Sąd Okręgowy w Olsztynie
IX Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ca 927/18
Data wyroku: 2018-07-23 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Agnieszka Żegarska, Dorota Ciejek, Krystyna Skiepko
Słowa kluczowe: Księgi wieczyste
Podstawa prawna: art. 385 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

Sygn. akt IX Ca 927/18

POSTANOWIENIE
Dnia 23 lipca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Dorota Ciejek (spr.)

Sędziowie:

SSO Agnieszka Żegarska
SSO Krystyna Skiepko

po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2018 r. w Olsztynie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuJ. K.,Z. K.iM. G.
o wpis własności
na skutek apelacji wnioskodawcyZ. K.od postanowienia Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt Dz.Kw 14780/17
p o s t a n a w i a :
oddalić apelację.
Agnieszka Żegarska   Dorota Ciejek   Krystyna Skiepko

Sygn. akt IX Ca 927/18

UZASADNIENIE
WnioskodawcyJ. K.,Z. K.iM. G.wnieśli o dokonanie wksiędze wieczystej nr (...)wpisu prawa własności na rzeczJ. K.iZ. K.na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w miejsceM. G.podstawie aktu notarialnego rozwiązania umowy darowizny i przeniesienia własności w trybieart. 3571k.c. z dnia 23 czerwca 2017 r.(Rep.(...)).
Postanowieniem z dnia 8 maja 2018 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie oddalił wniosek.
Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne:

Księga wieczysta nr (...)prowadzona jest dla stanowiącego odrębną nieruchomośćlokalu mieszkalnego numer (...), położonego wO.przyulicy (...). W dziale II prawo własności wpisane jest na rzeczM. G.na podstawie umowy darowizny z dnia 12 września 2011 r. Rep.(...)Umową tą poprzednicy prawni -J. K.iZ. K.przenieśli naM. G.przysługujące im prawo własności przedmiotowej nieruchomości lokalowej.
W dniu 23 czerwca 2017 r.J. K.w imieniu własnym iZ. K.orazM. G.oświadczyły w formie aktu notarialnego (Rep(...)), że małżonkowie(...)przedmiotowy lokal darowali córce, gdyż wyjeżdżali na stałe z Polski do Stanów Zjednoczonych Ameryki. Ze względów rodzinnych i zdrowotnych małżonkowie(...)zmuszeni zostali do powrotu do kraju, gdzie nie mają miejsca stałego pobytu, a czego nie przewidywali przy zawarciu umowy darowizny. W związku z powyższym, jako strony umowy darowizny z dnia 12 września 2011r., oświadczyły, że rozwiązują tę umowę, działając w trybieart 3571kodeksu cywilnego. Następnie, w wykonaniu zobowiązania wynikającego z powyższego oświadczenia,M. G.oświadczyła, że przenosi na rzecz małżonkówJ. K.iZ. K.do ich wspólności ustawowej własność powyższej nieruchomości, objętejksięgą wieczystą nr (...). Stawająca do aktu notarialnegoJ. K.oświadczyła w imieniu własnym i mężaZ. K., że na przeniesienie własności wyraża zgodę i nabycia tego dokonuje na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej.
W ocenie Sądu Rejonowego klauzula zart. 3571k.c.stanowi źródło kompetencji sądu do ingerencji w istniejący stosunek prawny, natomiast strony nie mogą w tym trybie rozwiązać umowy darowizny w drodze oświadczeń, złożonych w formie aktu notarialnego, z pominięciem postępowania sądowego. W konsekwencji, brak w niniejszej sprawie podstaw do dokonania wksiędze wieczystej nr (...)wpisu zgodnie z żądaniem wniosku w oparciu o czynność prawną z dnia 23 czerwca 2017 r., która przewidywała rozwiązanie umowy darowizny na podstawieart. 3571k.c.
WnioskodawcaZ. K.wniósł apelację od powyższego postanowienia, któremu zarzucił naruszenie:
-art. 3571k.c.przez błędne przyjęcie, że strony umowy nie są władne w drodze zgodnych oświadczeń woli rozwiązać umowy, w tym umowy darowizny,
-art. 6288§ 2 k.p.c., który wskazuje, że rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej, poprzez wykroczenie w rozważaniach poza treść oświadczeń woli złożonych przez strony rozwiązujące umowę darowizny,
-art. 155 i art. 156 k.c.wskazujących, że przeniesienie nieruchomości następuje na podstawie umowy, czy też w wykonaniu zobowiązania wynikłego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności, zapisu zwykłego, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia, przez błędne przyjęcie, że rozwiązanie umowy darowizny nie skutkuje powstaniem zobowiązania do przeniesienia prawa własności nieruchomości jako zwrotu świadczenia wzajemnego,
-art. 3531k.c.,art. 497 k.c.iart. 888 § 1 k.c.przez błędne przyjęcie, że nie jest dopuszczalne rozwiązanie umowy darowizny poprzez zgodne oświadczenie woli stron umowy.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia i dokonania w księdze wieczystej wpisu własności zgodnie z żądaniem wniosku.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Sąd Okręgowy w pełni podziela rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w niniejszej sprawie.
Postępowanie o wpis w księdze wieczystej ma charakter szczególny i zawiera autonomiczne regulacje w zakresie przebiegu postępowania dowodowego i podstaw orzekania. Zostały one określone wart. 6268§ 2 k.p.c., który stanowi, że rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Przepis ten statuuje zasadę dokonywania wpisów w księdze wieczystej tylko na wniosek i w jego granicach. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że obowiązek badania treści wniosku i dokumentów mieści w sobie również ocenę, czy czynność materialnoprawna stanowiąca podstawę wpisu uzasadnia powstanie, zmianę lub wygaśnięcie prawa, które ma być wpisane do księgi wieczystej lub z niej wykreślone (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 18 maja 2012 r., IV CSK 462/11, dnia 5 kwietnia 2017 r., II CSK 546/16).
Wnioskodawcy domagali się dokonania wpisu w własności w oparciu o akt notarialny z dnia 23 czerwca 2017 r. (Repertorium(...)) - rozwiązanie umowy darowizny i przeniesienie własności w trybie ar. 357(
        1)
k.c.Aktem tym jego strony –J. K.iZ. K.orazM. G.rozwiązali umowę darowizny zawartą przez nich dnia 13 września 2011 r., wskazując jako podstawę prawną dokonanej przez nich czynnościart. 357(
    1)k.c.Przepis ten pozwala na zmianę treści lub rozwiązanie zobowiązania ze względu na zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności. Zgodnie z jego treścią, jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. Rozwiązując umowę sąd może w miarę potrzeby orzec o rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym. Z przepisu tego jasno wynika, że wyłączną kompetencję do modyfikacji stosunku prawnego łączącego strony posiada sąd. Oznacza to, że w razie spełnienia wszystkich przesłanek wynikających ze wskazanej regulacji każda ze stron zobowiązania może wytoczyć powództwo przeciwko drugiej stronie o zmianę zobowiązania lub jego rozwiązanie. Jest to powództwo o ukształtowanie; uwzględniający je wyrok ma charakter konstytutywny. W konsekwencji rozwiązanie jakiejkolwiek umowy z powołaniem się przez strony na okoliczności wynikające zart. 357(
    1)k.c.wymaga uzyskania orzeczenia sądowego, które po uprawomocnieniu może być podstawą stosownego wpisu w księdze wieczystej. Strony umowy nie posiadają kompetencji do umownej modyfikacji łączącego je stosunku prawnego, w szczególności w zakresie odnoszącym się skutków prawnorzeczowych z powołaniem się na przesłanki wynikające zart. 357(
    1)k.c.
Skoro zatem w niniejszej sprawie wnioskodawcy nie dołączyli do wniosku o wpis orzeczenia sądu, które rozwiązywałoby zawartą przez nich umowę darowizny z dnia 13 września 2011 r. i przenosiło w sposób zwrotny własność nieruchomości będącej przedmiotem darowizny, tym samym prawidłowo Sąd Rejonowy oddalił wniosek o wpis.
Powyższe rozważania dają podstawę do sformułowania tezy, że podniesione przez skarżącego zarzuty pobawione są zasadności. W tych warunkach, podzielając w całej rozciągłości argumentację Sądu Rejonowego, jako pełną spójną i opartą na właściwej wykładni obowiązujących przepisów Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do uwzględnienia apelacji.
Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawieart. 385w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Agnieszka Żegarska   Dorota Ciejek   Krystyna Skiepko