Sąd Okręgowy w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 36/16
Data wyroku: 2018-11-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bożena Chłopecka

Sygn. akt I C 36/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 listopada 2018 roku
Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Bożena Chłopecka
Protokolant:  Katarzyna Stosio
po rozpoznaniu w dniu 25 października 2018 roku w Warszawie na rozprawie
sprawy z powództwaM. B.iM. B.
przeciwko(...) W.
o zapłatę

I
oddala powództwo,

II
ustala, że powodowie solidarnie ponoszą w całości koszty postępowania, z tym, że ich szczegółowe rozliczenie pozostawia referendarzowi sądowemu.

Sygn. akt: IC 36/16

UZASADNIENIE
W pozwie wniesionym w dniu 11 stycznia 2016 roku powodowieM. B.orazM. B.skierowanym przeciwko(...) W.domagali się zasądzenia, na podstawieart. 36 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym(Dz.U. 2012, poz. 647 ze zm.) na swoją rzecz kwoty 15.000.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu tj. od dnia 11 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty. Ponadto powodowie domagali się zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów solidarnie kosztów postępowania /pozew k. 2-11/.
Pozwany(...) W.w odpowiedzi na pozew z dnia 13 lipca 2016 roku wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powodów na rzecz(...) W.kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany zakwestionował roszczenia zgłoszone przez powodów, podnosząc iż powodowie nie spełniają przesłanek z roszczenia zart. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym(Dz.U. z 2003 roku Nr 80, poz. 717, ze zm.) zarzucając im brak legitymacji czynnej oraz przesłanek z roszczenia z art. 36 ust. 3 powołanej ustawy w stosunku do następujących nieruchomości objętych księgami wieczystymi:(...),(...),(...),(...). Pozwany zanegował również roszczenia powodów za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej /odpowiedź na pozew k. 124-132/.
Pismem z dnia 11 stycznia 2017 roku powodowie sprecyzowali żądanie dochodzone pozwem i wnieśli o:
- zasądzenie od pozwanego(...) W.na rzecz powodaM. B.kwoty 13.500.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 11 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty;
- zasądzenie od pozwanego(...) W.na rzecz powodaM. B.kwoty 1.500.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 11 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu żądania wskazali, iż powództwo oparte jest naart. 36 ust.1 Ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymz tego względu, że na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego korzystanie z nieruchomości w sposób zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się istotnie ograniczone,co spowodowało wystąpienie szkody w postaci zmniejszenia wartości rynkowej działek gruntu; zaś ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia roszczenia z tego tytułu wnieśli o zasądzenie powyższej kwoty –w oparciu oart. 36 ust. 3w zw. 2art. 37 ust. 1 Ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymz tego względu, że wartość nieruchomości uległa obniżeniu a powodowie dokonali zbycia nieruchomości, co uzasadnia zasądzenie odszkodowania równego obniżeniu wartości nieruchomości /pismo k 174-177/.
W dalszym toku postępowania strony podtrzymywały swoje stanowiska w sprawie /protokół rozprawy k. 420-421/.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 18 stycznia 2000 roku powodowieM. B.orazM. B.dokonali nabycia własnościdziałki ewidencyjnej nr (...)o numerzeKW (...)o pow. 1476 m2orazdziałki ewidencyjnej nr (...)o numerzeKW (...), o pow. 1952m2w obrębie(...), położonych przyul. (...)wW.. Niedługo potem tj. w dniu 2 lutego 2000 roku na podstawie przedwstępnej umowy nabycia nieruchomości uzyskali prawo do nabycia własnościdziałki ewidencyjnej nr (...)o numerzeKW (...)o pow. 444 m2orazdziałki ewidencyjnej nr (...)o numerzeKW (...)o pow. 22469 m2w obrębie(...), położonych przyul. (...)wW.. Na podstawie umowy przedwstępnej z dnia 2 lutego 2000 roku powodowie uiścili w całości cenę sprzedaży nieruchomości i uzyskali nieodwoływalne pełnomocnictwa do zawarcia ostatecznej umowy sprzedaży w przyszłości /dowody:wypis z aktu notarialnego k. 15-18, wypis z aktu notarialnego k. 19-21, akt notarialny k. 137-139 /.
W chwili nabycia przedmiotowych nieruchomości opisane powyżej działki nie były objęte miejscowym polanem zagospodarowania przestrzennego /okoliczności bezsporne/.
Na podstawie umowy użyczenia powodowie przekazali spółce(...)Sp. j. z siedzibą wW.prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Spółka(...)Sp. j. jest spółką osobową, rodzinnie prowadzoną przez powodów, której to powodowie są wspólnikami /

    dowody: okoliczności bezsporne, odpis z rejestru KRS k. 68/.
W dniu 31 stycznia 2005 rokuSpółka (...)wystąpiła o warunki zabudowy dla w. w. nieruchomości. W dniu 29 marca 2005 rokuSpółka (...)uzyskaładecyzję nr (...)o warunkach zabudowy, w oparciu o którą powodowie za pośrednictwem spółki planowali zrealizować na nieruchomościach przedsięwzięcie inwestycyjne określone decyzją. Decyzją tą dopuszczona została możliwość wybudowania budynku o wysokości zabudowy: ,,VII kondygnacji (25 m) z dominantą punktową XI kondygnacji w północno-zachodniej części działki wysokość dominanty-max 35 m /dowód: decyzja k. 22-28/.
W związku z wyżej powołaną decyzją Spółka w dniu 17 marca 2006 roku wystąpiła do pozwanego z wnioskiem o pozwolenie na budowę. W dniu 22 maja 2006 roku pozwany poinformował Spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego. Pomiędzy stronami kilkunastokrotnie dochodziło do wymiany korespondencji, jednak do wydania decyzji pozwalającej powodom budowę ostatecznie nie doszło /dowody: korespondencja k. 201-209, pismo k 241-248/.
W dniu 11 stycznia 2011 roku weszła w życie uchwała Rady(...) W.nr(...)z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie miejscowego zagospodarowania przestrzennego rejonuskrzyżowania ulic (...). Zgodnie z ustaleniami tego planu:
a)działka nr (...)z obrębu(...)znajduje się:
- w części na terenie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, ozn. na rysunku planu symbolem(...),
- w niewielkiej części znajduje się w liniach rozgraniczających drogi lokalne(...),
- w niewielkiej części znajduje się w liniach rozgraniczających ul.(...),
b)działka nr (...)z obrębu(...)znajduje się:
- w części na terenie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, ozn. na rysunku planu symbolem(...),
- w niewielkiej części znajduje się w liniach rozgraniczających drogi lokalne(...),
- w niewielkiej części znajduje się w liniach rozgraniczających ul.(...).
Dla terenów(...)ustalono:
1. przeznaczenie podstawowe: mieszkalnictwo wielorodzinne;
2. przeznaczenie dopuszczalne: zieleń urządzona, usługi z zakresu handlu detalicznego(z wyjątkiem stacji paliw), biur, rzemiosła (z wyjątkiem warsztatów samochodowych),poczty i telekomunikacji wyłącznie w formie lokali usługowych wydzielonych wparterach budynków mieszkalnych, garaże wielopoziomowe;
3. zakazuje się lokalizowania funkcji innych niż określone w pkt. 1 i 2, w szczególnościzakazuje się lokalizowania zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz obiektówobsługi komunikacji takich, jak: stacje paliw, warsztaty samochodowe, stacje obsługipojazdów, myjnie nie dotyczy myjni samochodowych wbudowanych w garaże podziemne zabudowy mieszkaniowej,
4. w zakresie ochrony przed hałasem zalicza się tereny MW do terenów przeznaczonychdo terenów zabudowy mieszkaniowej i zamieszkania zbiorowego,5. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu oraz zasady ochrony i kształtowaniaładu przestrzennego:
-maksymalna intensywność zabudowy dla działki budowlanej = 2,5;-maksymalna wysokość zabudowy 25m, nie więcej niż 7 kondygnacji; ustalenie nie dotyczy istniejących budynków wyższych, dla których utrzymuje się dotychczasową wysokość;-minimalna wysokość zabudowy 3 kondygnacje;
-minimalna powierzchnia terenu biologicznie czynnego dla działki budowlanej 25%; dla działek budowlanych położonych w zasięgu Systemu PrzyrodniczegoW.= 60%;-maksymalna długość elewacji poszczególnych budynków nie więcej niż 60 m od strony(...)ul. (...)i ulicy(...)oraz nie więcej niż 25 m od strony ulicy(...);-linie zabudowy zgodnie z rysunkiem planu oraz wg § 5 ust. 3.
Dla terenów(...)terenów ulic (dróg publicznych) ustalono:
1. przeznaczenie podstawowe: komunikacja kołowa, komunikacja zbiorowa (autobusowa i tramwajowa) oraz komunikacja piesza i rowerowa, zgodnie z ustaleniami ogólnymi i szczegółowymi dla poszczególnych terenów;
2. przeznaczenie dopuszczalne: zieleń urządzona, kioski;
3. zakazuje się lokalizowania: funkcji innych niż określone w pkt. 1 i 2;
4. szerokość w liniach rozgraniczających zgodnie z rysunkiem planu:
-(...);
-(...)
/dowód: uchwała rady(...) W.k. 29-67/.
Na dzień wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonuskrzyżowania ulic (...):
- nieruchomość objętaksięgą wieczystą KW nr (...)(dz. ew. nr(...)z obrębu(...)) stanowiła przedmiot współwłasnościM. B.w udziale wynoszącym 1/5 iM. B.w udziale wynoszącym 4/5,
- nieruchomość objętaksięgą wieczystą KW nr (...)(dz. ew. nr(...)z obrębu(...)) stanowiła przedmiot współwłasnościD. S.w udziale wynoszącym 3/4 iM. S.w udziale wynoszącym 1/4,
- nieruchomość objętaksięgą wieczystą KW nr (...)(dz. ew. nr(...)z obrębu(...)) w udziale wynoszącym 3/4 iM. S.w udziale wynoszącym 1/4,
- nieruchomość objętaksięgą wieczystą KW nr (...)(dz. ew. nr(...)z obrębu(...)) stanowiła przedmiot współwłasnościM. B.w udziale wynoszącym 1/5 iM. B.w udziale wynoszącym 4/5.
W dniu 24 lutego 2016 r.M. B.iM. B.dokonali zniesienia współwłasności nieruchomości objętychksięgami wieczystymi KW nr (...)(dz. ew. nr(...)z obrębu(...)) i KW nr(...)(działka ew. nr(...)z obrębu(...)) w ten sposób, iż obie nieruchomości nabył na wyłączną własnośćM. B.ze spłatą na rzeczM. B.kwoty 10.037.184 zł /

    dowód: umowa zniesienia współwłasności nieruchomości k. 140-142/.
W dniu 8 marca 2016 r.M. B.sprzedał na rzecz(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością(...) spółki komandytowejz siedzibą wW.m.in. nieruchomości objęte księgarni wieczystymi KW nr(...)i KW nr(...)za ceny obejmujące odpowiednio kwoty 6.585.087,53 zł i 8.708.733,64 zł /dowód: umowa sprzedaży z 8. 3. 2016 k. 143-150/.
W dniu 25 kwietnia 2016 r. powodowieM. B.iM. B.złożyli w Urzędzie(...) W.wniosek o ustalenie i zapłatę odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę w związku z wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu skrzyżowaniaS.iS.w odniesieniu do czterech nieruchomości:
- stanowiącej działkę ew. nr(...)z obrębu(...)o powierzchni 1476 m2, dla której prowadzona jestksięga wieczysta o numerze (...),
- stanowiącej działkę ew. nr(...)z obrębu(...)o powierzchni 444 m2, dla której prowadzona jestksięga wieczysta o numerze (...),
- stanowiącej działkę ew. nr(...)z obrębu(...)o powierzchni 2469 m2, dla której prowadzona jestksięga wieczysta o numerze (...),- stanowiącej działkę ew. nr(...)z obrębu(...)o powierzchni 1952 m2, dla której prowadzona jestksięga wieczysta o numerze (...).Wnioskodawcy, powołując się naart. 36 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym(t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 788), wskazali, że plan miejscowy „w sposób znaczący ograniczył możliwości wykorzystania ww. działek w dotychczasowy sposób poprzez znaczne ograniczenie warunków ich zabudowy, w szczególności co do wysokości dominanty na przedmiotowej, w stosunku do decyzji o warunkach zabudowy z dnia 29 marca 2005 roku nr(...)”. Wnioskodawcy podnieśli, że na podstawie powołanej decyzji byli uprawnieni do wybudowania budynku wielorodzinnego o wysokości zabudowy: „VII kondygnacji (25m) z dominantą punktową XI kond. w północno-zachodniej części działki wysokość dominanty max. 35m”. Wejście planu w życie, zdaniem wnioskodawców, ograniczyło możliwość zabudowy wymienionych nieruchomości w dotychczasowy sposób, co przełożyło się na spadek ich wartości./

    dowody: wniosek k. 134-136/.
Stan faktyczny ustalony przez Sąd oparty został przede wszystkim o dowody z dokumentów zawartych w aktach niniejszej sprawy, których autentyczność nie była przez strony kwestionowana.
Dowody z dokumentów - w przeważającej mierze decyzje administracyjne, odpisy aktów notarialnych korzystając z materialnej mocy dowodowej wynikającej z treściart. 244 k.p.c., stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone.
Ponadto Sąd przeprowadził dowody z przesłuchania świadków i powodów w charakterze strony oraz dopuścił dowód z opinii biegłego. Sąd uznał, że opinia biegłego do spraw wyceny nieruchomościA. K.została sporządzona przez osobę posiadającą fachową wiedzę i doświadczenie. Jednak zarówno dowody z przesłuchania świadków jak i dowód z opinii biegłego Sąd uznał za nieprzydatne do merytorycznego rozstrzygnięcia.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Powództwo podlegało oddaleniu w całości.
Jako podstawę dochodzonego żądania powodowie wskazaliart. 36 ust. 1 i art. 36.ust.3 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymw stosunku do następujących nieruchomości objętych księgami wieczystymi:(...),(...),(...),(...)położonymi przyul. (...)wW.w rejonieskrzyżowania ulic (...).
Na wstępie należy podnieść, iż podmiotem uprawnionym do dochodzenia roszczenia zart. 36 ust. 1powołanej powyżej ustawy jest wyłącznie właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości, który nie może korzystać z nieruchomości lub z jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem na skutek uchwalenia bądź zmiany planu zagospodarowania przestrzennego. Roszczenie zaś zart. 36 ust. 3wspomnianej ustawy przysługuje właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości, której wartość uległa obniżeniu na skutek uchwalenia bądź zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a ten właściciel (użytkownik wieczysty) sprzedał tę nieruchomość i nie skorzystał z roszczenia zart. 36 ust. 1 u.p.z.p.
Brzmienie powyżej powołanych przepisów uzasadnia przyjęcie, iż roszczenia z art. 36 ust. 1 i art. 36 ust. 3 przysługują wyłącznie podmiotom, które były właścicielami (użytkownikami wieczystymi) w dacie wejścia w życie uchwały rady gminy, na mocy której uchwalono bądź zmieniono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Przenosząc treść powołanych przepisów na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż w dniu 11 stycznia 2011 roku tj. w dniu wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonuskrzyżowania ulic (...)żaden z powodów nie był właścicielem nieruchomości objętychksięgami wieczystymi (...)(działka nr (...)z obrębu(...)) i(...)(działka nr (...)z obrębu(...)). Należy przy tym wskazać, że zawarcie przez powodów przedwstępnej umowy sprzedaży opisanych powyżej nieruchomości z dnia 2 lutego 2000 roku nie doprowadziło do nabycia przez nich prawa własności tych nieruchomości do dnia wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a tym nie mogą oni dochodzić roszczeń zart. 36 ust. 1 i art. 36 ust. 3 u.p.z.p.odnośniedziałek oznaczonych nr (...).
Odnośniedziałek nr (...)(oznaczonej KW nr(...)) oraz nr 8 (oznaczonej KW nr(...)) należy wskazać, iż żaden z powodów nie był już właścicielem przedmiotowych działek w dacie wystąpienia do pozwanego(...) W.z żądaniem zapłaty odszkodowania tj. w dniu 26 kwietnia 2016 roku. Należy bowiem wskazać, iż w dniu 8 marca 2016 roku powódM. B.sprzedał na rzecz(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością(...)sp. k. z siedzibą wW.działki nr (...)z obrębu(...). Okoliczność ta potwierdza brak legitymacji czynnej powodów oraz wpływa na zasadność dochodzenia przez nich roszczenia zart. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 roku.
Jakkolwiek roszczenia powodów oparte na postawieart. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymsą bezzasadne wobec braku legitymacji procesowej czynnej do wszystkich działek, zaś na podstawieart. 36 ust. 3odnośniedziałki (...), należy wskazać, iż roszczenia oparte na art. 36 ust. 3 powołanej ustawy odnośniedziałek (...)również nie zasługują na uwzględnienie, ale z innych przyczyn. Mając na uwadze treśćart. 37 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymroszczenia z art. 36 ust. 3 powołanej ustawy należy zgłaszać w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące. Dla powodów pięcioletni termin do dochodzenia roszczeń związanych z wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonuskrzyżowania ulic (...)upłynął w dniu 11 stycznia 2016 roku. Do tej daty powodowie jako właścicieledziałek (...)nie złożyli wniosku o przyznanie im odszkodowania za spadek wartości nieruchomości na skutek wejścia w życie tego planu miejscowego z uwagi na zbycie nieruchomości w dniu 8 marca 2016 roku. Wniosek taki wpłynął dopiero do pozwanego w dniu 26 kwietnia 2016 roku.
Poddając ocenie żądania zgłoszone przez powodów należy wskazać, zgodnie z linią orzeczniczą judykatury, iż przesłanką dochodzenia roszczenia zart. 36 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymjest także tożsamość osoby właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości w dacie uchwalenia (zmiany) planu miejscowego i w dacie wystąpienia o odszkodowanie (por. wyrok SN z 23.04.2009, w sprawie IV CSK 508/08, wyrok SN z 20.09.2015 w sprawie II CSK 653/14). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że o takiej tożsamości nie można mówić w stosunku do którejkolwiek z nieruchomości objętych żądaniem pozwu.
Wobec stwierdzenia braku legitymacji powodów jednocześnie w przypadku roszczenia dochodzonego na podstawieart. 36 ust. 1, jak i na podstawieart. 36 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymwskazać należy, że przeprowadzone w sprawie dowody z przesłuchania świadków oraz dowodu z opinii biegłego nie miały dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotnego znaczenia.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.ustalając, że powodowie jako przegrywający proces, w całości ponoszą solidarnie koszty procesu i na podstawieart. 108 § 1 zdanie drugie k.p.c.pozostawiając szczegółowe ich wyliczenie referendarzowi sądowemu (pkt II wyroku).