Sąd Okręgowy w Częstochowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 196/18
Data wyroku: 2018-03-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Lidia Łataś
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 i art. 10 ustawy o emeryturach i rentach z FUS
Teza: konieczność spełnienia wszystkich warunków do przyznania prawa do emerytury

Sygn. akt IV U 196/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 marca 2018 roku
Sąd Okręgowy/Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie
Wydział IV
w składzie:
Przewodniczący SSO Lidia Łataś
Protokolant st. sekretarz sądowy Joanna Jastrzębska-Ciura
po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 roku w Częstochowie
sprawyP. O.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wO.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaP. O.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wO.
z dnia 6 grudnia 2017 roku Nr(...)

oddala odwołanie
Sygn. akt IV U 196/18

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 6 grudnia 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwO.odmówił ubezpieczonemuP. O.prawa do emerytury. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ rentowy podniósł, iż ubezpieczony nie spełnia warunków wymaganych art. 32 w związku z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Organ rentowy na dzień 1 stycznia 1999r. uznał za udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe w wymiarze 21 lat i 28 dni, w tym 15 lat, 10 miesięcy i 6 dni pracy wykonywanej w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych. Ponieważ ubezpieczony nie udowodnił 25-letniego okresu zatrudnienia na dzień 1 stycznia 1999r. ZUS odmówił przyznania prawa do świadczenia.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył ubezpieczony. Domagał się jej zmianyi przyznania prawa do wcześniejszej emerytury. Kwestionował uwzględniony przez organ rentowy ogólny staż pracy, podnosząc iż niewątpliwie posiada na dzień 1 stycznia 1999r. ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Wskazywał w tym zakresie, iż od 28 września 1973r. do 2 lutego 1975r. pracował stale i w pełnym wymiarze w gospodarstwie rolnym rodziców. Ponadto z przerwami w okresie od 10 maja 2005r. do 15 czerwca 2009r. podlegał i opłacał składki z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników. Odwoływał się do treści art. 10 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Odwołujący podnosił, iż od 3 lutego 1975r. był zatrudniony w Spółdzielni(...)wL., następniew(...)Spółdzielni, po czym wGminnej Spółdzielni (...), Spółdzielni(...)wŁ.,(...) S.A,(...) -Hurt (...). Ponadto był zarejestrowanyw Powiatowym Urzędzie Pracy, a także prowadził działalność gospodarczą. Wnosiło uwzględnienie do okresu ubezpieczenia okresu prowadzenia działalności gospodarczej od 27 kwietnia 1992r. do 22 września 1993r. oraz podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1 września 1982r. do 31 grudnia 1982r. i od 1 stycznia 1983r. do 23 listopada 1987r.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
P. O.urodził się (...), wniosek o emeryturę zgłosił w dniu 28 września 2017r. Ubezpieczony nie jest członkiem OFE. Organ rentowy uznał na dzień1 stycznia 1999r. za udowodnione 15 lat, 10 miesiący i 6 dni pracy wykonywanej w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych. W zakresie ogólnego stażu ZUS za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999r. przyjął okresy składkowe w wymiarze 19 lat,6 miesięcy i 9 dni oraz okresy nieskładkowe w ilości 1 roku, 6 miesięcy i 19 dni, łącznie21 lat i 28 dni. Na zaliczone okresy składkowe składały się okresy:
- od 1 lipca 1974r. do 27 grudnia 1975r. – zatrudnienie wKółku Rolniczym (...);
- od 13 stycznia 1976r. do 12 lutego 1976r. – zatrudnienie w(...) Zakładach (...)wL.;
- od 21 czerwca 1976r. do 31 sierpnia 1976r. – zatrudnienie wSpółdzielni (...)wL.;
- od 1 września 1976r. do 31 sierpnia 1982r. – zatrudnienie wGminnej Spółdzielni (...)wK.;
- od 1 września 1982r. do 20 października 1982r. i od 22 października 1982r. do 11 kwietnia 1983r. – zatrudnienie w Spółdzielni(...)(po wyłączeniu 1 dnia nieusprawiedliwionej nieobecności);
- od 13 kwietnia 1983r. do 22 maja 1983r. – zatrudnienie wGminnej Spółdzielni (...)wC.;
- od 23 maja 1983r. do 31 marca 1992r. – zatrudnienie w Spółdzielni(...);
- od 27 kwietnia 1992r. do 22 września 1993r. – okres prowadzenia działalności gospodarczej przez ubezpieczonego;
- od 18 października 1994r. do 31 marca 1995r. (po wyłączeniu okresów zasiłków chorobowych: 14 listopada 1994r., od 7 do 10 grudnia 1994r., od 19 do 27 stycznia 1995r., od 29 stycznia 1995r. do 31 marca 1995r.) – zatrudnienie w(...) S.A.
- od 12, 16, 22, 24, 30 kwietnia 1996r., 4, 8, 13, 16 maja 1996r. – praca na podstawie umowy zlecenia w(...) -Hurt (...)wP.;
- od 7 marca 1998r. do 14 kwietnia 1998r. – okres pobierania zasiłku z PUP;
- od 15 kwietnia 1998r. do 30 sierpnia 1998r. – okres zatrudnienia w(...) -Hurt (...)wP..
Z kolei na okresy nieskładkowe złożyły się okresy:
- 14 listopada 1994r., od 7 do 10 grudnia 1994r., od 19 do 27 stycznia 1995r., od 29 stycznia 1995r. do 31 marca 1995r. – okresy niezdolności do pracy w czasie pracy w(...) S.A.;
- od 1 kwietnia 1995r. do 31 marca 1996r. – okresy pobierania zasiłku chorobowegoi świadczenia rehabilitacyjnego po ustaniu zatrudnienia;
- od 31 sierpnia 1998r. do 15 października 1998r. – okresy niezdolności do pracy w czasie pracy w(...) -Hurt (...)wP.;
- od 16 października 1998r. do 31 grudnia 1998r. – okresy pobierania zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia.
Ubezpieczony przed 1999r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od1 marca 1982r. do 23 listopada 1987r., w tym okresie do 28 lutego 1987r. był zwolnionyw opłacania składek jako młody rolnik.
dowód: akta ZUS oraz wyjaśnienia ubezpieczonego (k. 167v akt).
Odwołanie jest nieuzasadnione.
Zgodnie zart. 184 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2017r., poz. 1383) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emeryturyw wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2).
Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS, ubezpieczonym urodzonym przed 1 stycznia 1949r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust.1. Ust. 2 art. 32 ustawy stanowi, iż za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. W ust. 4 powołanego art. 32 ustawy wskazano, iż wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych tj. rozporządzenia RM z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Do uzyskania prawa do emerytury wymagany jest dla mężczyzny okres zatrudnienia w wymiarze 25 lat /§3/. Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli osiągnie wiek emerytalny, wynoszący dla mężczyzn 60 lat, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych /§ 4 ust.2/. Praca w warunkach szczególnych winna być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku /§ 2 ust. 1/.
Bezsporne jest, iż ubezpieczonyw dniu (...) ukończył 60 lat, wykazał na dzień 1 stycznia 1999r. ponad 15-letni okres pracy w warunkach szczególnych oraz nie jest członkiem OFE.
Sporne było natomiast czy ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999r. legitymuje się25-letnim okresem składkowym i nieskładkowym.
Aby możliwe było przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury na podstawie art. 184w związku z art. 32 ustawy ubezpieczony musiał na dzień 1 stycznia 1999r. legitymować się 25-letniem okresem składkowym i nieskładkowym. Oznacza to, iż nie jest możliwe uwzględnienie do tego stażu okresów przypadających po 31 grudnia 1998r. Wskazane więc w odwołaniu okresy przypadające po tej dacie nie mogą zostać uwzględnione do przyznania spornego świadczenia.
Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że organ rentowy uwzględnił ubezpieczonemu wszystkie okresy zatrudnienia zgodnie z przedłożoną dokumentacją. Okresy wykazane zostały uwzględnione w całości i prawidłowo obliczone. Organ rentowy nie uwzględnił jedynie okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 28.09.1973r. do 2.02.1975r,), bowiem ubezpieczony nie dostarczył wszystkich dokumentów. Przy czym wyjaśnić należy, iż uwzględnieniu w tym zakresie mógłby podlegać jedynie okres od 28 września 1973r. do 30 czerwca 1974r. (9 miesięcy i 3 dni), bowiem od 1 lipca 1974r. ubezpieczony był już zatrudniony i okres ten został już uwzględniony przez organ rentowy do okresów składkowych.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 11 ustawy jeżeli okresy, o których mowa w art. 6 (tj. okresy składkowe), 7 (tj. okresy nieskładkowe) i 10 (tj. okresy uzupełniające), zbiegają się w czasie, przy ustalaniu prawa do świadczeń określonych w ustawie uwzględnia się okres korzystniejszy.
Z powyższego przepisu wynika, iż nie jest dopuszczalne podwójne zaliczenie tego samego przedziału czasu jako okresu składkowego lub nieskładkowego i zarazem okresu pracy rolniczej(por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2008r., sygn. III UK 49/08, Legalis 496798).
W związku z powyższym nie ma również znaczenia dla ustalenia stażu ubezpieczeniowego na potrzeby prawa do emerytury okoliczność, iż odwołujący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 1 marca 1982r. do 23 listopada 1987r. Okres ten bowiem został bowiem już uwzględniony jako okres składkowy. Doliczenie w tym zakresie mogłoby obejmować tylko jeden dzień, tj. 21 października 1982r., kiedy to w czasie zatrudnienia w Spółdzielni(...)występowała nieusprawiedliwiona nieobecność. Okres natomiast podwójnego ubezpieczenia może mieć znaczenie dla wysokości świadczenia.
Podsumowując, ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999r. nie legitymuje się wymaganym 25-letnim okresem składkowym i nieskładkowych. Oznacza to, iż nie spełnia on warunków koniecznych do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury.
W sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego, jej treść wyznacza przedmioti zakres rozpoznania oraz orzeczenia sądu pracy i ubezpieczeń społecznych(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia z dnia 13 maja 1999r., sygn. II UZ 52/99, OSNP 2000/15/601).
Istota decyzji organu rentowego polega na rozstrzygnięciu o prawie do konkretnego świadczenia (lub o jego wysokości) jako całości, a nie o poszczególnych elementach składających się na to prawo. Sąd stwierdzający spełnienie przez ubezpieczonego jednego lub więcej warunków powstania prawa do świadczenia, nie może ustalić tego w sentencji wyroku, przy jednoczesnym oddaleniu odwołania ubezpieczonego od niekorzystnej dla niego decyzji organu rentowego(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2000r., sygn. akt II UKN 147/00, OSNP 2002/16/389).
Zaskarżoną decyzją organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury.W związku z powyższym Sąd rozpoznając odwołanie od tej decyzji orzeka o zasadności takiej decyzji pod kątem prawa do wnioskowanego świadczenia. W związku z powyższym Sąd nie przeprowadzał szerszego postępowania dowodowego w celu ustalenia czy w okresie od 28 września 1973r. do 30 czerwca 1974r. ubezpieczony wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym rodziców w sposób pozwalający na jego uwzględnienie jako okresu uzupełniającego, albowiem nawet uwzględnienie tego okresu nie pozwoliłoby ubezpieczonemu na wykazanie 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego na dzień 1 stycznia 1999r., co jest warunkiem koniecznym ustalenia prawa do emerytury. W tej sytuacji przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym jest bezprzedmiotowe albowiem ewentualnie uwzględniony okres pracy w gospodarstwie rolnym (od 28.09.1973r. do 30.06.1974r.) wraz z już zaliczonym okresem dawałby ubezpieczonemu w sumie staż składkowy i nieskładkowy w wymiarze 21 lat, 10 miesięcy i 1 dnia.
Bez wpływu na orzeczenie są również dokumenty złożone przez ubezpieczonego na terminie rozprawy, okresy wykazane tymi dokumentami zostały albo uwzględnione do stażu ubezpieczeniowego (dokumenty były już wcześniej złożone w ZUS lub przy odwołaniu), albo pozostają bez wpływu na prawo do świadczenia albowiem dotyczą okresów przypadających po 31 grudnia 1998r. Wniosek o zwrócenie się do KRUS w potwierdzenie okresów ubezpieczenia społecznego rolników jest również w świetle dokumentów znajdujących się w aktach ZUS nieuzasadniony (okresy ubezpieczenia zostały już potwierdzone).
W konsekwencji uznając zaskarżoną decyzję za prawidłową Sąd, na podstawie wyżej powołanych przepisów orazart. 47714§ 1 k.p.c., oddalił odwołanie ubezpieczonego.