Sąd Apelacyjny w Łodzi
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 881/17
Data wyroku: 2018-02-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ryszard Badio, Małgorzata Stanek, Tomasz Szabelski
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 445 k.c.

Sygn. akt I ACa 881/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 lutego 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSA Tomasz Szabelski (spr.)
Sędziowie: SA Małgorzata Stanek
SO (del.) Ryszard Badio
Protokolant: sekretarz sądowy Paulina Działońska
po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2018 r. w Łodzi na rozprawie
sprawy z powództwaJ. J.
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejV.(...)z siedzibą wW.
o zapłatę
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu
z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I C 1498/15

1
oddala apelację;

2
nie obciąża powódki kosztami postępowania apelacyjnego;

3
przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Kaliszu adwokatowiJ. M. (1)kwotę 3.321 (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden) zł brutto tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt I ACa 881/17

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2017 r. Sąd OkręgowywK., w sprawie z powództwaJ. J.przeciwko(...) S.A.V.(...)wW.o zapłatę, zasądził od pozwanego na rzecz powódki tytułem zadośćuczynienia kwotę 24.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 15 maja 2014 r. do dnia zapłaty (pkt I), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt II), nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Kaliszu kwotę 1.547,52 zł tytułem zwrotu części nieuiszczonych kosztów sądowych (pkt III), nie obciążył powódki nieuiszczonymi kosztami sądowymi od oddalonego powództwa (pkt IV), zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 2.748,92 zł tytułem zwrotu części kosztów zastępstwa procesowego (pkt V), a także przyznał adwokatowiP. M.prowadzącemu Kancelarię Adwokacką wK.kwotę 4.428 zł brutto tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu, którą nakazał wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Kaliszu (pkt VI).
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie ustaleń, które Sąd Apelacyjny w całości podzielił i przyjął za własne. Z ustaleń tych wynikało,że w dniu 23 sierpnia 2013 r. w miejscowościB., gm.L., doszło do wypadku komunikacyjnego polegającego na tym, że kierujący pojazdem markiM.onr. rej. (...)R. Ł.nie zachował bezpiecznej odległości od poprzedzającego go samochodu markiF. (...)o nr. rej.(...)kierowanego przezJ. J., w wyniku czego doprowadził do zderzenia się pojazdów. Powódka uderzyła lewym łokciem w oparcie fotela,a głową o zagłówek. W wyniku wypadku powódka doznała stłuczenia mózgu,stłuczenia lewego łokcia, obu stawów kolanowych i klatki piersiowej. Bezpośrednio po zdarzeniu została przewieziona do szpitala wP., gdzie wykonano badanie TK, w wyniku którego stwierdzono obecność krwi wzdłuż sierpa mózgu oraz w lewym płacie ciemieniowym. ZP.powódka została przetransportowana do(...) Szpitala (...)wŁ., gdzie była leczona zachowawczo do 30 sierpnia 2013 r. Następnie powódka została przewieziona do szpitala wK.z rozpoznaniem stanu po urazie głowy ze stłuczeniem mózgu. Powódce towarzyszyły bóle i zawroty głowy. Wskutek doznanych obrażeń nie doszło do trwałych uszkodzeń struktury tkanki mózgowej. Urazy łokcia i kolan były powierzchowne i wygoiły się bez trwałych następstw. W związku z powyższym, w dniu 6 września 2013 r. powódka została wypisana ze szpitala. Leczenie było prawidłowe i skuteczne, doprowadziło do ustąpienia zmian krwotocznych pourazowych w mózgowiu. W wyniku leczenia unormowano farmakologicznie wartości ciśnienia krwi. Stan ogólny oraz neurologiczny powódki w dniu wypisu do domu był dobry.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II K 698/13, Sąd Rejonowy w Łasku uznał, że sprawca wypadku wypełnił ustawowe znamiona przestępstwa zart. 177 § 1 k.k.; postępowanie wobec niego zostało warunkowo umorzone na okres próby 2 lat.
W dacie zdarzenia sprawca wypadku był ubezpieczony w pozwanymTowarzystwie (...).
Wartość pojazdu markiF. (...)onr. rej. (...), będącego własnością powódki, wynosiła w dniu zdarzenia (w stanie nieuszkodzonym) 1.300 zł brutto. W wyniku wypadku doszło w samochodzie do szeregu uszkodzeń, w związku z tym wartość pojazdu po uszkodzeniu wynosiła 160 zł. Uzasadniony koszt naprawy kształtował się na poziomie 7.310,81 zł brutto, zatem znacznie przewyższał wartość pojazdu.
Powódka zgłosiła powstałą szkodę stronie pozwanej. W toku postępowania likwidacyjnego uznano, że trwały uszczerbek na zdrowiu powódki, będący następstwem przedmiotowego wypadku, wynosi 5%. Powódka otrzymała z tytułu zadośćuczynienia łączną kwotę 6.000 zł, odszkodowanie w kwocie 181,25 zł oraz zwrot kosztów korespondencji w kwocie 21,25 zł. Pozwane Towarzystwo odmówiło zapłaty na rzecz powódki kwot z tytułu prac stomatologicznych uznając, że powódka nie wykazała ich związku przyczynowo - skutkowego z wypadkiem. Ponadto powódce wypłacono odszkodowanie za zniszczony pojazd w kwocie 1.300 zł oraz należność za parkowanie pojazdu, holowanie, koszty przejazdu taksówką oraz poniesioną opłatę skarbową. Samochód powódki został skasowany i z tego tytułu wypłacono jej kwotę około 300 zł.
U poszkodowanej wskutek stłuczenia mózgu nie doszło do trwałych uszkodzeń struktury tkanki mózgowej.
Powódka po wypadku nie wymagała leczenia operacyjnego, do chwili obecnej jednak odczuwa wiele uciążliwych dolegliwości. Zdarzają jej się omdlenia, zawroty głowy, utrata równowagi. Jest pod kontrolą lekarza rodzinnego i zażywa przepisane przez niego leki. Przedmiotowy wypadek spowodował u powódki duży uraz psychiczny, poczucie lęku przed wyjściemz domu, stres związany z brakiem pomocy. Powódka ma poczucie strachu przed przejściem przez jezdnię, boi się, że straci równowagę i upadnie.
Powódce towarzyszy duże poczucie bezsilności i bezradności, sama mobilizuje się do działania i do tego, by pozostać aktywną i samodzielnąw życiu codziennym. Nie korzysta z pomocy psychologa i psychiatry. W maju2016 r. powódka upadła w autobusie i doznała złamania żebra. W związkuz powyższym przyznano jej opiekunkę z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, która przychodziła w wyznaczonych godzinach. Obecnie powódka nie korzysta z pomocy, wszystkimi codziennymi czynnościami takimi, jak zakupy, sprzątanie gotowanie, pranie zajmuje się sama. Stały się one bardziej problematyczne, wymagają bowiem większego wysiłku fizycznego ze strony powódki. Z punktu widzenia pourazowych bólów i zawrotów głowy w ocenie neurologicznej trwały uszczerbek na zdrowiu powódki wynosi 5%. Objawy przewlekłego stresu pourazowego zwiększają wysokość uszczerbku na zdrowiu o kolejne 5%.
Będące następstwem wypadku stłuczenia lewego łokcia, obu kolan oraz klatki piersiowej powódki były słabe, nie doszło do złamań kostnych. Powodowały one ból i dyskomfort przy ruchach i w czasie oddychania w okresie około 5 tygodni od momentu zdarzenia. Krwiaki lewego łokcia i obu kolan wchłonęły się samoistnie, nie powodując powstania trwałego uszczerbku na zdrowiu z punktu widzenia ortopedycznego. Powódka obecnie nie korzystaz pomocy lekarza ortopedy.
Powódka jest na emeryturze, miesięcznie z tego tytułu otrzymuje kwotę 1.146 zł.
Sąd Okręgowy uznał powództwo za zasługujące na częściowe uwzględnienie, nie mając wątpliwości co do tego, że zostały spełnione przesłanki warunkujące odpowiedzialność pozwanego w obliczu korzystania przez sprawcę wypadku, w którym ucierpiała powódka, z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w oparciu o umowę zawartą z pozwanym, a z drugiej strony co do tego, że powódka wskutek wypadku poniosła szkodę uprawiającą do jej rekompensaty.
W świetle poczynionych ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy znalazł podstawy do zrekompensowania wyłącznie uszczerbku niemajątkowego powódki. Z tego tytułu zasądził dodatkową kwotę 24.000 zł, jako różnicęmiędzy wartością adekwatnego do doznanej krzywdy zadośćuczynieniaw kwocie 30.000 zł a wysokością świadczenia wypłaconego w postępowaniu likwidacyjnym (6.000 zł). Dalej idące żądanie w tym przedmiocie było w ocenie Sądu wygórowane i przekraczało rozsądne granice odpowiadające aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa.
O odsetkach od zasądzonego zadośćuczynienia Sąd Okręgowy orzekłna podstawieart. 481 § 1 k.c., ustalając ich bieg od dnia 15 maja 2014 r.,jako dnia następującego po wydaniu decyzji uznającej odpowiedzialność ubezpieczyciela za skutki wypadku.
Za bezzasadne natomiast Sąd Okręgowy uznał żądanie powódkiw zakresie zwrotu kosztu zakupu okularów korekcyjnych, naprawy implantówi protez zębowych, bowiem nie wykazała ona ich związku przyczynowegoz przedmiotowym wypadkiem. Podobnie Sąd Okręgowy odniósł się dożądania w zakresie dopłaty do zakupionego przez nią balkonika rehabilitacyjnego, którego zakup nie był wynikiem zaleceń lekarskich, ani nawet obiektywnie zachodzącej konieczności. Negatywnie Sąd Okręgowy odniósł się również do zgłoszonego przez powódkę żądania zasądzenia kwoty 2.000 zł tytułem wyrównania wartości zniszczonego samochodu. Tego rodzaju szkodę Sąd ocenił jako zrekompensowaną przez ubezpieczyciela w postępowaniu przedsądowym przy uwzględnieniu ustalonej przez biegłego wartości pojazdu sprzed szkody na poziomie 1.300 zł.
W konsekwencji, nie podzielając powyższych roszczeń, Sąd Okręgowy oddalił powództwo w odpowiadającej im części, a o kosztach postępowania orzekł w myśl zasady wyrażonej wart. 100 k.p.c.
Powódka zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w części oddalającej powództwo apelacją opartą na następujących zarzutach:
1. naruszenia prawa materialnego, tj.:
-art. 445 k.c.poprzez niewłaściwą ocenę rozmiaru cierpień i uszczerbku na zdrowiu powódki i tym samym nieuwzględnienie żądania zadośćuczynieniaw pełnej wysokości wnioskowanej w pozwie i piśmie procesowym z dnia27 września 2016 r. poprzez oczywiste naruszenie kryteriów ocennych zadośćuczynienia, polegających na nie rozważeniu interesu stron i sprzeczniez zasadami współżycia społecznego przyznanie świadczenia w wysokości krzywdząco niskiej dla powódki,
-art. 444 k.c.poprzez niesłuszne przyjęcie, że powódka nie doznała szkody w kwocie 3.310 zł, obejmującej dopłatę do balkonika w kwocie 160 zł, naprawę implantów zębowych i protez zębowych w łącznej kwocie 550 zł, zakupu okularów korekcyjnych za kwotę 600 zł oraz wyrównanie wartości samochodu markiF. (...)poprzez dopłatę kwoty 2.000 zł,
2. naruszenia przepisów prawa procesowego, tj.:
-art. 278 § 1 k.p.c.poprzez oddalenie wniosku o dopuszczenie dowoduz opinii innego biegłego i dokonanie oceny przez Sąd I instancji na podstawie własnej oceny opartej wyłącznie na opinii jednego biegłego,
-art. 233 k.p.c.poprzez niesłuszne przyjęcie, że powódka nie wykazała związku przyczynowego powstałej szkody w postaci konieczności dopłaty do balkonika w kwocie 160 zł, naprawy implantów zębowych i protez zębowychw łącznej kwocie 550 zł i zakupu okularów korekcyjnych za kwotę 600 złz wypadkiem z dnia 23 sierpnia 2013 r., a także niesłuszne przyjęcie, żebrak jest podstaw do ustalenia wartości samochodu markiF. (...)według cen porównawczych w kwocie 3.500 zł oraz przyznanie powódce zadośćuczynieniaw krzywdząco niskiej wysokości z pominięciem wszystkich istotnych okoliczności w sprawie,
-art. 102 k.p.c.w zw. zart. 5 k.c.poprzez jego niezastosowaniei niesłuszne zastosowaniaart. 100 k.p.c.polegające na obciążeniu powódki kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej w kwocie 2.748,92 zł, pomimo, że powódka utrzymuje się jedynie ze skromnej emerytury w wysokości 1.115,07 zł, roszczenie pozwu co do zasady było słuszne, a wysokość zasądzonego zadośćuczynienia ma charakter uznaniowy i powódka nie mogła jej przewidzieć.
W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez przyznanie jej zadośćuczynienia w dalszej kwocie 76.000 zł oraz zwrotkosztów pomocy prawnej świadczonej na jej rzecz z urzędu, ewentualnie zaśo uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowegow postępowaniu apelacyjnym.
Pozwany odpowiadając na apelację, wniósł o jej oddalenie, jak równieżo zwrot kosztów poniesionych na tym etapie procesu.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Wywiedziona w tej sprawie apelacja nie dostarczyła argumentów, czyto natury materialnoprawnej, czy też procesowej, mogących wpłynąć na zmianę oceny dochodzonych przez powódkę roszczeń i tym samym zakresu uwzględnienia powództwa.
Żaden z zawartych w niej zarzutów nie uzasadniał stwierdzenia, że przyznana powódce rekompensata pieniężna nie była wystarczająca,a ograniczenie jej wyłącznie do szkody niemajątkowej stanowiło wyraz nieuprawnionego pominięcia uszczerbku majątkowego, z którym powódka wiązała oczekiwania finansowe. Powódka, mimo zgłoszenia zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.w zasadzie nie zakwestionowała ustaleń faktycznych,na których został oparty zaskarżony wyrok, odnosząc go raczej do oceny jurydycznej zastosowanego przez Sąd Okręgowy prawa materialnego,a konkretnieart. 445 § 1 k.c.iart. 361 k.c.Zarzut ten w części, w jakiej dotyczył ustaleń w przedmiocie wartości będącego jej własnością samochodu markiF. (...)nie mógł natomiast odnieść oczekiwanego skutku już choćbyz tej przyczyny, że zgodnie z wymogami stawianymi ocenie dowodów przezart. 233 § 1 k.p.c., opinii biegłego z dziedziny techniki samochodowej i wyceny pojazdówJ. M. (2), która stanowiła podstawę powyższych ustaleń,w pełni zasadnie przyznano walor dowodowy. Uzyskane na drodze tego dowodu wiadomości specjalne, jako logiczne, spójne, kategoryczne, a przede wszystkim prezentujące przekonująco wyjaśnioną metodę wyceny, były miarodajne dla oszacowania wartości pojazdu, a następnie wyznaczenia granic szkody powódki w związku z jego zniszczeniem i w takim kształcie nie wymagały skonfrontowania z innym dowodem, choć o to wnosiła.
Powódka winna pamiętać, że jej prawu do składania wniosków dowodowych nie towarzyszył obowiązek Sądu Okręgowego uwzględniania każdego z nich, a jedynie dopuszczenia tych dowodów, które zmierzały do wyjaśnienia sprawy, umożliwiając jej rozstrzygnięcie. Do tego bowiem sąd orzekający jest zobowiązany w świetleart. 227 k.p.c., który ma zastosowanie przed podjęciem rozstrzygnięć dowodowych i uprawnia sąd do selekcji zgłoszonych dowodów, jako skutku przeprowadzonej oceny istotności okoliczności faktycznych, których wykazaniu dowody te mają służyć. Skarżąca nie podniosła nawet twierdzeń, że przepis ten został naruszony, co mogłoby nastąpić wtedy, gdyby Sąd Okręgowy odmówił przeprowadzenia dowodu z uwagi na błędną ocenę rangi okoliczności podlegających udowodnieniu(wyrok SN z dnia 11 lipca 2012 r., II CSK 677/11).
W sprawie niewątpliwie zachodziła potrzeba pozyskania dowodu z opinii biegłego dla określenia szkody w omawianym aspekcie, a Sąd Okręgowy uwzględnił inicjatywę powódki, która o to zabiegała. Uzyskał jednak kalkulację, która odbiegała od czynionych przez nią założeń, a przez to jej nie satysfakcjonowała. Dopuszczenie w takich okolicznościach kolejnego wnioskowanego przez powódkę dowodu nie znajdowało już usprawiedliwieniawart. 278 § 1 k.p.c., zwłaszcza, gdy biegły odniósł się zarówno na piśmie, jaki w trakcie przesłuchania do kierowanych pod adresem wydanej przez niego opinii zastrzeżeń, skutecznie je odpierając.
To wszystko oznacza, że nie było podstaw do stwierdzenia brakóww materiale dowodowym, którym dysponował Sąd Okręgowy, mogących rzutować na prawidłowość wydanego wyroku i stanowić o naruszeniu objętych zarzutami apelacji przepisów postępowania.
Zrekonstruowany przez Sąd Okręgowy stan faktyczny sprawy wbrew odmiennym zapatrywaniom skarżącej uzasadniał uwzględnienie tylko części zawartego w pozwie żądania zapłaty zadośćuczynienia, a skarżąca nie wyjaśniła przekonująco, by jakiekolwiek przejawy jej krzywdy zostały pominięte.
W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że wysokość zadośćuczynieniaw rozumieniuart. 445 § 1 k.c.musi doprowadzić do wyliczenia „odpowiedniej sumy”, to jest takiej, która odpowiada krzywdzie, ale nie jest wygórowana na tle stosunków majątkowych społeczeństwa. Do podstawowych z wypracowanych kryteriów jej kształtowania zalicza się stopień i czas trwania cierpień fizycznychi psychicznych, rozumianych jako ujemne przeżycia związane z cierpieniami fizycznymi, następstwa uszkodzenia ciała czy rozstroju zdrowia, trwałość obrażeń, prognozy na przyszłość, wiek poszkodowanego, skutki w zakresieżycia osobistego, jak również stopień przyczynienia się poszkodowanego oraz winy sprawcy szkody. Zasadniczo ustalenie rozmiaru zadośćuczynienia odpowiedniego z punktu widzenia kompensaty krzywdy należy do sąduI instancji. W ramach kontroli instancyjnej wkraczanie w sferę swobodnego uznania sędziowskiego jest możliwe w drodze wyjątku, gdy nie zostaływzięte pod uwagę wszystkie istotne kryteria wpływające na wysokość zadośćuczynienia, bądź sąd uczynił jedno z wielu kryteriów decydującycho wysokości zadośćuczynienia elementem dominującym i przede wszystkimw oparciu o nie określił wysokość takiego świadczenia, sprawiając, że jawisię ono jako niewspółmiernie nieodpowiednie, czyli albo rażąco wygórowane,albo rażąco zaniżone(wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 27 września 2012 r., I ACa 607/12).
W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy, mimo odmiennego stanowiska powódki, zasądził kwotę, która uwzględniła nie tylko stosowane w praktyce orzeczniczej mierniki świadczenia tego rodzaju, ale także wynikający z prawa materialnego wymóg adekwatności, stanowiąc zarazem o rozważeniu każdejz miarodajnych okoliczności wraz z tymi, jakie podniosła w apelacji.
Ze zgromadzonego w pierwszej instancji materiału dowodowego, głównie pod postacią dokumentacji medycznej i opinii biegłego neurologa i ortopedy, wynika, że obrażenia powypadkowe u powódki skoncentrowały się w obszarze głowy oraz stawów kolanowych, lewego stawu łokciowego i klatki piersiowej, polegając na stłuczeniach, którym nie towarzyszyły złamania kostne, czy przerwanie ciągłości tkanek. W takiej sytuacji leczenie powódki sprowadzałosię do farmakoterapii i obserwacji w warunkach szpitalnych. Powódka nie wymagała leczenia operacyjnego. Stwierdzone zmiany krwotoczne w mózgowiu ustąpiły bez konieczności wdrożenia inwazyjnych (chirurgicznych) metod leczenia. Nie doszło w ich następstwie do trwałych uszkodzeń struktury tkanki mózgowej. Obrzęki i zasinienia uległy samoistnemu wchłonięciu, nie powodując żadnego trwałego uszczerbku na zdrowiu z przyczyn ortopedycznych. Rekonwalescencja powódki trwała około 5 tygodni od momentu zdarzenia i wiązała się z łącznie dwutygodniowym pobytem w szpitalach. Została przy tym zakończona z pomyślnym skutkiem w sposób nie uprawniający do twierdzeń o potrzebie poddania się rehabilitacji (powódka w toku postępowania nie zgłosiła zresztą stosownych roszczeń, które miałyby służyć uzyskaniu od pozwanego związanych z tym świadczeń). Jedynym trwałym następstwem wypadku są pourazowe bóle i zawroty głowy oraz objawy przewlekłego stresu pourazowego ocenione przez neurologa na poziomie 10% trwałego uszczerbku na zdrowiu. Powódka nie pozostaje pod opieką psychologa, psychiatry ani ortopedy. Jest osobą samodzielną, samoobsługową w czynnościach życia codziennego, co sama zeznała. Z tego też względu odczuwane przez nią dolegliwości, inne niż wyżej wymienione, nie mogą być łączone z przebytym wypadkiem, lecz z naturalnie postępującym procesem starzenia się organizmu ograniczającym jej sprawność fizyczną. Powódka ma obecnie 75 lat i w toku składanych zeznań nawiązała do schorzeń o podłożu zwyrodnieniowym (k. 224), które najprawdopodobniej nasilają się przy zwiększonej aktywności ruchowej. Subiektywne tylko odczucia powódki o ich powypadkowym charakterze nie mogą zastępować dowodóww tym postępowaniu.
Co za tym idzie, krzywda powódki została dostatecznie skompensowana przyznanym mocą zaskarżonego wyroku zadośćuczynieniem, które należało uznać za wyczerpujące jej zakres, odpowiednie w świetle zasad współżycia społecznego, przedstawiające realną wartość, a przez to nie podlegające podwyższeniu.
W postępowaniu nie wykazano, by powódka w przebiegu wypadku doznała obrażeń w obrębie jamy ustnej, które mogłyby doprowadzić do uszkodzenia implantów i protez zębowych w sposób wymagający poniesienia kosztów ich naprawy. Z kolei żądanie zwrotu kosztów zakupu okularów oparła na wzajemnie wykluczających się twierdzeniach, z jednej strony (w pozwie) wskazując na będące skutkiem wypadku pogorszenie wzroku, z drugiej zaś(w treści dalszych pism i składanych zeznań) na zniszczenie okularóww trakcie kolizji drogowej, w której uczestniczyła. Nie zaoferowała jednak dowodów mogących potwierdzić którąkolwiek z tych wersji. Badanie okulistyczne powódki po wypadku nie ujawniło uszkodzenia narządu wzroku (vide opinia neurologa – k. 162 – 163 verte) i nie zostało ustalone, by powódkaw chwili zdarzenia miała założone okulary. Trafny pozostaje w tej sytuacji osąd, że powyższe wydatki nie pozostawały w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą, a sam fakt ich poniesienia nie mieścił się w granicach odpowiedzialności pozwanego.
Żądanie zwrotu kwoty stanowiącej dopełnienie ceny zakupu balkonika rehabilitacyjnego w części nie pokrytej przez NFZ było natomiast niezrozumiałe, skoro powódka przyznała, że otrzymała od pozwanego wyrównujące ów zakup odszkodowanie w kwocie 160 zł (k. 227), a okoliczność ta dodatkowo wynika z twierdzeń pozwanego i dokumentów znajdujących się w aktach szkodowych.
Z uwagi na brak podważenia ustalonej wartości należącego do powódki samochodu z przyczyn omówionych we wstępie, Sąd Apelacyjny nie miał podstaw do wyjścia poza zakres świadczenia dobrowolnie przyznanego powódce z tytułu jego zniszczenia.
W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny stosownie doart. 385 k.p.c.oddalił przedstawioną apelację, decydując się na odstąpienie od obciążenia powódki powstałymi na tym etapie sporu kosztami po myśliart. 102 k.p.c.przy jednoczesnym pozostawieniu obowiązku nałożonego na nią przez SądOkręgowy, mimo zarzutów skierowanych przeciwko temu rozstrzygnięciu. Powódka korzystała w postępowaniu ze zwolnienia od kosztów sądowychi pomocy prawnej z urzędu. Stopniowo rozszerzając swe żądania, zwiększałakoszty udziału pozwanego w niniejszym procesie, wobec czego winna liczyćsię z ryzykiem ich poniesienia w razie przegranej. Okoliczność korzystaniaz dobrodziejstwa zwolnienia od kosztów sądowych nie niweczy obowiązku zwrotu kosztów procesu stronie przeciwnej. Stąd też sytuacja finansowa powódki, która jest jednym z wielu kryteriów branych pod rozwagę przy orzekaniu o kosztach procesu (podobnie jak subiektywne przekonanie o zasadności roszczenia), nie miała tej rangi, by w warunkach bezzasadnego w przeważającej części powództwa przesądzić o możliwości nieodpłatnego uczestnictwa w postępowaniu. Obciążenie finansowe, sprowadzone do kosztów wskazanych przez Sąd Okręgowy, wyczerpywało w ocenie Sądu Apelacyjnego konsekwencje wynikłe z oddalenia apelacji.
Wynagrodzenie na rzecz pełnomocnika reprezentującego powódkęz urzędu Sąd Apelacyjny przyznał stosownie do § 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust. 1pkt 2in principiow zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwościz dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2016.1714).