Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 397/17
Data wyroku: 2017-12-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Pośpiech, Grzegorz Wątroba, Andrzej Ziębiński
Słowa kluczowe: Dowody
Podstawa prawna: art. 170 kpk

Sygn. akt II AKa 397/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 grudnia 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Grzegorz Wątroba

Sędziowie:

SA Piotr Pośpiech
SO del. Andrzej Ziębiński  (spr.)

Protokolant:

Grzegorz Pawelczyk

po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2017 r.
sprawyV.R., s.E.iO.,ur. (...)wK., oskarżonego o czyn zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.
na skutek apelacji obrońcy oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 23 maja 2017 roku, sygn. akt IV K 202/13
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania
Sądowi Okręgowemu w Gliwicach

SSO del. Andrzej Ziębiński SSA Grzegorz Wątroba  SSA Piotr Pośpiech
II AKa 397/17

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Gliwicach, wyrokiem z dnia 23 maja 2017 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV K 202/13, uznał oskarżonegoV.R.za winnego dokonania zarzucanego mu czynu, czym wyczerpał znamiona występku zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.i za to, na mocyart. 294 § 1 k.k., skazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie, na mocyart. 69 § 1 i 2 k.k.orazart. 70 § 1 pkt 1 k.k.w brzmieniu obowiązującym przed 1.07.2015 r. w zw. zart. 4 § 1 k.k., warunkowo zawiesił oskarżonemu na okres 3 lat próby. Na podstawieart. 72 § 1 pkt 8 k.k.w brzmieniu obowiązującym przed 1.07.2015 r. w zw. zart. 4 § 1 k.k.zobowiązał oskarżonego do wykonania wyroku zaocznego Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 2 sierpnia 2010 r., sygn. akt X GC 44/09, w terminie 1 roku od uprawomocnienia się wyroku. Nadto zasądził od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego kwotę 5.160 zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów zastępstwa adwokackiego oraz 300 zł tytułem zwrotu zryczałtowanych wydatków postępowania oraz obciążył oskarżonego opłatą na rzecz Skarbu Państwa w kwocie 180 zł.
Od powyższego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżając orzeczenie w całości i zarzucając:

1
naruszenieart. 167 k.p.k.w zw. zart. 170 § 1 pkt 2 k.p.k.- poprzez oddalenie wniosku dowodowego o przesłuchanieD. R., a w konsekwencji mający wpływ na wynik sprawy błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na pominięciu, żeD. R.w imieniuspółki (...)brał udział w negocjacjach i realizacji umowy zawartej pomiędzy(...) Ltd. oraz P.U.H.P.(...) sp. z o.o.oraz że w związku z opóźnieniem w płatności przez P.U.H.P.(...) sp. z o.o.powziął wątpliwości co do tego podmiotu, w następstwie czego zobowiązałN.A. P.(...)do sprzedaży blachy na rzecz innego, dowolnie wybranego przezV.R.kontrahenta, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, żeV. R.nie miał zamiaru realizacji umowy;

2
naruszenieart. 170 § 1 pkt 2 k.p.k.– poprzez oddalenie wniosku dowodowego o przesłuchanieP. M., pracownicyBanku (...) OddziałwS., a w konsekwencji niedokonanie ustaleń faktycznych w przedmiocie rozmowyP. M.zV.R., dokumentów finansowych zT.Bank (...)z dnia 5 lutego 2007 r. oraz dokumentuC. L.zS.Central (...), któreV. R.jej okazał oraz ocenyP. M.co do wiarygodności tych dokumentów, a w konsekwencji nieustalenie, żeV. R.uzyskał wiedzę o nierzetelności tych dokumentów po zawarciu umowy oraz bezpodstawne uznanie, że działający w imieniuN.A. P.(...)V. R.w dniu 13 marca 2007 r. nie miał zamiaru wywiązania się z umowy zawartej z P.U.H.P.(...) sp. z o.o.;

3
naruszenieart. 170 § 1 pkt 5 k.p.k.- poprzez oddalenie wniosku dowodowego o przesłuchanieD. R.iP. M.wobec uznania, że zmierza on do przedłużenia postępowania w sytuacji, gdy został on złożony 5 lat temu oraz w sytuacji, gdy na czas trwania niniejszego postępowaniaV. R.nie miał wpływu, co w konsekwencji stanowiło naruszenie prawaV.R.do obrony;

4
naruszenieart. 7 k.p.k.poprzez dowolną, a nie swobodną, niezgodną z zasadami doświadczenia życiowego ocenę dowodów z zeznańR. M.orazE. M.w zakresie, w jakim wskazują, że nie kontaktowali się zD. R.przed zawarciem umowy pomiędzy P.U.H.P.(...) sp. z o.o.a(...) Ltd. oraz żeV. R.unikał z nimi kontaktu po 13 marca 2007 r., w sytuacji gdy zeznania te są wewnętrznie sprzeczne oraz nie korespondują z wyjaśnieniamiV.R., które znajdują potwierdzenie w dowodach z dokumentów, a zatem w całości należy je uznać za wiarygodne, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędne uznanie, żeV. R.nie miał zamiaru wykonania umowy zawartej pomiędzy P.U.H.P.(...) sp. z o.o.a(...) Ltd.;

5
naruszenieart. 7 k.p.k.poprzez nieustalenie stanu faktycznego na podstawie dowodów, które zostały uznane za wiarygodne, tj. dokumentów – zaświadczenia zBanku (...)z dnia 5 lutego 2007 r., Listu Potwierdzającego popisanego przezR. J..L. orazH.A.I., informacji z(...) S.A.z dnia 8 lutego 2016 r. oraz wydruku z brytyjskiego rejestru podmiotów gospodarczychT.Bank (...), a w konsekwencji nieustalenie na ich podstawie, że gwarancje finansowe okazane przez P.U.H.P.(...) sp. z o.o.były niewiarygodne oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, żeV. R.nie miał zamiaru wykonania umowy zawartej pomiędzy P.U.H.P.(...) sp. z o.o.a(...) Ltd.;

6
mający wpływ na wynik sprawy błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że w dniu 13 marca 2007 r.V. R.nie miał zamiaru wykonania zawartej umowy, w sytuacji gdy okoliczności sprawy, a w szczególności takie, jak opóźnienie w zapłacie wynagrodzenia przez P.U.H.P.(...) sp. z o.o.oraz powzięcie przezV.R.wiedzy o nierzetelnych gwarancjach finansowych miało miejsce po zawarciu umowy, a ponadto w sytuacji gdy działający w imieniu(...) Ltd.V. R.ustnie oraz pisemnie zaproponował P.U.H.P.(...) sp. z o.o.zwrot wpłaconej zaliczki już w maju 2007 r.;

7
naruszenie prawa materialnego, tj.art. 72 § 1 pkt 8 k.k.w brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 r. w zw. zart. 4 § 1 k.k., poprzez zobowiązanieV.R.do wykonania wyroku zaocznego Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 2 sierpnia 2010 r., sygn. akt X GC 44/09, w sytuacji gdy wyrok ten jest orzeczony przeciwkospółce (...) Ltd. oraz w sytuacji gdy ten podmiot został rozwiązany, a w konsekwencji nałożony obowiązek jest niemożliwy do wykonania.

Stawiając powyższe zarzuty, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie tegoż wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonego zasługiwała na uwzględnienie.
Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w punktach 1, 2 i 3 petitum apelacji, przypomnieć należy, iż postanowieniem z dnia 10 maja 2017 r. Sąd Okręgowy, na podstawieart. 170 § 1 pkt 2 i 5 k.p.k., oddalił wniosek dowodowy obrońcy oskarżonego o przesłuchanie w charakterze świadkówP. M.iD. R., albowiem „tezy, na które świadkowie zostali zawnioskowani są udowodnione zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy stosownymi dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy, jak i zeznaniami innych świadków. Stanowisko Sądu jest uzasadnione nadto zeznaniami świadkówR.iE. M., jak i przesłankami stanowiącymi o treściart. 286 k.k.” (k. 818v).
Przytoczone stanowisko Sądu Okręgowego budzi zastrzeżenia już z powodu swej lakoniczności i ogólnikowości. Sąd nie skonkretyzował, jakie to dokumenty i zeznania których świadków mają potwierdzać tezy dowodowe. Nie wskazał również, dlaczego – w jego ocenie – zeznania świadkówR.iE. M., jak też treśćart. 286 k.k., uzasadniała oddalenie wniosku dowodowego. Wszystko to sprawia, że postanowienie jest w znacznej części niejasne i nie pozwala na pełne zrozumienie argumentacji Sądu.
Po drugie, o ile powołanie się na treśćart. 170 § 1 pkt 2 k.p.k.w części odnoszącej się do wniosku o przesłuchanie w charakterze świadkaP. M.znajduje uzasadnienie w aktach sprawy, a mianowicie w dokumentach potwierdzających fikcyjnośćC. L.zS.Central (...), o tyle zupełnie bezpodstawne było powołanie się na wskazaną w tym przepisie przesłankę jako uzasadniającą oddalenia wniosku dowodowego w części odnoszącej się do przesłuchania w charakterze świadkaD. R.. Mając na uwadze treść wyjaśnień oskarżonegoV.R.i treść pismaD. R.z dnia 22 sierpnia 2007 r., świadek ten miałby przecież potwierdzić wersję oskarżonego, iż przyczyny odstąpienia od umowy zawartej pomiędzy P.U.H.P.(...) sp. z o.o.a(...) Ltd. powstały po jej zawarciu i na spotkaniu wL.doszło do modyfikacji sposobu zapłaty za towar niezależnie od treści tej umowy. Okolicznościom tym zaprzeczyli świadkowieR. M.iE. M., a to prezentowaną przez nich wersję zdarzenia Sąd Okręgowy uznał za udowodnioną, uznając wyjaśnienia oskarżonego za nieprawdziwe. Tak więc nie sposób uznać, iż tezy, na które świadekD. R.został zawnioskowany, zostały udowodnione zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy. Trzeba też zauważyć, iż odwołanie się przez Sąd Okręgowy do prezentujących przeciwną wersję zeznań świadkówR.iE. M.nie tylko nie uzasadniało oddalenia wniosku dowodowego, lecz wręcz stało takiej decyzji na przeszkodzie zgodnie z normą zart. 170 § 2 k.p.k., natomiast dla zastosowania normy zart. 286 k.k.niezbędne jest ustalenie zamiaru sprawcy, a tej właśnie kwestii dotyczył wniosek dowodowy.
Po trzecie, brak było podstaw do oddalenia wniosku dowodowego w oparciu o przesłankę zart. 170 § 1 pkt 5 k.p.k.Stosowny wniosek dowodowy został złożony przez obrońcę oskarżonego w dniu 27 grudnia 2012 r. (k. 295-296), a zatem na poprzednim etapie postępowania poprzedzającym wydanie wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt IV K 238/10, uchylonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II AKa 419/13. W postępowaniu ponownym wniosek w zakresie odnoszącym się doP. M.został podtrzymany i doprecyzowany pismem z dnia 2 kwietnia 2014 r. (444-445), a w zakresie odnoszącym się doD. R.został ponowiony na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2017 r., kiedy to pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego wniósł o jego oddalenie, a Sąd odroczył jego rozpoznanie do następnej rozprawy (k. 790). W pełnym zakresie wniosek dowodowy został podtrzymany przez obrońcę oskarżonego na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2017 r., kiedy to pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego nie sprzeciwił się już wnioskowi i pozostawił go do oceny Sądu (k. 807v). Trzeba też nadmienić, iż przewód sądowy wprawdzie pierwotnie otwarto w dniu 27 lutego 2014 r., lecz w dniu 9 marca 2017 r. postanowiono prowadzić rozprawę do początku. W kontekście powyższych uwag nie sposób uznać, iż wniosek dowodowy złożony na poprzednim etapie postepowania, a podtrzymany wkrótce po ponownym otwarciu przewodu sądowego, w sposób oczywisty zmierzał do przedłużenia postępowania w rozumieniuart. 170 § 1 pkt 5 k.p.k.Zgodzić się należy ze skarżącym, iż wprawdzie czas dotychczasowego postępowania jest znaczny, lecz zaważyła o tym potrzeba odtworzenia akt śledztwa, uchylenie poprzedniego wyroku i długotrwałe oczekiwanie na wykonanie czynności w ramach międzynarodowej pomocy prawnej, co nie może obciążać oskarżonego i skutkować oddaleniem wniosku dowodowego, którego przeprowadzenie wiąże się z czasochłonną procedurą.
Reasumując, jako nietrafne należało ocenić oddalenie wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadkaD. R.. Postanowienie o oddaleniu wniosku dowodowego o jego przesłuchanie nastąpiło z obraząart. 170 § 1 pkt 2 i 5 k.p.k.Nie można wykluczyć, iż naruszenie tych przepisów postępowania mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, nie można przecież oceniać wartości dowodowej zeznań świadka, gdy ich dotychczas nie złożył, a treść jego pisma z 22 sierpnia 2007 r. wskazuje na posiadanie przez niego istotnej dla sprawy wiedzy o okolicznościach zdarzenia. Wskazane uchybienie musiało zatem spowodować uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy samodzielnie rozważy potrzebę przesłuchaniaP. M., aczkolwiek zaznaczyć należy, iż – jak wyżej zasygnalizowano - powołanie się w tym zakresie w postanowieniu z dnia 10 maja 2017 r. na przesłankę zart. 170 § 1 pkt 2 k.p.k.nie było pozbawione podstaw.
Ponieważ rozpoznanie apelacji w omówionym wyżej zakresie było wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne, Sąd Apelacyjny zgodnie zart. 436 k.p.k.ograniczył rozpoznanie środka odwoławczego tylko do uchybień wskazanych wpunktach 1, 2 i 3petitum apelacji.
Zwrócić należy uwagę, iż do apelacji obrońca oskarżonego dołączył dokumenty, które w części nie były dotychczas znane. Dokumenty te będą podlegać ocenie Sądu meriti.
SSO del. Andrzej ZiębińskiSSA Grzegorz Wątroba SSA Piotr Pośpiech