Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 516/18
Data wyroku: 2018-04-21 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON

Sygn. akt I C 516/18

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 27 marca 2018 roku
PowódT. G.domagał się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanego(...) Bank Spółki akcyjnejz siedzibą wW.kwoty 5.378,57 zł. wraz z odsetkami ustawowymi za okres od dnia 1 kwietnia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty, a także zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Uzasadniając żądanie pozwu, powód wskazał, iż w dniu 19 stycznia 2015 r. zawarł z(...) Bank (...) Spółką akcyjnąz siedzibą wG.umowę kredytu gotówkowego nr(...)na czas określony do 16 stycznia 2025 r. Na podstawie zawartej umowy pozwany udzielił powodowi kredytu w kwocie 72.851,99 zł., a powód zobowiązał się m. in. do zapłaty na rzecz banku prowizji za udzielenie kredytu w wysokości 5.463,90 zł. W dniu 17 marca 2015 r. powód w całości spłacił kredyt przed terminem wskazanym w umowie. Powód wskazał, iż pismem z dnia 8 lutego 2017 r. wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 5.378,57 zł., w terminie 7 dni od otrzymania wezwania tytułem zwrotu części prowizji, niemniej pozwany odmówił dobrowolnego spełnienia świadczenia na rzecz powoda wskazując, że prowizja za udzielenie kredytu nie zależy od okresu kredytowania, a tym samym nie stosuje się do niej art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim. W ocenie strony powodowej, pozwany winien obniżyć koszt udzielonego kredytu w postaci prowizji bankowej w sytuacji wcześniejszej spłaty kredytu za okres od faktycznej spłaty zadłużenia do dnia spłaty wskazanego w umowie i z tego tytułu zwrócić powodowi kwotę 5.378,57 zł.(pozew - k. 2-3).
Pozwany(...) Bank Spółka akcyjnaz siedzibąW.w skutecznie wniesionym sprzeciwie od wydanego w dniu 5 czerwca 2017 r. przez Referendarza Sądowego w Sądzie Rejonowym Lublin - Zachód w Lublinie w VIII Wydziale Cywilnym, nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, w sprawie o sygn. akt VIII Nc 3974/17 (uwzględniającego żądanie pozwu w całości), zaskarżył powyższy nakaz zapłaty w całości, podniósł zarzut niewłaściwości miejscowej Sądu, domagał się oddalenia powództwa oraz zasądzenia od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko pozwany przyznał, że strony łączyła umowa kredytu gotówkowego oraz, że w dniu 17 marca 2015 r. powód dokonał przedterminowej spłaty całego kredytu. Zaprzeczył jednak, aby z powyższego tytułu przysługiwało powodowi roszczenie dochodzone niniejszym pozwem. Pozwany wskazał, że prowizja za udzielenie kredytu nie jest związana z korzystaniem przez kredytobiorcę ze środków pieniężnych kredytodawcy w czasie obowiązywania umowy, lecz jest de facto substratem wynagrodzenia pobieranego przez pozwanego za jej udzielenie. Nadto pozwany wskazał, iż również w doktrynie przyjmuje się, że opłaty jednorazowe, jak prowizja, czy tzw. opłata przygotowawcza nie są objęte dyspozycją przepisu art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim(nakaz zapłaty – k. 20, sprzeciw od nakazu zapłaty - k. 25-28).
Postanowieniem z dnia 17 października 2017 r. Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie, VIII Wydział Cywilny stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu dla m.st. Warszawy w Warszawie(postanowienie - k. 64).
S ąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 19 stycznia 2015 r. pomiędzy(...) Bank (...) Spółką akcyjnąz siedzibą wG.(kredytodawcą) aT. G.(kredytobiorcą) została zawarta umowa kredytu gotówkowego nr(...), na podstawie której bank udzielił kredytobiorcy kredytu w wysokości 72.851,99 zł., z przeznaczeniem na:

1
spłatę zobowiązań finansowych kredytobiorcy z tytułu:

a
umowy kredytu nr(...)- (...)wbanku (...) S.A.w kwocie 10.492,33 zł.,

a
umowy kredytu nr(...)- (...)wbanku (...) S.A.w kwocie 13.957,80 zł.,

b
umowy kredytu nr 0210-(...)wbanku (...) S.A.w kwocie 6.016,29 zł.,

c
umowy kredytu nr 0210-(...)wbanku (...) S.A.w kwocie 11.068,69 zł.,

d
umowy kredytu nr(...)- (...)wbanku (...) S.A.w kwocie 9.237,52 zł.,

e
umowy kredytu nr(...)wbanku (...) S.A.w kwocie 4.989,00 zł.,

f
umowy kredytu nr(...)- (...)wbanku (...) S.A.w kwocie 6.015,98 zł.,

g
umowy kredytu nr(...)- (...)wbanku (...) S.A.w kwocie 4.970,48 zł.,

2
sfinansowanie kosztów usługi pośrednika kredytowego, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 4 w wysokości 640,00 zł.

Zgodnie z § 4 ust. 6 umowy, całkowity koszt kredytu wyniósł 59.249,66 zł. i obejmował należne odsetki umowne w wysokości 51.945,76 zł., prowizję od udzielonego kredytu w wysokości 5.463,90 zł. oraz opłatę pobieraną od kredytobiorcy przez pośrednika kredytowego w wysokości 640,00 zł. Całkowita kwota do zapłaty, tj. suma całkowitej kwoty kredytu i całkowitego kosztu kredytu wyniosła 129.997,75 zł.T. G.zobowiązał się do spłaty udzielonego kredytu wraz z należnymi odsetkami umownymi w 120 równych ratach kapitałowo - odsetkowych (ratach kredytu), z wyjątkiem ostatniej raty, która miała charakter wyrównujący – płatnych do 16 dnia każdego miesiąca, z zastrzeżeniem, że termin płatności pierwszej raty przypada na dzień 16 lutego 2015 r. Wysokość każdej raty określono na 1.049,99 zł., za wyjątkiem ostatniej raty w wysokości 1.048,94 zł. Stosownie do § 7 ust. 4 kredytobiorca mógł dokonać wcześniejszej spłaty części lub całej kwoty kredytu. W przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, ulega obniżeniu całkowity koszt kredytu o koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby Kredytobiorca poniósł je przed datą spłaty z wyłączeniem kosztów ochrony ubezpieczeniowej jeżeli Kredytobiorca zdecydował się dalej kontynuować tę ochronę (§ 8 ust. 5 umowy).(okoliczności bezsporne,dowody: poświadczona za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika powoda będącego adwokatem kserokopia umowy kredytu gotówkowego – k. 8-10).
W dniu 25 maja 2015 r. na podstawieart. 492 § 1 pkt 1 k.s.h.nastąpiło połączenie(...) Bank Spółki akcyjnejz siedzibą wW.oraz(...) Bank (...) Spółki akcyjnejz siedzibą wW., w wyniku którego(...) Bank Spółka akcyjnaz siedzibą wW.przejęła wszystkie prawa i obowiązki(...) Bank (...) Spółki akcyjnejz siedzibą wW.(okoliczność niesporna,dowód:odpis KRS pozwanego – k. 43-52).
W dniu 17 marca 2015 r.T. G.dokonał przedterminowej spłaty całego kredytu gotówkowego(okoliczność niesporna).
Pismem z dnia 8 lutego 2017 rokuT. G.wezwał(...) Bank Spółkę akcyjnąz siedzibą wW.jako następcę(...) Bank (...) Spółki akcyjnejz siedzibą wW.do zapłaty kwoty 5.378,57 zł. wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 1 kwietnia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty tytułem rozliczenia kredytu gotówkowego numer(...)spłaconego przed terminem, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania na wskazany rachunek bankowy(okoliczność bezsporna,dowód:wezwanie do zapłaty z dnia 8 lutego 2017 r. poświadczone za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika powoda będącego adwokatem – k. 11-12).
Pismem z dnia 20 kwietnia 2017 r.T. G.ponownie wezwał(...) Bank Spółkę akcyjnąz siedzibą wW.jako następcę(...) Bank (...) Spółki akcyjnejz siedzibą wW.do zapłaty kwoty 5.378,57 zł. wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 1 kwietnia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty, tytułem rozliczenia kredytu gotówkowego numer(...)spłaconego przed terminem, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania na wskazany rachunek bankowy(okoliczność bezsporna,dowód:ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia 20 kwietnia 2017 r. wraz z potwierdzeniem nadania poświadczone za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika powoda będącego adwokatem – k. 13 -14).
Pismem z dnia 15 maja 2017 r.(...) Bank Spółka akcyjnaz siedzibą wW.poinformowałT. G., iż nie znajduje podstaw do uznania reklamacji powoda. W treści uzasadnienia wyjaśniono, że pobrana prowizja ma charakter bezzwrotny, bowiem stanowi wynagrodzenie banku za czynności w całości zrealizowane z chwilą udzielenia kredytu. Pozwany powołał się również na treść art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim wskazując, że w przypadku przedterminowej spłaty kredytu, bank obniża całkowity koszt pożyczki o koszty dotyczące okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, tj. o odsetki umowne przypadające na pozostały okres kredytowania oraz koszty ubezpieczenia. Zdaniem pozwanego, powyższe nie dotyczy jednak kosztów, których wysokość jest stała, a zatem nie rozłożona w czasie, ani też nie jest zależna od okresu obowiązywania umowy(okoliczności niesporne,dowód:pismo pozwanego z dnia 15 maja 2017 r. – k. 15-17).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych w treści uzasadnienia dowodów z dokumentów oraz twierdzeń stron przyznanych wprost i niezaprzeczonych przez stronę przeciwną, na podstawieart. 229 i 230 k.p.c.Stanowiące podstawę ustalenia przez Sąd stanu faktycznego, dokumenty zgromadzone w aktach sprawy należało uznać za wiarygodne w całości. Sąd nie znalazł żadnych podstaw do podważania ich autentyczności, czy też prawdziwości twierdzeń w nich zawartych, tym bardziej, że strony nie kwestionowały ich prawdziwości, nie wystąpiły również żadne inne okoliczności mogące podważyć autentyczność przedłożonych do sprawy dowodów z dokumentów.
W istocie stan faktyczny w niniejszej sprawie nie był sporny, natomiast osią sporu pozostawały jedynie zagadnienia stricte prawne dotyczące charakteru kosztów kredytu podlegających proporcjonalnemu zwrotowi wskutek przedterminowej spłaty kredytu.
Jako nieprzydatne dla dokonania ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie uznać należało dołączone do pism procesowych stron opinie prawne,S.Rzecznika(...)i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim oraz Rekomendację Komitetu ds. Kredytu Konsumenckiego i RadyPrawa Bankowego. Przedstawione opinie stanowiły bowiem jedynie dokumenty prywatne, mogące być wyłącznie dowodem tego, że osoby, które opinie podpisały, złożyły oświadczenia zawarte w w/w dokumentach (art. 245 k.p.c.). Treść oświadczenia zawartego w opinii prywatnej nie jest natomiast objęta domniemaniem zgodności z prawdą zawartych w nim twierdzeń(por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2010 r. wydane w sprawie o sygn. akt I CSK 57/10 Lex nr 688611).
W odniesieniu natomiast do pozostałych, powoływanych przez strony dokumentów, Sąd miał na względzie, iż nie mają one charakteru powszechnie obowiązujących aktów normatywnych, a jedynie informacyjny i pomocniczy, przy czym okoliczności konkretnego przypadku i stanu faktycznego mogą odbiegać od ogólnie poczynionych założeń i wymagają indywidualnej kontroli oraz rozpoznania.
S ąd zważył, co następuje:
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
Powód wywodził swoje żądanie z zawartej w dniu 19 stycznia 2015 r. pomiędzy(...) Bank (...) Spółką akcyjnąz siedzibą wG.aT. G.umowy o kredyt gotówkowy. Mając na względzie fakt, iż w niniejszej sprawie strona powodowa występowała jako konsument, wskazaną umowę należało w świetle obowiązujących przepisów zakwalifikować jako umowę o kredyt konsumencki. Zastosowanie do wskazanej umowy znajdują zatem obowiązujące w dacie zawierania umowy przepisyustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim(tekst jednolity Dz.U.2014.1497 j.t. dalej jako: u.k.k.).
Zgodnie zart. 3 ust. 1 u.k.k.przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550,00 zł. albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się także umowę o kredyt niezabezpieczony hipoteką, który jest przeznaczony na remont domu albo lokalu mieszkalnego, w tym w wysokości większej niż wysokość określona w ust. 1. W świetle art. 3 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy, za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę kredytu w rozumieniu przepisówprawa bankowego. Podkreślenia wymaga również, iż zgodnie zart. 78a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe, w brzmieniu obowiązującym w chwili zawierania umowy (Dz. U. Dz.U.2002.72.665 - tekst jednolity z późn. zm.) przepisy tej ustawy stosuje się także do umów kredytu i pożyczki pieniężnej, zawieranych przez bank zgodnie z przepisamiustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim, w zakresie nieuregulowanym w tej ostatniej ustawie. Umowa o kredyt konsumencki powinna zostać zawarta w formie pisemnej, chyba że odrębne przepisy przewidują inną szczególną formę. Kredytodawca lub pośrednik kredytowy jest zobowiązany niezwłocznie doręczyć umowę konsumentowi. Umowa powinna zostać sformułowana w sposób jednoznaczny oraz zrozumiały (art. 29 u.k.k.).
W realiach niniejszej sprawy, strona powodowa domagała się proporcjonalnego obniżenia kosztów kredytu w postaci pobranej prowizji, w związku z przedterminową spłatą kredytu oraz zwrotu tak ustalonej kwoty.
Powód wywodził swoje roszczenie z przysługującego mu uprawnienia do wcześniejszej spłaty kredytu wynikającego z § 7 ust. 5 umowy kredytu gotówkowego. Podstawę prawną jego żądania stanowiłart. 49 ust. 1 u.k.k., zgodnie z którym w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. Definicja całkowitego kosztu kredytu została zawarta wart. 5 pkt 6 u k.k.i zgodnie z powołanym przepisem obejmuje: wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności:
a) odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz,
b) koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach,
- z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta;
Wyżej przywołane przepisy stanowią implementację prawa unijnego, a konkretnie art. 16 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającą dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U. 133 z 22.5.2008, s. 66-92 z późn. zm.; dalej: dyrektywa), zgodnie z którą „konsument ma prawo w każdym czasie spłacić w całości lub w części swoje zobowiązania wynikające z umowy o kredyt. W takich przypadkach jest on uprawniony do uzyskania obniżki całkowitego kosztu kredytu, na którą składają się odsetki i koszty przypadające na pozostały okres obowiązywania umowy”.
Na gruncie niniejszej sprawy, Sąd uznał, że dyspozycjaart. 94 ust. 1 u.k.k.nie odnosi się do wszelkich kosztów określonych w art. 5 pkt 6 ustawy, a jedynie do kosztów dotyczących okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed spłatą. W konsekwencji zastosowanie wskazanego przepisu uzależnione jest od charakteru kosztu, jakiego zwrotu kredytobiorca się domaga oraz czasu w jakim koszt ten został poniesiony. W ocenie Sądu, powyższe znajduje wyraźne odzwierciedlenie w literalnej treści powołanego przepisu. Przyjąć zatem należy, iż intencją ustawodawcy było zróżnicowanie kosztów na te, których wysokość została rozłożona w czasie oraz koszty, których wysokość jest stała i pobierana jednorazowo.
Z tej przyczyny, nie sposób zgodzić się z wykładnią zaproponowaną przez stronę powodową, aby wolą ustawodawcy było obniżenie całkowitego kosztu kredytu, bez uwzględnienia charakteru poszczególnych kosztów i czasu, w jakim zostały one poniesione. Powyższe pozostaje bowiem w wyraźnej sprzeczności z ugruntowanym poglądem doktryny, który Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela i przyjmuje za własny, a zgodnie z którym „obowiązek obniżenia całkowitego kosztu kredytu odnosi się wyłącznie do kosztów rozłożonych w czasie. Natomiast o tym, czy dany koszt jest rozłożony w czasie, nie decyduje termin jego wymagalności, ani też fakt kiedy konsument go faktycznie poniósł, ale okres, do którego odnosi się ten koszt. W konsekwencji koszty pobierane za jednorazowe czynności lub usługi (np. opłata przygotowawcza pokrywająca koszty udzielenia kredytu, prowizja pośrednika za zawarcie umowy kredytowej) nie będą ulegały obniżeniu w razie spłaty kredytu przed terminem. Natomiast koszty „rozciągnięte” w czasie (np. odsetki, koszty zabezpieczenia lub ubezpieczenia kredytu, opłata za prowadzenie rachunku bankowego założonego do obsługi kredytu) będą podlegały obniżeniu według kryterium czasowego, to jest biorąc pod uwagę okres, o który skrócono czas obowiązywania umowy”(tak. M. Chruściak, A. Kopeć, M. Kłoda, Ustawa o kredycie konsumenckim. Rekomendacje interpretacyjne podstawowych regulacji. Komentarz, Warszawa 2012, Legalis).
Z tej przyczyny, brak było podstaw do uznania, aby poniesione przez powoda koszty prowizji stanowiły koszt rozłożony w czasie.
Sąd miał również na względzie, iż jakkolwiek, zgodnie z zawartą umową kredytu gotówkowego nr(...)całkowity koszt kredytu obejmował prowizję od udzielonego kredytu oraz należne odsetki umowne za cały okres kredytowania, to jednak nie należy tracić z pola widzenia treści § 7 ust. 3 umowy ograniczającego możliwość obniżenia całkowitych kosztów kredytu jedynie do zapłaty kosztów dotyczących okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy. Powyższe świadczy zatem także o umownym zróżnicowaniu całkowitego kosztu kredytu na koszty stałe oraz koszty rozłożone w czasie, co w świetle poczynionych rozważań pozostaje zgodne zarówno z brzmieniemart. 49 ust.1 u.k.k.jak i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającą dyrektywę Rady 87/102/EWG.
Konkludując stwierdzić należało, że pozwany bank nie był zobowiązany do proporcjonalnego obniżenia prowizji od udzielonego kredytu konsolidacyjnego, a tym samym także do zwrotu powodowi kwoty 5.378,57 zł. dochodzonej niniejszym pozwem, co skutkowało oddaleniem powództwa w całości.
Konsekwentnie, niewykazanie roszczenia głównego powoduje, że także żądanie w zakresie odsetek za opóźnienie w jego spełnieniu nie zasługiwało na uwzględnienie, ponieważ bez wykazania należności głównej naliczenie odsetek jest niezasadne. Konieczność przyjęcia takiego stanowiska wynika z istoty oraz funkcji odsetek i znajduje potwierdzenie w przepisachart. 359 § 1 k.c., a zwłaszcza wart. 481 § 1 k.c.
Orzekając o kosztach postępowania (pkt II wyroku), Sąd kierował się zasadą odpowiedzialności za wynik procesu wyrażoną wart. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Nie ulega wątpliwości, że strona pozwana wygrała proces w całości, albowiem powód nie utrzymał się ze swoim żądaniem. W tej sytuacji,T. G.jako strona przegrywająca sprawę, obowiązany jest zwrócić pozwanemu(...) Bank Spółce akcyjnejz siedzibą wW.w całości poniesione przez niego koszty procesu niezbędne do celowej obrony w łącznej kwocie 1.817 zł., na którą złożyło się jedynie wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 1.800 zł. ustalone na podstawie § 2 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych, obowiązującego w dacie wniesienia pozwu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

ZARZĄDZENIE
Odpis wyroku z dnia 27 marca 2018 roku wraz z uzasadnieniem proszę doręczyć pełnomocnikom stron.
W., dnia 21 kwietnia 2018 roku

Notatka urz ędowa:

W dniach 11-13 kwietnia 2018r. uczestniczyłam w szkoleniach dla sędziów cywilistów organizowanych przez(...)w przedmiocie "Postępowanie zabezpieczające, egzekucyjne oraz klauzulowe - wybrane zagadnienia".
W., dnia 21 kwietnia 2018r.