Sąd Okręgowy w Szczecinie
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII GC 324/17
Data wyroku: 2018-02-26 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON

Sygn. akt VIII GC 324/17

UZASADNIENIE
Powód Skarb Państwa – Starosta(...)wniósł przeciwko(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.powództwo o zapłatę 79.636,37 zł wraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 kwietnia 2017 r. oraz zwrot kosztów procesu.
W uzasadnieniu wskazał, że pozwana uiściła opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego za lata 2014, 2015 i 2016 jedynie częściowo. Powód wzywał pozwaną do dobrowolnego spełnienia świadczenia w postaci brakujących kwot, przy czym wezwanie okazało się nieskuteczne. Powód podkreślił przy tym, że pozwany pozostawał użytkownikiem wieczystym w okresie od 9 maja 2014 r. do 7 kwietnia 2016 r. i za ten okres obciąża go obowiązek zapłaty opłaty rocznej.
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jaj rzecz kosztów procesu.
W uzasadnieniu wskazywała na niezasadność roszczenia podnosząc, że w razie zbycia użytkowania wieczystego w trakcie danego roku kalendarzowego, obowiązek wniesienia zapłaty rocznej za wspomniany rok nie może obciążać już nabywcy tego prawa, a zbywca dalej zobowiązany jest do wniesienia całości tejże opłaty. Z tego powodu wywodziła, iż roszczenie jest nieuzasadnione.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 6 maja 2014 r.(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwB., przed notariuszemW. Z.nabyła od(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.prawo użytkowania wieczystego działki gruntu oraz prawo własności budynków, położonychP., gminaR., określonych wksiędze wieczystej KW (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gryficach.
W dziale II księgi wieczystej jako użytkownika wieczystego i właściciela stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności budynków w miejscespółki (...)wpisanospółkę (...).
W dniu 4 kwietnia 2016 r.(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwB., przed notariuszemD. B.przeniosła prawo użytkowania wieczystego wyżej wymienionej działki gruntu oraz prawo własności budynków na(...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnościąwW..
Właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa, zaś opłata roczna za użytkowanie wieczyste nieruchomości w spornym okresie wynosiła 86.935 zł

Niesporne, a nadto dowód:

- Wypis z aktu notarialnego z 6 maja 2014 r., k. 63-66;
- fotokopia postanowienia z 13 listopada 2015 r, k. 72-73;
- fotokopia postanowienia z 23 sierpnia 2016 r. k. 74-77;
- pismo z 10 maja 2016 r. wraz z dowodem doręczenia, k. 78-79;
- wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej wraz z dowodem nadania, k 81-82;
- sprzeciw(...) S.A.k, 83-84;
- odpis aktu notarialnego z 4 kwietnia 2016 r. k. 67-71;
Wniosek o wpisspółki (...)jako użytkownika wieczystego działki wpłynął 9 maja 2014 r. zaś wpisu dokonano 30 marca 2016 r.
Wniosek o wpisspółki (...)jako użytkownika wieczystego działki wpłynął 7 kwietnia 2017 r., zaś wpisu dokonano 10 maja 2016 r.

Niesporne, a nadto dowód:

- Odpis zupełnyksięgi wieczystej (...)k. 18-62.
- zawiadomienie z 6 listopada 2017 r. (k.113-118);
Pozwana nie uiściła wszystkich należnych powodowi kwot z tytułu użytkowania wieczystego. Powód wzywał pozwaną do zapłaty zaległych kwot. Opłaty częściowo były również uiszczane przezspółkę (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnościąwobec sporu jaki powstał pomiędzy tą spółką aspółką (...)co do tego, komu przysługuje prawo wieczystego użytkowania.

Niesporne, a nadto dowód: historia rachunkuspółki (...)k. 126 – 135, pismo z dnia 8 grudnia 2015 roku – k. 141, pismo z dnia 10 lutego 2016 roku k. 142, pismo z dnia 22 lutego 2016 roku k. 143.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo okazało się w całości zasadne.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że niniejszy spór sprowadzał się w istocie do rozstrzygnięcia wyłącznie sporu prawnego powstałego na gruncie rozumieniaart. 71 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami(Dz.U. Nr 115, poz. 741 ze zm.) Stan faktyczny, w całości ustalony za pomocą złożonych przez strony, niekwestionowanych dokumentów, był niesporny.
Zaznaczenia wymaga, że strony w procesie różniły się w ocenie, co do ustalenia kogo obciąża opłata roczna za użytkowanie wieczyste w sytuacji gdy nastąpi zmiana użytkownika wieczystego w wyniku przeniesienia prawa użytkowania wieczystego. Powód twierdził bowiem, że opłata obciąża zbywcę i nabywcę prawa użytkowania wieczystego proporcjonalnie do czasu jego trwania w ciągu roku, zaś pozwana wskazywała, że obciąża ona wyłącznie podmiot, który na dzień 1 stycznia danego roku był użytkownikiem wieczystym.
W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd przychylił się do stanowiska powoda, uznając jednocześnie twierdzenia pozwanej za pozbawione podstaw. Wskazać należy, że zgodnie z treściąart. 238 k.c.użytkownik wieczysty przez czas trwania swojego prawa uiszcza opłatę roczną. Jednocześnie, kwestię tę precyzujeart. 71 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia zasadności roszczeń powoda ma przy tym treśćart. 71w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 1509), który to stan prawny znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Obecnie bowiem, po nowelizacji, dodano do powyższego przepisu ust. 7, który stanowi, że w przypadku gdy nastąpiła zmiana użytkownika wieczystego w wyniku przeniesienia prawa użytkowania wieczystego, opłatę roczną pobiera się w całości od osoby będącej użytkownikiem wieczystym nieruchomości w dniu 1 stycznia roku, za który obowiązuje opłata.
Sytuacja zatem, w obowiązującym stanie prawnym jest jasna, albowiem ustawodawca wyraźnie wskazał, że opłata roczna obciąża w całości użytkownika wieczystego, który był nim w dniu 1 stycznia danego roku. Odmiennie jednak, w ocenie Sądu, należy interpretować taką sytuację na gruncie uprzednio obowiązującego brzmienia art. 71 przed dodaniem ust. 7.
W tym zakresie wskazać należy, że orzecznictwo sądów powszechnych wyraźnie zaznacza korelację obowiązku zapłaty opłaty rocznej z okresem przysługiwania prawa użytkowania wieczystego danemu podmiotowi w danym roku (por. np. wyrok SN z 25 listopada 2010 r. I CSK 692/09; wyrok SA w Warszawie z 22 listopada 2013 r. I ACa 981/13; wyrok SN z 12 lutego 2014 r. IV CSK 284/13; wyrok SN z 30 września 2015 r. I CSK 760/14; wyrok SA w Warszawie z 9 listopada 2017 r. I ACa 1367/16).
Podstawę prawną świadczenia w postaci opłaty rocznej stanowi umowa o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, a więc ustanie prawa użytkowania wieczystego skutkuje odpadnięciem podstawy prawnej świadczenia opłaty rocznej. Powyższe ma takie znaczenie, że opłata roczna, stanowiąca wynagrodzenie uiszczane właścicielowi przez każdoczesnego użytkownika wieczystego za możliwość korzystania z gruntu z wyłączeniem innych osób, ma charakter świadczenia okresowego i wzajemnego i – jak nazwa wskazuje – należna jest za rok z góry. Niemniej, zgodnie z treściąart. 238 k.c.użytkownik wieczysty uiszcza ją przez czas trwania swego prawa, co w ocenie Sądu oznacza konieczność proporcjonalnego zmniejszenia jej w przypadku wygaśnięcia tego prawa.
Za dopuszczalnością, w przypadku zbycia prawa użytkowania wieczystego w ciągu roku kalendarzowego podziału opłaty rocznej między dotychczasowego i nowego użytkownika wieczystego, proporcjonalnie do czasu, w którym prawo im przysługiwało, opowiada się też część doktryny (por. A.T. Filipiak w: Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe, wyd. II pod red. A. Kidyby A. oraz E. Bończak-Kucharczyk w: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, wyd. II).
Nie ulega wątpliwości, że stosownie do treści art. 71 ust. 6 ustawy w razie wygaśnięcia użytkowania wieczystego opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego za rok, w którym prawo wygasło, podlega zmniejszeniu proporcjonalnie do czasu trwania użytkowania wieczystego w tym roku, przy czym podobnie, w ocenie Sądu, należy rozumieć sytuację, w której do wygaśnięcia użytkowania wieczystego dochodzi wskutek przeniesienia tego prawa na inny podmiot (por. treść uzasadnienia wyroku SN z 25 listopada 2010 r. I CSK 692/09).
Z powyższych przyczyn, jakkolwiek opłatę roczną należy traktować całościowo, to brak jest podstaw do odmowy jej realnego charakteru, a więc uznania jej podzielności. Należy traktować ją jako obciążającą każdego nabywcę prawa użytkowania wieczystego w okresie roku kalendarzowego w odpowiednim stosunku.
Obecnie, przez dodanie ust. 7 doart. 71 ustawy o gospodarce nieruchomościami, obowiązek zapłaty rocznej został nałożony wyłącznie na użytkownika wieczystego, który był nim 1 stycznia danego roku. Miało to na celu uregulowanie sposobu rozliczania opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego w przypadkach, gdy w trakcie roku kalendarzowego następuje zmiana użytkownika wieczystego w wyniku zawarcia umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego bądź w efekcie innych czynności lub postępowań, np. sądowych. W stanie prawnym przed nowelizacją nie istniały bowiem regulacje określające zasady rozliczeń bądź zwrotu części opłaty za niewykorzystaną część roku. Przepis wprowadza zasadę, że opłatę roczną wnosi w całości osoba będąca użytkownikiem wieczystym nieruchomości w dniu 1 stycznia roku, za który opłata obowiązuje, zaś sposób wzajemnych rozliczeń strony będą mogły określić w umowie przeniesienia prawa użytkowania wieczystego w ramach swobody umów bądź w przypadku zmiany użytkowania wieczystego na mocy wyroku sądu, sposób rozliczeń miedzy dotychczasowym a aktualnym użytkownikiem wieczystym może ustalić sąd (por. treść uzasadnienia do ustawy zmieniającej z 20 lipca 2017 r.).
Z powyższego wywieść można, że sam ustawodawca przyznaje, iż kwestia rozliczania opłaty za część roku nie była do tego momentu uregulowana, a co za tym idzie, nie można przyjąć argumentacji pozwanej w przedmiocie istnienia wcześniej swoistej luki prawnej. Wskazać również należy, iż to, że regulacja ta została wprowadzona mocą przepisuart. 71 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie oznacza, że przepis ten może mieć zastosowanie do opłat rocznych wymagalnych przed wprowadzeniem nowego przepisu. W ocenie Sądu nowa regulacja ma zastosowanie wyłącznie do opłat rocznych, które staną się wymagalne po wyjściu w życie omawianej regulacji prawnej.
Podsumowując zatem, w okolicznościach niniejszej sprawy istotny pozostawał czas, w którym pozwana była faktycznie użytkownikiem wieczystym gruntu należącego do powoda. Przy tym należy wskazać, że skoro początek okresu, za który należy wnosić opłatę roczną zależy od daty zawarcia umowy o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, zaś fakt wymaga wpisu do księgi wieczystej, który jest wpisem konstytutywnym, to za datę, od której uzależniony jest obowiązek wnoszenia opłat rocznych przyjąć należy chwilę złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej (z zastrzeżeniem, że został on dokonany). Skoro zatem wniosek o wpis pozwanej jako użytkownika wieczystego nastąpiło na wniosek złożony 9 maja 2014 r., zaś wniosek o wpis podmiotu, któremu zbyła ona użytkowanie wieczyste złożono 7 kwietnia 2016 r., to za ten czasokres obowiązana jest ona uiszczać opłatę roczną, co jednocześnie statuuje zasadność powództwa w całości.
Na marginesie już tylko dodać należy, iż pozwana pomimo, iż w całym roku 2015 pozostawała wieczystym użytkowaniem to i tak nie uiściła całego zobowiązania z tytułu opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie.
Konsekwencją uznania roszczenia strony powodowej jest rozstrzygnięcie o kosztach na podstawieart. 98 k.p.c.Suma kosztów powódki wyniosła 5400 zł tytułem wynagrodzenia reprezentującego powódkę adwokata, ustalone zgodnie z§2 pkt 6w zw. z §15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015, poz. 1800 ze zm.).
Nadto powód był zwolniony od opłaty sądowej, toteż na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, stosując zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, należało nieuiszczoną opłatą sądową obciążyć pozwaną spółkę.
Sygn. akt VIII GC 324/17

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)