Sąd Okręgowy w Łodzi
X Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: X GC 90/14
Data wyroku: 2018-09-14 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: SSO R. Maciejewski
Słowa kluczowe: Umowa o roboty budowlane
Podstawa prawna: art. 647 ^1^§5 KC

UZASADNIENIE
Pozwem wniesionym 12 lutego 2914 r .powódW. K.zażądał zasą­dzenia od pozwanej(...) Spółki z o.o.wP.kwoty 110 000 zł wraz ze określonymi odsetkami i zwrotem kosztów procesu wg norm przepisanych(pozew k. 2-14).
W odpowiedzi na pozewP.iP. Z.spółka z ograniczoną odpowie­dzialnością z siedzibą wP.wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasą­dzenie od powoda zwrotu kosztów procesu wg norm przepisanych(odpowiedź na pozew k. 174-185).
Pismem z 21 sierpnia 2014 r. powód dokonał rozszerzenia powództwa w ten sposób, że zażądał zasądzenia od pozwanej łącznie kwoty 981 138,92 zł tytułem roszcze­nia głównego, w tym kwotę: 548 376,81 zł wraz z ustawowymi odsetkami ustawowymi od 19 lutego 2010 r. (jako zapłaty – na podstawieart. 6471k.c.zobowiązania zaspółkę (...)), 80 242,11 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 17 lutego 2011 r. (tytułem zapłaty za roboty dodatkowe zlecone powodowi przezspółkę (...)), kwoty 150 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 17 lutego 2011 r. (tytułem odszkodowania za szkodę wynikłą z niezapełnienia przez pozwaną, mimo takiego obowiązku, frontu robót) oraz kwoty 202 520 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 13 maja 2012 r. Ostatnie z roszczeń wynikało z nabytej przez powoda wierzytelności wobec pozwanej zasądzonego na rzecz osoby trzeciej wyrokiem na podstawieart. 6471k.c., a związanego z przedmiotową umową i niezapłaceniem cedentce przezspółkę (...)(pismo procesowe powoda, k. 254-259).
Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa także w rozszerzonej części.
Wyrokiem wstępnym i zarazem częściowym z 30 września 2015 roku SądO.­gowy wŁ.uznał za usprawiedliwione co do zasady roszczeniaW. K.:

a
w zakresie wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych na podstawie umowy zawartej z(...) Spółką z o.o.wL.w dniu 29 września 2009 r.,

b
w zakresie wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych na podstawie umowy zawartej przezPrzedsiębiorstwo (...) Spółkę z o.o.wW.z(...) Spółką z o.o.wL.w dniu 29 września 2009 r., nabytego w drodze umowy cesji wierzytelności z dnia 10 lipca 2014 r.

W punkcie 2. tego wyroku Sąd Okręgowy oddalił powództwo w pozostałej części(wyrok k. 770).
Wyrok ten uprawomocnił się w wyniku oddalenia przez Sąd Apelacyjny wŁ. (...)apelacji obu stron, wyrokiem z 8 czerwca 2016 r. (sygn. akt I ACa 1720/15)(wyrok k. 846).
W dalszym toku postępowania strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska procesowe.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 17 września 2009 r. pozwana jako zamawiający zawarła zespółką (...)jako wykonawcą umowę na wykonanie robót, której przedmiotem było wykona­nie prac budowlanych i instalacyjnych w lokalu położonym na terenie realizowanego centrum handlowo-usługowegoSkwer (...)wI.(§ 1 ust. 1 lit. a umowy)(dowód: umowa z 17 września 2009 r., k. 187 i n.; zeznania świadkaA. J., rozprawa z 27 sierpnia 2014 r.; zeznania świadkaM. L., rozprawa z 27 sierpnia 2014 r.; zeznania świadkaW. W., rozprawa z 27 sierpnia 2014 r.; zeznania świadkaH. W., rozprawa z 27 sierpnia 2014 r.).
W dniu 29 września 2009 r. powódW. K.zawarł zespółką (...)umowę, na mocy której ta ostatnia zleciła mu wykonanie prac budowlanych i montażo­wych na terenie realizowanego centrum handlowo-usługowegoSkwer (...)wI.. Zgodnie z zawartą umową, powód zobowiązany był również do dostar­czenia wszelkich materiałów służących do wykonania zleconych mu robót na swój koszt, w szczególności: wykonania wszystkich ścian wewnętrznych wraz ze wzmocnieniami dla montażu wyposażenia lokalu, wykonania okładzin i malowania wszystkich wewnętrz­nych powierzchni ścian i słupów, wykonania kompletnych sufitów podwieszonych oraz ułożenia wszystkich płytek ściennych i posadzkowych. Za całość objętych umową prac ustalone zostało wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości 599 000 zł netto(dowód: umowa o podwykonawstwo, k. 16 i n.; zeznania świadkaA. J., rozprawa z 27 sierpnia 2014 r.; zeznania świadkaP. D., rozprawa z 27 sierpnia 2014 r.; zeznania świadkaH. R., rozprawa z 10 grudnia 2014 r.).
Nie tylko powód na przedmiotowej budowie występował jako podwykonawcaspółki (...). Takim podwykonawcą była również(...) Spółka z o.o.wW.reprezentowana przezZ. E.. W dniu 29 września 2009 r.spółka (...)zawarła zespółką (...)umowę o podwykonawstwo w zakresie dostawy i montażu instalacji wentylacji mechanicznej. Zgodnie z umową, podwyko­nawca miał dostarczyć wszelkich materiałów na swój koszt, a w szczególności: kanały wentylacyjne, kształtki, izolacje i pełne uzbrojenie z montażem. W umowie zaznaczono, że obowiązek ten nie dotyczy dostawy central wentylacyjnych i instalacji(...)i nagrzewnic. Za wykonanie robót objętych umową ustalone zostało wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości 166 000 zł netto(dowód: kopia umowy z 29.09.2009 r. k. 6-10 akt o sygn. X GCo 99/12 Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto; zeznania świadkaZ. E., rozprawa z 27 sierpnia 2014 r.; zeznania świadkaW. W., rozprawa z 27 sierpnia 2014 r.).
W dniu 17 listopada 2009 r. pozwana orazspółka (...)ograniczyły przedmiot ww. umowy, wyłączając z niego wykonanie kompletnej instalacji elektrycznej(dowód: kopia porozumienia k. 324).
W dniu 6 stycznia 2010 r. pozwana zawarła zespółką (...)porozumienie, w treści którego strony te postanowiły ograniczyć przedmiot umowy o roboty budowlane, wyłączając z niego wykonanie automatyki i uruchomienie central wentylacyjnych oraz wentylatorów, a także zmniejszając wynagrodzenie z uwagi na konieczność korekty sposobu zasilania klap przeciwpożarowych odcinających, umieszczonych w kanałach wentylacyjnych(dowód: kopia porozumienia k. 325-326).
W roku 2009 i 2010, na mocy zawartego porozumienia z pozwaną,spółka (...)nabywała materiały i urządzenia wchodzące w zakres zleconych jej robót, zwra­cając się do pozwanej Spółki o dokonanie zapłaty za te urządzenia bezpośrednio sprze­dawcom, z odliczeniem zapłaconej ceny od umówionego wynagrodzenia ryczałtowego. Zapłata taka, dokonywana przez pozwaną, dotyczyła drzwi na hali sprzedaży i wewnątrzlokalowych, ościeżnic, klamek, wkładek do zamków, okna wewnętrznego, opa­sek drewnianych do okien, drzwi przeciwpożarowych oraz central klimatyzacyjnych wraz z automatyką, agregatów skraplających, nagrzewnicy z osprzętem, krat żaluzjowych(do­wód: kopie pism k. 338, 340, 343, 346, 348, 350, 353, 355, 357 i 359).
Powód wykonał prawidłowo roboty z umowy o podwykonawstwo(dowód: ze­znania świadkaA. J., rozprawa z 27 sierpnia 2014 r.; zeznania świadkaT. W., rozprawa z 27 sierpnia 2014 r.)
Przedmiotowy obiekt został oddany do użytkowania, a otwarty został 18 stycznia 2010 r.(dowód: zeznania świadkaZ. E., rozprawa z 27 sierpnia 2014 r.; zeznania świadkaH. R., rozprawa z 10 grudnia 2014 r.).
Pismem datowanym na 3 lutego 2010 r., nadanym w dniu 6 lutego 2010 r., peł­nomocnik powoda wezwał stronę pozwaną do zapłaty kwoty 730 780 zł, w terminie do 18 lutego 2010 r.(dowód: kopia wezwania do zapłaty wraz z dowodem nadania k. 150-151)
W dniu 30 marca 2010 r. przedstawiciele pozwanej i powoda podpisali protokół odbioru prac wykonanych w ramach naprawy gwarancyjnej(dowód: protokół, k. 88).
Pozwem z 9 marca 2010 r. powód pozwałspółkę (...)o zapłatę kwoty 730 780 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 19 lutego 2010 r. z weksla wystawionego na zabezpieczenie wynagrodzenia z umowy z 29 września 2009 r. Wydanym w tej spra­wie w postępowaniu nakazowym nakazem zapłaty z 22 marca 2010 r. w sprawie o sygn. akt X GNc 137/10, Sąd Okręgowy wŁ. (...)zasądził odspółki (...)na rzecz powoda m.in. powyższą kwotę 730 780 zł tytułem roszczenia głównego wraz z ustawowymi od­setkami od 19 lutego 2010 r. Orzeczenie to w całości zarzutami zaskarżyłaspółka (...). Wyrokiem z 13 października 2011 r. wydanym w sprawie o sygn. akt IV GC 603/10, Sąd Okręgowy w Poznaniu m.in. utrzymał w całości w mocy powyższy nakaz zapłaty. Wyrok ten uprawomocnił się wobec niewniesienia środka zaskarżenia co do istoty(dowód: akta Sądu Okręgowego w Poznaniu o sygn. IX GC 603/10: pozew, k. 2 i n., nakaz zapłaty, k. 81, wyrok, k. 527).
Pozwem z 17 września 2010 rokuPrzedsiębiorstwa (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.zażą­dała zasądzenia odspółki (...)kwoty 202 520 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu pisma wskazano, żespółka (...)zawarła zespółką (...)umowę z 29 września 2009 r. o wykonanie określonych robót na terenie centrum handlowo-usłu­gowegoSkwer (...)wI.(dowód: akta Sądu Okręgowego wŚ. (...)o sygn. VI GC 85/10 – pozew, k. 3 i n.).
Wyrokiem zaocznym z 15 listopada 2010 r., wydanym w sprawie o sygn. akt VI GC 85/10, Sąd Okręgowy wŚ. (...)zasądził odspółki (...)na rzeczP.­(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW., kwotę 202 520 zł wraz z określonymi odsetkami i kosztami procesu. Orzeczenie to jest prawomocne(dowód: wyrok, k. 260; postanowienie wraz z uzasadnieniem, k. 261-262).
10 lipca 2014 r.spółka (...)przelała na powoda wierzytelność o zapłatę powyższej kwoty 202 520 zł wraz z odsetkami od 13 maja 2012 r. przysługującą jej wobec pozwanej na podstawieart. 6471§ 5 k.c.(dowód: przelew k. 263 i n.).
Świadczenie to nie zostało spełnione ani przezspółkę (...), ani pozwaną(okoliczność bezsporna).
Sąd zważył, co następuje:
Rozstrzygnięcie sprawy co do zasady żądań strony powodowej zapadło w wyroku Sądu Okręgowego wŁ. (...)z 30 września 2015 r., który uprawomocnił się i w związku z czym rozpoznając sprawę w zakresie wysokości żądań strony powodowej, Sąd Okręgowy rozstrzygnięciem tym jest związany.
Zgodnie zart. 6471§ 5 k.c.w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy o roboty budowlane oraz umów o podwykonawstwo tych robót, „zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzial­ność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę”.
Zatem pozwany inwestor ponosi wobec powoda orazspółki (...), jako podwykonawców, solidarną z generalnym wykonawcą (spółką (...)) odpowiedzialność za zapłatę podwykonawcom wynagrodzenia.
Strona powodowa wykazała, że umówiona wartość robót zgodnie z umową zespółką (...)z 29.09.2009 r. wynosiła 599 000 zł netto, tj. 730 780 zł brutto (wraz z podatkiem VAT). Strona powodowa wykazała także, że zlecone jej prace wykonała zgodnie z umową.
Strona powodowa wykazała także, że przysługiwała jej wierzytelność nabyta odspółki (...)z tytułu wynagrodzenia za wykonane prace podwykonawcze na rzeczspółki (...), zgodnie z umową z 29.09.2009 r., w wysokości 166 000 zł netto, tj. 202 520 zł brutto.
Strona pozwana nie zdołała wykazać okoliczności przeciwnych, ani też, że wykonane przez ww. podwykonawców prace były wadliwe, skutkujące zmniejszeniem wynagrodzenia bądź szkodą po stronie pozwanej.
Strona pozwana podnosiła jednak, że wynagrodzenie przysługujące powodowi powinno ulec przynajmniej zmniejszeniu z uwagi na poniesiony przez pozwaną koszt materiałów nabytych na mocy porozumienia zespółką (...), zgodnie z którym koszt ten miał być odliczany od ustalonego z wykonawcą wynagrodzenia, a także z uwagi na ograniczenie zakresu robót objętych umową zespółką (...), dokonane w dniu 17.11.2009 r. i 6.01.2010 r.
Jednakże dowody przedstawione przez stronę pozwaną nie wskazują na to, aby materiały nabywane przez nią dotyczyły zakresu prac zleconych powodowi lubspółce (...). W zakresie tych prac nie mieścił się bowiem montaż stolarki okiennej i drzwiowej, krat okiennych, czy urządzeń klimatyzacyjnych. Prace te musiały być zatem wykonywane albo bezpośrednio przez generalnego wykonawcę, albo przez innych podwykonawców. W konsekwencji nie jest uzasadnione zmniejszenie wynagrodzenia powoda lub zbywcy nabytej przez niego wierzytelności o koszt nabytych przez pozwaną materiałów i urządzeń.
Podobnie, zakresu prac wykonanych przez powoda oraz przezspółkę (...)nie dotyczyły ograniczenia zakresu robót, wynikające z porozumień zawartych przez pozwaną zespółką (...)w dniu 17 listopada 2009 r. i 6 stycznia 2010 r.
Z tych też względów, ustalając wartość robót wykonanych przez powoda ispółkę (...), Sąd nie oparł się dowodzie z opinii biegłej z zakresu kosztorysowania robót budowlanych -H. T.. W opinii tej bowiem zastosowano odliczenie wartości materiałów i urządzeń nabytych przez pozwaną zgodnie z porozumieniem zespółką (...). W ramach złożonych wyjaśnień biegła podała jednak, że nie analizowała szczegółowo zakresu robót zleconych i wykonywanych przez powoda ispółkę (...), a opierała się jedynie na złożonych w sprawie fakturach dokumentujących naby­cie materiałów przez pozwaną. Skoro zaś tak, to – w świetle przedstawionych w sprawie umów podwykonawczych - opinia biegłej zawiera zasadniczy błąd polegający na nieuza­sadnionym odliczeniu owych kosztów materiałów po stronie pozwanej, wskutek czego nie mogła zostać powołana jako wiarygodna podstawa dowodowa ustaleń faktycznych sądu.
Podsumowując, odpowiedzialność pozwanej wobec podwykonawców, wynika­jąca z zawartych umów podwykonawczych, ograniczona była kwotą 730 780 zł brutto za prace wykonane przez powoda oraz kwotą 202 520 zł brutto za prace wykonane przezspółkę (...). Bezspornie powód zdołał wyegzekwować odspółki (...)jako powierzającej wykonanie robót kwotę 182 403,19 zł. Zatem do zapłaty przez stronę pozwaną, jako odpowiedzialną solidarnie z generalnym wykonawcą, pozostała kwota 730 780 zł - 182 403,19 zł = 548 376,81 zł + 202 520 zł = 750 896,81 zł. Taka też należ­ność główna zasądzona została w punkcie 1. wyroku.
Odsetki ustawowe za opóźnienie zasądzone zostały zgodnie zart. 481 § 1 i 2 k.c., mając na uwadze, że wezwanie do zapłaty kwoty 730 780 zł, nadane do strony pozwanej w dniu 6 lutego 2010 r., określało termin zapłaty na 18 lutego 2010 r.
W zakresie zaś wierzytelności nabytej odspółki (...), termin nalicze­nia odsetek za opóźnienie określony został na dzień następny po doręczeniu stronie pozwanej pisma procesowego powoda z rozszerzeniem powództwa m.in. o tę kwotę.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 100 k.p.c., rozdzielając je stosunkowo między stronami, przyjmując, że powód wygrał sprawę w 76%. Na koszty strony powodowej złożyła się uiszczona opłata od pozwu, opłata za czynności radcy prawnego za obie instancje oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa. Na koszty ponie­sione przez stronę pozwaną złożyła się opłata za czynności radcy prawnego za obie instancje, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz poniesione koszty przeprowadzenia dowodu z opinii biegłej.
W zakresie nieuiszczonych kosztów sądowych, tj. nieuiszczonej opłaty od rozszerzonego powództwa w kwocie 43 557 zł, orzeczono na podstawie art. 113 u.k.s. w zw. zart. 100 k.p.c., rozdzielając je stosunkowo między stronami, w stosunku 24/76%.

ZARZĄDZENIE
doręczyć odpis wyroku z uzasadnieniem pełnomocnikom obu stron.