Sąd Okręgowy w Krośnie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 122/18
Data wyroku: 2018-06-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Artur Lipiński

Sygn. akt II Ka 122/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 czerwca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Krośnie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSO Artur Lipiński
Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Kalisz
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia, 22 maja i 20 czerwca 2018 roku w Krośnie
sprawyD. M.c.K.iB.ur. (...)wS.
oskarżonej o przestępstwo zart. 216 § 1 kkiart. 212 § 1 kkiart. 216 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela prywatnego
od wyroku Sądu Rejonowego w Sanoku z dnia 18 grudnia 2017 roku, sygn. akt II K 625/15

I
utrzymuje zaskarżony wyrok w mocy,

II
zasądza od oskarżyciela prywatnegoG. D.na rzecz oskarżonejD. M.kwotę 420 zł /czterysta dwadzieścia złotych/ tytułem zwrotu kosztów ustanowionego obrońcy w postępowaniu odwoławczym,

III
zasądza od oskarżyciela prywatnegoG. D.na rzecz Skarbu Państwa koszty procesu za postępowanie odwoławcze, w tym i opłatę za II instancję w kwocie 100 zł /stu złotych/.

Sygn. akt II Ka 122/18

UZASADNIENIE
D. M.oskarżona została prywatnym aktem oskarżenia przezG. D.o to, że:
I. w dniu 2.VIII.2015 r., 9.VIII.2015 r. i 19.IX.2015 r. za pomocą sms znieważyłaG. D.słowami uznanymi powszechnie za obelżywe, tj. o czyn zart. 216 § 1 k.k.
II. w okresie od 30.VI.2015 r. do 1.IV.2016 r. wS.przed Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej, przed Sądem Rodzinnym w Sanoku oraz policją wS.jak też kuratorem środowiskowym(...)Sądu Rodzinnego pomówiła oskarżyciela prywatnego o właściwości i postępowanie mające poniżyć go w opinii publicznej oraz narazić na utratę zaufania niezbędnego w sprawach dotyczących jego córkiW.D.i sprawowania nad nią opieki w ten sposób, iż zarzucała oskarżycielowi, iż ten jest narkomanem, skąpcem, który nie wydał na dziecko i jej opiekę „złamanego grosza”, że wielokrotnie wyrzucał ją z dzieckiem z mieszkania przez niego wynajmowanego wK.przyul. (...), że jest alkoholikiem, złodziejem, znęcaczem, że nie potrafi zająć się swoim dzieckiem, że jest wyrodnym ojcem, że ma zły wpływ na rozwój psychologiczny i fizjologiczny dziecka, tj. o czyn zart. 212 § 1 kk. iart. 216 § 1 k.k.
Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2017 r. sygn. akt II K 625/15 Sąd Rejonowy w Sanoku:
I. Przyjmując, iż oskarżonaD. M.działając ciągiem przestępstw, w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takiej samej sposobności w dniu 2.VIII.2015 r. i 9.VIII.2015 r. wS.woj.(...)za pomocą wiadomości tekstowej sms znieważyła pokrzywdzonegoG. D.słowami uznanymi powszechnie za obelżywe, co stanowi przestępstwo zart. 216 § 1 k.k.w zw. zart. 91 § 1 k.k.na podstawie przepisówart. 66 § 1 i 2 kk. iart. 67 § 1 k.k.postępowanie karne przeciwko oskarżonejD. M.w a r u n k o w o u m o r z y ł na okres próby 1 (jednego) roku.
II. uniewinnił oskarżoną od popełnienia czynu opisanego w pkt II.
Powyższy wyrok w całości zaskarżył oskarżyciel prywatnyG. D.który zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść orzeczenia:
a. przepisuart. 7 k.p.k.poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez zastosowanie w jej miejsce dowolnej oceny przeprowadzonych w sprawie dowodów, a to w szczególności dowodów z nie zakończonej jak do dnia dzisiejszego sprawy karnej o sygn. akt IX K 237/16/K - co doprowadziło do uniewinnienia oskarżonej odnośnie zarzucanego czynu zart. 212 i 216 k.k.
b. przepisuart. 4 k.p.k.poprzez jego niezastosowanie i uwzględnianie okoliczności świadczących wyłącznie na korzyść oskarżonej, co w efekcie doprowadziło do poczynienia przez Sąd pierwszej instancji ww. błędnych ustaleń faktycznych w sprawie i nie uznania winy oskarżonej odnośnie zarzucanego jej czynu zart. 212 i 216 k.k.
c. przepisuart. 410 k.p.k.poprzez nie oparcie wyroku na całokształcie okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej - w szczególności pominięcie wyjaśnień oskarżyciela prywatnego, które były spójne i logiczne, a zachowania oskarżonej wynikały tylko i wyłącznie z chęci zaszkodzenia i zniesławienia oskarżyciela prywatnego w opinii publicznej;
2) w wyniku naruszeń procesowych poczynionych przez Sąd I Instancji w zaskarżonym wyroku Sąd poczynił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na mylnym uznaniu, iż zachowanie oskarżonej niebyło podyktowane zamiarem poniżenia oskarżyciela prywatnego w opinii publicznej w sytuacji, gdy w rzeczywistości oskarżona swoim działaniem, jako matka dziecka, zmierzała do znieważenia pokrzywdzonegoG. D.oraz błędnego pominięcia przez Sąd, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z namacalnym dowodem na działania wyczerpujące znamiona przestępstw zart. 212 i 216 k.k..
Wskazując powyższe zarzuty oskarżyciel prywatny wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez odmienne orzeczenie co do istoty sprawy i ukaranie oskarżonej za zarzucane jej czyny, bądź w przypadku uznania, iż zachodzą ku temu podstawy - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Oskarżyciel prywatny skazał także, iż zaskarżam zastosowanieart. 66 § 1 i 2 k.k.iart. 67 § 1 k.k.Nadto na podstawie przepisówart. 628 pkt 1 k.p.k.w związku zart. 629 k.p.k.iart. 629 k.p.kwniósł o obciążenie kosztami sądowymi i kosztami postępowania apelacyjnego oskarżoną i zwrot kosztów poniesionych przez oskarżyciela prywatnego.
Sąd Odwoławczy zważył co następuje:
Apelacja oskarżyciela prywatnego nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Odwoławczy w całości popiera bowiem ustalenia faktyczne oraz ich ocenę prawną dokonaną przez Sąd I instancji, a ponadto w ocenie Sądu Odwoławczego Sąd I instancji nie dopuścił się obrazy przepisów postępowania.
Wbrew zarzutom apelacji w ocenie Sądu Odwoławczego wszystkie okoliczności sprawy zostały przez Sąd I instancji wyjaśnione w sposób właściwy.
W szczególności przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, iż zachowanie oskarżonej wypełniło znamiona zarzucanego jej w pkt II aktu oskarżenia czynu. Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty apelującego, że materiał dowodowy został nieprawidłowo oceniony, niezgodnie z zasadami wyrażonymi wart. 4 k.p.k.. Brak jest również jakichkolwiek podstaw do uznania, by ocena dowodów sprzeczna była z dyspozycjąart. 7 k.p.k., tj. by była to ocena dowolna, nie uwzględniająca zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Zarzut dotyczący błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy stanowi jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami poczynionymi przez Sąd I instancji i nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji dokonał bowiem ustalenia stanu faktycznego sprawy kierując się zebranym materiałem dowodowym, ocenianym swobodnie, ale w oparciu o zasady logicznego rozumowania i doświadczenie życiowe. Nadto należy wskazać, iż Sąd I instancji należycie, szczegółowo i klarownie wyjaśnił swoje stanowisko w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Zasada swobodnej oceny dowodów pozostaje w ścisłym związku z innymi zasadami procesowymi, w tym m.in. z zasadą obiektywizmu, domniemania niewinności, bezpośredniości czy samodzielności jurysdykcyjnej sądu karnego. Najściślejszy związek łączy jednak omawianą zasadę z zasadą prawdy. Tylko bowiem w warunkach swobodnej oceny dowodów dokonać można prawdziwych ustaleń faktycznych, które stanowić powinny podstawę wszelkich rozstrzygnięć (art. 2 § 2 k.p.k.). Ocena przeprowadzonych dowodów jest oceną wiarygodności każdego dowodu oddzielnie i oceną tego dowodu w podwiązaniu z innymi, a także oceną całokształtu materiału dowodowego, z którego wynikają określone ustalenia faktyczne. Stanowi to więc proces nieustannego wartościowania dowodów (Z. Świda-Łagiewska, Zasada swobodnej oceny dowodów..., s. 118–119; zob. również wyrok SA w Krakowie z 5.02.2015 r., II AKa 266/14, LEX nr 1665809; wyrok SA w Szczecinie z 4.12.2014 r., II AKa 148/14, LEX nr 1668659).
Nadto trzeba podkreślić, wobec podnoszonego przez oskarżyciela prywatnego zarzutu, iż Sąd zgodnie z zasadną samodzielności jurysdykcyjnej wyrażoną wart. 8 § 1 k.p.k.rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest związany rozstrzygnięciem innego sądu lub organu. Chodzi o zagadnienia mieszczące się w granicach jego szeroko pojętej jurysdykcji. Nie ma znaczenia zatem fakt, iż postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie pod sygn. akt IX K 237/16/K, w którymG. D.występuje w roli oskarżonego nie zostało jeszcze zakończone. Sąd I instancji nie był zatem zmuszony oczekiwać na ostateczne rozstrzygniecie w sprawie prowadzonej przed Sądem w Krakowie, lecz miał możliwośći kompetencje do oceny dopuszczonych dowodów samodzielnie w konfrontacji z pozostałymi dowodami zebranymi w przedmiotowej sprawie. Sąd I instancji bowiem dopuścił dowód z akt toczącej się sprawy i na ich podstawie dokonał samodzielnych ustaleń faktycznych konfrontując je z pozostałymi dowodami zebranymi w sprawie. W szczególności Sąd zwrócił uwagę na przedłożone przez oskarżoną zdjęcia sadzonek marihuany, którą oskarżyciel prywatny uprawiał w mieszkaniu wK., co potwierdza jej wyjaśnienia w tym zakresie. W swoich wyjaśnieniach nadto oskarżonaD. M.podkreśliła, że oskarżyciel prywatny nadużywał tego środka, a także nadużywał alkoholu na skutek czego stawał się agresywny i dochodziło między stronami do kłótni. Dodatkowo zeznania złożone przezD. M.w sprawie toczącej się wK.są logiczne i spójne z jej wyjaśnieniami w przedmiotowej sprawie. Podobnie zresztą – jak prawidłowo ocenił Sąd I instancji – wyjaśnienia oskarżonej korespondują także z zeznaniami świadkówB. P.,L. K.,E. N.,M. K., a także z dowodami z akt sprawy IX K 237/16/K. Powyższe dowody są spójne i pozwalały Sądowi I instancji na poczynienie, takich ustaleń faktycznych, jakich dokonał i zasługują w całości na akceptacje ze strony Sądu Odwoławczego. Natomiast słusznie Sąd I instancji nie dął wiary zeznaniomG. D.i ocenił je jako pokrętne i niespójne. Z całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika bowiem, że zeznaniom oskarżyciela prywatnego nie można dać w całości wiary. Podnoszony zaś przez niego fakt, iż posiada pracę, jest w niej ceniony oraz że ma żonę i oczekuje urodzenia drugiego dziecka czy że prowadzi ustabilizowane życie absolutnie nie stoi w sprzeczności z przyjęciem, iż może równocześnie nadużywać narkotyków czy też alkoholu, bowiem okoliczności te nie muszą się wykluczać.
Stanowisko Sądu I instancji, iż oskarżonaD. M.nie dopuściła się zarzucanego jej w pkt II przestępstwa zasługuje absolutnie na akceptację ze strony Sądu Odwoławczego. Sąd I instancji przeprowadził rzetelne postępowanie dowodowe gromadząc szeroki materiał dowodowy i tak zgromadzony materiał ocenił w sposób wnikliwy. W szczególności trzeba podkreślić, że zarzuty wskazane w pkt II prywatnego aktu oskarżenia, które oskarżyciel uznał za znieważające go, oskarżonaD. M.podnosiła w toku sformalizowanych postępowań, przed organami do tego powołanymi. Sąd Odwoławczy w całości akceptuje stanowisko Sądu I instancji, iż forma i treść przedmiotowych zarzutów stawianych przez oskarżoną oskarżycielowiG. D.wskazuje, że zostały one podniesione przez oskarżonąD. M.jedynie w celu obrony swoich praw. Co najbardziej istotne, miało to zresztą miejsce w związku z bezpodstawnym informowaniem przez właśnie oskarżyciela prywatnego organów takich jak MOPS czy Policja o zaniedbywaniu przez oskarżoną obowiązków wobec córki, złych warunkach bytowych małoletniej, czy inicjowaniem przez oskarżyciela różnych postępowań. Oskarżona udzielała informacji powołanym do tego organom wyłącznie na ich wezwanie i wyłącznie po to by odeprzeć kierowane przeciwko niej zarzuty. Nie było natomiast wynikiem jej inicjatywy rozgłaszanie wobec organów takich jak pracownicy MOPS czy Policja nieprawdziwych zarzutów wobec oskarżyciela.
Trafnie w postanowieniu z dnia 9 lipca 2013 r., II KK 152/13, Lex 1352390 Sąd Najwyższy zauważył, że: "Obok kontratypu ustawowego przewidzianego wart. 213 k.k.w państwie prawa istnieją także kontratypy pozaustawowe, w tym kontratyp w postaci realizacji prawa krytyki. Wtedy, gdy krytyka ta realizowana jest w piśmie o charakterze procesowym, skardze kierowanej do władz, czy zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa i kiedy brak podstaw do wskazania, że jedynym lub podstawowym zamiarem działania jest zniesławienie, zachowanie realizujące prawo do krytyki w ogóle pozbawione jest cechy bezprawności, a tym samym nie może być uznane za przestępstwo". Dla wyłączenia odpowiedzialności nie ma wówczas potrzeby wykazania okoliczności wymienionych wart. 213 k.k.W piśmiennictwie także podkreśla się, że nie stanowią zniesławienia różnego rodzaju wypowiedzi dokonywane w ramach przysługujących jednostce uprawnień, m.in. oświadczenia składane w uzasadnieniu lub w obronie praw (np. skargi sądowe, odpowiedzi na zarzuty procesowe, zażalenia, doniesienia pokrzywdzonych o przestępstwie), jeżeli zamiarem składającego nie było naruszenie godności osobistej lub dobrego imienia, a ponadto, gdy nie przekroczył on granic rzeczywistej potrzeby (por. A.Marek, J.Satko, Okoliczności wyłączające bezprawność czynu. Przegląd problematyki, orzecznictwo (SN 1918-99), piśmiennictwo, Kraków 2000, s. 50; I. Zgoliński, Komentarz do art. 213 Kodeksu karnego el/Lex, teza 10). Powyższe stanowisko jest ugruntowane w doktrynie i orzecznictwie. Należ zatem uznać w ślad za Sądem I instancji, iż oskarżona realizowała własne prawo do krytyki odpowiadając na kierowane wobec niej zarzuty.
Na marginesie, Sąd Odwoławczy pragnie wskazać, iż to oskarżyciel prywatny powinien wziąć pod uwagę w przyszłości, iż kierując przeciwko matce swojego dziecka szereg nieprawdziwych zarzutów dotyczących nieprawidłowego sprawowania przez nią opieki także może dopuścić się popełnienia przestępstwa. Zwłaszcza, że w przeszłości wszystkie formułowane przez niego wobec oskarżonej zarzuty okazały się całkowicie bezpodstawne. Oskarżyciel wskazuje w apelacji, iż „szokiem dla niego było” przeszukanie mieszkania przez funkcjonariuszy policji, a zatem zdaje sobie także sprawę, z tego co musiała czuć oskarżona, kiedy kilkakrotnie pojawiali się w jej domu pracownicy MOPSu na kontrolę, funkcjonariusze policji czy też kiedy była wzywana na przesłuchanie. Oskarżyciel prywatny powinien wykazać także należytą refleksję nad własnym postępowaniem, a nie szukać winy wyłącznie w innych osobach, w tym przede wszystkim w matce swojego dziecka. (taki wniosek wynika także z opinii sporządzonej do sprawy III Nsm 416/15 k. 465).
Reasumując, Sąd Odwoławczy w całości popiera stanowisko Sądu I instancji i zaskarżony wyrok jest trafny.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Odwoławczy na podstawieart. 437 § 1 k.p.k.,art. 449 k.p.k.iart. 456 k.p.k.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok oraz na mocyart. 636 § 1 k.p.k.w zw. zart. 616 § 1 pkt 2 k.p.k.zasądził od oskarżyciela prywatnegoG. D.na rzecz oskarżonejD. M.kwotę 420 zł tytułem zwrotu kosztów ustanowionego obrońcy w postępowaniu odwoławczym oraz na mocyart. 636 § 1 k.p.k.zasądził od oskarżyciela prywatnegoG. D.na rzecz Skarbu Państwa koszty procesu za postępowanie odwoławcze, w tym i opłatę za II instancję w kwocie 100 zł.