Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 633/17
Data wyroku: 2018-02-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Elżbieta Zarzecka, Barbara Orechwa-Zawadzka, Teresa Suchcicka
Słowa kluczowe: Emerytura (przepisy ogólne)
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn.akt III AUa 633/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 lutego 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Dorota Elżbieta Zarzecka (spr.)
Sędziowie: SA Barbara Orechwa-Zawadzka
SA Teresa Suchcicka
Protokolant:  Agnieszka Charkiewicz
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 r. wB.
sprawy z odwołaniaZ. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji wnioskodawcyZ. K.
od wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 czerwca 2017 r. sygn. akt III U 487/16

oddala apelację.

SSA Barbara Orechwa-Zawadzka   SSA Dorota Elżbieta Zarzecka   SSA Teresa Suchcicka
Sygn. akt III AUa 633/17

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.decyzją z 8 września 2016 r., na podstawie przepisówustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 887) irozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.) odmówiłZ. K.prawa do emerytury, ponieważ nie udowodnił on 15 - letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.
W odwołaniu od tej decyzjiZ. K.wskazał, że w okresie od 7 maja 1975 r. do 18 lipca 1990 r. pracował wZakładach (...)wS.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych, na stanowisku elektromontera. Domagał się przyznania prawa do emerytury.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.
Sąd Okręgowy w Suwałkach wyrokiem z 19 czerwca 2017 r. odwołanie oddalił (punkt 1) oraz odstąpił od obciążaniaZ. K.kosztami zastępstwa procesowego ZUS (punkt 2).
Sąd pierwszej instancji ustalił, żeZ. K.urodził się (...)W dniu (...) ukończył 60 lat, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, nie pozostaje w stosunku pracy. W toku postępowania wnioskodawca nie przedłożył żadnego świadectwa pracy w warunkach szczególnych, a jedynie świadectwo zwykłe. Zdaniem Sądu Okręgowego analiza dokumentów zgromadzonych w aktach ZUS i aktach osobowych odwołującego, dokonana z uwzględnieniem wniosków zawartych w opinii głównej i uzupełniającej biegłego z zakresu BHP nie pozwoliła na uznanie okresu zatrudnienia wnioskodawcy od 7 maja 1975 r. do 18 lipca 1990 r. wZakładach (...)wS.na stanowisku elektromontera za pracę wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych. Sugestie skarżącego, iż w spornym okresie nie świadczył pracy na stanowisku pomocnika w produkcji drzewnej w Wydziale Produkcji nie znalazły potwierdzenia w zebranych w sprawie dowodach. Dowodem takim w ocenie Sądu nie były niekonsekwentne zeznania świadków:J. Z.iJ. S. (1), którym Sąd odmówił wiary, jako sprzecznym z treścią karty obiegowej zmian oraz z treścią pisma EP-f/187/75. Z dokumentów tych wynikało, iż wnioskodawca świadczył pracę również na stanowisku pomocnika w produkcji drzewnej – na Wydziale Produkcji, przy czym zebrany w sprawie materiał dowodowy nie upoważniał do przyjęcia, że jego praca w tym charakterze mogła być oceniana jako wykonywana w warunkach szczególnych. Postępowanie pracodawcy, polegające na angażowaniu wnioskodawcy na różne stanowiska pracy i jednocześnie powierzanie takich samych obowiązków (wyłącznie na stanowisku elektromontera), byłoby pozbawione logiki, skoro ze świadectwa pracy i innych dokumentów niewątpliwie wynika zróżnicowanie sposobu zatrudniania. Danym zawartym w dokumentach sporządzonych przez pracodawcę w okresie pracy na poszczególnych stanowiskach Sąd Okręgowy dał wiarę, brak było bowiem podstaw aby uznać, że informacje zawarte w dokumentacji pracowniczej odwołującego nie miały odzwierciedlenia w rzeczywistym przebiegu jego pracy. Niewątpliwe zdaniem Sądu było więc, że na stanowisku pomocnika w produkcji drzewnej w Wydziale Produkcji skarżący świadczył pracę w okresie od 7 maja 1975 r. do 18 września 1975 r., tj. 4 miesiące i 1 dzień. Nie legitymuje się on więc co najmniej 15 - letnim okresem pracy w warunkach szczególnych.
W ocenie Sądu Okręgowego również pozostały sporny okres pracy odwołującego wZakładach (...)wS.na stanowisku elektromontera nie stanowił pracy w warunkach szczególnych, o jakiej mowa w dziale II Wykazu A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. Brak było dowodów wskazujących, iż skarżący wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy czynności pozostające w związku z wytwarzaniem i przesyłaniem energii elektrycznej i cieplnej, oraz czynności przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektromagnetycznych. Zakład pracy nie realizował swoich zadań w ramach branży „energetyka”.(...)elektryczna nie była wytwarzana wZakładach (...)wS., natomiast zakład ten był zasilany energią pochodzącą z zewnątrz. Poza tym wnioskodawca wykonywał też prace przy urządzeniach z wyłączonym napięciem, realizowane w warsztacie elektrycznym, polegające między innymi na wymianie łożysk w silnikach elektrycznych. Za stanowiskiem tym przemawiały także uprawnienia dotyczące eksploatacji urządzeń elektromagnetycznych, jakimi legitymował się wnioskodawca w latach 1981-1989, w tym: w latach 1981-1984 - tylko do napięcia 1 kV, a w latach 1984-1989 - do napięcia 30 kV przy pracach warsztatowych oraz brak uprawnień typu(...)tzw. uprawnień dozorowych.
Sąd pierwszej instancji uznał, że fragmentaryczne i intencjonalne zeznania świadkaJ. S. (2)nie były w stanie podważyć powyższej oceny. Wyrok tego Sądu z 16 lipca 2003 r. wydany w sprawie III U 557/03, z odwołania świadka od decyzji ZUS z 14 kwietnia 2003 r. oraz ustalenia poprzedzające wydanie tego orzeczenia nie były dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie wiążące. Mało przekonujące były zdaniem Sądu Okręgowego też wywody odwołującego, zgodnie z którymi jego praca powinna podlegać porównaniu z pracą wykonywaną przez świadkaJ. S. (1). Wprawdzie na mocy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach z 26 września 2003 r. w sprawie III U 488/06 pracę tego świadka, w okresie od 1 lipca 1974 r. do 31 października 1992 r. wZakładach (...)wS.uznano za wykonywaną w warunkach szczególnych, jednakże praca ta była wykonywana na stanowisku nastawiacza urządzeń i maszyn technicznych. Polegała na obsłudze szlifierek i pił oraz obróbce i prasowaniu płyt, a więc diametralnie różniła się od wykonywanej przez odwołującego.
Sąd Okręgowy uznał, że odwołujący nie spełnił wszystkich ustawą przewidzianych warunków do nabycia emerytury wcześniejszej i dlatego oddalił odwołanie na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 102 k.p.c.
Apelację od tego wyroku wniósłZ. K.. Zaskarżył wyrok w zakresie punktu I i zarzucił:
1)błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że wnioskodawca nie posiada wymaganego stażu pracy w szczególnych warunkach;
2)naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 184 ust. 1 pkt 1, art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz § 4 ust. 1 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. poprzez przyjęcie, że odwołujący nie udowodnił 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych,
3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a)art. 233 § 1 k.p.c.przez:
-dokonanie ustaleń faktycznych niezgodnych z treścią zebranego materiału dowodowego,
-brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności zakwestionowanie mocy dowodowej zeznań świadków i przyjęcie, że praca elektromontera wykonywana przez wnioskodawcę w zakładzie pracy niepodlegającym ministrowi właściwemu ds. energetyki oraz świadczona przy urządzeniach wyłączonych spod napięcia nie może być zaliczana do prac świadczonych w warunkach szczególnych;
-dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o opinię biegłego sądowego z zakresu bhp w sytuacji, gdy ustalenie wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, stałe i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy nie wymaga wiadomości specjalnych uzasadniających prowadzenie dowodu z opinii biegłego,
-uznanie za zbędne dla rozstrzygnięcia sprawy dowodu z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy Sądu Okręgowego w Suwałkach sygn. akt III U 557/03 dotyczących sprawyJ. S. (2)przeciwko ZUS o emeryturę, w sytuacji gdy świadek ten pracował razem z wnioskodawcą w takich samych warunkach i na tym samym stanowisku pracy, a świadczona przez niego praca została uznana za wykonywaną w warunkach szczególnych;
b)art. 245 k.p.c.,253 k.p.c.,473 k.p.c.poprzez nadanie dokumentom załączonym do sprawy, przede wszystkim karcie obiegowej pierwszeństwa przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy oraz nieustosunkowanie się i tym samym nierozpatrzenie dowodów ze spójnych i logicznych zeznań świadków,
c)art. 299 k.p.c.w zw. zart. 473 k.p.c.poprzez niedopuszczenie dowodu z przesłuchania wnioskodawcy i uznanie sprawy za wyjaśnioną do rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze te zarzuty skarżący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części oraz poprzedzającej go decyzji organu rentowego i przyznanie mu prawa do emerytury. Z ostrożności procesowej, w przypadku oddalenia apelacji, wniósł o odstąpienie od obciążania go kosztami zastępstwa procesowego na rzecz organu rentowego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Wbrew zawartym w niej zarzutom Sąd Okręgowy dokonał w sprawie prawidłowych ustaleń faktycznych i właściwie ocenił zgromadzony materiał dowodowy uznając, żeZ. K.nie wykazał legitymowania się 15 – letnim okresem pracy w warunkach szczególnych. Sąd pierwszej instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, dopuszczając dowody zarówno z dokumentów zawartych w aktach osobowych wnioskodawcy i w aktach emerytalnych, opinii podstawowej i uzupełniającej biegłego z zakresu bhp, zeznań świadków, akt emerytalno-rentowych współpracowników skarżącego ze spornego okresu oraz akt spraw Sądu Okręgowego III U 488/06 i III U 557/03. Sąd dokonał wszechstronnej oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego, przy czym nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej wart. 233 § 1 k.p.c.Do naruszenia tego przepisu dochodzi wówczas, gdy strona apelująca wykaże sądowi pierwszej instancji uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów tj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, gdyż w apelacji zaprezentowana została jedynie odmienna, subiektywna ocena stanu faktycznego sprawy.
Nie można zgodzić się z twierdzeniem, że Sąd nie rozpatrzył dowodów z zeznań świadków i w sposób nieprawidłowy dał pierwszeństwo dowodom z dokumentów. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem, że ocenie Sądu podlegały zarówno dowody z dokumentacji pracowniczej wnioskodawcy jak i z zeznań świadków, którzy w spornym okresie byli jego współpracownikami:J. Z.,J. S. (1)iJ. S. (2), jak też z akt sprawy Sądu Okręgowego w Suwałkach III U 557/03 dotyczącej sprawyJ. S. (2)przeciwko ZUS o emeryturę. Sąd pierwszej instancji ważąc moc dowodową poszczególnych dowodów uznał, że nie można dać wiary dowodom z zeznań świadków w zakresie, w jakim pozostają w sprzeczności z dowodami z dokumentów z których wynikało, iż w początkowym okresie zatrudnienia wZakładach (...)wS.(od 7 maja 1975 r. do 7 września 1975 r.) wnioskodawca pracował na stanowisku pomocnika w produkcji drzewnej. Sąd Apelacyjny akceptuje i podziela taką argumentację. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że zeznania świadków nie mogą stanowić dowodu na to, że w całym spornym okresie zatrudnienia skarżący był zatrudniony wyłącznie na stanowisku elektromontera. Mimo iż świadkowie twierdzili jednomyślnie, żeZ. K.pracował razem z nimi wZakładach (...)wS.tylko na stanowisku elektromontera, to należy uznać, że ich wiedza na temat zatrudnienia wnioskodawcy nie mogła być kompletna. Jak wynika z akt osobowych świadkaJ. Z., pracował on w ww. zakładzie pracy w okresie od 15 sierpnia 1980 r. do 31 października 1992 r., zatem nie miał styczności z wnioskodawcą w początkowym okresie jego zatrudnienia. ŚwiadekJ. S. (1)co prawda pracował wZakładach (...)wS.w tym czasie co wnioskodawca (od 10 maja 1967 r. do 31 października 1992 r.), jednak nie wykonywał on pracy na takim samym stanowisku. Z akt osobowych tego świadka wynika, że był on zatrudniony jako pilarz i nastawiacz maszyn i urządzeń (świadectwo pracy z 28 października 1992 r.), wykonywał zatem zupełnie inne czynności niż wnioskodawca, co oznacza, że również nie miał z nim stałej, osobistej styczności podczas wykonywania obowiązków pracowniczych. Jedynie świadekJ. S. (2)pracował w całym spornym okresie na takim samym stanowisku pracy co wnioskodawca. Słusznie uznał jednak Sąd pierwszej instancji, że zeznania świadków nie mogą stanowić dowodu jednoznacznie i samodzielnie potwierdzającego wykonywanie zatrudnienia w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze czasu pracy, zwłaszcza w sytuacji, gdy z dokumentów wynikają okoliczności odmienne. Należy mieć przy tym na uwadze, że ze względu na długi upływ czasu, od kiedy praca była świadczona (w tym wypadku ponad 40 lat), z zasady świadkowie nie są w stanie dokładnie odtworzyć przebiegu zatrudnienia współpracowników. Przedstawienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności w sposób ogólny uniemożliwia natomiast dokonywanie na ich podstawie precyzyjnych ustaleń. Na czynienie takich ustaleń pozwalają natomiast dokumenty z akt osobowych, sporządzane na bieżąco, przez upoważnione przez pracodawcę osoby i dlatego stanowiące wiarygodny i miarodajny dowód na potwierdzenie zatrudnienia. Z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych wnioskodawcy, w tym w szczególności z karty obiegowej zmian (k. 38 akt osobowych) i z angażu z 8 września 1975 r. (k. 33 akt osobowych) wynikało natomiast, że w okresie od 7 maja 1975 r. do 7 września 1975 r. pracował on jako pomocnik w produkcji drzewnej i dokumenty te zasługują na danie im wiary. Dopiero zaś z dniem 8 września 1975 r. wnioskodawcy powierzone zostało stanowisko elektromontera wD.Remontów i(...). Zeznania świadków nie podważają mocy dowodowej dokumentów w tym zakresie. Tym samym, bezzasadne są zarzuty obrazyart. 245 k.p.c.,253 k.p.c.,473 k.p.c.
Nie można podzielić również zarzutu naruszeniaart. 299 k.p.c.w zw. zart. 473 k.p.c.poprzez niedopuszczenie dowodu z zeznań wnioskodawcy. Sąd Okręgowy na rozprawie w dniu 29 listopada 2016 r. wysłuchał informacyjnieZ. K., miał on zatem możliwość swobodnego wypowiedzenia się co do okoliczności spornych w sprawie i osobistego, ustnego zaprezentowania przed sądem własnego stanowiska. Dowód z zeznań strony ma natomiast jedynie charakter dodatkowy, uzupełniający zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i sąd nie ma obowiązku przeprowadzania takiego dowodu. Zgodnie z treściąart. 299 k.p.c., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić dowód z przesłuchania stron. W sprawie niniejszej Sąd pierwszej instancji zgromadził obszerny materiał dowodowy, wystarczający do rozstrzygnięcia spornych kwestii, nie istniała więc potrzeba dopuszczania dowodu z zeznań wnioskodawcy. Podzielić należy stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z 7 sierpnia 2014 r. w sprawie II CSK 775/13, iż wnioskowanie o przeprowadzenie nawet szczegółowo wskazywanych dowodów nie obliguje sądu rozpoznającego sprawę do przyjęcia wszystkich wniosków w tym względzie. Jest zrozumiałe, że strona zainteresowana określonym rozstrzygnięciem w sprawie stara się doprowadzić do tego wszelkimi dostępnymi dowodami, ale nie wszystkie te dowody muszą zostać przeprowadzone, skoro już na podstawie innych, przeprowadzonych dowodów można wystarczająco ustalić okoliczności istotne w danej sprawie.
Skarżący zarzuca również w apelacji, iż Sąd Okręgowy niezasadnie dopuścił w sprawie dowód z opinii biegłego z zakresu bhp. Zgodzić należy się z tym, że sama kwestia ustalenia wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, stałe i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy nie wymaga wiadomości specjalnych uzasadniających prowadzenie dowodu z opinii biegłego. Czym innym jest jednak ustalenie wykonywania pracy w warunkach szczególnych, a czym innym dokonanie charakterystyki konkretnego stanowiska pracy. Zdaniem Sądu, w sprawie istniała potrzeba uzyskania wiadomości specjalnych dotyczących charakteru pracy na stanowisku elektromontera i w takim wypadku zasadne było dopuszczenie przez sąd dowodu z opinii biegłego (art. 278 § 1 k.p.c.).
Tym samym, nie znalazły potwierdzenia zarzuty naruszenia prawa procesowego, które mogły doprowadzić do zmiany dokonanych ustaleń. W konsekwencji Sąd Apelacyjny w całości podziela i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy. Wynika z nich, że w okresie od 7 maja 1975 r. do 7 września 1975 r. (przez 4 miesiące i 1 dzień)Z. K.był zatrudniony wZakładach (...)wS.na stanowisku pomocnika w produkcji drzewnej. Natomiast w okresie od 8 września 1975 r. do 18 lipca 1990 r. pracował on w tym zakładzie pracy na stanowisku elektromontera.
Przypomnieć należy, że podstawę do przyznania wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych stanowiart. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem, ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu niższego wieku emerytalnego, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn oraz posiadają niezbędny okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. co najmniej 25 lat dla mężczyzn. Warunkiem uzyskania emerytury wcześniejszej jest również nieprzystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenie wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa (art. 184 ust. 2ww. ustawy).
Zgodnie z art. 32 ust. 4 ww. ustawy, wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których ubezpieczonym przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. W tym względzie ustawa odsyła do przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Przesłankę odpowiednio długiego okresu pracy w warunkach szczególnych zawiera § 4 rozporządzenia, zgodnie z którym pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Decydującą rolę w analizie charakteru pracy ubezpieczonego, z punktu widzenia uprawnień emerytalnych, ma możliwość jej zakwalifikowania pod konkretną pozycję wymienioną w wykazie A stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. Rozporządzenie to wymienia enumeratywnie rodzaje wykonywanych prac, które uznawane są za pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w ww. wykazie (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 14 września 2007 r., III UK 27/07; z 19 września 2007 r., III UK 38/07; z 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07).
W ocenie skarżącego w okresie zatrudnienia wZakładach (...)wS.od 7 maja 1975 r. do 18 lipca 1990 r. wykonywał on prace odpowiadające pracom wskazanym w wykazie A,dziale II rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzetj. pracom przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Sąd Apelacyjny nie podziela tego stanowiska. Dział II ww. wykazu A dotyczy prac wykonywanych „w energetyce”. Jak wynika natomiast z materiału dowodowego sprawy, skarżący nie wykonywał pracy w energetyce, mimo iż niewątpliwie zajmował się wykonywaniem czynności związanych z urządzeniami elektrycznymi. Przede wszystkim, w spornym okresie nie pracował on w zakładzie należącym do branży energetycznej, ani w zakładzie wykonującym faktycznie prace energetyczne, nie wykonywał też pracy energetyka, który zajmuje się budową i instalacją urządzeń wytwarzających energię lub służących do jej przesyłania. Zatrudniony był natomiast w zakładzie płyt wiórowych, należącym do branży przemysłu drzewnego i świadczył pracę w charakterze elektromontera. Zajmował się konserwacją i naprawą urządzeń elektrycznych, utrzymaniem ich w ruchu. Naprawiał taśmociągi, silniki, wagi, kotły, wentylatory, podajniki, pompy wodne i parowe, transformatory, przekładniki, wyłączniki. Nadto, na okres remontu, który odbywał się przez miesiąc raz w roku wnioskodawca był brygadzistą oraz sprawował nadzór nad młodymi pracownikami. Świadczą o tym zarówno wyjaśnienia wnioskodawcy, jak i zeznania świadków:J. Z.,J. S. (1)iJ. S. (2)(k. 51odw. – 52, 77odw.) oraz opinia podstawowa i uzupełniająca biegęłgo z zakresu bhp (k. 97-105, k. 129-134). Rację ma zatem Sąd Okręgowy twierdząc, że wnioskodawca nie wykonywał w spornym okresie prac związanych z wytwarzaniem i przesyłaniem energii elektrycznej, ani też montażem, remontem czy eksploatacją urządzeń energetycznych, czyli prac w energetyce w rozumieniu wykazu A działu II załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. Dokonywania konserwacji i napraw urządzeń elektrycznych w zakładzie produkującym płyty wiórowe nie można utożsamiać z pracą w energetyce.
Należy podzielić stanowisko wyrażane w orzecznictwie, iż dział II wykazu A ww. rozporządzenia odnosi się wyłącznie do prac szkodliwych w energetyce, nie można natomiast zaliczać do nich wszystkich prac związanych z montowaniem oraz eksploatacją wszelkich instalacji i urządzeń elektrycznych, bowiem wykonywanie tak szeroko rozumianego rodzaju prac czyniłoby bezprzedmiotowymi granice pojęcia „energetyka" z działu II i przenosiłoby wcześniejsze uprawnienia emerytalne na różnorakie roboty elektryczne nienależące do „energetyki". W samej „energetyce" nie chodzi natomiast o wszelkiego rodzaju roboty elektryczne, lecz tylko wskazane w dziale II (literalnie) prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 16 czerwca 2009 r., sygn. I UK 24/09; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 12 grudnia 2014 r., sygn. III AUa 353/14; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 27 maja 2014 r., sygn. III AUa 2087/13; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 21 maja 2015 r.,sygn. III AUa 1742/14). Podkreślić trzeba, że wynikające z wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia przyporządkowanie danego rodzaju pracy do określonej branży ma istotne znaczenie dla jej kwalifikacji jako pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 ust. 1 ustawy emerytalnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 maja 2012 r., II UK 25/12; wyrok Sądu Najwyższego z 19 marca 2012 r., II UK 166/11; postanowienie Sądu Najwyższego z 14 marca 2012 r., I UK 406/11; wyrok Sądu Najwyższego z 19 maja 2011 r., III UK 174/10). Konieczny jest bowiem bezpośredni związek wykonywanej pracy z procesem technologicznym właściwym dla danego działu gospodarki (por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 marca 2014 r. I UK 337/13).
Skarżący podnosił w toku postępowania, że w spornym okresie pracował w warunkach szkodliwych dla zdrowia: w stałym kontakcie z wysoką temperaturą kotłów parowych, w wysokim zapyleniu, hałasie, w bezpośrednim niebezpieczeństwie dla życia i zdrowia ze względu na konieczność usuwania awarii urządzeń będących pod napięciem elektrycznym. W aktach osobowych wnioskodawcy nie znajdują się jednak żadne dokumenty, które potwierdziłyby otrzymywanie dodatku za pracę w warunkach szkodliwych. Niemniej jednak, nawet otrzymywanie takiego dodatku nie byłoby równoznaczne z tym, że pracownik pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych. Praca w warunkach szkodliwych nie jest bowiem tożsama z pracą w szczególnych warunkach. W świetleart. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychkonieczne jest nadto, aby ta praca była równocześnie pracą o znacznej uciążliwości, a takie zostały rodzajowo wymienione w załączniku dorozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Oznacza to, że pracą o znacznej szkodliwości dla zdrowia i o znacznym stopniu uciążliwości dla osoby, która nie wykonuje jako podstawowych prac wymienionych w wykazie A, stanowiącym załącznik do ww. rozporządzenia, są wyłącznie czynności zgodne z wykazem, nie zaś wykonywanie jakichś innych prac, choćby w tych samych szkodliwych warunkach (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2014 r., I UK 388/13, LEX nr 1464690).
Reasumując, materiał dowodowy zebrany w sprawie nie potwierdził, abyZ. K.w spornym okresie zatrudnienia od 1 maja 1975 r. do 18 lipca 1990 r. pracował wZakładach (...)wS.na stanowisku, które można zaliczyć do prac przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych, co oznacza, że nie pracował on w warunkach szczególnych. Podkreślić przy tym należy, że samo już uznanie, iż w okresie od 1 maja 1975 r. do 7 września 1975 r. skarżący pracował jako pomocnik przy produkcji drzewnej (co z pewnością nie stanowiło zatrudnienia w szczególnych warunkach) powoduje, że pozostały okres zatrudnienia wZakładach (...)wS.(od 8 września 1975 r. do 18 lipca 1990 r.) nie jest wystarczający do wykazania 15 – letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.
Skarżący nie spełnił zatem przesłanki określonej wart. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw zw. z przepisamirozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, niezbędnej do przyznania prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Niezasadne okazały się więc zawarte w apelacji zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił apelację na podstawieart. 385 k.p.c.

SSA Barbara Orechwa-Zawadzka   SSA Dorota Elżbieta Zarzecka   SSA Teresa Suchcicka