Sąd Okręgowy w Poznaniu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 60/18
Data wyroku: 2018-03-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Gerke, Leszek Matuszewski, Dariusz Śliwiński

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15.03.2018r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący; SSO Leszek Matuszewski (spr)
Sędziowie SSO Dariusz Śliwiński
SSO Piotr Gerke
Protokolant: st. prot. sąd. Aleksandra Langocz
Przy udziale Agnieszki Krysmann Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Poznaniu, po rozpoznaniu w dniu 2.03.2018r. sprawyA. N.,S. N.,T. S.iT. K.oskarżonych zart. 286§ 1kki inne, na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonych od wyroku Sądu Rejonowego w Gnieźnie z dnia 12.09.2017r., sygn. akt IIK 544/13
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Gnieźnie do ponownego rozpoznania
SSO Piotr Gerke SSO Leszek Matuszewski SSO Dariusz Śliwiński

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Gnieźnie wyrokiem z dnia 12.09.2017r wydanym w sprawie o sygnaturze IIK 544/13 rozstrzygając o odpowiedzialności karnej oskarżonychA. N.,S. N.,T. S.,T. K.orzekł:

1
uznał oskarżonąA. N.za winną przestępstwa zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.iart. 297 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.wymierzył jej karę7(siedmiu) miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawieart. 33 § 1, 2 i 3 k.k.orzekł grzywnę w wysokości 40 (czterdziestu) stawek dziennych przy ustaleniu jednej stawki dziennej na kwotę 10,00 (dziesięciu) złotych;

2
uznał oskarżonąA. N.za winną przestępstwa zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.iart. 297 § 1 k.k.iart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.wymierzył jej karę 7 (siedmiu) miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawieart. 33 § 1, 2 i 3 k.k.orzekł grzywnę w wysokości 40 (czterdziestu) stawek dziennych przy ustaleniu jednej stawki dziennej na kwotę 10,00 (dziesięciu) złotych;

3
na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 i 2 k.k.przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.połączył orzeczone wobec oskarżonejA. N.wpkt. 1 i 2kary pozbawienia wolności i grzywny i wymierzył jej karę łączną 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawieart. 33 § 1, 2 i 3 k.k.wymierzył jej grzywnę łączną w wysokości 60 (sześćdziesięciu) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10,00 (dziesięciu) złotych;

4
na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.w zw. zart. 70 § 1 pkt. 1 k.k.przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonejA. N.w pkt. 3 kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata;

5
Uznał oskarżonegoS. N.za winnego przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.iart. 297 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.i przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.wymierzył mu karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawieart. 33 § 1, 2 i 3 k.k.wymierzył mu grzywnę w wysokości 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10,00 (dziesięciu) złotych;

6
uznał oskarżonegoS. N.za winnego przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.iart. 297 § 1 k.k.iart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.i przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.wymierzył mu karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawieart. 33 § 1, 2 i 3 k.k.wymierzył mu grzywnę w wysokości 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10,00 (dziesięciu) złotych;

7
znaje oskarżonegoS. N.za przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.iart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.i przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.wymierzył mu karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawieart. 33 § 1, 2 i 3 k.k.wymierzył mu grzywnę w wysokości 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10,00 (dziesięciu) złotych;

8
na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 i 2 k.k.przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.połączył orzeczone wobec oskarżonegoS. N.wpkt. 5, 6 i 7kary pozbawienia wolności i grzywny i wymierzył mu karę łączną 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawieart. 33 § 1, 2 i 3 k.k.wymierzył mu grzywnę łączną w wysokości 100 (stu) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10,00 (dziesięciu) złotych;

9
a podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.w zw. zart. 70 § 1 pkt. 1 k.k.przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoS. N.w pkt. 8 kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3 (trzy) lata;

10
uznaje oskarżonegoT. S.za winnego przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.iart. 297 § 1 k.k.iart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.i przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.wymierzył mu karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawieart. 33 § 1, 2 i 3 k.k.wymierzył mu grzywnę w wysokości 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10,00 (dziesięciu) złotych;

11
uznaje oskarżonegoT. S.za przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.iart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.i przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.wymierzył mu karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawieart. 33 § 1, 2 i 3 k.k.wymierzył mu grzywnę w wysokości 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10,00 (dziesięciu) złotych;

12
a podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 i 2 k.k.przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.połączył orzeczone wobec oskarżonegoT. S.wpkt. 10 i 11kary pozbawienia wolności i grzywny i wymierzył mu karę łączną 1 (jednego) roku pozbawienia wolności, a na podstawieart. 33 § 1, 2 i 3 k.k.wymierza mu grzywnę łączną w wysokość 80 (osiemdziesięciu) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10,00 (dziesięciu) złotych;

13
uznaje oskarżonegoT. K.za winnego przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.iart. 297 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.i przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.wymierzył mu karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawieart. 33 § 1, 2 i 3 k.k.wymierzył mu grzywnę w wysokości 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10,00 (dziesięciu) złotych;

14
na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.w zw. zart. 70 § 1 pkt. 1 k.k.przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoT. K.w pkt. 13 kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3 (trzy) lata;

15
na podstawieart. 46 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonychA. N.,S. N.,T. S.iT. K.obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę solidarnie na rzecz pokrzywdzonych(...) S.A.z s. we(...) Sp. z o.o.z s. weW.następujących kwot i w następujących wysokościach :

a/ na rzecz(...) S.A.z s. weW.:
aa. oskarżonaA. N.solidarnie z oskarżonymiS. N.iT. K.kwotę 1.796,59 złotych (jeden tysiąc siedemset dziewięćdziesiąt sześć złotych i 59/100)
ab. oskarżonyS. N.solidarnie z oskarżonymiA. N.iT. K.kwotę 1.796,59 złotych (jeden tysiąc siedemset dziewięćdziesiąt sześć złotych i 59/100)
ac. oskarżonyT. K.solidarnie z oskarżonymiA. N.iS. N.kwotę 1.796,59 złotych (jeden tysiąc siedemset dziewięćdziesiąt sześć złotych i 59/100);
ad. oskarżonaA. N.solidarnie z oskarżonymiS. N.iT. S.kwotę 1.796,59 złotych (jeden tysiąc siedemset dziewięćdziesiąt sześć złotych i 59/100)
ae. oskarżonyS. N.solidarnie z oskarżonymiA. N.iT. S.kwotę 1.796,59 złotych (jeden tysiąc siedemset dziewięćdziesiąt sześć złotych i 59/100)
af. oskarżonyT. S.solidarnie z oskarżonymiA. N.iS. N.kwotę 1.796,59 złotych (jeden tysiąc siedemset dziewięćdziesiąt sześć złotych i 59/100);
b/ na rzecz(...) Finanse Sp. z o.o.z s. weW.:
ba. oskarżonyS. N.solidarnie z oskarżonymT. S.kwotę 1.815,97 złotych (jeden tysiąc osiemset piętnaście złotych i 97/100)
bb. oskarżonyT. S.solidarnie z oskarżonymS. N.kwotę 1.815,97 złotych (jeden tysiąc osiemset piętnaście złotych i 97/100);
W ostatnim punkcie wyroku zwolnił oskarżonych od obowiązku zwrotu Skarbowi Państwa wyłożonych kosztów postępowania i od obowiązku uiszczenia opłaty.
Z powyższym wyrokiem nie zgodził się obrońca wszystkich oskarżonych i zaskarżył go w całości. Skarżący zarzucił Sądowi Rejonowemu naruszenie przepisów postępowania-art. 167 kpkiart. 7 kpk, jak i błędy w ustaleniach faktycznych mające wpływ na treść zaskarżonego wyroku.
W konkluzji apelacji wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonych od popełnienia przypisanych im przestępstw ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Gnieźnie do ponownego rozpoznania
Sąd odwoławczy zważył co następuje:
Apelacja obrońcy jest zasadna. Złożony w niej wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonych jest przedwczesny albowiem dla prawidłowej prawnej oceny ich zachowania konieczne jest uzupełnienie i to w istotnym zakresie postępowania odwodowego.
Już na wstępie należy zauważyć, że rozumowanie Sądu Rejonowego przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które miało doprowadzić ten Sąd do jednoznacznych wniosków o sprawstwie i winie oskarżonych, w zakresie przypisanych im zachowań, nie jest przekonujące. Słusznie zauważa obrońca, że musi budzić wątpliwości bezkrytyczne danie wiary przez Sąd I instancji pokrzywdzonym, w sytuacji kiedy decydując się na wymianę drzwi w swoich mieszkaniach, na poczet wykonanej usługi nie dokonali dosłownie żadnej płatności, nawet tej na którą mieli się zgodzić. Wydaje się też, że dokonując oceny zeznańJ. J.Sąd zbagatelizował jego twierdzenia, że nie podpisywał żadnej umowy kredytowej, w sytuacji kiedy z opinii biegłego grafologa jednoznacznie wynika, że na umowie kredytowej znajduje się jego podpis. Wydaje się, że tego rodzaju postawa pokrzywdzonego powinna wzbudzać wątpliwości czy w sposób rzetelny relacjonuje on przebieg wydarzeń. Przecież bez jednoznacznych przesłanek nie można wykluczyć wersji wskazywanej przez oskarżonych, że nie wprowadzali nikogo w błąd i że prawidłowo informowali o zasadach kredytowania wykonywanej przez nich usługi. Bez większej refleksji Sąd dokonując oceny wyjaśnień oskarżonych i zeznań pokrzywdzonych przyjął, że nieprawdziwe dane dotyczące zatrudnienia pokrzywdzonych czy wysokości ich dochodów wynikają ze świadomego działania oskarżonych. Sąd w ogóle nie rozważył możliwości, że to pokrzywdzeni podali oskarżonym takie informacje i teraz odpowiedzialność za to próbują przerzucić na oskarżonych. Wydaje się też, że gdyby pokrzywdzeni bezpośrednio po zawarciu tych umów kredytowych, doszliby do wniosku, że zostali w sposób przestępczy oszukani przez oskarżonych to zawiadomiliby o tym policję. W realiach przedmiotowej sprawy policja została zawiadomiona przez banki udzielające kredytu i to dopiero wówczas gdy osoby zobowiązane z tych umów kredytowych nie dokonywały wpłat do których były zobowiązane.
W cenie Sądu odwoławczego aby w sposób rzetelny ocenić wyjaśnienia oskarżonych i zeznania pokrzywdzonych i ustalić która z tych sprzecznych wersji jest prawdziwa, koniecznym jest poczynienie dodatkowych ustaleń w sprawie. Wydaje się, że niezbędnym jest ustalenie i to w drodze odebrania dodatkowych wyjaśnień od oskarżonych i uzyskania informacji z banków, które złożyły zawiadomienia o popełnieniu przestępstw, czy to były jedyne umowy kredytowe na podstawie których finansowany był zakup i montaż drzwi, w których zawieraniu pośredniczyłaA. N.iM. N.. Jeżeli były inne umowy to w jakiej liczbie i czy przy pozostałych umowach kredytowych, kredytobiorcy sygnalizowali jakieś nieprawidłowości przy ich zawieraniu. Sytuacja kiedy byłyby to jedyne umowy kredytowe albo przy większości z nich miałoby dojść do podobnych nieprawidłowości, w istotnym stopniu uwiarygodniałaby twierdzenia pokrzywdzonych o przestępczym zachowaniu osób, które pośredniczyły w ich zawieraniu. Gdyby przy zdecydowanej większości z tych umów nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości, to poddawałoby to pod wątpliwość przestępcze zachowanie oskarżonych jedynie w odniesieniu do tych trzech jednostkowych umów.
W sposób oczywisty obrońca ma rację, że błędem było niepodjęcie próby przesłuchania przez Sąd świadkaM. O.– pokrzywdzonej w sprawie. W sytuacji kiedy jej stan zdrowia nie pozwalałby na tego rodzaju czynność, to wręcz obowiązkiem Sądu było ustalenie i to w drodze opinii biegłego psychiatry, jaki był lub mógł być jej stan psychiczny w okresie kiedy miała podpisywać umowę kredytową stanowiącą przedmiot niniejszego postępowania. Koniecznym jest ustalenie czy jej ewentualne problemy psychiczne wynikające z choroby, mogły nie być zauważalne przez oskarżonychS. N.iT. S.w trakcie ich kontaktu z nią. Zdarza się przecież, że nawet poważne zaburzenia psychiczne w konkretnej osoby mogą nie być zauważone, przez osoby postronne przy krótkotrwałym ich wzajemnym kontakcie. To, żeJ. O.wiedział, że jego matka nie jest zdolna do świadomego zawarcia umowy kredytowej, nie przesądza że tego również świadomi byli oskarżeni.
Również w sposób oczywisty obrońca ma rację, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie daje żadnej odpowiedzi na jakiej podstawie Sąd I instancji przyjął, żeA. N.wykonując czynności takie jak ustalono w sprawie działała ze świadomością, że pomagaS. N.iT. K.w zarzucanej im przestępczej działalności. Oskarżona nie przyznała się do tego rodzaju wiedzy, na tego rodzaju jej wiedzę nie wskazują również wyjaśnienia współoskarżonych.
Dopiero po uzupełnieniu postępowania dowodowego w sposób wskazany powyżej, Sąd ponownie rozpoznający sprawę będzie mógł dokonać pełnej oceny materiału dowodowego i wydać sprawiedliwy wyrok.
Mając powyższe na uwadze Sąd odwoławczy;
uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Gnieźnie do ponownego rozpoznania.
SSO Piotr Gerke SSO Leszek Matuszewski SSO Dariusz Śliwiński