Sąd Rejonowy w Nowym Sączu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 927/17
Data wyroku: 2018-02-27 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Poręba

Sygn. akt: I C 927/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 lutego 2018 r.
Sąd Rejonowy w Nowym Sączu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Agnieszka Poręba

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Anna Nowobilska

po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2018 r. w Nowym Sączu
sprawy z powództwaK. P. (1)
przeciwkoR. W.
o uzgodnienie treści księgi wieczystej

I
oddala powództwo,

II
kosztami postępowania obciąża powoda.

Z:/

1
(...)

2
(...)

3
(...)

(...)
Sygn. akt I C 927/17

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 24 marca 2017 roku powódK. P. (1)reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o uzgodnienie treściksięgi wieczystej nr (...)poprzez wykreślenie parcel gruntowych o nr(...)położonych wC.oraz wpisanie, iż parcele te weszły w skład działki ewid. nr(...)i stanowią współwłasnośćM. P.,J. P.,C. P.,K. P. (1),B. B. (1) z d. P.,E. P.iA. P.na podstawie(...)nr(...)z dnia 30 kwietnia 1980 roku.
W uzasadnieniu powód wskazał, iż parcele gruntowe o nr 194/7, 199/5 i 200/1 były pierwotnie własnościąA. J., na podstawie(...)nr(...)z dnia 27 września 1973 roku. W dniu 3 marca 1975 rokuA. J.na podstawie nieformalnej umowy pisemnej zbyła 1 ha pola ornego odpowiadającego parcelom nr(...)na rzecz ojca powoda –S. P.. Rodzice powoda objęli z tą chwilą posiadanie tych działek, jednak z uwagi na nieformalny charakter umowy wpis własności nie uległ zmianie. W 1980 roku rodzice powoda wszczęli postępowanie administracyjne w celu uzyskania(...)na swoje gospodarstwo, stanowiące działkę ewid. nr(...)w skład której weszły również parcele nr(...)– w dniu 30 kwietnia 1980 roku uzyskali(...)nr(...)obejmującydziałkę nr (...)o pow.(...)ha. Rodzice powoda władali od tej pory tą nieruchomością. SpadkobiercamiS. P., który zmarł w 2014 roku są żonaA. P.oraz dzieci –M. P.,J. P.,C. P.,K. P. (1),B. B. (2),E. P.. Powód wskazał, iż niezależnie od istnienia w obrocie prawnym dwóch aktów własności ziemi obejmujących częściowo te same nieruchomości oraz nieformalnego charakteru umowy sprzedaży z dnia 3 marca 1975 roku w wyniku objęcia tych nieruchomości w posiadanie i władanie nimi w sposób właścicielski przez ojca powoda zasiedzenie tych nieruchomości nastąpiłoby w 2006 roku. Powód i pozostali spadkobiercyS. P.z uwagi na(...)z 1980 roku nie mają jednak legitymacji czynnej do wystąpienia z wnioskiem o zasiedzenie tej części nieruchomości. Następcą prawnym hipotecznej właścicielki pgr(...)jestR. W.– spadkobierca testamentowy.
Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 13 lipca 2017 roku pozew został zwrócony (k. 81), a następnie sprawa została zarejestrowana pod nową sygnaturą (k. 87v).
PozwanyR. W.w odpowiedzi na pozew uznał żądanie pozwu i wniósł o nieobciążanie go kosztami postępowania (k.90).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
K. P. (1)jest synemS. P., który zmarł w 2014 roku. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2016 roku Sąd Rejonowy w Nowym Sączu stwierdził, iż spadek poS. P.na podstawie ustawy nabyli żonaA. P.w 8/24 części oraz dzieci spadkodawcyM. P.,J. P.,C. P.,K. P. (1),B. B. (2)zd.P.iE. P.– po 3/24 części każdy z nich, z tym żeE. P.z dobrodziejstwem inwentarza.
Dowód: postanowienie z dnia 15.06.2016 r. w sprawie o sygn. Ns 366/16 – k. 17.
W dniu 30 kwietnia 1980 roku na podstawieart. 1, 5 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz. U. Nr 27, poz. 250) Naczelnik Gminy wC., po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym wydał Akt Własności Ziemi nr 181/80, w którym stwierdził, żeS. P.i jego żonaK. P. (2)stali się z mocy prawa właścicielami nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów - założonej w oparciu o mapę zasadniczą z 1978 roku – jakodziałka nr (...)o pow.(...)wC.. Działka ta nie posiada założonej księgi wieczystej. W składdziałki nr (...)wchodziły m.in. parcele gruntowe o nr(...)z kw nr(...).
Dowód:(...)nr(...)– k. 8, dokumentacja uwłaszczeniowa – k. 107, wyrys z mapy ewidencyjnej k.11-12.
Wskazane parcele o nr(...)objęte były uprzednio Aktem Własności Ziemi nr(...)wydanym przez Prezesa Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu wN.w dniu 27 września 1973 roku na rzeczA. J.. W dniu 3 marca 1975 rokuA. J.przekazała nieformalną umową sprzedaży (na piśmie) na rzeczS. P.własność(...)gruntu ornego odpowiadającego(...). Z uwagi na nieformalny charakter umowy sprzedaży własność parcel wksiędze wieczystej nr (...)nie uległa zmianie. Obecnie jako właściciel hipoteczny tych parceli figurujeK. M., córkaP.iA.. Na mocy testamentu notarialnego z dnia 10 maja 2005 roku Rep. A. nr(...)spadkobiercąK. M.jestR. W..
Dowód:(...)nr(...)– k. 9, dokumentacja uwłaszczeniowa – k. 112, umowa sprzedaży z dnia 3.03.1975 r. – k. 10, KW nr(...)– k. 13- 15, testament notarialny Rep. A nr(...)– k. 18, zeznania stron – nagranie z dnia 26.10.2017 r. 00:10:22-00:13:28, 00:13:58.
Powyższych ustaleń sąd dokonał w pierwszej kolejności na podstawie dokumentów - zaznaczyć należy, iż rozstrzygającą moc dowodową w niniejszej sprawie miały przedłożone do akt dokumenty stanowiące podstawę wpisu prawa własności oraz dokumenty uwłaszczeniowe uzyskane z Urzędu GminyC..
Sąd dał również wiarę zeznaniom stron, które były ze sobą zgodne, w szczególności co do okoliczności sprzedaży spornej nieruchomości rodzicom powoda w 1975 roku, która to okoliczność znajduje również potwierdzenie w załączonej do akt umowie sprzedaży nieruchomości mającej charakter nieformalny. Wiarygodne są także zeznania powoda odnośnie okoliczności uzyskania wiedzy o stanie prawnym nieruchomości.

Sąd zważył co następuje:
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie i jako takie podlegało oddaleniu.
Zgodnie zart. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece(tekst. jedn. Dz.U.z 2001r., nr 124, poz. 1361 ze zm.) w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.
Art. 5 ustawy stanowi nadto, iż w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inneprawo rzeczowe(rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie brak jest przesłanek do ustalenia, iż treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym. Niezgodność treści księgi wieczystej zachodzi bowiem wówczas gdy stan ujawniony w księdze wieczystej różni się od rzeczywistego stanu prawnego.
W niniejszym stanie faktycznym istnieją dwa akty własności ziemi wydane w różnych datach na rzecz innych osób, ale dotyczące częściowo tej samej nieruchomości, tj. spornych parcel gruntowych o nr(...)zL.3 gm. kat.C., a obecnie objętych kw nr(...). Wskazane decyzje administracyjne zostały wydane na podstawieart. 1, 5 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Zgodnie ze wskazanymi przepisami nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych i znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy w samoistnym posiadaniu rolników stały się z mocy samego prawa własnością tych rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku. Stwierdzenia nabycia nieruchomości przez posiadacza samoistnego dokonywał właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej, który orzekał o przekazaniu nieruchomości na własność dotychczasowego posiadacza zależnego w drodze wydania decyzji - aktu własności ziemi. W decyzji tej ustalany był obszar nieruchomości, przy czym stan posiadania rolników oraz powierzchnię nieruchomości określało się według danych zawartych w ewidencji gruntów z uwzględnieniem zmian w stanie samoistnego posiadania, które nastąpiły przed dniem wejścia w życie cyt. ustawy.
Z zeznań świadkaW. P.złożonych do protokołu z dnia 28 września 1973 roku wynika, iżA. J.użytkowała nieruchomość o pow.(...)ha od 1938 roku nieprzerwanie, wobec czego nieruchomość ta obejmująca parcele(...)ze składu lwh 3 gm. kat.C.– stosownie do wykazu zmian i mapy sytuacyjnej z września 1973 roku - stała się jej własnością z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 roku, co zostało stwierdzone(...)nr(...).
Z kolei z zeznań świadków przesłuchanych w postępowaniu uwłaszczeniowym dot.działki nr (...)wC.wynika, iżS. P.użytkował tą działkę od 1960 roku.
Nie jest jednak możliwe, aby na datę wejścia w życie cyt. ustawy (tj. w dniu 4 listopada 1971 roku) posiadaczem samoistnym spornych gruntów – pgr(...)byli zarównoA. J., jak iS. P.. Co więcej, powód jednoznacznie wskazał na okoliczność, iż jego rodzice objęli wskazane parcele gruntowe wydzielone z nieruchomości objętej(...)nr(...), w swoje posiadanie dopiero w 1975 roku, tj. po zawarciu nieformalnej umowy sprzedaży z dnia 3 marca 1975 roku. Prowadzi to do wniosku, iż na datę wejścia w życie cyt. ustawy samoistnym posiadaczem tych parceli byłaA. J..
W tym miejscu należy wskazać, iż akt własności ziemi wydany na podstawie przepisówustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychstanowi decyzję administracyjną, a zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny i judykatury sąd w postępowaniu cywilnym jest związany decyzją administracyjną. Oznacza to, że sąd jest obowiązany liczyć się ze stanem prawnym ustanowionym decyzją o charakterze orzeczenia lub zarządzenia - jeżeli została ona wydana w granicach kompetencji tego organu. Jeżeli chodzi o akt własności ziemi wydany przez terenowy organ administracji państwowej, stwierdzający nabycie własności nieruchomości na podstawie przepisówustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, to jego znaczenie prawne polega na tym, że stanowi on wyłączny dowód nabycia własności nieruchomości (por. uchwała SN z 13.05.1993 r. III CZP 57/93).
Należy podkreślić, że z owego związania sądu wynika nie tylko nakaz respektowania treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, ale także zakaz ingerowania w tę treść rozumiany jako możliwość pominięcia lub modyfikacji materialnoprawnych skutków wynikających z decyzji. Oznacza to, że dopóki decyzja ostateczna nie zostanie w sposób wiążący uchylona przez kompetentny organ administracji lub Sąd administracyjny z powodu jej nielegalności lub nieważności, to Sąd powszechny nie mający przyznanej ustawowej kompetencji do zniesienia obowiązywania decyzji administracyjnej, musi uznawać akt mający wszystkie formalnoprocesowe cechy decyzji za wiążący i ważny (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2000 roku, I CKN 846/98, Lex Polonica nr 390246, wyrok SN z dnia 19 listopada 2004 roku, V CK 251/04, Lex Polonica nr 407875 oraz uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 9 października 2007 roku, III CZP 46/07, OSNC z 2008 roku, Z. 3, poz. 30, wyrok SN z dnia 10 lutego 2012 roku, II CSK 326/11, Lex nr 1131123 oraz wyrok SN z dnia 25 stycznia 2012 roku, V CSK 51/11, Biul. Sądu Naj. z 2012 roku, Nr 3, poz. 13 – 14).
Z dniem 1 stycznia 1992 roku ustawodawca wyłączył możliwość wzruszenia aktu własności ziemi, nawet w sytuacji, gdy jest on obarczony kwalifikowanymi wadami prawnymi lub postępowanie prowadzące do jego wydania było nieprawidłowe.
Należy zatem stwierdzić, iż wobec braku możliwości sądowej kontroli(...)w sytuacji istnienia dwóch równoległych aktów dotyczących częściowo tej samej nieruchomości, stan prawny spornej nieruchomości został ukształtowany przez treść pierwszej chronologicznie decyzji administracyjnej w postaci(...)nr(...)z dnia 27 września 1973 roku. Akt ten wydany został po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego przez uprawniony do tego organ administracji publicznej. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie – w ocenie Sądu - dawał bowiem podstawy do przyjęcia, że decyzja administracyjna w postaci aktu własności ziemi nr(...)stanowiła akt uprawnionego organu administracji publicznej skierowany na wywołanie skutków prawnych (uregulowania stanu prawnego nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 roku). Czynność organu administracyjnego przybrała formę procesową decyzji, wskazującej na wolę wywołania skutków prawnych w postaci stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości objętej niniejszym pozwem przezA. J., a adresatem aktu był co najmniej jeden podmiot. Nie budzi też wątpliwości, iż stworzono co najmniej jednemu adresatowi aktu możliwości zapoznania się z jego treścią.
Dalsze czynności prawne dokonane przez właściciela według treści(...)A. J., tj. umowa sprzedaży z dnia 3 marca 1975 roku, nie mają wpływu na to ustalenie, bowiem umowa ta nie została zawarta w przepisanej formie. Nieformalny charakter umowy skutkował brakiem możliwości zmiany wpisu własności co do tych parceli gruntowych, w konsekwencji czego własność ta przechodziła na spadkobiercówA. J..
Również w oparciu o dowody osobowe nie budzi wątpliwości, że toA. J.była w dniu 4 listopada 1971 roku samoistnym posiadaczem nieruchomości objętych pozwem, a parcele te zbyła w sposób nieformalny dopiero w 1975 roku. W rozpoznawanej sprawie powód nie kwestionował tej okoliczności. Jako właściciel hipoteczny wskazanej nieruchomości jest obecnie wpisana córkaA. J.,K. M., która zmarła w 2005 roku, a jej spadkobiercą na mocy testamentu notarialnego Rep. A nr(...)jest pozwany –R. W.. Okoliczności te nie były kwestionowane i zostały przyznane przez strony postępowania. Z kolei Akt Własności Ziemi nr(...), w którym organ administracyjny stwierdził, żeS. P.i jego żonaK. P. (2)stali się z mocy prawa właścicielami nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów - założonej w oparciu o mapę zasadniczą z 1978 roku – jakodziałka nr (...)o pow.(...)ha wC., w części w jakiej dotyczy parcel gruntowych o nr(...)z kw nr(...)został wydany wadliwie, jako drugi z kolei, i przy istnieniu przesłanek wykluczających jego wydanie.
W związku z powyższym, należało stwierdzić, iż stan prawny spornej nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej jest zgodny z rzeczywistym stanem prawnym i na podstawie powyżej powołanych przepisów, powództwo podlegało oddaleniu, o czym orzeczono w punkcie I wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.

ZARZĄDZENIE
-(...)
-(...)
-(...)
(...)