Sąd Okręgowy w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1256/15
Data wyroku: 2018-07-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bożena Chłopecka

Sygn. akt I C 1256/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 lipca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSO Bożena Chłopecka

Protokolant:

Sekretarz sądowy Piotr Brodowski

po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2018 r. w Warszawie
na rozprawie sprawy z powództwaZ. G.
przeciwkoSkarbowi Państwa –Ministrowi Zdrowia
o zapłatę i ustalenie

I
oddala powództwo;

II
odstępuje od obciążania powodaZ. G.obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz pozwanego;

III
nieuiszczone przez powodaZ. G.koszty sądowe przejmuje na rachunek Skarbu Państwa.

Sygn. aktI C 1256/15

UZASADNIENIE
Pozwem z 4 listopada 2015 r. skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Ministrowi Zdrowia powódZ. G.wnosił o:

a
zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 500.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od kwoty 300.000 zł od 1 stycznia 2015 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 200.000 zł od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty;

b
zasądzenie od pozwanego na jego rzecz odszkodowania w wysokości 23.732,50 zł w związku z poniesionymi kosztami leczenia z odsetkami od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty;

c
zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 45.322 zł tytułem skompensowanej renty uzupełniającej z tytułu utraty możliwości zarobkowych, zwiększonych potrzeb oraz zmniejszenia się widoków na przyszłość za okres od 2 stycznia 2015 r. do 31 października 2015 r.;

d
zasądzenie od pozwanego na jego rzecz comiesięcznej renty uzupełniającej w kwocie 4.285 zł w związku z utratą możliwości zarobkowych, zwiększenia potrzeb, utracenia widoków na przyszłość, począwszy od 1 listopada 2015 r. (płatnej miesięcznie do dnia 10 następnego miesiąca);

a także zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwu powód wskazywał, iż dochodzi roszczeń z tytułu odpowiedzialności Skarbu Państwa – Ministra Zdrowia za zobowiązania(...)wŁ.w zakresie niedopełnienia obowiązku powiadomienia krwiodawcy o wykrytym zakażeniu (a konkretnie o fakcie zakażenia powoda w 1996 r. wirusem żółtaczki typu „C”). W ocenie powoda odpowiedzialność Skarbu Państwa – Ministra Zdrowia za zobowiązania(...)wŁ.wynika wprost z przepisuart. 37 ust. 6w zw. zart. 39 ustawy z 22 sierpnia 1997 r. o Publicznej Służbie Krwi(Dz. U. tj. 2014,poz. 332), które regulują przejęcie przez Skarb Państwa zobowiązań wojewódzkich stacji krwiodawstwa, rejonowych stacji krwiodawstwa i punktów krwiodawstwa z dniem 1 stycznia 1999 r.
(pozew – k. 2- 9)
W odpowiedzi na pozew z 28 stycznia 2016 r. pozwany Skarb Państwa – Minister Zdrowia wnosił o oddalenie żądania pozwu w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu tego kwalifikowanego pisma procesowego pozwany wskazywał na fakt, iż powoływana przez powodaustawa o publicznej służbie krwi z 22 sierpnia 1997 r.(w sytuacji kiedy zakażenie miało miejsce w 1996 r.) nie regulowała sposobu powiadamiania dawcy w przypadku wykrycia przeciwciał anty-HCV. W ocenie pozwanego, w okresie w którym doszło do zakażenia powoda, nadzór administracyjny nad Stacją Krwiodawstwa wS.sprawował Szpital wS., a nadzór merytoryczny –(...)wŁ..(...)wŁ.dopełniła ciążącemu na niej obowiązkowi i powiadomiła miejscowy Sanepid o przedmiotowym zakażeniu.
(odpowiedź na pozew – k. 122-124)
Pismem procesowym z 11 października 2017 r. pozwany Skarb Państwa – Minister Zdrowia podniósł zarzut przedawnienia roszczenia powoda, wskazując iż roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę (art. 442 § 1 zdanie drugie k.c.), bez względu na to kiedy szkoda powoda powstała lub się ujawniła, a więc także bez względu na to, kiedy dowiedział się o niej poszkodowany. W dalszej kolejności pozwany wskazywał na pogląd orzecznictwa Sądu Najwyższego, zgodnie z którym jeśli w dacie wejścia w życie ustawy z 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 80) upłynęło więcej niż dziesięć lat od daty zdarzenia wyrządzającego szkodę, jakiekolwiek roszczenia z deliktu tego wynikające nie mogą być dochodzone po dniu 10 sierpnia 2007 r. na podstawieart. 4421§ 3 k.c.chociażby poszkodowany dowiedział się o szkodzie po dniu 10 sierpnia 2007 r. Tym samym, jeżeli o zakażeniu nie powiadomiono powoda w 1996 r., to dziesięcioletni termin przedawnienia upłynął w 2006 r.
(pismo procesowe pozwanego z 11 października 2017 r. – k. 287-288)
Pismem procesowym z 27 listopada 2017 r. powód sprecyzował żądanie powództwa w ten sposób, iż cofnął pozew co do roszczeń związanych z żądaniem zasądzenia od pozwanego renty uzupełniającej z tytułu zwiększonych potrzeb oraz zmniejszenia się widoków powoda na przyszłość.
(pismo procesowe powoda z 27 listopada 2017 r. – k. 335)
Pismem procesowym z 4 lipca 2018 r. powód ostatecznie sprecyzował żądanie powództwa w ten sposób, iż wnosił o:

a
zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z ustawowymi odsetkami od 1 stycznia 2015 r. do dnia zapłaty;

b
zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda odszkodowania w wysokości 23.732,50 zł w związku z poniesionymi kosztami leczenia z odsetkami od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty;

c
zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

d
orzeczenie odpowiedzialności pozwanego za szkody, które mogą się ujawnić w przyszłości.

(pismo procesowe powoda z 4 lipca 2018 r. – k. 352-355)
W dalszym toku postępowania stanowisko stron nie uległo zmianie.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
W 2014 r. powódZ. G.poddał się zabiegowi laryngologicznemu usunięcia naczyniaka z powierzchni nosa. W związku z zabiegiem przeprowadzono badania diagnostyczne, które wykazały skrajnie niski poziom płytek krwi. Powód został skierowany przez lekarza do specjalisty hematologa, który po badaniu szpiku kostnego zlecił mu dalsze badania specjalistyczne w kierunku zakażenia pochodzenia wirusowego lub bakteriologicznego. Przeprowadzone badania wykazały obecność wirusa żółtaczki typu „C”.
(dowód: karta informacyjna leczenia szpitalnego – k. 37; zeznania powodaZ. G.– k. 178-179 oraz k. 361-362)
W czerwcu 2014 r. o fakcie wykrycia przeciwciał wirusa żółtaczki typu „C” został powiadomiony Punkt Krwiodawstwa wS.. Po wizycie w Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej wS.powód dowiedział się, że Powiatowy Inspektor Sanitarny wS.posiada informację o jego zakażeniu wirusem typu „C” pochodzącą z 1996 r., kiedy to powód oddawał krew dla kuzynki oczekującej wówczas na operację.
(dowód: pismo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wS.z 5 sierpnia 2014 r. – k. 31; pismo Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa wŁ.– k. 32; pismo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wS.– k. 33; zeznania powodaZ. G.– k. 178 – 179 oraz k. 361-362; zeznania świadkaJ. G.– k. 180-182)
Po uzyskaniu informacji o zarażeniu wirusem żółtaczki typu „C” powód podjął specjalistyczne leczenie w kilku placówkach medycznych celem powrotu do pełnej sprawności. W chwili obecnej zakażenie wirusem HCV jest niezauważalne. Obecny stan zdrowia powoda jest dobry, może on brać udział w każdej sferze życia rodzinnego i społecznego.
(dowód: dokumentacja medyczna – k. 45-88; opinia biegłego sądowego specjalisty chorób zakaźnych – k. 257-258; opinia uzupełniająca biegłego sądowego specjalisty chorób zakaźnych – k. 279-283)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie bezspornych i niekwestionowanych okoliczności, jak również w oparciu o wymienione wyżej dokumenty, których autentyczność i treść nie była kwestionowana przez strony oraz nie budziła wątpliwości Sądu.
W trakcie trwania niniejszego postępowania Sąd przeprowadził dowody z zeznań powodaZ. G., zeznań świadków:J. G.(byłej żony powoda),M. M.(teściowej powoda), jak również dowód z zeznań świadkaA. Z.(pracownika Stacji Krwiodawstwa wS.), który został przeprowadzony w drodze pomocy sądowej przez Sąd Rejonowy w Sieradzu. Sąd dopuścił również dowód z opinii biegłego lekarza z zakresu zakażeń i chorób wątroby na okoliczność stanu zdrowia powoda w związku z zakażeniem żółtaczką typu „C”, stanu zdrowia powoda w związku z opóźnieniem w wykryciu i leczeniu zakażenia, stopnia uszczerbku na zdrowiu w związku z zakażeniem oraz wywołaną tym chorobą oraz opóźnieniem w wykryciu i leczenia zakażenia oraz kosztów leczenia, diety, ograniczeń w życiu powoda, rokowań na przyszłość oraz zakresu zwiększonych potrzeb powoda. Przeprowadzone przez Sąd postępowanie dowodowe okazało się pomocne jedynie w zakresie ustalenia okresu w którym najprawdopodobniej doszło do zarażenia powoda wirusem żółtaczki typu „C”. W pozostałym zakresie, z uwagi na skutecznie podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia (o czym mowa w dalszej części uzasadnienia), ww. dowody okazały się nieprzydatne dla ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie.
Podczas rozprawy w dniu 24 października 2017 r. Sąd oddalił wniosek strony pozwanej o przesłuchanieA. G.w charakterze świadka. W ocenie składu orzekającego przedstawiony przez stronę pozwaną wniosek dowody jawił się jako nie mający istotnego znaczenia, a tylko takie fakty mogą być zgodnie zart. 227 k.p.c.przedmiotem dowodu.
Na rozprawie w dniu 12 lipca 2018 r. Sąd oddalił wniosek strony powodowej o przeprowadzenie dowodu z opinii przez innego biegłego, ewentualnie o udzielenie dodatkowych wyjaśnień przez biegłego dr n. med.J. F., a także oddalił wniosek powoda o przesłuchanieM. J.w charakterze świadka. W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania merytorycznego orzeczenia w sprawie, a przywołane wnioski dowodowe zmierzały jedynie do przedłużenia trwającego postępowania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie z uwagi na skutecznie podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia roszczeń dochodzonych przez powodaZ. G..
Niewątpliwie roszczenia majątkowe dochodzone przez powoda, tj. o zadośćuczynienie, odszkodowanie i rentę, jako roszczenie majątkowe co do zasady podlegają przedawnieniu zgodnie zart. 117 § 1 k.c.. Stosownie do dyspozycjiart. 117 § 2 k.c.po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, może uchylić się od jego zaspokojenia. Zobowiązany, który skorzysta z zarzutu przedawnienia zwolniony jest od zaspokojenia roszczenia przysługującego uprawnionemu.
Ustawą z 16 lutego 2007 roku o zmianie ustawy – Kodeks Cywilny (Dz. U. 2007 r., nr 80, poz. 538), z dniem 10 sierpnia 2007 roku (data wejścia w życia ustawy) uchylony został przepisart. 442 k.c., a w jego miejsce wprowadzony został przepisart. 4421k.c.Zgodnie jednak zart. 2powołanej wyżej ustawyart. 4421k.c.podlega zastosowaniu tylko do tych roszczeń powstałych przed jego wejściem w życie, które według przepisów dotychczasowych nie były jeszcze przedawnione przed dniem 10 sierpnia 2007 roku. W takiej sytuacji należało ustalić, czy roszczenia powodaZ. G.o zadośćuczynienie, odszkodowanie i rentę uległo przedawnieniu przed dniem 10 sierpnia 2007 roku na podstawie obowiązującego przed tym dniem przepisuart. 442 k.c..
Zgodnie zart. 442 § 1 k.c.obowiązującym do dnia 9 sierpnia 2007 roku roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. Natomiast wedle§ 2powołanego przepisu jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dziesięciu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Z podzielanego przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 1977 roku, sygn. akt III PR 64/77 (publik. LEX nr 7958) wynika, że „Przewidziane wart. 442 § 1 zdanie drugie k.c.i wart. 442 § 2 k.c.dziesięcioletnie terminy przedawnienia biegną - z woli ustawodawcy - nie od chwili dowiedzenia się o szkodzie, lecz od chwili zdarzenia wyrządzającego szkodę. Oba te przepisy zawierają więc ścisłe określenie początku biegu przedawnienia, nie zastrzegając jakiegokolwiek wyjątku czy odstępstwa od tej zasady. Przepisart. 442 k.c., przewidujący 10-letni termin przedawnienia, jest tak kategoryczny i jednoznaczny w swym brzmieniu, iż nie pozwala na wykładnię odmienną”.
Przenosząc powyżej poczynione rozważania na grunt przedmiotowej sprawy Sąd uznał, iż w świetle powyższych przepisów roszczenia powoda uległy przedawnieniu. Zabieg oddania krwi, który stał się podstawą roszczeń powoda odbył się, zgodnie z jego depozycjami, w 1996 roku, natomiast pozew został wniesiony w dniu 4 listopada 2015 roku, zatem przekroczony został dziesięcioletni termin przedawnienia, który upłynął w 2006 roku.
W odpowiedzi na podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia powód wskazywał, że podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwanego stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego.
Zgodnie zart. 5 k.c.nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
Sąd nie mógł skorzystać z dobrodziejstwa przewidzianego w tym artykule, albowiem strona powodowa nie skonkretyzowała zasad współżycia społecznego, które pozwany zarzucając przedawnienie naruszył. Niesporne jest przy tym, że roszczenie powoda zostało zgłoszone z nadmiernym opóźnieniem, ustalenie okoliczności stanowiących podstawę odpowiedzialności pozwanego po blisko dwudziestu latach naruszałoby ideę, która w ogóle legła u podstaw instytucji przedawnienia (por. wyrok SN z dnia 2 lutego 2001 r., I CKN 1049/00). Stan prawny na którym opierało się roszczenie powoda nie miał charakteru niejasnego, a dochodzone przez niego roszczenie (zadośćuczynienie, odszkodowanie i renta) nie miało charakteru szczególnego, powód nie był osoba małoletnią w dacie zdarzenia z którym łączy odpowiedzialność pozwanego (w chwili zabiegu pobrania krwi w 1996 roku powód miał 24 lata). Uznanie zarzutu przedawnienia roszczenia o zadośćuczynienie, odszkodowanie czy rentę za naruszające zasady współżycia społecznego może nastąpić w sytuacji usprawiedliwionej wyjątkowymi okolicznościami (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 września 1997 r., sygn.. akt II UKN 230/97, OSNP 1998/13/406). W zwykłych okolicznościach należy ściśle przestrzegać terminów przedawnienia, by zapewnić pewność w obrocie prawnym. Osoba, która z powodu własnego zaniedbania, niedającego się usprawiedliwić wyjątkowymi okolicznościami, nie realizuje przysługującego jej prawa do dochodzenia roszczenia i w ten sposób doprowadza do przedawnienia roszczenia, w zasadzie nie może powoływać się na przepisart. 5 k.c.Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że skorzystanie przez pozwanego z zarzutu przedawnienia było zgodne z prawem. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie przepisuart. 102 k.p.c., stosując wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu ze względu na charakter sprawy i trudną sytuację materialną powoda (pkt II wyroku). Nieuiszczone koszty sądowe przejęto na rachunek Skarbu Państwa na podstawieart. 113 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(pkt III wyroku).
Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy na podstawie wskazanych przepisów orzekł jak w sentencji orzeczenia.