Sąd Okręgowy w Częstochowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 765/17
Data wyroku: 2018-01-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marzena Górczyńska-Bebłot
Słowa kluczowe: Renta z tytułu niezdolności do pracy
Podstawa prawna: art.15 ust.1 w zw. z art.133 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t.j. Dz. U. z 2018 roku , poz. 1270 ze zm.)

Sygn. akt IV U 765/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 stycznia 2018 roku

Sąd Okręgowy w Częstochowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Marzena Górczyńska-Bebłot
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Oliwia Rajewska
po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 roku w Częstochowie
sprawyZ. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wC.
o wysokość renty
na skutek odwołaniaZ. M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wC.
z dnia 5 maja 2017 roku Nr(...)

oddala odwołanie
Sygn. akt IV U 765/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 5 maja 2017roku nr(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.odmówiłZ. M.przeliczenia podstawy wymiaru renty z tytułu niezdolności do pracy.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósłZ. M., domagając się jej zmiany, poprzez przeliczenie wysokości przysługującej mu w latach 2010-2015 renty z tytułu niezdolności do pracy według wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wynoszącego 66,77%, ustalonego wyrokiem Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 22 września 2016 roku, sygnatura akt IV U 1761/15.
Dodatkowo na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 roku ubezpieczony wniósło wyrównanie wysokości świadczeń rentowych za lata 2010-2015, ponieważ wwpw do wyliczenia tego świadczenia winien być ustalony z 20 dowolnie wybranych lat, czyli z lat 1973-1981, 1983 i 1994-2003. Wywodził, że wniosek o ustalenie wysokości świadczenia rentowego według powyższego wariantu złożył on dopiero po wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 22 września 2016 roku, IV U 1761/15, ponieważ dopiero po tym wyroku pojawiły się nowe okoliczności, które mogły rzutować na wysokość renty.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
Decyzją z dnia 27 maja 2010 roku nr I(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.przyznałZ. M.prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na okres od 5 kwietnia 2010 roku do 31 grudnia 2010 roku. Do ustalenia podstawy wymiaru renty przyjęto wynagrodzenie-dochód-przychód, które stanowiło podstawę wymiaru składek z 10 lat kalendarzowych, tj. z okresu od stycznia 1994 roku do grudnia 2003 roku, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru ustalając na 51,62%. Kolejnymi decyzjami organ rentowy przedłużał ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy łącznie na okres do dnia 12 października 2015 roku, przy czym cały czas nie ulegał zmianie ustalony decyzją z dnia 27 maja 2010 roku wskaźnik wysokości podstawy wymiaru tego świadczenia. Ubezpieczony nie odwoływał się od żadnejz decyzji przyznających mu prawo do renty.
Decyzją z dnia 16 października 2015 roku nr(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC., po rozpoznaniu wniosku ubezpieczonego z dnia 9 października 2015 roku, przyznałZ. M.prawo do emerytury, poczynając od dnia 13 października 2015 roku, tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego.
Do ustalenia wysokości świadczenia organ rentowy przyjął kwotę składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynoszącą 41.176,89 zł, kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego wynoszącą 293.888,06 zł, średnie dalsze trwanie życia wynoszące 211,40 miesięcy, wysokość emerytury ustalając na kwotę 1.584,98 zł.
Jednocześnie organ rentowy poinformował ubezpieczonego, że do obliczenia podstawy wymiaru świadczenia za okresy od 9 stycznia 1973 roku do 2 marca 1974 roku oraz od 14 maja 1974 roku do 31 grudnia 1976 roku przyjęto wynagrodzenie minimalne.
Odwołanie od powyżej decyzji wniósłZ. M., domagając się ponownego przeliczenia podstawy wymiaru przyznanego mu świadczenia.
W uzasadnieniu odwołania ubezpieczony wskazał, że za okres od 9 stycznia 1973 roku do 2 marca 1974 roku organ rentowy przyjął wynagrodzenie minimalnew kwocie 1.000,00 zł, podczas gdy faktycznie jego średnie wynagrodzenie wynosiło 2.249,00 zł. Odnośnie okresu od 14 maja 1974 roku do 31 grudnia 1976 roku odwołujący wskazał, że do dnia 31 lipca 1977 roku pracował za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej i dlatego okresu tego nie obejmuje wystawione przez pracodawcę zaświadczenie Rp-7 za rok 1977. Wynagrodzenie jakie uzyskiwał on w tym okresie można obliczyć jednak na podstawie dokumentów, jakie złożyłw ZUS-ie, przyjmując 46-godzinny tydzień pracy. Jednocześnie ubezpieczony zaznaczył, że dokumenty dostarczone organowi rentowemu zawierają jedynie wynagrodzenie zasadnicze, bez premii, nagród (hutnika), ekwiwalentu za węgieli trzynastej pensji, co dotyczy okresu od 14 maja 1974 roku do 31 grudnia 1979 roku.
Wyrokiem z dnia 22 września 2016 roku, IV U 1761/15 Sąd OkręgowywC.zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego z dnia 16 października 2015 roku w ten sposób, że ustalił wysokość emerytury ubezpieczonego przy uwzględnieniu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wynoszącego 66,77%, na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.oddalając jego odwołanie w pozostałym zakresie jako bezzasadne.
Powyższy wyrokZ. M.zaskarżył apelacją, po rozpoznaniu której Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 21 września 2017 roku zmienił zaskarżony wyrok o tyle, że wskaźnik wysokość podstawy wymiaru kapitału początkowego ubezpieczonego ustalił na 67,71% i oddalił apelację w pozostałym zakresie.
W dniu 24 lutego 2017 rokuZ. M., powołując się na wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 22 września 2016 roku, złożył w organie rentowym wniosek o ponowne ustalenie wysokości renty ustalonej decyzją z dnia 27 maja 2010 roku, przy uwzględnieniu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wynoszącej 66,77% i wyrównanie pobranej przez niego renty z uwzględnieniem waloryzacji i należnych odsetek.
Po rozpoznaniu powyższego wniosku organ rentowy wydał zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję z dnia 5 maja 2017 roku.
(v. akta rentowe, akta sprawy IV U 1761/15 Sądu Okręgowego w Częstochowie)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisemart. 15 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U z 2017 roku, poz. 1383 ze zm.) – dalej ustawa emerytalna, podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalonaw sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę,z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176.
Na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranychz całego okresu podlegania ubezpieczeniu (ust. 6).
W myśl art. 16 ustawy emerytalnej, przy informacje o jednostce
orzeczenia sądów
tezy z piśmiennictwa
pisma urzędowe
projekty ustaw
monografie
ustalaniu kolejnych 10 lat kalendarzowych, o których mowa w art. 15 ust. 1 i 2, przyjmuje się lata kalendarzowe następujące bezpośrednio po sobie, chociażby ubezpieczony w niektórych z tych lat przez okres roku lub w okresie krótszym niż rok nie pozostawał w ubezpieczeniu.
Nadto zgodnie z art. 62 ust 1 ustawy emerytalnej, renta dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy wynosi:

1
24% kwoty bazowej, o której mowa w art. 19, oraz

2
po 1,3% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów składkowych;

3
po 0,7% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych;

4
po 0,7% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresu brakującego do pełnych 25 lat okresów składkowych oraz nieskładkowych, przypadających od dnia zgłoszenia wniosku o rentę do dnia, w którym rencista osiągnąłby wiek emerytalny 60 lat.

Przy obliczaniu wysokości renty przepisy art. 53 ust. 3-5 stosuje się odpowiednio (ust. 1a).
Przy obliczaniu renty okresy, o których mowa w ust. 1 pkt 2-4, ustala sięz uwzględnieniem pełnych miesięcy (ust. 3).
Z powyższych przepisów wynika, że ustalony dla danego ubezpieczonego wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego nie jest wprost stosowany przy obliczaniu wysokości należnej mu renty z tytułu niezdolności do pracy, które to świadczenie posiada własne autonomiczne regulacje dotyczące sposobu ustalania jego wysokości. Owszem, teoretycznie może zdarzyć się, że przy ustalaniu wysokości wskaźnika podstawy wymiaru renty z tytułu niezdolności do pracy oraz wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego będą brane pod uwagę te same lata, przez co wskaźniki te będą takie same, jednakże sytuacja taka nie ma miejsca w niniejszej sprawie.
Zgodnie z przepisem art. 174 ust. 3 ustawy emerytalnej, podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 roku.
Zgodnie z kolei z cytowanym powyżej przepisem art. 15 ust. 1 i 6 ustawy emerytalnej, podstawę wymiaru renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176, ewentualnie przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.
W niniejszej sprawie wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego odwołującego wynoszący 66,77% został obliczony z 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 roku, tj. z lat 1974-1983.
PonieważZ. M.wniosek o przyznanie mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy złożył w dniu 6 kwietnia 2010 roku, to wskaźnik wysokości podstawy jej wymiaru można było ustalać bądź to z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z okresu od 1980 do 2009 roku (ostatnie 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek), bądź też z 20 dowolnie wybranych lat wybranych z całego okresu ubezpieczenia. Oczywiste tym samym jest, że lata 1974-1983, na podstawie których obliczono wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego, nie mieszczą się w zakresie ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o rentę, albowiem w większości przypadają przed rokiem 1980. Jednocześnie lata te samodzielnie nie mogą stanowić podstawy obliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru renty według wariantu określonego w art. 15 ust. 6 ustawy emerytalnej, albowiem ten stanowi o 20 latach dowolnie wybranych z całego okresu ubezpieczenia, zaś okres od 1974 do 1983 roku wynosi tylko 10 lat.
Podobnie nie zasługuje na uwzględnienie wniosek odwołującego o zmianę zaskarżonej decyzji ZUS poprzez wyrównanie wysokości świadczeń rentowych za lata 2010-2015, poprzez ustalenie wysokości jego świadczenia rentowego w oparciu o wskaźnik wysokości podstawy wymiaru ustalony z 20 dowolnie wybranych lat,tj. z lat 1973-1981, 1983 i 1994-2003.
Wprawdzie zgodnie z art. 133 ust. 1 ustawy emerytalnej w razie ponownego ustalenia przez organ rentowy prawa do świadczeń lub ich wysokości, przyznane lub podwyższone świadczenia wypłaca się, poczynając od miesiąca, w którym powstało prawo do tych świadczeń lub do ich podwyższenia, jednak nie wcześniej niż:

1
od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy lub wydano decyzję z urzędu, z zastrzeżeniem art. 107a ust. 3;

2
za okres 3 lat poprzedzających bezpośrednio miesiąc, o którym mowa w pkt 1, jeżeli odmowa lub przyznanie niższych świadczeń były następstwem błędu organu rentowego lub odwoławczego,

jednakże zgodnie z utrwalonym i jednolitym orzecznictwem, zakres przedmiotowy art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej nie obejmuje wszystkich nieprawidłowości organu rentowego, lecz jest ograniczony jedynie do tych, które są następstwem błędu w jego działaniu.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wydając decyzje przyznające odwołującemu prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, organ rentowy opierał się na całokształcie dostępnego mu wówczas materiału dowodowego, który nie pozwalał na ustalenie wskaźnika podstawy wymiaru rentyw wysokości wyższej niż 51,62%. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie popełnił tym samym żadnego błędu, który mógłby stanowić podstawę do wypłaty ubezpieczonemu podwyższonego świadczenia rentowego na mocy art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, o ile oczywiście ustalona zgodnie z jego wnioskiem renta okazałaby się wyższa niż faktycznie przez niego pobrana. Nowe dowody w sprawie, dotyczące wysokości uzyskiwanego przezZ. M.wynagrodzenia za pracę w postaci dokumentów znajdujących się w jego aktach osobowych, których wcześniej nie składał w organie rentowym, pojawiły się dopiero w toku sądowego postępowania odwoławczego od decyzji z dnia 16 października 2015 roku nr(...), które toczyło się w latach 2015-2017, a zatem już po zaprzestaniu pobierania renty przez ubezpieczonego. Nie mamy tym samym do czynienia w niniejszej sprawie z błędem organu rentowego przy obliczaniu wysokości świadczenia rentowego odwołującego.
Na marginesie należy zauważyć, że jeśliZ. M.uważał, że świadczenie rentowe zostało mu przyznane w zaniżonej wysokości, to miał prawo odwołania się we właściwym terminie do sądu, z czego jednak nie skorzystał.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy, na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.oraz przepisów powołanych w treści niniejszego uzasadnienia oddalił odwołanieZ. M.jako bezzasadne.