Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1974/17
Data wyroku: 2018-01-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grażyna Łazowska
Słowa kluczowe: Wysokość świadczenia
Podstawa prawna: art 133 ustawy FUS

Sygn. aktVIII U 1974/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 stycznia 2018 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Grażyna Łazowska

Protokolant:

Kamila Niemczyk

po rozpoznaniu w dniu24 stycznia 2018 r. w Gliwicach
sprawyJ. Ś.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
oprzeliczenie świadczenia wstecz
na skutek odwołaniaJ. Ś.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia15 września 2017 r.nr(...)
oddala odwołanie.
(-) SSO Grażyna Łazowska
Sygn. akt VIII U 1974/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 15 września 2017r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.przeliczył emeryturę ubezpieczonegoJ. Ś.(Ś.) od dnia 1 września 2017r., to jest od miesiąca zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie kapitału początkowego.
Ubezpieczony w odwołaniu od decyzji domagał się jej zmiany przez przeliczenie emerytury od dnia 1 czerwca 2013r., a mianowicie od daty podjęcia wypłaty świadczenia.
W uzasadnieniu ubezpieczony podniósł, że wykonując wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 30 marca 2017r. sygn. akt VIII U 33/15 organ rentowy decyzją z dnia 25 maja 2017r. przeliczył emeryturę od dnia 1 czerwca 2013r., jednocześnie błędnie nie przeliczając kapitału początkowego, który przeliczył dopiero na wniosek ubezpieczonego z września 2017r.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Organ rentowy wskazał, że skoro ubezpieczony wniosek o przeliczenie kapitału początkowego złożył dopiero w dniu7 września 2017r., to zgodnie z art.133 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, należało kapitał początkowy przeliczyć od miesiąca zgłoszenia wniosku.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Decyzją z dnia 20 sierpnia 2014r. organ rentowy wykonując prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 9 lipca 2014r. w sprawie o sygn. akt VIII U 103/14 ustalił ubezpieczonemuJ. Ś.emeryturę od dnia 1 marca 2013r.oraz obliczył jej wysokość na podstawie art.183 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r.o emeryturach i rentach z FUS, to jest emerytura stanowiła 35% emerytury obliczonejna podstawie art.53 w/w ustawy oraz 65% emerytury obliczonej na podstawie art.26 ustawy.
Decyzją z dnia 21 listopada 2014r. i następnie kolejną decyzją z dnia 17 czerwca 2015r. organ rentowy przeliczył świadczenie ubezpieczonego ostatecznie przyjmując:

1
do obliczenia wysokości emerytury zgodnie z art.53 ustawy:

- do ustalenia podstawy wymiaru emerytury – przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 20 lat kalendarzowych wybranychz całego okresu ubezpieczenia, to jest z lat 1972, 1976, 1978 - 1983, 1991 -1996, 2002 - 2003, 2005, 2008, 2011 - 2012 oraz wskaźnik wysokości podstawy wymiaru 59,23%,
- okresy składkowe w wymiarze 34 lat, 7 miesięcy i 23 dni oraz okresy nieskładkowe w wymiarze 7 miesięcy i 14 dni,
- emerytura wyniosła 1.567,30 zł

2
do obliczenia wysokości emerytury zgodnie z art.26 ustawy:

- podstawę obliczenia tej emerytury stanowi kwota kapitału początkowegoz uwzględnieniem waloryzacji kapitału początkowego zewidencjonowanego na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury: emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę:
- kwota składki zewidencjonowana na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wyniosła 48.161,72 zł,
- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wyniosła 377.925,03 zł,
- średnie dalsze trwanie życia wynosi 251,90 miesięcy,
- wyliczona kwota emerytury wyniosła 1.691,49 zł.
Ostatecznie wysokość emerytury obliczona na podstawie art.183 ustawy wyniosła 1.648,03 zł, to jest 35% emerytury obliczonej na podstawie art.53 ustawy, czyli 548,56 zł i 65% emerytury obliczonej na podstawie art.26 ustawy, czyli 1.099,47 zł.
Z uwagi na fakt, że wysokość emerytury ustalona w oparciu o art.26 ustawy okazała się wyższa niż emerytura ustalona na podstawie art.183 ustawy, organ rentowy wypłacał emeryturę ustaloną zgodnie z art.26 ustawy.
Ubezpieczony odwołał się od powyższych decyzji o przeliczeniu emerytury domagając się ich zmiany przez przeliczenie świadczenia przy uwzględnieniu wynagrodzeń z lat zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wK.1984 – 1992, po uprzednim ustaleniu tych wynagrodzeń przed Sądem. Organ rentowy nie uwzględnił zarobków ubezpieczonego ze wskazanych latna podstawie przedłożonych kartotek zarobkowych, ponieważ wykazane w nich składniki nie zostały opisane.
W toku postępowania sądowego zainicjowanego odwołaniami ubezpieczonego Sąd przeprowadził dowód z opinii biegłej sądowej z zakresu emerytur, rent i kapitału początkowegoH. P., która odtworzyła potencjalne wynagrodzenia ubezpieczonego z lat 1984 - 1992 oraz ustaliła, że dla obliczenia emerytury ubezpieczonego najkorzystniejsze jest przyjęcie wynagrodzenia z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu zatrudnienia, to jest z lat 1976, 1978 – 1995, 2002, gdzie wskaźnik wysokości podstawy wymiaru świadczenia wynosi 91,42%.
Opinia ta legła u podstaw wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 30 marca 2017r. sygn. akt VIII U 33/15, którym Sąd zmienił decyzje z dnia 21 listopada 2014r.i 17 czerwca 2015r. w ten sposób, że do ustalenia podstawy wymiaru emerytury polecił przyjąć wskaźnik wysokości podstawy wymiaru na poziomie 91,42%.
Decyzją z dnia 25 maja 2017r. organ rentowy wykonał powyższy wyrok Sądui przeliczył emeryturę ubezpieczonego od dnia 1 czerwca 2013r., to jest od podjęcia wypłaty świadczenia.
Do obliczenia wysokości emerytury zgodnie z art.53 ustawy emerytalnej -do ustalenia podstawy wymiaru emerytury – organ rentowy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia oraz wskaźnik wysokości podstawy wymiaru 91,42%. Emerytura wyniosła 2 017,25 zł.
Kwota emerytury obliczonej zgodnie z art.26 ustawy emerytalnej nie uległa zmianie i wyniosła 1 691,49 zł.
Ostatecznie wysokość emerytury obliczona na podstawie art.183 ustawy wyniosła na dzień 1 marca 2013r. - 1.807,38 zł, to jest 35% emerytury obliczonej na podstawie art.53 ustawy, czyli 706,04 zł i 65% emerytury obliczonej na podstawie art.26 ustawy, czyli 1.099,47 zł. W wysokości świadczenia uwzględniono również składki po dniu 1 czerwca 2013r.
W decyzji tej organ rentowy poinformował ubezpieczonego o możliwości przeliczenia na wniosek ubezpieczonego kapitału początkowego z uwzględnieniem wynagrodzenia za lata 1980, 1982, 1984 – 1992.
W dniu 7 września 2017r. ubezpieczony wystąpił z wnioskiem o ponowne przeliczenie kapitału początkowego.
Decyzją z dnia 14 września 2017r. organ rentowy ponownie ustalił wysokość kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999r. Do obliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy organ rentowy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, to jest od dnia 1 stycznia 1983r. do dnia 31 grudnia 1992r.,z uwzględnieniem kwot wynagrodzeń ustalonych przez biegłą w toku postępowania sądowego o sygn. VIII U 33/15. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wzrósł do 107,36%.
Następnie zaskarżoną decyzją z dnia 15 września 2017r. organ rentowy przeliczył wysokość emerytury w związku z ponownym ustaleniem kapitału początkowego poczynając od dnia 1 września 2017r., to jest od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.
Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z art.26 ustawy emerytalnej.
Podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury; emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę;
- kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wyniosła48 161,72 zł,
- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wyniosła 490 860,68 zł,
- średnie dalsze trwanie życia wyniosło 251,90 m – cy,
- wyliczona kwota emerytury wyniosła 2 139,83 zł [ (48 161,72 zł + 490 860,68) : 251,90 ]
Powyższe Sąd ustalił na podstawie dokumentacji akt organu rentowego jako okoliczności jednoznacznie wynikające z tych dowodów i niekwestionowane przez strony.
Sąd zważył, co  
n
         astępuje:
Odwołanie ubezpieczonegoJ. Ś.nie zasługuje na uwzględnienie.
Ubezpieczony domagał się przeliczenia emerytury w związku ponownym ustaleniem kapitału początkowego za okres wsteczny, to jest do dnia 1 czerwca 2013r., gdy tymczasem organ rentowy przeliczenia takiego dokonał od dnia 1 wrzenia 2017r.
Zgodnie z art.133 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t.j. Dz.U. z 2017r., poz.1383 ze zm. ) w razie ponownego ustalenia przez organ rentowy prawa do świadczeń lub ich wysokości, przyznane lub podwyższone świadczenia wypłaca się, poczynając od miesiąca, w którym powstało prawo do tych świadczeń lub do ich podwyższenia, jednak nie wcześniej niż:

1
od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy lub wydano decyzję z urzędu, z zastrzeżeniem art.107a ust.3,

2
za okres 3 lat poprzedzających bezpośrednio miesiąc, o którym mowa w pkt 1, jeżeli odmowa lub przyznanie niższych świadczeń były następstwem błędu organu rentowego lub odwoławczego.

Zaznaczyć należy, że ogólną zasadą prawa emerytalno-rentowego jest, że świadczenia wypłaca się na wniosek ubezpieczonego, lecz nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie. Reguła powyższa wyklucza możliwość wstecznego wypłacania świadczeń, tj. za okres po nabyciu prawa, a przed złożeniem wniosku. Prawo do świadczenia może być realizowane dopiero po zgłoszeniu do właściwego organu rentowego wniosku o przyznanie prawa, przeliczenie świadczenia.(...)należy zawsze do ubezpieczonego. Organ rentowy nie działa w takiej sytuacji z urzędu.
Bezspornym w sprawie jest, że ubezpieczony wniosek o przeliczenie kapitału początkowego złożył w organie rentowym dopiero w dniu 7 września 2017r. Okolicznośćtę ubezpieczony przyznał na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018r. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, prawidłowo organ rentowy przeliczył emeryturę ubezpieczonego w związku z ponownym ustaleniem kapitału początkowego od dnia 1 września 2017r., czyli od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek, a to zgodnie z cytowanym powyżej art.133 ust.1 pkt 1 ustawy emerytalnej.
W ocenie Sądu brak jest podstaw przeliczenia świadczenia ubezpieczonego za okres wcześniejszy, na podstawie art.133 ust.1 pkt 2 w/w ustawy. Przepis ten przewiduje możliwość przyznania podwyższonego świadczenia za okres trzech lat poprzedzających bezpośrednio miesiąc, w którym został zgłoszony wniosek o przeliczenie ( w przypadku ubezpieczonego ostatnie trzy lata przypadają na okres od września 2014r. do sierpnia2017r. ), ale tylko w przypadku, gdy ustalenie wysokości kapitału początkowego, a w efekcie emerytury, były następstwem błędu organu rentowego. Taka jednak sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, bowiem organ rentowy początkowo ( m.in. w decyzji z dnia 17 czerwca 2015r.) obliczył ubezpieczonemu kapitał początkowy, w także emeryturę, zgodnie z dokumentacją jaką na ten czas dysponował. Dopiero postępowanie dowodowe w sprawie o sygn. VIII U 33/15, podczas którego przeprowadzony został dowód z opinii biegłej sądowej z zakresu emerytur, rent i kapitału początkowego, pozwoliło na odtworzenie wynagrodzeń ubezpieczonego za lata 1984 – 1992 i w konsekwencji przeliczenie emerytury ubezpieczonego w zakresie jej części obliczonej na podstawie art.53 ustawy emerytalnej, z zastosowaniem wyższego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru 94,42%. Takiego wyłącznie przeliczenia świadczenia – jego części obliczonej na podstawie art.53, a nie na podstawie art.26 w/w ustawy – dotyczył wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 30 marca 2017r., którego ubezpieczony nie kwestionował. Organ rentowy nie miał obowiązku, aby po wyroku, o jakim mowa powyżej z urzędu przeliczać kapitał początkowy. Dla przeliczenia tego kapitału i następnie wysokości emerytury obliczonej w oparciu o art.26 ustawy emerytalnej konieczne było zgłoszenie przez ubezpieczonego stosownego wniosku,o czym ubezpieczony został pouczony w decyzji z dnia 25 maja 2017r. Wniosek taki ubezpieczony zgłosił dopiero w dniu 7 września 2017r. Stąd stosowne przeliczenie możliwe było dopiero od dnia 1 września 2017r.
Reasumując, Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja organu rentowego jest prawidłowa i stąd na mocy art. 47714§ 1 k.p.c. oddalił odwołanie ubezpieczonego jako bezzasadne.
(-) SSO Grażyna Łazowska