Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi
III Wydział Cywilny
Sygnatura akt: III Ns 77/15
Data wyroku: 2018-06-20 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: sędzia Aleksandra Smołkowicz
Słowa kluczowe: Skarga o wznowienie postępowania
Podstawa prawna: art. 476 k.p.c.

Sygn. aktIII Ns 77/15

POSTANOWIENIE
Dnia 20 czerwca 2018 roku
Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, III Wydział Cywilny,w składzie:
Przewodnicząca: sędzia SR Aleksandra Smołkowicz
Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Kałuzińska
po rozpoznaniu 6 czerwca 2018 roku wŁ.
na rozprawie
sprawy ze skargiK. K.
z udziałemSkarbu Państwa - Prezydenta MiastaŁ., GminyŁ.,M. S. (1),W. S.,K. H.,L. W.,H. S.iD. S.
o wznowienie postępowania w sprawieV Ns I 2028/59
prowadzonego przed byłym Sądem Powiatowym dla m. Łodzi wŁ.
zakończonego prawomocnym postanowieniem wydanym 17 marca 1960 roku
p o s t a n a w i a:

1
oddalić skargę;

2
ustalić, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

UZASADNIENIE
W skardze z 23 grudnia 2014 rokuK. K.wystąpiła o wznowienie postępowania toczącego się przed byłym Sądem Powiatowym dla m. Łodzi, Wydziałem V Cywilnym, w sprawie o sygnaturze akt V Ns I 2028/59, zakończonego prawomocnym postanowieniem z 17 marca 1960 roku i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku. Jako uczestników wnioskodawczyni wskazała:M. S. (1),W. S.,K. H.i GminęŁ.. W uzasadnieniu skarżąca, wskazała, że wraz z uczestnikami jest spadkobierczyniąI.iJ.małżonkówH., których nieruchomości dotyczyło postępowanie prowadzone pod sygnaturą V Ns I 2028/59, w którym Sąd stwierdził nabycie przez zasiedzenie przez Skarb Państwa nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...), dla której obecnie są prowadzone dwieksięgi wieczyste (...). Postępowanie, którego dotyczy skarga toczyło się bez udziału współwłaścicieli nieruchomości, choć z akt sprawy wynika, że Sądowi był znany adres pod którym w czasie postępowania mieszkałaI. H. (1), czyliŁ.ul. (...). Skarżąca ani uczestnicy nie brali udziału w postępowaniu, którego dotyczy skarga, a wydane postanowienia narusza ich prawa, bowiem pozbawia ich udziału we współwłasności nieruchomości.I. H. (1)nie brała udziału w postępowaniu Nadto skarżąca wskazała, żeJ. H.zmarł 11 października 1947 roku. Do kręgu spadkobierców poJ. H.oprócz jego żonyI.weszły ich dzieci:H. P.,G. H.,A. H.iT. H.. Skarżąca wskazała, że o wydaniu postanowienia z 17 marca 1960 roku i wszystkich powyższych okolicznościach dowiedziała się z postanowienia z 29 listopada 2014 roku, wydanego w sprawie III Ns 1464/14, na podstawie którego odrzucona została skargaW. S., wobec czego termin do wniesienia skargi został zachowany. Jednocześnie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych(wniosek – k. 3-4,
Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, w III Wydziale Cywilnym zwolniłaK. K.od kosztów sądowych w części – tj. od opłaty od skargi o wznowienie postępowania, a w pozostałej części wniosek został oddalony(postanowienie referendarza – k. 15)
22 maja 2018 roku skarżąca wskazała, że ustanowiła swoim pełnomocnikiem adwokataM. S. (2)i złożyła stosowne pełnomocnictwo(pismo – k. 25, pełnomocnictwo – k. 26).
Postanowieniem z 15 czerwca 2018 roku Sąd wezwał do udziału w sprawie Skarb Państwa – Prezydenta MiastaŁ., gdyż z udziałem Skarbu Państwa toczyło się postępowanie o sygn. V Ns I 2028/59(postanowienie – k. 29).
Skarb Państwa – Prezydent MiastaŁ.ustanowił swoim pełnomocnikiem radcę prawnegoK. S.(pełnomocnictwo – k. 33).
GminaŁ.ustanowiła swoim pełnomocnikiem radcę prawnego drJ. S. (1)(pełnomocnictwo – k. 41).
Na rozprawie 9 października 2015 roku skarżąca poparła skargę. UczestnikM. S. (3)nie przyłączył się do skargi.K. H.iW. S.nie stawili się i nie zajęli stanowiska w sprawie. Pełnomocnik Skarbu Państwa wniósł o odrzucenie skargi jako wniesionej po terminie ewentualnie o jej oddalenie. Takie samo stanowiska zajęło MiastoŁ.. Sąd postanowił o wznowieniu postępowania w sprawie V Ns I 2028/59(protokół rozprawy – k. 43).
W piśmie złożonym 30 października 2015 roku Skarb Państwa i GminaŁ.wnieśli o oddalenie skargi oraz o wezwanie do udziału w sprawie właścicieli lokali mieszkalnych wyodrębnionych w przedmiotowej nieruchomości. W/w uczestnicy wskazali, żeGmina M.Ł.na spornej nieruchomości ustanowiła odrębną własność lokali wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu. Nabywcy są zainteresowani w sprawie. Nadto uczestnicy wskazali, że skarżąca wskazała, że skarżąca nie wykazała, aby  jej poprzednicy prawni mogli podjąć jakiekolwiek działania, które wpłynęłyby na inną treść orzeczenia, które zapadło w postępowaniu V Ns I 2028/59(pismo procesowe – k. 48-50).
Po ustaleniu danych osób, które nabyły wyodrębnione lokale postanowieniem z 8 sierpnia 2016 roku Sąd wezwał do udziału w sprawieL. W.,H. S.iJ. S. (2)(postanowienie - k. 75) .
W piśmie z 10 kwietnia 2017 roku GminaŁ.wskazała, że wg ustaleń prokuratury testamentG. H.został sfałszowany i wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii grafologa(pismo procesowe – k. ).
Wobec ustalenia, żeJ. S. (2)nie żyje, postanowieniem z 23 listopada 2017 roku Sąd uchylił postanowienie o wezwaniu do udziału w sprawieJ. S. (2)i wezwał do udziału w sprawie jako uczestniczkę jego spadkobierczynię –D. S.(postanowienie - k. 147).
Wezwani uczestnicy nie zajęli stanowiska w sprawie.
Stanowiska skarżącej i uczestników nie uległy zmianie w dalszym ciągu postępowania(protokół rozprawy – k. 199)
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
I. H. (1)iJ. H.byli przed II wojną w równych częściach współwłaścicielami nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...), dla której prowadzona była księga wieczysta 2452a, a obecnie prowadzona jestksięga wieczysta (...). Obecnie właścicielem tej nieruchomości jest Gmina MiejskaŁ.(okoliczność bezsporna, księga wieczysta – k. 87).
Do swojej śmierciI.iJ. H.zamieszkiwali wŁ.przy ówczesnejul. (...)/obecnie częśćulicy (...)/ W czasie wojny przyjęli obywatelstwo niemieckie(okoliczność bezsporna).
Od 1945 roku w/w nieruchomość znajdowała się pod zarządemM. (...)Ł.(zaświadczenie - k. 4 akta sprawy V Ns I 2028/59)
J. H.zmarł 11 października 1947 roku wŁ.. Postanowieniem z 28 listopada 2013 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi stwierdził, że spadek po nim nabyła żonaI. H. (2) z d. R.w 1/4 części oraz jego dzieci:H. P.,G. H.,A. H.iT. H.po 3/16 każde z nich(kopia postanowienia - k. 8).
I. H. (2) z d. R.zmarła 10 marca 1962 roku wŁ.. Tym samym co powyżej postanowieniem Sąd stwierdził, że spadek po niej nabyły dzieci:H. P.,G. H.,A. H.iT. H.po 1/4 każde z nich.
Pod sygnaturą akt V Ns I 2028/59 ówczesny Sąd Powiatowy dla m. Łodzi wŁ.rozpoznawał sprawę z wniosku Skarbu Państwa – Prezydium Rady Narodowej mŁ.– Wydziału Finansowego o stwierdzenie nabycia w drodze zasiedzenia (przemilczenia) własności nieruchomości opuszczonej w związku z wojną rozpoczętą w dniu 1 września 1939 roku. Postępowanie dotyczyło nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...), o powierzchni(...)łokci kwadratowych, dla której ówczesny Sąd wieczystoksięgowy prowadził księgę wieczystą Rep. hip.(...)nr hip. 2200, stanowiącej współwłasnośćI.iJ. H.. Wnioskodawca jako adres wskazałŁ.,ul. (...).K.Milicji Obywatelskiej wskazała, że na 27 kwietnia 1959 roku w/w osoby nie figurowały w kartotece ewidencji ludności miastaŁ.i Sąd ustanowił kuratora w osobieH. W.. Kurator mimo podjętych prób nie ustaliła miejsca pobytu zainteresowanych. Postanowieniem z 17 marca 1960 roku Sąd orzekł zgodnie z żądaniem wniosku stwierdzając nabycie prawa własności do przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa(akta sprawy V Ns I 2028/59 – k. 8,12 i 14 ).
H. P.(jedna ze spadkobierców poI.iJ. H.) zmarła 20 sierpnia 1971 roku. Postanowieniem z 7 września 2011 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, II Wydział Cywilny stwierdził, że spadek po niej nabyły dzieci:W. S.,M. S. (1)iK. K./uczestnicy i wnioskodawczyni postępowania wywołanego skargą/(kopia postanowienia – k. 9).
A. H.(jedna ze spadkobierców poI.iJ. H.) zmarł 15 stycznia 1968 roku weW.. Postanowieniem z 25 lutego 2011 roku Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu, Wydział I Cywilny stwierdził, że spadek po nim nabyła żonaL. H.i córkaK. H.. Spadek po zmarłej 4 września 1995 roku weW.L. H.nabyła jej córkaK. H./uczestniczka postępowania wywołanego skargą/(kopia postanowienia – k. 10).
T. H.(jeden ze spadkobierców poI.iJ. H.) zmarł 5 lipca 1995 roku wŁ.. Postanowieniem z 30 września 2009 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, III Wydział Cywilny stwierdził, że spadek po nim nabyła bratanicaK. H.i siostrzeńcyM. S. (1),W. S.iK. K.(kopia postanowienia - k. 11).
G. H.(jeden ze spadkobierców poT. H.(jeden ze spadkobierców poI.iJ. H.) zmarł 5 lipca 1995 roku wŁ.. Postanowieniem z 30 września 2009 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, III Wydział Cywilny stwierdził, że spadek po nim nabyła bratanicaK. H.i siostrzeńcyM. S. (1),W. S.iK. K.(kopia postanowienia - k. 11).
T. H.(jeden ze spadkobierców poI.iJ. H.) zmarł 5 lipca 1995 roku wŁ.. Postanowieniem z 30 września 2009 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, III Wydział Cywilny stwierdził, że spadek po nim nabyła bratanicaK. H.i siostrzeńcyM. S. (1),W. S.iK. K.(kopia postanowienia - k. 11).
G. H.(jeden ze spadkobierców poI.iJ. H.) zmarł 27 listopada 1967 roku wŁ.. Postanowieniem z 19 marca 2013 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi, I Wydział Cywilny stwierdził, że spadek po nim na podstawie testamentu nabyło rodzeństwo:H. P.,A. H.iT. H.(kopia postanowienia - k. 12).
I.iJ. H.aż do swojej śmierci nie podejmowali żadnych działań w stosunku do nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)świadczących o tym, że nadal roszczą do niej swoje prawa. Niektórzy ich spadkobiercy wiedzieli, żeI.iJ. H.mieli przed wojną trzy nieruchomości, ale również nie podejmowali żadnych działań w celu ujawnienia swoich praw do w/w nieruchomości ani żadnych działań w odzyskania władania nieruchomością(wyjaśnieniaW. S.– k. 187).
Wszelkie czynności związane z władaniem nieruchomością od 1945 roku podejmował Skarb Państwa (poprzez odpowiednie jednostki), a potem Gmina miejskaŁ.. Na nieruchomości jest kamienica, w której są lokale mieszkalne. Były i są wynajmowane osobom trzecim. Najemcy wszystkie sprawy załatwiają z GminąŁ., nigdy nie słyszeli, aby inne osoby rościły sobie prawa do nieruchomości(zeznania świadkówP. D.– k. 199 odw. iJ. D.– k. 200).
O skarżonym postanowieniu, z którego wynikało, że nieruchomość położona wŁ.przyul. (...)stała się własnością Skarbu Państwa skarżąca dowiedziała się po doręczeniu jej postanowienia z 29 listopada 2014 roku o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania złożonej przezW. S.(akta sprawy III1464/14).
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 407 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego/dalejK.p.c./ skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym, termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Jednocześnie po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się wyroku nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem wypadku gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana (art. 408 kpc).
W przepisachart. 407 i 408 kpcmowa jest o „wyrokach”, nie ulega jednak wątpliwości, iż skarga o wznowienie postępowania przysługuje nie tylko od prawo-mocnego wyroku, lecz także od każdego prawomocnego orzeczenia rozstrzygającego sprawę merytorycznie (nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, postanowienie w postępowaniu nieprocesowym) – por. postanowienie SN z dnia 4 stycznia 1973 roku, sygn. akt I Cz 152/72, opubl. w OSN z 1973 roku, nr 7-8, poz. 154.
W niniejszej sprawie jako podstawę wznowienia skarżąca wprost wskazała pozbawienie możliwości działania i brak należytej reprezentacji, czyli podstawy wskazane wart. 401 pkt 2 kpc.
Sąd jest związany podstawą skargi wskazaną przez skarżącego, także w zakresie oceny czy została ona wniesiona w przepisanym terminie.
Przy wskazaniu tej podstawy skarga o wznowienie postępowania może być wniesiona w każdym czasie od uprawomocnienia się orzeczenia, badaniu wówczas podlega zachowanie 3-miesięcznego terminu wskazanego wart. 407 § 1 kpc. Termin ten liczy się w takiej sytuacji „od dnia w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub przedstawiciel ustawowy”.
W realiach niniejszej sprawy ze skargą o wznowienie postępowania nie wystę-puje osoba, której prawa miały być (według twierdzeń skargi) naruszone w toku postępowania o sygnaturze V Ns I 2028/59, lecz jedna z jej spadkobierczyń –K. K.. Kiedy został złożony wniosek w sprawie V Ns I 2028/59J. H.już nie żył i obokI. H. (1)wezwani do udziału w sprawie winni być:H. P.,G. H.,A. H.iT. H..K. K.jest współspadkobierczyniąH. P.,T. H.iG. H.. Uczestnicy postępowania: Skarb Państwa i GminaŁ.wnosili o odrzucenie skargi podnosząc, że została wniesiona po terminie. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że o skarżonym orzeczeniuH. P., aniG. H.alboT. H.wiedzieli.K. K.(jako ich spadkobierczyni) dowiedziała się o tym postanowieniu dopiero w listopadzie 2014 r., a skarga została wniesiona 23 grudnia 2014 roku. Skarb Państwa i GminaŁ.nie przedstawili dowodów, że skarżąca albo jej poprzednicy prawni już wcześniej wiedzieli o wydanym postanowieniu dotyczącym nabycia własności w drodze zasiedzenia.
Uznając, że skarga została złożona w terminie trzymiesięcznym od daty dowiedzenia się o podstawie wznowienia (tj. o treści skarżonego postanowienia) a strona w skargach uprawdopodobniła brak możności działaniaH. P.,T. H.iG. H.(poprzedników prawnych skarżącej) Sąd wznowił postępowanie w sprawie.
Po wznowieniu postępowania Sąd ustalił, że wbrew twierdzeniom skarżącej brak jest podstaw do uchylenia postanowienia wydanego w sprawie V Ns I 2028/59 i oddalenia wniosku, gdyż prawaI. H. (1),H. P.,G. H.iT. H.nie zostały naruszone.I. H. (1)zgodnie z procedurą była reprezentowana przez kuratora, brak jest dowodów na to, że Sądowi znane było miejsce zamieszkania uczestniczki, wdrożone poszukiwania nie przyniosły rezultatu. Zgodnie z § 13 Kodeksu postępowania niespornego jeżeli miejsce pobytu zainteresowanego nie było znane sąd wyznaczał kuratora. Odmiennie niż w przypadku przepisówKodeksu postępowania cywilnegonie było obowiązku zamieszczania ogłoszeń o toczącym się postępowaniu. Kurator podjął stosowne działania, ale nie ustalił miejsca zamieszkaniaI. H. (1)ani faktu, żeJ. H.nie żyje. Stąd pozostali spadkobiercyJ. H.nie brali udziału w sprawie i istniała konieczność wznowienia postępowania.
Ze zgromadzonego materiału wynika, że po wojnie, na skutek przyjęcia obywatelstwa niemieckiegoI.iJ. H., a następnie ich spadkobiercy od 1945 roku nie interesowali się w żaden sposób nieruchomością położoną wŁ.przyul. (...). Spadkobiercy aż do 2013 roku nie podjęli żadnych starań w celu odzyskania nieruchomości, nie próbowali ujawnić swojego prawa w księdze wieczystej, nikomu nie zgłaszali roszczeń do nieruchomości, nie przeprowadzili nawet postępowań spadkowych po pierwotnych właścicielach. Pogodzili się z tym, że została ona przejęta przez Skarb Państwa na skutek przyjęcia przezI.iJ. H.obywatelstwa niemieckiego. Nie ulega zatem wątpliwości, że w 1959 roku istniały podstawy do wszczęcia postępowania o nabycie nieruchomości w drodze przemilczenia, na podstawie Dekretu z dnia 8 marca 1947 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Z 1946 r., Nr 13, poz. 87). Istotą przepisów tego dekretu było m.in. uregulowanie stanu prawnego majątków, które na skutek działań wojennych i powojennych migracji zostały opuszczone przez swoich pierwotnych właścicieli.
Stwierdzenie nabycia tytułu własności majątku opuszczonego przez przedawnienie (zasiedzenie) następowało w trybie nieprocesowym -Rozdział V Dekretu z dnia 8 listopada 1946 r. o postępowaniu niespornym z zakresu prawa rzeczowego(Dz. U. Z 1946 r., Nr 63, poz. 345 z późn. zm.). Art. 1 tego dekretu odsyłał do części ogólnej kodeksu postępowania niespornego –Dekretu z dnia 18 lipca 1945 r. Kodeks postępowania niespornego(Dz. U. 1945 r., Nr 27, poz. 169).
Ze zgromadzone materiału dowodowego wynika, że najpóźniej w 1955 roku Skarb Państwa nabył ją w drodze przedawnienia (zasiedzenia) sporną nieruchomość / art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 b, art. 34 ust. 1 a Dekretu z 8 marca 1945 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich/. Nie ma żadnego dowodu, że brak było podstaw do wydania skarżonego postanowienia.
Nawet gdyby uznać, że w 1960 roku brak było podstaw do zasiedzenia nieruchomości na podstawie dekretu, to i tak Skarb Państwa nabyłby nieruchomość przez zasiedzenie na podstawie przepisówKodeksu cywilnego, gdyż od 1945 roku posiadał nieruchomość jak właściciel.
Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargęK. K.o wznowienie postępowania, gdyż nie znalazł podstaw do uchylenia skarżonego postanowienia i oddalenia wniosku (art. 412 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 K.p.c.