Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 798/17
Data wyroku: 2018-04-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: SSO Katarzyna Antoniak
Słowa kluczowe: Nienależne świadczenie
Podstawa prawna: art. 136 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Wyrok sprostowano postanowieniem z dn. 30.04.2018r.
Sygn. akt IV U 798/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 kwietnia 2018r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Katarzyna Antoniak

Protokolant

st. sekr. sądowy Marta Żuk

po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2018r. w Siedlcach na rozprawie
odwołaniaA. C.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
z dnia 25 sierpnia 2017  r. (Nr(...))
w sprawieA. C.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o prawo do niezrealizowanego świadczenia
zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, żeA. C.przysługuje prawo do niezrealizowanego świadczenia w postaci emerytury należnejZ. C..
Sygn. akt IV U 798/17

UZASADNIENIE
Decyzją z 25 sierpnia 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS., działając na podstawieart.136 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2016r., poz. 887) odmówiłA. C.prawa do niezrealizowanego świadczenia po zmarłym bracie,Z. C.. Organ rentowy argumentował, iż zmarły nie pozostawał na utrzymaniuA. C., gdyż pobierał zasiłek chorobowy. Zdaniem organu rentowego, świadczenie pomocy, a nawet opieki, nie wchodzi w zakres pojęcia „pozostawania na utrzymaniu”, gdyż termin ten ma ściśle materialne znaczenie, a jego miarą jest zapewnienie środków pieniężnych koniecznych do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb osoby pozostającej na utrzymaniu.
Odwołanie od w/w decyzji złożyłA. C.wnosząc o jej zmianę i przyznanie mu prawa do niezrealizowanego świadczenia poZ. C.. Ubezpieczony wskazał, że zasiłek chorobowy, który otrzymywał jego brat, nie był wystarczający ,tj. nie pokrywał kosztów związanych z chorobą, a następnie pogrzebemZ. C..A. C.podał, że jego brat nie był zdolny do samodzielnej egzystencji i potrzebował stałej pomocy (odwołanie k.1 akt sprawy).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i przytoczył argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.4-5 akt sprawy).

Sąd ustalił, co następuje:
Z. C.był bratem bliźniakiem ubezpieczonegoA. C..Z. C.zmarł w dniu 5 sierpnia 2017r. w wieku 58 lat (kopia odpisu skróconego aktu zgonu k.21 akt rentowych, kopia aktu urodzenia k.34 akt rentowych). W chwili śmierciZ. C.był bezdzietnym kawalerem. Jego rodzice zmarli przed nim. Na mocy decyzji z 28 lipca 2017r., od 3 lipca 2017r.Z. C.był uprawniony do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (decyzja z 28 lipca 2017r. o przyznaniu renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy k.17 akt rentowych).
Z. C.mieszkał wS.w domu po rodzicach. Na tej samej posesji, w sąsiednim domu mieszkał ubezpieczony wraz ze swoją rodziną.Z. C.w 2016r. zachorował na raka płuc. Wcześniej świadczył pracę w(...) S.A.wS., gdzie rocznie uzyskiwał wynagrodzenie w następujących kwotach: 2014r. - 27386 zł, 2015r. – 31080 zł oraz w 2016 r. 14379 zł (zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu k.11 akt rentowych).
W okresie od 2 stycznia 2017r. do 2 lipca 2017r.Z. C.pobierał zasiłek chorobowy. Zasiłek ten wynosił miesięcznie ok.1 300 zł netto (informacja z(...) S. A.wS.k.20-21 akt sprawy). W dniu 5 lipca 2017r.Z. C.złożył w organie rentowym wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Wniosek ten organ rentowy załatwił w/w decyzją z 28 lipca 2017r. o przyznaniu od 3 lipca 2017r. renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (decyzja z 28 lipca 2017r. o przyznaniu renty k.17 akt rentowych).Z. C.nie zdążył pobrać świadczenia rentowego za miesiące lipiec i sierpień 2017r. z uwagi na śmierć w dniu 5 sierpnia 2017r.
Od grudnia 2016r. (7 miesięcy przed śmierciąZ. C.) ubezpieczony rozpoczął opiekę nad chorym bratem. Był on uprawniony do podjęcia z konta brata środków z tytułu zasiłku chorobowego i z tych pieniędzy robił zakupy dla brata. Ubezpieczony zawoził brataZ. C.na naświetlania i zabiegi chemioterapii, które odbywały się w szpitalu wS.. Jeździł tam również celem odbioru wyników badań. Na przestrzeni miesiąca, w którym trwała chemioterapia ubezpieczony codziennie dwukrotnie podróżował doS.. Koszt tych dojazdów wynosił około 500 złotych i ubezpieczony pokrywał je z własnych środków. W czasie, kiedyZ. C.nie korzystał z chemioterapii, miesięczny koszt dojazdów do szpitala wynosił około 50-60 złotych. Nadto ubezpieczony pielęgnował brata, tj. pomagał w jego myciu i zmianie pampersów oraz przynosił i podawał mu posiłki przygotowywane przez żonę ubezpieczonego. Kwota uzyskiwana przezZ. C.z tytułu zasiłku chorobowego nie pokrywała kosztów jego utrzymania w okresie ostatnich miesięcy przed śmiercią, kiedyZ. C.był osobą leżącą i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Środki te wystarczały na zakup żywności oraz środków czystości. Tym samym rachunki za media oraz wydatki na paliwo były pokrywanie przez ubezpieczonego. Z uwagi na to, że ubezpieczony pracuje zawodowo jako kierowca, w okresach swojej nieobecności, zapewnił on bratu usługi ze strony wynajętej opiekunki. Opiekunka wykonała zlecone czynności 2-3 razy, a za każdą wizytę otrzymała wynagrodzenie w kwocie 50 złotych.
W rozpatrywanym okresie (tj. od stycznia do lipca 2017r.) ubezpieczony uzyskiwał wynagrodzenie w łącznej kwocie 4500 zł brutto (zaświadczenie o zarobkach k.23 akt sprawy). Ubezpieczony mieszka z żoną, która nie pracuje, oraz z pełnoletnim synem, który studiuje zaocznie i pracuje, za co uzyskuje wynagrodzenie zbliżone do pensji minimalnej (zeznania ubezpieczonego k.15v-16v akt sprawy).
W dniu 11 sierpnia 2017r. ubezpieczony wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.z wnioskiem o wypłatę niezrealizowanego świadczenia po bracieZ. C.(wniosek k.31-32 akt emerytalnych). Zaskarżoną decyzją z 25 sierpnia 2017r. organ rentowy odmówiłA. C.wypłaty niezrealizowanego świadczenia z przyczyn wskazanych na wstępie uzasadnienia (decyzja z 25 sierpnia 2017r. k.36 akt rentowych).

Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieA. C.podlegało uwzględnieniu.
Zgodnie zart.136 ust.1przywołanejustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi i dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku – małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a razie ich braku – innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba.
Poza sporem pozostaje, że w chwili śmierciZ. C.był kawalerem i nie posiadał dzieci. Brak było również innych osób uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym w myśl - art.67 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Analizując okoliczności sprawy Sąd doszedł do przekonania, że stanowisko organu rentowego jest błędne i wynika z niedostatecznego rozważenia okoliczności sprawy. Poza sporem jest, żeZ. C.w okresie od 2 stycznia 2017r. do 2 lipca 2017r. był uprawniony do zasiłku chorobowego. Kwoty uzyskiwane z powyższego tytułu nie wystarczały jednak na pokrycie wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem chorego na nowotwórZ. C.. Uprawnionym jest przyjęcie, iż dochód z tytułu zasiłku chorobowego, jak zeznał ubezpieczony, wystarczał na pokrycie kosztów pożywienia oraz na zakup środków czystości (pampersy) dlaZ. C.. W pozostałej zaś części koszty utrzymaniaZ. C.ponosił ubezpieczonyA. C.. Zeznania ubezpieczonego są w ocenie Sądu wiarygodne. Ubezpieczony zeznał, iż ponosił koszty podróży brata do szpitala, które w okresie zabiegów z zakresu chemii wynosiły nawet do 500 złotych miesięcznie, jak również pokrywał opłaty za media, w tym m. in. finansował zakup gazu. Oprócz tego ubezpieczony, w miarę możliwości czasowych, sprawował na co dzień opiekę nad chorym bratem. Z racji relacji rodzinnych opiekę tę sprawował nieodpłatnie, ale nie ulega wątpliwości, że opieka nad osobą chorą – czynności pielęgnacyjne i z zakresu utrzymania higieny osobistej oraz polegające na przygotowywaniu posiłków - mają wymierną wartość finansową. Bez opiekiA. C.,Z. C.nie byłby w stanie samodzielnie zaspokajać swoich potrzeb bytowych i musiałby korzystać z odpłatnej pomocy innych osób albo powołanych do tego instytucji (co częściowo miało zresztą miejsce w okresach nieobecności ubezpieczonego w miejscu zamieszkania). Wskazać należy, że ustawodawca nie wymaga, aby osoba ubiegająca się o wypłatę niezrealizowanego świadczenia ponosiła całość kosztów utrzymania osoby zmarłej skoro chodzi o wypłatę świadczenia po osobie uprawnionej – tu do renty z tytułu niezdolności do pracy. Istotne jest, aby koszty ponoszone przez osobę wnioskującą o wypłatę niezrealizowanego świadczenia stanowiły istotny wkład w utrzymanie zmarłego świadczeniobiorcy. W ocenie Sądu, taka sytuacja wystąpiła w przypadkuA. C..
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawieart.47714§2 kpczmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w sentencji wyroku.