Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 689/17
Data wyroku: 2018-10-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bogusław Dobrowolski, Irena Ejsmont-Wiszowata, Jacek Malinowski
Słowa kluczowe: Pozbawienie wykonalności
Podstawa prawna: art. 840 § 1 pkt. 1 k.p.c. w zw. z art. 82 k.c.

Sygn. akt I ACa 689/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 października 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący

:

SSA Irena Ejsmont - Wiszowata (spr.)

Sędziowie

:

SA Bogusław Dobrowolski
SO del. Jacek Malinowski

Protokolant

:

Sylwia Radek-Łuksza

po rozpoznaniu w dniu 27 września 2018 r. w Białymstoku
na rozprawie
sprawy z powództwaL. K.
przeciwko(...) Bankowi (...) S.A.wW.
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach
z dnia 9 marca 2017 r. sygn. akt I C 747/15

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

- w pkt. I orzeka pozbawienie w całości wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego nr.(...)z dnia 18.06.2015 r. wystawionego przez(...) Bank (...) SAwW.przeciwkoL. K.z tytułu zobowiązania dłużnika wynikającego zumowy nr. (...), któremu Sąd Rejonowy w Słupsku IX Wydział Cywilny postanowieniem z dnia 29 czerwca 2015 roku wydanym w sprawie IX Co 2033/15 nadał klauzulę wykonalności co do należności głównej oraz odsetek z ograniczeniem egzekucji do kwoty 150.000,00 zł;
- uchyla punkt II;
- dodaje pkt. III w brzmieniu: nakazuje ściągnąć od pozwanego(...) Bank (...) SAwW.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Suwałkach kwotę 4.663 (cztery tysiące sześćset sześćdziesiąt trzy) zł tytułem nieuiszczonej opłaty od pozwu oraz kwotę 356,82 (trzysta pięćdziesiąt cztery 82/100) zł tytułem wydatków w sprawie tymczasowo pokrytych ze Skarbu Państwa;

2
oddala apelację w pozostałym zakresie;

3
nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Suwałkach kwotę 4.663 (cztery tysiące sześćset sześćdziesiąt trzy) zł tytułem nieuiszczonej opłaty od apelacji oraz kwotę 427,78 (czterysta dwadzieścia siedem 78/100) zł tytułem wydatków w postępowaniu odwoławczym;

4
zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 5.824,60 (pięć tysięcy osiemset dwadzieścia cztery 60/100) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego świadczonego powódce z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

(...)

UZASADNIENIE
Wyrokiem wydanym w dniu 9.03.2017 roku Sąd Okręgowy w Suwałkach oddalił powództwo oparte naart. 840 § 1 pkt 1 k.p.c., dokonując uprzednio następujących ustaleń faktycznych.
Dnia(...)powódkaL. K.,A. K.i pozwany bank zawarli umowę kredytu nr(...)kredytu aurum – kredytu konsumenckiego w rozumieniu ustawy o kredycie konsumenckim przeznaczonego na remont domu na okres kredytowania pięciu lat. Powódka wraz z mężem zobowiązała się do spłaty w ww. terminie całkowitej kwoty opiewającej na 152515,64 zł obejmującej całkowitą kwotę kredytu i całkowity koszt kredytu. Rzeczywista roczną stopę oprocentowania kredytu określono na 12,83 % (umowa kredytu wraz z załącznikiem –k. 12-15). Kredytobiorcy poddali się egzekucji prowadzonej na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego do kwoty 154500 zł (oświadczenia o poddaniu się egzekucji- k. 17, 17 v). JednocześnieA. K.iL. K.złożyli deklaracje zgody na objęcie grupowym ubezpieczeniem na życie oraz grupowym ubezpieczeniem utraty pracy (deklaracja- k. 20). Przy zawieraniu umowy kredytowej przedstawiono kredytobiorcom formularz informacyjny dotyczący warunków zaciągniętego kredytu konsumenckiego (formularz- k. 18 akt sprawy).M. S.– pracownik banku, w obecności którego powódka podpisywała umowę o kredyt udzieliła informacji odnośnie kredytu, kontakt z powódką podczas podpisywania umowy kredytowej oceniła jako normalny.M. S.miała świadomość, że powódka jest rencistką. Nie wiedziała z jakiego powodu. Znała natomiast powódkę z poprzedniej umowy kredytowej zawieranej z bankiem , z której zarówno powódka, jak i mąż wywiązywali się (zeznania świadkaM. S.-k. 156-156 v.). Pismem z dnia 26 stycznia 2015 r. pozwany bank złożył oświadczenie woli o wypowiedzeniu umowy kredytowej z powodu braku spłaty wymaganych rat kredytu (wypowiedzenie umowy kredytowej- k. 21 akt sprawy). W dniu 18 czerwca 2015 r. został wystawiony bankowy tytuł egzekucyjny nr(...)opiewający na należność główną 93255, 92 zł wraz z odsetkami umownymi (bankowy tytuł egzekucyjny- k. 22 akt sprawy). Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2015 r. w sprawie IX Co 2033/15 Sąd Rejonowy w Słupsku IX Wydział Cywilny nadał klauzulę bankowemu tytułowi egzekucyjnemu nr(...)wystawionemu przez pozwanego z ograniczeniem egzekucji do kwoty 150000 zł. (postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności-k. 2 akt Km 2679/15 ). Na wniosek pozwanego banku zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego (vide: akta sprawy Km 2679/15). Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 r. Sąd Rejonowy w Słupsku ogłosił upadłośćA. K.prowadzącego działalność gospodarczą podfirmą (...)obejmującą likwidację majątku (postanowienie- k. 67 akt sprawy).(...) S. A.w dniu 11 marca 2015 r. poinformowałoA. K., iż istnieje podstawa do przejęcia odpowiedzialności za szkodę związaną z kredytem aurum i w miesiącach od marca 2015 r. do września 2015 r. dokonało wpłaty na poczet kredytu trzech rat w kwotach po 1784,26 zł każda (informacje zE.Hestia-k. 63-66 akt sprawy, potwierdzenia przelewów, decyzja o przejęciu odpowiedzialności za szkodę – k. 118-126 akt sprawy).
L. K.ma lat 60. Ukończyła liceum ekonomiczne. Przez trzynaście lat pracowała jako katechetka. W chwili obecnej pozostaje na rencie w związku z trwałą niezdolnością do pracy (decyzja o waloryzacji renty- k. 82 akt sprawy). Mąż powódkiA. K.pozostaje bezrobotny (decyzja- k. 83 akt sprawy).
Początkowo na początku lat dziewięćdziesiątych rozpoznawano u powódki zaburzenia nerwicowe. Z czasem jednak pojawiły się zespoły omamowo- urojeniowe, objawy psychotyczne. Zaburzenia psychiczne powódki ostatecznie zdiagnozowano jako schizofrenię paranoidalną (dokumentacja lekarskaL. K.: karty informacyjne leczenia szpitalnego, historia choroby, zaświadczenia lekarskie- k. 27-62 akt sprawy). W stanach zaostrzenia choroby powódka była hospitalizowana: w okresie od 8 grudnia 1992 r. do 29 stycznia 1993 r. w szpitalu psychiatrycznym wS., w okresie do 3 listopada 1999r. do 10 listopada 1999 r. na oddziale psychosomatycznym wL., w okresie od 5 grudnia 2002 r. do 19 grudnia 2002 r. na oddziale psychiatrycznym w szpitalu wL., w okresie od 5 marca 2004 r. do 28 marca 2004 r. na oddziale psychiatrycznym wL., w okresie od 21 kwietnia 2006 r. do 12 maja 2006 r. na oddziale psychiatrycznym wL., w okresie od 13 marca 2008r. do 2 kwietnia 2008r. na oddziale psychiatrycznym wL.. Ostatni raz powódka była hospitalizowana w okresie od 2 września 2009 r. do 2 października 2009 r. na oddziale psychiatrycznym wS.. Do końca lat dziewięćdziesiątych lekarzem prowadzącym powódkę byłJ. K.. Opiekę lekarską nad powódką ocenił jako typową i polegającą na leczeniu farmakologicznym. Podał, iż zasadniczy problem w leczeniu powódki w latach dziewięćdziesiątych polegał na niesystematyczności w przyjmowaniu leków i związana z tym konieczność hospitalizacji. ObecnieJ. K.nie ma kontaktu zL. K., nie pamięta, w jakim stanie psychicznym znajdowała się w marcu 2014r (zeznaniaJ. K.- k. 209-210 akt sprawy).
W chwili obecnejL. K.znajduje się pod opieką lekarza psychiatryK. K. (1). Pozostaje w fazie przewlekłej choroby z ujemnymi objawami. Jest pacjentką systematyczną, przychodzi do lekarza raz, dwa razy w miesiącu. Nie występują u powódki ostre objawy typu urojenia, omamy. Pozostaje raczej osobą wycofaną społecznie, z elementami autystycznymi (zeznania świadkaK.- k. 210-211). Obecne możliwości intelektualne powódki kształtują się poniżej przeciętnej, jednak w granicach szeroko rozumianej normy.L. K.nie jest osobą upośledzoną umysłowo.L. K.wykazuje objawy zwiększonej męczliwości psychofizycznej. Cechuje ją obniżona sprawność funkcji poznawczych. Jest osobą o obniżonym nastroju i napędzie, z trudnościami mobilizacyjnymi, bez zainteresowań i aktywności życiowej. Wykazuje tendencje do ksenofobicznej interpretacji bodźców z otoczenia (opinia biegłych z zakresu psychologii i psychiatrii- k. 258-262 akt sprawy). W marcu 2014 r. lekarz prowadzący powódkęK.nie odnotował u powódki objawów psychotycznych, wytwórczych. Nastrój powódki oceniał jako stabilny, zachowanie jako spokojne. W 2014 r., w kolejnych po marcu miesiącach także nie odnotowano u powódki zaostrzonych objawów psychotycznych. W okresie zawierania umowy wobec braku zaostrzonych objawów psychotycznych, braku upośledzenia umysłowego i innych zakłóceń w przebiegu procesów poznawczychL. K.nie znajdowała się w stanie wyłączającym zdolność do świadomego albo swobodnego podjęcia decyzji lub wyrażenia woli (wnioski końcowe opinii psychiatryA. G.oraz psychologaT. Z.– k. 263 akt sprawy).
Powódka ma świadomość choroby na którą cierpi, kontakt z powódką jest logiczny (zeznania powódki- k. 303-304 akt sprawy). Pozostaje zA. K.w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej. Raz w miesiącuL. K.wraz mężem odbywa wizyty u lekarza psychiatry drK.(zeznania świadkaA. K.- k. 235-236 akt sprawy, zeznania powódki- k. 303-304 akt sprawy).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo opozycyjne stanowi środek merytorycznej obrony dłużnika, za pomocą którego dłużnik może żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub w części albo też jego ograniczenia. Przesłanki, o które można oprzeć powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w sposób wyczerpujący określaart. 840 § 1 k.p.c.. W okolicznościach przedmiotowej sprawy w grę wchodzić mogły dwie spośród podstaw pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego, tj. przesłanka przewidziana w§ 1 pkt 1tego przepisu sprowadzająca się do zaprzeczenia zdarzeniom, które legły u podstaw wydania klauzuli wykonalności oraz przesłanka przewidziana w§ 1 pkt 2– polegająca na wygaśnięciu zobowiązania w wyniku jego spełnienia. Żadna z tych podstaw nie była jednak skuteczna.
Sąd nie podzielił bowiem argumentacji strony powodowej jakby umowa kredytowa zawarta przezL. K.była nieważna wskutek zakłóceń procesów decyzyjnych i komunikowania powódki wywołanych chorobą psychiczną.
Jak stanowiart. 82 k.c.nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli; dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, choćby przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.
Ustawodawca przyjął, że aby czynność prawna była skuteczna, musi być podjęta świadomie i swobodnie, czyli aby składający oświadczenie woli miał rozeznanie, jaki skutek chce osiągnąć przez swoje działanie, oraz aby miał możliwość realizacji swej woli. Stan braku świadomości nie musi być całkowity i zupełny, jednak częściowe wyłączenie świadomości musi być znaczne. Stan wyłączający świadomość lub swobodę, jako określony stan faktyczny, dowodzony może być wszystkimi środkami, a mianowicie przesłuchaniem świadków, stron, analizą dokumentów itp. W każdym jednak wypadku sąd obowiązany jest zwrócić się o pomoc do biegłych, i to nie tylko wówczas, gdy w grę wchodzi choroba psychiczna lub niedorozwój umysłowy. Przez brak swobody należy rozumieć tylko taki stan, który wyłącza swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, w którym możliwość wolnego wyboru jest całkowicie wyłączona.
Faktem jest, żeL. K.od ponad dwudziestu lat cierpi na schizofrenię paranoidalną. Z tego powodu w okresach zaostrzenia choroby była hospitalizowana, z tego też powodu od lat nie pracuje, pobiera świadczenie rentowe. Postępowanie dowodowe nie wykazało jednak, aby w dacie zawierania umowy kredytowej w marcu 2014 r. była osobą nieświadomą co do podejmowanych decyzji i wyrażania swojej woli.
Biegli sądowy z zakresu psychiatrii i psychologii wskazali, iż dostępna dokumentacja medyczna nie zawiera informacji, by w marcu 2014 r. powódka znajdowała się w okresie pojawienia objawów omamowo- urojeniowych. Prowadzący ją lekarz nie odnotował w marcu 2014 r., ani też w następnych miesiącach pogorszenia stanu zdrowia powódki. Wnioski zawarte w opinii korespondują z zeznaniamiM. S., dla której podczas zawierania umowy powódka zachowywała się normalnie. Nie może także ujść uwadze, że ostania hospitalizacja powódki miała miejsce w 2009 r., a właśnie hospitalizacje towarzyszyły powódce przy pojawieniu się objawów omamowo- urojeniowych, czy niesystematyczności w przyjmowaniu leków. W 2014 r. powódka nie była hospitalizowana, a w świetle dokumentacji lekarskiej jej stan psychiczny w tym czasie jest stabilny.
Wnioski zawarte w retrospektywnej opinii biegłych z zakresu psychiatrii i psychologii Sąd w pełni podzielił i przejął jako własne z uwagi na ich obiektywizm . Biegli bowiem wskazują, iż wprawdzie sprawność intelektualna powódki jest obniżona, to jednak na podstawie przeprowadzonych badań nie stwierdzili u powódki upośledzenia umysłowego. Powódka jest osobą o zwiększonej męczliwości, nie wykazuje aktywności życiowej, jednak nie można w jej przypadku mówić o zakłóceniach procesów psychicznych w stopniu określonym wart. 82 k.c.podczas zawierania umowy kredytowej. Nie potwierdziły się przy tym zeznaniaA. K.jakoby powódka podpisywała umowę kredytową w samochodzie, bez obecności pracownika bankowego.M. S.stwierdziła bowiem jednoznacznie, iż pamięta powódkę z poprzednio zawieranej umowy kredytowej, a także to, że powódka podpisywała umowę kredytową w niniejszej sprawie w obecności świadka. Wniosków zawartych w opinii biegłych nie podważają zeznania lekarzy prowadzących powódkę:J. K.iK. K. (1). Nie dokonali oni bowiem badania zdolności intelektualnych powódki, co uczynili biegli powołani w sprawie przy pomocy odpowiednich testów. Ponadto lekarze ci nie pamiętali, w jakim stanie znajdowała się powódka w 2014 r. Depozycje lekarzy dotyczące w istocie ewentualnych, możliwych konsekwencji badań w tym kierunku lekarze jednak nie prowadzili, a w swoich zeznaniach nie potwierdzili zaostrzenia procesu chorobowego powódki w marcu 2014 r.
Reasumując, Sąd uznał, że sama okoliczność choroby psychicznej w postaci schizofrenii paranoidalnej nie przesądza o braku zdolności do złożenia ważnych prawnie oświadczeń woli. Również nie wszystkie konsekwencje wynikające z tego rodzaju choroby psychicznej skutkują takim stanem. Strona powodowa nie wykazała, by w dacie zawierania umowy kredytowej powódka znajdowała się w stanie wyłączającym świadome , swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli.
Ustosunkowując się do drugiego z podniesionych zarzutów: wygaśnięcia zobowiązania na skutek jego spłaty, należy zauważyć, że dokonane spłaty przezE.Hestia dotyczyły zobowiązania kredytowegoA. K.jako ubezpieczonego, nie powódki i nie ulega wątpliwości (na co wskazuje analiza akt postepowania egzekucyjnego Km 2679/15), że powódkaL. K.nie wywiązała się do chwili obecnej z ciążącego na niej zobowiązania kredytowego.
Mając na względzie wszystkie wskazane argumenty powództwo podlegało oddaleniu.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł zgodnie z zasada odpowiedzialności za wynik procesu wyrażoną wart. 98 k.p.c.. Wysokość stawki zastępstwa procesowego ustalając w wysokości minimalnej tj. 3600 zł przewidzianej Rozporządzeniem Min. Spraw w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490, oraz z 2015 r. poz. 617 i 1078)
Powyższy wyrok Sądu Okręgowego zaskarżyła powódka w oparciu o niesformalizowane zarzuty (k. 326 i n.), a w ramach uzupełnienia jej apelacji ustanowiony z urzędu pełnomocnik wskazując na naruszenieart. 232 k.p.c.,art. 233 k.p.c.iart. 840§ pkt 1 i2k.p.c.w zw. zart. 233 k.p.c.domagał się zmiany orzeczenia i uwzględnienie powództwa poprzez pozbawienie w całości wykonalności tytułu wykonawczego w postaci bankowego tytułu egzekucyjnego z dnia 18.06.2015 r. nr 246/15 zaopatrzonego klauzulą wykonalności wydaną postanowieniem Sądu Rejonowego w Słupsku IX Wydział Cywilny w sprawie sygn. akt IX Co 2033/15 z dnia 29.06.2015 roku i zasądzenie kosztów za obie instancje. Nadto wnosił o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu psychiatrii na okoliczność ustalenia czy powódka w dniu zawarcia umowy pożyczki znajdowała się w stanie wyłączającym świadomość lub swobodne powzięcie decyzji albo wyrażenia woli.
Pozwany wnosił o oddalenie apelacji i wniosku dowodowego oraz zasądzenie kosztów procesu.
Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:
Apelacja powódki zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 382 k.p.c.sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym, co oznacza, iż sąd apelacyjny został zobligowany przez ustawodawcę do rozpoznania sprawy, a nie tylko do rozpoznania zarzutów podniesionych w apelacji.
Oznacza to także, że sąd II instancji powinien poczynić własne ustalenia faktyczne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia i dokonać całościowej oceny materiału dowodowego zebranego w toku postępowania.
Powyższe skutkuje dopuszczalnością dalszego materiału procesowego, z której to zasady Sąd Apelacyjny rozpoznający przedmiotową sprawę skorzystał w drodze dopuszczenia nowego dowodu z opinii biegłych z zakresu psychiatrii i psychologii z uwagi na sformułowany przez powódkę zarzut nieważności czynności prawnej w oparciu o przesłanki zart. 82 k.c..
Badanie stanów faktycznych objętychart. 82 k.c., które skutkowałyby uznaniem, że oświadczenie woli złożone prze powódkę w dacie zawierania umowy kredytowej dotknięte było sankcją w postaci nieważności bezwzględnej wymagało oczywiście opinii specjalistów. Ważność tej umowy stanowiła przesłankę rozstrzygnięcia przedmiotowego powództwa opartego o przepisart. 840 § 1 k.p.c..
Sąd I-szej instancji przeprowadził co prawda wymagany dowód z opinii biegłych psychiatry i psychologa (dowód z k. 258 – 263), oceniając go jako przydatny z uwagi na ich obiektywizm i który to dowód w konfrontacji z innymi dowodami osobowymi, tj. zeznaniami świadków pozwolił sądowi na ustalenie, iż w dacie zawierania umowy powódka nie znajdowała się w stanie wyłączającym świadome czy swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli, niemniej w ocenie tego dowodu zdaniem Sądu Apelacyjnego nie uwzględniono wszystkich zasadniczych kryteriów takiej oceny, w tym zgodności z zasadami logicznego myślenia, doświadczenia życiowego i wiedzy powszechnej. Przełożyło się to na brak dostatecznego w okolicznościach tej sprawy wyjaśnienia i rozważenia kwestii stanu świadomości i swobody w powzięciu decyzji i wyrażeniu woli przez powódkę w dacie zawierania umowy. Zastrzeżenia budził zwłaszcza brak wnikliwości w przyjęciu takiego wniosku, iż u powódki chorującej od ponad 20 lat na schizofrenię paranoidalną i nie będącej hospitalizowaną od 2009 roku, bez udokumentowanych w tym okresie zaostrzonych objawów omamowo – urojeniowych, u której nie stwierdzono też upośledzenia umysłowego, nie wystąpiły w marcu 2014 roku (tj. w dacie zawarcia umowy) przesłanki zart. 82 k.c.. Przy czym biegli sporządzający pierwszą opinię potwierdzili obniżoną ogólną sprawność intelektualną u powódki, obniżenie sprawności funkcji poznawczych, niewykluczone, że na podłożu zmian organicznych, wskazali na rozumienie przez nią sytuacji społecznych oraz tylko nieskomplikowanych czynności o charakterze prawnym, o ile nie są one zakłócone przez inne czynniki np. objawy psychotyczne. Sporządzający po raz pierwszy opinię biegli nie zostali wysłuchani przez sąd, co też zdaniem Sądu Apelacyjnego w świetle wyżej opisanych okoliczności oraz zeznań świadków leczących powódkę – św.J. K.iK. K. (1), a także św.A. K.czyniło ocenę tego dowodu za mało wnikliwą i skutkowało podniesieniem skutecznego przede wszystkim zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.oraz potrzebą przeprowadzenia nowego dowodu z opinii biegłych przed sądem II-iej instancji, o którym sąd mógł postanowić także z urzędu uznając go za konieczny w tej sprawie. Wnioski nowej opinii sporządzonej przez biegłych – psychiatręD. Ł.i psychologaM. C.(k. 383 – 385) wskazywały na to, „iż proces chorobowy powódki z dużym prawdopodobieństwem mógł w istotnym stopniu zaburzać rozumienie potencjalnie negatywnych skutków wynikających z zawarcia umowy kredytowej. Nie można było przy tym pominąć faktu, iż powódka wcześniej nie zajmowała się sprawami związanymi z działalnością gospodarczą męża. Jako, że mężowi ufała, to w ocenie biegłych uznać można, iż jej stan chorobowy i sytuacja osobista być może nie ograniczała możliwości poznawczych wprost lecz powodowała stan pewnej bezrefleksyjności, ale nie ze względu na niedołożenie należytej staranności, przyjmowane jako norma dla danej czynności lecz w związku z faktem, że proces chorobowy zahamował wyzwolenie procesu analizy dokumentów i jego skutków.
Biegli uznali zatem, iż z dużym prawdopodobieństwem powódka w związku ze swoją chorobą w postaci schizofrenii nie czuła potrzeby czy też konieczności, aby zastanowić się nad treścią składanego oświadczenia. Nie wykluczyli jednocześnie, że w sytuacji, gdyby jej uwaga została w tę stronę ukierunkowana to jej stan pozwalał na pokierowanie swoim postępowaniem”. Na okoliczność sporządzonej pisemnej opinii sąd dodatkowo wysłuchał biegłych, którzy potwierdzili, iż w przypadku powódki nie można mówić o swobodnym podjęciu decyzji i wyrażeniu woli, świadomość natomiast nie była zaburzona w momencie dokonywanej czynności (k. 352 – 353).
Opinia powyższa pisemna i ustna w całości w ocenie Sądu Apelacyjnego zasługiwała na uznanie za pełnowartościowy dowód w niniejszej sprawie. Jej treść oraz wnioski okazały się zrozumiałe, przystępne, o mocy przekonywującej, logicznie poprawne, a przy tym były to wnioski stanowcze i jednoznaczne.
Opinia uwzględniała nie tylko medyczne rozpoznanie, aktualny stan zdrowia powódki, leki stosowane przez powódkę i pozostające bez większego wpływu na procesy decyzyjne powódki, ale i jej osobistą sytuację, w tym dużą zależność i bezgraniczne zaufanie względem męża, z którym wspólnie przedmiotową umowę kredytową zawierała w 2014 roku. Doświadczenie życiowe wskazuje na to, iż została „wykorzystana” przez osobę bliską do tej czynności.
Przesłanka braku swobody w rozumieniuart. 82 k.c.oznacza stan, w którym osoba rozpoznaje co prawda sens własnego działania, ale pod wpływem negatywnego oddziaływania czynników psychicznych ma wyłączoną możliwość swobodnego (nieskrępowanego) decydowania.
Podjęcie decyzji i wyrażenie woli jest swobodne gdy zarówno proces decyzyjny, jak i uzewnętrznienie woli nie zostały zakłócone przez destrukcyjne czynniki wynikające z właściwości psychiki czy procesu myślowego osoby składającej oświadczenie woli. Stan wyłączający swobodę musi wynikać również z przyczyny wewnętrznej, umiejscowionej w samym podmiocie składającym oświadczenie woli (komentarz do art. 82 k.c. Aleksandry Janas).
I z taką właśnie sytuacją, jak wyjaśnili biegli mieliśmy do czynienia w okolicznościach tej sprawy. To proces chorobowy powódki hamował proces poznawczy i decyzyjny w czasie zawierania umowy w zakresie analizy dokumentacji i jego skutków.
Oświadczenie woli dotknięte wadą w postaci braku świadomości albo swobody, jak w tym konkretnym przypadku jest z mocy prawa nieważne bezwzględnie od samego początku i nie podlega konwalidacji ani konwersji, a konsekwentnie nieważna jest czynność prawna, której składnik stanowiło to oświadczenie.
Powódka, która powoływała się na ten fakt wykazała w niniejszym postępowaniu, że złożone przez nią oświadczenie woli w dniu 21 marca 2014 roku o kredyt w umowie z pozwanym bankiem jest wadliwe z przyczyn skutkujących jego nieważnością.
Wykazanie tego faktu przez powódkę nastąpiło głównie za pomocą dowodu z opinii biegłych specjalistów z racji wymogu posiadania wiadomości specjalnych z zakresu medycyny, przy wsparciu także dowodów osobowych w postaci zeznań świadkówJ. K.,K. K. (1),A. K., których to zeznania korelowały z dowodem specjalistów –D. Ł.iM. C..
W tych okolicznościach roszczenie powódki o pozbawienie w całości wykonalności tytułu wykonawczego w postaci bankowego tytułu egzekucyjnego wystawionego przez(...) Bank (...) SAprzeciwko niej jako dłużniczce z tytułu umowy o kredyt, któremu została nadana klauzula wykonalności co do należności głównej oraz odsetek z ograniczeniem egzekucji do kwoty 150.000,00 złotych zasługiwało na uwzględnienie w oparciu o przepisart. 840 § 1 pkt 1 k.p.c..
Dla porządku należało w tym miejscu wskazać, iż wobec zawierającego umowę kredytową wspólnie z powódką małżonka została ogłoszona upadłość, stąd też między innymi jej osobista legitymacja nie budziła wątpliwości. Nadto spłacona przez ubezpieczyciela należność w niewielkiej części – tj. do kwoty 12.489,82 złotych była bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, między innymi z racji skutku ex tunc czynności uznanej za nieważną.
Podsumowując – zasadna apelacja powódki skutkowała zmianą wyroku Sądu Okręgowego w sposób, jak w sentencji na zasadzieart. 386 §1 k.p.c..
O kosztach sąd postanowił zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, w oparciu oart. 98 § 1 k.p.c.

(...)