Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2685/18
Data wyroku: 2018-11-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Teresa Kalinka
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art. 110 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. aktVIII U 2685/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 listopada 2018 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Teresa Kalinka

Protokolant:

Ewa Grychtoł

po rozpoznaniu w dniu22 listopada 2018 r. w Gliwicach
sprawyJ. P.(P.)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
owysokość emerytury
na skutek odwołaniaJ. P.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia13 sierpnia 2018  r.nr(...)
oddala odwołanie.
(-) SSO Teresa Kalinka
Sygn. akt VIII U 2685/18

UZASADNIENIE
Decyzją z 13 sierpnia 2018r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówił ubezpieczonemuJ. P.ponownego przeliczenia podstawy wymiaru emerytury na podstawieart. 110a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, iż wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyliczony z uwzględnieniem udowodnionych przez ubezpieczonego zarobków jest niższy niż 250%.
W odwołaniu od powyższej decyzji, ubezpieczony wniósł o jej zmianęi przeliczenie świadczenia w myśl art. 110a. Ubezpieczony podniósł, iż w jego ocenie, przedłożone przez niego dokumenty potwierdzają uzyskiwanie przez niego zarobków na poziomie pozwalającym na wyliczenie wyższego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury, niż przyjęty przez ZUS w zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podtrzymał stanowisko zawartew uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo ZUS wskazał, że dysponuje dokumentami wykazującymi wynagrodzenia osiągnięte przez ubezpieczonego w latach 1966 – 1967i 1980 – 1991 zatem za lata przypadające poza tym okresem, organ rentowy przyjął kwotę najniższego wynagrodzenia obowiązującego w poszczególnych latach. Obliczony,w oparciu o te zarobki, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyliczonyz uwzględnieniem zarobków z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniom społecznym jest niższy niż 250%, bowiem wyniósł jedynie 185,68%.
Sąd ustalił, co następuje :
J. P.na podstawie decyzji(...) OddziałwZ.z(...)uzyskał prawo do emerytury górniczej od 5 listopada 1990r. Do ustalenia jej wysokości przyjęto 32 lata okresów składkowych. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury organ rentowy przyjął wynagrodzenie z 3 kolejnych lat kalendarzowych z okresu od stycznia 1985r. do grudnia 1987r., gdzie wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 341,22% i zgodnie z przepisami został ograniczony do 250%.
Po uzyskaniu prawa do świadczenia, ubezpieczony pozostawał w zatrudnieniu.
W dniu 30 stycznia 2017r. ubezpieczony wniósł o przeliczenie emerytury, powołując się na nowelizację ustawy o emeryturach i rentach z dnia 5 marca 2015r., tj. na podstawie art. 110a ustawy emerytalno – rentowej. Do wniosku ubezpieczony załączył zaświadczenie Rp-7 z 31 stycznia 2017r., wystawione przez(...) S.A., potwierdzające jego zarobki za lata 1980 – 1991.
W efekcie ZUS w dniu 17 lutego 2017r. wydał decyzję odmowną. W dniu 7 sierpnia 2018r. ubezpieczony ponownie wniósł o przeliczenie emerytury, na podstawie art. 110a ustawy emerytalno – rentowej. Do wniosku ubezpieczony załączył odpis legitymacji
ubezpieczeniowej, gdzie wskazano jego zarobki za lata 1966 – 1967.
W efekcie ZUS w dniu 13 sierpnia 2018r. wydał zaskarżoną decyzję odmowną.
Do odwołania ubezpieczony nie dołączył żadnych nowych dowodów.
Z kolei w toku procesu, na wezwanie(...) Sp. z o.o., nadesłało akta osobowe ubezpieczonego z okresu jego zatrudnienia w tym przedsiębiorstwie.(...) S.A.wB.Oddział wD.Kopalnie (...)w całkowitej likwidacji, nadesłała akta osobowe ubezpieczonegoz okresu jego zatrudnienia wKWK (...). Z dokumentacji tej wynika, że ubezpieczony w trakcie zatrudnienia w(...)od 19 marca 1960r. do 15 lipca 1964r., w okresie od 5 października 1961r. do 18 czerwca 1962r. oraz od 15 stycznia 1963r. do 10 kwietnia 1964r. odbywał służbę wojskową. W związku z tym pod ziemią pracował jedynie od lipca 1962r. do połowy stycznia 1963r. oraz od maja do połowy lipca 1964r. Z kolei w trakcie pracy wKWK (...), dopiero od 26 lipca 1966r. został skierowany do pracy pod ziemią, a przed tą datą był pracownikiem powierzchni. W karcie przebiegu zatrudnienia wykazano ponadto dniówkowe stawki zaszeregowania. I tak za okres od 1 października 1967r. przysługiwała stawka kwocie 66 zł, za okres od 1 marca 1969r. przysługiwała stawka kwocie 106 zł. W dokumencie tym wskazano, że ubezpieczonemu przysługiwała też stawka kwocie 196 zł, nie doprecyzowano jednak za jaki okres. Równocześnie w dokumentacji tej brak jest informacji w zakresie zasad premiowania, a zwłaszcza w zakresie konkretnego wynagrodzenia otrzymywanego przez odwołującego.
W oparciu o akta emerytalne ubezpieczonego Sąd ustalił, że odwołujący wykazał swoje zarobki za lata 1966 – 1967 i 1980 – 1991, które w części, tj. za rok 1990 przypadają po przyznaniu prawa do emerytury. Zarobki te pozwoliły na ustalenie, za te lata, wwpw na poziomie 264,40%.
Sąd dokonał symulacyjnego wyliczenia i ustalił, że w 7 latach brakującym do pełnych 20 lat kalendarzowych, zarobki odwołującego, w okresie zatrudnienia w kopalni, musiałyby się kształtować w każdym roku z tego okresu przynajmniej na poziomie 223,40%. Sąd miał też na uwadze, że na okoliczność wykazania zarobków osiągniętych przed rokiem 1980, z pominięciem lat 1966-67, zachowały się wyłącznie stawki zaszeregowania zasadniczego.
Licząc stawkę zaszeregowania w wysokości 106 złotych za 12 miesięcy wynagrodzenie wyniosło 45230 zł , to jest 168,44 % średniej krajowej.
- 106 zł x 25 dni robocze x 12 m-cy = 31800 zł, ,
- Karta Górnika wynosiła po 10 latach pracy 25% – 7950 zł.
- deputat węglowy 4400 zł.,
- dodatek za pracę w godzinach nocnych wynosił do 30 czerwca 1972 – 10%, do 30 września 1974 – 20%, od 1 października 1974 - 30 % ) Przyjęto, że ubezpieczony 1/3 dniówek w roku przepracował na nocnej zmianie ( tj. średnio 100 dniówek w roku)D.wynosił w latach 1970 – 1971 - 1060 złotych rocznie, w roku 1973 – 2120, a od 1975 - 3180 złotych). Dodatek za pracę w niedziele nie spowodowałby wzrostu wynagrodzenia o kilkadziesiąt procent. W kolejnych latach przy takiej samej stawce zaszeregowania stosunek osiągniętego wynagrodzenia do średniej krajowej byłby mniejszy niż 168,55 % średniej krajowej , bowiem wzrost średniego wynagrodzenia był większy w stosunku do wzrostu składników wynagrodzenia uzależnionych od stażu pracy.
Sądowi z urzędu, na tle innych spraw o tożsamym charakterze, wiadome jest, że zarobki pracowników dołowych kopalń węgla kamiennego, dopiero od roku 1980 na stałe przekroczyły poziom 250% przeciętnego wynagrodzenia, zaś przed tym rokiem jedynie niektórzy pracownicy sporadycznie przekraczali tą wartość. Przeważnie jednak ich zarobki kształtowały się na znacznie niższym poziomie.
Sąd uznał, że w związku z faktem, iż nie zachowały się akt płacowe sprzed roku 1966 oraz za lata 1968 – 1979, zaś z przedstawionego powyżej symulacyjnego wyliczenia wynika jednoznacznie, że zapisy z tej dokumentacji, nawet po przyjęciu stawek zaszeregowania w oparciu o zapisy układu zbiorowego, nie pozwalają na odtworzenie wynagrodzenia odwołującego, na poziomie, który pozwalałby na osiągnięcie brakującego poziomu 223,40% średniej krajowej. Z kolei za lata przypadające od roku 1980Spółka (...)wystawiła zaświadczenie Rp-7, które nie było przez strony kwestionowane.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o akta organu rentowego, a także akta osobowe odwołującego z(...)G.(koperta k.15) oraz zKWK (...)– dołączone do akt sprawy.
Zgromadzony materiał dowodowy, Sąd uznał za kompletny, wiarygodny i mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie.
Szczegółowe zasady postępowania w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe określarozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r.w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz. U. z 2011r. nr 237, poz. 1412). Rozporządzenie to w § 21 pkt 1 przewiduje, iż środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.
Powyższy przepis zakłada istnienie optymalnych warunków, tj. wymaga, by zachowała się dokumentacja płacowa pracodawcy. Natomiast w sytuacji, gdy nie zachowała się stosowna dokumentacja płacowa, wysokość zarobków może być ustalona na podstawie dokumentacji zastępczej z akt osobowych pracownika (np. umów o pracę, angaży, wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej oraz innych pism dotyczących zatrudnienia, które zawierają informacje o wynagrodzeniu), a także zeznań świadków.
W rozpoznawanej sprawie przedmiot sporu sprowadzał się do odtworzenia wysokości wynagrodzenia osiąganego przez ubezpieczonego w okresie jego zatrudnienia wKWK (...)przed rokiem 1980, bowiem faktyczny okres pracy odwołującegow(...), wynikający z okresów pełnionej przez niego służby wojskowej, powoduje, że zarobki z tego okresu mają charakter marginalny do potrzeb ustalenia podstawy wymiaru świadczenia.
Sądu nie wiążą ograniczenia dowodowe, takie jakw postępowaniu przed organem rentowym i Sąd może ustalać wysokość wynagrodzenia na podstawie dowodów pośrednich. Kluczową jednak kwestią jest, że muszą w rzeczywistości istnieć takie dowody jak choćby szczątkowa dokumentacja osobowa, w oparciu o którą można by potwierdzić takie dowody pośrednie, jakimi mogą być zeznania świadków, czy też zapisy w ich dokumentacji emerytalnej.
Nie można wysokości zarobków, stanowiących podstawę do wyliczenia składek na ubezpieczenie społeczne ustalać w sposób hipotetyczny, oparty jedynie na domniemaniu. Przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych są bowiem normami bezwzględnie obowiązującymi i nie zawierają unormowań pozwalających na ustalenie wysokości wynagrodzenia w sposób przybliżony lub prawdopodobny. Przy obliczaniu wysokości podstawy emerytury, bierze się zatem pod uwagę dokładnie ustaloną wartość - wysokość uzyskiwanego w określonym czasie wynagrodzenia. Tym samym, w sprawie o ustalenie podstawy wymiaru składki, należy dokładnie określić wysokość wszystkich składników wynagrodzenia, które mają być uwzględnione – wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 22 września 2015r. III AUa 370/14 (LEX nr 1927664).
W przypadku braku dokumentacji płacowej istnieje możliwość ustalenia wysokości wynagrodzenia ubezpieczonego w oparciu o dokumentację zastępczą znajdującą się w jego aktach osobowych, tj. umowy o pracę czy angaże, w których zawarte są dane dotyczące wynagrodzenia. W takim jednak wypadku uwzględnić można tylko takie składniki, które są pewne, stałe, wypłacane były w danym okresiei w określonej wysokości. Wysokości wynagrodzenia lub danego składnika wynagrodzenia nie można zatem ustalać w sposób przybliżony, ale pewny, na podstawie konkretnego dokumentu bądź jego kopii, który zachował sięw dokumentacji osobowej ubezpieczonego – wyrok Sądu Apelacyjnego w(...)z 3 czerwca 2015r. III AUa 535/14 (LEX nr 1781979).
W przedmiotowej sprawie ubezpieczony w sposób pewny, tj. za pośrednictwem stosownych dokumentów, wykazał jedynie swoje zarobki z lat 1966 – 1967 i 1980 – 1991. Nie wykazał natomiast zarobków uzyskanych przed rokiem 1966 oraz za lata 1968 – 1979.
Reasumując, Sąd uznał żeJ. P.nie ma prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury na podstawie art. 110a ustawy emerytalnej. Musiałby wykazać, że w ciągu 7 brakujących lat osiągał wynagrodzenie w wysokości nie mniejszej niż 223,40%. Tymczasem, nawet w oparciu o zachowane w aktach osobowych stawki zaszeregowania, takie ustalenie nie jest możliwe. Bowiem jego zarobki odtworzone w oparciu o wykazaną w aktach osobowych stawkę zaszeregowania, deputat węglowy w pełnej wysokości , dodatek za pracę w nocy i specjalny dodatek z(...)osiągały maksymalny poziom 138 % w roku 1969. I 168,55% w roku 1970. Z braku dokumentacji w latach(...)– 1979 należałoby przyjąć wynagrodzenie również oparte na stawce 106 złotych 9 stosunek wynagrodzenia do średniej krajowej byłby niższy.
Wobec powyższego, Sąd na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł jak w sentencji wyroku.
(-) SSO Teresa Kalinka