Sąd Okręgowy w Kaliszu
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ca 824/17
Data wyroku: 2018-04-11 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Radosław Grzęda, Wojciech Vogt, Barbara Mokras

Sygn. akt II Ca 824/17

POSTANOWIENIE
Dnia 11 kwietnia 2018 r.
Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Wojciech Vogt (spr.)

Sędziowie:

SSO Barbara Mokras
SSR del. Radosław Grzęda

Protokolant:

st. sekr. sąd. Jolanta Bąk

po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018r. w Kaliszu
na rozprawie
sprawy z wnioskuK. M. (1)
z udziałemU. W.,M. C. (1),A. K.,P. K.,W. P.,J. C.,I. C.
o zasiedzenie
na skutek apelacji uczestników postępowaniaM. C. (1),A. K.,P. K.,W. P.,J. C.,I. C.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Krotoszynie
z dnia 25 lipca 2017r. sygn. akt I Ns 1097/15
p o s t a n a w i a:

1
oddalić apelację,

2
zasądzić od uczestników postępowaniaM. C. (1),A. K.,P. K.,W. P.,J. C.iI. C.solidarnie na rzecz wnioskodawczyniK. M. (2)kwotę 225 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.

SSO Barbara Mokras SSO Wojciech Vogt  SSR del. Radosław Grzęda

UZASADNIENIE
Wnioskiem złożonym do Sądu Rejonowego w Krotoszynie w dniu 25 listopada 2015 r. wnioskodawcaK. M. (1)wniosła o stwierdzenie, iżR. P.iU. P.nabyli przez zasiedzenie z dniem 01 stycznia 1985 roku do majątku wspólnego na prawach wspólności wstawowej majątkowej małżeńskiej własność części nieruchomości zabudowanej położonej wK.przyul. (...)o powierzchni 0.0033 ha stanowiącej cześć działki geodezyjnej(...)(pod budynkiem mieszkalnym), objętej księgą wieczystą Sądu Rejonowego w Krotoszynie(...).
W uzasadnieniu podniosła, iż formalnie właścicielami nieruchomości objętej wnioskiem są uczestnicy postępowaniaM. C. (1),A. K.,P. K.,W. P.,J. C.iI. C.. Poprzednikami prawnymi w/w osób byliW.iM.małżonkowieC., którzy najpierw w dniu 3 kwietnia 1954 roku nabyli nieruchomość odulicy (...)w(...)działka (...)), dla której prowadzona byłaksięga wieczysta nr (...). W dacie sprzedaży na nieruchomości posadowiony był garaż, częściowo zajmujący również nieruchomość sąsiednią – przylegającą – odulicy (...)(wówczas Armii Czerwonej)W. C.przeprowadził przebudowę i rozbudowę garażu, adaptując go na budynek mieszkalny. Na skutek tej rozbudowy znalazł się w połowie nadziałce (...), a w drugiej połowie na działce sąsiedniej, przyległej o numerze(...). W roku 1959 małżonkowieW.iM. C. (2)nabyli również nieruchomość przyległą doulicy (...), oznaczoną jakodziałka (...), dla której Sąd prowadziłksięgę wieczystą nr (...)(obecnie(...)), zabudowaną budynkiem wielorodzinnym, na której częściowo usytuowany był przebudowany przez nich budynek mieszkalny. W dniu 12 czerwca 1961 roku w Państwowym Biurze Notarialnym wK.W.iM. C. (2)zawarli umowę sprzedaży nieruchomości zeS.iH.małżonkamiK.. Na mocy tego aktu notarialnegoW.iM.małżonkowieC.sprzedali nieruchomość objętąKW (...)wraz ze znajdującą się na niej połową domu mieszkalnego, opisanego w tym akcie wraz z połową tegoż domu mieszkalnego znajdującego się na ich nieruchomościKW (...)lecz bez gruntu pod tą połową znajdującego sięS.iH.małżonkomK.. Ponadto ustanowiono na rzecz każdoczesnych(...)służebność gruntową polegającą na prawie utrzymywania przez każdoczesnych(...)połowy domu mieszkalnego, znajdującego się na gruncie stanowiącym część nieruchomościKW (...)oraz wskazano, iż w razie rozbiórki domu mieszkalnego względnie jego połowy znajdującej się na nieruchomościKW (...)wszystek materiał, z którego pobudowana została połowa domu mieszkalnego znajdującego się na nieruchomościKW (...)staje się własnością każdoczesnych(...)i tylko oni mają prawo materiałami dysponować. Na mocy cytowanej umowyS.iH.małżonkowieK.weszli w posiadanie całej nieruchomości, zamieszkali w domu na niej posadowionym, a z początkiem lat osiemdziesiątych podarowali nieruchomość swojemu wnukowiL. D., który z kolei sprzedał tą nieruchomość małżonkomR.iU. P.. MałżonkowieP.od 7 października 1982 roku objęli powyższą nieruchomość w posiadanie samoistne, dysponowali ją w sposób niezakłócony, utrzymywali budynek, prowadzili jego remonty. Na zakupionej nieruchomości pobudowali drugi budynek mieszkalny.
Uczestnicy postępowania wnieśli o oddalenie wniosku i zasądzenie od wnioskodawcy na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podnieśli, iż umowa z dnia 12 czerwca 1961 roku nie jest bezwzględnie nieważna. Zdaniem uczestników ważny jest zapis dotyczący przeniesienia własności połowy domu mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości nr(...), lecz bez gruntu pod tym budynkiem. Należy bowiem wskazać, ze zapis ten został uzupełniony ustanowieniem służebności budynkowej polegającej na tym, ze każdocześni właścicieledziałki (...)mają prawa utrzymywania połowy budynku na nieruchomości nr(...). Dopuszczalność tego rodzaju służebności wynikała wprost z treściart. 151 k.c., a poprzednio zart. 32 dekretu z dnia 11 października 1946 r. prawo rzeczowe. Faktem jest, że służebność ta bardzo mocno ingeruje w prawo własnościdziałki nr (...)praktycznie uniemożliwiając korzystanie z części gruntu pod budynkiem, jednak nie oznacza to, aby posiadanie samoistne części budynku znajdującego się na nieruchomości nr(...)oznaczało również samoistne posiadanie gruntu pod tym budynkiem, prowadząc do jego zasiedzenia. Jednocześnie uczestnicy podnieśli, iż nigdy nie doszło do przekształcenia posiadania zależnego spornego gruntu pod częścią budynku w posiadanie samoistne przez kolejnych właścicielidziałki (...).
Sąd Rejonowy w Krotoszyniepostanowieniem z dnia 25 lipca 2017 r. stwierdził, iżR. P., synH.iK.iU. P., córkaK.iH.nabyli do wspólności ustawowej małżeńskiej z dniem 01.01.1985 roku w drodze zasiedzenia własność nieruchomości położonej wK.przyul. (...)o powierzchni 0,0034 ha, oznaczonej numeremdziałki (...), dla której między innymi Sąd Rejonowy w Krotoszynie prowadzi księgę wieczystą KZl(...)i orzekł o kosztach postępowania. Rozstrzygnięcie swoje oparł na następujących ustaleniach i rozważaniach:
W.iM.małżonkowieC.w dniu 3 kwietnia 1954 roku nabyli nieruchomość odulicy (...)wK.oznaczoną numeremdziałki (...), dla której prowadzona byłaksięga wieczysta nr (...). W chwili zakupu na nieruchomości posadowiony był garaż, częściowo zajmujący również nieruchomość sąsiednią – przylegającą – odulicy (...)(wówczas Armii Czerwonej).W. C.przeprowadził przebudowę i rozbudowę garażu, adaptując go na budynek mieszkalny. Na skutek tej rozbudowy budynek ten znalazł się w połowie nadziałce (...), a w drugiej połowie na działce sąsiedniej, przyległej o numerze(...).
Dowód: bezsporne, akta księgi wieczystej KZ1R/00001690/4
W roku 1959 małżonkowieW.iM. C. (2)nabyli natomiast nieruchomość przyległą odulicy (...), oznaczoną jakodziałka (...), dla której Sąd prowadziłksięgę wieczystą nr (...)(obecnie(...)). Na nieruchomości tej znajdował się budynek wielorodzinny oraz częściowo usytuowany był przebudowany przez nich budynek mieszkalny.
Dowód: bezsporne, akta księgi wieczystej KZ1R/00001689/4
W dniu 12 czerwca 1961 roku w Państwowym Biurze Notarialnym wK.W.iM. C. (2)zawarli umowę sprzedaży nieruchomości zeS.iH.małżonkamiK.. W chwili zawarcia tego aktu notarialnegoW.iM.małżonkowieC.byli właścicielami nieruchomości położonych wK.objętychksięgami wieczystymi KW (...)iKw (...). Na obu tych nieruchomościach znajdował się parterowy dom mieszkalny murowany o jednym pokoju, kuchni i łazience przerobiony z garażu. Na mocy tego aktu notarialnegoW.iM.małżonkowieC.sprzedali nieruchomość objętąKW (...)wraz ze znajdującą się na niej połową domu mieszkalnego, opisanego w tym akcie wraz z połową tegoż domu mieszkalnego znajdującego się na ich nieruchomościKW (...)lecz bez gruntu pod tą połową znajdującego sięS.iH.małżonkomK.. Ponadto w paragrafie 5 tego aktu notarialnegoW.iM.małżonkowieC.ustanowili na rzecz każdoczesnych(...)służebność gruntową polegającą na prawie utrzymywania przez każdoczesnych(...)połowy domu mieszkalnego, znajdującego się na gruncie stanowiącym część nieruchomościKW (...)oraz wskazano, iż w razie rozbiórki domu mieszkalnego względnie jego połowy znajdującej się na nieruchomościKW (...)wszystek materiał, z którego pobudowana została połowa domu mieszkalnego znajdującego się na nieruchomościKW (...)staje się własnością każdoczesnych(...)i tylko oni mają prawo materiałami dysponować. JednocześnieS.iH.małżonkowieK.jako obecni właściciele nieruchomości objętejksięgą wieczystą Kw (...)ustanowienie powyższej służebności gruntowej przyjmują. Roczną wartość służebności gruntowej strony podały na kwotę 50 zł.
Dowód: kserokopia aktu notarialnego k. 35-36 akt
Na mocy cytowanej umowyS.iH.małżonkowieK.weszli w posiadanie całej nieruchomości, zamieszkali w domu na niej posadowionym, a z początkiem lat osiemdziesiątych podarowali nieruchomość swojemu wnukowiL. D.. Aktem notarialnym z dnia 07.10.1982 rokuL. D.przeniósł własność zabudowanej nieruchomości położonej wK.przyul. (...)na rzeczR.iU.małżonkówP..
Dowód: umowa sprzedaży k. 39 akt
MałżonkowieP.od 7 października 1982 roku objęli powyższą nieruchomość w posiadanie samoistne, dysponowali ją w sposób niezakłócony, utrzymywali budynek, prowadzili jego remonty. Na zakupionej nieruchomości pobudowali drugi budynek mieszkalny.
W dniu 01 stycznia 1990 roku zmarłR. P.. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Krotoszynie z dnia 19 maja 1992 roku spadek po nim nabyli żonaU. W.(P.) oraz dzieciK. P.,B. P.iM. P..
Dowód: kserokopia postanowienia k. 38 akt
Aktem notarialnym z dnia 16.04.2015 rokuU. W.,B. P.iM. P.darowali swoje udziały w nieruchomości położonej wK.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Krotoszynie prowadziksięgę wieczystą (...)na rzecz wnioskodawczyniK. M. (1).
Dowód: umowa darowizny k. 40-44 akt
Od tego czasu wnioskodawczyniK. M. (1)posiada samoistnie przedmiotową nieruchomość oraz budynek posadowiony na tej nieruchomości oraz częściowo na sąsiedniej nieruchomości. W budynku mieszkalnym, w tym również na części znajdującej się na spornej nieruchomości były robione remonty, w tym generalny remont. Była zakładana papa na dachu oraz wymienione okna. O tym że część budynku mieszkalnego znajduje się na nieruchomości uczestnikówK. M. (1)dowiedziała z rozmowy z PaniąK.około 2012 roku. Aktualnie w przedmiotowym budynku mieszkalnym mieszka brat wnioskodawczyniM..
Dowód: zeznania wnioskodawczyni k. 86 akt, zeznania uczestniczki postępowaniaM. C. (1)k. 87 akt, zeznania świadkówI. K.k. 116 akt,E. F.k. 116 akt,M. Z.k. 117 akt
Powiatowy Inspektorat Budowlany wK.prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie legalności usytuowania w połowie nadziałce (...)i nadziałce (...)budynku mieszkalnego, który miał podlegać rozbiórce. Pismem z dnia 26 października 2015 rokuK. M. (1)została wezwana do dostarczenia dokumentu, z którego wynikałoby jej prawo do dysponowania nieruchomością oznaczoną nrdziałek (...)na cele budowlane.
Dowód: wezwanie k. 70 akt
Podatki od nieruchomości oznaczonejnumerem geodezyjnym (...), w tym również od gruntu na którym znajduje się sporna część budynku mieszkalnego płacą uczestnicy postępowania, którzy są współwłaścicielami tej nieruchomości.
Dowód: decyzje podatkowe k. 99-113 akt
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej wymienionego osobowego i rzeczowego materiału dowodowego. W rozpoznawanej sprawie ustalony stan faktyczny był w zasadzie bezsporny. Okoliczności stwierdzone aktami notarialnymi nie były przez nikogo kwestionowane, nie było również sporu co do tego kto posiadał sporny budynek mieszkalny w poszczególnych latach.
Sąd uznał za wiarygodne zeznania wnioskodawcy i uczestników postępowania na okoliczność kto zajmował się przedmiotowym budynkiem od czasu sprzedaży go przezW.iM.małżonkówC., kto dbał o ten budynek w poszczególnych latach oraz czynił nakłady w postaci remontu budynku mieszkalnego. Okoliczność tą potwierdzili przesłuchiwani w sprawie świadkowieI. K.,E. F.,M. Z.. Zeznania tych świadków Sąd ocenił jako wiarygodne. Świadkowie są osobami obcymi dla stron, a więc nie zainteresowanymi w określonym rozstrzygnięciu sprawy. Ponadto zeznania te były jasne, spójne, a świadkowie są sąsiadami wnioskodawcy, mieszkają obok przedmiotowej nieruchomości i widzieli kto zajmował się budynkiem mieszkalnym posadowionym na spornej części nieruchomości.
Jako wiarygodne ale nie wnoszące nic istotnego do sprawy należało ocenić zeznania uczestnikówP. K.,M. C. (1)iW. P.albowiem zamieszkali oni na przedmiotowej nieruchomości odpowiednio w 2005r., 2013r. i 1996 roku a więc nie posiadali wiedzy o zdarzeniach które miały miejsce wcześniej, a które miały znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy. Swoje zaś wiadomości posiadali z relacji innych osób.
Sąd dał wiarę dokumentom, z których dowód przeprowadzono w toku postępowania, w szczególności jako wiarygodny dowód w sprawie Sąd ocenił opinię biegłego geodety, która nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Ich autentyczność oraz prawdziwość stwierdzonych w nich faktów nie budziła, zdaniem Sądu wątpliwości, nie zostały również zakwestionowane przez strony.
Zasiedzenie jest jednym ze sposobów nabyciaprawa rzeczowego, między innymi własności nieruchomości i polega na długotrwałym posiadaniu rzeczy nie wyłączonej z obrotu cywilnoprawnego następujące ex lege, z chwilą upływu przewidzianego w ustawie terminu. Z tą samą chwilą wygasa prawo własności dotychczasowego właściciela.
Zasadniczym przepisem regulującym zasiedzenie nieruchomości jestart. 172 k.c., zgodnie z którym posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie przez określony czas jako posiadacz samoistny. I tak po upływie lat trzydziestu nabywa jej własność, jeżeli uzyskał posiadanie w złej wierze (§ 2). W przypadku gdy posiadanie uzyskał w dobrej wierze nabywa własność nieruchomości po upływie lat dwudziestu (§ 1).
W myśl przepisówkodeksu cywilnegoobowiązujących od dnia 01.01.1965r. do dnia 01.10.1990r. termin zasiedzenia wynosił 10 lat w dobrej wierze i 20 lat w złej wierze.
Z brzmienia przepisu 172k.c.wynika, iż do nabycia własności nieruchomości konieczne jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: samoistnego i nieprzerwanego posiadania oraz upływ określonego w ustawie terminu (okresu posiadania).
Kwestia dobrej czy złej wiary samoistnego posiadacza w chwili uzyskania posiadania nie ma znaczenia dla samej możliwości nabycia własności w drodze zasiedzenia, ma jedynie wpływ na długość terminu, z upływem którego ono nastąpi.
Posiadanie ma charakter posiadania samoistnego, jeżeli posiadacz włada rzeczą „jak właściciel”. Posiadacz wykonuje zatem faktycznie uprawnienia składające się na treść prawa własności. O tym, czy posiadanie ma charakter posiadania samoistnego decydują okoliczności faktyczne o charakterze przede wszystkim zewnętrznym (zachowanie się posiadacza względem przedmiotu posiadania dostrzegalne dla innych osób). Faktyczne władztwo nad rzeczą warunkujące istnienie posiadania obejmuje dwa elementy: element fizyczny – corpus tj. faktyczne władanie rzeczą i element psychiczny – animus tj. wola władania rzeczą.
Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, iżW.iM.małżonkowieC.sprzedali na podstawie aktu notarialnego z dnia 12 czerwca 1961S.iH.małżonkomK.zabudowaną nieruchomość dla której Sąd Rejonowy w Krotoszynie prowadziksięgę wieczystą Kw (...)wraz z połową znajdującego się na niej domu mieszkalnego oraz połową domu mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości dla której Sąd Rejonowy w Krotoszynie prowadziksięgę wieczystą Kw (...)lecz bez gruntu pod tą połową znajdującego się. Ponadto w paragrafie 5 tego aktu notarialnegoW.iM.małżonkowieC.ustanowili na rzecz każdoczesnych(...)służebność gruntową polegającą na prawie utrzymywania przez każdoczesnych(...)połowy domu mieszkalnego, znajdującego się na gruncie stanowiącym część nieruchomościKW (...)oraz wskazano, iż w razie rozbiórki domu mieszkalnego względnie jego połowy znajdującej się na nieruchomościKW (...)wszystek materiał, z którego pobudowana została połowa domu mieszkalnego znajdującego się na nieruchomościKW (...)staje się własnością każdoczesnych(...)i tylko oni mają prawo materiałami dysponować. JednocześnieS.iH.małżonkowieK.jako obecni właściciele nieruchomości objętejksięgą wieczystą Kw (...)ustanowienie powyższej służebności gruntowej przyjmują. Roczną wartość służebności gruntowej strony podały na kwotę 50 zł.
W ocenie Sądu umowa zawarta w dniu 12 czerwca 1961 roku była ważna. W pierwszej kolejności podnieść należy, że graniczące z sobą działki gruntu, będące własnością tej samej osoby, dla których prowadzone są oddzielne księgi wieczyste, stanowią dwie odrębne nieruchomości w rozumieniuart. 46 § 1 k.c(tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26.02.2003r. II CKN 1306/00 oraz uchwale z dnia 7.04.2006r. III CZP 24/06, OSNC 2007/ nr 2, poz. 24). W rozpoznawanej sprawie właśnie z takim stanem faktycznym mieliśmy do czynienia albowiemW.iM.małżonkowieC.byli właścicielami dwóch odrębnych nieruchomości (dla każdej nieruchomości była prowadzona odrębna księga wieczysta) na których posadowiony był budynek mieszkalny. W takim wypadku podział budynku przy dokonywaniu sprzedaży nie był konieczny.
Natomiast jako nieważną należało uznać tę część umowy na podstawie której małżonkowieC.sprzedali małżonkomK.połowę budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości, która nie była przedmiotem przeniesienia własności, i która nadal pozostawała własnością sprzedających.Zgodnie zart. 47 k.c.część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innychpraw rzeczowych. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. Stosownie zaś do treściart. 48 k.c.z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Przedmiotowa umowa w tym zakresie naruszyła więc zasadę superficies solo cedit.
Odnośnie zaś ustanowionej w paragrafie 5 tego aktu notarialnego przezW.iM.małżonkówC.na rzecz każdoczesnych(...)służebności gruntowej polegającej na prawie utrzymywania przez każdoczesnych(...)połowy domu mieszkalnego, znajdującego się na gruncie stanowiącym część nieruchomościKW (...)Sąd zgodnie z twierdzeniami podnoszonymi przez pełnomocnika wnioskodawczyni przyjął, iż służebność ta zmierzała do obejścia przepisów prawa i jako taka nie mogła wywołać zamierzonego w nim skutku prawnego tj oddania kupującym nieruchomość zabudowaną budynkiem mieszkalnym części tego budynku jedynie w posiadanie zależne. Kupujący małżonkowieK.i ich następcy prawni weszli w posiadanie całego budynku mieszkalnego, a co za tym idzie również gruntu pod nim się znajdującym. Dysponowali tym gruntem, wykonywali czynności faktyczne wskazujące na rzeczywisty samodzielny charakter posiadania, przeprowadzali remonty nie tylko konieczne ale również inne prace które uznali za zasadne. Nikogo nie pytali się o zgodę na wykonywanie jakichkolwiek prac. W ocenie Sądu posiadali przedmiotową część gruntu w sposób samoistny.
Drugą przesłanką zasiedzenia jest upływ ustawowego terminu zasiedzenia. Wkodeksie cywilnym, który wszedł w życie z dniem 01.01.1965 r. dla zasiedzenia nieruchomości obowiązywał termin 10 lat w dobrej wierze, 20 lat w złej wierze. W niniejszej sprawieR.iU.małżonkowieP.objęli w posiadanie przedmiotową część nieruchomości w dniu 07.10.1982r. i posiadali ją nieprzerwanie do czasu śmierciR. P.tj. 01.01.1990r., zaśU. W.(P.) do czasu darowania swoich udziałów córceK. M. (1). Byli samoistnym posiadaczami nieruchomości w tym zakresie w złej wierze, a więc do nabycia własności posiadanej przez nich nieruchomości potrzebny był upływ 20-letniego terminu. Do czasu posiadania w/w osób należało doliczyć czas posiadania ich poprzedników prawnych tj. małżonkówK.iL. D.. Termin zasiedzenia zaczął więc biec od dnia 12.06.1961 roku. Stosownie zaś do treściart. XLI § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku przepisy wprowadzające kodeks cywilnyjeżeli termin zasiedzenia wedługkodeksu cywilnegojest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg zasiedzenia rozpoczyna się z dniem wejścia w życie kodeksu. Z taką też sytuacją mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie i dlatego termin nabycia własności w drodze zasiedzenia spornej części nieruchomości upłynął z dniem 01.01.1985r., co znalazło odzwierciedlenie w pkt 1 sentencji postanowienia.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 520 § 2 k.p.c.Sąd postanowił obciążyć kosztami postępowania w zakresie dotychczas nie poniesionym przez wnioskodawczynię uczestników postępowania albowiem oni przegrali postępowanie. Wnioskodawczyni reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie wnosiła bowiem o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od uczestników postępowania. Sąd nakazał więc wpkt 2, 3, 4, 5pobrać od uczestników zgodnie z ich udziałami w spornej nieruchomości kwoty po 870,38 zł tytułem pozostałej nie uiszczonej kwoty kosztów sądowych.
Apelację do tego rozstrzygnięcia złożyli uczestnicy postępowania ad 1-6 zaskarżając postanowienie w całości. Zarzucili:

1
obrazę przepisów prawa materialnego, tj.art. 47 § 1 i 2 k.c.w zw. zart. 48 k.c, w zw, zart. 58 § 1 k.c, w zw. zart. 151 k.c.w zw. zart. 285 § 1 k.c.poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że postanowienie umowne dotyczące sprzedaży połowy budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości, która pozostawała własnością sprzedających oraz ustanowienie służebności gruntowej polegającej na prawie utrzymywania przez każdoczesnych(...)połowy budynku mieszkalnego, znajdującego się na gruncie stanowiącym część nieruchomościKW (...)było nieważne.

2
sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na uznaniu, że poprzednicy prawni wnioskodawczym, tj.S.iH. K.,L. D.orazR.iU. P.byli posiadaczami samoistnymi przedmiotowego gruntu,

3
obrazę przepisu prawa procesowego mającego wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj.art. 321 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.poprzez wydanie postanowienia o zakresie przekraczającym treść wniosku o stwierdzenie zasiedzenia.

W oparciu o te zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku i zasądzenie kosztów.
Wnioskodawczyni wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy w całości podziela ustalenia i rozważania Sądu I instancji i uznaje je za własne.
W szczególności należy zgodzić się z Sądem Rejonowym, że jako nieważną należało uznać tę część umowy na podstawie której małżonkowieC.sprzedali małżonkomK.połowę budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości, która nie była przedmiotem przeniesienia własności, i która nadal pozostawała własnością sprzedających. Zgodnie zart. 47 k.c.część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innychpraw rzeczowych. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. Stosownie zaś do treściart. 48 k.c.z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Przedmiotowa umowa w tym zakresie naruszyła więc zasadęsuperficies solo cedit.
Odnośnie zaś ustanowionej w paragrafie 5 tego aktu notarialnego przezW.iM.małżonkówC.na rzecz każdoczesnych(...)służebności gruntowej polegającej na prawie utrzymywania przez każdoczesnych(...)połowy domu mieszkalnego, znajdującego się na gruncie stanowiącym część nieruchomościKW (...)Sąd zgodnie z twierdzeniami podnoszonymi przez pełnomocnika wnioskodawczyni przyjął, iż służebność ta zmierzała do obejścia przepisów prawa i jako taka nie mogła wywołać zamierzonego w nim skutku prawnego tj oddania kupującym nieruchomość zabudowaną budynkiem mieszkalnym części tego budynku jedynie w posiadanie zależne. Kupujący małżonkowieK.i ich następcy prawni weszli w posiadanie całego budynku mieszkalnego, a co za tym idzie również gruntu pod nim się znajdującym. Dysponowali tym gruntem, wykonywali czynności faktyczne wskazujące na rzeczywisty samodzielny charakter posiadania, przeprowadzali remonty nie tylko konieczne ale również inne prace które uznali za zasadne. Nikogo nie pytali się o zgodę na wykonywanie jakichkolwiek prac. W ocenie Sądu posiadali przedmiotową część gruntu w sposób samoistny.
Należy również podkreślić, że z posiadaniem wiąże się domniemanie posiadania samoistnego (art. 339 k.c.), co decyduje o ciężarze rozkładu dowodu w postępowaniu o zasiedzenie. Z zapisu o ustanowieniu służebności gruntowej nie może wynikać – jak tego chce skarżący – wniosek o braku woli posiadania właścicielskiego przez poprzedników prawnych wnioskodawczyni. Z doświadczenia życiowego bowiem wynika, że strony umowy nie mają świadomości w zakresie ważności, czy nieważności umów notarialnych i nie rozróżniają wynikających z nich subtelności co do swoje uprawnienia do rzeczy. Obejmując rzecz w posiadanie zachowują się wobec niej jak właściciele. Stąd treśćart. 339 k.c., który przewiduje domniemanie samoistności. Gdy było inaczej należy to udowodnić, a ciężar dowodu ciąży na tym, kto wyciąga z tego skutki prawne.
W tym więc zakresie zarzuty apelacji nie są uzasadnione.
Nie można również twierdzić, że normy zawarte wart. 151 k.c.mogą uzasadniać skuteczność rozważanej umowy odnośnie ustanowienia służebności gruntowej. Przeciwnie wyjątki przewidziane wart. 151 i 231 k.c.wskazują, że reguła jest odwrotna. Ponadto przepisów szczególnych nigdy nie można interpretować rozszerzająco.
Co do zasady zmiana wniosku może być dokonana tylko w piśmie procesowym (art. 193 § 21k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wniosła o zasiedzenie części nieruchomości gruntowej zabudowanej, położonej wK.przyul. (...), o pow. 0,0033ha stanowiącej część istniejącejdziałki geodezyjnej nr (...)(pod budynkiem mieszkalnym). Wniosła również o powołanie biegłego geodety celem wyznaczeniageodezyjnego obszaru podlegającego zasiedzeniuz częścidziałki ewidencyjnej (...). Wniosek więc dotyczył określonego gruntu pod budynkiem mieszkalnym, którego precyzyjny obszar miał być wyznaczony w oparciu o opinie biegłego w trakcie postępowania. Biegły określił powierzchniędziałki nr (...)na 34 m2. Wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 23 maja 2017 r. wnosiła jak we wniosku, z tą zmiana, że powierzchnia nieruchomości wynosi 34 m2. Nie była to więc zmiana wniosku, gdyż wniosek nadal dotyczył gruntu pod budynkiem mieszkalnym ale jego doprecyzowanie wynikające z pomiarów biegłego, o czym była już mowa we wniosku. Należy więc uznać, że Sąd I instancji nie orzekł ponad żądanie wniosku.
Mając na uwadze powyższe okoliczności należało, zgodnie zart. 385 k.p.c., orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie zart. 520 k.p.c.

  Barbara Mokras Wojciech Vogt Radosław Grzęda