Sąd Okręgowy w Gliwicach
IX Zamiejscowy Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IX Ua 15/18
Data wyroku: 2018-06-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Renata Stańczak, Iwona Nowak, Mariola Łącka
Słowa kluczowe: Zasiłek chorobowy
Podstawa prawna: art.17 ust.1 ustawy z dnia 25.06.1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego...

Sygn. akt IX Ua 15/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 czerwca 2018 r.
Sąd Okręgowyw Gliwicach

    Sąd Pracy i Ubezpieczeń SpołecznychOśrodek Zamiejscowy w Rybniku

Wydział IX Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący : SSO Mariola Łącka /spr/
Sędziowie: SSO Iwona Nowak
del. SSR Renata Stańczak
Protokolant: st. sekretarz sądowy Dagmara Mazurkiewicz
przy udziale ./.
po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 w Rybniku
sprawyM. W. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
o zasiłek chorobowy
na skutek apelacji organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
od wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku , V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 16 marca 2018 r. sygn. akt V U 265/17
oddala apelację
Sędzia:   Przewodniczący:   Sędzia:
del. SSR Renata Stańczak SSO Mariola Łącka SSO Iwona Nowak
Sygn. akt IX Ua 15/18

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 3 sierpnia 2017 roku, znak(...)- (...), nr sprawy(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.odmówił ubezpieczonemuM. W. (2)prawa do zasiłku chorobowego za okres od 25 czerwca do 19 lipca 2016 roku, a także zobowiązał go do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku z odsetkami w łącznej kwocie 3364,63 zł (3144 zł tytułem należności głównej oraz 220,63 zł tytułem odsetek). W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, iż w ww. okresie ubezpieczony był niezdolny do pracy i otrzymał zasiłek chorobowy, jednakże wykorzystywał zwolnienie w sposób niezgodny z jego celem. W tym czasie wykonywał pracę na podstawie umowy zlecenie za wynagrodzeniem.
W odwołaniu ubezpieczony zaprzeczył wykonywaniu pracy. Wskazał, że umowę wykonywał w jego zastępstwieR. J..
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji. Przyznał, iż nie pouczył ubezpieczonego o braku prawa do świadczeń, jednakże ubezpieczony wprowadził go w błąd przedkładając zaświadczenia lekarskie za sporne okresy i wykonując pracę w tym samym czasie.
Sąd Rejonowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rybniku wyrokiem z dnia 16.03.2018r. sygn. akt V U 265/17 zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemuM. W. (1)prawo do zasiłku chorobowego za okres od 25 czerwca 2016 roku do 19 lipca 2016 roku oraz zwolnił z obowiązku zwrotu pobranego świadczenia za powyższy okres w łącznej kwocie 3.364,63 zł.
Sąd ustalił, co następuje:
Ubezpieczony jest zatrudniony w(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąod dnia 3 sierpnia 1992 roku. W okresie od 25 czerwca do 19 lipca 2016 roku korzystał z zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy i pobrał zasiłek chorobowy w łącznej kwocie 3144 zł.
Ubezpieczony zawarł z(...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąwR.(dalej jakospółka (...)lub spółka) umowę zlecenie na okres od 1 czerwca do 30 września 2016, na mocy której zobowiązał się do utrzymania terenów zielonych (m.in.: koszenie trawy, grabienie, przycinanie żywopłotów i drzew) wokół bloku w którym mieszka, za wynagrodzeniem w kwocie 400 zł brutto miesięcznie. Czynności wynikające z umowy nie musiały być wykonywane codziennie, lecz jedynie w razie zaistnienia potrzeby. W okresie czerwca i lipca 2016 roku ubezpieczony informował spółkę o swojej niezdolności do pracy wskazując, iż w razie potrzeby czynności wynikające z umowy będzie za niego wykonywała osoba trzecia. W czasie korzystania ze zwolnienia lekarskiego ubezpieczony nie wykonywał umowy, w czynnościach zastępował goR. J..
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci ww. dokumentów, dowód z przesłuchania stron ograniczonego do przesłuchania ubezpieczonego oraz dowód z zeznań świadków, które Sąd uznał za wiarygodne, wzajemnie ze sobą korelujące i rzeczowe i dającą wyrazisty obraz całości sprawy.
W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał, że odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.
Wskazał, iż przepis art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej stanowi, iż ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Jednocześnie, z przepisu art. 17 ustawy zasiłkowej wynikają dwie niezależne przesłanki utraty prawa do zasiłku: 1) wykonywanie pracy zarobkowej w okresie niezdolności do pracy; 2) wykorzystanie zwolnienia w sposób niezgodny z jego celem a do utraty prawa do zasiłku wystarczy zaistnienie jednej z nich(zob. wyr. Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2010 r., III UK 71/09, Legalis numer 325854).
Sąd I instancji przyjął, że pracą w rozumieniu przepisu art. 17 ust. 1 ustawy jest praca w potocznym tego słowa znaczeniu, w tym także wykonywanie różnych czynności na podstawie różnych stosunków prawnych – stosunku pracy, stosunków o charakterze cywilnoprawnym, a także prowadzenie własnej działalności gospodarczej, samozatrudnienie(zob. post. Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2012 r., I UK 70/12, Legalis numer 537257).
Jednocześnie Sąd Rejonowy uznał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, iż w okresie orzeczonej niezdolności do pracy ubezpieczony nie wykonywał pracy zarobkowej. Zawartą umowę o świadczenie usług utrzymania terenów zielonych wykonywała za ubezpieczonego osoba trzecia, tj.R. J.. Okoliczność ta wynikała zarówno ze zgromadzonych dokumentów jak i osobowych źródeł dowodowych, w tym także zeznań świadkaR. J., który w sposób wyraźny przyznał, że wykonywał umowę za ubezpieczonego. Bez znaczenia pozostaje zatem, iż w oświadczeniu znajdującym się w aktach organu rentowego ubezpieczony wskazał, że przejmuje czynności z umowy z dniem 20 czerwca 2016 roku, bowiem jest to najpewniej oczywista omyłka pisarska, na co zwrócił uwagę sam ubezpieczony w trakcie przesłuchania. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że organ rentowy, mimo ciążącego na nim obowiązku dowodzenia swoich twierdzeń nie przedłożył jakiegokolwiek przeciwdowodu, który mógłby postawić w wątpliwość wykonywanie umowy przez osobę trzecią oraz dokonanie przez ubezpieczonego omyłki pisarskiej w dacie złożonego oświadczenia. Tym samym, ubezpieczony nie utracił prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego.
Sąd Rejonowy przyjął, iż w konsekwencji, ubezpieczony nie jest także zobowiązany do zwrotu pobranego zasiłku, bo jak stanowi przepisart. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2015 r. poz. 121 j.t. ze zm.)osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11. a pobrany przez ubezpieczonego zasiłek chorobowy nie był nienależny w rozumieniu art. 84 ust. 2 ustawy systemowej. Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się bowiem świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia.
Ubezpieczony nie utracił prawa do zasiłku chorobowego, co wyklucza uznanie świadczenia za nienależne w rozumieniu art. 84 ust. 2 pkt 1 ustawy systemowej a przeprowadzone postępowanie dowodowe nie pozwala na uznanie, iż świadczenie zostało wypłacone na podstawie jakiegokolwiek wprowadzenia organu rentowego w błąd, skoro przeprowadzone dowody wskazują, iż ubezpieczony nie wykonywał umowy zlecenia i powierzył tę czynność osobie trzeciej.
Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne i rozważania prawne, działając na podstawie przywołanych przepisów orazart. 47714§ 2 k.p.c., Sąd Rejonowy zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznał ubezpieczonemu prawa do zasiłku chorobowego za okres od 25 czerwca do 19 lipca 2016 roku oraz zwolnił ubezpieczonego z obowiązku zwrotu pobranego świadczenia wraz z odsetkami w łącznej kwocie 3364,63 zł.
Apelację od powyższego wyroku złożył organ rentowy.
Skarżąc wyrok w całości zarzucił:
- naruszenie przepisów postępowania –art.233 par.1 i art.227 kpcpoprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego i tym samym przekroczenie swobodnej granicy oceny zgromadzonych dowodów polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że wnioskodawca w spornym okresie nie wykonywał pracy zawodowej w ramach zawartej umowy zlecenia, gdyż obowiązki w tym czasie przejęła w ramach zastępstwa osoba trzecia, podczas, gdy z przedłożonych dokumentów wynika, że wprawdzie odwołujący wystąpił do Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej z informacją na piśmie, że od dnia 7.06.2016r. przekazuje obowiązki koszenia i dbania o zieleń osobie trzeciej z powodu choroby, niemniej jednak już w dniu 20.06.2016r., zgłosił zleceniodawcy pisemną gotowość do pracy od dnia 20.06.2016r.
- naruszenie przepisów prawa materialnego:
art.17 ust.1 ustawy z dnia 25.06.1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa( Dz. U. z 2016r., poz.372), polegają na uznaniu, że wykonywanie w czasie orzeczonej niezdolności do pracy czynności należących do obowiązków pracowniczych i otrzymywanie z tego tytułu wynagrodzenia nie stanowi wykonywania pracy zarobkowej i nie powoduje utraty prawa do zasiłku chorobowego albowiem wskazanie przez odwołującego gotowości do pracy z dniem 20.06.2016r. było najpewniej oczywistą pisarską omyłką.
Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania.
W uzasadnieniu apelacji wskazał, że Oddział nie podziela argumentacji Sądu jakoby organ rentowy, mimo ciążącego na nim obowiązku dowodzenia swoich twierdzeń nie przedłożył jakiegokolwiek przeciwdowodu, który mógłby postawić w wątpliwość wykonywanie umowy przez osobę trzecią oraz dokonanie przez ubezpieczonego omyłki pisarskiej w dacie złożenia oświadczenia.
Przed wydaniem zaskarżonej decyzji Oddział prowadził bowiem postępowanie wyjaśniające z(...) Sp. z o.o.wR.na okoliczność ustalenia warunków zawartej z odwołującym umowy zlecenia oraz ustalenia, czy w okresie orzeczonej niezdolności do pracy ubezpieczony wykonywał swoje obowiązki.
W odpowiedzi na piśmie z dnia 20.06.2017r. poinformowano Oddział o zawartej z odwołującym umowie zlecenia oraz o fakcie, że w okresie czerwiec-lipiec 2016r. ww poinformował Zarządcę o przebywaniu na zwolnieniu lekarskim wskazując jednocześnie, że w razie konieczności pracę będzie wykonywała osoba trzecia zgodnie z zapisem w umowie – par.3 pkt.6 umowy.
Z kolei w piśmie z dnia 20.06.2016r. wnioskodawca podał, że o dnia 20.06.2016r. przejmuje swoje obowiązki koszenia i dbania o zieleń. Na dokumencie także widnieje podpis PanaR. J..
Z powyższych dokumentów wynika więc wprost , że odwołujący od dnia 20.06.2016r. zgłosił do Zarządu Wspólnoty swoją gotowość do pracy, a zatem niezrozumiały jest zarzut Sądu przywołany w uzasadnieniu wyroku jakoby Oddział nie przedstawił żadnych argumentów na poparcie swoich twierdzeń.
Zdaniem skarżącego również niezrozumiałe i zbyt daleko idące jest usprawiedliwienie takiego działania odwołującego najprawdopodobniej oczywistą pisarską omyłką , albowiem przeczą temu zasady logiki i życiowego doświadczenia. Idąc tokiem myślenia Sądu zawsze można by „ niewygodne czy też do końca nie przemyślane wnioski” usprawiedliwiać pisarską omyłką. Tymczasem pisarska omyłka może dotyczyć jedynie niedokładności czy też innych oczywistych omyłek. Innymi słowy oświadczenie odwołującego z dnia 20.06.2016r. zdaniem Oddziału nie jest pisarską omyłką lecz poinformowaniem zleceniodawcy o przejęciu po przerwie od dnia 07.06.2016r. swoich obowiązków od dnia 20.06.2016r.
Ponadto apelujący wskazał, że w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 09.02.2017r.II UK 699/15, niepublikowany, stwierdzono, że „ błąd” wiąże się zawsze z pierwotną wadliwością rozstrzygnięć organu rentowego lub odwoławczego, z etapem ustalania prawa do świadczeń, a jego istotną cechą konstrukcyjną, odróżniającą od innych uchybień organów rentowych lub odwoławczych, jest istnienie fałszywego wyobrażenia organu o stanie uprawnień wnioskodawcy , wywołanego na skutek świadomego zachowania osoby pobierającej świadczenia. Z przytoczonych w uzasadnieniu wyroku orzeczeń Sądu Najwyższego wynika, że zakreśla się szeroko ramy zachowań kwalifikowanych jako świadome wprowadzenie w błąd organu rentowego lub odwoławczego.
Jeżeli zatem ubezpieczony, jak w niniejszej sprawie, przedkłada za sporne okresy zaświadczenia lekarskie ( ZUS ZLA), a jednocześnie ,co ustalono bezspornie w niniejszym postępowaniu, w tych samych okresach świadczy pracę zarobkową, to wprowadza w ten sposób w błąd organ rentowy, co do okoliczności warunkujących powstanie prawa do zasiłku chorobowego.
Apelujący wskazał, że Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 09.02.2017r. II UK 699/15 uznał, że wykonywanie pracy zarobkowej w okresie zwolnienia lekarskiego skutkuje pozbawieniem prawa do zasiłku chorobowego i nie uzależnił pozbawienie tego prawa od wcześniejszego pouczenia świadczeniobiorcy o braku prawa do pobierania świadczeń w przypadku wykonywania pracy zarobkowej w okresie tego zwolnienia.
Dlatego też w przypadku wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy lub wykorzystywania zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia w ocenie apelującego organu rentowego zachodzą przesłanki do uznania świadczeń za nienależnie pobrane na podstawie art.84 ust.2pkt.2 ustawy systemowej a odmienne stanowisko przyjęte w zaskarżonym wyroku nie zasługuje na aprobatę.
Ubezpieczony w odpowiedzi na apelacjęwniósł o jej oddalenie podnosząc, że z zeznań świadków wynika, że w okresie zwolnienia lekarskiego nie wykonywał żadnych prac , wynikających z umowy zlecenia.
W oparciu o powyższe Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja organu rentowego nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Rejonowy nie naruszył przepisów postępowania cywilnego.
W sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny i nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.
Już z treści pisma(...) Sp. z o.o.z dnia 20.06.2017r. wynika, że ubezpieczony zawiadomił zleceniodawcę, że w czerwcu i lipcu z uwagi na przebywanie na zwolnieniu lekarskim pracę będzie wykonywała w razie potrzeby za niego osoba trzecia.
Ponadto Sąd I instancji przesłuchał w charakterze świadkaR. J.iD. S., którzy zeznali, że ubezpieczony w czasie całego okresu zwolnienia lekarskiego nie wykonywał żadnych prac przy utrzymaniu terenów zielonych, należących do wspólnoty mieszkaniowej.
W czerwcu i lipcu 2016r. koszeniem trawy i przycinaniem żywopłotu zajmował się na prośbę ubezpieczonego jego przyjacielR. J.. W świetle tych zeznań wiarygodne są twierdzenia ubezpieczonego, że pisząc oświadczenie o przejęciu obowiązku koszenia pomylił się przy liczbie miesiąca.
Sąd Okręgowy w pełni podziela ustalenia Sądu I instancji i przyjmuje je za własne.
Wobec prawidłowych ustaleń, że ubezpieczony nie wykonywał pracy zarobkowej w czasie zwolnienia lekarskiego , chybiony jest zarzut strony skarżącej naruszenia art.17 ust.1 ustawy z dnia 25.06.1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego.
Zgodnie z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 04.04.2012r. II UK 186/11 wykonywaniem pracy zarobkowej w rozumieniu powołanego wyżej przepisu jest wykonywanie konkretnych czynności , a nie stanowi takiej pracy , uzyskiwanie w trakcie korzystania ze zwolnienia lekarskiego dochodów , niepołączonych z osobistym świadczeniem pracy.
Tutejszy Sąd w całości ten podgląd podziela.
W toku postępowania nie wykazano również , aby ubezpieczony wykorzystał zwolnienie w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.
Zatem zasadnie Sąd I instancji przyznał ubezpieczonemu prawo do zasiłku chorobowego za okres od 25.06.2016r. do 19.07.2016r. i zwolnił go z obowiązku zwrotu pobranego tego świadczenia.
Dlatego też Sąd Okręgowy na mocyart.385 kpcoddalił apelację organu rentowego jako bezzasadną.
Sędzia Przewodniczący Sędzia
del. SSR Renata Stańczak SSO Mariola Łącka SSO Iwona Nowak