Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 108/18
Data wyroku: 2018-07-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Stanisław Stankiewicz, Grzegorz Chojnowski, Piotr Brodniak
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko zdrowiu, Przestępstwo przeciwko życiu

Sygn. aktII AKa 108/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 lipca 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Grzegorz Chojnowski

Sędziowie:

SA Piotr Brodniak (spr.)
SA Stanisław Stankiewicz

Protokolant:

sekr. sądowy Anna Kaczmarek

przy udziale prokuratora Prokuratury Rejonowej Szczecin-Prawobrzeże w Szczecinie Krzysztofa Kozłowskiego

po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2018 r. sprawy

K. K. (2)

oskarżonego zart. 190 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.,art. 157 § 2 k.k.,art. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zb. zart. 157 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.,art. 288 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie
z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt III K 283/17

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że w podstawie prawnej orzeczonejwobecK. K. (2)kary łącznej pozbawienia wolności, obok przepisuart. 91 § 2 kk, powołuje przepisyart. 85 § 1 i 2 kkorazart. 86 § 1 kk;

II
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

III
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnegoA. J.kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych z VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

IV
zwalniaK. K. (2)od obowiązku ponoszenia wydatków związanych z postępowaniem odwoławczym oraz od opłaty za to postępowanie.

    Piotr Brodniak Grzegorz Chojnowski Stanisław Stankiewicz

Sygn. akt II AKa 108/18

UZASADNIENIE
K. K. (2)został oskarżony o to, że:
I. w okresie od października 2016 r. daty bliżej nieustalonej do dnia 5 grudnia 2016 r. wS.działając z góry powziętym zamiarem, w krótkich odstępach czasu, groziłW. K.pobiciem i pozbawieniem życia, które to groźby wzbudziły w zagrożonym uzasadnioną obawę, że mogą zostać spełnione,
tj. o czyn zart. 190 § 1 kkw zw. zart. 12 kk
II. w okresie od października 2016 r. daty bliżej nieustalonej do dnia 5 grudnia 2016 r. wS.działając z góry powziętym zamiarem, w krótkich odstępach czasu, groziłK. G.pobiciem i pozbawieniem życia, które to groźby wzbudziły w zagrożonym uzasadnioną obawę, że mogą zostać spełnione,
tj. o czyn zart. 190 § 1 kkw zw. zart. 12 kk
III. w okresie od 15 do 16 listopada 2016 r. wS.w budynku mieszkalnym przyul. (...)uderzyłK. G.pięścią w okolice łuku brwiowego lewego, co spowodowało u ww. obrzęk tkanek miękkich łuku brwiowegoi sińce okolicy oczodołów, skutkujące naruszeniem czynności narządu ciała w stopniu lekkim na czas poniżej 7 dni,
tj. o czyn zart. 157 § 2 kk
IV. w dniu 6 grudnia 2016 r. wS.w budynku mieszkalnym przyul. (...)działając z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życiaW. K., zadał mu trzy ciosy nożem o długości ostrza 12 cm w okolicę nadobojczykową po stronie prawej, powodując u ww. trzy rany kłuto - cięte prawego dołu obojczykowego, skutkujące naruszeniem czynności narządów ciała na czas powyżej 7 dni w rozumieniuart. 157 § 1 kk, lecz zamierzonego celu nie osiągnąłz uwagi na obronną postawę pokrzywdzonego oraz jego ucieczkę,
tj. o czyn zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 148 § 1 kkw zb. zart. 157 § 1 kkw zw.zart. 11 § 2 kk
V. w dniu 8 grudnia 2016 r. wS.w budynku Komisariatu PolicjiS.-D.wS.w pomieszczeniu służbowym dokonał uszkodzenia ściany regipsowej poprzez jej wgniecenie, powodując szkodę w wysokości 3.078,37 zł na rzecz Komendy Wojewódzkiej Policji wS.,
tj. o czyn zart. 288 § 1 kk.
Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. aktIII K 283/17, uznałK. K. (2)za winnego dokonania zarzucanych mu czynów opisanych wpunktach I i IIw sposób opisany w zarzucie i przyjmując,że stanowią one ciąg przestępstw zart. 190 § 1 kkw zw. zart. 12 kkw rozumieniuart. 91 § 1 kk, za ten ciąg, na podstawieart. 190 § 1 kkw zw. zart. 91 § 1 kk, wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności.
Sąd Okręgowy uznałK. K. (2)za winnego dokonania czynu zarzucanego mu wpunkcie IIIw sposób opisany w zarzucie i za ten czyn,na podstawieart. 157 § 2 kk, wymierzył mu karę 5 miesięcy pozbawienia wolności.
Sąd Okręgowy uznałK. K. (2)za winnego dokonania czynu zarzucanego mu wpunkcie IVw sposób opisany w zarzucie i za ten czyn,na podstawieart. 13 § 1 kkw zw. zart. 148 § 1 kkw zb. zart. 157 § 1 kkw zw.zart. 11 § 2 kk, przyjmując za podstawę wymiaru karyart. 14 § 1 kkw zw.zart. 148 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kk, wymierzył mu karę 13 lat pozbawienia wolności.
Sąd Okręgowy uznałK. K. (2)za winnego dokonania czynu V wyczerpującego dyspozycjęart. 288 § 1 kki za ten czyn, na podstawieart. 288 § 1 kk, wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 91 § 2 kk, Sąd Okręgowy orzekł wobec oskarżonego karę łączną 13 lat pozbawienia wolności w systemie terapeutycznego oddziaływania dla osób uzależnionych od środków narkotycznych.
Na podstawieart. 63 § 1 kk, na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności, Sąd Okręgowy zaliczył oskarżonemu okres zatrzymania i tymczasowego aresztowania od dnia 7 grudnia 2016 r. godz. 22.40.
Na podstawieart. 46 § 1 kk, Sąd Okręgowy orzekł od oskarżonego obowiązek zapłaty na rzecz Komendy Wojewódzkiej Policji wS.kwoty 3 078, 37 złotych tytułem naprawienia szkody wyrządzonej czynem V.
Na podstawieart. 46 § 2 kk, Sąd Okręgowy orzekł od oskarżonego na rzeczW. K.nawiązkę w wysokości 2000 złotych, zaś na rzeczK. G.nawiązkę w kwocie 800 złotych.
Nadto, Sąd Okręgowy orzekł o dowodach rzeczowych, wynagrodzeniu z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu oraz o kosztach sądowych.
Apelację od wyroku wnieśli obrońcaK. K. (2)oraz prokurator. Obrońca oskarżonego zarzucił wyrokowi rażącą niewspółmierność orzeczonej względem oskarżonego kary 13 lat pozbawienia wolności za popełnienie czynuzart. 13 § 1 kkw zw. zart. 148 § 1 kkw zb. zart. 157 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk, przy wymiarze której Sąd pominął istotne okoliczności takie jak niekaralność oskarżonego, młody wiek, wyrażaną skruchę, co świadczy o pozytywnej prognozie kryminologicznej wobec oskarżonego, co powinno skutkować orzeczeniem karyw niższym wymiarze, proporcjonalnym do stopnia społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu zabronionego, rodzaju i rozmiaru ujemnych następstw ww. czynu, właściwości i warunków osobistych skazanego oraz sposobu życia przed popełnieniem przestępstwa, w tym jego wieku, niekaralności, które to okoliczności łącznie wymagały orzeczenia kary pozbawienia wolności w wymiarze lat 5
Z ostrożności procesowej, obrońca oskarżonego, na podstawieart. 438 pkt 3 i 4 kpk, zarzucił wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na treść wyroku, a polegający na stwierdzeniu braku podstaw do zastosowania wobec oskarżonego nadzwyczajnego złagodzenia kary, podczas gdy podstawy te istniały, tj. oskarżony jest młodociany, wyraził skruchę podczas postępowania sądowego, a także z uwagi na środowisko w jakim się wychowywał.
Podnosząc te zarzuty, obrońcaK. K. (2)wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie pkt 3 i 5 poprzez zastosowanie wobec oskarżonego instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary i orzeczenie wobec niego kary 5 lat pozbawienia wolności, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
Prokurator zarzucił wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego,a mianowicie:art. 85 § 1 i 2 kkiart. 86 § 1 kkpolegającą na zaniechaniu orzeczeniaw pkt 5 wyroku wobecK. K. (2)kary łącznej 13 lat pozbawienia wolności także na podstawie przepisówart. 85 § 1 i 2 kkiart. 86 § 1 kk, którew aktualnie obowiązującym po 14 kwietnia 2016 r.Kodeksie karnymsą przepisami dopełniającymi podstawy wymiaru kar łącznych, a orzeczenie jej jedynie na podstawieart. 91 § 2 kk.
Formułując ten zarzut, prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wskazanie w pkt 5 zaskarżonego wyroku w podstawie wymiaru kary łącznej 13 lat pozbawienia wolności przepisówart. 85 §1 i 2 kk,art. 86 §1 kkiart. 91 § 2 kkoraz utrzymanie w mocy wyroku w pozostałym niezaskarżonym zakresie.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja obrońcy oskarżonego jest bezzasadna, natomiast ta autorstwa prokuratora zasługuje na uwzględnienie.
Dokonując takiej oceny obu skarg, na wstępie stwierdzić należy, że Sąd Okręgowy rozpoznający niniejszą sprawę zgromadził wszystkie dostępne mu dowody, a rozstrzygając o sprawstwie i winieK. K. (2)w zakresie przypisanych mu czynów, dowody te bezbłędnie ocenił, zaś na ich podstawie poczynił jak najbardziej prawidłowe ustalenia faktyczne. O słuszności tej tezy przekonuje treść pisemnych motywów zaskarżonego wyroku, w których to Sąd meriti zaprezentował bardzo wnikliwą i wszechstronną, a przede wszystkim, logiczną analizę uzyskanych dowodów. Z kolei wnioski płynące z tej analizy nie pozostawiają żadnych, nawet najmniejszych wątpliwości, że dokonana przez Sąd orzekający ocena wiarygodności poszczególnych dowodów, a także ustalone na jej podstawie fakty oraz ich subsumcja są poprawne. Taki sam, to znaczy poprawny charakter posiada również rozstrzygnięcie kształtujące wymiar kar orzeczonych wobec oskarżonego i to zarówno tych jednostkowych, jak i łącznej. Wyrażając ten pogląd, już w tym miejscu stwierdzić wypada, że na gruncie rozpoznawanej sprawy nie materializują się okoliczności,które dawałyby asumpt do nadzwyczajnego złagodzenia kary pozbawieniawolności wymierzonej oskarżonemu za czyn stypizowany wart. 13 § 1 kkw zw.zart. 148 § 1 kkw zb. zart. 157 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk. Co więcej, uwarunkowania charakteryzujące ów czyn, a także te, które są wyznacznikami warunków i właściwości osobistych oskarżonego, prowadzą do oczywistego w swej wymowie wniosku, że będąca konsekwencją tego czynu kara 13 lat pozbawienia wolności, jakkolwiek jest karą surową, to jednak, mimo wszystko, nie razi niewspółmierną surowością w rozumieniuart. 438 pkt 4 kpk. Przekonując o słuszności tej tezy oczywiście nie sposób nie zauważyć, żeK. K. (2)jest młodociany, a to z kolei stwarza, przewidzianą wart. 60 § 1 kk, możliwość zastosowania wobec niego nadzwyczajnego złagodzenia kary. Urzeczywistnienie tej instytucji, zgodnie z treścią cytowanego wyżej przepisu, jest jednak warunkowane względami określonymi wart. 54 § 1 kk, który to stanowi, że wymierzając karę nieletniemu albo młodocianemu, sąd kieruje się przede wszystkim tym, aby sprawcę wychować. Ów imperatyw należy zaś rozumieć tak, jak wynika to z przywołanych przez obrońcę oskarżonego, judykatów Sądu Najwyższego (postanowieniaz dnia 04 maja 2005 r., sygn. akt II KK 454/04, LEX nr 149647 oraz z dnia7 września 2006 r., sygn. akt II KK 118/106, OSNwSK 2006/1/1696). A zatem, „młodocianość” (również „nieletniość”) i „względy wychowawcze” nie mają samodzielnego bytu jako podstawa szczególnego kształtowania wymiaru kary (złagodzenia kary), a stanowią jedynie punkt wyjściowy i muszą być zestawionez pozostałymi okolicznościami podmiotowymi i przedmiotowymi, mającymi znaczenie dla wymiaru kary. Przy czym istotnymi przesłankami przy ustalaniu kary młodocianemu (nieletniemu) sprawcy winien być stopień jego zdemoralizowania, tryb życia przed popełnieniem przestępstwa, zachowanie się po jego popełnieniu, motywyi sposób działania, a także ewentualnie skuteczność stosowanych wcześniej środków wychowawczych, poprawczych lub kar. Innymi więc słowy, nadzwyczajne złagodzenie kary przewidziane wart. 60 § 1 kknie może być stosowane automatycznie, lecz każdorazowo należy oceniać, czy za urzeczywistnieniem tej instytucji przemawiają względy określone wart. 54 § 1 kk, które to z kolei nie eliminują zasad wymiaru kary wyspecyfikowanych wart. 53 kk.
Przenosząc te uwagi na grunt analizowanej sprawy, najpierw przypomnienia wymaga, żeK. K. (2)urodził się(...), a co za tym idziew chwili popełnienia wcześniej wspomnianego czynu (6 grudnia 2016 r.) miał 19 lati 6 miesięcy. To z kolei oznacza, że proces kształtowania się jego osobowości,tak w czasie inkryminowanym, jak i w chwili obecnej, podlega jeszcze modyfikacjom, które to są następstwem nabywanego doświadczenia, a także skutkiem różnorakich oddziaływań środowiskowych oraz pedagogiczno - wychowawczych. W tym miejscu należy jednak zaakcentować, że pomimo niezakończenia wspomnianego procesu,w osobowości oskarżonego już teraz można dostrzec tego rodzaju elementy, które posiadają nad wyraz negatywny, a przy tym trwały i ugruntowany charakter. O ich istnieniu przekonują zaś jednoznaczne w swojej wymowie opinie sądowo - psychiatryczne (vide: k.827-863, k.989verte-990). Te bowiem, z jednej strony dowodzą, żeK. K. (2)jest prawidłowo zorientowany na otaczającą go rzeczywistość, z drugiej zaś wskazują, iż wymieniony posiada lekceważący stosunek do obowiązujących norm prawnych, wykazuje się powierzchowną refleksyjnością,zaś jego postawa jest zwykle instrumentalna i kalkulacyjna. Z opinii, o których mowa wynika również, że oskarżony przejawia wyraźną niechęć wobec wymagań ogólnospołecznych, zaś podstawową i wyuczoną formą regulowania przez niego relacji z innymi osobami są akty agresji. Jej poziom jest natomiast tak wysoki,że w ocenie autorów opinii, czyny przypisane oskarżonemu nie są sprzeczne z jego osobowością, co innymi słowy oznacza, że w aspekcie psychologicznym, są jak najbardziej zrozumiałe. A zatem, skoro bezprawne działaniaK. K. (2)będące przedmiotem osądu w niniejszej sprawie niejako wpisują się w jego dotychczasową drogę życiową, to oczywistym jest wniosek, że wymieniony,pomimo młodego wieku, jest już, i to głęboko, zdemoralizowaną osobą.W przekonaniu o słuszności tej tezy utwierdzają zresztą wypowiedzi, które oskarżony zwerbalizował w trakcie przesłuchania w dniu 8 grudnia 2016 r. (k.93-96), a któreto odzwierciedlają motyw jego działania podjętego wobecW. K.. Pomijając fakt, że zawierają one wulgaryzmy, ich specyfika świadczy o tym,co stwierdzili w opiniach biegli lekarze psychiatrzy oraz psycholog,a mianowicie, że oskarżony posiada wybitnie lekceważący stosunek, nie tylko wobec obowiązujących zasad porządku prawnego, ale również, a właściwie przede wszystkim, wobec tak fundamentalnych wartości, jakimi są zdrowie oraz życie ludzkie.
Pozostając jeszcze w tematyce związanej z warunkami i właściwościami osobistymi oskarżonego wypada podkreślić, że wymieniony zakończył edukację na etapie gimnazjalnym, nie podejmował zatrudnienia, a ponadto prowadził nieustabilizowany tryb życia. Wskazać też trzeba, a co również posiada związekz omawianą materią, że w toku postępowania przeprowadzonego w niniejszej sprawie,K. K. (2), wbrew twierdzeniom jego obrońcy, nie wyraził skruchyz powodu popełnionych przestępstw.
Natomiast nawiązując do okoliczności przedmiotowych oraz podmiotowych czynu przypisanegoK. K. (2)w punkcie 3 części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku, oczywiście nie sposób nie zauważyć tego, na co zwraca uwagę autor apelacji, a mianowicie, że realizację jego znamion oskarżony zakończył na etapie usiłowania. Okoliczności tej nie można jednak przeceniać i to z wielu powodów. Po pierwsze, trzeba zauważyć, że taki a nie inny stan rzeczy zmaterializował się wyłącznie na skutek działań obronnych podjętych przezW. K.. Po wtóre, należy zaakcentować, że oskarżony działałz zaskoczenia, a powziętych przez siebie czynności nie zaprzestał pomimo próśb pokrzywdzonego. Wreszcie wypada podkreślić, że działaniuK. K. (2)towarzyszył bezpośredni zamiar pozbawienia życiaW. K.,a w momencie gdy oskarżony nie zdołał go zrealizować, zbiegł z miejsca zdarzenia. Dodać też trzeba, że ciosy nożem zadane przez oskarżonego pokrzywdzonemu spowodowały u tego drugiego naruszenie funkcji powłok miękkich klatki piersioweji funkcji kończyny górnej prawej na okres przekraczający 7 dni.
Zaprezentowane powyżej wyznaczniki osobowościK. K. (2),a także posiadające na wskroś negatywną wymowę okoliczności przedmiotowe wspomnianego wcześniej czynu nie tylko, że pozwalają, ale wręcz nakazują sformułować tezę, że oskarżony nie należy do tej kategorii sprawców młodocianych, których można wychować poprzez ukształtowanie kary poniżej dolnego progujej ustawowego zagrożenia. Co więcej, w realiach analizowanej sprawy, nawetkara tylko nieznacznie przekraczająca ów próg nie gwarantuje realizacji jej celów,tak w zakresie społecznego, jak i indywidualnego oddziaływania. Trudno jednako inną w tej materii konkluzję jeśli się zważy na ogrom wybitnie obciążających oskarżonego okoliczności. W ich kontekście nasuwa się natomiast nieodparty wniosek, że w przypadku oskarżonego, tylko taka kara jak ta określonaw zaskarżonym wyroku czyni zadość tym wszystkim postulatom i wskazaniom,o których mowa wart. 53 kkiart. 54 § 1 kk. Konkretnie rzecz ujmując, kara 13 lat pozbawienia wolności w pełni odzwierciedla wszystkie, a więc zarówno przedmiotowe, jak i podmiotowe okoliczności przestępstwa przypisanegoK. K. (2)w punkcie 3 części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku. Nadto, daje ona gwarancję na wszechstronne ukształtowanie świadomości prawnej oskarżonego, a przy tym wzmacnia przekonanie o istnieniu sprawiedliwości społecznej.
Tak argumentując, stwierdzić więc należy, iż wspomniana karai w konsekwencji orzeczona wobec oskarżonego z zastosowaniem zasady absorpcji, kara łączna pozbawienia wolności, nie rażą niewspółmierną surowością, a co za tym idzie nie są one dotknięte uchybieniem wymienionym wart. 438 pkt 4 kpk. Jeśli zaś chodzi o podstawę prawną drugiej z wymienionych kar, to jest kary łącznej pozbawienia wolności, to niewątpliwie rację ma prokurator, stwierdzającw wywiedzionej apelacji, że przepisart. 91 § 2 kknie może stanowić samoistnietakiej podstawy. Skoro bowiem odsyła on do odpowiednio stosowanych przepisówRozdziału IX kodeksu karnego, to oczywistym jest, że w przypadku łączeniakar pozbawienia wolności orzeczonych za dwa lub więcej ciągów przestępstw,albo, tak jak w niniejszej sprawie, za ciąg przestępstw oraz inne przestępstwa, podstawą prawną wymiaru kary łącznej powinny być przepisyart. 91 § 2 kk,art. 86 § 1 kk, a takżeart. 85 § 1 i 2 kk. Konieczność wskazania w owej podstawie również ostatniego z wymienionych przepisów wynika zaś z tego, że w następstwie nowelizacji obowiązującej od dnia 1 lipca 2015 r.,artykuł 85 kkzostał podzielonyna paragrafy, a to w konsekwencji powoduje, że zawarte wart. 91 § 2 kkodesłaniedoart. 85 kkstaje się niewystarczające i w efekcie wymaga doprecyzowania poprzez wskazanie w podstawie wymiaru kary łącznej również przepisuart. 85 § 1 i 2 kk.
Mając w polu widzenia zaprezentowane argumenty, Sąd Apelacyjny, uwzględniając apelację prokuratora, zmienił więc zaskarżony wyrok jedyniew zakresie podstawy prawnej orzeczonej wobecK. K. (2)kary łącznej pozbawienia wolności.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym zapadłona podstawie § 2, § 4 ust. 1 i 3 oraz § 17 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnegoz urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715).
Uwzględniając długoterminowy charakter kary pozbawienia wolności orzeczonej wobecK. K. (2), a także jego sytuację majątkową, Sąd Apelacyjny, zwolnił go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych związanychz postępowaniem odwoławczym. Orzeczenie w tej materii zapadło na podstawieart. 624 § 1 kpkorazart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatachw sprawach karnych(Dz. U. z 1983 r. Nr 49, poz. 223 ze zmianami).

    Piotr Brodniak Grzegorz Chojnowski Stanisław Stankiewicz