Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 412/18
Data wyroku: 2018-12-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Gregajtys, Marzanna A. Piekarska-Drążek, Izabela Szumniak
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko wolności
Podstawa prawna: art.189 kk

Sygn. akt II AKa 412/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 03 grudnia 2018r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA – Marzanna A. Piekarska-Drążek
Sędziowie: SA – Ewa Gregajtys
SO (del.) – Izabela Szumniak (spr.)
Protokolant: – Aleksandra Cichocka
przy udziale Prokuratora Leszka Woźniaka
po rozpoznaniu w dniu 03 grudnia 2018r.
sprawy
M. S.synaW.iG. z domu S.,urodzonego (...)wN.
oskarżonego zart. 280 § 2 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. z
art. 11 § 2 k.k.
i
D. C.synaJ.iA.z d.J.,urodzonego (...)wN.
oskarżonego zart. 280 § 2 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 21 czerwca 2018r. sygn. akt XVIII K 257/17

I
zmienia zaskarżony wyrok, w ten sposób, że z opisu czynu przypisanego oskarżonym eliminuje ustalenie, iż oskarżeni narazili pokrzywdzonego, w zamiarze ewentualnym, na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężki uszczerbek na zdrowiu, doprowadzając do jego wypadnięcia z poruszającego się samochodu naulicę (...)wW., w czasie ruchu innych pojazdów mechanicznych, oraz, że spowodowali u niego obrażenia w postaci licznych otarć i podbiegnięć krwawych w okolicy czołowej lewej, po lewej stronie szyi, łokcia lewego i w okolicy lędźwiowej prawej i lewej, skutkujące naruszeniem czynności narządów ciała na okres krótszy niż 7 dni, oraz eliminuje ustalenie, iż samowolnie zabrali należącą do niego torebkęmarki R.wraz z jej zawartością, i w konsekwencji, z podstawy skazania eliminujeart. 160 § 1 k.k.,art. 157 § 2 k.k.iart. 127 § 1k.w.;

II
wymiar orzeczonych wobec oskarżonych kar pozbawienia wolności obniża,M. S.do 1 (jeden) roku i 3 (trzy) miesięcy, aD. C.do 1 (jeden) roku i 6 (sześć) miesięcy, oraz uchyla orzeczenie w części dotyczącej wymierzenia kary grzywny w wysokości 500 zł.;

III
zmienia zaskarżony wyrok w jego punkcie 8, w ten sposób, że zwalnia oskarżonegoD. C.z kosztów obrony udzielonej mu z urzędu za I instancję, przejmując te wydatki na rachunek Skarbu Państwa;

IV
w pozostałej części wyrok wobec oskarżonychM. S.iD. C.utrzymuje w mocy;

V
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.N. W., Kancelaria Adwokacka wW., kwotę 600 zł (sześćset złotych), powiększoną o 23% podatku VAT, za pomoc prawną udzieloną oskarżonemuD. C.z urzędu, w instancji odwoławczej;

VI
zasądza od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe postępowania odwoławczego, w tym kwoty po 300 (trzysta) zł. tytułem opłaty za obie instancje.

UZASADNIENIE
Prokurator oskarżyłM. S.iD. C.o to, że:
w dniu 17 maja 2017 r. wW.w okolicyul. (...), wspólnie i w porozumieniu, podając się za funkcjonariuszy Policji, dokonali związanej z tą funkcją czynności zatrzymaniaJ. R. (1), a następnie obezwładnili go zakładając mu kajdanki i wepchnęli do samochodu markiB.onr rej. (...)oraz używając wobec niego przemocy w postaci szarpania i uderzeń oraz posługując się nożem i kierując wobec pokrzywdzonego groźby pozbawienia życia, zabrali mu w celu przywłaszczenia torbę z zawartością pieniędzy w kwocie 300 zł, dwóch telefonów komórkowychmarki i. (...)iN. (...), dowodu osobistego, kluczy do mieszkania w etui, działając tym samym na szkodęJ. R. (1)i powodując straty łącznej wartości nie mniejszej niż 4780 zł, przy czymD. C.zarzucanego mu czynu dopuścił się przed upływem 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne
tj. o czyn zart. 280 § 2 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k., aD. C.nadto w zw. zart. 64 § 1 k.k.
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt XVIII K 257/17:

1
oskarżonychM. S.iD. C.w ramach zarzucanego im czynu uznał za winnych tego, że w dniu 17 maja 2017 r. wW.w okolicyul. (...), działając wspólnie i w porozumieniu w zamiarze bezpośrednim wymuszenia odJ. R. (1)zwrotu wierzytelności wobecK. R.w postaci środków pieniężnych uzyskanych przez nią z tytułu pożyczek i kredytu oraz odstąpienia od nakłaniania jej do dalszego zaciągania zobowiązań finansowych, podając się za funkcjonariuszy policji, dokonując związanej z tą funkcją czynności zatrzymania, zakładając kajdanki, wprowadzając do pojazdu markiB.onr rej. (...)pozbawili wolnościJ. R. (1), a następnie w trakcie jazdy samochodemul. (...)wW., okazując nóż, grożąc jego użyciem na szkodęJ. R. (1), co wzbudziło w nim uzasadnioną obawę spełnienia groźby, żądając zwrotu pieniędzyK. R., przecinając nożem pasek od torebki zawieszonej na ramieniu(...), samowolnie zabrali należącą do niego torebkęmarki R.wraz z jej zawartością, po czym blokując drzwi auta i używając przemocy, by zapobiec opuszczeniu pojazdu przezJ. R. (1), który uwolniwszy się z kajdanek usiłował wydostać się z samochodu, narazili go w zamiarze ewentualnym na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężki uszczerbek na zdrowiu, doprowadzając do jego wypadnięcia z poruszającego się samochodu naul. (...)wW.w czasie ruchu innych pojazdów mechanicznych, czym spowodowali u niego obrażenia w postaci licznych otarć i podbiegnięć krwawych w okolicy czołowej lewej, po lewej stronie szyi, łokcia lewego i w okolicy lędźwiowej prawej i lewej, skutkujących naruszeniem czynności narządów ciała na okres krótszy niż 7 dni, a następnie odjechali samochodemB.z pozostawionymi w nim rzeczamiJ. R. (1)w postaci torebkimarki R.z zawartością w postaci pieniędzy w kwocie 300 zł, dwóch telefonów komórkowychmarki i. (...)iN. (...), dowodu osobistego, kluczy do mieszkania w etuiL. V., okularów przeciwsłonecznych markiR. B.wraz z etui o łącznej wartości 4780 zł, których mu nie zwrócili dokonując w ten sposób w zamiarze bezpośrednim ich przywłaszczenia przy czymD. C.zarzucanego mu czynu dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności uprzednio skazany za umyślne przestępstwo podobne wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim z 27 września 2010 r. w sprawie II K 465/10 tj. czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa zart. 189 § 1 k.k., w zb. zart. 227 k.k., w zb. zart. 191 § 2 k.k., w zb. zart. 160 § 1 k.k., w zb. zart. 157 § 2 k.k.w zb. zart. 284 § 3 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k., a w odniesieniu doD. C.także w zw. zart. 64 § 1 k.k.oraz znamiona wykroczenia zart. 127 § 1k.w. i za to na podstawieart. 191 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.oskarżonemuM. S.wymierzył karę 1 (jeden) roku i 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności, a oskarżonemuD. C.karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności oraz na podstawie art. 127 k.w. wymierzył im grzywny po 500 (pięćset) zł.;

2
na podstawieart. 63 § 1 k.k.na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności zaliczył oskarżonym okresy ich rzeczywistego pozbawienia wolności od 18 maja 2017 r. do 27 marca 2018 r.;

3
na podstawieart. 46 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonychM. S.iD. C.obowiązek naprawienia szkody w całości zobowiązując ich solidarnie do wpłaty na rzeczJ. R. (1)kwoty 4780 (cztery tysiące siedemset osiemdziesiąt) zł z tytułu wyrządzonej szkody oraz kwoty 5000 (pięć tysięcy) zł z tytułu zadośćuczynienia;

4
na podstawieart. 44 § 2 k.k.orzekł przepadek dowodu rzeczowego opisanego pod poz. 1 w wykazie dowodów rzeczowych DRZ(...)- (...)z k. 822;

5
na podstawieart. 230 § 2 k.p.k.zwrócił oskarżonemuM. S.dowody rzeczowe opisane pod poz. 2, 3 i 4, aJ. R. (1)opisane pod poz. 5 i 6 w wykazie dowodów rzeczowych DRZ(...)- (...)z k. 822 i 823;

6
na podstawieart. 192a § 1 k.p.k.orzekł zniszczenie śladów kryminalistycznych opisanych pod poz. 1, 2 i 3 w wykazie dowodów rzeczowych DRZ(...)- (...)z k. 823;

7
na podstawie § 17 ust. 1 pkt. 2) i ust. 2 pkt 5) oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.N. W.kwotę 1500 (jeden tysiąc pięćset) zł + VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu;

8
na podstawieart. 627 k.p.k.zasądził od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w sprawie odM. S.w kwocie 1307,46 zł (jeden tysiąc trzysta siedem złotych czterdzieści sześć groszy), a odD. C.w kwocie 2807,46 zł (dwa tysiące osiemset siedem złotych i czterdzieści sześć groszy) tytułem kosztów sądowych w sprawie.

Apelacje od wyroku wywiedli obrońcy oskarżonych.
Obrońca oskarżonegoM. S.zaskarżył wyrok w całości na niekorzyść oskarżonego i zarzucił przedmiotowemu orzeczeniu błąd w ustaleniach faktycznych, mających wpływ na treść orzeczenia, poprzez stwierdzenie, iż oskarżonyM. S.posługiwał się nożem, podczas dokonania zarzucanego im czynu oraz przywłaszczył rzeczy należące do pokrzywdzonego, oraz rażącą niewspółmierność kary zastosowanej wobec oskarżonegoM. S.oraz zasądzonego odszkodowania i zadośćuczynienia, który jest osobą niekaraną, o nieposzlakowanej opinii. Obrońca wniósł o zmianę skarżonego orzeczenia i orzeczenie wobec oskarżonegoM. S.łagodniejszej kary pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres próby oraz kwoty 500 zł. tytułem zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonego.
Obrońca oskarżonegoD. C.zaskarżyła wyrok w części, tj. w zakresie pkt 1, 3 i 8, wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a mianowicie:

1
art. 410 k.p.k.w zw. zart. 7 k.p.k.:

a
przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, z pominięciem całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, w tym wynikających pośrednio ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegające na uznaniu przez Sąd, że zgromadzone w sprawie dowody pozwalają na określnie zakresu i treści ustaleń oskarżonych i pomimo odmiennościach podejmowanych przez nich działań,D. C.obejmował swoim zachowaniem zakres działań podejmowanych przezM. S.i godził się na nie, umożliwiając mu ich dokonanie, podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności i dowodów zgromadzonych w sprawie niniejszej winna doprowadzić Sądmeritido przekonania, że dowody ujawnione w toku postępowania nie pozwalają na określenie treści i zakresu ustaleń na jakie godzili się oskarżeni, a nadto wobec braku dowodów potwierdzających wystąpienie elementów takich jak świadomość oskarżonego,D. C., w zakresie podania się za funkcjonariusza Policji, posiadania noża, czy też pozostawienia torebki w samochodzie, brak jest możliwości uznania, że godził się on na wskazane działania, a zatem objął zamiarem wszystkie działania podejmowane przezM. S., co w konsekwencji nie pozwoliło na przyjęcie wobec popełnionego przez niego czynu kwalifikacji prawnej wskazanej w punkcie 1 zaskarżonego wyroku;

b
przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, z pominięciem całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, w tym wynikających pośrednio ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegające na uznaniu przez Sądmeriti, że dowody zgormadzone w sprawie pozwalają na ustalenie, iżD. C.słyszał i mógł zaobserwować moment podania się przezM. S.za funkcjonariusza Policji, posłużenia się przez niego nożem, a także pozostawienia torebki w samochodzie, podczas gdy dowody w postaci zeznań oskarżonych, zapisu monitoringu oraz zeznań samego pokrzywdzonego, czy też świadków zdarzenia, przy jednoczesnym uwzględnieniu zasad logicznego rozumowania świadczą o braku możliwości przyjęcia wskazanych przez Sąd I instancji założeń, wobec wzajemnego wykluczania się przedstawianych przez pokrzywdzonego wersji zdarzenia, braku możliwości ustalenia treści rozmowy jaka miała miejsce w samochodzie, ale też logiczna konkluzja wyklucza (wobec przebiegu zdarzenia) możliwość wypowiadania przezJ. R. (1)orazM. S.twierdzeń pozwalających na dookreślenie użycia noża i pozostawienia saszetki, niezależnie od wersji wzajemnie wykluczającej oba warianty zdarzenia, umiejscowienie saszetki w miejscach, które nie mogły być dostrzeżone przezD. C.zarówno w czasie zdarzenia (zeznania świadków, pokrzywdzonego i oskarżonych), jak i po jego zakończeniu(zeznania oskarżonych), co z kolei wyklucza możliwość przypisania oskarżonemu czynu w kwalifikacji przyjętej w punkcie 1 zaskarżonego wyroku;

c
w zw. zart. 242 k.p.k.poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy, w tym przyjęcie jednej z wielu dopuszczalnych wersji zdarzenia, podczas gdy dowody zgormadzone w sprawie niniejszej wskazują na możliwość przyjęcia kilku dopuszczalnych wersji, co z kolei nakłada na Sądmeritiobowiązek uwzględnienia podczas wyrokowania wszystkich dopuszczalnych wersji oraz wskazanie dla czego przyjęta przez orzekający Sąd wersja jest wiarygodna, podczas gdy innym nie można nadać waloru wiarygodności;

d
poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy, w tym zeznań samego pokrzywdzonego, polegające na przyjęciu, że stan emocjonalny w jakim znajdował się pokrzywdzony po wypadnięciu z pojazdu, potwierdzony zeznaniami świadków udzielających mu pomocy, pozwalał na jednoznaczne przyjęcie prawdziwości wygłaszanych przez niego twierdzeń, świadcząc o ich wiarygodności tj. faktycznym użyciu przez oskarżonych noża i przywłaszczenia torebki należącej do pokrzywdzonego, z jednoczesnym pominięciem równocześnie wygłoszonego twierdzenia nieprawdziwego, podczas gdy prawidłowa ocena tychże zeznań, winna skłonić Sądmeritido przekonania, że nie jest możliwe uznanie za wiarygodnych części twierdzeń, z jednoczesnym ujawnieniem twierdzenia nieprawdziwego, opartych na ocenie tych samych okoliczności i stanu emocjonalnego pokrzywdzonego, a nadto, iż ocena zeznań pokrzywdzonego w tym zakresie możliwa jest do dokonania jedynie w oparciu o wszystkie okoliczności ujawnione w toku rozprawy, także w zakresie nieprawdziwych oświadczeń pokrzywdzonego składanych w trakcie postępowania przygotowawczego, ale także w sposób spontaniczny na sali sądowej, co z kolei winno doprowadzić Sądmeritido przekonania, iż materiał dowody zgromadzony w sprawie nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że do użycia noża faktycznie doszło, także wobec braku dowodów ten fakt potwierdzających, poza zeznaniami pokrzywdzonego, które w tym zakresie winny zostać uznane za niewiarygodne;

e
poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego z pominięciem całokształtu okoliczności, w tym zeznań świadków udzielających pokrzywdzonemu pomocy, jak i samego pokrzywdzonego oraz nagrań z monitoringu, polegające na przyjęciu, ze skoro pokrzywdzony wchodząc do samochodu miał torebkę, a po opuszczeniu samochodu jej nie miał, wiarygodne są twierdzenia dotyczące zawartości torebki i portfela, podczas gdy ocena wszystkich dowodów winna skłonić Sąd do przekonania, że paragony fiskalne nie tylko nie są dowodem zakupu danej rzeczy przez określona osobę ale nadto nie mogą być dowodem, że dana osoba, w danym momencie była w ich podsiadaniu, nadto pokrzywdzony nie potrafił precyzyjnie wskazać kwoty jaka przy sobie posiadał, nadto ani pokrzywdzony, ani oskarżenie nie przedstawiło dowodów potwierdzających fakt posiadania tych przedmiotów przez pokrzywdzonego w momencie zdarzenia, co również koresponduje z zeznaniamiK. R., która wskazała, że pokrzywdzony zgubił telefon i katy poprzedniego dnia, który to fakt, Sądmeritiw zupełności pominął, wskazując zatem błędnie, że fakt posiadania torby dowodzi również prawdziwości twierdzeń odnoszących się do jej zawartości;

f
poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do zaniechania uwzględniania przez Sądmeritikorzystnych dla oskarżonego, ujawnionych na rozprawie okoliczności, pośrednio wynikających z dowodów, odnoszących się do dyrektyw mających wpływ na wymiar represji karnej, a ujawnionych w ostatnim słowie oskarżonego, zgodnie z treściąart. 53 § 1 i 2 k.k., tj. m.in. stosunku oskarżonego do popełnionego przez niego czynu, wyrazów żalu i skruchy, co ostatecznie doprowadziło do wymierzenia oskarżonemu kary nieodpowiadającej jej celom i nie uwzględniającej ustawowych dyrektyw kary, z pominięciem znaczenia zachowana sprawcy po popełnieniu przestępstwa, jego postawy i stosunku do popełnionego przestępstwa, w tym wyrażanej szczerej skruchy okazanej przez oskarżonego, podczas gdy okoliczności te powinny stanowić podstawę wydanego wyroku w zakresie dotyczącym wymiaru kary, albowiem zgodnie z przepisemart. 53 kkwskazuje się na "okoliczności", a nie "dowody", natomiast wynikający z niego obowiązek wzięcia pod uwagę ujawnionych okoliczności dotyczy toku całej rozprawy;

g
poprzez błędne przyjęcie, ze w sprawie niniejszej wobec oskarżonegoD. C.nie zachodzą przesłanki uzasadniające na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.w zw. zart. 626 § 1 k.p.k.iart. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych, zwolnienie go od konieczności uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, w tym opłaty, pomimo, że prawidłowa ocena okoliczności sprawy, z uwzględnieniem możliwości finansowych i majątkowych oskarżonego winna doprowadzić Sądmeritido przekonania, że jako osoba stosunkowo młoda, przez wiele lat przebywająca w jednostkach penitencjarnych, a nadto utrzymująca matkę lub w znaczący sposób dokładająca się do kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego, nie posiada on oszczędności, ani też bieżących środków finansowych na pokrycie nawet wszystkich niezbędnych codziennych wydatków, czego nie umożliwia oskarżonemu również wynagrodzenie uzyskiwane za pracę podjęta bezzwłocznie po opuszczeniu aresztu śledczego.

Mając powyższe na uwadze obrońca na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.iart. 437 § 2 k.p.k., wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonej części tj. w zakresie punktu 1, 3 i 8 poprzez wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności w dolnych granicach ustawowego zagrożenia karą, przy jednoczesnym wyeliminowaniu z kwalifikacji prawnej czynu w odniesieniu do oskarżonegoD. C., zbiegu zart. 227 k.k.iart. 284 § 3 k.k.oraz wyeliminowanie z opisu czynu zachowań, zgodnie ze wskazanymi powyżej kwalifikacjami prawnymi oraz uniewinnienie oskarżonego,D. C., od zarzucanego mu czynu z art. 127 § 1 k.w., a także zwolnienie oskarżonegoD. C.od konieczności ponoszenia kosztów sądowych, jak również o zwolnienie oskarżonego od konieczności ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu apelacyjnym, i zasądzenie kosztów nieodpłatnej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały uiszczone, ani w całości, ani w części.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacje obrońców są w znacznej części niezasadne jednakże zaskarżony wyrok podlegał zmianie na korzyść oskarżonych, z przyczyn podanych w dalszej części uzasadnienia.
Przed omówieniem zarzutów apelacji wskazać należy, iż w sprawie niniejszej, Sąd Okręgowy prawidłowo zebrał i ujawnił na rozprawie głównej materiał dowodowy. Ustrzegł się przy tym popełnienia takich błędów, które stanowiąc bezwzględne przyczyny odwoławcze skutkować by musiały uchyleniem kontrolowanego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Przechodząc w pierwszym rzędzie do apelacji obrońcy oskarżonegoM. S., Sąd Apelacyjny stwierdza, że podniesiony w tym środku zaskarżenia zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, dotyczący stwierdzenia Sądumeriti, iż podczas popełnienia przypisanego czynu oskarżony posługiwał się nożem, nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji prawidłowo ustalił, oraz rzetelnie, szczegółowo i przekonująco uzasadnił, powołując się na konkretne dowody, dlaczego uznał, iż oskarżeni, w tymM. S., posługiwali się w trakcie zdarzenia nożem. Nóż ten, przede wszystkim, posłużył sprawcom do wzmocnienia swojej dominującej nad pokrzywdzonym pozycji, a zatem użyty został w celu grożenia, ale spełnił również praktyczną rolę, gdyż za jego pomocą rozcięty został pasek od torebki pokrzywdzonego, co również, jak słusznie zauważył Sąd Okręgowy miało swój wymiar demonstracyjny, w aspekcie pokazania siły i spotęgowania groźby. Prawidłowo zatem, ocenił w tym zakresie Sąd Okręgowy zeznania pokrzywdzonegoJ. R. (1). Przy wszelkich bowiem wątpliwościach co do części zeznań tego świadka, w tym aspekcie zostały one potwierdzone depozycjami innych, bezstronnych świadków:A. F.iK. Z.. A i sam pokrzywdzony informacji o użytym nożu udzielał świadkom bezpośrednio po zdarzeniu, spontanicznie, pod wpływem emocji i zdecydowanie bez kalkulacji związanej z rolą procesową, w jakiej później wystąpił. Nie ma żadnych przesłanek do przyjęcia, aby pokrzywdzony na miejscu, bezpośrednio po wypadnięciu z jadącego pojazdu wymyślił na poczekaniu historię z nożem, aby – jak wskazuje obrońca, ubarwić swój przekaz i wzbudzić litość i chęć pomocy u świadkówA. F.czyK. Z.. Słusznie wskazuje przy tym obrońca, i faktu tego nie da się skutecznie podważyć, że nikt oprócz pokrzywdzonego spornego noża nie widział. Jest to logiczne albowiem w samochodzie, w którym doszło do zdarzenia oprócz pokrzywdzonego nie było żadnych innych, poza oskarżonymi, którzy odjechali, osób.
Wbrew twierdzeniom obrońcy, Sąd Okręgowy opisał dowody, oraz przeprowadził we właściwy sposób proces rozumowania, w zakresie przypisanego obu oskarżonym zachowania wyczerpującego znamiona przestępstwa przywłaszczenia. Słusznie przy tym podniósł obrońca, że wyszczególnione w przypisanym czynie przedmioty nie były rzeczami znalezionymi w rozumieniu§ 3 art. 284 k.k.Bezsporną pozostaje bowiem okoliczność, że były one własnością pokrzywdzonegoJ. R. (1), z czego doskonale zdawali sobie sprawę obaj oskarżeni, gdy dokonywali ich przywłaszczenia. Prawidłowa zatem kwalifikacja prawna, w zakresie tej części zachowania oskarżonych winna była zostać wyrażona§ 1 art. 284 k.k.Niemniej jednak, ponieważ tego rodzaju zmiana kwalifikacji prawnej czynu byłaby zmianą na niekorzyść, biorąc pod uwagę kierunek złożonych apelacji, Sąd Odwoławczy odstąpił od dokonania korekty w tym zakresie. Niemniej jednak, w pełni podzielił argumentację Sądu Okręgowego dotyczącą zamiaru przywłaszczenia pozostawionych w pojeździe rzeczy. Gołosłowne jest twierdzenie obrońcy, że prawdopodobnym jest, iż rzeczy te wypadły za pokrzywdzonym z samochodu. Gdyby tak było, na miejscu zdarzenia musiałby pozostać jakiś ślad, zwłaszcza, że utraconych przedmiotów było kilka. Co do sposobu wyceny rzeczy Sąd odwoławczy zwraca uwagę, że w toku procesu opinia biegłego nie była przez strony kwestionowana. Opinia ta, na co wskazał również Sąd I instancji jest jasna, pełna i nie zawiera sprzeczności.
Przechodząc do apelacji obrońcy oskarżonegoD. C.należy również stwierdzić, że zarzuty w niej zawarte w znacznej części nie są zasadne. W zakresie, w jakim wskazane to zostało w środku zaskarżenia, wbrew twierdzeniom obrońcy nie doszło do obrazy przepisów postępowania, tj.art. 410 k.p.k.w zw. zart. 7 k.p.k.Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej i pozostającej pod ochronąart. 7 k.p.k.oceny wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów w kontekście uczestnictwa i świadomościD. C., w takich elementach przypisanego mu czynu jak podawanie się za funkcjonariuszy policji, użycia noża i pozostawienia w samochodzie przedmiotów należących do pokrzywdzonego. Ocena dowodów dokonana przez Sądmeritiw tym zakresie, jest zgodna z zasadami prawidłowego rozumowania, czyli logiczna, oraz uwzględnia zasady doświadczenia życiowego. Nic nie można zarzucić wnioskowaniu Sądu o tym, że oskarżonyC.w pełni uczestniczył w zdarzeniu już od samego jego początku, gdy podszedł wraz zM. S., do stojącego na przystanku pokrzywdzonego.K. R., która była bezpośrednim świadkiem tej sceny opisała ją następująco: „Ja na przystanku zR.nie rozmawiałam, a on patrzył, którym autobusem odjechać. W tym czasie chłopaki się podnieśli i podeszli doR.. Ja stałam po przeciwnej stronie rozkładu jazdy. Chłopaki go zaszli od tyłu. Przedstawili się jako policjanci i go spięli kajdankami. Obaj jednocześnie się przedstawili jako Policjanci. Powiedzieli <Komenda Stołeczna Policji> i poprosili go, żeby poszedł z nimi” (dowód k. 579 t. III). Dalsza sekwencja zdarzeń, wspólne przejście, na znacznym odcinku drogi ze skutym kajdankami mężczyzną, co zarejestrowały kamery monitoringu i o czym zeznawał sam pokrzywdzony, potwierdzają, że oskarżonyC.działając wspólnie i w porozumieniu zM. S.podawał się w trakcie pozbawiania wolnościJ. R. (1)za funkcjonariusza policji. Tym samym argumentacja Sądu Okręgowego odnosząca się do okoliczności dotyczących wypełnienia przezD. C.znamion przepisuart. 227 k.k.jest w pełni prawidłowa i Sąd odwoławczy przyjmuje ją za własną.
Jak już wskazano wyżej, w odniesieniu do apelacji obrońcy oskarżonegoS.Sąd I instancji prawidłowo ustalił, oraz rzetelnie, szczegółowo i przekonująco uzasadnił, powołując się na konkretne dowody, dlaczego uznał, że ustalone zostało, iż oskarżeni, w tymD. C.posługiwali się w trakcie zdarzenia nożem. Sposób rozumowania Sądumeritiw tym zakresie jest jasny, klarowny i wbrew twierdzeniu skarżącej pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, w oparciu o omówione dowody, że w trakcie zdarzenia doszło do użycia noża, a oskarżonyC., mając tego świadomość uczestniczył w zdarzeniu jako jego współsprawca. W zakresie wiedzy i świadomościD. C., co do tego co dzieje się na tylnych fotelach prowadzonego przez niego samochodu Sąd I Instancji przeprowadził klarowny i logiczny wywód, którego podważyć nie może argumentacja obrońcy, zawarta w środku odwoławczym. Dość powiedzieć, że oskarżonyC.przebywał wraz zM. S.iJ. R. (1)na ograniczonej i ciasnej przestrzeni samochodu osobowego. Doskonale słyszał co z tyłu się dzieje, reagował na próby wydostania się pokrzywdzonego z auta, blokował drzwi, w tym również odwracając się do tyłu. W tym kontekście istotną okolicznością jest również fakt, ze samochód nie mknął autostradą, co wymuszałoby maksymalne skupienie kierowcy na prowadzeniu, lecz poruszał się leniwie i powoli, a tempo jazdy wyznaczone było znacznym zakorkowaniem jezdni. Ponadto spornym nożem i torebką dysponował w samochodzieM. S., który nie siedział bezpośrednio za kierowcą, a zatemD. C.bez wykonywania większych akrobacji, odwracając się, czy korzystając z lusterka wstecznego miał pełną możliwość jego obserwowania.
Sąd Okręgowy bardzo precyzyjnie przeprowadził dowody i dokonał ich oceny oraz prawidłowo ustalił, że obaj oskarżeni dopuścili się przywłaszczenia rzeczy należących do pokrzywdzonego, co zostało uzasadnione wyżej, przy okazji omawiania apelacji obrońcyM. S.. Sądmeritiwykazał jakie dowody wskazują na fakt, że pokrzywdzony miał przy sobie torebkę wsiadając do samochodu (zeznania świadkaJ. R. (1),K. R., nagranie z monitoringu), oraz, że gdy z niego wypadł, nie miał już przy sobie żadnych rzeczy i zmuszony był pożyczyć telefon od przygodnych ludzi aby zatelefonować (zeznaniaJ. R. (1),A. F.iK. Z.). Jak słusznie skonstatował Sądmeriti: „Nie ulega zatem wątpliwości, że torba została w samochodzie, jeżeli przed wejściem do pojazdu, taką torbą pokrzywdzony dysponował”. W zakresie zawartości owej torebki, zeznania pokrzywdzonegoR.są w pełni wiarygodne. Opisana zawartość to zwykłe przedmioty codziennego użytku jak portfel, okulary, telefony, niewielka kwota pieniędzy. Ich wartość, została stwierdzona, przy pomocy biegłego dysponującego wiadomościami specjalnymi. Opinia w tym zakresie jest jasna, pełna i nie zawiera sprzeczności. Dodatkowo pokrzywdzony co do części utraconych rzeczy przedłożył paragony fiskalne potwierdzające zakup tych przedmiotów. Oczywiście zgodzić należy się z tezą obrońcy, iż paragony fiskalne nie są dowodem na to, iż pokrzywdzony posiadał wskazane w tych paragonach przedmioty w trakcie zdarzenia. Niemniej jednak, rachunki te, w powiązaniu z treścią zeznań pokrzywdzonego oraz pozostałymi omówionymi wyżej dowodami potęgują autentyczność wersji przedstawionej przezJ. R. (1)w tym zakresie.
Zasadny natomiast okazał się zarzut obrońcy oskarżonegoC., dotyczący braku możliwości przypisania oskarżonemu wykroczenia z art. 127 § 1 k.w., choć z innych powodów niż wskazane w środku odwoławczym, o czym poniżej. Dokonana w tym zakresie zmiana, objęła z urzędu również osobęM. S.. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, błędnie Sąd Okręgowy przyjął, iż w ramach tego samego przypisanego oskarżonym czynu zabronionego zachowanie oskarżonych zakwalifikować można jako wyczerpujące znamiona, pozostających w kumulatywnym zbiegu przepisówart. 284 § 3 k.k.iart. 127 § 1k.w. Oczywistym jest, że aby przywłaszczyć rzecz ruchomą, należy wcześniej objąć ją w posiadanie. Tym samym, wcześniejsze samowolne użycie cudzej rzeczy, które wyczerpuje znamionaart. 127k.w., przy wypełnieniu następnie znamion przepisuart. 284 k.k., musi być uznane za współukarany czyn uprzedni, i nie podlega dodatkowej penalizacji.
Błędnie nadto, Sąd I instancji przypisał obojgu oskarżonym, dopuszczenie się przestępstwa zart. 160 § 1 k.k.W ustalonym bowiem prawidłowo przez Sądmeritistanie faktycznym, w żadnym razie nie sposób przyjąć, iż blokując drzwi auta i używając przemocy, by zapobiec opuszczeniu pojazdu przezJ. R. (1), który uwolniwszy się z kajdanek usiłował wydostać się z samochodu, oskarżeni narazili go w zamiarze ewentualnym na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, albo ciężki uszczerbek na zdrowiu, doprowadzając do jego wypadnięcia z poruszającego się samochodu. W pierwszym rzędzie stwierdzić należy, że zasadniczo poruszanie się samochodem, zgodnie z zasadami ruchu drogowego nie stwarza dla przewożonej osoby skutków o jakich mowa w przepisieart. 160 § 1 k.k.W tym konkretnym przypadku, samochód dodatkowo, z uwagi na korek poruszał się w wolnym tempie. Ponadto, to nie działania czy zaniechania jadących z pokrzywdzonym oskarżonych doprowadziły (jak to ujął Sąd Okręgowy) do wypadnięciaJ. R.z poruszającego się samochodu. To właśnie oskarżeni, podejmowali wszelkie możliwe w danych warunkach działania, abyJ. R.nie wypadłz auta, począwszy od blokowania drzwi, szarpania się, jak i wciągania korpusu pokrzywdzonego do środka, gdy w tym samym czasie pokrzywdzony wszelkimi sposobami, w tym siłowymi, usiłował ów pojazd opuścić. Oczywiście, oskarżonym nie przyświecał bynajmniej szlachetny cel uchronienia pokrzywdzonego od ewentualnych skutków opuszczenia będącego w ruchu samochodu, a jedynie cel zatrzymania go w pojeździe. Niemniej jednak, w żadnym razie nie można im przypisać zamiaru, choćby ewentualnego, narażenia pokrzywdzonego, na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu przez doprowadzenie do jego wypadnięcia. Jedyną osobą, która do wypadnięcia z samochodu doprowadziła był sam pokrzywdzony, który przezwyciężył działania podejmowane przez oskarżonych, aby nie opuścił on jadącego auta. Okoliczności te zresztą nie umknęły uwadze Sądu Okręgowego, który prawidłowo ustalił w tym zakresie stan faktyczny i wskazał w uzasadnieniu orzeczenia: „(…) nie tylkoM. S.ale takżeD. C.chcieli zapobiec ucieczce pokrzywdzonego. Nie chcieli go wypuścić i przeciwdziałali jego samouwolnieniu.” Jednocześnie błędnie Sąd ten uznał, że oskarżonym towarzyszył zamiar narażenia pokrzywdzonego na skutki wskazane w przepisieart. 160 § 1 k.k., gdyż nie zatrzymali samochodu i nie umożliwili jego opuszczeniaJ. R. (1). Oskarżeni nie zatrzymali pojazdu nie dlatego, że chcieli aby pokrzywdzony wypadł i naraził się na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu lecz dlatego, że chcieli go pozbawić wolności, wywieść i postraszyć.
Z wyżej wskazanych względów, nie można zatem przyjąć za Sądem Okręgowym, że to oskarżeni spowodowali u pokrzywdzonego obrażenia, związane z wypadnięciem z samochodu w postaci licznych otarć i podbiegnięć krwawych w okolicy czołowej lewej, po lewej stronie szyi, łokcia lewego i w okolicy lędźwiowej prawej i lewej, skutkujących naruszeniem czynności narządów ciała na okres krótszy niż 7 dni, a zatem, że wypełnili swoim zachowaniem znamionaart. 157 § 2 k.k.
Nie sposób bowiem, aniM. S., aniD. C.przypisać zamiaru zarówno narażenia na wskazane niebezpieczeństwo jak i zaistniałych skutków w postaci doznanych obrażeń ciała.
Skutkiem powyższych uchybień Sądu Okręgowego była konieczność zmiany zaskarżonego orzeczenia, poprzez modyfikację opisu przypisanego czynu zabronionego, oraz eliminację z podstawy skazania przepisówart. 160 § 1 k.k.,art. 157 § 2 k.k.orazart. 127k.w. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny obniżył wymiar orzeczonych oskarżonym kar pozbawienia wolności do 1 roku i 3 miesięcy wobecM. S.i 1 roku i 6 miesięcy wobecD. C.oraz uchylił orzeczenie w przedmiocie wymierzenia kary grzywny. Redukcja wysokości wymierzonej kary pozbawienia wolności jest w przypadku oskarżonegoC., o trzy miesiące większa, niż redukcja kary, która objęła oskarżonegoS.. Sąd Apelacyjny wziął bowiem pod uwagę, że jakkolwiek oskarżonyD. C.działał w warunkach recydywy, co słusznie nie pozostało bez wpływu na wymiar kary przyjętej przez Sąd I Instancji, to nie można stracić z pola widzenia roli obu współsprawców w inkryminowanym zdarzeniu.M. S.w ustalonym stanie faktycznym miał rolę wiodącą, był pomysłodawcą porwania pokrzywdzonego oraz posiadaczem samochodu, który posłużył do popełnienia przestępstwa. JakkolwiekD. C.aprobował jego działania na zasadzie współsprawstwa, to jednak bezpośrednim wykonawcą poszczególnych czynności był właśnieM. S.. Choć okoliczności tej Sądmeritinadał właściwe znaczenie, to nie znalazło to adekwatnego odzwierciedlenia w wymiarze orzeczonej wobecD. C.kary pozbawienia wolności. Ponadto, jak wynika z treści pisemnego uzasadnienia Sądu Okręgowego, Sądowi temu umknął fakt, który podniosła w swojej apelacji obrońca, iż oskarżonyD. C.również wyraził żal i skruchę i w swojej mowie końcowej stwierdził, że motywem jego działania była chęć pomocy dziewczynie (K. R.).
Sąd Apelacyjny nie podzielił argumentacji obrońcy w zakresie zwolnienia oskarżonegoD. C.z zapłaty kosztów sądowych za obie instancje, w tym z opłaty. Dokonał natomiast korekty wysokości zasądzonych w stosunku doD. C.kosztów uznając, że wobec faktu, że obrońca został mu przyznany z uwagi na tzw. prawo ubogiego zart. 78 § 1 k.p.k., oraz z uwagi na aktualną sytuację majątkową, nie było zasadne obciążanie oskarżonego tymi wydatkami.
Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.