Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 905/17
Data wyroku: 2018-10-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: SSO Elżbieta Wojtczuk
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 905/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 października 2018r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Elżbieta Wojtczuk

Protokolant

st. sekr. sądowy Marta Żuk

po rozpoznaniu w dniu 9 października 2018r. w Siedlcach na rozprawie
odwołaniaA. D.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.
z dnia 8 listopada 2017 r. (Nr(...))
w sprawieA. D.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.
o prawo do emerytury

I
zmienia zaskarżoną decyzją i ustala, żeA. D.przysługuje prawo do emerytury od dnia 12 października 2017 roku;

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.na rzeczA. D.kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt: IV U 905/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 8 listopada 2017 r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS., działając na podstawieart.184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeodmówiłA. D.prawa do emerytury wskazując, że ubezpieczony nie udowodnił, iż do dnia 1 stycznia 1999r. ma wymagany staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 15 lat. Organ rentowy przyjął za udowodniony staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 5 lat i 8 miesięcy.
Odwołanie od w/w decyzji złożyłA. D.wnosząc o jej zmianę i przyznanie mu prawa do emerytury. Ubezpieczony w treści odwołania podniósł, że w okresie od 15.08.1978 r. do 31.03.2013 r. był zatrudniony w(...) Sp. z o.o.z miejscem świadczenia pracy w(...)S.–Ł.i że zarówno przed 31.12.1986 r. jak i po tej dacie do 31.12.1998 r. wykonywał pracę w warunkach szczególnych, gdyż charakter jego pracy po 31.12.1986 r. nie uległ zmianie. Na stanowisku instruktora pracował do 30.06.1991 r., a od 01.08.1991 r. do 31.07.2002 r. pracował na stanowisku kierownika zmiany, ale była to tylko formalna zmiana stanowiska, natomiast zakres obowiązków i miejsce pracy nie zmieniły się. Ubezpieczony podniósł, że jego praca polegała na nadzorowaniu oraz wykonywaniu prac konserwacyjno – remontowych, wykonywaniu pomiarów parametrów urządzeń nadawczych, strojeniu nadajników. Ubezpieczony wskazał również, że po 31.12.1986r. nie zmieniły się również warunki pracy w(...)S.–Ł., nie zmniejszyła się liczba nadajników, ani ich moc, nie mieniła się też technologia i budowa pracujących urządzeń, a wręcz przeciwnie 7 lipca 1992 r. w(...)S.–Ł.zaczął pracować pierwszy nadajnik w paśmie(...)/(...)z mocą wyjściową 10 kW, a w latach kolejnych uruchamiane były następne nadajniki, w sumie do końca lat 90-tych XX wieku 7 programów z mocą 30 kW. Wszystkie te nadajniki pracowały w podobnej technologii, jak nadajniki(...)/(...)(lampowe wzmacniacze mocy, podobne układy sumacyjne oraz linie przesyłowe mocy). (odwołanie k.1-4).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując się na przepisy prawa i uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.8-10).
Sąd ustalił, co następuje:
UbezpieczonyA. D.ur. (...), w dniu(...)r. ukończył 60-ty rok życia. W dniu 12 października 2017 r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury. Na podstawie przedłożonych do wniosku dokumentów organ rentowy ustalił, że na dzień 1 stycznia 1999r. ubezpieczony udowodnił staż ubezpieczeniowy w wymiarze 25 lat, z czego okresy składkowe wynoszą 20 lat, 3 miesiące i 6 dni, okres nieskładkowy 21 dni oraz okres uzupełniający stanowiący pracę w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16-ego roku życia – 4 lata, 8 miesięcy i 3 dni. Ponadto organ rentowy uznał ubezpieczonemu staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 5 lat i 8 miesięcy tj. okres zatrudnienia(...) Sp. z o.o.wK.od 1 stycznia 1980r. do 31.12.1986r. z wyłączeniem okresu służby wojskowej od 27.04.1979r. do 7.04.1981 r. i zaliczanej tylko do 31.08.1979 r. (decyzja k. 9 akt emerytalnych).

A. D.od 15.08.1978 r. do 31.03.2013 r. pracował w pełnym wymiarze czasu pracy w(...) Sp. z o.o.wK.. W okresie od 15.08.1978r. do 14.11.1978 r. pracował na stanowisku stażysty, od 15.11.1978r. do 30.04.1981 r. pracował na stanowisku młodszego instruktora (w tym od 27.04.1979 r. do 07.04.1981 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową), następnie w okresie od 01.05.1981 r. do 31.07.1983 r. na stanowisku starszego radiooperatora, od 01.08.1983 r. do 31.12.1984 r. na stanowisku instruktora technicznego, od 01.01.1985 r. do 30.06.1991 r. na stanowisku instruktora, od 01.07.1991 r. do 31.12.1998 r. na stanowisku kierownika zmiany (akta osobowe, świadectwo pracy k. 5 akt emerytalnych). Pracodawca wystawił ubezpieczonemu świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych dnia 2.04.2013 r. wskazując, że wymieniony wykonywał pracę w tych warunkach jedynie w okresie od 01.01.1980 r. do 31.12.1986 r. wskazując, że wykonywał on prace narażające na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300000 MHz w strefie zagrożenia (świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych k. 6 akt emerytalnych).(...) Sp. z o.o.zajmowała się fal radiowych(...)i programów telewizyjnych przez obiekty nadawcze.A. D.pracował na stacji nadawczej wC.. W budynku wC.znajdowała się sala nadajników o powierzchni ok. 150 m(

    2), obok której był pokój kontrolny odgrodzony szkłem. W latach 80-tych było nadawane trzy programy(...)i dwa programy telewizyjne i na Sali nadajników były po dwa nadajniki na każdy program(...)pracujące równolegle i na każdy program telewizyjny było pod dwa nadajniki, w tym po jednym w rezerwie biernej. Na początku lat 90-tych XX wieku pojawił się jeden nadajnik zachodniego pasma(...), a do końca lat 90-tych pojawiło się kolejnych sześć nadajników(...). Wszystkie te nadajniki to były nadajniki lampowe chłodzone powietrzem. Praca ubezpieczonego na stanowisku instruktora od 1 stycznia 1985 r. była pracą w systemie zmianowym i polegała na wykonywaniu pomiarów różnicowych urządzeń nadawczych, pomiarów nadawczych parametrów transmisyjnych, strojeniu nadajników oraz wykonywaniu konserwacji i napraw urządzeń nadawczych, wszystkie te prace były wykonywane przez ubezpieczonego w sali nadajników. W pokoju kontrolnym natomiast, który znajdował się za szybą ubezpieczony wykonywał czynności obserwacyjne tj. kontrolował na monitorach jakość obrazu i jakość odsłuchu radiowego. Zmiana stanowiska ubezpieczonego z instruktora na kierownika zmiany od 1 lipca 1991 r. miała jedynie charakter formalny i związana była z podwyższeniem wynagrodzenia natomiast charakter jego pracy nie uległ zmianie, nadal był pracownikiem technicznym tak jak wcześniej, z tym, że w związku z tym, że praca na stacji nadawczej była całodobowa to podczas swojej zmiany w sytuacji nieobecności kierownika obiektu, kierownik zmiany pełnił funkcję kierownika obiektu. Największe oddziaływanie pola elektromagnetycznego było przy nadajnikach – przy wzmacniaczach lampowych i ta strefa była oznaczona jako strefa zagrożenia. Natomiast za strefą zagrożenia była strefa pośrednia. Na drzwiach sali nadajników była informacja, że jest to strefa zagrożenia narażeniem na działanie pól elektromagnetycznych. W sali nadajników pracownicy narażeni byli na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300000 MHz w strefie zagrożenia. Strefa zagrożenia dotyczyła promieniowania mikrofalowego dla częstotliwości f ˃300 MHz oraz promieniowania o częstotliwości f z zakresu 10-300 MHz. Zasięg strefy zagrożenia był różny i wynosił od kilkunastu do kilkudziesięciu centymetrów w zależności od mocy nadajników. Czas przebywania w strefie zagrożenia był ograniczony. Strefa zagrożenia była typowa i charakterystyczna dla nadajników zbudowanych na bazie układów lampowych dla sygnałów wysokich częstotliwości i dużych mocy. Dla sygnałów o częstotliwości wynoszących od kilkudziesięciu do kilkuset milionów herców w układach lampowych o napięciu anodowym rzędu kilku tysięcy woltów, w przestrzeni komór lampowych, szaf nadajników występowało oddziaływanie silnego pola elektromagnetycznego. Zasięg takiej strefy wynosił od kilkudziesięciu centymetrów do nawet ponad metra. Po 31 grudnia 1986 r. urządzenia nadawcze emitowały w ich otoczeniu pola elektromagnetyczne w zakresie f od 0,1 do 300000 MHz i występowała strefa zagrożenia przy nadajnikach. Urządzenia w sali nadajników w(...)wC.były źródłami pól elektromagnetycznych od 0,1 do 300 000 MHz. W stresie zagrożenia pracownik nie powinien przebywać dłużej niż czas dopuszczalny (zeznania ubezpieczonego k. 109v-110, zeznania świadków:Z. J.k. 25v-27,M. P.k. 27-27v,J. W.k. 27-28, opinia biegłego k. 52-95).
Ubezpieczony dnia 12 października 2017 r. złożył wniosek o przekazaniu środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa (wniosek k. 2 akt emerytalnych).

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonegoA. D.jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart.184 ust.1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2009r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego przewidzianego w art.32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 1 stycznia 1999r. osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz osiągnęli okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.27 ustawy, a także nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W myśl przywołanego wyżej art.32 ust.1 i 4 ustawy pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, a w myśl przywołanego wyżej art.27 ustawy wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynosi co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Zgodnie z§4 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz.43 ze zm.) pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A załącznika do rozporządzenia, nabywa prawo do emerytury w w/w wieku jeżeli ma wymagany okres zatrudnienia (co najmniej 25 lat mężczyzna), w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Ponadto zgodnie z §2 ust.1 przedmiotowego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymagało zbadania, czy ubezpieczony spełnia przesłankę 15 lat pracy w warunkach szczególnych na datę 1 stycznia 1999 r. Poza sporem pozostawało bowiem, że ubezpieczony osiągnął wymagany ustawą wiek z dniem 22 stycznia 2017 r., ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 25 lat oraz złożył oświadczenie o przekazaniu środków zgromadzonych na rachunku otwartego funduszu emerytalnego za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci zeznań świadków:Z. J.,M. P.,J. W., zeznań ubezpieczonego, dokumentów znajdujących się w aktach osobowych ubezpieczonego oraz dowodu z opinii biegłego z zakresu elektromagnetyzmu, promieniowania elektromagnetycznego, które to dowody Sąd obdarzył w całości wiarygodnością, wykazał, że ubezpieczony również od 1 stycznia 1987 r. do 31. 12. 1998 r. (12 lat) wykonywał pracę w warunkach szczególnych wymienioną w wykazie A, Dziale XIV poz. 4 załącznika dorozporządzenia rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. 1983, nr 8, poz. 43). Praca ubezpieczonego w okresie od 01 stycznia 1987r. do 31.12.1998 r. na stanowiskach instruktora, a następnie kierownika zmiany polegała na bieżącej kontroli jakości nadawanych programów, kontroli parametrów urządzeń nadawczych. Ubezpieczony systematycznie kontrolował i odczytywał wskazania tablicowe przyrządów pomiarowych urządzeń nadawczych (k. 25 akt osobowych), naprawiał bloki nadawcze, które generowały promieniowanie pierwotne fali elektromagnetycznej, wymieniał elementy pasywne i aktywne układów elektronicznych, wykonywał pomiary układów elektronicznych, dbał o właściwy poziom nadawanych sygnałów w postaci fali elektromagnetycznej do 300 MHz oraz transmisji sygnałów mikrofalowych (emisja sygnałów powyżej 300 MHz), sprawdzał prawidłowość działania urządzeń nadawczych oraz usuwał awarie występujące w tych urządzeniach. Rodzaj wykonywanych prac przez ubezpieczonego potwierdzili wskazani powyżej świadkowie, którzy razem z ubezpieczonym pracowali. Wykonując powyższe prace ubezpieczony był narażony na działanie pól elektromagnetycznych w strefie zagrożenia, która wynosiła od kilkudziesięciu centymetrów do ponad metra w zależności od mocy nadajnika (mniejszy zasięg był dla nadajnika radiowego), umiejscowienia nadajnika, sumatora, umiejscowienia aparatury pomiarowej. Przebywanie ubezpieczonego w strefie zagrodzenia było ograniczone do dopuszczalnego dobowego czasu przebywania w tej strefie zgodnie z obowiązującymi przepisami, jednakże praktycznie gdy zachodziła konieczność usunięcia awarii pracował dłużej niż przewidywały to normy w strefie zagrożenia. Biegły sądowy wskazał również, że z istoty działania lampowych urządzeń nadawczych (wysokie napięcie anodowe, wysokie częstotliwości sygnałów): radiowych i telewizyjnych w ich otoczeniu występują pola elektromagnetyczne o wartościach odpowiadających strefom zagrożenia, a ubezpieczony obsługiwał takie urządzenia, zatem swoją pracę musiał wykonywać w strefie zagrożenia.
Z zeznań wymienionych powyżej świadków i ubezpieczonego wynika, że po 31.12.1986 r. nadal na stacji nadawczej wC.pracowały lampowe urządzenia nadawcze te same co przed 31.12.1986 r., a ponadto w latach 90-tych XX wieku dostawiono 7 nowych lampowych urządzeń nadawczych. Dopiero na przełomie końca lat 90 – tych i roku 2000 sukcesywnie rozpoczęto wymianę nadajników lampowych na tranzystorowe. Biegły sądowy w swojej opinii również potwierdził, że po 31 grudnia 1986 r. nadal ubezpieczony pracując w strefie zagrożenia był narażony na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300 000 MHz. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowody, który jest spójny, logiczny oraz obrazuje faktyczne warunki pracy osób pracujących na stacji nadawczej wC., jak również wykazuje jakie faktycznie urządzenia nadawcze pracowały na tej stacji w latach od 1.01.1987 r. do 31.12.1998 r. Sąd odmówił wiarygodności pismu(...) Sp. z o.o.z 18.06.2018 r. (k. 39), że po 31.12.1986 r. doszło do wprowadzenia na stacji wC.zmian technologicznych polegających na wymianie urządzeń nadawczych na nowoczesne nie emitujące w ich otoczeniu pól elektromagnetycznych o wartościach odpowiadających strefie pośredniej lub zagrożenia. Stanowisko w tym zakresie(...) Sp. z o.o.nie zostało poparte żadną dokumentacją techniczną, która wskazywałaby na wymianę tych urządzeń nadawczych, zaś z załączonego do pisma protokołu prac komisji do określenia czasookresu pracy w warunkach szczególnych z 22.02.2001 r. również nic takiego nie wynika. Zakład pracy nie przedstawił wyników pomiarów - z których wynika zanik stanowisk pracy po 31.12.1986 r., na których występują warunki szczególne - na które się powołuje (nawet nie wiadomo kiedy je sporządzono i na jakich obiektach nadawczych). Powyższe zatem stwierdzenie jest niewiarygodne w obliczu pozostałego zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Zaliczenie ubezpieczonemu do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu od 1 stycznia 1987 r. do 31 grudnia 1998 r. na podstawie w wykazu A, Działu XIV poz. 4 załącznika dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. 1983, nr 8, poz. 43) – prace narażające na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300 000 MHz w strefie zagrożenia powoduje, że ubezpieczony spełnia wszystkie przesłanki do przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawieart.47714§2 kpczmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że ubezpieczonemu przysługuje prawo do emerytury od dnia 12 października 2017 r. tj. od dnia w którym zostały spełnione wszystkie przesłanki do przyznania tego prawa, gdyż w tym dniu ubezpieczony złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku otwartego funduszu emerytalnego na dochody budżetu państwa.
Zgodnie z wynikiem procesu Sąd na podstawieart. 98 § 1 i 3 kpcoraz § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018, poz. 265 t.j.) orzekł o kosztach zastępstwa procesowego.