Sąd Okręgowy w Poznaniu
XII Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XII C 2249/17
Data wyroku: 2018-05-22 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zofia Lehmann
Słowa kluczowe: Ochrona środowiska
Podstawa prawna: art. 129 Prawo Ochrony Środowiska
Teza: - naruszenie standardów akustycznych
- spadek wartości

Sygnatura akt XII C 2249/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Poznań, dnia 22 maja 2018 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu XII Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Zofia Lehmann
Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Elżbieta Witaszczyk
po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa
A. K., zam.ul. (...),(...)-(...) P.
S. K., zam.ul. (...),(...)-(...) P.
przeciwko(...) Spółce z o.o.ul. (...),(...)-(...) P.
- ochrona naturalnego środowiska człowieka

I
Zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 88.176,-zł z ustawowymi odsetkami płatnymi od dnia 4 lutego 2014 roku do dnia zapłaty.

II
Kosztami niniejszego postępowania obciąża pozwanego i w związku z tym:

a
zasądza od niego na rzecz powodów kwotę 500,-zł z tytułu zwrotu części uiszczonej przez nich opłaty sądowej, kwotę 2.650,-zł z tytułu zwrotu części wydatków poniesionych przez nich na poczet przeprowadzonego w tej sprawie dowodu z opinii biegłego oraz kwotę 5.400,-zł z tytułu zwrotu poniesionego przez nich kosztu ich procesowego zastępstwa;

b
kosztem procesowego zastępstwa pozwanego obciąża go we własnym zakresie;

c
nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Poznaniu kwotę 3.909,-zł z tytułu pozostałej części nie uiszczonej opłaty sądowej oraz kwotę 3.767,69,-zł z tytułu pozostałej części wydatków poniesionych na poczet przeprowadzonego w tej sprawie dowodu z opinii biegłego.

SSO Zofia Lehmann

UZASADNIENIE
W pozwie wniesionym w dniu
    25 stycznia 2017 rokudo

(...)wP.powodowie

A. K.iS. K.
, działający przez pełnomocnika w osobie adwokata, wnieśli o zasądzenie od pozwanego

(...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.
kwoty
    10.000,- złwraz z odsetkami ustawowymi (od dnia
    1 stycznia 2016 rokuodsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia
    4 lutego 2014 roku- do dnia zapłaty.
W tego uzasadnieniu wskazali, że z dniem28 lutego 2012 rokunieruchomości, którychsą współwłaścicielami, położone wP.przyul. (...)oraz wP.przyul. (...)zostały objęte strefą zewnętrzną obszaru ograniczonego użytkowania powstałego na mocy uchwałySejmiku Województwa(...)o numerze(...)z dnia30 stycznia 2012 rokuw sprawie jego utworzenia; że wprowadzone zostały w niej ograniczenia w zakresie przeznaczania terenów, wymagań technicznych dotyczących budynków oraz sposobu korzystania z nich. Wskazali także, że funkcjonowanielotniskaP.–Ł.powoduje liczne uciążliwości dla właścicieli okolicznych nieruchomości, ograniczając możliwość korzystania z nich zgodnie z ich przeznaczeniem. Poza tym wyjaśnili, że domagają się zasądzenia w/w kwoty tytułem odszkodowania za zmniejszenie ich wartości w związku z jego utworzeniem ((...)) (k. 2 - 7 akt).
W odpowiedzi na pozew z dnia10 kwietnia 2017 rokupozwany(...) Sp. z o.o.z siedzibą wP., działając również przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie powództwa powodów w całości oraz o zasądzenie solidarnie od nich na jego rzecz zwrotu kosztów tego procesu, w tym kosztu ich zastępstwa procesowego - według norm przepisanych i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W jej motywacji wskazał on, że wprowadzenie(...)stabilizuje rynek nieruchomości, bowiem jego działalność poddana jest większym rygorom, niż przed tym faktem; zaś poziom hałasu jest monitorowany i kontrolowany. Zwrócił też uwagę na to, że utworzono go w oparciu o jego maksymalny poziom, nie zaś średni; zatem, nie jest tak, że codziennie narażeni są oni na niego na poziomie górnej granicy dopuszczalnej w tym obszarze. Zaakcentował również, że podjął szereg działań mających na celu ograniczenie go poprzez m.in. ograniczanie liczby operacji lotniczych w porze nocnej do12startów i lądowań czy wyłączenie z eksploatacji głośnych i przestarzałych samolotów pocztowych; wprowadzenie procedury koordynacji lotów, czego efektem jest m.in. zmniejszenie uciążliwości funkcjonowania przedmiotowego lotniska w porze nocnej.
Pozwany zwrócił także uwagę na to, że powodowie nabywając w/w nieruchomości mieli świadomość jego sąsiedztwa i tego, że stale się rozbudowuje. (k. 38 - 49 akt).
Pismem z dnia14 września 2017 rokupowodowie zmienili swoje powództwo w ten sposób, że rozszerzyli je o kwotę78.176,- złi wnieśli o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz solidarnie kwoty88.176,- złtytułem odszkodowania za utratę wartości tych nieruchomości w związku z utworzeniem(...)wokół(...)wraz z odsetkami ustawowymi (do dnia1 stycznia 2016 rokuodsetkami za opóźnienie) liczonymi od dnia4 lutego 2014 roku- do dnia zapłaty (k. 243 akt).
W tej sytuacji postanowieniem z dnia

    20 września 2017 roku Sąd(...)wP.
stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i niniejszą sprawę przekazał do dalszego rozpoznania

    Sądowi Okręgowemu wP.- jako właściwemu miejscowo i wyłącznie rzeczowo (k. 250 akt).
Tak ukształtowane stanowiska stron utrzymały się do czasu wydania wyrokuw niniejszej sprawie.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
I.Powodowie są współwłaścicielami - na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej majątkowej -nieruchomości położonej wP.przyul. (...),w obrębieJ., stanowiącej działki onumerach ewidencyjnych (...), o powierzchni369m2,dla którejSąd(...)wP.prowadziksięgę wieczystą o numerze (...).
Nieruchomość ta zabudowana jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnymo charakterze bliźniaczym; o trzech kondygnacjach naziemnych z poddaszem użytkowymo powierzchni użytkowej245 m2oraz budynkiem gospodarczym; wchodzi w skład osiedla budynków jednorodzinnych z towarzyszącą mu infrastrukturą.
W najbliższym jego otoczeniu znajdują się tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i tereny ogródków działkowych; w pobliżu tereny zielone orazF.(...). Dojazd do niej prowadzi drogą publiczną o nawierzchni z kostki betonowej z urządzonym chodnikiem; oświetloną. Rejon jej lokalizacji z punktu widzenia walorów rynkowych jest oceniany jako korzystny, lecz nie należy do lokalizacji szczególnie eksponowanych. Znajdujący się w niej budynek mieszkalny posiada wszystkie instalacje wewnętrzne oraz ogrzewanie centralne z piecem gazowym i wentylację grawitacyjną.
Grunt ten ma kształt prostokąta; jest całkowicie ogrodzony; jego powierzchnia odpowiada funkcji zabudowy jednorodzinnej - bez możliwości dalszej zabudowy.
Powyższy budynek został wzniesiony w technologii tradycyjnej z latach80 XXwieku; jego standard techniczny jest dobry.
dowód:wydruk i odpis zwykłyksięgi wieczystej KW nr (...)( k. 15 - 19 akt),opinia biegłego sądowegoR. D.(k. 189 - 224 akt).
Powodowie są także współwłaścicielami - na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej majątkowej -nieruchomości położonej wP.przyul. (...),w obrębieJ., stanowiącej działki onumerach ewidencyjnych (...)o powierzchni365 m2,dla którejSąd(...)wP.prowadziksięgę wieczystą o numerze (...).
Nieruchomość ta zabudowana jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnymo charakterze bliźniaczym, o trzech kondygnacjach naziemnych z poddaszem użytkowym,o powierzchni użytkowej282 m2oraz budynkiem gospodarczym.
Wchodzi ona w skład osiedla budynków jednorodzinnychz towarzyszącą mu infrastrukturą.
W najbliższym jej otoczeniu znajdują się tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i tereny ogródków działkowych, w pobliżu tereny zielone orazF.VII. Dojazd do niej prowadzi drogą publiczną o nawierzchni z kostki betonowej z urządzonym chodnikiem, oświetloną. Rejon jej lokalizacji z punktu widzenia walorów rynkowych jest oceniany jako korzystny, lecz nie należy do lokalizacji szczególnie eksponowanych. W/w budynek mieszkalny posiada wszystkie instalacje wewnętrzne wymienione wyżej oraz ogrzewanie centralne z pieca gazowego oraz wentylację grawitacyjną.
Grunt ten ma kształt prostokąta; nieruchomość jest całkowicie ogrodzona; teren przy budynkach jest zagospodarowany zielenią i częściowo utwardzony; jego powierzchnia odpowiada funkcji zabudowy jednorodzinnej bez możliwości dalszej zabudowy.
Został on wzniesiony w technologii tradycyjnej z latach80- XX wieku;jego standard techniczny określa się jako dobry.
dowód:wydruk i odpis zwykły księgi wieczystej KW o numerze(...)(k. 20 - 24 akt), opinia biegłegoR. D.(k. 153 - 188 akt).

    II. W dniu
    30 stycznia 2012 roku Sejmik
(...)podjąłuchwałę o numerze

(...)
w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska

P.-Ł.wP.

      ,
która weszła w życie w dniu
    28 lutego 2012 roku.Uchwała ta utworzyła obszar ograniczonego użytkowania dla tego lotniska, podzielony na dwie strefy tzw. strefę wewnętrzną i tzw. strefę zewnętrzną; a w nim określiła ograniczenia w zakresie przeznaczania terenów, wymagań technicznych dotyczących budynków oraz sposobu korzystania z nich.
Zgodnie z jej§ 3granicę zewnętrzną tego obszaru wyznacza się na podstawie:
1)izolinii równoważnego poziomu dźwiękuAdla pory dnia LAeqD = 55 dB, pochodzącego od startów, lądowań i przelotów statków powietrznych;
2)izolinii równoważnego poziomu dźwiękuAdla pory nocyLAeqN = 45 dB,pochodzącego od startów, lądowań i przelotów statków powietrznych;
3)izolinii równoważnego poziomu dźwiękuAdla pory dniaLAeqD = 50 dB, pochodzącego od pozostałych źródeł hałasu związanych z działalnością lotniska;
4)izolinii równoważnego poziomu dźwiękuAdla pory nocyLAeqN = 40 dB, pochodzącego od pozostałych źródeł hałasu związanych z działalnością lotniska.
W myśl postanowienia jej§ 4, w obszarze tym wyodrębniono dwie strefy:
1)strefęzewnętrzną, której obszar od zewnątrz wyznacza linia będąca granicą obszaru ograniczonego użytkowania, określona w jej§ 3, a od wewnątrz linia będąca obwiednią:
a)izolinii równoważnego poziomu dźwiękuAdla pory dniaLAeqD = 60 dBoraz dla pory nocyLAeqN =5 0 dB,pochodzącego od startów, lądowań i przelotów statków powietrznych;
b)izolinii równoważnego poziomu dźwiękuAdla pory dniaLAeqD = 55 dBoraz dla pory nocyLAeqN = 45 dB, pochodzącego od pozostałych źródeł hałasu związanych z działalnością lotniska;
2)strefęwewnętrzną,której obszar od zewnątrz wyznacza linia będąca obwiednią, o której mowa w jejpkt 1, a od wewnątrz linia biegnąca wzdłuż granicy lotniska.
W obszarze tym zabroniono przeznaczania nowych terenów pod budowę szpitali, domów opieki społecznej i budynków związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży oraz pod strefy ochronneAuzdrowisk(§ 7uchwały).
Określono także następujące sposoby korzystania z terenów znajdujących się w strefiezewnętrznej(§ 8 pkt 1uchwały):
a.zabrania się w nich budowy nowych szpitali, domów opieki społecznej i budynków związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,
b. dopuszcza się rozbudowę, odbudowę oraz nadbudowę istniejących szpitali, domów opieki społecznej i budynków związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,
c.zabrania się tworzenia stref ochronnychAuzdrowisk.
W cyt. uchwale wprowadzono ponadto wymagania techniczne dotyczące budynków położonych w strefiezewnętrznejtego obszaru w postaci obowiązku zapewnienia w nich właściwego klimatu akustycznego w budynkach szpitali, domów opieki społecznej i związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży poprzez stosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej.(§ 9 ust.1uchwały )
Na mocy tej uchwałyopisane wyżej nieruchomości należące do powodów znalazły się w cyt. strefie zewnętrznej tego obszaru.

      Okoliczności niesporne, jak również dowody :

     pismo(...)Dyrektora Ochrony Środowiska wP.(k. 55 - 57 akt),  decyzja(...)Dyrektora Ochrony Środowiska (k. 92 - 115 akt), de cyzja(...)Dyrektora Ochrony Środowiska wP.(k. 58 - 91 akt), raport o oddziaływaniu na środowisko „Rozbudowa i modernizacja(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąim.H. W.” (k. 116 - 121 akt), procedura(...)(k. 122 - 123 akt), informacja odnośnie sposobu wdrożenia warunków realizacji projektu pn. „Rozbudowa i modernizacja(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąim.H. W.” określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (k. 124 - 126 akt), wyciąg z protokołu kontroli Wojewódzkiego InspektoratuOchrony (...)wP.(k. 127 - 136 akt), uchwała o numerze(...)w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniskaP.-Ł.wP.(k. 25 - 28 akt).

III. Pismami z dnia20 stycznia 2014 rokupowodowie zgłosili mu roszczenie w łącznej wysokości800.000,- złz tytułu spadku wartości ich nieruchomości położnych wP.przyul. (...)oraz wP.przyul. (...)w związku z utworzeniem(...) ograniczonego (...).Wzywając go do ich uiszczenia w terminie3dni od doręczenia mu ich( wezwania doręczono pozwanemu w dniu31 stycznia 2014 roku).

dowód:

pismo z dnia 20 stycznia 2014 r. zawierające zgłoszenie roszczenia(k. 27 - 30 akt).
IV. Wartość nieruchomości powodów położonych wP.przyul. (...)i przyul. (...)uległa zmniejszeniu w następstwie powyższego, bowiem dla przeciętnego użytkownika rynku nieruchomości położne w granicach wyżej wskazanego obszaru obarczone są wadą ponadnormatywnego oddziaływania hałasu.
Utrata ich wartości rynkowej w związku z położeniem w obszarze ograniczonego użytkowania dlalotniskaP.–Ł.wynosi:
-47.131,- zł w odniesieniu do nieruchomości położonej przyul. (...),
-41.045,- zł w odniesieniu do nieruchomości położonej przyul. (...).

dowód:

opinie biegłego sądowegoR. D.(k. 153 – 224 oraz 324 - 327 akt)
Do dnia wniesienia pozwu w tej sprawie pozwany nie uiścił żądanych przez powodów od niego w/w kwot w jakiejkolwiek części.
Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów urzędowych i prywatnych oraz opinii biegłych. Zgodnie z treściąart. 244 k.p.c...dokumenty urzędowe stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone… Zgodnie natomiast z treściąart. 245 k.p.c.…dokumenty prywatne stanowią dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie….Zgromadzone w niniejszej sprawie nie były kwestionowane przez strony; również Sąd nie znalazł podstaw, aby robić to z urzędu. Wiarygodność kserokopii dokumentów również nie budziła wątpliwości - mimo, że kserokopia nie jest dokumentem, a stanowi jedynie element twierdzenia strony o istnieniu dokumentu o treści jej odpowiadającej, to w niniejszej sprawie żadna ze stron nie podniosła na tym tle zarzutów. -Warunki zaprzeczenia ich prawdziwości zredagowane zostały odpowiednio w normachart. 252 k.p.c.iart. 253 k.p.c.– żadna ze stron z udziałem możliwości zart. 232 k.p.c.inicjatywy takiej nie podjęła; brak było też przesłanek ku temu, by zrobić toz urzędu.
W szeregu spraw powstaje konieczność skorzystania z – nie posiadanych przez sąd – wiadomości specjalnych; sytuację taką w treści normyart. 278 par. 1 k.p.c.w związku zart. 232 k.p.c.przewidział ustawodawca. Powstała ona i w przebiegu niniejszego postępowania koncentrując się na dziedzinie szacowania nieruchomości - dlatego też wniosek zgłoszony przez powodów o przeprowadzenie dowodu z opinii z tego zakresu został uwzględniony.
-Do celu tego zaangażowano biegłego sądowegoR. D.o specjalności z zakresu szacowania nieruchomości.
-Opracowane przez niego w tej sprawie opinie w sensie źródłowym znalazły wsparcie w lekturze przedstawionych mu akt; ale i w przeprowadzonych przez niego z udziałem stron oględzinach omawianych nieruchomości. Okazały się one przydatne dla potrzeb rozstrzygnięcia ich sporu – i to z następującą argumentacją:
-Sporządzone zostały one przede wszystkim czytelnie; wyprowadzone i przedstawione w nich wnioski poprzedzone zostały zrozumiałą prezentacją przesłanek do nich prowadzących; przy czym tak samo odnieść należało się do pojęć, procesów mieszczących się w granicach cyt. wiadomości specjalnych przez niego posiadanych; a nie posiadanych przez sąd. Odpowiadały one narzuconym im tezom; udzieliły odpowiedzi na postawione przed nimi pytania – przy czym ich logika i uzasadnienie nie budziły zastrzeżeń; podane zostały w sposób przekonujący. Akcentacji wymagało też to, że w ani jednym momencie nie wkroczyły one na grunt kompetencji organu uprawnionego do jego rozstrzygnięcia.
-Ich uzupełnienie w trybieart. 286 k.p.c.wiązało się z pewnymi niejasnościami i wątpliwościami nakierowanymi na ich treść przez pozwanego – w reakcji na to sprecyzował on i wyjaśnił zaprezentowane w nich konkluzje; nastąpiło to w tak jasny sposób, że wnioskowane przez pozwanego opracowanie nowej przez innego biegłego z tej dziedziny nie było konieczne.
-Poza granicami zastrzeżeń pozostawały także jego kompetencje – jest on wieloletnim biegłym sądowym o bogatym doświadczeniu w swojej dziedzinie; autorem wielu opracowań z takimi samymi tezami. Trzeba też było zauważyć, że specyfika takiego dowodu wyraża się w tym, że sfera merytoryczna opinii podlega kontroli sądu, nie posiadającego wiadomości specjalnych, i to w istocie z punktu widzenia jej zgodności z zasadami logicznego myślenia, doświadczenia życiowego i wiedzy powszechnej - takie kryteria są wystarczające dla uznania pozytywnego stosunku do niej (por. wyrok SN z 7 kwietnia 2005 roku, II CK 572/04; LEX nr 151650). Skoro, więc, opracowane, jak zaznaczono, odpowiadały postawionym im tezom; są zupełne, jasne i przekonywujące – to nie rodzi się ewentualna potrzeba prowadzenia takiego dowodu z kolejnych. W szczególności podstawą tego nie może być samo niezadowolenie strony z jej wyniku; a tak było w realiach tego sporu. Prezentowanie przez stronę dezaprobaty dla niej – z racji jej niekorzystnych wyników co do jej interesu w sprawie – nie jest wystarczającym czynnikiem dla uwzględnienia takiego wniosku i prowadzenia postępowania tak długo, aż dojdzie do odwrócenia tej sytuacji. (por. wyrok SN z 21 listopada 1974 roku, II CR 638/74, OSP 1975/5/108; postanowienie SN z 3 września 2008 roku, I UK 91/08; LEX nr 785520).
W/w nie został przesłuchany w związku z nimi na rozprawie; za czym przemówiło szereg okoliczności:
-Został on zobowiązany do ustosunkowania się do argumentów zgłoszonych do nich przez pozwanego, a więc miał on możliwość wyrażenia swoich poglądów w płaszczyźnie ich ustaleń – przy czym ekspozycji wymagało, że kolejne jego pisma z zastrzeżeniami do nich nie zawierały w swojej treści innych zarzutów, aniżeli pierwsze z nich z tego zakresu. W tych okolicznościach – przy braku wykazania przez niego przekonywującej motywacji tego konieczności – prowadziłoby to tylko do przedłużenia tego postępowania. To do sądu należy decyzja, jaka powinna być forma reakcji biegłego na wątpliwości stron – a więc czy zasadne jest jego przesłuchiwanie na rozprawie czy wystarczającym będzie udzielenie przez niego pisemnej odpowiedzi w tej płaszczyźnie.
-Nie jest już obowiązujący kiedyś w takich realiach pogląd, jakoby nie wzywanie biegłego na rozprawę stanowiło o naruszeniu zasady bezpośredniości. Dotyczyło to bowiem wcześniejszego orzecznictwa lat60 – ych i 70 – ych XX wieku– wszak już w wyroku z17 grudnia 1999 roku(II UKN 273/99, OSNAPiUS 2001, nr 8, p. 284)Sąd Najwyższystwierdził, że dokonanie czynności sformułowanych w normieart. 286 k.p.c.pozostawione jest uznaniu sądu. Także w literaturze (por. Komentarz. Kodeks Postępowania Cywilnego, Postępowanie rozpoznawcze. Pod red. T. Erecińskiego, Lesis Nexis. Warszawa 2012, s. 1196) uznano, że normaart. 286 k.p.c.mieści się w obszarze przede wszystkim jego uprawnień. Poparciem tego jest zapatrywanie, że wielokrotnie wystarczające jest sporządzenie i złożenie opinii uzupełniającej wyłącznie w formie pisemnej (por. Kodeks Postępowania Cywilnego pod red. M. Manowskiej, LexisNexis, Warszawa 20011, s. 561).W tym świetle przyjąć należało, że - mając na względzie wykładnię przepisówart. 286 k.p.c.,art. 6 k.p.c.iart. 278 par. 1 k.p.c- wolą ustawodawcy było pozostawienie sądowimożliwościzażądania wyjaśnień w formie ustnej, co determinuje użycie w przywołanym przepisie słowamożewytrącającego po jego stronie taki imperatyw działania. Wpływ na to miał również fakt, że – o czym wyżej – analizowane opinie oceniono jako pozbawione niejasności, wewnętrznych sprzeczności; nie były też one niepełne; ich wnioski nie były nielogiczne bądź nasuwające wątpliwości. Ich pisemne uzupełnienie nie stanowiło o eliminacji mankamentów opinii zasadniczych, ile rozwiewało zastrzeżenia zredagowane do nich przez pozwanego czyniąc je niezasadnymi. Dodatkowo należy wskazać, że na gruncie regulacji postępowania cywilnego, do sądu należy podejmowanie ostatecznych decyzji o przeprowadzeniu dowodu i jego zakresie – i to w konkretnych okolicznościach danej sprawy przy dbałości o sprawność postępowania.
W kontekście z tym fakt zmniejszenia się wartości nieruchomości powodów na skutek ograniczeń w korzystaniu z nich wprowadzonych uchwałąSejmiku Województwa(...)o numerze(...)z dnia30 stycznia 2012 rokuw sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniskaP.–Ł.wP.ustalono za nimi na kwotę47.131 złw odniesieniu do nieruchomości położonej wP.przyul. (...)i na kwotę41.045 złw odniesieniu do nieruchomości położonej wP.przyul. (...)(k. 153 - 188 i 189 - 224 akt).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo okazało się zasadne.
W rozpoznawanej sprawie powodowie domagali się od pozwanego odszkodowania na podstawie
    art. 129 ust. 2ustawy Prawo ochrony(...)wywodząc swoje roszczenia z faktu utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla
    lotniskaP.-Ł.wP.
na mocy uchwały o numerze
(...)Sejmiku Województwa(...)
z dnia
    30 października 2012 roku. Jest niesporne, że w związku z nią należące do nich nieruchomości znalazły się w tzw. strefie
    zewnętrznejtego obszaru.
W ramach zgłoszonego powództwa domagali się oni zasądzenia łącznej kwoty88.176,- złtytułem odszkodowania za utratę wartości nieruchomości powodów wraz z odsetkami ustawowymi (do dnia1 stycznia 2016 rokuodsetkami za opóźnienie) liczonymi od dnia4 lutego 2014 rokudo dnia zapłaty. Za uwzględnieniem ich roszczenia przemawiała analiza materiału dowodowego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy oraz ocena stanu faktycznego, dokonana przez pryzmat przepisów powołanych w uzasadnieniu ich pozwu. Należało podzielić ich argumentację o istnieniu odpowiedzialności pozwanego za tak ustalony stan faktyczny, następstwem którego jest utrata ich wartości rynkowej.
Stosownie do przepisuart. 135 § 1Prawa ochrony środowiska…obszar ograniczonego użytkowania tworzy się dla oczyszczalni ścieków, składowiska odpadów komunalnych, kompostowni, trasy komunikacyjnej, lotniska, linii i stacji elektroenergetycznej oraz instalacji radiokomunikacyjnej, radionawigacyjnej i radiolokacyjnej, jeżeli z przeglądu ekologicznego albo z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaganej przepisamiustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, albo z analizy porealizacyjnej wynika, że mimo zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych nie mogą być dotrzymane standardy jakości środowiska poza terenem zakładu lub innego obiektu…
Obszar ograniczonego użytkowania dla przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniuustawy z dnia3 października 2008 rokuo udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, lub dla zakładów, lub innych obiektów, gdzie jest eksploatowana instalacja, która jest kwalifikowana jako takie przedsięwzięcie tworzy sejmik województwa w drodze uchwały –art. 135 ust. 2u.p.o.ś.Przed nowelizacją tego przepisu czynił to właściwy wojewoda w drodze rozporządzenia. Dla zakładów lub innych obiektów, niewymienionych wart. 135 ust. 2u.p.o.ś.czyni to rada powiatu w drodze uchwały (art. 135 ust. 3u.p.o.ś.).Zgodnie zaś z treściąart. 135 ust. 3 au.p.o.ś….tworząc obszar ograniczonego użytkowania, wskazane organy określają granice obszaru, ograniczenia w zakresie przeznaczenia terenu, wymagania techniczne budynków oraz sposób korzystania z terenów wynikające z postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko lub analizy porealizacyjnej, albo przeglądu ekologicznego… Tworząca obszar ograniczonego użytkowania uchwała sejmiku województwa (uprzednio rozporządzenie właściwego wojewody) albo uchwała rady powiatu - po ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym (art. 2iart. 13ustawy z dnia 20 lipca 2000 roku o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 449) - stają się aktami prawa miejscowego.
Nie budziła wątpliwości w niniejszej sprawie kwestia czynnej i biernej legitymacji procesowej stron tego sporu. Potwierdzeniem istnienia czynnej legitymacji procesowej powodów były odpisy zwykłeksięgi wieczystej,prowadzonej dla opisanych wyżej nieruchomości. Fakt, że na nieruchomościach stanowiących własność powodów posadowione są budynki mieszkalne potwierdziły opinie cyt. biegłego. Nie budziło ponadto wątpliwości dochowanie przez powodów2-letniegoterminu do wytoczenia powództwa, określonego wart. 129 ust. 4ustawy z dnia27 kwietnia 2001 rokuPrawo ochrony środowiska. Powodowie zgłosili pozwanemu roszczenia dochodzone w niniejszej sprawie w dniu31 stycznia 2014 roku; w orzecznictwie wskazuje się, że w jejart. 129 ust. 4(t.j. Dz.U z 2013 r. poz. 1232) chodzi o zgłoszenie roszczenia obowiązanemu do jego zaspokojenia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 29 marca 2017 r. w sprawie o sygnaturze I ACa 144/16).  Jednocześnie wskazać należy, że w aktualnie – w świetle orzeczeniaTrybunału Konstytucyjnegowydanego w dniu7 marca 2018 rokuw sprawie o sygn.akt K 2/17– nie ma to znaczenia.
Żądanie dotyczące spadku wartości nieruchomości w związku z wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania i hałasu emitowanego przez starty, lądowania i przeloty samolotów pasażerskich i czarterowych znajduje swoje podstawy w treści przepisuart. 129 ust. 1 i 2cyt. ustawy.Art. 129 ust. 1Prawa ochrony środowiskastanowi, że…jeżeli w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, korzystanie z niej lub z jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone, właściciel nieruchomości może żądać wykupienia nieruchomości lub jej części….Zgodnie – zaś - z jejart. 129 ust. 2w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z niej…może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę…; która obejmuje również zmniejszenie jej wartości; przy czym zgodnie z jejart. 3 pkt. 4 bodpowiedzialność odszkodowawcza obejmuje także te szkody, które wynikają z przekroczenia standardów jakości środowiska w zakresie emitowanego hałasu .
Kwestia szkody, objętej dyspozycją przepisuart. 129 ust. 2cyt. ustawy była wielokrotnie przedmiotem analizySądu Najwyższegona gruncie stanów faktycznych obejmujących następstwa ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania dlalotniska wojskowegoP.-K.. Dominującym stało się stanowisko, zgodnie z którym ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości wedługart. 129 ust. 2Prawa ochrony środowiskajest także ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania, a przewidziana wart.129tego prawa odpowiedzialność odszkodowawcza obejmuje także szkody, w tym w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości, które wynikają z przekroczenia standardów jakości środowiska w zakresie emitowanego hałasu. W związku z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania pozostaje bowiem nie tylko obniżenie wartości nieruchomości, będące następstwem ograniczeń przewidzianych bezpośrednio w treści konkretnego rozporządzenia o utworzeniu obszaru ograniczonego użytkowania, lecz także obniżenie wartości nieruchomości wynikające z tego, że wskutek wejścia w życie rozporządzenia dochodzi do zawężenia granic własności (art. 140 k.c.w zw. zart. 144 k.c.),i tym samym, do ścieśnienia wyłącznego władztwa właściciela względem nieruchomości położonej na takim obszarze.
O ile bowiem wcześniej, tj. przed jego wejściem w życie (obecnie uchwały), właściciel mógł żądać zaniechania immisji (hałasu) przekraczającej standard ochrony środowiska, o tyle w jego wyniku możliwości tej został pozbawiony. Szkodą podlegającą naprawieniu na podstawieart. 129 ust. 2Prawa ochrony środowiskajest więc także obniżenie wartości nieruchomości, wynikające z faktu, iż właściciel nieruchomości będzie musiał znosić dopuszczalne na tym obszarze immisje, np. hałas (tak m.in. uchwała SN z dnia 24 lutego 2010 r., III CZP 128/09, LEX nr 578138).
Wykładnia językowa, celowościowa i systemowa przepisówDziału IX ustawy Prawo ochrony środowiskapn…Ograniczanie sposobu korzystania z nieruchomości w związku z ochroną środowiska…wskazuje, że zamiarem ustawodawcy było dążenie do kompleksowego uregulowania skutków ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, prowadzących do obniżenia wartości nieruchomości, bez konieczności odwoływania się do postanowień innych ustaw. Wobec tego podstawą roszczenia powodów o naprawienie szkody, polegającej na obniżeniu wartości nieruchomości, jest przepisart. 129 ust. 2Prawa ochrony środowiska.
Rozdzielenie - przy tym - następstw na szkody wynikające z ograniczeń przewidzianych wprost w uchwale (uprzednio rozporządzeniu) o ustanowieniu obszaru ograniczonego użytkowania i na szkody wynikające z emisji hałasu byłoby zabiegiem sztucznym, ponieważ skutkiem wejścia jej w życie (rozporządzenia) jest nie tylko konieczność poddania się przewidzianym w niej wprost ograniczeniom, ale także konieczność znoszenia immisji przekraczających standard jakości środowiska, którym - w braku uchwały (rozporządzenia) - właściciel mógłby się przeciwstawić, jako działaniom bezprawnym, w świetleart. 174 ust. 1Prawa ochrony środowiska. Praktyczną tego konsekwencją jest poddanie roszczeń właścicieli danych nieruchomości szczególnym ograniczeniom czasowym przewidzianym wart. 129 ust. 4tegoPrawa. Jak wskazano wyżej, z roszczeniem, o którym mowa w jegoart. 129 ust. 2można wystąpić w okresie2lat od dnia wejścia w życie rozporządzenia ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania (por. wydane na gruncie stanów faktycznych obejmujących następstwa ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowegoP.-K.wyrok SN z 6 maja 2010 r., II CSK 602/09, LEX nr 585768; post. SN z 9 kwietnia 2010 r., III CZP 17/10, LEX nr 584036; post. SN z 24 lutego 2010 r., III CZP 128/09, LEX nr 578138; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 29 marca 2012 r., I ACa 775/11, Legalis nr 457401; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 17 lipca 2013 r., I ACa 601/13, Legalis nr 737405).
Analiza w/w przepisów zawartych wDziale IXtej ustawy pozwala na uznanie za udowodnioną tezę, że w przywołanych jej unormowaniachart. 129 - 136uregulowano samodzielne podstawy odpowiedzialności odszkodowawczej związanej z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości oraz z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania. Ustawodawca oparł się przy tym na założeniu, że ryzyko szkód związanych z działalnością uciążliwą dla otoczenia powinien ponosić podmiot, który tę działalność podejmuje dla własnej korzyści. Przesłankami jej są: wejście w życie uchwały wydanej przez właściwy organ samorządu terytorialnego, ograniczenie sposobu korzystania z konkretnej nieruchomości, szkoda poniesiona przez jej właściciela (jej użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługujeprawo rzeczowedo niej –art. 129 ust. 3Prawa ochrony środowiska) oraz związek przyczynowy między nimi..
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że niesporne było, że na skutek wprowadzenia uchwałą o numerze(...)Sejmiku Województwa(...)obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniskaP.–Ł.wP.nieruchomości gruntowepowodów zabudowane budynkami mieszkalnymi znalazły się w tzw. strefiezewnętrznejtego obszaru. Z materiału dowodowego zawartego w aktach przedmiotowej sprawy, w tym z wniosków opinii biegłego sądowegoR. D.wynika, iż potencjalni nabywcy danej nieruchomości wiążą jej położenie w obszarze ograniczonego użytkowania przede wszystkim z hałasem. Dla tzw. świadomego nabywcy strefa taka wiąże się nie tylko z ograniczeniami w korzystaniu z niej m.in. poprzez konieczność zapewnienia w znajdujących się w nich budynkach mieszkalnych właściwego klimatu akustycznego, ale przede wszystkim z koniecznością znoszenia zwiększonej emisji hałasu, co w znaczący sposób obniża komfort życia i pracy w takim miejscu; nie można przy tym porównywać hałasu powodowanego przez komunikację miejską do hałasu związanego z funkcjonowaniem lotniska. Hałas wywoływany przez starty, lądowania i przeloty samolotów nie jest związany z normalnym funkcjonowaniem miasta; nie jest dla miasta czymś zwykłym; docierając do nieruchomości o przeznaczeniu mieszkalnym i przekraczając normy emisyjne zawarte w obowiązujących przepisach zakłóca korzystanie z nieruchomości ponad tzw. „przeciętną miarę”. Nie bez znaczenia pozostaje tez obawa ich dysponentów przed katastrofami lotniczymi, nagłymi awaryjnymi lądowaniami, zrzutami paliwa, wreszcie spalinami produkowanymi przez samoloty zanieczyszczającymi środowisko. Wszystkie te okoliczności skutkują tym, że nieruchomości położone w sąsiedztwie lotnisk, a więc – tak, jak nieruchomości powodów – w strefie zewnętrznej obszaru ograniczonego użytkowania na rynku nieruchomości ze względu na mniejsze zainteresowanie mają niższe ceny ,niż porównywalne położone w innych obszarach położonych z dala od nich. Nie powinno więc budzić wątpliwości, że ubytek wartości nieruchomości powodów wyliczony przez ww. biegłego jest związany z wprowadzeniem cyt. obszaru, a także bezpośrednio z działalnościąlotniskaP.-Ł.. Co istotne, powodowie nie mogli także przewidzieć tego, iż dojdzie do jego wprowadzenia, będącego reakcją na dalszą niemożność dotrzymania standardów przez nie jakości środowiska, a więc niejako sankcjonuje ów ponadnormatywny hałas emitowany przez lotnisko, pozbawiając jednocześnie właścicieli nieruchomości prawa do żądania zaniechania uciążliwych emisji, które są związane immanentnie z własnością nieruchomości (por. wyrok SN z dnia 12 kwietnia 2010 r., II CSK 685/09). Bez znaczenia przy tym pozostaje fakt, że pozwany podejmuje działania mające na celu zminimalizowanie tych uciążliwości. Działania te, bowiem, nie doprowadziły do zmniejszenia poziomu hałasu do takiego, który odpowiadałby dopuszczalnemu na podstawie obowiązujących norm i tym samym umożliwiłby zlikwidowanie cytowanego obszaru. Reasumując, ubytek w wartości rynkowej nieruchomości powodów ustalony w opisanych opiniach opracowanych w przebiegu tego procesu jest związany z jego wprowadzeniem, a konkretnie z ograniczeniem w korzystaniu z nich. Hałas ogranicza je w rozumieniuart. 129Prawa ochrony środowiskaiart. 136tegoPrawa. Zmniejszenie tej wartości z powodu wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania, a także sąsiedztwa lotniska, emitującego hałas nie pozwalający dotrzymać standardów jakości środowiska, jest stratą powodującą obniżenie aktywów w ich majątku; a obowiązany do wypłaty odszkodowania jest ten, którego działalność spowodowała wprowadzenie ograniczeń w związku z ustanowieniem tego obszaru.
Jak wielokrotnie podkreślałSąd Najwyższyw swoim orzecznictwie - utrata wartości nieruchomości nie jest szkodą jedynie hipotetyczną, aktualizującą się dopiero w chwili rozporządzenia prawem, bowiem własność nieruchomości stanowi dobro o charakterze inwestycyjnym, jest lokatą kapitału. W warunkach gospodarki rynkowej każda rzecz mająca wartość majątkową może być w każdym czasie przeznaczona na sprzedaż. Anachronizmem jest przyjmowanie różnych sposobów określenia wartości takich samych rzeczy w zależności od tego, czy są przeznaczone do normalnego używania i korzystania przez właściciela, czy też są przeznaczone do zbycia. Zbycie rzeczy jest takim samym uprawnieniem właściciela, jak korzystanie z niej, wobec czego traci również znaczenie odróżnienie wartości użytkowej rzeczy od jej wartości handlowej. Miernikiem wartości majątkowej rzeczy jest pieniądz, a jej weryfikatorem rynek, wobec czego rzecz ma zawsze taką wartość majątkową, jaką może osiągnąć na rynku.
Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, że uzyskany w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do uznania, że powodowie wykazali wszystkie przesłanki odpowiedzialności pozwanego w oparciu oart. 129 ust. 2Prawa ochrony środowiska w zw. zart. 135tego Prawa. Stwierdzić także należy, że istnieje rozumianyart. 361 k.c.związek przyczynowy pomiędzy utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania na podstawie wskazanej uchwały i ograniczeniami powodów w korzystaniu z ich nieruchomości, wynikającymi z hałasu związanego z funkcjonowaniem lotniska cywilnegoP.–Ł.wP., a ich szkodą w postaci zmniejszenia ich wartości w wysokości88.176,- zł, co determinuje zasądzenie na ich rzecz od pozwanego powyższej kwoty z tego tytułu. Oczywiste jest, bowiem, że naturalnym i normalnym następstwem - w świetle powyższych rozważań – jest ów spadek determinowany objęciem danych terenów wskazanym obszarem; skoro dotyczy to zazwyczaj stanowiących centrum życiowe lub centrum pracy.
O odsetkach ustawowych orzeczono w oparciu o treśćart. 481 § 1 k.c.w zw.zart. 455 k.c., zasądzając je od dnia4 lutego 2014 rokudo dnia zapłaty. Powodowie wezwali pozwanego do zapłaty pismami doręczonymi w dniu31 stycznia 2014 roku.wyznaczając mu 3-dniowy termin płatności od dnia ich doręczenia; tym samym od dnia 4 lutego 2014 roku pozostawał on w zwłoce z tego tytułu.
Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w punkcieIsentencji wydanego w tej sprawie wyroku.
O kosztach orzeczono w oparciu o unormowaniaart. 98 par. 1 i par. 3 k.p.c,ustawy z dnia28 lipca 2005 rokuo kosztach sądowych w sprawach cywilnychi rozporządzeniaMinistra Sprawiedliwościz dnia22 października 2015 rokuw sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800).
Pozwany przegrał niniejszy proces w całości, zatem obciążono go kosztami niniejszego postępowania sądowego.
Na koszty te złożyły się następujące kwoty:4.409,- złtytułem opłaty od pozwu (z czego kwota500,- złzostała uiszczona przez powodów),6.417,69 złtytułem wydatków poniesionych na poczet przeprowadzanego w sprawie dowodu z opinii biegłego (z czego kwota2.650,- złzostała uiszczona przez powodów) oraz kwota5.400 złtytułem kosztów ich zastępstwa procesowego powodów.
Zatem biorąc pod uwagę powyższe zasądzono od pozwanego na rzecz powodów kwotę500,-złz tytułu zwrotu części uiszczonej przez nich opłaty sądowej, kwotę2.650,-złz tytułu zwrotu części wydatków poniesionych przez nich na poczet przeprowadzonego w tej sprawie dowodu z opinii biegłego oraz kwotę5.400,-złz tytułu zwrotu poniesionego przez nich kosztu ich procesowego zastępstwa, zaś kosztem procesowego zastępstwa pozwanego obciążono go we własnym zakresie ( punktII a i bsentencji wyroku).
W oparciu oart. 113 ust. 1ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazano ściągnąć od pozwanego na rzeczSkarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Poznaniukwotę3.909,-złz tytułu pozostałej części nie uiszczonej opłaty sądowej oraz kwotę3.767,69,-złz tytułu pozostałej części wydatków poniesionych na poczet przeprowadzonego w tej sprawie dowodu z opinii biegłego. ( punktII cwydanego w tej sprawie wyroku).
(-) Zofia Lehmann

ZARZĄDZENIE

1
proszę odnotować uzasadnienie w kontrolce,

2
odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego,

3
przedłożyć za 14 dni lub z apelacją.

Zofia Lehmann
Poznań, dnia 22 czerwca 2018 r.