Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 38/15
Data wyroku: 2018-02-07 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marek Dziwiński
Słowa kluczowe: Uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym
Podstawa prawna: art. 10 a o k.w.i h.

Sygnatura akt I C 38/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 lutego 2018 r.
Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: SSR Marek Dziwiński
Protokolant: Magdalena Mastej
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. wK.
sprawy z powództwa Skarbu Państwa - Starosty(...)
przeciwkoD. P.,E. P.,A. P.
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym

I
usuwa niezgodność między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym wksiędze wieczystej nr (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze IV Wydział Ksiąg Wieczystych dla nieruchomości oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...), położonej wK.przyulicy (...), a rzeczywistym stanem prawnym poprzez jej zamknięcie, z uwagi na prowadzenie dla tej samej nieruchomościksięgi wieczystej nr (...),

II
nie obciąża pozwanych obowiązkiem zwrotu stronie powodowej kosztów procesu.

Sygn. akt I C 38/15

UZASADNIENIE
Skarb Państwa- Starosta(...)wniósł pozew przeciwkoD. P.,E. P.iA. P.o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym wksiędze wieczystej KW (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze IV Wydział Ksiąg Wieczystych dla nieruchomości oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...), położonej wK.przyulicy (...), a rzeczywistym stanem prawnym poprzez jej zamknięcie, z uwagi na prowadzenie dla tej samej nieruchomościksięgi wieczystej nr (...).
Uzasadniając swoje żądanie podał, że umową sprzedaży z dnia 29.11.1948 r. zbył na rzeczZ. P. (1)½ części nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej przyul. (...)(obecnie nr 16) wK., przy czym współwłaścicielem nieruchomości w pozostałej części pozostał Skarb Państwa. Oznaczenie geodezyjne nieruchomości ulegało licznym zmianom. W wyniku odnowienia operatu ewidencji gruntów w roku 1984 nieruchomość, składająca się zdziałek oznaczonych nr (...)otrzymała nr 85, a jako właściciele pozostali nadal wykazani SP iZ. P. (1)w udziale wielkości ½ każdy. W wyniku spadkobrania udział w nieruchomości nabytej przezZ. P. (1)nabyli w częściach równychA. P.iE. P.. Dla nieruchomości tej prowadzona jest obecnieksięga wieczysta nr KW (...). W księdze tej w zakresie prawa własności ujawnione są wpisy: SP-Starosta(...)udział 2/4,A. P.udział ¼,E. P.udział ¼. Niezależnie od powyższego w dniu 22.06.1966 r. przed notariuszem zawarta została pomiędzy SP, aW. K. (1)iW. K. (2)umowa rep. A nr 745/1966 użytkowania wieczystego nieruchomości 238/1 o pow. 9 arów i sprzedaży domu mieszkalnego oraz szopy o kubaturze 275 m3 plus 16 m3 budynek gospodarczy, położonej przyul. (...)wK.. Prawo użytkowania wieczystego i prawo własności budynku dotyczyło nieruchomości położonej wK., przyul. (...)(obecnie 16). W wyniku wyżej wymienionych okoliczności doszło do zawarcia dwóch umów dotyczących tej samej nieruchomości, a w konsekwencji do utworzeni dwóch ksiąg wieczystych dla tej nieruchomości. Wksiędze wieczystej nr (...)nieruchomość oznaczona jestnumerem geodezyjnym (...), oznaczenie to jest zgodne z prowadzoną ewidencją gruntów i budynków prowadzoną przez Starostę(...). Natomiast wksiędze wieczystej nr (...)nieruchomość oznaczona jestnumerem geodezyjnym (...), który nie funkcjonuje w dokumentacji geodezyjnej ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę(...)i jest w rzeczywistości częściądziałki oznaczonej nr (...). W księdze tej jako wyłączny właściciel nieruchomości ujawniony jest SP oraz jako użytkownik wieczystyD. P., przy czym budynek, którym zabudowana jest nieruchomość opisana odmiennie w obu księgach ( nr 85 i nr 238/1) jest tym samym budynkiem mieszkalnym. W ocenie powoda prawidłowe wpisy figurują wksiędze wieczystej nr (...), w związku z czym konieczne jest uzgodnienie treści obu ksiąg wieczystych poprzez zamknięcieksięgi wieczystej nr (...).
A. P.w imieniu własnym oraz siostryE. P.nie sprzeciwił się żądaniu pozwu poprzez zamknięcieksięgi wieczystej nr (...), prowadzonej dladziałki nr (...)oraz potwierdził okoliczności faktyczne podane w pozwie. Zaznaczył on, iż zbędny jest ich udział w tej sprawie, ponieważ ich prawa nie są ujawnione w w/w księdze wieczystej. Kwestionował on jedynie określenie wartości przedmiotu sprawy na kwotę 60 000,00 zł, gdyż nie wiadomo na jakiej podstawie ją określono. W toku postępowania pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W razie uznania powództwa wnieśli o rozważenie zastosowaniaart. 102 k.p.c.
Strona powodowa w piśmie z dnia 21.11.2013 r. podtrzymała dotychczasowe żądanie pozwu, wniosła jednak żądanie ewentualne polegające na tym że wniosła o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w treściksięgi wieczystej KW (...).(...)oznaczonej nr ewidencyjnym 238/1, a rzeczywistym stanem prawnym tej nieruchomości poprzez wpisanie w dziale IIKW (...)jako właścicieli: SP-Starosty(...)w udziale 2/4,A. P.w udziale ¼ iE. P.w udziale ¼ w prawie własności nieruchomości, zamiast SP w udziale wynoszącym 1/1 w prawie własności orazD. P.jako użytkownika wieczystego nieruchomości i właściciela posadowionego na niej budynku stanowiącego odrębną nieruchomość.
PozwanaD. P.wniosła o polubowne załatwienie sporu poprzez zawarcie ugody sądowej, na mocy której nabędzie od SP własność ½ udziału w prawie własnościdziałki nr (...)położonej wK.przyul. (...), dla której prowadzano jest KW nr(...). Potwierdziła ona okoliczności faktyczne podane w pozwie. Wskazała, iż mieszka nieprzerwanie w nieruchomości od 1966 r., przy czym po śmierci ojcaW. K. (1)(29.01.1969 r.) korzysta z nieruchomości jako właściciel. Od daty wejścia w posiadanie nieruchomości nieprzerwanie użytkuje ją d celów mieszkalnych. Podniosła ona, iż Skarb Państwa nie manifestował także swojego prawa własności jak również nie kwestionował jej posiadania samoistnego. W jej ocenie jedynym możliwym i pozwalającym uregulować stan prawny nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)obręb 5 oraz nr 238/1 byłoby zawarcie ugody sądowej na mocy której nabyłaby nieodpłatnie od SP własność ½ udziału w prawie własności nr 85. Na rozprawie w dniu 07.02.2018 wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a w razie uznania powództwa o rozważenie zastosowaniaart. 102 k.p.c.

SĄD USTALIŁ NASTĘPUJĄCY STAN FAKTYCZNY
W dniu 29 października 1948 r. zawarta została na podstawie orzeczenia Komisji Osadnictwa Nierolniczego umowa pomiędzy Skarbem Państwa, aZ. P. (1). Nabył on udział ½ prawa własności nieruchomości położonej wK.przyul. (...), składającej się z placu o powierzchni 3.600 m2 wraz z domem mieszkalnym, opisanej w księdze wieczystej Sądu Grodzkiego wK.nr KW(...).
Dowód:
- umowa sprzedaży z dnia 29.11.1948 r. (k. 13-14v)
Postanowieniem z dnia 22.09.1958 r. Sąd Powiatowy wW.uzgodnił treść księgi wieczystej, która wówczas nosiła numer 181, z rzeczywistym stanem prawnym co do opisanej wyżej nieruchomości w ten sposób, że wpisał prawo własności w ½ części na rzeczZ. P. (1)i w ½ części na rzecz Skarbu Państwa.
Dowód:
- postanowienie z dnia 22.09.1958 r. (k. 74 w aktach I Ns 111/15)
Oznaczenie geodezyjne w/w nieruchomości ulegało licznym zmianom. Od 1962 r. nieruchomość ta posiadała nr 238, następnie oznaczona była nr 238/1. W wykazie zmian geodezyjnych w 1973 r. przedmiotowa nieruchomość oznaczona jest nr 238/1, a następnie w wyniku wprowadzonych zmian otrzymała nr 238/3 i 238/4. W przedmiotowym wykazie zmian zarówno w stosunku dodziałki nr (...)jak idziałek nr (...)jako właściciela ujawniono Skarb Państwa iZ. P. (1)w udziale wielkości ½ każdy. W wyniku odnowienia operatu ewidencji gruntów w 1984 r. nieruchomość składająca się zdziałek nr (...)otrzymała nr 85, a jako właściciele pozostali nadal SP iZ. P. (1)w udziale ½ każdy.
Dowód:
- wykaz zmian gruntowych z 1973 r. (k.23-24)
- wyciąg z wykazu zmian gruntowych (k. 21-22)
- pismo Starostwa Powiatowego wK.z dnia 20.03.2013 r. (k-25)
W dniu 05.05.1966 r. wydano decyzję ustanawiającą na rzeczW. K. (1)prawo użytkowania wieczystego działki gruntu o powierzchni 900 m2 przyul. (...)wK.oraz przewidziano sprzedaż parteru budynku położonego na tej działce. Przewidziano jednocześnie konieczność zawarcia umowy sprzedaży. Umowa sprzedaży z dnia 22.06.1966 r. wskazywała, że małżonkowieW. K. (2)iW. K. (1)nabyli od Skarbu Państwa opisane wyżej prawo użytkowania wieczystego gruntu, dla którego prowadzona byłaksięga wieczysta Kw nr (...)oraz budynek znajdujący się na tej działce.
Dowód:
- decyzja z dnia 05.05.1966 r. (k. 174-175)
- akt notarialny Rep. A nr(...)z dnia 22.06.1966 r. (k. 16-17)
W wyniku spadkobrania poZ. P. (2)współwłaścicielami nabytej przez niego nieruchomości zostaliA. P.iE. P.w udziałach po 1/4.

Dowód:

- postanowienie o nabyciu spadku z dnia 08.11.1996 r. I Ns 186/96 (k. 15)
Na skutek spadkobrania po rodzicach i działu spadkuD. P.wpisana została jako użytkownik wieczysty i właściciel budynku wksiędze wieczystej (...).
Dowód:
- postanowienie dnia 10.06.1999 r. (k. 52 w aktach I Ns 111/15)
W wyniku powyższych czynności oraz zmian numeracji działek i ich podziałów powstały dwie księgi wieczyste dotyczące w części tego samego gruntu położonego wK.przyul. (...)(dawniej 1) i budynku położonego na gruncie.
Księga wieczysta nr (...)obejmuje działkę gruntu oznaczoną nr 85 o powierzchni 0,3905 ha zabudowaną budynkiem mieszkalnym, gdzie jako właściciele są wpisani: Skarb Państwa – ½ części,A. P.– ¼ części iE. P.– ¼ części.
Wksiędze wieczystej nr (...)obejmującejdziałkę o numerze (...)o pow. 0,0900 ha widnieje zapis, że właścicielem gruntu jest Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym i właścicielem budynku jestD. P.. Działka ta jest faktycznie częściądziałki nr (...), a budynek opisany w obu księgach jest tym samym zabudowaniem.
Dowód:
- odpisksięgi wieczystej (...)(k. 6-9)
- odpisksięgi wieczystej (...)(k. 10-12)
-przesłuchanieR. W.na rozprawie w dniu 07.02.2018 r. (k. 182-182v)
RodziceD. P., a później ona sama uiszczali płaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, aż do 2013 r. Po nabyciuW. K. (2)iW. K. (1)zamieszkiwali na parterze budynku. Obecnie mieszka tamD. P.. Piętro budynku zajmuje rodzinaP..
Dowód:
- przesłuchanieD. P.na rozprawie w dniu 07.02.2018 r. (k. 182v)
- przesłuchanieA. P.na rozprawie w dniu 07.02.2018 r. (k. 183)
Postanowieniem z dnia 16.01.2015 r. Sąd oddalił wniosekD. P.o stwierdzenie zasiedzenie w/w nieruchomości.
Dowód:- postanowienie z dnia 16.01.2015 r. (k. 41 w aktach I Ns 111/15)

SĄD ZWAŻYŁ CO NASTĘPUJE
Powyższych ustaleń sąd dokonał na podstawie treści dokumentów, których prawdziwości żadna ze stron nie kwestionowała, zeznań oraz w oparciu o okoliczności, które były bezsporne między nimi.
W niniejszej sprawie doszło do zawarcia dwóch umów, które dotyczyły tej samej nieruchomości, co w konsekwencji doprowadziło do utworzenia dwóch ksiąg wieczystych dla nieruchomości położnej przyul. (...)wK.. W księgach wieczystych występuje różne oznaczenie geodezyjne nieruchomości, jednakże przedmiotem obu ksiąg jest ta sama część nieruchomości oznaczona obecnie w ewidencji gruntów ibudynków nr (...), która jest zabudowana budynkiem mieszkalnym. Wksiędze wieczystej nr (...)nieruchomość oznaczona jestnumerem geodezyjnym (...)i stanowi własność Skarbu Państwa w udziale ½ ,A. P.iE. P.w udziale po ¼. Oznaczenie powyższej nieruchomości jest zgodne z prowadzoną ewidencją gruntów i budynków. Wksiędze wieczystej nr (...)nieruchomość oznaczona jest nr 238/1 – która nie widnieje w ewidencji gruntów i budynków- i jest częściądziałki oznaczonej nr (...). Zgodnie z tą księgą właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa, a jej użytkownikiem wieczystym jestD. P..
Z powyższego wynika, iż mamy do czynienia z różnymi zapisami w księgach wieczystych co do właścicieli. Grunt wskazany wksiędze wieczystej (...)wchodzi w skład większego gruntu o powierzchni 0,3905 ha wskazanego wksiędze wieczystej (...). Jedyną możliwą drogą do wyeliminowania tych dwóch sprzecznych z sobą ksiąg wieczystych jest zamknięcia jednej z nich.
Nie może budzić wątpliwości, że przyczyną takiego stanu rzeczy jest nieważna czynność prawna z 1966 r. W sytuacji sprzedaży udziału ½ nieruchomości w 1948 r. na rzeczZ. P. (1), to późniejsze sprzedanie w 1966 r. parteru budynku bez wyodrębniania własności lokalu i oddanie gruntu w użytkowanie wieczysteW. K. (1), było czynnością prawną nieważną, gdyż nieruchomość nie stanowiła już wyłącznej własności Skarbu Państwa, jej współwłaścicielem od 1948 r. był równieżZ. P. (1). Nieważność czynności z 1966 r. wynika z dwóch kwestii: po pierwsze współwłaściciel nie mógł oddać w użytkowanie wieczyste gruntu, którego nie był wyłącznym właścicielem, po drugie w decyzji tej jest sprzedaż parteru, czyli czegoś co nie było nigdzie wydzielone i do którego prawo posiadał równieżZ. P. (1). W związku z powyższym umowę z dnia 22.06.1966 r. Rep. A. nr 745/1966 zawartą pomiędzy Skarbem Państwa, a małżeństwemK.uznać należy za nieważną, a stan prawny nieruchomości ujawniony wksiędze wieczystej (...)za niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym.
W rzeczywistym stanie prawnym mamy dwóch współwłaścicieli Skarb Państwa orazZ. P. (1)i te podmioty są współwłaścicielami nieruchomości na podstawie umowy z 1948 r. W sytuacji gdy istnieją dwie księgi dotyczące tej samej nieruchomości, posiadające inne wpisy dotyczące własności sąd powinien zamknąć księgę obarczoną zapisami wynikającymi z nieważnej czynności prawnej. Strona pozwana podnosiła zarzut niewłaściwego trybu, co do wyeliminowania istnienia dwóch ksiąg wieczystych dla tej samej nieruchomości. Z zarzutem tym nie można się zgodzić. Warto przetoczyć w tym miejscu treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 31.01.1996 r. III CZP 200/95, w której wyrażono następujący pogląd, iż ,,w sytuacji, gdy ta sama część większych nieruchomości objęta jest dwoma księgami wieczystymi, w których ujawnieni są różni właściciele, dopuszczalne jest powództwo na podstawieart. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece(Dz.U.Nr19,poz.147).” Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 29.02.1996 r. III CZP 16/96 ,,istota zaś sporu sprowadza się do sporu o własność, a zatem powinien on być rozstrzygnięty w drodze procesu o ustalenie prawa własności, jest zaś bezsporne, że sprawa o usunięcie niezgodności zart. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotecejest sui generis sprawą o ustalenie prawa (art. 189 k.p.c.) albo szczególną postacią powództwa ustalającego ( tak SN w wyroku z 10.10.1985 r., II CR 221/85), od którego odróżnia ją wprawdzie odmienność podstawy prawnej i funkcji, ale upodobnia ją przesłana interesu prawnego w ustaleniu rzeczywistego stanu prawnego ( tak SN w wyroku z 23.12.1988 r., III CRN 434/88). Jeśli tak, to wytoczenie powództwa przewidzianego w art. 10 powołanej ustawy jest właściwym trybem do rozstrzygnięcia sporu o własność o oznaczonej ewidencyjnie działki, która objęta jest dwiema różnymi księgami wieczystymi, w których jako właściciele wpisane są różne osoby.”
W związku z powyższym Sąd usunął niezgodność między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym wksiędze wieczystej (...)oznaczonej nr 238/1, a rzeczywistym stanem prawnym poprzez jej zamknięcie, z uwagi na prowadzenie dla tej samej nieruchomościksięgi wieczystej (...).
Orzeczenie o kosztach procesy oparto na treści przepisu 102k.p.c.Przepis ten mówi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może nie obciążyć strony przegrywającej obowiązkiem zwrotu kosztów procesu stronie przeciwnej. Trzeba zauważyć, że stan niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym powstał w wyniku działań Skarbu Państwa. Niejako w interesie publicznym było ustalenie stanu rzeczywistego księgi wieczystej ze stanem prawnym, stąd też należało przyjąć, że nastąpił szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu przepisuart. 102 k.p.c.
Sygn. alt I C 37/15

ZARZĄDZENIE
1.Odnotować
2. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć adwokatowiT. Ł..