Sąd Rejonowy w Olsztynie
X Wydział Cywilny
Sygnatura akt: X C 1464/18
Data wyroku: 2018-06-07 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION

Sygn. akt X C 1464/18
O., 07.06.2018 r.

UZASADNIENIE WYROKU ZAOCZNEGO Z DNIA 18.05.2018 ROKU

I

STANOWISKA STRON

1
Powódka,(...) Bank (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW., wniosła o zasądzenie od pozwanejK. N.kwoty 4644,18 zł z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP w stosunku rocznym od dnia 21.11.2017 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu według norm przepisanych.

2
W uzasadnieniu swojego żądania powódka podała, że na podstawie jej ksiąg stwierdzone zostało, że na dzień 20.11.2017 r. figuruje w nich wymagalne zadłużenie pozwanej z tytułu umowy(...)72M ZM%(...)w PLN nr(...). W dniu 08.09.2017 r. powódka skierowała do pozwanej wezwanie do zapłaty, które wróciło z adnotacją „nie podjęto w terminie” z dniem 19.09.2017 r. Powódka podniosła, że wierzytelność jest w pełni wymagalna i że pozwana mimo wezwania do zapłaty nie uregulowała należności.

3
Powódka zawnioskowała o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym.

4
Zarządzeniem z 27.12.2017 roku przewodniczący stwierdził brak podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym i wezwał powódkę do przedłożenia oryginału bądź poświadczonego za zgodność z oryginałem w trybieart. 129 § 2 kpcodpisu umowy(...)72M ZM%(...)w PLN nr(...)wraz ze wskazaniem sposobu wyliczenia dochodzonych należności, w terminie tygodniowym pod rygorem stwierdzenia braku podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym oraz uzupełnienia opłaty od pozwu kwotą 65 zł pod rygorem zwrotu pozwu

5
Powódka uiściła opłatę w terminie, jednocześnie wnosząc o wydłużenie terminu do wykonania zobowiązania z uwagi na konieczność zamówienia dokumentacji z archiwum zewnętrznego.

6
Zarządzeniem z dnia 16.01.2018 roku (doręczone 23.01.2018 roku) przewodniczący wydłużył ww. termin zgodnie z wnioskiem powódki – do 20.02.2018 roku.

7
Z uwagi na nieprzedłożenie egzemplarza umowy w zakreślonym terminie, zarządzeniem z dnia 21.03.2018 roku stwierdzono brak podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, sprawę wpisano do repertorium C i wyznaczono rozprawę.

8
PozwanaK. N.nie złożyła odpowiedzi na pozew, nie stawiła się na rozprawie i w żaden inny sposób nie zajęła stanowiska w sprawie.

.

II

USTALENIA FAKTYCZNE

Sąd Rejonowy ustalił, co następuje:

1

(...) Bank (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.wystawiła w dniu 20.11.2017 r. wyciąg z ksiąg bankowych nr(...)WI(...);(...), w którym stwierdziła, że na dzień 20.11.2017 r. figuruje w nich wymagalne zadłużenie wobec pozwanejK. N., z tytułu umowy(...)72M ZM%(...)w PLN nr(...). Na zadłużenie w kwocie 4644,18 zł składają się należność główna w wysokości 2727,52 zł i odsetki wyliczone za okres od dnia 21.09.2012 r. do dnia 20.11.2017 r. w kwocie 1916,66 zł

(dowód: wyciąg z ksiąg bankowych nr(...)WI(...);(...)z 20.11.2017 – k. 4)

2
W dniu 08.09.2017 r. powódka wystosowała do pozwanej na adresul. (...),(...)-(...) O.wezwanie do zapłaty, w którym informowała, że w związku z wypowiedzeniem warunków spłatyumowy nr (...)z dnia 09.08.2007 r., wzywa do zapłaty kwoty 4589,63 zł oraz dalszych należnych odsetek. Wezwanie wróciło niepodjęte do powódki.

(dowód: wezwanie do zapłaty – k. 5; koperta z korespondencją – k. 6)

3
Pozwana w dniu 07.01.2013 roku zmieniła adres zameldowania z wskazanego w pozwie na:ul. (...),(...)-(...) O.. Pod tym adresem odebrała osobiście odpis pozwu oraz zawiadomienie o rozprawie.

(dowód: wydruk z bazy danychPESEL (...)-SAD – k. 14-16; zwrotne poświadczenie odbioru – k. 34).

III

OCENA DOWODÓW

Sąd Rejonowy dokonał następującej oceny zebranego w sprawie materiału:

1
W ocenie Sądu brak było podstaw do kwestionowania autentyczności przedłożonych przez powódkę dokumentów. Kwestii tej nie podważała pozwana, która w ogóle nie zajęła stanowiska w sprawie, również Sąd nie dopatrzył się z urzędu takich okoliczności, które mogłyby wskazywać, że przedłożone dowody nie są autentyczne.

2
Tym niemniej należy mieć na uwadze, że stosownie do treściart. 245 kodeksu postępowania cywilnego, dokument prywatny sporządzony w formie pisemnej albo elektronicznej stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.

3
Dlatego też niestwierdzenie przez Sąd braku podstaw do podważenia domniemania autentyczności i prawdziwości pochodzenia dokumentów nie implikuje konieczności przyjęcia prawdziwości twierdzeń, które są w nich zawarte (tzw. materialna moc dokumentu).

4
Ocena rzeczywistego stanu rzeczy powinna być dokonana w oparciu na całokształcie przedłożonego materiału dowodowego. Zdaniem Sądu zaoferowane przez powódkę dowody nie były zaś wystarczające, aby w sposób niewątpliwy wykazać samo istnienie zobowiązania pozwanej, jak i wysokość dochodzonej kwoty.

IV

ROZWAŻANIA PRAWNE

Sąd Rejonowy rozważył, co następuje:

1
Powództwo podlegało oddaleniu. Powódka nie udowodniła bowiem roszczenia zarówno co do zasady, jak i co do wysokości.

2
Stosownie do treściart. 6 kodeksu cywilnego, znajdującego swoje proceduralne odzwierciedlenie w regulacjiart. 232 kodeksu postępowania cywilnego, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W realiach niniejszej sprawy to powódka była obowiązana do przedłożenia dowodów, które wykazywać będą fakt przysługiwania mu od pozwanej żądanej należności we wskazanej w pozwie wysokości.

3
Przechodząc do meritum należy wskazać, że za dowód istnienia zadłużenia nie może być uznany zapis widniejący w księgach rachunkowych banku. Dokument ten nie bowiem odpowiedniej mocy dowodowej. Jest to dokument prywatny, pochodzący od powódki i zawierający tylko jej twierdzenia o istnieniu wierzytelności –art. 95 ust. 1a ustawy prawo bankowe. Zgodnie z tym przepisem moc prawna dokumentów urzędowych w postaci ksiąg rachunkowych banków i sporządzonych na ich podstawie wyciągów oraz innych oświadczeń podpisanych przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banków i opatrzonych pieczęcią banku nie obowiązuje w postępowaniu cywilnym.

4
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 marca 2011 r., P 7/09 uznał, żeart. 95 ust. 1 prawa bankowegow części, w której nadaje moc prawną dokumentu urzędowego księgom rachunkowym i wyciągom z ksiąg rachunkowych banków jest niezgodny zart. 2, art. 32 ust. 1 zdanie pierwsze i art. 76 Konstytucji RP. Wskazano, że bank znajduje się w toku postępowania cywilnego w niezasadnie uprzywilejowanej pozycji względem pozwanego, którego obciąża ciężar zaprzeczenia prawdziwości dokumentu urzędowego (art. 252 kpc), posiadającego w tym postępowaniu szczególną moc dowodową. Powyższe uprzywilejowanie, nieznajdujące uzasadnienia w odniesieniu do podmiotów niezwiązanych w żaden sposób z realizacją zadań publicznych, narusza zasadę określoną wart. 32 ust. 1 Konstytucji RProzumianą jako zapewnienie "równości broni" stron postępowania (por. wyroki TK z dnia 12 grudnia 2006 r., P 15/05 oraz z dnia 19 lutego 2003 r., P 11/02).

5
Powyższa konstatacja nie oznacza bynajmniej ignorowania złożonego przez powódkę wyciągu z ksiąg bankowych ani zawartej w nim treści. W ocenie Sądu wyciąg taki stanowi pełnoprawny dowód z dokumentu prywatnego. Zaświadcza on jednak jedynie fakt, że w księgach banku figuruje określone zobowiązanie dłużnika. Okoliczność ta nie została podważona przez pozwaną, również Sąd nie znalazł podstaw, aby kwestionować ją z urzędu. Tym niemniej to, że taki zapis w księgach banku się znajduje, nie oznacza, iż w rzeczywistości na pozwanej ciąży wskazane zobowiązanie. Brak jakichkolwiek podstaw, by taką moc dowodową przydawać jednostronnemu oświadczeniu powódki, tj. podmiotu zainteresowanego wynikiem procesu.

6
W niniejszej sprawie Sąd wzywał powódkę do przedłożenia odpisu umowy stanowiącej podstawę roszczenia i na jej wniosek w sposób znaczący wydłużył termin do wykonania tego zobowiązania. Pomimo tego powódka z tego się nie wywiązała.

7
Powódka nie przedłożyła też żadnych innych dowodów, mogących choćby w sposób pośredni dokumentować fakt zawarcia umowy oraz wysokość istniejącego zobowiązania – tj. na przykład wyciągów z rachunków bankowych pozwanej, harmonogramów spłat itp.

8
W konsekwencji Sąd pozbawiony był możliwości merytorycznej weryfikacji podanych w pozwie twierdzeń powódki. Nie wiadomo w istocie czego dotyczy roszczenie powódki dotyczące należności głównej, a tym bardziej odsetek.

9
Stosownie do treściart. 485 § 3 kpc, Sąd może wydać nakaz zapłaty, jeżeli bank dochodzi roszczenia na podstawie wyciągu z ksiąg bankowych podpisanego przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banku i opatrzonego pieczęcią banku oraz dowodu doręczenia dłużnikowi pisemnego wezwania do zapłaty.

10
W niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania tego przepisu, gdyż wezwanie do zapłaty nie zostało pozwanej skutecznie doręczone – wysyłane było pod nieaktualny adres, nie zostało także dwukrotnie awizowane.

11
Co więcej, ustawodawca nie bez przyczyny w treści ww. przepisu wskazał, że „sąd może wydać nakaz zapłaty”. Jakkolwiek powyższe nie może być pozostawione całkowicie dowolnemu uznaniu Sądu orzekającego w sprawie, to nie sposób również ignorować literalnej treści ustawy. W pozostałych przypadkach zawartych wart. 485 kpcużyta jest forma obligatoryjna („sąd wydaje nakaz zapłaty”), podczas gdy w§ 3posłużono się formą fakultatywną. W konsekwencji Sąd każdorazowo powinien badać, czy w konkretnej sprawie występują podstawy do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym.

12
Mając na uwadze, że uzyskanie takiego nakazu stanowi dla powoda niewątpliwy przywilej (np. niższa opłata od pozwu, tytuł zabezpieczenia od chwili wydania) w ocenie Sądu orzekającego wydawanie nakazu zapłaty na podstawieart. 485 § 3 kpcjest uzasadnione jedynie wtedy, gdy wyciąg z ksiąg bankowych stanowi niejako dodatkowy dowód, oprócz innych dokumentów uzasadniających żądanie pozwu (w realiach niniejszej sprawy przede wszystkim umowy pożyczki). W przeciwnym razie, gdy powód załącza jedynie wyciąg z ksiąg bankowych wraz z dowodem doręczenia pisemnego wezwania do zapłaty (abstrahując już od tego, że z przyczyn podanych powyżej w niniejszej sprawie nie można mówić o skutecznym doręczeniu ww. pisma), to Sąd jest uprawniony do skorzystania z możliwości nie wydawania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym.

13
Wreszcie wskazać należy, że stosownie do treściart. 339 § 1 kpc, jeżeli pozwany nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę albo mimo stawienia się nie bierze udziału w rozprawie, sąd wyda wyrok zaoczny. W myśl § 2 ww. artykułu, w tym wypadku przyjmuje się za prawdziwe twierdzenie powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa.

14
Powyższy przepis stanowi proceduralne uproszczenie, mające na celu usprawnienie postępowania w sytuacji, gdy pozwany nie wdaje się w spór w sprawie. Sąd każdorazowo ma jednakże obowiązek krytycznie ustosunkować się do twierdzeń powoda z punktu widzenia ich ewentualnej zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a przepisart. 339 § 2 kpcnie zwalnia sądu orzekającego od obowiązku rozważenia, czy oświadczenia te uzasadniają należycie i w całości żądania pozwu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 1998 roku, sygn. akt I CKU 85/98). Pogląd powyższy jest również powszechnie przyjmowany w orzecznictwie Sądu Okręgowego w Olsztynie (zob. m.in. wyroki: z 14 lipca 2015 roku, sygn. akt IX Ca 617/15; z 14 lipca 2015 roku, sygn. akt IX Ca 636/15; z 30 października 2017 roku, sygn. akt IX Ca 891/17; z 20 września 2017 roku, sygn. akt IX Ca 406/17).

15
W ocenie Sądu Rejonowego regulacjiart. 339 § 2 kpcnie można odrywać od jej podstawowego celu, któremu ma służyć, tj. zapewnienia sprawności i szybkości postępowania. W przypadku, gdy w pozwie zawarte są wszystkie twierdzenia i dowody pozwalające na merytoryczną ocenę zasadności powództwa, choćby była ona negatywna, to przeprowadzenie tych dowodów przez Sąd, a następnie wydanie na pierwszym terminie rozprawy wyroku zaocznego oddalającego powództwo w żaden sposób nie wpływa na wydłużenie postępowania w sprawie.

16
Mając na uwadze powyższe, na podstawie powołanych wyżej przepisów, Sąd Rejonowy orzekł jak w sentencji wyroku zaocznego.

Asesor Sądowy Sądu Rejonowego w Olsztynie
M. O.
Sygn. akt X C 1464/18
O., 07.06.2018 r.

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...).

Asesor Sądowy Sądu Rejonowego w Olsztynie
M. O.