Sąd Okręgowy w Świdnicy
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 509/18
Data wyroku: 2018-10-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Joanna Sawicz

Sygn. aktVII U 509/18

WYROK

W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia  03.10.2018 r.
Sąd Okręgowy / Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Świdnicy
Wydział VII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący-Sędzia : SSO Joanna Sawicz

Protokolant : st. sekretarz sądowy Gabriela Zaborowska
po rozpoznaniu w dniu 03.10.2018 r. w Świdnicy
sprawyZ. B.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.
o wysokość emerytury i kapitału początkowego
na skutek odwołańZ. B.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.
z dnia 21.02.2018 r. Nr(...)
z dnia 19.02.2018 r. Nr(...)

I
zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.z dnia  21.02.2018 r.  znak:(...)w ten sposób, iż przyznaje powodowiZ. B.prawo do wyrównania emerytury w kwocie po 188,11 zł od dnia 1 października 2017 r.;

II

    zmienia zaskarżone decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.z dnia 21.02.2018 r. znak:(...)i z dnia 19.02.2018 r. znak:(...)w ten sposób, że nakazuje organowi rentowemu ponownie ustalić wysokość kapitału początkowego i emerytury powoda przy przyjęciu wysokości podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne za lata 1983-1985 w wysokości minimalnego wynagrodzenia, tj. 64.800 zł za każdy rok począwszy od dnia 1.01.2018 r.

Sygn. akt. VII U 509/18

UZASADNIENIE
WnioskodawcaZ. B.złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.z dnia 21.02.2018r., znak:(...), którą strona pozwana przeliczyła mu emeryturę od 01.01.2018r. oraz od decyzji z dnia 19.02.2018r. znak:(...)dotyczącą ponownego ustalenia kapitału początkowego. Wnioskodawca w związku z uwzględnieniem przez stronę pozwaną jego odwołania z dnia 26.01.2018r. i wydania w tym zakresie nowej decyzji, przeliczającej emeryturę domagał się wyrównania tej emerytury od dnia 01.10.2017r., tj. od dnia złożenia wniosku o emeryturę a nie od dnia złożenia odwołania z dnia 26.01.2018r. od wcześniejszych decyzji ZUS, jak uczyniła to strona pozwana. Nadto wniósł o przeliczenie emerytury i kapitału początkowego z uwzględnieniem zatrudnienia jako agent sklepu w latach 1983-1985 przy przyjęciu lat z podstawą wymiaru minimalnego wynagrodzenia, a które strona pozwana przyjęła jako zerowe. W tym zakresie powołał się na §3a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31.12.1975r. w sprawie wykonaniaustawy o ubezpieczeniu społecznymosób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecanie.
W odpowiedzi na odwołanie strona pozwana Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.wniosła o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, wskazując że okres pracy w charakterze ajenta w latach 1983-1988 został uwzględniony do stażu ubezpieczeniowego przyjętego do obliczenia kapitału początkowego. Jednak wynagrodzeń z tego okresu nie przyjęto do wyliczenia kapitału początkowego, gdyż organ rentowy nie uzyskał zaświadczeń potwierdzających wysokość wynagrodzenia osiąganego w czasie pracy w charakterze ajenta. Potwierdza to pismo Archiwum Urzędu Wojewódzkiego weW.z dnia 15.03.2018r., z którego wynika brak dokumentacji płacowej wnioskodawcy. Żądanie przyjęcia minimalnego wynagrodzenia pracowniczego jest nieuzasadnione, gdyż wnioskodawca nie posiadał statusu pracownika w spornym okresie. Nieuzasadnione, w świetle obowiązujących przepisów, jest również żądanie wyrównania wysokości emerytury od października 2017r., gdyż przy pierwszym wniosku ubezpieczony także nie wskazał wysokości wynagrodzeń ajenta.
Sąd ustalił, co następuje:
WnioskodawcaZ. B.(ur. (...)) w dniu 30.10.2017r. złożył wniosek o emeryturę.
W związku z tym decyzją z dnia 10.11.2017r. strona pozwana ponownie ustaliła wnioskodawcy kapitał początkowy na dzień 01.01.1999r. w wysokości - 95.862,03 zł. W decyzji tej strona pozwana wskazała, że z powodu nieudokumentowanych zarobków z okresów pozostawania w stosunku pracy przyjęto kwoty obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia:
01.09.1976r. - 31.08.1978r.
01.11.1980r. – 31.10.1982r.
01.11.1982r. – 31.12.1982r.
Następnie decyzją z dnia 13.11.2017r. strona pozwana przyznała mu emeryturę od dnia 01.10.2017r., tj. wejścia w życie przepisów. Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 c ustawy emerytalnej. Do obliczenia wysokości emerytury przyjęto:
- kwotę składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji 245767,77 zł
- kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego 358041,67 zł
- kwotę środków zewidencjonowanych na subkoncie z uwzględnieniem ich waloryzacji 132522,22 zł
- średnie dalsze trwanie życia 211,30 miesięcy
wyliczona kwota emerytury wniosła 3484,77 zł.
Od powyższych decyzji wnioskodawca w dniu 26.01.2018r.złożył odwołanie,kwestionując przyjęcie przez stronę pozwaną kwot minimalnego wynagrodzenia za wskazane w decyzji w/w okresy oraz wnosząc o przyjęcie za te okresy prawidłowej wysokości wynagrodzenia na podstawie przedłożonej dokumentacji płacoweji przeliczenie emerytury z wyrównaniem od dnia 1.10.2017r.
Strona pozwana

    uwzględniłaodwołanie wnioskodawcy i w zaskarżonej decyzji z dnia 19.02.2018r. o ponownym ustaleniu kapitału początkowego przyjęła wynagrodzenie za okres od 01.09.1976r. do 31.12.21977r. z tytułu zatrudnienia w(...)w(...)na podstawie przedłożonych dokumentów i wyliczyła wskaźnik podstawy wymiaru kapitału początkowego przy przyjęciu zarobków za lata 1976-1985, przy czym za lata za lata 1983-1985 organ rentowy przyjął wartość "0" (okres pracy jako agent sklepu wielobranżowego nr 26 należącego do w(...)wK..
Kapitał początkowy ustalony na dzień 01.01.1999r. wyniósł 106.504,31 zł.
Następnie w kolejnej zaskarżonej decyzji z dnia 21.02.2018r. strona pozwana przeliczyła wnioskodawcy emeryturę od dnia 01.01.2018r. Do ponownego ustalenia wysokość emerytury po korekcie kapitału początkowego strona pozwana przyjęła:
- kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego 397.790,22 zł
- kwotę składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji 378.289,99 zł
- średnie dalsze trwanie życia 211,30 miesięcy
wyliczona kwota emerytury wyniosła 3672,88 zł.
dowód: akta emerytalne i kapitałowe ZUS
Wnioskodawca w dniu 01.11.1982r. zawarł umowę o pracę z(...)wK.na czas nieokreślony w zakresie współpracy prowadzenia sklepu(...)wP.na stanowisku zastępcy kierownika sklepu. W umowie została wskazana stawka płacy zasadniczej w wysokości 10.000 zł. W oparciu o tę umowę wykonywał pracę jako współpracownik swojej matki, która prowadziła ten sklep w oparciu o umowę agencyjną.
W dniu 01.01.1983r. wnioskodawca zawarł już z(...)wK.umowę(...)o prowadzenie na warunkach zlecenia punktu sprzedaży detalicznej. Przedmiotem tej umowy był sklep wielobranżowy wraz z kwiaciarnią położony wP..
Zgodnie z umową zleceniodawca powierzył wnioskodawcy jako agentowi prowadzenie od dnia 01.01.1983r. na warunkach zlecenia w imieniu zleceniodawcy punktu sprzedaży detalicznej wP.na rachunek i ryzyko agenta. Dodatkowo strony określiły, że rozliczenie z tytułu umowy opiera się na zryczałtowanej odpłatności, przy czym agent jest zobowiązany do uiszczania za każdy miesiąc podatków i składek od swojego wynagrodzenia do kasy zleceniodawcy.
W piśmie z dnia 4.05.1988r. w/w przedsiębiorstwo potwierdziło, że wnioskodawca z powierzonych mu obowiązków agenta wywiązywał się dobrze, wykazywał wiele inicjatyw w prowadzeniu sklepu, zaś rozliczenia finansowe wnioskodawcy z przedsiębiorstwem dokonywane były terminowo. Pismem z dnia 11.04.1988r. wnioskodawca wypowiedział umowę agencyjna(...)prosząc o rozwiązanie jej do końca bieżącego miesiąca, na co(...)wK.wyraziło zgodę na zasadzie porozumienia stron, o czym powiadomił wnioskodawcę w piśmie z dnia 15.04.1988r. W świadectwie pracy z dnia 30.04.1988r. wystawionym przez(...)wK.wskazano, że wnioskodawca z tytułu powyższego zatrudnienia otrzymywał wynagrodzenie wg składek opodatkowania ZUS - 45.000 zł miesięcznie (minimalne wynagrodzenie od 1.01.1988r. wynosiło miesięcznie 9.000 zł).
Sklep prowadzony przez powoda był otwarty codziennie, w godzinach od 9 do 17. Wnioskodawca zajmował sie sprzedażą towaru (były to towary tzw. "polonijne" cieszące sie wówczas ogromnym zainteresowanie klientów), ale także zaopatrzeniem sklepu , prowadzeniem dokumentacji. Swoją prace wykonywał co najmniej w pełnym wymiarze czasu pracy.
dowód: akta osobowi wnioskodawcy z tytułu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wK., zeznania świadkówK. B.,A. Ł.,J. O.oraz zeznania wnioskodawcy e-protokół k. 44 w aktach sprawy.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie wnioskodawcy zasługiwało na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie spór dotyczył dwóch kwestii; po pierwsze wyrównania emerytury od dnia 1.10.2017r. w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia 21.02.2018r. o przeliczeniu emerytury i po drugie ustalenia wysokości emerytury oraz kapitału początkowego przy przyjęciu minimalnego wynagrodzenia za lata 1983-1985.
Zgodnie zart. 4779§2 k.p.c.organ rentowy przekazuje niezwłocznie odwołanie wraz z aktami sprawy do sądu. Organ ten, jeżeli uzna odwołanie w całości za słuszne, może zmienić lub uchylić zaskarżoną decyzję lub orzeczenie. W tym przypadku odwołaniu nie nadaje się dalszego biegu.A zatem tylko wówczas, gdy organ przychyli się do wniosków - zarzutów zawartych w odwołaniu w całości, to nie przekazuje go do sądu.
Wnioskodawca w dniu 26.01.2018r. złożył w organie rentowym odwołanie od decyzji strony pozwanej z dnia 13.11.2017r. dotyczącej przyznania emerytury oraz od decyzji z dnia 10.11.2017r. o ponownym ustaleniu kapitału początkowego, kwestionując przyjęcie przez stronę pozwaną za wskazane w decyzji okresy kwot minimalnego wynagrodzenia i domagając się uwzględnienia za te okresy przedłożonej dokumentacji płacowej, w szczególności dotyczyło to lat 1976-1982.
Strona pozwana, pomimo jednoznacznego oznaczenia pisma jako„odwołanie od decyzji”,nie przekazała go do sądu, lecz rozpoznała we własnym zakresie i wydała stosowną decyzję z dnia 21.02.2018r., którą w istocie uwzględniła przedmiotowe odwołanie wnioskodawcy; jednak przeliczenia wysokości emerytury, pomimo uwzględnienia żądań powoda, dokonała od dnia 01.01.2018r.
Generalną zasadą postępowania w zakresie wypłaty świadczeń emerytalno-rentowych jest, że świadczenia te przyznaje i wypłaca się na wniosek zainteresowanego, poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń (spełnienia ustawowych warunków), lecz nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie. Konsekwencją tego jest to, że dopiero złożenie wniosku o świadczenie powoduje obowiązek jego przyznania i wypłaty (art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz.U.2018.1383.tj.). Jednak ta regulacja dotyczy nowego wniosku , czy kolejnego w zakresie ustalenia prawa bądź wysokości świadczenia. Nie ma natomiast zastosowania w sytuacji, gdy w grę wchodzi odwołanie od decyzji, bowiem odnosi się ono do wniosku, który został złożony wcześniej przed wydaniem zaskarżonej decyzji i który stanowił niejako podstawę jej wydania.
A zatem, skoro strona pozwana rozpoznała "odwołanie" powoda od decyzji z dnia 13.11.2017r. i z dnia 10.11.2017r., które to z kolei były wydane na wniosek ubezpieczonego z października 2017r., to brak jest podstaw do przyjęcia, że jest to nowy wniosek. Podkreślenia wymaga, że organ rentowy, jeżeli uznałby, że powyższe pismo jest nowym wnioskiem, zaś argumenty w zakresie odwołania nie są zasadne, ponieważ zaskarżone decyzje są prawidłowe, to powinien przekazać to odwołanie do sądu zgodnie z dyspozycją zawartą wart. 4779§ 2 k.p.c.; nieprzekazanie odwołania oznacza, że w całości podzielił stanowisko odwołującego, iż zaskarżone decyzje z dnia 13.11.2017r. i z dnia 10.11.2017r. były nieprawidłowe.
W związku z tym, jeżeli organ rentowy rozpoznał odwołanie we własnym zakresie, to winien dokonać przeliczenia nie od dnia złożenia tego wniosku, ale od miesiąca, w którym został złożony poprzedni wniosek stanowiący podstawę rozstrzygnięcia w decyzjach z dnia 13.11.2017r. i z dnia 10.11.2017r. Na marginesie należy zauważyć, że organ rentowy wykazał się w tym zakresie swoistą niekonsekwencją; z jednej strony przyjął odwołanie, rozpoznał je i uwzględnił, z drugiej strony pomimo tego dokonał wyrównania tylko za okres od daty złożenia odwołania.
Reasumując, skoro strona pozwana w zaskarżonej decyzji z dnia 21.02.2018r. faktycznie w całości uwzględniła odwołanie wnioskodawcy z dnia 26.01.2018r., bowiem nie nadała mu dalszego biegu, to prawo do wyrównanie emerytury przysługuje wnioskodawcy w kwocie po 188,11 zł od 01.01.2017r., to jest od miesiąca złożenia wniosku o emeryturę w dniu 30.10.2017r.
W związku z powyższym Sąd na podstawieart. 477 
14
          k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 21.02.2018r. w zakresie daty początkowej, od której powinno nastąpić wyrówanie przeliczenie emerytury wnioskodawcy, ustalając, że datą jest 01.10.2017r., tj. pierwszy dzień miesiąca, w którym wnioskodawca złożył wniosek o emeryturę.
Przechodząc w tym miejscu do kolejnego żądania wnioskodawcy, tj. przyjęcia minimalnego wynagrodzenia za lata 1983-1985 z tytułu zatrudnienia jako agenta sklepu należy w tym zakresie przeprowadzić analizę przepisów obowiązujących w tym właśnie spornym okresie, a w szczególności powołany przez wnioskodawcę §3a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31.12.1975r. w sprawie wykonania ustawy o ubezpieczeni społecznym osób wykonujących prace na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecanie.
Zgodzić się należy z wnioskodawcą, że w spornym okresie, tj. w latach 1983-1985 w stosunku do ajentów wykonujących prace na rzecz jednostek uspołecznionych stosowało się przepisyustawy z dnia 19.12.1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia(Dz. U. Nr 45, poz. 232) oraz rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, a mianowicierozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31.12.1975r. w sprawie wykonania ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia(Dz. U. z 1975 r. Nr 46, poz. 250 z późn. zm.). W §3 tego rozporządzenia określono, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie osób, które zawarły umowę na zasadach zryczałtowanej odpłatności, stanowiła podstawa wymiaru podatku od wynagrodzeń pomniejszona o ten podatek. W przypadku, gdy podatek od wynagrodzeń ustalony był w kwocie ryczałtowej, przyjmowało się, że wynosił on 12%. Taki sposób ustalania podstawy wymiaru składek obowiązywał do dnia 17.05.1982 r., tj. do daty wejścia w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21.04.1982 r. zmieniającego wymienione wyżej rozporządzenie (Dz. U. Nr 13, poz. 102). Rozporządzenie z dnia 21.04.1982 r. zmieniło dotychczasową treść§3 rozporządzenia z dnia 31.12.1975 r.Pierwotną treść tego przepisu oznaczono jakoustęp 1i dodało do tego przepisuustępy 2-4, anadto dodano §3a. W myśl znowelizowanego§3 ust. 2wymienionego rozporządzenia z dnia 31.12.1975 r. na wniosek osoby, która zawarła umowę na zasadach zryczałtowanej odpłatności, jednostka gospodarki uspołecznionej mogła podwyższyć podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie. Zgodnie zaś z§3 ust. 3wymienionego rozporządzenia osoba, która zawarła umowę na zasadach ustalonych wust. 2, mogła złożyć wniosek o przywrócenie poprzedniej podstawy wymiaru składek - ustalonej przed jej podwyższeniem, który jednostka gospodarki uspołecznionej zobowiązana była uwzględnić. Z treści omówionych przepisów wynika, że w§3 ust 1- po nowelizacji - wymienionego rozporządzenia ustalona została zasada, że podstawę wymiaru składek stanowi podstawa wymiaru podatku od wynagrodzeń pomniejszona o kwotę tego podatku. Podstawę składek na ubezpieczenie społeczne osób, które zawarły umowę na zasadach zryczałtowanej odpłatności w tej wysokości, jednostka gospodarki uspołecznionej była obowiązana ustalić z urzędu, bez względu na stanowisko osoby ubezpieczonej. Zainteresowana osoba mogła złożyć wniosek o podwyższenie podstawy wymiaru składek, jak i o przywrócenie składki podstawowej,przy czym po myśli §3a rozporządzenia (obowiązującego od 17.05.1982 r.), jeżeli czas pracy określony w umowie odpowiadał co najmniej pełnemu wymiarowi czasu pracy obowiązującego pracowników jednostki gospodarki uspołecznionej podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie, ustalona stosownie do §2 i §3 ust. 1, nie mogła być niższa od kwoty najniższego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej.Regulacja ta pozwala zatem na odpowiednie zastosowanie do wyliczenia wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego - emerytury minimalnego wynagrodzenia podobnie jak przewiduje to art. 15 ust. 2a ustawy emerytalnej ( por. wyrok SA w Łodzi z dnia 23.10.2013r. , IIIAUa 3/13).
Stąd też podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wnioskodawcy w latach 1983-1985r. nie mogła być niższa od kwoty najniższego wynagrodzenia, gdyż ze świadectwa pracy wystawionego wnioskodawcy w dniu 30.04.1988r. przezPrzedsiębiorstwo (...)wK., jak i z zeznań świadków jednoznacznie wynika, że jego wymiar czasu pracy odpowiadał co najmniej pełnemu wymiarowi czasu pracy.
W związku z powyższym ustalenie podstawy wymiaru składek wnioskodawcy na ubezpieczenie społeczne za sporne lata 1983-1985 powinno nastąpić przy uwzględnieniu zasad wynikających z powołanego wyżej rozporządzenia, tj. §3a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31.12.1975r. w sprawie wykonania ustawy o ubezpieczeni społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecanie. Podkreślenia wymaga, że jak wynika ze świadectwa pracy z dnia 30.04.1988r. miesięczne wynagrodzenie wnioskodawcy stanowiące podstawę oskładkowania było wielokrotnie wyższe od minimalnego wynagrodzenia.
Co za tym idzie wartość kapitału początkowego i wysokość emerytury wnioskodawcy powinna zostać ustalona przy przyjęciu wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za lata 1983-1985 w wysokości minimalnego wynagrodzenia, tj. 64.800 zł za każdy rok. Przeliczenie z tego tytułu wysokość emerytury wnioskodawczy powinno nastąpić od dnia 01.01.2018r., zgodne z żądaniem zawartym w niniejszym odwołaniu z dnia 15.03.2018r.
A zatem mając powyższe na uwadze Sąd na podstawieart. 477 
14
          k.p.c.zmienił zaskarżone decyzje z dnia 21.02.2018r. i z dnia 19.02.2018r. w ten sposób, że nakazał organowi rentowemu ponownie ustalić wysokość kapitału początkowego i emerytury wnioskodawcy przy przyjęciu wysokości podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne w latach 1983-1985 w wysokości minimalnego wynagrodzenia, tj. po 64.800 zł za każdy rok; począwszy od 01.01.2018r.