Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 818/18
Data wyroku: 2018-12-27 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: w SO Grzegorz Ślęzak, w SO Arkadiusz Lisiecki, Jarosław Gołębiowski
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. akt II Ca 818/18

POSTANOWIENIE
Dnia 27 grudnia 2018 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Jarosław Gołębiowski

Sędziowie:

SSA w SO Arkadiusz Lisiecki (spr.)
SSA w SO Grzegorz Ślęzak

Protokolant:

stażysta Katarzyna Pielużek

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 grudnia 2018 roku
sprawy z wnioskuR. Ś.
z udziałemM. P. (1),M. P. (2),Z. L.,A. K. (1),A. J.,E. W.,S. W. (1),Z. J. (1),H. P.,K. P. (1),Z. P.,B. B.,B. N.,M. J.,J. W. (1),M. K.,K. P. (2),H. D.,U. K.,J. J. (1),A. K. (2), GminyO.,A. W. (1),K. W.,S. W. (2),J. W. (2),A. W. (2),S. W. (2)
o dział spadku - w przedmiocie wnioskuM. P. (2)o zasiedzenie
na skutek apelacji uczestnikaM. P. (2)
od postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego w Opocznie
z dnia 17 lipca 2018 roku, sygn. akt I Ns 333/17
postanawia: oddalić apelację.
SSO Jarosław Gołębiowski
SSA w SO Arkadiusz Lisiecki SSA w SO Grzegorz Ślęzak
Sygn. akt II Ca 818/18

UZASADNIENIE
WnioskodawcaR. Ś.wniósł o dokonanie działu spadku poM. Ś.w skład którego wchodzi udział ½ części w nieruchomości położonej wO.przyul. (...)wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu na którym znajdują się budynek mieszkalny o powierzchni 100 m2oraz budynki gospodarcze o powierzchni 46 m2o łącznej wartości 100.000 złotych. Dokonanie działu spadku poprzez przyznanie w/w udziału na rzecz uczestnikaM. P. (2)z obowiązkiem spłaty na rzecz wnioskodawcy i uczestników w wysokości 20.000 złotych w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia.
WnioskodawcaM. P. (2)wniósł o stwierdzenie, że z dniem 12 listopada 2016 roku przez zasiedzenie nabył prawo wieczystego użytkowania nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)o powierzchni 0.0492 ha położoną wO., obręb(...)przyul. (...)(wniosek w sprawie I Ns 252/17).
Postanowieniem z dnia 7 lipca 2017 roku Sąd Rejonowy w Opocznie w sprawie I Ns 252/17 połączył w/w sprawę ze sprawą I Ns 333/17 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Uczestnicy postępowaniaB. B.,A. W. (2),J. W. (2),S. W. (1),M. K.,J. W. (1),B. N.,K. W.przekazali swoje udziały na rzecz uczestnikaS. W. (2).
Uczestnicy postępowaniaA. W. (1),E. W.zrzekli się udziałów w spadku.
Uczestnicy postępowaniaS. W. (2),M. J.przekazali swoje udziały na rzeczM. P. (2).
Uczestnik postępowaniaS. W. (2)przyłączył się do wniosku o dział spadu oraz wniósł o oddalenie wniosku o zasiedzenie.
Uczestnik postępowania GminaO.wniosek o zasiedzenie pozostawiła do uznania sądu.
WnioskodawcaR. Ś.wniósł o oddalenie wniosku o zasiedzenie.
Zaskarżonym postanowieniem wstępnym Sąd Rejonowy w Opocznie oddalił wniosek.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:Działka gruntu nr (...)o powierzchni 0.0492 ha położona jest wO.przyul. (...). Właścicielem nieruchomości jest GminaO.. Jako użytkownicy wieczyści ujawnieni sąM. Ś.iJ. Ś. (1)na prawach wspólności ustawowej. Dla nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta Kw PT(...)
M. Ś.córkaS.iA.zmarła(...)roku wO.. Sąd Rejonowy w Opocznie w sprawie sygn. akt I Ns 88/84 postanowieniem z dnia 7 marca 1984 roku stwierdził, że spadek poM. Ś.na podstawie ustawy nabyli: mążJ. Ś. (1)w 4/16 częściach oraz dzieciS. W. (3),T. P. (1),R. Ś.po 3/16 części oraz wnukJ. Z. (1)syn córkiI. J.w 3/16 części.
J. Ś. (1)synJ.iK.zmarł w dniu(...)roku wO.Sąd Rejonowy w Opocznie w sprawie sygn. akt I Ns 446/16 postanowieniem z dnia 29 września 2016 roku stwierdził, że spadek poJ. Ś. (1)na podstawie testamentu z dnia 3 czerwca 1994 roku otwartego i ogłoszonego w dniu 5 lipca 2016 roku nabyła córkaT. P. (1).
T. P. (2) z domu Ś.córkaJ.iM.zmarła(...)roku wO.. Sąd Rejonowy w Opocznie w sprawie sygn. akt I Ns 936/16 postanowieniem z dnia 16 marca 2017 roku stwierdził, że spadek poT. P. (1)córceJ.iM.na podstawie ustawy nabyli: mążH. P.w 5/20 częściach oraz dzieciK. P. (1),Z. L.,M. P. (1),M. P. (2)iK. P. (2)po 3/20 części.
S. W. (4) z domu Ś.córkaJ.iM.zmarła(...)roku wO.. Sąd Rejonowy w Opocznie w sprawie sygn. akt I Ns 186/16 postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2016 roku stwierdził, że spadek poS. W. (4) z domu Ś.córceJ.iM.na podstawie ustawy nabyli: mążS. W. (2)w 12/48 częściach oraz dzieci:B. B.,B. N.,M. J.,J. W. (1),M. K.,J. W. (2),A. W. (2),S. W. (2),A. W. (1),K. W.,E. W.,S. W. (1)po 3/48 części każdy z nich.
J. Ś. (1)był właścicielem gospodarstwa rolnego położonego we wsiO.o powierzchni 2.88 ha. Gospodarstwo to umową sporządzoną w formie aktu notarialnego przekazał w dniu 11 listopada 1986 roku na rzecz córkiT. P. (1). NastępnieT. P. (1)umową darowizny sporządzaną w dniu 12 grudnia 2003 roku w formie aktu notarialnego darowała przedmiotowe gospodarstwo rolne swojemu synowiZ. P.. W dniu 5 października 2012 rokuZ. P.(obecnie noszący nazwiskoL.) w drodze umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego darował opisane wyżej gospodarstwo rolne na rzecz swojej siostryK. P. (2).
Działka nr (...)położona jest wO., na osiedlu domów jednorodzinnych. Odulicy (...)usytuowany jest dom jednorodzinny w zabudowie bliźniaczej. Dom przylega do domu usytuowanego nadziałce nr (...).Działka nr (...)stanowiła własność wnioskodawcyR. Ś., który w październiku 2013 roku zbył prawo użytkowania wieczystego na rzeczA. K. (2). Nadziałce nr (...)znajdują się jeszcze budynki gospodarcze. W jednym z tych budynków zamieszkuje uczestnikZ. J. (2).Z. J. (2)nie dokłada się do wydatków związanych z bieżącymi opłatami za nieruchomość. Dom oraz budynki gospodarcze nadziałce nr (...)budowane były przezM.iJ.małżonkowieŚ.. Obok nadziałce (...)dom budowałR. Ś.. Obie budowy były prowadzone jednocześnie. Nadziałce nr (...)zamieszkiwaliM.iJ.małżonkowieŚ.do czasu swojej śmiercią. Wraz z nimi mieszkałaT. P. (1)z rodziną. Wszelkie remonty budynków nadziałce (...)wykonywałaT. P. (1). Opłata za użytkowanie wieczyste była odprowadzana przezM.iJ.małżonkówŚ.. Następnie opłatę tę opłacałaT. P. (2)a po jej śmierciM. P. (2). Od 2018 roku opłata za użytkowanie opłacana jest stosownie do posiadanych udziałów przez spadkobiercówM.iJ.małżonkówŚ..
Umową sporządzoną na piśmie, nazwaną „dobrowolna umowa na poczet spłaty z budynków” w dniu 23 sierpnia 1970 rokuM.iJ.małżonkowieŚ.przekazali córceS. W. (3)w obecności jej mężaS. W. (2)kwotę 5.000 złotych z tytułu spłaty z budynków. Następnie w dniu 11 września 1971 rokuS. W. (3)otrzymała kwotę 20.000 złotych..
M. P. (2)podnosił, że dom na sąsiedniejdziałce nr (...)był wybudowany również ze środków finansowych pochodzących od jego dziadków. Poza zeznaniami uczestnikaM. P. (2)brak jest w tym zakresie innych dowodów potwierdzających jego stanowisko. Wysłuchany informacyjnie wnioskodawca zaprzeczał, aby dom na jego działce wybudowali mu rodzice. Przesłuchani świadkowie w szczególności żonaR. Ś.zaprzeczyła tym okolicznością. W ocenie Sądu Rejonowego zeznania uczestnikaM. P. (2)w tym zakresie uznać należy za niewiarygodne. Przy czym okoliczność podnoszona przez uczestnikaM. P. (2)ma drugorzędne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd I instancji zauważył, żeM. P. (2)urodził się w (...)roku tj. dużo później po wybudowaniu domu. Osiedle domów jednorodzinnych wO.przyul. (...)powstało w latach 50. ZatemM. P. (2)nie posiadał wiedzy odnoście budowy domów nadziałce (...). Natomiast świadkowieG. D.iJ. Z. (2)nie miały wiedzy na temat finansowania budowy. Potwierdziły tylko okoliczności związane z zamieszkiwaniemM. P. (2), a wcześniej jego poprzedników prawnych nadziałce nr (...).
Mając tak poczynione ustalenia faktyczne Sąd Rejonowy uznał, że wniosek o zasiedzenie nie jest zasadny.
W ocenie Sądu Rejonowego uczestnikM. P. (2)nie wykazał, iż korzystanie przez niego zdziałki nr (...)nie wykracza poza uprawnienia wynikające zart. 206 k.c.Samo zamieszkiwanie uczestnika, a wcześniej jego matki nadziałce nr (...)oraz ponoszenie opłat związanych z użytkowaniem wieczystym, czy też dokonywanie bieżących remontów jest w ocenie tego Sądu właśnie wykonywaniem uprawnień wynikających z powołanego przepisu. Uczestnik wywodzi początku biegu zasiedzenia od dnia 11 listopada 1986 roku, czyli od dnia przekazania gospodarstwa rolnego przezJ. Ś. (2)na rzecz jego matkiT. P. (1). Należy wskazać, iż jak wynika z treści umowy przekazania gospodarstwa rolnego, nie ma w niej zapisu, iżJ. Ś. (2)przekazuje swojej córce posiadanie, czy też własność budynków wzniesionych nadziałce nr (...). Natomiast sam fakt niewykonywania prawa posiadania przezS. W. (3),R. Ś.nie pozbawia ich prawa do nieruchomości.
W ocenie Sądu Rejonowego takim zamanifestowaniem woli objęcia w posiadanie całej nieruchomości można uznać fakt sporządzenia w dniu 3 czerwca 1994 roku testamentu przezJ. Ś. (1)na rzecz swojej córkiT. P. (1). Wtedy też,J. Ś. (1)wskazał, iż chce aby udział jego został przekazany córce, regulując w ten sposób faktyczny stan posiadania nieruchomości. Bowiem to córkaT. P. (1)sprawowała nad nim opiekę i posiadała przedmiotową działkę.J. Ś. (1)miał świadomość tego, iż jego żona nie uregulowała spraw związanych z budynkami nadziałce nr (...), mimo podejmowanych prób i częściowej spłaty córkiS. W. (3), kwotą 25.000 złotych.
Biorąc jednak pod uwagę datę sporządzenia testamentu (3.06.1994 r) nie można przyjąć, iż upłynął 30 letni termin do zasiedzenia. Wniosek w niniejszej sprawie wpłynął w dniu 18 maja 2017 roku. Posiadanie samoistneM. P. (2)jest posiadaniem w złej wierze, albowiem wiedział on, że prawo własności budynków mu nie przysługiwało w całości.
Mając powyższe na względzie Sąd Rejonowy postanowieniem wstępnym oddalił wniosek o zasiedzenie.
M. P. (2)zaskarżył postanowienie wstępne w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

-

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez dokonanie oceny dowodów w postaci zeznań świadków i uczestników postępowania w sposób niewszechstronny, sprzeczny z zasadami logiki, doświadczenia życiowego oraz prawidłowego rozumowania poprzez przyjęcie, ze przeniesienie własności gospodarstwa rolnego nie stanowiło zamanifestowania przeniesienia posiadania nieruchomości oznaczonej jako działka onumerze ewidencyjnym (...)naT. P. (1)oraz przyjęcie za taką okoliczność dopiero faktu sporządzenia testamentu, w sytuacji gdy już same stosunki rodzinno majątkowe wskazywały na to, że zarównoR. Ś.- posiadający sąsiadującą działkę (o nr ewid. 53), jak iS. W. (3)- która otrzymała stosowną spłatę zostali zaspokojeni co do przyszłych roszczeń w zakresie majątku spadkowego, zaś samo sporządzenie testamentu było jedynie emanacją i ostatecznym potwierdzeniem woliJ. Ś. (1), którą wyraził już aktem dokonanym w dniu 11 listopada 1986 roku,

-

naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicieart. 172 § 1 k.c.poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, ze uznanie samoistnego charakteru posiadania w sprawie o zasiedzenie tzw. „idealnego udziału" jest możliwe jedynie w razie „dosadnego" i pozytywnego manifestowania rozszerzenia zakresu posiadania nieruchomości przysługującego współwłaścicielowi (jednemu z użytkowników wieczystych) względem innych uprawnionych, podczas gdy objęcie działki w posiadanie, niezakłócone w niej zamieszkiwanie, dokonywanie remontów, ponoszenie opłat stanowi taką manifestacją w szczególności biorąc pod uwagę fakt, zgodnie z którym inni współwłaściciele (uprawnieni z tytułu użytkowania wieczystego) uznali objęcie nieruchomości ponad przysługujący udział poprzez działania negatywne (zaniechanie) takie jak: nicpartycypowanie w opłatach, niewysuwanie roszczeń c:o do korzystania z działki tudzież zamieszkiwania na niej, a także brak sprzeciwu co do sposobu oraz rodzaju przeprowadzanych remontów.

Wskazując na powyższe wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia wstępnego poprzez stwierdzenie, że wnioskodawcaM. P. (2)z dniem 12 listopada 2016 roku w drodze zasiedzenia nabył prawo wieczystego użytkowania nieruchomości stanowiącej działkę o nr ewidencyjnym:(...)o pow. 0,0942 ha położonej w miejscowościO., obręb(...), przyul. (...), względnie o uchylenie postanowienia wstępnego w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Wnioskodawca wnosił o oddalenie apelacji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
apelacja nie jest uzasadniona.
W ocenie Sądu II instancji nie można uznać za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisuart. 233 § 1 k.p.c.Podkreślić należy, że ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd meriti są prawidłowe, ponieważ znajdują potwierdzenie w przeprowadzonych w sprawie dowodach. W tym miejscu podnieść należy, że strona, która chce podważyć ocenę dowodów, nie może ograniczyć się do przedstawienia własnej oceny, nawet jeśli jej ocena jest przekonywająca. Konieczne jest bowiem wskazanie istotnych błędów logicznego rozumowania, sprzeczności oceny z doświadczeniem życiowym, braku wszechstronności, czy też pominięcia dowodów prowadzących do odmiennych wniosków. Tymczasem w apelacji przedstawia się własną ocenę dowodów, która jest odmienna od oceny Sądu I instancji. Ocena dowodów przeprowadzona przez uczestnika jest odzwierciedleniem prezentowanego stanowiska w sprawie, które zmierzało do uwzględnienia wniosku. Taki sposób podważania sędziowskiej oceny jest zwykłą polemiką i nie może zdaniem Sądu II instancji odnieść zamierzonego skutku.
Przeniesienie przezJ. Ś. (1)na rzeczT. P. (1)własności gospodarstwa rolnego położonego w miejscowościO.w dniu 11 listopada 1986r. nie może być uznane jak tego domaga się apelujący za wolę przeniesienia także na jej rzecz posiadania spornejdziałki numer (...)położonej wO.. Jak wynika z niespornych ustaleń faktycznych zabudowana spornadziałka numer (...)położona jest wO.na osiedlu domów jednorodzinnych i stanowiła współwłasnośćM.iJ.małż.Ś..J. Ś. (1)przekazując własność swego gospodarstwa rolnego położonego wO.nie przekazał posiadania i własności budynków znajdujących się na spornej działce. Wynika powyższe z treści umowy przekazaniagospodarstwa rolnego (...), gdyż brak jest w niej stosownego zapisu w tym przedmiocie. Gdyby intencją spadkodawcy było przekazanie udziału w użytkowaniu wieczystymdziałki numer (...)wraz z prawem współwłasności do budynków na niej posadowionych , to nie było żadnych przeszkód by takowy zapis na rzeczT. P. (1)w w/w umowie sporządzonej w formie aktu notarialnego został zamieszczony.
W ocenie Sądu Okręgowego zasadnie Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podniósł, że o zamanifestowaniu woli przekazania przezJ. Ś. (1)na rzeczT. P. (1)posiadania spornej nieruchomości można dopiero uznać fakt sporządzenia przez niego testamentu w dniu 03 czerwca 1994 r. Sporządzając testamentJ. Ś. (1)wyraził wolę by jego udział w przedmiotowej działce otrzymałaT. P. (1). ZachowanieJ. Ś. (1)potwierdza, że w/ w miał świadomość, iż kwestia jego udziału w spornej nieruchomości pomiędzy spadkobiercami nie została uregulowana.
W świetle powyższego zasadnie wywiódł Sąd I instancji, że o samoistnym posiadaniudziałki numer (...)przez poprzednika prawnego uczestnikaM. P. (2)co najwyżej można rozważać od dnia 03 czerwca 1994r. Uczestnik nie wskazał bowiem dowodów wskazujących na samoistne posiadanie udziału w terminie wskazanym we wniosku, jak i apelacji.
Nie jest także uzasadniony drugi zarzut apelacji tj. zarzut naruszenia przepisuart. 172 § 1 k.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto , że współwłaściciel staje się samoistnym posiadaczem udziału we współwłasności nieruchomości o charakterze prowadzącym do zasiedzenia dopiero wtedy, gdy nastąpi jawna dla otoczenia i pozostałych współwłaścicieli zmiana kwalifikacji posiadania, z której będzie wynikało, że współwłaściciel posiadający rozszerzył zakres swojego samoistnego posiadania ponad realizację uprawnienia zart. 206 k.c.Na powyższe słusznie zwrócił uwagę Sąd Rejonowy co znalazło swój wyraz w pisemnym uzasadnieniu postanowienia. Podkreślić należy, że niewykonywanie prawa posiadania przez innego współwłaściciela nie uprawnia do wniosku, że współwłaściciel posiadający przejął rzecz w samoistne posiadanie. Ciężar udowodnienia przez jednego ze współwłaścicieli, że zmienił zakres posiadania samoistnego, spoczywa na nim wraz z niekorzystnymi skutkami , jakie wiążą się z niewykazaniem w sprawie o zasiedzenie tego przymiotu. W tego rodzaju sprawach wykluczone jest ustawowe domniemanie samoistności posiadania. Uznano, że surowe wymaganie dla współwłaściciela zmieniającego zakres posiadania samoistnego , uzasadnione jest bezpieczeństwem stosunków prawnych i ochroną własności, która narażona byłaby na uszczerbek, gdyby współwłaściciel uprawniony do współposiadania całości mógł łatwo doprowadzić do utraty praw pozostałych współwłaścicieli, powołując się na zmianę swej woli, a więc elementu subiektywnego ( patrz uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19.10.2018 r., w sprawie I CSK 355/18 wraz z przywołanym licznie orzecznictwem tego Sądu w tej materii, Legalis numer 1832672 ).
Po drugie, to w orzecznictwie Sądu Najwyższego również istnieje zgoda co do tego, że o wyłącznym samoistnym posiadaniu współwłaściciela nieruchomości zamieszkującego w znajdującym się na niej budynku nie przesądza samodzielne wykonywanie uprawnień właścicielskich w postaci: administrowania nieruchomością, ponoszeniem ciężarów związanych z utrzymaniem nieruchomości, w tym wykonywanie remontów lub modernizacji budynku ( patrz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15.05.2018 r., w sprawie II CSK 6/18, Legalis numer 1781119 ). Oznacza powyższe, że powołanie się przez apelującego na fakt niezakłóconego przez jego mamę oraz niego samego zamieszkiwania na działce, ponoszenie opłat z tytułu użytkowania wieczystego oraz remontowanie budynku nie pozwala na przyjęcie, że jest on wyłącznym samoistnym posiadaczem spornej nieruchomości.
Z tych w/w względów apelacja uczestnika nie może odnieść zamierzonego skutku i dlatego na podstawieart. 385 k.p.c.Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.