Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1970/18
Data wyroku: 2018-11-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Marek Procek, Tadeusz Szweda
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 1970/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 listopada 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Marek Procek (spr.)

Sędziowie

SSA Jolanta Pietrzak
SSA Tadeusz Szweda

Protokolant

Elżbieta Szewczyk

po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaS. J.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Częstochowie z dnia 9 sierpnia 2018r. sygn. akt IV U 700/18

1
oddala apelację,

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.na rzecz ubezpieczonegoS. J.kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowegow postępowaniu apelacyjnym.

/-/SSA J.Pietrzak /-/SSA M.Procek /-/SSA T.Szweda

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 1970/18

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2018r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie w punkcie 1 zmienił decyzję organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.z dnia 20 kwietnia 2018r. i przyznał ubezpieczonemuS. J.prawo do - opisanej normąart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych- emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w warunkach szczególnych od dnia30 kwietnia 2018r., zaś wpunkcie 2orzekł o kosztach procesu.
W uzasadnieniu przedstawionej decyzji organ rentowy wskazał, że na dzień 1 stycznia 1999r. ubezpieczony nie udowodnił co najmniej piętnastoletniego okresu pracyw warunkach szczególnych.
Sąd Okręgowy ustalił, iż ubezpieczonyS. J.,urodzony (...), nie przystąpił do Otwartego Funduszu Emerytalnego i w dniu 9 kwietnia 2018r. złożył wniosek o przyznanie mu prawa do emerytury. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że na dzień 1 stycznia 1999r. wnioskodawca legitymuje się ogólnym stażem emerytalnym w wymiarze 25 lat, 1 miesiąca i 6 dni. Nadto organ rentowy przyjął,że ubezpieczony legitymuje się okresem wykonywania pracy w szczególnych warunkachlub w szczególnym charakterze w wymiarze 14 lat, 8 miesięcy i 7 dni, do którego zaliczył okres zatrudnienia od 2 stycznia 1984r. do 31 grudnia 1998r., z wyłączeniem przypadających w tym czasie nieskładkowych okresów niezdolności do pracy z powodu choroby.
Jednocześnie Sąd ten ustalił, iż w okresie od 2 stycznia 1984r. do 30 kwietnia 2015r. ubezpieczony był zatrudniony w(...) Sp. z o.o.wW.,w tym, w istotnym dla sprawy okresie od 2 stycznia 1984r. do 31 grudnia 1998r. stalei w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy wytarzaniu, oczyszczaniui przesyłaniu gazu węglowego i ziemnego w przemyśle gazowniczym, na stanowisku montera sieci gazowej. W okresach od 30 grudnia 1991r. do 5 stycznia 1992r., od 16 do 24 grudnia 1993r., od 22 do 26 sierpnia 1994r., od 29 sierpnia do 7 września 1994r., od 11 do 30 kwietnia 1995r., od 3 do 11 czerwca 1995r., 10 lipca 1995r. oraz od 2 kwietnia do 24 maja 1996r. ubezpieczony był nieobecny w pracy z powodu choroby. Innych nieobecności w pracy w okresie od stycznia 1984r. do 31 grudnia 1998r. odwołujący nie posiadał.
Odnosząc się do zgłoszonego przez ubezpieczonego żądania, Sąd Okręgowy przywołał przepisyart. 32 i art. 184 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2017r., poz. 1383 - dalej jako ustawa emerytalna) orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.), podnosząc, iż istota sporu sprowadza siędo wyjaśnienia czy ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999r. legitymuje się co najmniej piętnastoletnim okresem stażu pracy w szczególnym charakterze.
Zdaniem tegoż Sądu, wyłączenie z okresów zatrudnienia w szczególnym charakterze okresów niezdolności do pracy, za które ubezpieczony otrzymał wynagrodzenielub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby, jest nieprawidłowe. Skoro bowiem przepis art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej odsyła do art. 32 ustawy jedyniew zakresie przewidzianego w nim wieku emerytalnego, to przepis art. 32 ust. 1a nie ma zastosowania do ubezpieczonych ubiegających się o przyznanie wcześniejszej emeryturyna podstawie przepisu przejściowego, jakim jest art. 184.
Sąd Okręgowy w pełni podzielił pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyrokuz 13 lipca 2011r. (I UK 12/11), że zastosowanie przepisu art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy emerytalnej (wprowadzonegoustawą z 20 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw) uzasadnione jest jedynie wobec tych osób, które przed dniem jego wejścia w życie, czyli przed 1 lipca 2004r., nie spełniły wszystkich warunków nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku wynikających z art. 184 ust. 1 ustawy. Prawo do emerytury na podstawie tego ostatniego przepisu przysługuje bowiem temu ubezpieczonemu, który spełnia warunki określone w tym przepisie, niezależnie od tego, kiedy osiągnął wiek przewidziany w art. 32 tej ustawy. Jednocześnie wyłączenie okresów zwolnień lekarskich i urlopów macierzyńskich wynika tylko i wyłącznie z art. 32 ust. 1a pkt 1, który datą nawiązuje do dnia wejścia w życieustawy z 17 października 1991r.o rewaloryzacji emerytur i rent, w której poprzednia definicja okresu pracy w szczególnych warunkach pozostała niezmieniona. Okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze obejmował zarówno okresy składkowe,jak i okresy nieskładkowe, jeżeli mieściły się one w okresie wykonywania pracy zgodniez umową o pracę, zatem zaliczało się m.in. okresy zasiłku chorobowego w czasie trwania stosunku pracy przypadające po dniu wejścia w życie ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent. Zatem, na gruncie przepisów prawa (z wyłączeniem art. 32 ust. 1a pkt 1), w tym i § 2 rozporządzenia, nie ma przeszkód do uwzględnienia w stażu szczególnym także okresów zwolnień lekarskich.
Sąd Okręgowy - powtarzając za Sądem Najwyższym - wywiódł, iż w przepisie art. 184 ustawy emerytalnej ustawodawca utrwalił sytuację prawną osób, które w dniu wejścia w życie ustawy wypełniły warunki stażu szczególnego i ogólnego i zadeklarował ich przyszłe prawo do emerytury w wieku wcześniejszym; przez wydanie tego przepisu nastąpił stan związania, czyli zobowiązania się przez Państwo do powstrzymania się od jakiejkolwiek ingerencjiw istniejące prawo tymczasowe. Wobec tego, przewidziana w ustawie ekspektatywa prawado emerytury nie mogła wygasnąć na skutek nowej regulacji ustalania stażu zatrudnienia. Gwarancji przyszłego prawa do emerytury złożonej wobec osób, o których mowa w art. 184 ustawy emerytalnej, ustawodawca nie mógł już naruszyć przez ustalenie innego sposobu wyliczenia ich stażu ubezpieczenia. Stąd ocena, że wykazanie w dniu 1 stycznia 1999r. określonego w art. 184 ustawy okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach (szczególnym charakterze) wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a pkt 1, obowiązujących po 1 lipca 2004r. Pogląd ten wzmacnia treść art. 32 ust. 4 ustawy emerytalnej, odsyłającego w zakresie warunków emerytalnych do przepisów dotychczasowych (obowiązujących przed 1 stycznia 1999r.).
Zatem, w ocenie Sądu Okręgowego szczególny staż emerytalnyS. J., ustalany na dzień 1 stycznia 1999r., winien być wyliczony z pominięciem uregulowania zawartego w art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy emerytalnej, czyli łączniez przypadającymi w okresie zatrudnienia w(...) Sp. z o.o.okresami korzystania z zasiłków chorobowych wymienionych w przedstawionym przez organ rentowy zestawieniu - karcie przebiegu zatrudnienia. Wobec powyższego - po doliczeniu okresów przebywania na zwolnieniu lekarskim po dniu 14 listopada 1991r. do okresu pracyw szczególnym charakterze, uwzględnionego przez ZUS w wymiarze 14 lat, 8 miesięcyi 7 dni - ubezpieczony legitymuje się piętnastoletnim okresem pracy w szczególnych warunkach.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności, Sąd Okręgowy, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach zastępstwa procesowego orzekł na zasadzieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w związku zart. 99 k.p.c., przy zastosowaniu § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r., poz. 1800 ze zm.).
W apelacji od przedstawionego rozstrzygnięcia organ rentowy zarzucił Sądowi pierwszej instancji:

1
naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.przez dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego;

2
naruszenie art. 184 ustawy emerytalnej w związku z§ 2 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzepoprzez przyznanieS. J.prawa do emerytury z tytułu pracyw szczególnych warunkach, mimo niespełniania przesłanek do takiego rozstrzygnięcia.

W oparciu o zaprezentowane zarzuty, apelujący organ rentowy wniósł o zmianę wyroku i oddalenie odwołania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego za obie instancje.
Zdaniem apelującego, przepis art. 32 ust. la ustawy emerytalnej stanowi wyraźnie,że do stażu warunkującego nabycie prawa do emerytury zalicza się wyłącznie okresy faktycznego wykonywania prac wymienionych w załączniku do rozporządzenia, co oznacza że nie uwzględnia się między innymi przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991r. wynagrodzenie lub świadczeniaz ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, albowiem wnioskodawca w latach 1991-1998 wielokrotnie przebywał na zwolnieniu lekarskim i pobierał z tego tytułu świadczenie. Sąd pierwszej instancji winien zatem - w ocenie skarżącego - z uznanego okresu pracy w szczególnych warunkach odliczyć okresy pobierania wynagrodzenia za okres niezdolności do pracyoraz okresy pobierania zasiłków chorobowych.
Ubezpieczony wniósł o oddalenie apelacji oraz o zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:
Przyjmując ustalenia poczynione przez Sąd pierwszej instancji jako własne uznał,że apelacja jest bezzasadna.
Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, a następnie przeprowadził trafną subsumcję ustaleń faktycznych do mających zastosowanie przepisów prawa materialnego.
Otóż bowiem Sąd drugiej instancji w pełni podziela stanowisko Sądu Okręgowego zaprezentowane w motywach zaskarżonego wyroku, podnosząc jedynie w uzupełnieniu przytoczonej argumentacji, iż w judykaturze i nauce prawa rzeczywiście utrwalił się przekonujący pogląd, że wykazanie na dzień 1 stycznia 1999r. określonego w art. 184 ustawy emerytalnej, okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikającychz art. 32 ust. 1a pkt 1 tej ustawy obowiązujących po dniu 1 lipca 2004r. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 23 kwietnia 2010r., II UK 313/09; z 13 lipca 2011r., I UK 12/11; z 18 lipca 2007r., I UK 62/07 oraz z dnia 7 października 2014r., I UK 51/14), a także Emerytury i rentyz Funduszu Ubezpieczeń społecznych. Emerytury pomostowe. Komentarz pod red.B. Gudowskiej i K. Ślebzaka, C.H.Beck, W-wa 2013, str. 323 - 3240). W tym stanie rzeczy, skoro niezasadnym jest twierdzenie organu rentowego, że ubezpieczony nie legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych, albowiem należy mu odliczyćz wykazanego okresu pracy w warunkach szczególnych okresy pobierania wynagrodzenia (art. 92 k.p.) oraz pobierania zasiłków chorobowych, zasadnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że ubezpieczony w dacie złożenia wniosku spełnił wszystkie przesłanki warunkujące uzyskanie prawa do emerytury.
Konkludując, Sąd Apelacyjny, na mocyart. 385 k.p.c., oddalił apelację,zaś o kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym orzekł na zasadzieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w związku zart. 99 k.p.c., przy zastosowaniu § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłatza czynności adwokackie.
/-/SSA J.Pietrzak    /-/SSA M.Procek   /-/SSA T.Szweda

Sędzia   Przewodniczący   Sędzia
JR