Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 491/18
Data wyroku: 2018-07-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Artur Tomanek, Maria Pietkun, Robert Kuczyński
Słowa kluczowe: Emerytura pomostowa
Podstawa prawna: art.4 i 49 ustawy o emeryturach pomostowych

Sygn. akt III A Ua 491/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 lipca 2018 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Maria Pietkun (spr.)
Sędziowie: SSA Robert Kuczyński
SSO del. Artur Tomanek
Protokolant: Magdalena Krucka
po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2018 r. we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z wnioskuT. F.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o emeryturę pomostową
na skutek apelacjiT. F.
od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 6 lutego 2018 r. sygn. akt V U 1327/17
oddala apelację.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z 6 lutego 2018 r. Sąd Okręgowy w Opolu oddalił odwołanieT. F.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.z 12 czerwca 2017 r., którą organ rentowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do emerytury pomostowej oraz zasądził od wnioskodawcy na rzecz ZUS-u 180,- zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Powyższe orzeczenie Sąd pierwszej instancji wydał w oparciu o następująco ustalony stan faktyczny:
WnioskodawcaT. F.,urodzony (...), w dniu 15 maja 2017 r. złożył wniosek o przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej.
Zaskarżoną decyzją organ rentowy odmówił mu spornego świadczenia uznając, że wnioskodawca nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat i po 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.
Wnioskodawca łącznie udokumentował 31 lat 11 miesięcy i 17 dni okresów składkowych i nieskładkowych.
W okresie od 5 października 1982 r. do 30 czerwca 1997 r. wnioskodawca był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w(...) S.A.wO., na stanowisku kierowcy. Podczas trwania powyższego zatrudnienia w okresach od 5 października 1982 r. do 31 grudnia 1982 r. i od 1 stycznia 1984 r. do 30 czerwca 1996 r. wykonywał obowiązki na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Posiadał przydzielony samochód dostawczyS.w zabudowie z chłodnią. Samochodem tym przewoził mięsno, wędliny oraz półtusze. Nadto woził żywiec samochodami ciężarowymiL.orazJ..
W okresach od 10 października 1997 r. do 9 stycznia 1998 r., od 10 stycznia 1998 r. do 15 stycznia 1999 r. oraz od 16 stycznia 1999 r. do 31 sierpnia 2000 r. wnioskodawca był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w(...) S.A.P.Portugal, na stanowisku kierowcy, przy budowie dróg i autostrad. Wówczas wykonywał zatrudnienie samochodamiM.orazV.o masie całkowitej powyżej 30 ton. Samochodami tymi transportował materiały budowalne.
Po 31 grudnia 2008 r. wnioskodawca nie wskazywał na fakt wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych.
Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy stwierdził, że odwołanie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd ten, przytaczając treśćart. 4, art. 49 i art. 3 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowychwskazał, że w świetle tych przepisów prawa do emerytury pomostowej nie mogą uzyskać ci ubezpieczeni, którzy nie wykazali po 31 grudnia 2008 r. żadnych okresów pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3ww. ustawy lub też nie wykazali co najmniej 15 lat okresów przebytych do 31 grudnia 2008 r., nawet, jeśli wykazali 15 lat pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Sąd pierwszej instancji podał, że w stanowiącym załącznik nr 2 do ww. ustawy wykazie prac w szczególnych warunkach, pod poz. 8 wskazano, że pracami takimi są prace kierowców autobusów, trolejbusów oraz motorniczych tramwajów w transporcie publicznym, pod poz. 9 wymieniono prace kierowców pojazdów uprzywilejowanych, natomiast pod poz. 10 prace kierowców pojazdów przewożących towary niebezpieczne wymagające oznakowania pojazdu tablicą ostrzegawczą barwy pomarańczowej, zgodnie z przepisami Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r.
Jak przyjął Sąd Okręgowy, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że wnioskodawca po 31 grudnia 2008 r. nie pracował w warunkach szczególnych w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowychpo dniu 31 grudnia 2008 r., ponieważ wykonywał jedynie pracę kierowcy samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony.
W tym zakresie Sąd podkreślił, że wnioskodawca obecnie domaga się prawa do emerytury pomostowej, czyli świadczenia zustawy o emeryturach pomostowych, a nie do wcześniejszej emerytury z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Oznacza to, jak wyjaśnił Sąd, że skoro wnioskodawca po 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał w ogóle zatrudnienia w takich warunkach szczególnych, to decydującym dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 1 stycznia 2009 r.) miał on wymagany okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, ale w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 (art. 49 ww. ustawy prawo do emerytury pomostowej).
Jednak zdaniem Sądu pierwszej instancji, w rozpatrywanej sprawie żaden z zebranych w sprawie dowodów nie pozwala na uznanie, że wnioskodawca na ww. dzień wykazał posiadanie wymaganego stażu 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3. Jak podał Sąd, w świetle dowodu z akt osobowych z(...) S.A.wO., wnioskodawca zaszeregowany został na stanowisko kierowcy samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Niewątpliwie praca tego rodzaju odpowiada charakterem pracy kierowcy samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony wymienionej w dziale VIII pod pozycją 2 wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r., do którego odsyła art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jednak stanowisko takie nie ma odpowiednika wśród stanowisk wymienionych w załączniku nr 1 i 2 do powołanejustawy o emeryturach pomostowych. Oznacza to, że nawet ewentualne ustalenie faktu pracy przez ponad 15 lat na takich stanowiskach nie uprawnia jeszcze wnioskodawcy do uzyskania emerytury pomostowej.
Jak to wynika natomiast z zeznań wskazanych świadków oraz wyjaśnień samego wnioskodawcy, wprzedsiębiorstwie (...) S.A.wO.wnioskodawca pracował jako kierowca samochodu dostawczegoS.w zabudowie z chłodnią, którym przewoził mięsno, wędliny i półtusze oraz samochodów ciężarowychL.orazJ.- którymi woził żywiec. Podczas zatrudnienia w(...) S.A.P.Portugal wykonywał on natomiast zatrudnienie samochodamiM.orazV.o masie całkowitej powyżej 30 ton, którymi transportował materiały budowalne.
Należy uznać zatem, że wnioskodawcaT. F.nie pracował w ogóle w warunkach szczególnych w rozumieniu powołanegoart. 3 ust 3ww.ustawy o emeryturach pomostowych. Skoro tak, to nie spełnia tej jednej z przesłanek koniecznych do nabycia prawa do emerytury pomostowej.
Na zakończenie, odnosząc się do zarzutów wnioskodawcy, który wskazywał na fakt posiadania świadectwa pracy w warunkach szczególnych, Sąd ten wskazał, że zawiera ono odniesienie jedynie do wykazu A działu VIII, poz. 22 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. Samo w sobie nie może być zatem podstawą ustaleń co do pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu aktualnie obowiązującego wykazu prac o szczególnym charakterze, stanowiącego załącznik nr 2 doustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Sąd wydał w oparciu o treśćart. 98 k.p.c.i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U, z 2015 r., poz. 1804).
Apelację od tego orzeczenia wywiódłT. F., zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego zmianę i przyznanie emerytury pomostowej oraz zasądzenie od organu rentowego kosztów postępowania sądowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskodawcy prawa do emerytury pomostowej oraz obciążenie organu rentowego kosztami postępowania sądowego.
Orzeczeniu zarzucił dowolne uznanie przez Sąd Okręgowy w Opolu, że wnioskodawca nie udowodnił okresu pracy w warunkach szczególnych wynoszących co najmniej 15 lat w tym zwłaszcza, że w ramach toczącego się dotychczas postępowania wnioskodawca nie wykazał, że był zatrudniony w warunkach szczególnych w okresach od 5 października 1982 r. do 31 grudnia 1982 r. oraz od 1 stycznia 1984 r. do 30 czerwca 1996 r. wfirmie (...) S.A., podczas gdy w rzeczywistościT. F.przedłożył już na etapie postępowania przed ZUS oddziałO.zaświadczenie wydane przez(...) S.A.z siedzibą wO.z 10 września 1997 r. - świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach, co skutkować winno przyjęciem, że wnioskodawca wykazał właściwą ilość okresów zatrudnienia w warunkach szczególnych i tym samym zasadnym jest uwzględnienie w całości wnioskuT. F.o przyznanie dochodzonego przez niego świadczenia, a także dowolne uznanie przez Sąd Okręgowy w Opolu, że w rozpatrywanej sprawie żaden z zebranych w sprawie dowodów nie pozwala na uznanie, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 2009 r. posiadał wymagane 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.
Skarżący zarzucił również obrazę przepisu prawa materialnego, a toart. 49 ustawy o emeryturach pomostowychpoprzez przyjęcie, że użyte w tym przepisie pojęcie pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze jest pojęciem odmiennym od pojęcia pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnych charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz dowolne uznanie przez Sąd Okręgowy w Opolu, że zasadnym jest obciążenie wnioskodawcy obowiązkiem zwrotu na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.kwoty 180,- złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił stan faktyczny, a swe ustalenia oparł na należycie i wnikliwie zgromadzonym materiale dowodowym, którego ocena, wbrew zarzutom apelacji, nie może być uznana za dowolną w okolicznościach sprawy. Sąd pierwszej instancji wywiódł bowiem prawidłowe wnioski z poprawnie dokonanej analizy dowodów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Stąd też Sąd Apelacyjny ustalenia tego Sądu w całości uznał i przyjął jako własne. Apelacja wnioskodawcy jest jedynie polemiką z właściwym rozstrzygnięciem Sądu, które znajduje oparcie w obowiązujących obecnie przepisach prawa, niewłaściwie interpretowanych przez wnioskodawcę.
Spór w niniejszej sprawie wymagał ustalenia, czyT. F.spełnia warunki do przyznania mu prawa do emerytury pomostowej na podstawieart. 4 lub art. 49 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(Dz.U.2017.664 j.t.). Powtórzyć należy, że przepis art. 4 tej ustawy stanowi, że prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1
urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2
ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3
osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4
ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5
przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;

6
po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy;

7
nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.

Natomiast na podstawie art. 49 tej ustawy prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1
po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2
spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;

3
w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Z powyższego wynika zatem, że warunkiem nabycia prawa do emerytury pomostowej w świetle wykładni językowejart. 4 i art. 49 ustawy o emeryturach pomostowychjest legitymowanie się określonym stażem w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życieustawy o emeryturach pomostowych, tj. po 31 grudnia 2008 r. Natomiast, jeżeli osoba ubiegająca się o to świadczenie nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze i z tego względu posiada jedynie staż pracy w warunkach szczególnych według poprzednio obowiązujących przepisów, to może nabyć prawo do „nowego” świadczenia jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy (okres prac) można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniu obecnie obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 tej ustawy).
Innymi słowy, co w sprawie ma pierwszorzędne znaczenie, brak jest podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej takiemu ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze nie może być obecnie traktowany w ten sposób. Takie stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyrokach: z 13 marca 2012 r., sygn. akt II UK 164/11, Legalis nr 491872 oraz z 15 stycznia 2013 r., I UK 448/12, Legalis nr 710349.
W sprawie prawidłowo Sąd pierwszej instancji ustalił, że wnioskodawca po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej. Oznacza to, że prawo do świadczenia na podstawie art. 4 ustawy pomostowej wnioskodawcy nie przysługuje właśnie z powodu niewykazania okresów pracy w warunkach szczególnych po 31 grudnia 2008 r. Sąd Apelacyjny podkreśla przy tym, że wszystkie wymienione wyżej przesłanki do nabycia prawa do emerytury muszą być spełnione łącznie, o czym stanowi przepis art. 4 tej ustawy. Dlatego też niespełnienie choćby jednej z nich przekreśla możliwość nabycia prawa do świadczenia, co ma miejsce w przypadku wnioskodawcy.
Wnioskodawca nie spełnia w świetle powyższego warunków z art. 4 ustawy , z tego względu przedmiotem oceny są przesłanki z art. 49 ustawy, jako dla osoby, która po 13.12.2008 r. nie pracowała w warunkach szczególnych lub nie wykonywała pracy o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustaw. W świetle tej ostatniej regulacji jedyną możliwością, by przyznaćT. F.prawo do emerytury pomostowej jest w tych okolicznościach wykazanie przez wnioskodawcę, że w dniu wejścia w życieustawy o emeryturach pomostowych, tj. 1 stycznia 2009 r., miał on co najmniej 15 lat pracy wykonywaj w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze, ale nie w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach, lecz w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej. Wynika to wprost z treści przytoczonego wyżej art. 49 ust. 3 ustawy pomostowej, czego zdaje się nie dostrzegać apelujący. Z tego względu jego zarzuty odnoszące się do błędnej interpretacji przepisów dokonanej przez Sąd pierwszej instancji są całkowicie chybione. Nikt bowiem nie przeczy, że wnioskodawca w spornych okresach wykonywał pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jednak nie oznacza to automatycznego przyjęcia, że prace takie należy również uznać za prace wykonywane w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej, gdyż w załącznikach nr 1 i nr 2 do tej ustawy, które są jej integralną częścią, a które zawierają wykazy prac zaliczanych w chwili obecnej do wykonywanych w warunkach szczególnych i prac o szczególnym charakterze, brak jest wymienionej pracy kierowcy samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Jak właściwie wskazał Sąd Okręgowy w załączniku nr 2 pod poz. 8 wymieniono prace kierowców autobusów, trolejbusów oraz motorniczych tramwajów w transporcie publicznym, pod poz. 9 prace kierowców pojazdów uprzywilejowanych, a pod poz. 10 prace kierowców pojazdów przewożących towary niebezpieczne wymagające oznakowania pojazdu tablicą ostrzegawczą barwy pomarańczowej, zgodnie z przepisami Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. Żadnej z nich nie wykonywał wnioskodawca, co jest bezsporne.
W tym miejscu, wobec treści zarzutów apelacji, trzeba podkreślić, żeustawa o emeryturach pomostowychznacznie zawęziła rodzaje prac i stanowiska, na których wykonuje się prace w warunkach szczególnych w porównaniu do tych prac i stanowisk, jakie zawiera wykaz A, będący załącznikiem dorozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. z 1983 r. nr 8, poz. 43 ze zm.). Co więcej, w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wykaz prac określonych w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych jest zamknięty i nie podlega uzupełnieniu, co oznacza, że cech pracy „o szczególnym charakterze” lub „w szczególnych warunkach” nie mogą posiadać inne prace, choćby sposób ich wykonywania i ich, jakość mogła obniżyć się z wiekiem (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 13 marca 2012 r., sygn. akt II UK 164/11, LEX nr 1171289).
Z tego względu słusznie Sąd Okręgowy ocenił, że ubezpieczony nie spełnia także przesłanki do nabycia prawa do emerytury pomostowej z art. 49 tej ustawy.
Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek do nabycia prawa do emerytury pomostowej z tytułu pracy w warunkach szczególnych na podstawieustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.
Z tych względów jego apelacja podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.

SSA Robert Kuczyński SSA Maria Pietkun SSO del. Artur Tomanek