Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 55/17
Data wyroku: 2018-05-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION
Sędziowie: Bartosz Kasielski

Sygn. akt I Ns 55/17

POSTANOWIENIE CZĘŚCIOWE
Dnia 24maja 2018 roku
Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi, I Wydział Cywilny, w składzie:
Przewodniczący:S.S.R. Bartosz Kasielski
Protokolant:aplikant aplikacji sędziowskiejP. K.
po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2018 roku w Łodzi
na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. S. (1),A. R.iA. S.
przy udzialeSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wŁ.
o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczeń o odrzuceniu spadku poR. S. (1)iM. S. (1)
postanawia :

1
oddalić wniosekJ. S. (1);

2
oddalić wniosekA. S.;

3
ustalić, żeJ. S. (1)iA. S.ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Sygnatura akt I Ns 55/17

Uzasadnienie postanowienia częściowego z dnia 24 maja 2018 roku
Wnioskiem z dnia 17 stycznia 2017 rokuJ. S. (1),A. S.oraz małoletniaA. R.(reprezentowana przez przedstawiciela ustawowegoJ. S. (1)) wniosły o :

a
zatwierdzenie oświadczeniaJ. S. (1)o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poR. S. (1), zmarłej w dniu 1 lipca 2013 roku, ostatnio stale zamieszkałej wŁ., i przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu tego spadku;

b
zatwierdzenie oświadczeniaJ. S. (1)o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia w imieniu i na rzecz małoletniej córkiA. R.o odrzuceniu przezA. R.spadku poM. S. (1), zmarłym w dniu 30 listopada 2014 roku, ostatnio stale zamieszkałym wŁ., i przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu tego spadku;

c
zatwierdzenie oświadczeńA. S.o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poR. S. (1), zmarłej w dniu 1 lipca 2013 roku, ostatnio stale zamieszkałej wŁ., a takżeM. S. (1), zmarłym w dniu 30 listopada 2014 roku, ostatnio stale zamieszkałym wŁ., i przyjęcie oświadczeń o odrzuceniu spadku po wskazanych osobach.

(wniosek k.2–5)
Pismami procesowymi z dnia 6 lipca 2017, 21 listopada 2017 roku oraz 7 lutego 2018 roku wnioskodawczynie zmodyfikowały wniosek, wnosząc ostatecznie o przyjęcie oświadczeń o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczeń o odrzuceniu spadku, zatwierdzenie tych oświadczeń oraz przyjęcie i zatwierdzenie oświadczeń o odrzuceniu spadku poR. S. (1)iM. S. (1).

(pismo procesowe z dnia 6 lipca 2017 roku k.45–47, pismo procesowe z dnia 21 listopada 2017 roku k.42–45, pismo procesowe z dnia 6 lutego 2018 roku k.51–52)
Postanowieniem z dnia 9 marca 2018 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi zawiesił postępowanie w sprawie jedynie z wnioskuA. R.do zakończenia postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Pabianicach w sprawie o sygn. akt III Nsm 133/18 (w przedmiocie wyrażenia zgody na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd majątkiem małoletniejA. R.).

(postanowienie – k.60)
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
R. S. (2) z domu F.zmarła w dniu 1 lipca 2013 roku weW.. Pozostawiła po sobie mężaM. S. (1)oraz córkęA. S..
M. S. (1)zmarł w dniu 30 listopada 2014 roku wŁ.jako wdowiec. Pozostawił po sobie córkęA. S..
R. S. (1)iM. S. (1)posiadali również syna –J. S. (2), który zmarł w dniu 26 maja 1989 roku i pozostawił po sobie córkę –J. S. (1).
J. S. (1)posiada jedno małoletnie dziecko –A. R..

(kserokopia odpisu skróconego aktu zgonuM. S. (1)k.11, kserokopia odpisu skróconego aktu zgonuJ. S. (2)k.12, kserokopia odpisu skróconego aktu urodzeniaA. S.k.8, , kserokopia odpisu skróconego aktu urodzeniaJ. S. (1)k.11, kserokopia odpisu skróconego aktu zgonuR. S. (1)k.12, kserokopia odpisu skróconego aktu urodzeniaA. R.k.16)

Wnioskiem z dnia 23 marca 2015 rokuA. S.wystąpiła o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie ustawy poR. S. (1)orazM. S. (1)jako jedynych spadkobierców wskazując siebie orazJ. S. (1). Postępowanie w tej sprawie toczyło się przed Sądem Rejonowym dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi pod sygnaturą akt II Ns 918/15.
W toku rozprawy z dnia 12 maja 2015 rokuJ. S. (1)złożyła oświadczenie, jako spadkobierca ustawowy, o odrzuceniu spadku poM. S. (1). Obecna na rozprawieA. S.oświadczyła, iż nie będzie w tym dniu składać oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku po zmarłym.
W toku rozprawy z dnia 9 stycznia 2017 rokuJ. S. (1)wskazała, że w tym dniu powzięła wiedzę o długach obciążających masę spadkową pozostałą poR. S. (1), zamierza wystąpić z wnioskiem o zatwierdzenie uchylenia się przez nią od skutków niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłej.

(wniosek o stwierdzenie nabycia spadku k.29, odpis protokołu z rozprawy w sprawie II Ns 918/15 z dnia 12 maja 2015 roku k.23
         – 
24, odpis protokołu z rozprawy w sprawie II Ns 918/15 z dnia 9 stycznia 2017 roku k.17
         – 
18)

Postanowieniem częściowym z dnia 9 stycznia 2017 roku w sprawie o sygnaturze akt II Ns 918/15 Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi stwierdził, że spadek poM. S. (1)na podstawie ustawy nabyłaA. S.orazA. R.po ½ części – każda z dobrodziejstwem inwentarza.

(postanowienie z dnia 9 stycznia 2017 roku k.19)

Postanowieniem z dnia 16 lutego 2017 roku w sprawie o sygnaturze akt II Ns 918/15 Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi umorzył postępowanie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku poR. S. (1)z uwagi na skuteczne cofnięcie wniosku w tym zakresie.

(postanowienie z dnia 16 lutego 2017 roku k.23)

A. S.nie mieszkała ze swoimi rodzicami co najmniej od 2008 roku. Utrzymywała z nimi kontakt, przy czym nie rozmawiała o ich sytuacji finansowej.R. S. (1)iM. S. (1)w ostatnich latach życia utrzymywali się z niskich emerytur oraz zamieszkiwali w mieszkaniu przyul. (...)wŁ..M. S. (1)zaciągał pożyczki na leki
A. S.była obecna na pogrzebie swojej matki, jednakże nie rozmawiała wówczas zM. S. (1)na tematy dotyczące finansów. Na pół roku przed swoją śmierciąM. S. (1)zamieszkał uA. S.. Mężczyzna nadal opłacał rachunki za lokal mieszkalnym przyulicy (...), który nie był w tym czasie zasiedlony.A. S.sporadycznie jeździła naulicy (...)odebrać korespondencję, ale nie wchodziła do mieszkania.
Po śmierci ojcaA. S.nie interesowała się zarówno stanem długów jak i aktywów po zmarłych rodzicach. Kobieta nie ustalała w siedzibieSpółdzielni Mieszkaniowej (...)z siedzibą wŁ.stanu zadłużenia lokalu, nie sprawdzała również korespondencji kierowanej do rodziców za ich życia, czy też dokumentów pozostałych w ich mieszkaniu przyulicy (...), pomimo że już w maju 2015 roku domyślała się, żeR. S. (1)iM. S. (1)mogli posiadać dług wobec Spółdzielni, a jeszcze w trakcie wspólnego zamieszkiwania z jej ojcem dostrzegała problemy z terminowym regulowaniem opłat związanych z lokalem mieszkalnym.
A. S.dysponowała kluczami do lokalu mieszkalnego przyulicy (...), przy czym po raz pierwszy udała się do niego po śmierci rodziców dopiero w styczniu 2017 roku. Wtedy też znalazła pozostawione w szafce i gablotce dokumenty, z których treść potwierdzała liczne zadłużeniaR. S. (1)iM. S. (1), w tym prowadzone przeciwko nim postępowania egzekucyjne. Tego samego dnia kobieta sprawdziła również skrzynkę pocztową, w której pozostawione były dalsze dokumenty kierowane do zmarłych przez ich wierzycieli.

(dowód z przesłuchaniaA. S.protokół rozprawy z dnia 6 lipca 2017 roku 00:12:52-00:46:24 k.53
         – 
55)

J. S. (1)pozostawała w kontakcie telefonicznym ze swoimi dziadkami. Nie odwiedzała ich i nie rozmawiała o sprawach finansowych.
Po śmierciR. S. (1)iM. S. (1)kobieta nie była obecna w ich mieszkaniu przyulicy (...)wŁ.. Odrzucenie spadku poM. S. (1)w maju 2015 roku było skutkiem powzięcia wiedzy o zadłużeniu wSpółdzielni Mieszkaniowej (...)z siedzibą wŁ., przy czym do jej siedziby kobieta udała się dopiero w styczniu 2017 roku.
J. S. (1)nie interesowała się wcześniej ewentualnym zadłużeniem pozostałym po jej dziadkach, nie poruszała tej kwestii w rozmowach zA. S., nie próbowała również udać się do mieszkania swych dziadków po ich śmierci.

(dowód z przesłuchaniaJ. S. (1)protokół rozprawy z dnia 6 lipca 2017 roku 00:46:24-01:06:51 k.55
         – 
56)

J. S. (1)orazA. S.pozostawały w stałym kontakcie od 2015 roku. Wcześniej ich relacje były sporadyczne i ograniczały się do okazjonalnych spotkań (m.in. wspólny udział w pogrzebachR. S. (1)iM. S. (1)), czy też rozmów telefonicznych. W taki właśnie sposóbA. S.informowałaJ. S. (1)m.in. o śmierciR. S. (1)iM. S. (2)oraz złożeniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych.

(dowód z przesłuchaniaA. S.protokół rozprawy z dnia 6 lipca 2017 roku 00:26:39-00:28:13 k.54, dowód z przesłuchaniaJ. S. (1)protokół rozprawy z dnia 6 lipca 2017 roku 00:48:24-00:51:02 k.55)

ZadłużenieR. S. (1)iM. S. (1)wynosi łącznie około 150.000 złotych, w tym około 10.000 – 15.000 złotych w stosunku doSpółdzielni Mieszkaniowej (...)z siedzibą wŁ., o czymJ. S. (1)iA. S.dowiedziały się w styczniu 2017 roku.

(dowód z przesłuchaniaA. S.protokół rozprawy z dnia 6 lipca 2017 roku 00:12:52-00:46:24 k.53
         – 
55, dowód z przesłuchaniaJ. S. (1)protokół rozprawy z dnia 6 lipca 2017 roku 00:12:52-00:46:24 k.53
         – 
55, wezwanie do zapłaty z dnia 25 stycznia 2017 roku k.62, wezwanie do zapłaty z dnia 25 stycznia 2017 roku k.61, wezwanie do zapłaty z dnia 25 stycznia 2017 roku k.63)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dowodu z przesłuchaniaA. S.iJ. S. (1), a także dowodów z kserokopii dokumentów, których oryginały zgromadzone zostały w aktach sprawy o sygnaturze II Ns 918/15 – akty stany cywilnego, wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, protokoły rozprawy z dnia 12 maja 2015 roku i 9 stycznia 2017 roku oraz postanowienia z dnia 9 stycznia 2017 roku oraz 16 lutego 2017 roku.
Zeznania wnioskodawczyń Sąd uznał co do zasady za wiarygodne. Zauważalne drobne rozbieżności co do okoliczności niemających wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy (m.in. dokładna data dowiedzenia się o stanie zadłużenia spadkodawców, czy propozycje wspólnego udania się do mieszania zmarłych) nie deprecjonowały pozostałej części depozycji, które w zasadniczych kwestiach były koherentne, logiczne i rzeczowe.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
WniosekA. S.iJ. S. (1)nie zasługiwał na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że wyczerpanie postępowania dowodowego w zakresie wnioskuA. S.iJ. S. (1)pozwalało na wydanie postępowania częściowego (art. 317 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.) w stosunku do obu wnioskodawczyń. Podjęcie tego typu rozstrzygnięcia pozostawało uzasadnione również z uwagi na zawieszenie niniejszego postępowania wobec małoletniejA. R.. W tak ukształtowanych okolicznościach proceduralnych wstrzymanie wydania orzeczenia kończącego sprawę w instancji względemA. S.iJ. S. (1)do czasu podjęcia postępowania w sprawie z wniosku małoletniej nie znajdowało racjonalnych argumentów, tym bardziej, że sprawa każdego z wnioskodawców mogła być przedmiotem odrębnego postępowania sądowego tzn. rozstrzygnięcie każdego z wniosków nie było uzależnione od siebie w żadnym zakresie.
M.prawną podstawę wniosku w niniejszej sprawie stanowiłart. 1019 k.c., zgodnie z którym jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby lub z tych przyczyn nie zostało w ogóle złożone, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli, z tym że uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem, a spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.
Wskazać także należy, że zgodnie zart. 84 § 1 zd. 1 oraz § 2 k.c.w razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Można jednakże powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).
W literaturze i orzecznictwie powszechnie przyjmuje się przy tym, iż podstawę uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może stanowić błąd prawnie doniosły (art. 1019 § 2w zw. zart. 84 § 1 zdanie pierwsze i § 2 k.c.). Błędem takim nie jest nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego. O błędzie co do przedmiotu spadku można mówić wtedy, gdy brak wiedzy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego nie jest wynikiem braku staranności spadkobiercy, czy też, mówiąc inaczej, jest on usprawiedliwiony okolicznościami sprawy. Poprzestanie na pozbawionym konkretnych podstaw przypuszczeniu, dotyczącym stanu majątku spadkowego, nie może być uznane za błąd istotny, lecz za lekkomyślność, która nie stanowi podstawy uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia (niezłożenia oświadczenia) woli na podstawie przepisów o wadach oświadczenia woli (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2005 roku, IV CK 799/04, OSNC 2006/5/94, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2017 roku, IV CSK 28/17, Lex nr 2439125, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2016 roku, III CSK 210/15, Lex nr 2030466, Gudowski Jacek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom VI. Spadki, wyd. II, WKP 2017, komentarz do art. 1019).
Stwierdzenie, że spadkobierca nie dołożył należytej staranności powinno być jednak poprzedzone oceną okoliczności konkretnej sprawy i ustaleniem, jakich aktów staranności można było od niego wymagać. Odnosi się to do sprecyzowanych czynności, które faktycznie i prawnie spadkobierca mógłby podjąć, zmierzając do uzyskania koniecznej wiedzy o spadku. W razie niepodjęcia przez spadkobiercę żadnych czynności, wskazane jest określenie, jakich działań, w okolicznościach danej sprawy, prowadzących do pozyskania tej wiedzy można było od niego wymagać, ponieważ doprowadziłyby do uniknięcia błędu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2012 roku, II CSK 172/12, Lex nr 1299156).
Podzielając w pełni przedstawione powyżej poglądy stwierdzić należy, iż wnioskodawczynie nie dokonały aktów należytej staranności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu majątku spadkowego, choć kroki takie były w niniejszych okolicznościach faktycznych możliwe i uzasadnione. Tym samym, choć do stycznia 2017 roku nie miały one pozytywnej świadomości o całkowitej wysokości zadłużenia spadkodawców, ich braku wiedzy w tym przedmiocie nie sposób uznać za błąd istotny w rozumieniuart. 1019 k.c.Stanowił on jedynie wynik nieusprawiedliwionego okolicznościami sprawy braku jakiejkolwiek aktywności ze strony spadkobierców.
ZarównoJ. S. (1), jak iA. S.były obecne na pogrzebachR.iM.małżonkówS.. Tym samym o fakcie ich śmierci (a także byciu spadkobierczyniami ustawowymi jako ich zstępne) wiedziały one w przypadkuR. S. (1)od lipca 2013 roku, zaś w przypadkuM. S. (1)od listopada 2014 roku (odpowiednio 3,5 roku oraz ponad 2 lata przed złożeniem wniosku w niniejszej sprawie). Obie kobiety pozostawały także w kontakcie telefonicznym, a zatem mogły swobodnie komunikować się i wymieniać informacje dotyczące ewentualnych spraw związanych z majątkiem spadkowym. W szczególnościJ. S. (1), jako osoba nie mająca osobistej styczności ze spadkodawcami przed ich śmiercią, dysponowała możliwością uzyskania odA. S.informacji dotyczących sytuacji finansowej swych dziadków, gdyby tylko przejawiała zainteresowanie w tym zakresie.
Po śmierciR. S. (1)żadna z wnioskodawczyń nie podjęła jakichkolwiek kroków mających na celu zweryfikowanie stanu spadku po zmarłej, chociażby w wyniku rozmów z żyjącym jeszcze wtedyM. S. (1). Z dużą dozą prawdopodobieństwa należy przyjąć, że małżonek zmarłej taką wiedzą dysponował, a jeśli nawet nie chciał się nią podzielić to nic nie stało na przeszkodzie, aby udać się do lokalu mieszkalnego przyulicy (...)celem samodzielnego ustalenia tego typu informacji. Nie można przy tym stracić z pola widzenia, żeM. S. (1)zamieszkiwał wspólnie zA. S.przez okres około pół roku przed swoją śmiercią, a kobieta zwróciła uwagę chociażby na kwestię nieterminowego regulowania opłat za mieszkanie, czy zaciągania pożyczek na zakup leków. Zachowanie tego rodzaju wydaje się zupełnie niezrozumiałe, w szczególności w przypadkuA. S., mając na uwadze fakt, iż wiedziała ona o trudnej sytuacji finansowej rodziców w ostatnich latach życia („oni mieli małe emerytury” – k.53, „tata pożyczał pieniądze na leki” – k.53), a jeszcze przed śmiercią ojca powzięła podejrzenia, co do problemów z regulowaniem należności za mieszkanie („ja jak jeszcze tata mieszkał u mnie to widziałam, że mogą być problemy z terminową płatnością opłat na rzecz Spółdzielni” – k.54).
Aktywność taka (ustalenie stanu spadku) nie została podjęta przez spadkobierczynie nie tylko po śmierciR. S. (1), ale również po śmierciM. S. (1). Należy zaznaczyć, że potencjalna wiedza o istnieniu części długów spadkowych (wobec Spółdzielni Mieszkaniowej) dostępna była dla obu wnioskodawczyń i to najpóźniej w dniu 12 maja 2015 roku, a więc dacie odrzucenia spadku poM. S. (1)przezJ. S. (1)(tj. co najmniej na ponad 1,5 roku przed zainicjowaniem niniejszego postępowania). Nie pozostaje w tej mierze wystarczającym uzasadnienie o błędnym przekonaniu, że długi związane z lokalem mieszkalnym ciążyły jedynie na masie spadkowej pozostałej poM. S. (1), gdyż przekonaniu temu nie towarzyszyły jakiekolwiek akty staranności mające na celu zweryfikowanie tego faktu. W tych samych kategoriach należy poczytywać stanowiska o niechęci, strachu, czy obawą przed samodzielnym udaniem się do mieszkania zmarłych po ich śmierci. Taka argumentacja z pewnością nie stanowi wytłumaczenia dla bierności po stronieJ. S. (1)iA. S., które mogłoby wpływać na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, że żadna z wnioskodawczyń nie interesowała się rzeczywistym stanem masy spadkowej, aż do stycznia 2017 roku. Nie sposób zaś stwierdzić, aby w okresie tym (tj. od śmierci spadkodawców) istniały jakiekolwiek przeszkody obiektywnej natury, które uniemożliwiałyby ustalenie wysokości długu w siedzibie Spółdzielni, czy też udanie się do lokalu mieszkalnego przyulicy (...)wŁ.(klucze do niego były cały czas w dyspozycji spadkobierców) i przejrzenie dokumentów pozostawionych przez zmarłych, co niewątpliwie skutkowałoby uzyskaniem wiedzy o istniejących długach znacznie wcześniej niż w styczniu 2017 roku. Ewidentnym potwierdzeniem tej tezy jest przyznany przez wnioskodawczynie fakt, że na skutek sprawdzenia dokumentacji pozostałej w lokalu przyulicy (...), w tym także skrzynki pocztowej, ujawnione zostały dokumenty świadczące o istniejącym zadłużeniu oraz prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych. O ile w przypadku skrzynki pocztowej można powoływać się na jej uszkodzenie (dostępność do korespondencji dla osób trzecich) lub brak należytego doręczenia poszczególnych dokumentów, o tyle skoro w styczniu 2017 roku w gablotce i szafce mieszkania zmarłych pozostawiona była przedmiotowa dokumentacja to oznacza to, że znajdowała się ona tam również najpóźniej w chwili śmierciM. S. (1)tj. w dniu 30 listopada 2014 roku (a więc na ponad 2 lata przed złożeniem wniosku w niniejszej sprawie). Wystarczającym zatem pozostawało udanie się do mieszkaniaR. S. (1)iM. S. (1), czego nie uczyniła zarównoA. S., jak równieżJ. S. (1). Należy zatem wprost uznać, że spadkobiercy nie dochowali podstawowego aktu staranności, który był nie tylko możliwy do zrealizowania, ale również konieczny w świetle towarzyszących okoliczności faktycznych. Tym samym okresu kilkuletniej bierności w ustaleniu składu spadku przez wnioskodawczynie nie sposób uznać za okres pozostawania przez nie w błędzie, o którym dowiedziały się one dopiero w styczniu 2017 roku. W istocie bowiem najzwyczajniej nie interesowały się one kwestią ewentualnych długów spadkowych, co zresztą każda z nich przyznała w toku niniejszego postępowania (A. S.– k.53,J. S. (1)- k.55). Ich zachowanie nie może być uznane za błąd istotny, lecz za lekkomyślność, która nie stanowi podstawy uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia woli na podstawie przepisów o wadach oświadczenia woli.
W tym miejscu koniecznym jest zastrzeżenie, że niezasadna pozostaje prezentowana przez wnioskodawczynie argumentacja zmierzająca do wykazania, że podjęta próba uchylenia się od skutków niezłożenia w terminie oświadczeń o odrzuceniu spadku stanowi jedynie rezultat uzyskania wiedzy o innych długach obciążających majątki spadkowe niż względem Spółdzielni Mieszkaniowej, które miały być przez spadkobierców akceptowane. Przede wszystkim do stycznia 2017 roku zarównoA. S., jak równieżJ. S. (1)nie znały wysokości zaległości związanych z lokalem mieszkalnym przyulicy (...). Co więcej, nie można przyjąć, że każdorazowe uzyskanie przez spadkobiercę informacji o nowym długu obciążającym spadek stanowi istotny błąd co do pasywów masy spadkowej, bez odwołania się do kwestii aktów staranności podejmowanych przez spadkobierców. Należy pamiętać, że instytucja opisana wart. 1019 k.c.to mimo wszystko wyjątek, a nie powszechnie przyjmowana zasada. Wreszcie, zgromadzony materiał dowodowy odzwierciedla brak jakiejkolwiek aktywności spadkobierców, aż do stycznia 2017 roku, a to uniemożliwia uwzględnienie wniosków złożonych przezA. S.iJ. S. (1).
Na marginesie jedynie zaznaczyć należy, iż nie sposób podzielić również i tego argumentu wnioskodawczyń, w którym upatrują one obarczenie ich obowiązkiem spłacenia długu spadkodawców jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Po pierwsze, w niniejszej sprawie nie zachodzą żadnego rodzaju szczególne okoliczności, a niezłożenie przez wnioskodawczynie w terminie oświadczeń o odrzuceniu spadku stanowi jedynie wynik ich rażącej lekkomyślności. Po drugie, ewentualne stwierdzenie sprzeczności z zasadami współżycia społecznego faktu dziedziczenia długów po spadkodawcach musiałoby oznaczać zakwestionowanie instytucji dziedziczenia (sukcesji uniwersalnej) jako takiej. Tego rodzaju próby, wobec dostępności sposobów zabezpieczenia się spadkobierców przed dziedziczeniem ewentualnych pasywów, uznać należy za bezpodstawne. Po trzecie, ewentualny zarzut naruszeniaart. 5 k.c.nie może być przedmiotem niniejszego postępowania. Powszechnie bowiem wyklucza się utożsamianie podstawy prawnej żądania w oparciu o jego treść. Inną kwestią pozostaje jego podniesienie w ewentualnym procesie o zapłatę (skierowanym przez wierzyciela spadkowe względem spadkobierców), niemniej jednak materia ta nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.
O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z treściąart. 520 § 1 k.p.c.