania pełni , zdaniem sądu, swojego rodzaju funkcję waloryzacyjną , taką jak odsetki. W rozpoznawanej sprawie właściwość zobowiązania wynikającego z roszczenia o zachowek decyduje o terminie spełnienia świadczenia . Wysokość należnego powódce została ustalona wg cen z daty określenia przez biegłego sądowego, która nie była czasowo odległa od daty zamknięcia rozprawy i wyrokowania (art. 316 § 1 kpc). Zatem stan opóźnienia uzasadniający zasądzenie ustawowych odsetek (art. 481 § 1 kpcpowstał dopiero z dniem wydania orzeczenia .
O kosztach Sąd orzekł w oparciu oart. 108 § 1 kpcw zw. zart. 100 kpcmając na uwadze iż strona powodowa wygrała proces w ok. 30 % i dlatego Sąd rozdzielił koszty stosunkowo między stronami.
Na koszty w niniejszej sprawie składają się : opłata sądowa 9.000zł, wynagrodzenie biegłego 2643,29zł ( k.102) , zwrot kosztów dojazdu świadka 100,75zł , łącznie 11.744,04zł .
Powódka była zwolniona z kosztów sądowych w całości – k. 20.
Zgodnie zart. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie sąd orzeka o poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatkach.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.