Sąd Okręgowy w Krakowie
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 309/18
Data wyroku: 2018-05-28 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Beata Kurdziel, Katarzyna Biernat-Jarek, Joanna Ćwik – Bielińska
Słowa kluczowe: Księgi wieczyste
Podstawa prawna: art. 355 kpc, art. 386 § 3 k.p.c.

Sygn. akt II Ca 309/18

POSTANOWIENIE
Dnia 28 maja 2018 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny-Odwoławczy w składzie następującym:
Przewodniczący: Sędzia SO Katarzyna Biernat-Jarek (sprawozdawca)
Sędziowie:  SO Joanna Ćwik – Bielińska
SO Beata Kurdziel
po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2018 r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwK.
przy uczestnictwie(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwK.
o wpis w księdze wieczystej
na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie z dnia 24 listopada 2017 r. sygnatura akt DzKw/KR1P/00092131/17

postanawia:

1
uchylić zaskarżone postanowienie z dnia 24 listopada 2017 roku oraz dokonany na jego podstawie wpis w dziale IIIksięgi wieczystej (...)z dnia 30.11.2017 r. i umorzyć postępowanie zainicjowane skargą na orzeczenie referendarza;

2
umorzyć postępowanie wywołane apelacją wnioskodawcy;

3
stwierdzić , że wnioskodawca i uczestnik ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

SSO Joanna Ćwik – Bielińska   SSO Katarzyna Biernat-Jarek   SSO Beata Kurdziel

UZASADNIENIE
Wnioskodawca(...)Spółka z ograniczona odpowiedzialnością wK.domagała się wykreślenia z działu IIIksięgi wieczystej nr (...)roszczenia o zawarcie przyrzeczonej umowy sprzedaży nieruchomości ujawnionego na rzecz(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąw związku z upływem rocznego terminu od wpisu roszczenia i wobec braku złożenia w tym okresie wniosku o ujawnienie prawa , którego dotyczy roszczenie na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy księgach wieczystych i hipotece.
Przed rozpoznaniem wniosku do akt księgi wieczystej wpłynęło pismo procesowe(...) Spółki z ograniczona odpowiedzialnościąz siedzibą wK.domagające się oddalenia wniosku , a to wobec treści art. 19 ust. 3 cyt. ustawy o księgach wieczystych, którego istnienie wnioskodawca pominął, pomimo że ten właśnie przepis ma stanowić podstawę do ewentualnego wykreślenia roszczenia. Uczestnik powołał się także na pozew skierowany przeciwko(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwK.o stwierdzenie obowiązku złożenia oświadczenia woli, którego przedmiotem będzie m.in. przeniesienie na stronę powodową(...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnościąnieruchomości położonej wK.jedn. Ew. Podgórze Obr.(...)powiatM. K.składającej się zdziałek nr (...)objętychksięgą wieczystą (...).
W dniu 8.09.2017 roku Sad Rejonowy dla Krakowa – Podgórza w Krakowie w osobie Referendarza wykreślił z działu IIIksięgi wieczystej (...)roszczenie o zawarcie przyrzeczonej umowy sprzedaży ujawnione na rzecz(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąpowołując jako podstawę wykreśleniaart. 19 ust. 1 ustawy z dnia 6.07.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.
Postanowieniem z dnia 24 listopada 2017 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa – Podgórza w Krakowie rozpoznając skargę(...) Spółki z ograniczona odpowiedzialnościąwK.uchylił wpis wksiędze wieczystej (...)z dn. 8 września 2017 r. i wniosek oddalił, obciążając wnioskodawcę kosztami postępowania w kwocie 340 zł na rzecz uczestnika.
W rozważaniach prawnych Sąd Rejonowy wskazał za innymi, że przesłanką dla zastosowaniaart. 19 ustawy o księgach wieczystych i hipotecejest upływ określonego czasu. Wniosek o wykreślenie uprawniony może złożyć dopiero gdy upłynie roczny termin od dnia wpisu roszczenia i w tym okresie nie złożono wniosku o wpis prawa, którego roszczenie dotyczy.Art. 19 ust. 2i wprowadza wyjątek od zasady, iż roczny termin biegnie od dnia wpisu roszczenia w księdze wieczystej. Przewiduje bowiem, że jeżeli uprawniony wykaże przed upływem roku od dnia wpisu, że wystąpił do sądu o przeniesienie lub ustanowienie prawa określonego w ust. 1 bieg terminu do wykreślenia roszczenia liczy się od dnia zakończenia postępowania, jednakże w razie nieuwzględnienia żądania, roszczenie może być wykreślone z chwilą zakończenia postępowania.
W niniejszym postępowaniu skarżący uczestnik wykazał, że wystąpił do Sądu Okręgowego w Krakowie ze stosownym żądaniem, a to o stwierdzenia obowiązku złożenia przez pozwaną(...) spółkę z ograniczona odpowiedzialnościąz siedzibą wK.oświadczenia woli którego przedmiotem będzie przeniesienie na stronę powodową własności w stanie wolnym od obciążeń nieruchomości położonej wK.obręb(...)
P.stanowiącejdziałki nr (...), dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie prowadziksięgę wieczystą (...)za cenę 11 800 000 zł netto powiększoną o podatek VAT , w wykonaniu przedwstępnej umowy oraz warunkowej umowy sprzedaży zawartej 4 września 2015 roku przed notariuszem(...)Rep. Nr(...), zmienionej umową sprzedaży oraz zmiany warunkowej i przedwstępnej umowy sprzedaży zawartej dnia 21 października 2015 roku nr Rep.(...). Odpis pozwu złożony w postępowaniu wieczystoksięgowym na potwierdzenie zarzutu skargowego z prezentatą Sądu Okręgowego w Krakowie i datą złożenia pozwu w dniu 27 czerwca 2017 roku. Bieg terminu do wykreślenia roszczenia uległ zatem przerwaniu i rozpocznie się na nowo od dnia prawomocnego zakończenia zainicjowanego postępowania sądowego, a na powyższą okoliczność wskazywał uczestnik jeszcze przed dokonaniem zaskarżonego wpisu wykreślenia roszczenia z księgi wieczystej. Do chwili obecnej wnioskodawca ani uczestnik nie zarzucili przekroczenia terminu do wytoczenia powództwa. Odwołując się do zakresu kognicji sądu w postępowaniu wieczysto księgowym Sąd uznał, iż w razie wniesienia skargi na wpis w księdze wieczystej , wpis nie traci mocy, a rozpoznając sprawę sąd zmienia zaskarżony wpis przez jego wykreślenie i dokonanie nowego wpisu lub wydaje postanowienie, którym zaskarżony wpis utrzymuje w mocy albo uchyla go w całości i w tym zakresie wniosek oddala, względnie postępowanie umarza o czym stanowiart. 518(

    1)§ 4 k.p.c..
Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach stanowiłart. 520 § 3 k.p.c.
Jednocześnie wpisem z dnia 30.11.2017 roku Sad Rejonowy przywrócił wpis w dziale III księgi wieczystej roszczenia o zawarcie przyrzeczonej umowy sprzedaży nieruchomości na rzecz(...) spółki z o.o.
Apelację od powyższego postanowienia złożył wnioskodawca(...) Spółka z ograniczona odpowiedzialnościąwK., podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego tj.art. 19 ust. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotecew zw. zart. 390 § 2 k.p.c.poprzez ich błędną wykładnię, naruszenie art. 19 ust. 1i 2 cyt. ustawy kwh w zw. zart. 64 k.c.poprzez ich błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania tj.art. 5181§ 3 k.p.c.w zw. zart. 6268§ 2 oraz art. 6262§ 3 k.p.c.poprzez uznanie , że skarga uczestnikaI. R.zasługuje na uwzględnienie , podczas gdy z treści dokumentów znajdujących się w aktach księgi wieczystej , treściksięgi wieczystej (...)wynikało , że spełnione zostały przesłanki z art. 19 ust. 1 i 2 ukwh.
W oparciu o te zarzuty oraz treść dokumentów – oświadczeń co do których złozony został wniosek dowodowy w apelacji , wnioskodawca domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i dokonania wpisu w dziale IIIksięgi wieczystej (...)polegającego na wykreślenia z jej działu III roszczenia wpisanego na rzecz(...) spółki z o.o.wK..
Dodatkowo z akt księgi wieczystej(...)wynika , że pismem z dnia 12 grudnia 2017 roku , złożonym na dzienniku podawczym Sądu w dniu 13.12.2017 roku przedstawiciel uczestnika(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwK.– Prezes ZarząduW. Ż., uprawniony do jednoosobowej reprezentacji spółki złożył oświadczenie o cofnięciu skarg – w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym k. 297 – przy czym oryginał w aktach księgi wieczystej(...)).
Oświadczenie powyższe wpłynęło do akt sprawy po rozpoznaniu przez Sąd I instancji skargiI. R.na orzeczenie referendarza, ale przed doręczenie odpisów orzeczenia i zawiadomienia o wpisie stronom, których ekspedycja nastąpiła w dniu 5.01.2018 r.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie wpłynęło przed uprawomocnieniem się orzeczenia będącego przedmiotem kontroli instancyjnej oświadczenie składającego skargę na orzeczenie referendarza(...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnościąo jej cofnięciu.
W kwestii dopuszczalności cofnięcia skargi na orzeczenie referendarza , którego przedmiotem był wpis do księgi wieczystej – w niniejszej sprawie wpisem było wykreślenie ujawnionego w dziale III(...)roszczenia o zawarcie przyrzeczonej umowy sprzedaży była przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w postanowieniu z dnia 5 grudnia 2012 roku I CZ 172/12, w którym Sad Najwyższy stwierdził, że cofnięcia skargi na wpis referendarza sądowego w księdze wieczystej nie ograniczają ani przepisyrozdziału 6, działu III, tytułu drugiego, księgi drugiej kodeksu postępowania cywilnego, ani przepisy ogólne dotyczące postępowania nieprocesowego; takiego wniosku nie można także wywieść z odpowiedniego stosowania do tej czynności przepisów o procesie (art. 13 § 2 k.p.c.).
W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wywodził, że „fakt, że apelację od orzeczenia Sądu pierwszej instancji z dnia (…) r., którym został uchylony zaskarżony wpis i wniosek został oddalony, złożyła wyłącznie wnioskodawczyni, nie miał znaczenia, dla skuteczności oświadczenia spółki "Z. J." o cofnięciu skargi na orzeczenie referendarza sądowego. Dopóki się bowiem nie uprawomocni orzeczenie, dopóty każda ze stron postępowania, zgodnie z zasadą dyspozycyjności może w wyniku cofnięcia przysługującego jej środka, pozbawić go z założenia skuteczności, np. w literaturze i judykaturze ugruntowany jest pogląd, że cofnięcie pozwu w instancji apelacyjnej może prowadzić do umorzenia całego postępowania z jednoczesnym uchyleniem zaskarżonego wyroku, bez względu na to, która strona wyrok zaskarżyła. Z zasady dyspozycyjności niewątpliwie więc wynika, że spółka "Z. J." była uprawniona do cofnięcia wniesionej skargi na wpis referendarza w księdze wieczystej.”
Zgodnie zart. 5181§ 3 k.p.c.nie traci mocy dokonany przez referendarza wpis w księdze wieczystej w następstwie wniesienia skargi na to orzeczenie. Sąd pierwszej instancji w wyniku rozpoznania skargi, może go zmienić przez wykreślenie i dokonanie nowego wpisu, lub wydać postanowienie, w którym utrzymuje w mocy zaskarżony wpis, a także uchylić zaskarżony wpis w całości bądź części i wniosek oddalić lub odrzucić, względnie postępowanie umorzyć. Jak wywodził dalej Sąd Najwyższy w uzasadnienia cyt. orzeczenia „z treści tego unormowania wynika, że ten środek obrony zainteresowanego w postępowaniu wieczystoksięgowym ma charakter niedewolutywnego środka zaskarżenia i sąd rejonowy w postępowaniu, wywołanym wniesieniem skargi na wpis do księgi wieczystej nie może tylko uchylić wpisu i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania referendarzowi sądowemu.
Skoro nie budzi wątpliwości pogląd, że z założenia dysponentem środka zaskarżenia w postępowaniu cywilnym jest uprawniony podmiot, który go złożył, to rozważyć należy czy przepisykodeksu postępowania cywilnegonie ograniczają możliwości cofnięcia skargi na wpis referendarza w księdze wieczystej. Ta czynność procesowa nie jest wnioskiem, a zatem nie mogło do niej mieć zastosowanie unormowanie zawarte wart. 512 k.p.c., tj. jej skuteczność nie zależała od sprzeciwu innych zainteresowanych w sprawie, ani szczególne unormowanie zawarte wart. 6265k.p.c., którego nie należy interpretować w sposób rozszerzający.”
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, która zważywszy na sekwencję czynności podjętych przez wnioskodawcę i uczestnika w odniesieniu do orzeczeń wydanych przez Sąd Rejonowy dla Krakowa – Podgórza w Krakowie tj. wpis Referendarza z dnia 8.09.2017 r. a następnie postanowienie Sadu z dnia 24 listopada 2017 r. stwierdzić należy, że(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwK.– w sposób skuteczny pismem z dnia 13 grudnia 2017 roku cofnęła wniesioną skargę na wpis Referendarza z dn. 08.09.2017 r. , zanim jeszcze uprawomocniło się postanowienie Sądu Rejonowego wydane w związku z rozpoznaniem skargi, zatem postępowanie wywołane skargą stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć , uchylając jednocześnie wydane przez Sąd I instancji postanowienie z dnia 24 listopada 2017 r. i dokonany w oparciu o nie w dn. 30.11.2017 r. wpis na podstawieart. 386 § 3 k.p.c.orazart. 355 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c..
Uchylenie orzeczenia Sądu I instancji oraz dokonanego w jego konsekwencji przywrócenia wpisu roszczenia powoduje , iż w mocy pozostaje orzeczenie referendarza z dnia 8 września 2017 roku którym wykreślono z działu IIIksięgi wieczystej (...)sporne roszczenie, a konsekwencji bezprzedmiotowa stała się apelacja , wobec upadku substratu zaskarżenia i z tych względów również umorzeniu podlegało postępowanie apelacyjne nią wywołane , o czym Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 355 § 1 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.
O kosztach wywołanych wniesiona skargą i apelacją orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., albowiem ostatecznie umorzenie postępowania wywołanego skargą oraz wniesiona apelacją znosi koszty między stronami w tym znaczeniu , że każda ze stron ponosi koszty wywołanie wniesionym środkiem zaskarżenia.
SSO Joanna Ćwik – Bielińska   SSO Katarzyna Biernat-Jarek   SSO Beata Kurdziel