Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 386/17
Data wyroku: 2018-09-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Łapińska
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z fus

Sygn. akt VU 386/17

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 września 2018 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSO Beata Łapińska
Protokolant st. sekr. sądowy Karolina Rudecka
po rozpoznaniu w dniu 6 września 2018 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wnioskuW. C. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaW. C. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 30 grudnia 2016 r. sygn.(...)
oddala odwołanie.
Sygn. akt VU 386/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 30 grudnia 2016 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówił wnioskodawcyW. C. (1)prawa do emerytury z uwagi na brak wymaganego 25-letniego ogólnego stażu pracy .
Dnia 1 lutego 2017 rokuW. C. (1)złożył odwołanie od ww. decyzji wnosząc o jej zmianę przez przyznanie skarżącemu prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych przez zaliczenie do ogólnego stażu pracy okresu od 26 kwietnia 1991 r. do 5 stycznia 1992 r. na budowie eksportowej w NRD .
W piśmie procesowym z dnia 26 czerwca 2018 r. pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o zaliczenie mu do ogólnego stażu pracy okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców między rokiem 1991 a 1992 oraz od kwietnia 93 do stycznia 1994 r.
Na rozprawie w dniu 6 września 2018 r. sprecyzował odwołanie wnosząc o zaliczenie od ogólnego stażu pracy przerw w pracy zawodowej , tj. okresów od 25 kwietnia 1991 r. do 6 stycznia 1992 r. oraz od 1 maja 1993 r. do 31 stycznia 1994 r. jako okresów uzupełniających , gdyż wtedy pracował on w gospodarstwie rolnym rodziców.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.wniósł o oddalenie odwołania.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaW. C. (1),urodzony w dniu (...), złożył w dniu 19 grudnia 2016 roku wniosek o przyznanie emerytury. Wnioskodawca przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego lecz wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
(dowód: wniosek o emeryturę k. 1-2 akt ZUS t. I)
Na dzień 1 stycznia 1999 roku skarżący udowodnił staż pracy wynoszący 24 lat 6 miesięcy i 20 dni, w tym : 22 lata, 8 miesiecy i 11 dni okresów składkowych , 2 miseiące okresów nieskładkowych oraz 1 rok 8 miesięcy i 9 dni okresów uzupełniających – pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 4 grudnia 1972 do 11.08. 1974 r - w tym 16 lat , 9 miesięcy i 12 dni w szczególnych warunkach
(dowód: decyzja z dnia 30grudnia 2016 roku, k. 2 akt ZUS oraz wyliczenia stażu pracy zawarta w piśmie organu rentowego z dnia 12 lutego 2018 r – k. 38 akt sprawy. )
W okresie od dnia 12 sierpnia 1974 r. do 29 lutego 1992 r. wnioskodawca zatrudniony był wFabryce (...)wR.. W trakcie zatrudnienia tam w okresie od 4 maja 1988 r. do 31 grudnia 1990 r. przebywał na urlopie bezpłatnym w związku z zatrudnieniem go przezPrzedsiębiorstwo (...)wC.na budowie eksportowej w NRD –R.na stanowisku tokarza . Razem z nim przez cały okres pracy w NRD pracowałJ. K.. Obaj zakończyli pracę na budowie eksportowej z dniem 31 grudnia 1990 r.
( dowód : świadectwo pracy z dnia 6 maja 1991 r. – k. 32 akt organu rentowego, pismoZakładu (...)wP.– k. 43 akt oraz zeznania świadkaJ. K.na rozprawie w dniu 6 września 2018 roku od godziny 00:13:24 do godziny 00:15:01, protokół z rozprawy, k. 68 akt sprawy ) .
Z budowy eksportowejW. C. (1)wrócił do macierzystego zakładu pracy . W okresie od 26 kwietnia 1991 r. do 5 stycznia 1992 r. korzystał z urlopu bezpłatnego. Stosunek praz zFabryka (...)ustał z dniem 29 lutego 1992 r.
( dowód : świadectwo pracy z dnia 18 sierpnia 1993 r. zawarte w aktach ZUS)
W okresie od 3 marca 1992 r. do 31 stycznia 1994 r. zarejestrowany był jako bezrobotny , a zasiłek dla bezrobotnych otrzymywał od 1 maja 1992 r. do 31 grudnia 1992 r. oraz od 1 stycznia 1993 r. do 30 kwietnia 1993 r.
(dowód : zaświadczenie(...)Urzędu Pracy wR.– k. 5 akt ZUS) .
W okresie od 1 lutego 1994 r. do 29 grudnia 1998 r. wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej
( dowód : Pismo ZUS z dnia 7 stycznia 1999 r. – k. 6 akt ZUS)
Rodzice wnioskodawcy ,M.iW. C. (2)posiadali gospodarstwo rolne położone wS.o powierzchni 2,6 ha .
Wnioskodawca po ukończeniu 16 roku życia do czasu zatrudnienia w(...)pracował w gospodarstwie rolnym rodziców i ten okres od 4 grudnia 1972 do 11.08. 1974 r
w wymiarze 1 roku 8 miesięcy i 9 dni został mu przez organ rentowy zaliczony do stażu pracy jako uzupełniający . Razem z rodzicami mieszkał w tym gospodarstwie wS.do 30 listopada 1979 r. Potem zamieszkał wR..
( bezsporne)
Jego ojciecM. C.zmarł 2 września 1984 r. Wtedy gospodarstwem zajmowała się matka wnioskodawcy , a on pomagał jej w prowadzeniu tego gospodarstwa . Po powrocie z Niemiec od 1991 r. on decydował co posiać w gospodarstwie , jak je prowadzić. Kiedy pracował zawodowo przyjeżdżał do matki rzadziej, mniej pomagał, ale jak miał przerwy w pracy zawodowej ,czyli od 25 kwietnia 1991 r. do 6 stycznia 1992 r. oraz od 1 maja 1993 r. do 31 stycznia 1994 r. to przyjeżdżał do gospodarstwa matki codziennie i pracował w tym gospodarstwie. Centrum życiowe miał cały czas wR.gdzie mieszkał z żoną i dziećmi.
( dowód : zeznania świadkówG. S.iM. L.oraz wnioskodawcy – k. 68 - 69 akt sprawy)
W. C. (1)w okresie od 27 lipca 2000 r. do chwili obecnej podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników i z tego tytułu od 2000 r. opłaca składki . W trakcie przerw w zatrudnieniu ani on ani jego matka nie opłacali składek na ubezpieczenie społeczne rolników z tytułu jego pracy w gospodarstwie rolnym.

    ( dowód: zaświadczenie KRUS nr(...)z dnia 8 listopada 2016 r. – k. 16 akt rentowych)

.
Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów
i zważył co następuje :
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie doart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 887) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2).
W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem.
Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia),natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia).
W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było to, czy wnioskodawca posiada wymagany 25-letni okres zatrudnienia . Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości, że wnioskodawca ukończył 60 lat i wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunkuw otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa i posiada on okres pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 16 lat , 9 miesięcy i 12 dni.
W odwołaniu od decyzji ZUS skarżący najpierw wniósł o zaliczenie mu do stażu pracy okresu zatrudnienia na budowie eksportowej w NRD gdzie pracował od 1988 r. korzystając w tym okresie z urlopu bezpłatnego w(...)wR.. W toku postępowania skarżący podnosił , iż świadectwo pracy wystawione przez(...)błędnie wskazało datę końcową zatrudnienia w NRD , tj. 31 XII 1990 r. podczas gdy pracował on tam do 31 XII 1991 r. Podniósł nadto, iż razem z nim przez ten sam okres pracowałJ. K., z którym razem z eksportowej budowy wrócili do Polski.
W piśmie z dnia 23 lutego 2018 r.(...) OddziałwP.podał, iżJ. K.ma zaliczony do stażu pracy okres pracy na budowie eksportowej od 1.04.1986 r. do 31.12.1990 r. , czyli data końcowa jest taka sama jak w świadectwie pracy wnioskodawcy wystawionym przez(...)w dniu 6 maja 1991 r. Datę tę potwierdził także świadekJ. K.. Wnioskodawca zrezygnował w tej sytuacji z zaliczenia mu do stażu pracy okresu pracy na budowie eksportowej po 31 grudnia 1990 r. przyznając tym samym, iż świadectwo pracy(...)u prawidłowo wskazywało okres zatrudnienia w NRD.
W tej sytuacji wnioskodawca zgłosił nowy zarzut wnosząc o zaliczenie mu do brakującego ogólnego stażu pracy okresu pracy w gospodarstwie rolnym matkiW. C. (2).
Poza sporem bowiem jest po zakończeniu pracy w NRDW. C. (1)powrócił do macierzystego zakładu pracy , aw okresie  od 26 kwietnia 1991 r. do 5 stycznia 1992 r. korzystał z urlopu bezpłatnego.Stosunek pracy zFabryką (...)ustał z dniem 29 lutego 1992 r. W okresie od 3 marca 1992 r. do 31 stycznia 1994 r. zarejestrowany był jako bezrobotny , a zasiłek dla bezrobotnych otrzymywał od 1 maja 1992 r. do 31 grudnia 1992 r. oraz od 1 stycznia 1993 r. do 30 kwietnia 1993 r.
W okresie od 1 lutego 1994 r. do 29 grudnia 1998 r. wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Skarżący precyzując zarzuty do zaskarżonej decyzji wniósł ostatecznie o zaliczenie mu do stażu pracy jako okresów uzupełniających okresu urlopu bezpłatnego w(...)od 26 kwietnia 1991 r. do 5 stycznia 1992 r. oraz  . oraz od 1 maja 1993 r. do 31 stycznia 1994 r.. Są to przerwy w zatrudnieniu do dnia rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej.
W świetle powyższego prawidłowość zaskarżonej decyzji należało ocenić w aspekcieart. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2004r Nr 39, poz. 353 z późn. zm.).
Przepis ten stanowi, że przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się jako okresy składkowe:
1. okresy ubezpieczenia społecznego rolników,  
za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki,

2. przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia,
3. przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia.
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 października 2006 r.,I UK 73/06, zawarte w art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, odesłanie do odrębnych przepisów należy rozumieć jako warunek wywiązania się z obowiązku nałożonego przez te przepisy na rolnika podlegającego ubezpieczeniu. Okresy pracy rolniczej traktuje się jako składkowe, jeśli w czasie podlegania zaopatrzeniu emerytalnemu rolników (od 1 stycznia 1978 r.), a następnie ubezpieczeniu społecznemu rolników (od 1 stycznia 1983 r.) ubezpieczony opłacał składki na to ubezpieczenie, ewentualnie mając ukończone 16 lat prowadził gospodarstwo, tj. był rolnikiem przed 1 lipca 1977 r. lub pracował w gospodarstwie rolnym, tj. miał inny status niż rolnik przed 1 stycznia 1983 r., gdyż od tej daty rolnicy mieli obowiązek opłacania składek również za domowników (Legalis nr 176137).Innymi słowy, z mocy przywołanego przepisu, przy ustalaniu prawa do emerytury nie ma możliwości uwzględnienia jako okresów składkowych okresów „rolnych” przypadających po 1 stycznia 1983 r., jeśli nie zostały za te okresy opłacone składki na ubezpieczenie społeczne rolników.
Sąd Okręgowy podziela w pełni w tym zakresie także wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dnia 21 marca 2018 r.III AUa 814/17, w którym ten uznał, iż na podstawie przepisuart. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1270 ze zm.), przy ustalaniu prawa do emerytury nie ma możliwości uwzględnienia, jako okresów składkowych, okresów pracy w gospodarstwie rolnym przypadających po 1 stycznia 1983 r., jeżeli za te okresy nie zostały opłacone składki na ubezpieczenie społeczne rolników.
Przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy należy podkreślić, iż z lektury akt , a w szczególności z zeznań świadkówG. S.orazM. L.wynika, iż matka wnioskodawcy po śmierci męża w 1984 r. prowadziła gospodarstwo rolne położone wS.. Wnioskodawca nie był jej domownikiem, gdyż nie mieszkał z nią, a swoje centrum życiowe miał wR., gdzie mieszkał z żoną i dziećmi. Pracował wtedy zawodowo i kiedy tylko mógł przyjeżdżał pomagając matce w prowadzeniu tegoż gospodarstwa . Z zeznań świadków , którym Sąd dał wiarę wynika, iż wtedy kiedy skarżący nie pracował już zawodowo to przyjeżdżał do matki codziennie i pracował w gospodarstwie rolnym decydując o zakresie prac . Chodzi tu o sporne okresy przypadające na lata 1991-1993.
Powstaje w tym miejscu pytanie, czy sam fakt pracy w gospodarstwie rolnym czy nawet fakt samodzielnego prowadzenia go uprawnia skarżącego do doliczenia mu do stażu pracy spornych okresów jako okresów uzupełniających w świetle przytoczonego wyżej przepisu art. 10.
Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, iż skoroW. C. (1)nie wykazał , że za powyższe okresy opłacił on albo jego matka należne składki na ubezpieczenie społeczne rolników , a z zaświadczenia KRUS nr(...)z dnia 8 listopada 2016 r. ( vide : k. 16 akt rentowych) , które nie było kwestionowane wynika, iż dopiero od dnia 27 lipca 2000 r. do chwili obecnej podlega on ubezpieczeniu społecznemu rolników i z tego tytułu od 2000 r. opłaca składki to oznacza, iż brak jest podstaw prawnych do zaliczenia mu wspomnianych okresów pracy w gospodarstwie rolnym do brakującego ogólnego stażu pracy, który prawidłowo organ rentowy wyliczył na 24 lata , 6 miesięcy i 20 dni. ( vide: szczegółowe obliczenia stażu pracy – k. 38 akt sprawy )
Biorąc zatem pod uwagę, iż wnioskodawca nie spełnił wszystkich wymaganych warunków do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury , gdyż nie legitymuje się 25 letnim okresem zatrudnienia Sąd Okręgowy oddalił odwołanie jako bezzasadne.
Z tych też względów na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł jak sentencji wyroku.