Sąd Rejonowy w Limanowej
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 113/16
Data wyroku: 2018-04-27 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Iwona Trzeciak

Sygn. akt I Ns 113/16

POSTANOWIENIE
Dnia 27 kwietnia 2018 roku
Sąd Rejonowy w Limanowej I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Iwona Trzeciak

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Danuta Matras

po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2018 roku w Limanowej
na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. K. (1)
przy uczestnictwie:J. K. (2),S. K. (1),J. M. (1),S. M.,J. K. (1),W. S.,B. Z.,S. K. (2),M. K. (1),T. K.,T. S. (1),M. K. (2),J. P. (1),P. P.,H. Z.,A. K. (1)córkiK.,M. J.,A. K. (1),M. K. (3),J. S. (1),M. S.
o uwłaszczenie nieruchomości
postanawia:

1
Oddalić wniosek.

2
Ściągnąć od wnioskodawcyJ. K. (1)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Limanowej kwotę 1.219,79 zł (jeden tysiąc dwieście dziewiętnaście 79/100) tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 27 kwietnia 2018 roku
WnioskodawcaJ. K. (1)złożył wniosek o stwierdzenie, że on i jego żonaA. K. (1), na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej, stali się z dniem 4.11.1971 r. z mocy prawa właścicielami nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. 731, położonej wN.– na podstawie ustawy z dnia 24.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. W uzasadnieniu wskazał, że w 1969 r. zawarł związek małżeński zA. K. (1). Od tego czasu władał nieruchomością objętą wnioskiem na zasadach samoistnego posiadania. Nadziałce (...)wykaszał trawę, a ponadto działka ta stanowi fragment ich większej nieruchomości siedliskowej zabudowanej domem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi. Podał, że od końca lat 60 – tych wraz z żona prowadzili na terenieN.gospodarstwo rolne o pow. ok. 10 ha, które w 2011 r. przekazali synowiT. K.. Prawa to tej nieruchomości przez nikogo nie były kwestionowane. Do czasu przekazania gospodarstwa synowi, był przekonany, że ta nieruchomość stanowi jego własność.
W pisemnych odpowiedziach na wniosek (k. 78, 82) uczestnicyT. S. (1),W. S.zaprzeczyli twierdzeniom wnioskodawcy, że był on samoistnym posiadaczem przedmiotu wniosku. W 1971 roku współwłaściciele p.bud. 69, w tymA. K. (2), korzystali z istniejącego tam szlaku drogowego.A. K. (2)dojeżdżała nim do swojego gospodarstwa położonego nadziałce (...). Następnie z tej drogi korzystałaR. K..
UczestniczkaJ. S. (1)w piśmie z dnia 10.11.2016 r. (k. 134) wskazała, że odkąd pamięta to do swojego siedliska nadziałce (...)dojeżdżała podziałce (...).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Przedmiotem postępowania jestdziałka ewidencyjna nr (...)położona wN.. Działka ta powstała z pgr.l.kat. 69/1. Z kolei p.bud. 69/1 powstała z podziału p.bud. 69 zL.43 cd.Kw (...)(AR 499) na p.bud. 69/1 i 69/2.
Księga wieczysta (...)została zamknięta na skutek odłączenia p.bud. 69 doKw (...). Na podstawie mapy z wykazem zmian ks.zam. 135/82 p.bud. 69 weszła w skład działki ewid. 732. Wykaz ten nie jest jednak prawidłowy, gdyż w składdziałki (...)powinna wejść jedynie część p.bud. 69.
Dodatkowo p.bud. 69/1 lwh 43 została przypisana (wraz z innymi parcelami) do działki ewid. nr 729.
W lwh 43 cd.Kw (...)jako współwłaściciele figurowali:A. K. (2),K. H.,D.zC.K.,A. K. (3),M.zK. F.,K. K.,Z.zK. P.,J. K. (1)(ojciec wnioskodawcy),J. P. (2),L.zL.P..
W ewidencji gruntówdziałka (...)figuruje jako użytek dr (droga).
(dowód: mapa do celów prawnych z wykazem synchronizacyjnym k. 7, zaświadczenie z zamkniętej księgi wieczystej k. 4, wypis z rejestru gruntów k. 5, kserokopia wyrysu z mapy ewidencyjnej z wykazem synchronizacyjnym dladziałki (...)k. 135 i oryginał tej mapy znajdujący się w aktach Kw NS2L/00026688/8)
Działka (...)powstała z części p.bud. 69. Części tej parceli weszły również w składdziałek (...).
(dowód: opinia biegłegoJ. Ż. (1)k. 251-256)
Działka (...)nie była objęta administracyjnym postępowaniem uwłaszczeniowym.
(dowód: informacja Urzędu GminyN.k. 21)
W tereniedziałka (...)graniczy bezpośrednio zdziałkami (...). Działki te objęte sąKw (...), gdzie jako właściciel wpisany jest aktualnieT. K.– syn wnioskodawcy.T. K.nabył własność tych działek od swojego ojcaJ. K. (1)(wnioskodawcy) na podstawie umowy darowizny i o dożywocie z dnia 2.08.2011 r. Rep. A 5543/2011.J. K. (1)(wnioskodawca) nabył własność tych działek na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Limanowej z dnia 25.09.2006 r. o stwierdzenie nabycia spadku, sygn. akt I Ns 509/06 oraz umowy o dział spadku i zniesienie współwłasności z dnia 7.08.2007 r. Rep. A nr 5504/2007.
Wcześniejdziałki (...)stanowiły własnośćJ. K. (1)s.S.iT.orazA. K. (1)c.J.iK.– rodziców wnioskodawcy. Własność m. in. tych działek nabyli na podstawie(...)nr 910/79 z dnia 27.11.1979 r. Rodzice wnioskodawcy uwłaszczyli się na gospodarstwo położone wK.o pow. 2,99 ha. W czasie toczącego się postępowania uwłaszczeniowegoJ. K. (1)(ojciec wnioskodawcy) wyjaśnił, że grunt ten przekazał synowiJ. K. (1)(wnioskodawcy) za rentę na podstawieumowy nr (...).
W dniu 6.12.1979 r. nr(...)-14/78 została zawarta umowa przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego pomiędzyJ. K. (1)(ojcem) aJ. K. (1)(wnioskodawcą) i jego żonąA. K. (1). Umowa ta dotyczyła gospodarstwa położonego wK.o pow. 2,99 ha nabytego na podstawie(...)910/79. Umowa ta nie przeniosła jednak własności z uwagi na to, że gospodarstwo to stanowiło własność małżonkówJ. K. (1)iA. K. (1)(rodziców) na podstawie(...)910/79, natomiast strona umowy przekazania gospodarstwa był wyłącznieJ. K. (1)(ojciec).
(dowód: wydruk z geoportalu k. 99, mapa do celów prawnych k. 7, odpis zKw (...), wydruk zKw (...)k. 92-94, umowa darowizny i o dożywocie z dnia 2.08.2011 r. k. 178-184, akta uwłaszczeniowe- (...)nr 910/79 k. 193, akta Ns 509/06, dokumentacja przyKw (...))
J. K. (1)s.J.iA.(wnioskodawca) oraz jego żonaA. K. (1)c.S.iK.nabyli w trybieustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychwłasność gospodarstwa rolnego położonego wK., składającego się z działkę ewid. nr 3, 13, 21, 28, 39, 47, 110 o pow. 3,03 ha. Nabycie zostało potwierdzone wydaniem(...)nr 833/79 z dnia 7.08.1979 r.
(dowód: kserokopia akt uwłaszczeniowych oraz odpis(...)nr 833/79 k. 24-28)
J. K. (1)(wnioskodawca) ożenił się zA. K. (1)w 1969 r. i zamieszkali wspólnie z jego rodzicami.J. K. (1)iA. K. (1)otrzymali od matki wnioskodawcyA. K. (1)gospodarstwo rolne położone wK., na które wnioskodawca i jego żona uwłaszczyli się ((...)833/79). Oprócz tego rodzice wnioskodawcy posiadali gospodarstwo rolne wN.. Na tym gospodarstwie wspólnie pracowali rodzice i wnioskodawca z żoną. Na gospodarstwo rolne położone wN.uwłaszczyli się rodzice wnioskodawcy, a następnieJ. K. (1)(ojciec) przekazał to gospodarstwo w zamian za rentę wnioskodawcy i jego żonie.
Matka wnioskodawcyA. K. (1)zmarła 19.08.1978 r., zaś ojciec 7.04.1980 r.
Działka (...)była w terenie drogą. Z przejazdów po tej drodze korzystała rodzina wnioskodawcy ale także rodzinaA. K. (2)(właścicielkidziałki (...)) iJ. Z., który jeszcze w latach lat 70- tych korzystał z budynku nadziałce (...). W latach 60- tych i 70- tych przejazd nie był w żaden sposób zagrodzony. ObecnieT. K.wybudował ogrodzenie zagradzając przejazd.
(dowód: zeznania: uczestniczkiJ. S. (1)k. 187-188, uczestnikaM. K. (2)k. 188, uczestnikaT. S. (1)k. 298, częściowo zeznania wnioskodawcy k. 297, akta spadkowe I Ns 509/06)
Powyższy stan faktyczny ustalił na podstawie powyżej wskazanych dowodów. Sąd oparł się na dowodach z dokumentów złożonych do akt sprawy, tj. odpisach z Kw, mapach do celów prawnych, wypisu z rejestru gruntów, aktów notarialnych, dokumentacjach uwłaszczeniowych, a także znajdujących się w dokumentacji przy księgach wieczystych. Dokumenty te nie były kwestionowane przez żadną ze stron.
Z uwagi na rozbieżności w wykazach synchronizacyjnych i przyporządkowania p.bud. zarówno dodziałki (...)jak i 729 sąd, na wniosek wnioskodawcy, dopuścił dowód z opinii biegłego celem zweryfikowania tych wykazów i ustalenia w jaki sposób powstaładziałka (...), która była przedmiotem postępowania. Dowód ten miała znaczenie dla prawidłowego zidentyfikowania przedmiotu wniosku a także prawidłowego kręgu zainteresowanych. Sad podzielił w całości opnie biegłegoJ. Ż., bowiem nie była ona kwestionowana przez żadną ze stron.
ŚwiadekM. K. (4)nie miała istotnych dla sprawy wiadomości. Jej informacje odnośniedziałki (...)pochodziły z okresu od 1985 r. W związku z tym, że przedmiotem postępowania było nabycie własności na dzień 4.11.1971 roku, a zatem zainteresowaniem sądu objęty był okres sprzed tej daty, należało uznać, że zeznania tego świadka okazały się nieprzydatne do ustalenia okoliczności mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. niesporny.
Podobnie należy ocenić zeznania świadkaJ. D., który doN.przeprowadził się dopiero w 1983 r., a od ok. 1979 r. pracował tam. Nie wiedział ci się jednak działo w 1971 r. i wcześniej.
Sąd nie dał wiary zeznaniom wnioskodawcy, że ojciec przekazał mu gospodarstwo rolne wN.już w 1969 r. Wnioskodawca wskazywał z jednej strony, że było to po jego ślubie, z drugiej wskazywał, że było to zaznaczone w Gminie. Analiza dokumentów wskazuje jednak, że faktycznie doszło do takiego przekazania, ale było to dopiero w 1978-1979 r. Ponadto wnioskodawca wskazywał, że to on uwłaszczył się na gospodarstwo zarówno wK.jak i wN.(za wyjątkiem spornej działki). Również to twierdzenie nie znalazło potwierdzenia w dostępnej dokumentacji. Jak wynika z dokumentacji uwłaszczeniowej nr 910/79, na gospodarstwo rolne wN., w tym na działki sąsiadujące z przedmiotem wniosku, uwłaszczyli się rodzice wnioskodawcy, co oznacza, że na dzień 4.11.1971 r. to jego rodzice czuli się posiadaczami i właścicielami gospodarstwa rolnego wN..
Sąd nie podzielił także twierdzeń wnioskodawcy co do tego, że droga była wykorzystywana tylko przez niego.
Przeczą temu zeznania uczestnikówM. K.,J. S.,T. S.. Wnioskodawca nie przedstawił żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających swoje twierdzenia o wyłącznym korzystaniu zdziałki (...). Przeczy temu także zapis w ewidencji gruntów (które były przecież odnotowywane na podstawie protokołów władania gruntami), z którego wynika, żedziałka (...)była użytkiem drogowym a władającymi byli:J. Z.,S. M.,J. M. (2),J. M. (1),M. J.i inni użytkownicy roli(...).
UczestniczkaA. K. (1)zd.K.z racji wieku (19 lat) nie miała żadnych istotnych dla sprawy informacji.

Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 26.10.1971 roku uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 roku, nr 27, poz. 250) nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych i znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy w samoistnym posiadaniu rolników stają się z mocy samego prawa własnością tych rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku. Rolnicy, którzy do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy posiadają nieruchomości jako samoistni posiadacze nieprzerwanie od lat pięciu, stają się z mocy samego prawa właścicielami tych nieruchomości, chociażby nie zachodziły warunki określone w ust. 1. Jeżeli jednak uzyskali posiadanie w złej wierze, nabycie własności następuje tylko wtedy, gdy posiadanie trwało co najmniej przez lat dziesięć.
O stwierdzenie nabycia własności z mocy samego prawa na podstawie art. 1 ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, mogła się starać osoba, która charakteryzowała się przymiotem "rolnika".
Z kolei rolnikiem w rozumieniu ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych jest osoba, która w dniu 4 listopada 1971 r. legitymowała się kwalifikacjami rolniczymi o charakterze praktycznym bądź teoretycznym, względnie osobiście lub przy pomocy członków rodziny (pozostających z nią we wspólności domowej) prowadziła indywidualne gospodarstwo rolne, z tym nawet zastrzeżeniem, że praca w tym gospodarstwie nie musiała stanowić dla niej stałego zatrudnienia i wyłącznego źródła utrzymania.
WnioskodawcaJ. K. (1)i jego żonaA. K. (1)niewątpliwie byli rolnikami, co potwierdza wydany na ich rzecz(...)nr 833/79. W ocenie sadu nie wykazali oni jednak pozostałych przesłanek określonych w art. 1 cytowanej ustawy.
Wnioskodawca nie powoływał się nabycie przedmiotu wniosku od właściciela na podstawie umowy zawartej bez zachowania przewidzianej prawem formy. W tej sytuacji należało jego wniosek badać pod kątem ewentualnego występowania przesłanek określonych w ust. 2 art. 1, a zatem samoistnego posiadania przedmiotu wniosku przez okres 5 lat (w przypadku dobrej wiary) lub 10 lat (w przypadku złej wiary) przypadającego przed dniem 4.11.1971 r.
W ocenie sądu wnioskodawca nie wykazał samoistnego posiadaniadziałki (...)w okresie oznaczonym wart. 1 ust. 2 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
Co do pojęcia posiadacza samoistnego, to należy stwierdzić, że ustawa uwłaszczeniowa nie określała tego pojęcia. Należy zatem to pojęcie rozumieć zgodnie ze znaczeniem określonym wart. 336 kc.
Posiadanie jest określonym rodzajem władztwa nad rzeczą. Na posiadanie składają się dwa elementy: element fizyczny (corpus) oraz element psychiczny (animus). Najogólniej rzecz ujmująccorpusoznacza, że pewna osoba znajduje się w sytuacji, która daje jej możliwość władania rzeczą w taki sposób, jak mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, przy czym nie jest konieczne efektywne wykonywanie tego władztwa.A.zaś oznacza wolę wykonywania względem rzeczy określonego prawa dla siebie. Wola ta wobec otoczenia wyraża się w takim postępowaniu posiadacza, które wskazuje na to, że uważa się on za osobę, której przysługuje do rzeczy określone prawo.
Zdaniem sądu z okoliczności sprawy wynika, żeJ. K. (1)i jego żona od 1969 r. nie byli samoistnymi posiadaczami gospodarstwa rolnego wN.. Zeznania wnioskodawcy o tym, że to on był samoistnym posiadaczem przedmiotu wniosku były niewiarygodne. Wnioskodawca mylił fakty i daty. Mówił o przekazania mu przez rodziców gospodarstwa za rentę, co odbyło się w gminie. Wskazywał jednak błędny czas zawarcia tej umowy. Z dokumentacji wynikało, że przekazanie nastąpiło w(...)-1979 r. a nie jak twierdził wnioskodawca w 1969 r. Samoistności posiadania przez wnioskodawcę gospodarstwa wN.przeczy też treść(...)nr 910/79, który potwierdzał nabycie własności tego gospodarstwa przez jego rodziców. Oznacza to, że w dniu 4.11.1971 roku i w okresie wcześniejszym posiadaczami samoistnymi gospodarstwa rolnego wN.byli rodzice wnioskodawcy. Do przekazania posiadania tego gospodarstwa na rzecz wnioskodawcy i jego żony doszło dopiero w późniejszym okresie. Trudno zatem przyjąć, że całe gospodarstwo rolne było w posiadaniu rodziców wnioskodawcy, a jedna wybrana działka, która zresztą stanowiła drogę, znajdowała się w posiadaniu samoistnym wnioskodawcy.
Ponadto, w ocenie sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał nawet podstawy do ustalenia, żedziałka (...)stanowiła integralną częśćgospodarstwa rolnego (...)(rodziców wnioskodawcy) i że działka ta znajdował się w samoistnym posiadaniu rodziców wnioskodawcy. Zawnioskowani przez wnioskodawcę świadkowie nie mieli żadnych informacji odnoszących się do okresu czasu sprzed 4.11.1971 r. Z kolei z zeznań uczestników wynikało, że w tereniedziałka (...)stanowiła drogę dojazdową, z której korzystali nie tylko wnioskodawca i jego rodzina, ale i inne osoby. Tą okoliczność potwierdzały też zapisy w rejestrze gruntów. Jako władający wpisani byli użytkownicy roli(...), a działka figurowała jako użytek drogowy. Również na zdjęciach lotniczych widać było, że był to teren wyjeżdżony, nie porośnięty trawą (we wniosku wnioskodawca twierdził, że teren ten wykaszał). Ułożenie budynków może świadczyć, że z drogi tej korzystali także mieszkańcy domu położonego nadziałce (...). Wnioskodawca nie wykazał ani sposobu korzystania zdziałki (...), ani wyłączności takiego korzystania. Nie zaoferował żadnych dowodów potwierdzających swoje twierdzenia, a te które zostały zgromadzone przez sąd przeczyły takim twierdzeniom. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia są okoliczności, które występowały po 4.11.1971 r. Nawet gdyby wnioskodawca doprowadził do tego, że działka ta faktycznie przestała pełnić funkcję drogi poprzez jej zagrodzenie, ale nastąpiło to w późniejszym okresie, to jest to okoliczność, która nie ma znaczenia dla oceny występowania przesłanek do uwłaszczenia na dzień 4.11.1971 r. Wnioskodawca nie zaproponował takich dowodów, które potwierdziłyby zasadność jego wniosku.
Mając te wszystkie okoliczności na uwadze, wobec nie wykazania przez wnioskodawcę spełnienia przesłanek do uwłaszczenia, wniosek podlegał oddaleniu, o czym orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia.
Sąd polecił ściągnąć od wnioskodawcy kwotę stanowiącą równowartość wynagrodzenia za wykonaną opinię geodezyjną oraz koszt uzyskania zdjęć lotniczych, tj. łączną kwotę 1219,79 zł.
SSR Iwona Trzeciak