Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1591/17
Data wyroku: 2017-12-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Torbus, Gabriela Pietrzyk-Cyrbus, Antonina Grymel

Sygn. akt III AUa 1591/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 grudnia 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Gabriela Pietrzyk - Cyrbus (spr.)

Sędziowie

SSO del. Beata Torbus
SSA Antonina Grymel

Protokolant

Dawid Krasowski

po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaM. S.(M. S.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o ustalenie kapitału początkowego i o emeryturę
na skutek apelacji ubezpieczonegoM. S.
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt XI U 1944/15

1
oddala apelację,

2
przyznaje adwokatowiD. U.od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) wraz z podatkiem od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

/-/SSO del. B.Torbus /-/SSA G. Pietrzyk-Cyrbus /-/SSA A.Grymel

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 1591/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 29 czerwca 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwS.ustalił ubezpieczonemuM. S.wartość kapitału początkowego na kwotę 187.805,31 zł, a do wyliczenia przyjął wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynoszący 161,48%, okresy składkowe w ilości 306 miesięcyi okresy nieskładkowe w ilości 2 miesięcy.
Decyzją z dnia 3 sierpnia 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwS.odmówił ponownego ustalenia wartości kapitału początkowego, ponieważ ubezpieczony nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkachlub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów obowiązującychdo 31 grudnia 2008r. Decyzja została wydana w wyniku rozpoznania wniosku ubezpieczonego o zastosowanie rekompensaty dla osoby wykonującej przezco najmniej 15 lat pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzew rozumieniu przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2008r.
Decyzją z dnia 29 września 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwS.odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury z uzasadnieniem,że wniosek o emeryturę został złożony po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.
W odwołaniu od decyzji z dnia 29 czerwca 2015r. ubezpieczony stwierdził,że decyzja jest niezgodna z ustawą oraz ze stanem faktycznym, ponieważorgan rentowy nie uwzględnił okresu zatrudnienia wRKS (...). Ubezpieczony zakwestionował również wyliczenie 2 miesięcy i 23 dni okresów nieskładkowych. Wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.,ma prawo do zwiększenia podstawy wymiaru emerytury o 15%, a zgodnie zustawąo emeryturach pomostowych, należy mu się rekompensata.
Z kolei, w odwołaniu od decyzji z dnia 3 sierpnia 2015r. o odmowie ponownego ustalenia kapitału początkowego ubezpieczony podniósł, że jest ona niezgodna z ustawą i ze stanem faktycznym, ponieważ łącznie przepracowałw warunkach szkodliwych 47 lat.
W odwołaniu od decyzji z dnia 29 września 2015r.M. S.wskazał, że została ona wydana w celu upodlenia go, ponieważ przepracował 47 lat,a do wniosku o emeryturę załączył pismo, w którym wskazał wszystkie okresy pracyi sposób, w jaki ZUS powinien obliczyć emeryturę.
W odpowiedzi na odwołania od decyzji z dnia 29 czerwca 2015r. i z dnia3 sierpnia 2015r., dotyczących kapitału początkowego, organ rentowy wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
W odpowiedzi na odwołanie ubezpieczonego od decyzji z dnia 29 września 2015r. w przedmiocie odmowy prawa do emerytury, organ rentowy wniósł o jego oddalenie i wskazał, iż uwzględnił ubezpieczonemu 13 lat, 4 miesiące i 11 dni pracy w szczególnych warunkach, zamiast wymaganych 15 lat takiej pracy.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2017r. zmienił w punkcie 1 zaskarżoną decyzję z dnia29 września 2015r. i przyznałM. S.prawo do emeryturyw obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach, począwszy od 1 sierpnia 2015r., w punkcie 2 zmienił zaskarżoną decyzję z dnia29 czerwca 2015r. w ten sposób, że do ustalenia wartości kapitału początkowego uwzględnił wskaźnik wysokości podstawy wymiaru równy 220,35% i okres zatrudnienia ubezpieczonego wZakładzie (...)przyRKS (...)wD.od 1 kwietnia 1985r. do 7 kwietnia 1988r.,a w pozostałym zakresie oddalił odwołanie (punkt 3 wyroku), w punkcie 4 oddalił odwołanie od decyzji z dnia 3 sierpnia 2015r., zaś w punkcie 5 wniosek ubezpieczonego z dnia 2 marca 2016r. o odsetki od emerytury przekazałdo rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS..
Sąd I instancji ustalił, iżM. S.,urodzony w dniu (...), w dniu 29 maja 2015r. wystąpił o ustalenie kapitału początkowego; za okresyod 1 marca 1987r. do 7 kwietnia 1988r. i od 8 kwietnia 1988r. do 31 maja 1989r. wniósł o ustalenie zarobków na podstawie zaświadczeń o zarobkach innych pracowników, zatrudnionych na równorzędnych stanowiskach. Nadto wniósło zaliczenie okresu zatrudnienia od 16 sierpnia 1969r. do 31 maja 1989r., jako pracyw szczególnych warunkach, co jest istotne ze względu na przysługującą mu rekompensatę. Organ rentowy ustalił wówczas ubezpieczonemu decyzją z 29 czerwca 2015r. wartość kapitału początkowego na kwotę 187.805,31 zł, przy wskaźniku wysokości podstawy wymiaru równym 161,48%. Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego organ rentowy przyjął wynagrodzenie minimalne za okresyod 10 sierpnia 1968r. do 15 października 1974r. i od 28 października 1974r.do 20 lutego 1975r. Na potrzeby rozpoznania wniosku ubezpieczonego o emeryturę organ rentowy ustalił na dzień 1 stycznia 1999r. 13 lat, 4 miesiące i 11 dni pracyw szczególnych warunkach.M. S.w okresie od 1 lipca 1983r. do 31 marca 1985r. był pracownikiemZakładu (...)przy(...), zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku ślusarza.Od 1 kwietnia 1985r. został zatrudniony wZakładzie (...)przyRKS (...)wD.i pracował tam do 7 kwietnia 1988r.Od 8 kwietnia 1988r. do 31 maja 1989r. ubezpieczony był zatrudnionywPrzedsiębiorstwie Budowlano- (...) Sp. z o.o.wD.w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku ślusarza-spawacza.W całym opisanym okresie od 1 lipca 1983r. do 31 maja 1989r.M. S.faktycznie świadczył pracę na terenieHuty (...)wD.,na Walcowni Dużej. Praca polegała na naprawie - wymianie uszkodzonych odcinków rurociągów wodnych, powietrznych i parowych oraz ich konstrukcji - z użyciem technik spawalniczych. Ubezpieczony do 31 grudnia 1983r. uzyskał uprawnieniado spawania elektrycznego, a następnie do spawania autogenicznego, co zostało potwierdzone przez jego przełożonego -C. W.w piśmiedo pracodawcy z dnia 1 lipca 1984r.
W dalszej kolejności Sąd Okręgowy - w oparciu o opinię biegłej sądowejS. K.- poczynił ustalenia na okoliczność wyliczenia kapitału początkowego.Biegła nie uwzględniła do stażu ubezpieczeniowegoM. S.okresówod 15 do 30 czerwca 1989r., od 1 czerwca do 30 września 1990r. i od 1 stycznia 1992r. do 28 lutego 1993r., ponieważ nie wykazał on, aby za te okresy opłaciłskładki z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Wysokość wynagrodzenia ubezpieczonego za sporny okres od 8 kwietnia do 31 grudnia 1988r. biegła przyjęłana podstawie zaświadczenia pracodawcy, uwzględniając składniki wynagrodzenia zaliczane do wynagrodzeń osobowych. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego biegła ustaliła na 220,35% z kolejnych 10 lat kalendarzowych, tj. 1979-1988.
W rozważaniach prawnych Sąd I instancji wskazał, iż zagadnienie przyznawania emerytur z tytułu pracy w szczególnych warunkach regulujeustawaz dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2016r., poz. 887). Zgodnie zatem z art. 184 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejściaw życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999r.) osiągnęli:
1. okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emeryturyw wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn(tj. wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawiewieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze) oraz
2. okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 (tj. co najmniej20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn).
Natomiast, w myśl ust. 2 art. 184 ustawy - w brzmieniu obowiązującymod dnia 1 stycznia 2013r. - emerytura, o której mowa w ust. 1 przysługujepod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Na podstawie art. 32 ust. 1 cyt. ustawy, ubezpieczonym będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym, niż określony w art. 27. Wiek emerytalny,o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Do przepisów tych należy zaliczyćrozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983r., nr 8,poz. 43). W dalszej kolejności Sąd Okręgowy przywołał treść § 2 i § 4 rozporządzenia, wskazując nadto, iż w wykazie A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia,do prac w szczególnych warunkach została zaliczona w dziale XIV (prace różne) bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowei budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie (poz. 25). Do tego rodzaju prac wykonywanych przez ubezpieczonego Sąd I instancji zaliczył zatrudnienie od 1 lipca 1983r. do 31 marca 1985r. wZakładzie (...)przyKlubie Sportowym (...)wK., od 1 kwietnia 1985r. do 7 kwietnia 1988r.wZakładzie (...)przyRKS (...)wD.i od 8 kwietnia 1988r. do 31 maja 1989r. wPrzedsiębiorstwie Budowlano- (...) Sp. z o.o.wD., czyli łącznie okres 5 lat i 10 miesięcy, wykonywane na rzecz Wydziału WalcowniHuty (...). Sumując okresy zatrudnienia ubezpieczonego w warunkach szczególnych, udowodnioneprzed Sądem (łącznie 5 lat i 10 miesięcy) z okresem uwzględnionym przez organ rentowy (13 lat, 4 miesiące i 11 dni), Sąd ten stwierdził, iż ubezpieczony spełnił warunek uzyskania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Ubezpieczony spełnił także pozostałe warunki do przyznania mu emeryturyw obniżonym wieku emerytalnym z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych: osiągnął 60 lat życia w dniu 30 sierpnia 2009r., w dniu 1 stycznia 1999r. miał okres składkowy i nieskładkowy ponad 25 lat, należy do OFE i złożył wnioseko przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa. Sąd Okręgowy wydał rozstrzygnięcie w oparciu oart. 47714§ 2 k.p.c., mając na uwadze treśćart. 100 ust. 1 oraz art. 129 ust. 1 cyt. ustawy.
Sąd I instancji częściowo uwzględnił odwołanie ubezpieczonego od decyzjiz dnia 29 czerwca 2015r. w przedmiocie ustalenia kapitału początkowego i oddaliłw całości odwołanie od decyzji z dnia 3 sierpnia 2015r., odmawiającej ponownego ustalenia kapitału początkowego. Powołał się przy tym na treść art. 174 ust. 1 i 3 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3oraz art. 18, z tym, że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresuprzed dniem 1 stycznia 1999r.
Sąd Okręgowy dał wiarę rzetelnym i przekonywująco uzasadnionym wnioskom biegłej sądowej z zakresu emerytur i rent -S. K.odnośnie sposobu obliczenia wynagrodzenia, które pozwoliło w sposób właściwy obliczyć wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego ubezpieczonego. Powyższe wyliczenia biegłej znajdują odzwierciedlenie w całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności w treści akt osobowych ubezpieczonegoi dokumentów płacowych. Kwestionowane przez ubezpieczonego w odwołaniu okresy nieskładkowe, to okresy pobierania zasiłku chorobowego od 27 września 1997r.do 8 listopada 1997r. i od 12 listopada 1998r. do 22 grudnia 1998r., które łącznie dały 2 miesiące i 23 dni.
Bezpodstawne było żądanie ubezpieczonego zwiększenia podstawy wymiaru emerytury o 15% w oparciu o§ 16 rozporządzenia rady Ministrów z 7 lutego 1983r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 maja 1996r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wieku emerytalnegooraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1996 nr 63,poz. 292) wprowadzono zmiany, polegające m.in. na skreśleniurozdziału 3, w którym był zamieszczony§ 16. Rozporządzenie z dnia 21 maja 1996r.weszło w życie z dniem 7 czerwca 1996r. i wówczas przestał obowiązywać przepis, na który powoływał się ubezpieczony. Na dzień złożenia przez ubezpieczonego wniosku o ustalenie kapitału początkowego, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, jak również na dzień wyrokowania nie było podstawy prawnej do zwiększenia podstawy wymiaru emerytury o 15%.
Odnośnie rekompensaty zustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych(Dz. U. z 2015r., poz. 965), Sąd Okręgowy stwierdził, iż zart. 2 pkt 5wynika, że rekompensata jest odszkodowaniem za utratę możliwości nabyciaprawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkachlub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Ubezpieczony zaś złożył wniosek o emeryturę z tytułu pracyw szczególnych warunkach, a następnie wniósł odwołanie od decyzji odmawiającej mu przyznania tego prawa. Prawo to uzyskał wyrokiem Sądu, stąd nie ma podstawdo przyznania prawa do odszkodowania za utratę możliwości nabycia prawado wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, ponieważ ubezpieczony nie utracił takiej możliwości.Art. 184 i art. 185 ustawy z dnia17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychokreślają warunki konieczne do uzyskania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze i zasady ustalania wysokości tej emerytury, wobec czego, nie znajdują zastosowania do ustalenia wysokości kapitału początkowego. Odnosząc ustalony w sprawiestan faktyczny do powołanych wyżej przepisów, Sąd Okręgowy zważył,iż odwołanieM. S.od decyzji z dnia 29 czerwca 2015r. częściowo zasługuje na uwzględnienie, albowiem wskazany przez biegłą sądową wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego, obliczony z 10 kolejnych najkorzystniejszych lat kalendarzowych ubezpieczenia odwołującego, jest wyższy (wwpw 220,35%), niż ustalony poprzednio przez organ rentowy (wwpw 161,48%). Nadto ubezpieczony wykazał, że w okresie od 1 kwietnia 1985r. do 7 kwietnia 1988r. pozostawał w zatrudnieniu i ten okres należy uwzględnić do ustalenia kapitału początkowego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego z dnia 29 czerwca 2015r. w ten sposób,że do wyliczenia wartości kapitału początkowego odwołującego przyjął wskaźnik wysokości podstawy wymiaru równy 220,35% i okres zatrudnienia od 1 kwietnia 1985r. do 7 kwietnia 1988r., zaś pozostałe zarzuty uznał za bezzasadne i oddalił w tym zakresie odwołanie ubezpieczonego, po myśliart. 47714§ 1 k.p.c.Na podstawie tego samego przepisu Sąd Okręgowy oddalił w całości odwołanie ubezpieczonegood decyzji z dnia 3 sierpnia 2015r.
Wniosek ubezpieczonego, zgłoszony w piśmie z dnia 27 lutego 2016r.w przedmiocie odsetek za opóźnienie w wypłacie emerytury, Sąd na podstawieart. 47710§ 2 k.p.c.przekazał do rozpoznania organowi rentowemu.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd I instancji orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c., zasądzając od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kwotę 240 zł (w tym 60 zł tytułem kosztów zastępstwa w sprawie z odwołania od decyzjio ustalenie kapitału początkowego i 180 zł tytułem kosztów zastępstwa w sprawiez odwołania od decyzji o emeryturę).

Apelację od wyroku wniósł ubezpieczony.
M. S., zastąpiony przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył wyrok w punktach 1 do 4, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego:

1
art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2016r.,poz. 887 ze zm.), poprzez wadliwe jego niezastosowanie, podczas, gdyz ustalonego stanu faktycznego wynika, iż ubezpieczonemu przysługiwało prawo do emerytury pomostowej;

1
art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach, poprzez wadliwe jego zastosowanie, podczas, gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż ubezpieczony osiągnął już powszechny wiek emerytalny, w konsekwencji czego, przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnymz tytułu pracy w szczególnych warunkach, jest nieuzasadnione;

2
art. 16w zw. zart. 21 ust. 1 oraz art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r.o emeryturach pomostowych(tekst jednolity: Dz. U. z 2017r., poz. 664), poprzez wadliwe ich niezastosowanie, podczas, gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, że ubezpieczony posiada odpowiedni okres pracyw szczególnych warunkach, jednakże wobec osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, utracił możliwość nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym oraz emerytury pomostowej, w konsekwencji czego, przysługuje mu rekompensata;

3
art. 185 ust. 1-2 ustawy o emeryturach, poprzez ich wadliwe niezastosowanie, podczas, gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż dla ubezpieczonego wiekiem emerytalnym jest 65 lat i 7 miesięcy, a wiekiem emerytalnym,w którym spełnił warunki do uzyskania emerytury jest 60 lat, w konsekwencji czego, okres składkowy ubezpieczonego powinien zostać powiększonyo 67 okresów;

4
§ 16-18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emertytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w brzmieniu sprzed 7 czerwca 1996r., poprzez wadliwe ich niezastosowanie, podczas, gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż ubezpieczony uzyskał prawo do wzrostu emerytury o 15% podstawy jej wymiaru przed dniem usunięcia tego przepisu, w konsekwencji czego, powinna zostać zastosowana konstrukcja ochrony praw nabytych;

5
art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach, poprzez wadliwe niezastosowanie, podczas, gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika wykonywanieprzez ubezpieczonego pracy górniczej przez okres 5 lat, 2 miesięcy i 1 dnia,w konsekwencji czego, okres pracy górniczej powinien zostać pomnożony przez przelicznik 1,5, a więc ubezpieczonemu powinno zostać doliczone dodatkowe 30 okresów składkowych.

Z kolei naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, toart. 233 § 1 k.p.c., poprzez nieuwzględnienie całości materiału dowodowego i niezaliczenie pracy w Straży Przemysłowej do pracy w szczególnych warunkach, zaniżenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru za 1988 rok, niezaliczenie do okresów składkowych 19 okresów zwolnienia od opłacania składekw okresie zawieszenia działalności gospodarczej, a nadto brak orzeczenia co do istoty sprawy w punkcie 2 wyroku, tj. ustalenia wartości kapitału początkowego.
Apelujący wniósł o zmianę wyroku, poprzez ustalenie, żeM. S.przysługuje prawo do emerytury po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, ustalenie 432 okresów składkowych, ustalenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego na 233,82%, a współczynnika proporcjonalnego na 95,04%, ustalenie prawa do rekompensaty w oparciu o przepisyustawy o emeryturach pomostowych, ustalenie prawa do wzrostu emerytury o 15% podstawy jej wymiaru. Alternatywnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku,poprzez zobowiązanie organu rentowego do uwzględnienia przy wyliczeniu kapitału początkowego powyższych danych, zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kosztów procesu i odstąpienie od obciążenia ubezpieczonego kosztami postępowania, zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyrokui przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji.
Rozpoznając apelację ubezpieczonego, Sąd Apelacyjny ustalił i zważył,co następuje.
ApelacjaM. S., zmierzająca do wzruszenia zaskarżonego wyroku, nie zasługuje na uwzględnienie. Żaden z wniosków podnoszonych w apelacji nie zyskał aprobaty Sądu Apelacyjnego.
Z kolei wnioski, jakie z zebranego materiału dowodowego wyciągnął Sąd Okręgowy, są w pełni zgodne z obowiązującym stanem prawnym, a Sąd Apelacyjnyje podziela. Nie budzi wątpliwości Sądu Apelacyjnego zarówno trafność rozstrzygnięcia, jak i rozważania przedstawione na jego uzasadnienie.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia prawa procesowego - przepisuart. 233 § 1 k.p.c., w którym apelujący zaakcentował dokonanie błędnej oceny dowodów - co, jego zdaniem doprowadziło Sąd I instancji do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, należy wskazać, iż Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się jakichkolwiek uchybień w tym względzie.
Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wyrażoną w tym przepisie,sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie „wszechstronnego rozważenia zebranego materiału”, a zatem, jak podkreśla sięw orzecznictwie, z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonychw postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Przepisart. 233 § 1 k.p.c.potwierdza zasadę swobodnej oceny dowodów, dokonywanej przez pryzmat własnych przekonań sądu, jego wiedzyi posiadanego zasobu doświadczeń życiowych. Ramy tej oceny wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego oraz zasadami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy, jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowychi - ważąc ich moc oraz wiarygodność - odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Zatem, omawiany przepis wyznacza reguły oceny dowodów.
Przechodząc do meritum, należy wskazać, iż organ rentowy prawidłowo zinterpretował stan faktyczny, wskazując na złożenie przez ubezpieczonego wnioskuo emeryturę w obniżonym wieku, skoro dołączył on, jako jego uzupełnienie, świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Sąd I instancji prowadził postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czyM. S.posiada 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach; ostatecznie postępowanie sądowe zakończyło się stwierdzeniem wykazania takiego okresu, co miało skutek w postaci ustalenia prawa ubezpieczonego do emerytury w obniżonym wieku. Faktem natomiast jest,iżM. S.,ur. (...), w dniu zgłoszenia wniosku, tj. 3 sierpnia 2015r., powszechny wiek emerytalny, określony w treści art. 24 ust. 1b pkt 3 ustawyz dnia 17 grudnia1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016r., poz. 887) osiągnął w dniu 30 marca 2015r. Oznacza to, iż rzeczą organu rentowego było przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego (skoro nie znalazł podstawdo przyznania emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach), poczynającod pierwszego dnia miesiąca złożenia wniosku, tj. od 1 sierpnia 2015r.,bez oczekiwania na wniosek w tym względzie. Miało to istotne znaczenie dla wypłaty świadczeń. Fakt uzyskania prawa do emerytury na podstawie przepisówustawyo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychwykluczał natomiast uzyskanie prawa do rekompensaty przewidzianej w treściart. 21 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych(tekst jednolity: Dz. U. z 2015r.,poz. 965); Sąd I instancji uzasadnił swoje stanowisko w tym względzie. Niesłusznym jest zarzut apelacji o niezastosowaniu przez Sąd Okręgowy treści art. 24 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach; przepis ten odsyła doustawy o emeryturach pomostowych, ale pod warunkiem nieuzyskania prawa do emerytury, określonego w tym przepisie. Taka sytuacja w tym przypadku nie zachodzi, a nadto, ubezpieczony nigdynie wystąpił ze stosownym wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury pomostowej.
Niezrozumiałym jest zarzut apelacji o konieczności zwiększenia okresów składkowych ubezpieczonego o 67 okresów, gdyż ukończył wiek emerytalnypo osiągnięciu 60 lat życia. Liczba okresów składkowych wynika z ilości faktycznie przepracowanych miesięcy objętych ubezpieczeniem (art. 6 ust. 1 oraz wymienionych w dalszej części artykułu w punktach od 2 do 10 ustawy z dnia 17 grudnia1998r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Z kolei okres ubezpieczenia to - zgodnie z treścią art. 4 pkt 5 cyt. ustawy - okres opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz okres nieopłacania składek z powodu przekroczenia w trakcie roku kalendarzowego kwoty rocznej podstawy wymiaru składek. Zatem, wszystkie okresy aktywności zawodowej ubezpieczonegopo ukończeniu przez niego 60 roku życia, tj. po 30 sierpnia 2009r., spełniająceten warunek, są do ogólnego stażu zaliczone.
Podobnie bezpodstawne było żądanie zwiększenia podstawy wymiaru emerytury o 15% w oparciu o§ 16 rozporządzenia rady Ministrów z 7 lutego 1983r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Miał rację Sąd Okręgowy wskazując,iżrozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 maja 1996r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkachlub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1996r., nr 63, poz. 292) wprowadzono zmiany polegające m.in. na skreśleniurozdziału 3, w którym był zamieszczony§ 16. Na dzień złożenia przez ubezpieczonego wniosku o ustalenie kapitału początkowego, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, jak również na dzień wyrokowania, nie było podstawy prawnej do zwiększenia podstawy wymiaru emerytury o 15%. Konstrukcja ochrony praw nabytych nie może mieć zastosowania, tak jak chce tego apelujący,gdyż w dacie 21 maja 1996r. nie nabył on prawa do jakiegokolwiek świadczeniaz systemu ubezpieczeń społecznych.
Zarzut wadliwości niezastosowania treści art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawyo emeryturach i niedoliczenia do stażu pracy dalszych 30 (zapewne miesięcy,choć z treści apelacji to nie wynika) okresów składkowych z tytułu wykazania 5 lat pracy górniczej, dowodzi niezrozumienia istoty ustalania prawa do emerytur górniczych i ich wysokości. Art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy pozwala zastosować jedynie przelicznik 1,5 za każdy rok pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stalei w pełnym wymiarze czasu pracy i został umieszczony w dziale II rozdział 4 ustawy; z całą pewnością zapis zawarty w tym przepisie nie wpływa na zwiększenie stażu pracy. Natomiast, zgodnie z treścią art. 50d ust. 1 ustawy, istnieje możliwość zaliczenia w wymiarze półtorakrotnym okresów pracy na obszarze Państwa Polskiego po spełnieniu warunków w nim określonych. Wykazanie takich okresów skutkuje możliwością zastosowania przelicznika 1,8 - zgodnie z treścią art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy; ubezpieczony nie wykazywał zatrudnienia na warunkach określonych w treści art. 50d ust. 1 ustawy.
Zarzuty zawarte w apelacji, a dotyczące naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, również nie zasługują na aprobatę.Sąd I instancji szczegółowo uzasadnił podstawy przyjęcia określonych parametrówdo wyliczenia kapitału początkowego, opierając się na głównej i uzupełniającej opinii biegłej sądowej. Sąd Apelacyjny nie znajduje podstaw do ich kwestionowania. Sposób określenia w treści wyroku wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego jest wystarczający do ostatecznego jego wyliczenia i nie wpływana ocenę co do niewyjaśnienia istoty sporu w tym zakresie. Niedokonywanie ustaleńw zakresie pracy w warunkach szczególnych ponad wykazany okres 15 lat było prawidłowe, co również uzasadnił Sąd Okręgowy. Zarzut niedoliczenia dalszych19 okresów składkowych (zapewne miesięcy) z tytułu zwolnienia ubezpieczonegood opłacania składek w okresie zawieszenia działalności gospodarczej, również jako bezzasadny podlegał oddaleniu. Ubezpieczony zawiesił wówczas działalność gospodarczą i z tego tytułu nie opłacał składek, stąd nie może w chwili obecnej skutecznie domagać się zaliczenia tego okresu do ogólnego stażu pracy; uwagina temat okresów ubezpieczenia zostały zawarte wyżej.
Uwzględniając powyższe uwagi, Sąd Apelacyjny nie znalazł żadnych podstaw prawnych do zmiany zaskarżonego orzeczenia i po myśliart. 385 k.p.c.orzekło oddaleniu apelacji.
Natomiast w punkcie 2 wyroku Sąd Apelacyjny orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - na zasadzie treści rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.
/-/SSO del. B.Torbus /-/SSA G. Pietrzyk-Cyrbus /-/SSA A.Grymel

Sędzia Przewodniczący Sędzia
JR