Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 997/17
Data wyroku: 2018-05-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Szewczak, Małgorzata Rokicka-Radoniewicz, do SA Jacek Chaciński
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt III AUa 997/17

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 maja 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Małgorzata Rokicka-Radoniewicz

Sędziowie:

SA Krzysztof Szewczak (spr.)
SO del. do SA Jacek Chaciński

Protokolant: p.o. protokolanta sądowego Sylwia Zawadzka

po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. w Lublinie
sprawyA. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o prawo do emerytury
na skutek apelacjiA. W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu
z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt VI U 55/17

I
zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję i ustalaA. W.prawo do emerytury od dnia(...);

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.na rzeczA. W.kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za obie instancje.

Jacek Chaciński Małgorzata Rokicka-Radoniewicz Krzysztof Szewczak

III AUa 997/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 25 listopada 2016 r., znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówiłA. W.przyznania mu prawa do emerytury, ponieważ nie udowodnił on co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach.
W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawcaA. W.domagał się jej zmiany poprzez przyznanie jemu prawa do wcześniejszej emerytury. Podniósł przy tym, że ZUS nieprawidłowo odmówił mu uznania okresów pracy: od 18 stycznia 1986 r. do 31 maja 1998 r. oraz od 1 sierpnia 1998 r. do 31 grudnia 1998 r. jako pracy w szczególnych warunkach. Wniósł nadto o uznanie okresu pracy od 4 maja 1977 r. do 31 maja 1986 r. jako pracy w szczególnych warunkach. Wskazał, że we wszystkich wymienionych okresach wykonywał taką samą pracę określoną w wykazie A, dziale III, poz. 69, tj. przy produkcji, tłoczeniu z drutu nitów, wkrętów i blachowkrętów.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.wniósł o jego oddalenie. Organ rentowy podniósł, że wnioskodawca udowodnił ogólny staż ubezpieczeniowy w wymiarze 27 lat, 2 miesięcy i 6 dni, ale według stanu na dzień 1 stycznia 1999 r. nie udowodnił co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Do stażu pracy w szczególnych warunkach nie uwzględniono okresu zatrudnienia od 18 stycznia 1986 r. do 31 maja 1998 r. i od 1 sierpnia do 31 grudnia 1998 r. (z wyłączeniem zasiłków chorobowych) z tytułu zatrudnienia w Zakładzie(...)
K. W.na stanowisku ustawiacza, ponieważ świadectwa pracy w warunkach szczególnych zawierają wady formalne. Organ rentowy nie zaliczył również jako pracy w warunkach szczególnych okresu od 4 maja 1977 r. do 31 maja 1986 r. z tytułu zatrudnienia w(...) Wytwórni (...)wR., ponieważ wnioskodawca nie przedłożył świadectwa pracy w warunkach szczególnych. Ze zwykłego świadectwa pracy wynika, że ubezpieczony zajmował stanowiska: „operator obr. zespół.”, „ustawiacz”. W aktach znajdują się także angaże, z których wynika, że w okresie od 1 maja 1979 r. zajmował stanowisko „operator obr. zespolonych” w Wydziale Mechanicznym, a od 1 marca 1980 r. zajmował stanowisko „ustawiacz” w Wydziale(...).
Wyrokiem z dnia 27 września 2017 r. Sąd Okręgowy w Radomiu oddalił odwołanie.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd I instancji ustalił, żeA. W.,urodzony w dniu (...), w okresie od 2 września 1971 r. do 31 stycznia 1972 r. był zatrudniony w(...) Wytwórni (...)wR.na stanowisku stażysty-ślusarza. Z dniem 1 lutego 1972 r. powierzono mu obowiązki pracownika fizycznego w Dziale(...). Znajdowały się tam półautomatyczne tokarki, na których były produkowane wyroby metalowe do aparatów telefonicznych, takie jak styki, dławki do aparatów wojskowych, ośki do wsporników. W tokarce instalowano 3-metrowe metalowe pręty i za pomocą ręcznie obracanej głowicy uzyskiwano różne części.A. W.obsługiwał takie urządzenia. W okresie od 1 czerwca 1974 r. do 19 kwietnia 1975 r. wykonywał pracę w Dziale(...)na stanowisku tokarza automatowego. Na automatach odbywała się podobna produkcja, tylko wielkoseryjna. Automaty produkowały z prętów metalowych tulejki, nity, nakrętki i sworznie.
W okresie od(...)do(...)A. W.odbywał zasadniczą służbę wojskową. W dniu 4 maja 1977 r. ubezpieczony ponownie został zatrudniony w(...) Wytwórni (...)wR.na stanowisku tokarza automatowego. Wykonywał te same czynności, jak przed powołaniem do wojska. Z dniem 1 stycznia 1979 r. powierzono mu obowiązki operatora obrabiarek zespołowych. Pracował wówczas przy obsłudze zbijarek do tłoczenia metodą plastyczną wkrętów, nitów i blachowkrętów. Części te były produkowane z drutu zwiniętego w kręgach, podawanego przez maszynę. W okresie od 1 marca 1980 r. do 31 maja 1986 r. pracował jako ustawiacz w Wydziale(...). Przygotowywał wówczas do pracy zbijarki i walcarki. Półprodukty ze zbijarki były wsypywane do bębna walcarki, skąd były podawane przez listwę celem rozdzielania ich na pojedyncze sztuki. W walcarkach znajdowały się szczęki do wytłaczania gwintu. Części z prętów w walcarce miały wytłaczany gwint. Walcarki i zbijarki znajdowały się w jednym pomieszczeniu. Oprócz ustawianiaA. W.zapewniał wsparcie pracownikom produkcyjnym i sprawował nadzór nad produkcją, jej jakością oraz bezpieczeństwem. Praca ustawiacza była odpowiednikiem pracy brygadzisty. Ustawiacz miał codziennie do ustawienia parametry kilkunastu maszyn, co zajmowało od 4 do 8 godzin. Po ustawieniu maszyn pracownicy zajmowali się produkcją, a on w tym czasie usuwał awarie narzędzi, co zajmowało mu do 3 godzin. Po usunięciu awarii ponownie ustawiał parametry maszyn. Wsparcie pracowników polegało na tym, że pomagał zakładać materiał i przenosił wyroby do gwinciarki. Jeśli wszystko było w porządku, to sprawował nadzór nad pracownikami, sprawdzał wymiary produkowanych części. W okresie od 18 stycznia 1986 r. do 31 maja 1998 r.A. W.był zatrudniony w Zakładzie(...)K. W.wR., z tym że w okresie od 1 stycznia do 31 maja 1986 r. w wymiarze ½ etatu, zaś od 2 czerwca 1986 r. w wymiarze pełnego etatu. Powierzono mu wówczas obowiązki „pracownika fizycznego według potrzeb”. Pracował na podobnych maszynach, jak w(...) Wytwórni (...). Zakład ten zajmował się produkcją wyrobów metalowych z drutu w kręgach metodą tłoczenia, tj. nitów, wkrętów, blachowkrętów i nakrętek. W początkowym okresie zatrudnienia zajmował się tylko tłoczeniem nakrętek z drutu, a pozostali pracownicy gwintowali je na ręcznych gwinciarkach. Z uwagi na rozwój zakładu zakupione zostały maszyny do produkcji wkrętów, nitów i blachowkrętów, które to części również produkowane były z drutu w kręgach.A. W.zajmował się obsługą tych maszyn. Poza ich obsługą ustawiał je i prowadził cały proces produkcyjny od drutu w kręgu do wyrobów gotowych, łącznie z myciem, ważeniem i pakowaniem.
W okresie od 1 sierpnia 1998 r. do 31 marca 2008 r.A. W.ponownie był zatrudniony w Zakładzie(...)K. W.wR.jako mistrz-ustawiacz oraz przy obsłudze maszyn do produkcji wyrobów śrubowych z drutu. W tym czasie ustawiał i obsługiwał maszyny takie jak zbijarki i walcarki. W zakładzie zrezygnowano wówczas z produkcji nakrętek. Zwiększyło się wówczas zapotrzebowanie na wkręty i blachowkręty. Maszyny do produkcji z drutu w kręgach powodowały duży hałas, zapylenie i opary oleju.
W dniu 26 października 2016 r.A. W.złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddziale wR.wniosek o emeryturę.
Powołaną wyżej decyzją z dnia 25 listopada 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówiłA. W.przyznania prawa do wcześniejszej emerytury. W uzasadnieniu tej decyzji ZUS podniósł m.in., że na dzień 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca wykazał ogólny okres ubezpieczenia w łącznym wymiarze 27 lat, 2 miesięcy i 6 dni, w tym 26 lat, 11 miesięcy i 27 dni okresów składkowych, 2 miesiące i 9 dni okresów nieskładkowych, oraz 12 lat, 9 miesięcy i 4 dni pracy w warunkach szczególnych. ZUS nie uwzględnił okresu pracy w warunkach szczególnych od 18 stycznia 1986 r. do 31 maja 1998 r. oraz od 1 sierpnia 1998 r. do 31 grudnia 1998 r. (z wyłączeniem okresu zwolnienia lekarskiego) na podstawie świadectw wykonywania prac w szczególnych warunkach z 14 listopada 2007 r. i 31 marca 2008 r., wystawionych przezZakład (...)wR., ponieważ wykazany w tych świadectwach charakter wykonywanej pracy w warunkach szczególnych nie jest ściśle zgodny zrozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). ZUS nie uwzględnił również okresu od 11 kwietnia do 3 maja 1977 r. (przerwa w zatrudnieniu po odbyciu zasadniczej służby wojskowej) oraz od 1 lipca 1986 r. do 31 lipca 1986 r. (urlop bezpłatny).
Sąd Okręgowy uznał za wiarygodne zeznaniaA. W.oraz przesłuchanych w sprawie świadków:K. S.,J. U.,K. W.iZ. P.w zakresie w jakim korelują z pozostałym materiałem dowodowym, zwłaszcza w postaci dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych wnioskodawcy ze spornych okresów zatrudnienia. Zeznania świadków, co do zasady, Sąd Okręgowy uznał za wiarygodne, rzetelne i obiektywne. Podkreślił, że pochodzą one od osób obcych w stosunku do wnioskodawcy, nie nastawionych na konkretne rozstrzygnięcie w sprawie. Świadkowie pracowali razem z wnioskodawcą w spornych okresach:K. S.był bezpośrednim przełożonym wnioskodawcy jako ustawiacza w(...) Wytwórni (...), zaśK. W.był jego pracodawcą wZakładzie (...), wobec czego mieli oni możliwość obserwacji jego pracy. Dokładnie opisali charakter pracy i czynności, jakie wykonywał wnioskodawca. Sąd dał wiarę zebranym w sprawie dowodom w postaci akt osobowych wnioskodawcy i dokumentów znajdujących się w aktach ZUS, gdyż nie były one kwestionowane przez żadną ze stron.
Sąd Okręgowy przytoczył następnie treść przepisówart. 32 ust. 1, 2 i 4 oraz art. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.), a także§§ 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Sąd I instancji podkreślił, że poza sporem w sprawie niniejszej pozostawało, iż w dniu(...)wnioskodawca osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat, udowodnił 25-letni okres ubezpieczenia oraz że nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Okolicznością sporną było natomiast czy wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, stanowiącym załącznik ostatnio powołanego rozporządzenia, w wymiarze co najmniej 15 lat i czy staż ten osiągnął przed dniem 1 stycznia 1999 r.
W ocenie Sądu Okręgowego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał przyjąć, żeA. W.w okresach: od 1 lutego 1972 r. do 19 kwietnia 1975 r. oraz od 4 maja 1977 r. do 29 lutego 1980 r. w ramach zatrudnienia w(...) Wytwórni (...)wykonywał prace w szczególnych warunkach. Okoliczność tę Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach osobowych z tych okresów zatrudnienia oraz zeznań wnioskodawcy i świadków przesłuchanych w sprawie. ŚwiadkowieK. S.,J. U.iZ. P.potwierdzili okoliczności podane przez wnioskodawcę i opisali czynności jakie on wykonywał. W okresie od 1 lutego 1972 r. do 30 maja 1974 r. wnioskodawca obsługiwał półautomatyczne tokarki, na których były produkowane wyroby metalowe do aparatów telefonicznych, takie jak styki, dławki do aparatów wojskowych i ośki do wsporników. W okresie od 1 czerwca 1974 r. do 19 kwietnia 1975 r. oraz od 4 maja 1977 r. do 31 grudnia 1978 r.A. W.wykonywał podobne prace, ale na tokarkach automatycznych, które z prętów metalowych produkowały tulejki, nity, nakrętki i sworznie. Następnie od 1 stycznia 1979 r. do 29 lutego 1980 r. wnioskodawca pracował przy obsłudze zbijarek do tłoczenia wkrętów, nitów i blachowkrętów metodą plastyczną. Wszystkie te czynności w ocenie Sądu należy uznać za prace wykonywane w szczególnych warunkach, wskazane w wykazie A, dział III, poz. 69, stanowiącym załącznik rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., tj. tłoczenie gwoździ, nitów oraz obsługa automatów do produkcji drutu kolczastego i wyrobów z drutu. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Okręgowy uznał, żeA. W.w w/w okresach (tj. 6 lat i 16 dni) stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach.
Z kolei w okresie od 1 marca 1980 r. do 31 maja 1986 r. w ramach zatrudnienia w(...) Wytwórni (...)ubezpieczony wykonywał prace w szczególnych warunkach, wskazane w wykazie A, dział XIV, poz. 24 i 25 w związku z działem III, poz. 69, tj. przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie, a także częściowo kontrolę międzyoperacyjną, kontrolę jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie, czyli tłoczenie gwoździ, nitów oraz obsługa automatów do produkcji drutu kolczastego i wyrobów z drutu. Jak wynika bowiem z zeznań wnioskodawcy oraz świadków, pracował on jako ustawiacz zbijarek i walcarek, ustawiał parametry kilkunastu maszyn, usuwał awarie narzędzi, zapewniał wsparcie pracownikom produkcyjnym i sprawował nadzór nad produkcją i jej jakością oraz bezpieczeństwem. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Okręgowy uznał, że również w tym okresie (tj. 6 lat i 3 miesiące), ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w szczególnych warunkach.
Do stażu pracy wnioskodawcy w szczególnych warunkach Sąd Okręgowy zaliczył również okres odbywania przez niego zasadniczej służby wojskowej, tj. okres od(...)do(...). Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, żeA. W.służbę wojskową odbywał w okresie zatrudnienia w(...) Wytwórni (...). Do odbywania służby wojskowej powołany został ze stanowiska tokarza automatowego. Po jej zakończeniu powrócił do poprzedniego pracodawcy na uprzednio zajmowane stanowisko, a z dniem 4 maja 1977 r. ponownie podjął pracę. O ciągłości zatrudnienia świadczą nie tylko zeznania wnioskodawcy, ale również dokumentacja pracownicza znajdująca się w aktach niniejszej sprawy. Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z przepisamirozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i ich rodzin(Dz. U. Nr 44, poz. 318 ze zm.), żołnierzowi wlicza się czas odbywania służby wojskowej do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy, w którym podjął zatrudnienie, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem w tym zakładzie oraz w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w określonym zawodzie. Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy zaliczył okres odbywania służby wojskowej w wymiarze 1 roku, 11 miesięcy i 10 dni do stażu pracy w szczególnych warunkach.
Co do zatrudnienia w Zakładzie(...)K. W., wnioskodawcaA. W.przedstawił świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach z 14 listopada 2007 r. oraz z 31 marca 2008 r., z których wynika, że w okresach: od 18 stycznia 1986 r. do 31 maja 1998 r. oraz od 1 sierpnia 1998 r. do 31 marca 2008 r. wykonywał prace różne w przemyśle metalowym - tłoczenie nitów, wkrętów, nakrętek oraz obsługę i ustawianie automatów do produkcji wyrobów z drutu na stanowisku pracownik fizyczny – ustawiacz, wymienionym w wykazie A, dział III, poz. 69, stanowiącym załącznikrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym akt osobowych wnioskodawcy, jego zeznań oraz zeznań świadkówK. W.iZ. P., zdaniem Sądu Okręgowego, w sposób jednoznaczny wynika, że w okresie od 1 sierpnia do 31 grudnia 1998 r. w ramach zatrudnienia w Zakładzie(...)K. W., wnioskodawcaA. W.wykonywał prace w szczególnych warunkach wskazane w wykazie A, dział XIV, poz. 25 w związku z działem III, poz. 69, tj. prace przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie, czyli tłoczenie gwoździ, nitów oraz obsługa automatów do produkcji drutu kolczastego i wyrobów z drutu.A. W.zatrudniony był wówczas przy obsłudze maszyn do produkcji wyrobów śrubowych z drutu. Jednak praca jego polegała również na ustawianiu i obsłudze maszyn takich jak zbijarki i walcarki. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Okręgowy uznał, że w w/w okresie (tj. 5 miesięcy)A. W.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w szczególnych warunkach.
Sąd Okręgowy nie uwzględnił natomiast, jako okresu wykonywania prac w szczególnych warunkach, okresu zatrudnienia wnioskodawcy w Zakładzie(...)K. W.od 18 stycznia 1986 r. do 31 maja 1998 r. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego w okresie od 1 stycznia do 31 maja 1986 r.A. W.zatrudniony był w wymiarze ½ etatu, a dopiero od dnia 2 czerwca 1986 r. w wymiarze pełnego etatu. Powierzono mu wówczas obowiązki pracownika fizycznego według potrzeb. Co prawda wnioskodawca wykonywał wówczas część prac wymienionych w wykazie A, dział III, poz. 69, gdyż pracował na podobnych maszynach, jak w(...) Wytwórni (...)(zajmował się tłoczeniem nakrętek, wkrętów, nitów i blachowkrętów), jednak już sama nazwa zajmowanego przez niego stanowiska – pracownik fizyczny według potrzeb – wskazuje na to, że wykonywał wszelkie prace występujące w tym zakładzie. Zostało to potwierdzone przez świadkaK. W.– właściciela zakładu pracy, który wprost wskazał, żeA. W.prowadził cały proces produkcyjny, począwszy od drutu w kręgu do wyrobów gotowych, łącznie z myciem, ważeniem i pakowaniem. W ocenie Sądu Okręgowego poczynione w tym kontekście ustalenia nie pozwalają na przyjęcie, że w spornym okresie praca wnioskodawcy w szczególnych warunkach była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, bowiem wszystkie inne czynności poza produkcją wyrobów z drutu nie są pracą w szczególnych warunkach w myśl powołanych wyżej przepisów.
Konkludując Sąd I instancji stwierdził, że okres pracy wnioskodawcy w szczególnych warunkach, przy uwzględnieniu okresu odbywania służby wojskowej, wynosi łącznie 14 lat, 7 miesięcy i 26 dni. Tym samym nie zostały spełnione przez wnioskodawcę wszystkie przesłanki prawa do wcześniejszej emerytury bliżej określone wart. 184 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Mając to wszystko na uwadze Sąd Okręgowy oddalił odwołanie.
Apelację od tego wyroku wniósł ubezpieczonyA. W.. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości apelant zarzucił mu:
1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicieart. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. 2017 r., poz. 1383 ze zm.) w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) poprzez uznanie, że wnioskodawca w okresie od 18 stycznia 1986 r. do 31 maja 1998 r. nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach;
2/ naruszenieart. 233 k.p.c.poprzez niewszechstronne rozważenie materiału dowodowego, a w szczególności nierozważenie okresu pracy od 18 stycznia 1986 r. do 31 maja 1998 r. – czy w tym okresie wykonywał pracę w szczególnych warunkach;
3/ naruszenieart. 328 § 2 k.p.c.poprzez pomięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku omówienia okoliczności związanych z zatrudnieniem w okresie od 18 stycznia 1986 r. do 31 maja 1998 r.
W konsekwencji tych zarzutów apelant wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyznanie wnioskodawcy prawa do emerytury, ewentualnie o jego zmianę i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ubezpieczony wnosił nadto o zasądzenie od organu rentowego na jego rzecz kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja wnioskodawcyA. W.zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie Sądu I instancji zawarte w zaskarżonym wyroku nie jest prawidłowe i nie znajduje oparcia zarówno w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie niniejszej oraz w obowiązujących przepisach prawa.
Istota sporu w postępowaniu apelacyjnym sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy wnioskodawca legitymuje się co najmniej 15-letnim stażem pracy w szczególnych warunkach liczonym na dzień 1 stycznia 1999 r. Spełnienie przez ubezpieczonego pozostałych warunków określonych wart. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.) było bezsporne na etapie postępowania apelacyjnego. Stosownie doart. 184 ust. 1ostatnio powołanej ustawy, ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948 r., przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 ustawy, tj. po ukończeniu 60 lat, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, tj. na dzień 1 stycznia 1999 r., osiągnął okres co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymagany w przepisachrozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 ustawy, wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn.
W świetle zarzutów apelacji spór został zasadniczo zawężony do oceny, czy okres zatrudnienia ubezpieczonego od dnia 18 stycznia 1986 r. do dnia 31 maja 1998 r. podlega zaliczeniu do stażu pracy w szczególnych warunkach, jako okres wykonywania prac wymienionych w wykazie A, dziale III, poz. 69, stanowiącym załącznik do ostatnio powołanego rozporządzenia. Uwzględnienie w/w okresu przesądziłoby o nabyciu przez wnioskodawcę prawa do emerytury w obniżonym wieku.
W pierwszej kolejności należy się odnieść do przedstawionego w apelacji zarzutu naruszenia prawa procesowego, a mianowicie przepisuart. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie określonych w nim granic swobodnej oceny dowodów, czego apelant upatrywał w niewszechstronnym rozważeniu materiału dowodowego, a w szczególności dowodów dotyczących spornego okresu pracy. Zarzut ten należy uznać za trafny. W tym miejscu należy podkreślić, że reguły dowodzenia w procesie cywilnym (art. 232 k.p.c.) zobowiązują strony do wskazywania dowodów, z których wywodzą one skutki prawne. Zasada ta znajduje także zastosowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, których przedmiotem są odwołania od decyzji organów rentowych. Oznacza to, że w sprawie niniejszej wnioskodawca winien był wykazać, iż stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w spornym okresie pracował w szczególnych warunkach, co, zdaniem Sądu Apelacyjnego, uczynił.
Za dowody przeczące wykonywaniu przez ubezpieczonego pracy w szczególnych warunkach w okresie od dnia 18 stycznia 1986 r. do dnia 31 maja 1998 r., a mianowicie przeczące wykonywaniu pracy ustawiacza, nie mogą być uznane powołane przez Sąd Okręgowy dokumenty w postaci znajdujących się w jego aktach osobowych: umowy o pracę, świadectwa pracy z dnia 31 maja 1998 r. oraz świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach, ponieważ nie rodzą one żadnych skutków materialnoprawnych z następujących względów: po pierwsze, należy zauważyć, iż w postępowaniu sądowym traktowane są one jako dokumenty prywatne w rozumieniuart. 245 k.p.c., a więc stanowią dowody tego, że osoby, które je podpisały, złożyły oświadczenia zawarte w tych dokumentach. Dokumenty takie podlegają kontroli zarówno, co do prawdziwości wskazanych w nich faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2004 roku, III UK 31/04 – OSNP 2005, nr 1, poz.13). Po wtóre, umowa o pracę, na którą powołał się Sąd Okręgowy, została zawarta w dniu 1 sierpnia 1998 r., a więc dotyczy późniejszego okresu od w/w spornego okresu od dnia 18 stycznia 1986 r. do dnia 31 maja 1998 r. Na marginesie należy zauważyć, że w tej umowie o pracę stanowisko, na którym został zatrudniony wnioskodawca, zostało określone następująco: „pracownik fizyczny – obsługa maszyn do produkcji wyrobów śrubowych”. Podobnie stanowisko pracy ubezpieczonego zostało określone w dokumentach dotyczących spornego okresu, a mianowicie w świadectwie pracy z dnia 31 maja 1998 r. (pracownik fizyczny – ustawiacz maszyn), a także w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 14 listopada 2007 r. (pracownik fizyczny – ustawiacz). W tym ostatnim dokumencie doprecyzowano, że w okresie od dnia 18 stycznia 1986 r. do dnia 31 maja 1998 r. wnioskodawca wykonywał „prace różne w przemyśle metalowym. Tłoczenie nitów oraz ustawianie i obsługa automatów do produkcji wyrobów z drutu”.
W tym miejscu należy zauważyć, iż w przeciwieństwie do postępowania przed organem rentowym, w postępowaniu odwoławczym sąd nie jest związany środkami dowodowymi przewidzianymi dla dowodzenia faktów w postępowaniu administracyjnym. Zasadniczym celem postępowania przed sądem jest bowiem rozstrzygnięcie sprawy po dostatecznym, wszechstronnym wyjaśnieniu jej okoliczności spornych. Ułatwia to przepisart. 473 § 1 k.p.c., z którego wynika, że w postępowaniu przed sądem w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron. Powyższe oznacza, że każdy fakt może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe. Podkreślenia wymaga to, że decydującą rolę w analizie charakteru pracy ubezpieczonego z punktu widzenia prawa do emerytury w obniżonym wieku ma możliwość zakwalifikowania wykonywanej pracy pod którąś z pozycji wymienionych w wykazie A, stanowiącym załącznikrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Należy przy tym mieć na uwadze, że dla oceny, czy pracownik wykonywał pracę w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy, jeżeli była ona wykonywana w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w ostatnio powołanym wykazie A (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 czerwca 2011 r., I UK 393/10 – LEX nr 950426; z dnia 24 marca 2009 r., I PK 194/08 – LEX nr 528152; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07 – OSNP 2009, nr 5-6, poz. 75; z dnia 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07 – LEX nr 483283; z dnia 19 września 2007 r., III UK 38/07 – OSNP 2008, nr 21-22, poz. 329 i z dnia 14 września 2007 r., III UK 27/07 – OSNP 2008, nr 21-22, poz. 325). Wpisanie więc w dokumentach pracowniczych, m.in. tych wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że wnioskodawca w okresie od dnia 18 stycznia 1986 r. do dnia 31 maja 1998 r. nie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku ustawiacza, nie oznacza kategorycznego uznania, że ubezpieczony rzeczywiście nie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na tym stanowisku, jeżeli pozostały materiał dowodowy świadczy o okoliczności przeciwnej. Z zeznań świadków przesłuchanych przez Sąd I instancji oraz z zeznań wnioskodawcy wynika, że w spornym okresie faktycznie wykonywał on pracę ustawiacza, a więc taką samą jak wykonywana na rzecz poprzedniego pracodawcy, tj.(...) Wytwórni (...)wR., pomimo tego, że został zatrudniony na stanowisku pracownika fizycznego – ustawiacza maszyn. Do jego obowiązków należała bowiem obsługa wszystkich maszyn i prowadzenie całego procesu produkcji z drutu wyrobów takich jak nakrętki, nity, wkręty, blachowkręty. Sąd Okręgowy na okoliczność pracy wnioskodawcy w spornym okresie, poza wskazanymi dowodami z dokumentów, przeprowadził również dowody osobowe, a mianowicie dowód z zeznań świadkówK. W.iZ. P.oraz dowód z przesłuchania stron ograniczony do przesłuchania wnioskodawcyA. W.. Dowody te Sąd Okręgowy obdarzył przymiotem wiarygodności. Oceniając te dowody zwrócił uwagę na to, że w zeznaniach obu tych świadków oraz ubezpieczonego został zawarty dokładny opis charakteru pracy i czynności wykonywanych przezA. W.w spornym okresie. Z treści tych zeznań Sąd Okręgowy wyprowadził jednak nieprawidłowy wniosek, że apelant w spornym okresie nie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach na stanowisku ustawiacza, bowiem wykonywał on nadto prace polegające na myciu, ważeniu i pakowaniu gotowych wyrobów. Sąd I instancji pominął jednak tę część zeznań świadkówK. W.iZ. P.oraz wnioskodawcy, z których wynikało, że czynności te były ściśle związane z głównymi czynności ubezpieczonego wykonywanymi w procesie produkcji oraz zajmowały one niewielki wymiar czasu. Czynności te były nadto wykonywane równocześnie z głównymi czynnościami związanymi z obsługą maszyn. ŚwiadekK. W.podkreślił w swoich zeznaniach, że wnioskodawca cały czas brał udział w procesie produkcji. Główne czynności związane z obsługą maszyn oraz dodatkowe takie jak mycie, ważenie i pakowanie gotowych wyrobów pokrywały się w czasie. W ocenie Sądu Apelacyjnego zgromadzony w sprawie niniejszej materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na to, że wnioskodawca zarówno w(...) Wytwórni (...)wR., jak i w Zakładzie(...)K. W.wR.wykonywał jako ustawiacz te same czynności, z tym zaznaczeniem, że u tego ostatniego pracodawcy, dzięki lepszej organizacji pracy, równocześnie z obsługą maszyn, wykonywał dodatkowo czynności polegające na myciu, ważeniu i pakowaniu gotowych wyrobów. Te dodatkowe czynności, co wymaga podkreślenia, były ściśle związane z głównymi czynnościami ubezpieczonego jako ustawiacza, wykonywanymi w procesie produkcji wyrobów z drutu takich jak nakrętki, nity, wkręty i blachowkręty.
Mając to wszystko na uwadze Sąd Apelacyjny nie znalazł uzasadnionych podstaw do innej oceny pracy wykonywanej przezA. W.w spornym okresie od tej wykonywanej w okresie zatrudnienia w(...) Wytwórni (...)wR., prawidłowo zaliczonego przez Sąd Okręgowy do stażu pracy w szczególnych warunkach. W konsekwencji Sąd Apelacyjny przyjął, że sporny okres, w którym wnioskodawca wykonywał wymienioną w stanowiącym załącznik rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) wykazie A, dziale III, pod pozycją 69, pracę ustawiacza w pełnym wymiarze czasu pracy (zatrudnienie w wymiarze pełnego etatu), tj. okres od dnia 2 czerwca 1986 r. do dnia 31 maja 1998 r., winien być zaliczony do stażu pracy wnioskodawcy w szczególnych warunkach. Uzupełnienie uwzględnionego przez Sąd Okręgowy okresu 14 lat, 7 miesięcy i 26 dni pracy ubezpieczonego w szczególnych warunkach o okres pracy w takich warunkach od dnia 2 czerwca 1986 r. do dnia 31 maja 1998 r., sprawia, że ostatecznie za udowodniony należało uznać staż pracyA. W.w szczególnych warunkach w rozmiarze znacznie przekraczającym wymagane co najmniej 15 lat. Sprawia to, żeA. W.spełnił wszystkie warunki prawa do emerytury w obniżonym wieku, w tym przesłankę co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. W rezultacie zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicieart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. 2017 r., poz. 1383 ze zm.) w związku z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), w okolicznościach sprawy niniejszej również należało uznać za trafny.
Mając to wszystko na uwadze Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję organu rentowego poprzez ustalenieA. W.prawa do wcześniejszej emerytury od dnia(...)tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym został złożony wniosek o to świadczenie.
O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawieart. 98 § 1, 3 i 4 k.p.c.w związku zart. 99 k.p.c.iart. 391 § 1 k.p.c.oraz § 2 pkt 4 w związku z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 r., poz. 1804 ze zm.) w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2016 r., poz. 1667) oraz z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 września 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2017 r., poz. 1799).
Z przedstawionych wyżej względów Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.orzekł jak w sentencji.