Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 337/16
Data wyroku: 2018-10-01 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt II K 337/16

UZASADNIENIE
P. M. (1)prowadził w 2014 roku działalność gospodarczą podfirmą Firma Handlowo Usługowa (...). Wiosną 2014 roku umówił się ze swoim kolegąM. Z., że w ramach prowadzonej przez siebie działalności zakupi z odroczonym terminem płatności nawozy, które ten sprzeda dalej po wyższej cenie. Uzyskanym w ten sposób zyskiem podzielą się. W tym czasieM. Z.znajdował się w ciężkiej sytuacji finansowej, nie płacił swoich zobowiązań. Zmuszony był zakończyć prowadzone przez siebie działalności gospodarcze, toczyły się wobec niego postępowania egzekucyjne.

Dowód:

- wyjaśnienia oskarżonegoP. M. (1)(k. 66v-67, 00:09:20-00:09:47 na k. 153, 00:02:20-00:06:58 na k. 233-233v, 00:05:09-00:10:22 na k. 235v-236, 00:16:23-00:18:56 na k. 243)
- zeznania świadkaJ. M.(00:03:39-00:00:16:23 na k. 242v-243, 00:18:56-00:19:58 na k.243-243v, 00:29:35-00:32:30 na k. 253v-254)
- częściowo zeznania świadkaW. Z.(00:10:50-00:18:37 na k. 236-236v, 00:26:27-00:29:17 na k. 254, 00:32:36-00:46:26 na k. 254-254v)
- częściowo zeznania świadkaE. Z.(00:18:37-00:27:15 na k. 236v-237)

(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.prowadzi działalność między innymi w zakresie sprzedaży środków ochrony roślin, nawozów i materiałów siewnych. W dniu 27 marca 2014 rokuP. M. (1)nabył od(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wT.towar w postaci nawozów: Mocznik 46N w ilości 24 ton o wartości 33.360 zł netto orazP.9-15-28+6S A w ilości 24 ton o wartości 35.760 zł netto. Była to pierwsza transakcja między(...) Sp. z o.o.aP. M. (1). W związku z tym Spółka przed sprzedażą towaru przeprowadziła wywiad środowiskowy na tematP. M. (1)oraz dokonała jego sprawdzenia w ewidencji(...),(...),(...).

Dowód:

- częściowo wyjaśnienia oskarżonegoP. M. (1)(k. 66v-67, 00:09:20-00:09:47 na k. 153, 00:02:20-00:06:58 na k. 233-233v, 00:05:09-00:10:22 na k. 235v-236, 00:16:23-00:18:56 na k. 243)
- zeznania świadkaE. N.(k. 18-19, k. 208-208v)
- wydruk z KRS (k. 6-10v)
(...) Sp. z o.o.z tytułu zawartej umowy w dniu 28 marca 2014 roku wystawiła fakturę VAT nr (S)FS-(...)na kwotę 74.649,60 zł z miesięcznym terminem płatności, tj. do dnia 27 kwietnia 2014 roku, przelewem. Jako odbiorcę towaru wskazanoP. M. (1). W chwili zawarcia transakcjiP. M. (1)nie miał środków finansowych na opłacenie należności za zakupiony nawóz.P. M. (1)wiedział też o problemach finansowychM. Z..

Dowód:

- częściowo wyjaśnienia oskarżonegoP. M. (1)(k. 66v-67, 00:09:20-00:09:47 na k. 153, 00:02:20-00:06:58 na k. 233-233v, 00:05:09-00:10:22 na k. 235v-236, 00:16:23-00:18:56 na k. 243)
- zeznania świadkaE. N.(k. 18-19, k. 208-208v)
- faktura VAT nr (S)FS-(...)z dnia 28.03.2014 r. (k. 10)
- dokumenty z Urzędu Skarbowego (k. 76-97)
W wykonaniu przedmiotowej umowy w dniu 27 marca 2014 roku towar został dostarczony do miejsca zamieszkaniaM. Z.. Przyjęcie nawozu w postaciP.9-15-28+6S A zostało pokwitowane na dokumencie WZ przez przezP. M. (1). Nie ustalono, czy i ewentualnie komu i w jakiej cenieM. Z.następnie sprzedał nawozy od(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwT.. Nie przekazał jednak żadnych pieniędzyP. M. (1).

Dowód:

- częściowo wyjaśnienia oskarżonegoP. M. (1)(k. 66v-67, 00:09:20-00:09:47 na k. 153, 00:02:20-00:06:58 na k. 233-233v, 00:05:09-00:10:22 na k. 235v-236, 00:16:23-00:18:56 na k. 243)
- zeznania świadkaE. N.(k. 18-19, k. 208-208v)
- dokumenty WZ (k. 257-258)
P. M. (1)nie uregulował płatności za nawóz, który nabył w dniu 27 marca 2014 roku od(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT..(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.kontaktowali się zP. M. (1)w celu wyjaśnia kwestii braku płatności za dostarczony towar. PoczątkowoP. M. (1)odbierał telefony i zapewniał, że uiści należność w terminie kilku dni. W lipcu 2014 rokuP. M. (1)oświadczył zaś, że ma problemy z zapłatą z powodu trudności w odzyskaniu pieniędzy od swoich wierzycieli. W późniejszym czasieP. M. (1)zaczął unikać kontaktu zarówno telefonicznego, jak i osobistego z pracownikami Spółki.

Dowód:

- zeznania świadkaE. N.(k. 18-19, k. 208-208v)
- kserokopia wezwania do zapłaty z dnia 26.06.2014 r. (k. 11)
W dniu 08 sierpnia 2014 rokuP. M. (1)uiścił tytułem należności wobec(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.kwotę 2.000 zł.

Dowód:

- zeznania świadkaE. N.(k. 18-19, k. 208-208v)
- wyciąg z rachunku bankowego(...) Sp. z o.o.z dnia 09.08.2014 r. (k. 12)
Wobec nieuregulowania całej należności(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.wystąpiła w dniu 31 października 2014 roku przeciwkoP. M. (1)z powództwem o zapłatę. W dniu 29 grudnia 2014 roku Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym (sygn. akt V GNc 3781/14 ), w którym nakazałP. M. (1), by zapłacił(...) Sp. z o.o.kwotę 72.722,97 złotych z ustawowymi odsetkami: od kwoty 72.649,60 złotych od dnia 28 kwietnia 2014 roku do dnia zapłaty i od kwoty 73,37 złotych od dnia 31 października 2014 roku do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu.

Dowód:

- zeznania świadkaE. N.(k. 18-19, k. 208-208v)
- kserokopia nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 29.12.2014 r., sygn. akt V GNc 3781/14 (k. 13)
Z wniosku(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Wąbrzeźnie wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwkoP. M. (1). Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2015 roku, sygn. akt Km 263/15 postępowanie egzekucyjne zostało umorzone wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.

Dowód:

- zeznania świadkaE. N.(k. 18-19, k. 208-208v)
- kserokopia postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Wąbrzeźnie z dnia 31.08.2015 r., sygn. akt Km 263/15 (k. 14-15)
W dniu 29 marca 2017 rokuW. Z.- ojciecM. Z.przyjechał do miejsca zamieszkaP. M. (1). Na poczet długu syna za zakupione przezP. M. (1)nawozy od(...) Sp. z o.o.wT.dał ojcuP. M. (1)J. M.kwotę 20.000 zł. Tego samego dniaP. M. (1)wpłacił 19.800 zł tytułem należności.

Dowód:

- częściowo wyjaśnienia oskarżonegoP. M. (1)(k. 66v-67, 00:09:20-00:09:47 na k. 153, 00:02:20-00:06:58 na k. 233-233v, 00:05:09-00:10:22 na k. 235v-236, 00:16:23-00:18:56 na k. 243)
- zeznaniaJ. M.(00:03:39-00:00:16:23 na k. 242v-243, 00:18:56-00:19:58 na k.243-243v, 00:29:35-00:32:30 na k. 253v-254)
- zeznania świadkaE. N.(k. 18-19, k. 208-208v)
- częściowo zeznaniaW. Z.(00:10:50-00:18:37 na k. 236-236v, 00:26:27-00:29:17 na k. 254, 00:32:36-00:46:26 na k. 254-254v)
- częściowo zeznaniaE. Z.(00:18:37-00:27:15 na k. 236v-237)
- wydruk potwierdzenia wykonanej operacji z dnia 29.03.2017 r. (k. 245)
- nagranie z rozmowy międzyJ. M.aW. Z.(k. 241)
P. M. (1)urodził się w (...)roku. Posiada wykształcenie wyższe. Z zawodu jest zootechnikiem. Nie ma majątku. Nie jest beneficjentem płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Obecnie nie pracuje, pozostaje na utrzymaniu rodziców. Jest żonaty. Ma czworo małoletnich dzieci. Nie był uprzednio karany.

Dowód:

- dane podane przez oskarżonego do protokołu rozprawy (00:02:16-00:04:51 na k.152v)
- pismo ze Starostwa Powiatowego wW.z dnia 26.08.2016 r. (k. 31)
- informacja z Krajowego Rejestru Karnego (k. 217)
- pismo z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 05.09.2016 r. (k. 36)
- pismo Wójta GminyP.z dnia 08.09.2016 r. (k. 63)
P. M. (1)nie jest chory psychicznie ani upośledzony umysłowo, a w czasie zarzuconego mu czynu miał zachowaną zdolność do rozumienia znaczenia czynu i do pokierowania swoim postępowaniem.

Dowód:

- opinia sądowo-psychiatryczno-psychologiczna (k. 110-11)
W toku postępowania przygotowawczegoP. M. (1)nie przyznał się do zarzucanego mu czynu. Wyjaśnił, że co prawda zamówił nawozy, jednak nie miał zamiaru ich wyłudzenia. Podniósł, że nie zapłacił kwoty z faktury, bo w tym samym czasie została wszczęta wobec niego kontrola z urzędu skarbowego i zablokowano mu wszystkie konta firmowe i zabrano dokumentację księgową. Wyjaśnił, że rodzice pomogą spłacić mu zaciągnięte zobowiązanie. (k. 66v-67)
Przed Sądem w dniu 17 lutego 2017 roku oskarżony nie przyznał się do zarzucanego mu czynu i odmówił składania wyjaśnień. (00:09:20-00:09:47 na k. 153)
W dniu 13 kwietnia 2018 rokuP. M. (1)wyjaśnił przed Sądem, że to za namowąM. Z.nabył nawóz ,,na siebie”, który ten następnie sprzedał i nie dał mu żadnych pieniędzy. Kwota 20.000 zł, która została wpłacona na poczet należności wobec(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT., pochodziła od ojcaM. W.Z..W. Z.przyjechał do jego miejsca zamieszkania i w obecności jego ojca dał kwotę 20.000 złotych. (00:02:20-00:06:58 na k. 233-233v)
W dniu 23 maja 2018 roku oskarżony przed Sądem wyjaśnił, że kwotę 20.000 zł przywiózłW. Z.. Deklarował, też że za kilka dni przywiezie kolejne środki z przeznaczeniem na zapłatę na nawozy. To było w dniu, kiedy dokonał wpłaty tych pieniędzy na rzecz(...) Sp. z o.o.wT.. Podniósł, żeM. Z.namówił go na kupno nawozu. Został on przywieziony doM. Z.i tam rozładowany.M. Z.sprzedał nawóz i nie dał mu ani złotówki. Wyjaśnił, że wcześniej nie podnosił tej okoliczności, bo łudził się, żeM. Z.przyjdzie do sądu i powie jak było albo da mu pieniądze i spłaci dług. (00:05:09-00:10:22 na k. 235v-236)
Na rozprawie w dniu 13 czerwca 2018 roku oskarżony oświadczył, że nawóz został dostarczony doM. Z.i najprawdopodobniej następnie przeładowany przez jego brata. Nie wie jednak, kto kwitował odbiór tego nawozu.M. Z.powiedział mu, że zarobią na marży z jego dalszej sprzedaży. Wyjaśnił nadto, iż raz już dokonali takiej transakcji zM. Z.. Kupił w ramach swojej działalnościFirma Handlowo Usługowa (...)nawóz na odroczony termin płatności, aM. Z.odsprzedał go dalej. Były duże problemy z uregulowaniem należności, ale ostatecznieM. Z.zapłacił podmiotowi, od którego kupił ten towar. Wyjaśnił, że tym razem też go namówił, by nabył towar w(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.w celu jego dalszego zbycia, po nałożeniu marży.M. Z.tłumaczył mu, że sam nie może, bo nie prowadzi już działalności. Jest też spalony w tych firmach, bo jak prowadził działalność, to handlował z nimi i je trochę ,,wykiwał” i jak usłyszą(...), to mu nic nie sprzedadzą. (00:16:23-00:18:56 na k. 243)
Dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należy stwierdzić, że w świetle zgromadzonych dowodów wina i sprawstwo oskarżonego co do popełnienia zarzucanego mu czynu nie budzi żadnych wątpliwości.
Przystępując do oceny wyjaśnień oskarżonego, podkreślenia wymaga, że oskarżony w toku całego postępowania nie kwestionował dokonania zakupu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej od(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.na odroczony termin płatności towaru w postaci nawozu o łącznej wartości 74.649,60 zł. Fakt ten jest bezsporny i znajduje także potwierdzenie w innych dowodach zgromadzonych w niniejszej sprawie, w tym w zeznaniach świadkaE. N.oraz dowodach z dokumentów w postaci faktury VAT, dokumentów WZ. Pozostałe wyjaśnienia złożone przez oskarżonego są w ocenie Sądu niespójne i różnią się w zależności od etapu postępowania, na którym zostały złożone. Na wiarę nie zasługują wyjaśnienia złożone w postępowaniu przygotowawczym. Oskarżony podniósł, że nie miał zamiaru nie wywiązania się z zaciągniętego zobowiązania, a powodem braku zapłaty była kontrola z urzędu skarbowego i zajęcie jego kont. W toku postępowania ustalono jednak, że co prawda była prowadzona kontra przez Urząd Skarbowy wW., jednak nie pozostawała ona w związku z przedmiotowym zdarzeniem i nie miała większego wpływu na jego sytuację finansową. Przed Sądem oskarżony brak płatności uzasadnił natomiast tym, że nie otrzymał pieniędzy odM. Z., za namową którego zakupił towar od(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.i któremu to przekazał go w całości.M. Z.oświadczył mu bowiem, że sam nie kupi towaru z odroczonym terminem płatności z uwagi na brak zaufania innych podmiotów do niego. Zapewnił jednak, że odsprzeda nawozy i podzieli się marżą zP. M. (1). W ocenie Sądu wyjaśnienia te w zasadzie są wiarygodne. Jak wynika z zeznań innych świadków, w tym rodzicówM. E.Z., jak iW. Z.orazJ. M.,M. Z.w roku 2014 miał bardzo duże kłopoty finansowe.E. Z.iJ. M.potwierdzili też, że oskarżony spotykał się zM. Z.. Nadto towar został dostarczony do miejsca zamieszkaniaM. Z.(dokumenty WZ k. 257-258). Oskarżony wyjaśnił też, że kwota około 20.000 zł, którą wpłacił na poczet należności pochodziła odW. Z., który dał ją jego ojcuJ. M.i polecił wpłacić na zobowiązanie wobec(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.. Wyjaśnienia w tej części stoją w sprzeczności z zeznaniami świadkówW. Z.iE. Z.. Podnosili oni, żeW. Z.dał tę sumę na spłatę długuM. Z.wobecJ. M.z tytułu pożyczki. Sąd dał jednak wiarę wersji przedstawionej przezP. M. (1). Potwierdził ją teżJ. M., podnosząc, że nie udzielał żadnej pożyczkiM. Z.. W ocenie SąduJ. M.nie miałby powodu, aby zataić ten fakt. Nadto z nagrania rozmowyJ. M.iW. Z.jednoznacznie wynika, że pieniądze te nie były przeznaczone na spłatę żadnej pożyczki udzielonej przezJ. M.M. Z..
Sąd dał wiarę zeznaniom świadkaE. N.– specjalisty kontroli należności w(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.. Są one spójne, logiczne i korespondują z pozostałym zgromadzony, w niniejszej sprawie materiale dowodowym. Potwierdziła ona, żeP. M. (1)nabył od ProCam Polska Sp. z o.o na odroczony termin płatności nawozy za łączną cenę 74.649,60 zł i że towar został mu dostarczony. Istnienie, jak i wysokość zobowiązania wobec ProCam Polska Sp. z o.o znajduje też potwierdzenie w dokumentach: fakturze VAT, dokumentach WZ. Świadek ten zeznał nadto, że po upływie terminu,P. M. (1)nie uregulował swojego zobowiązania. PoczątkowoP. M. (1)nie unikał kontaktu, obiecując zapłatę w najbliższych dniach i uzasadniając zwłokę oczekiwaniem na zapłatę od swoich kontrahentów. Gdy zagrożono wystąpieniem do sądu,P. M. (1)dokonał wpłaty w wysokości 2.000 zł, co potwierdza wydruk z rachunku bankowego(...) Sp. z o.o.W późniejszym czasieP. M. (1)unikał kontaktu. W związku z tym(...) Sp. z o.o.wystąpiła z powództwem o zapłatę. Po otrzymaniu nakazu zapłaty, skierowała sprawę do komornika w celu prowadzenia przeciwko oskarżonemu postępowania egzekucyjnego, które ostatecznie zakończyło się umorzeniem postępowania. Po tymP. M. (1)dokonał jeszcze wpłaty w wysokości około 20.000 zł. Okoliczności wskazane przez tego świadka znalazły potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy. Sąd nie znalazł podstaw, by odmówić wiarygodności zeznaniom świadkaE. N.. (k. 18-19, k. 208-208v)
Sąd dał wiarę zeznaniom świadkaJ. M.– ojca oskarżonego. Wskazać należy, że mógł on przejawiać skłonność do składania nieobiektywnych zeznań, jednak w ocenie Sądu w relacji świadka brak jest elementów świadczących o konfabulacji czy próbie manipulowania faktami. Jego zeznania są spójne, logiczne, konsekwentne. Potwierdził, że jego syn spotykał się zM. Z.(co wynika także z zeznańE. Z.) i nabył za jego namową nawóz na odroczony termin płatności, ponieważM. Z.sam nie mógł dokonać takiej transakcji. (okoliczność ta wynika z wyjaśnień oskarżonego, jak i faktu dostarczenia nawozu doM. Z.). Potwierdził też, że pewnego dnia przyjechał do nich ojciecM. W.Z.z kwotą 20.000 złotych i powiedział, by wziął te pieniądze i wpłacił je za nawóz. Zapewnił również, że załatwi resztę pieniędzy na pozostałą część należności. Nalegał, by toP. M. (1)dokonał wpłaty, tłumacząc, żeM. Z.nie może. Świadek ten zeznał także, żeM. Z.nigdy nie pożyczał od niego żadnych pieniędzy. Relacja ta koreluje z wyjaśnieniami oskarżonego, jak i jej prawdziwość potwierdza nagranie rozmowy między nim aW. Z..J. M.zeznał nadto, że gdy spotykałM. Z.pod kościołem, to rozmawiał z nim na temat zobowiązania za nawozy.M. Z.zapewniał go wówczas, że ma się nie martwić, bo wszystko zostanie zapłacone. W ocenie Sądu brak było zasadniczych podstaw do zakwestionowania wiarygodności depozycji świadka.(00:03:39-00:00:16:23 na k. 242v-243, 00:18:56-00:19:58 na k.243-243v, 00:29:35-00:32:30 na k. 253v-254)
Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkaW. Z., w zakresie w jakim zeznał, że nie wie nic na temat wspólnych interesów swojego synaM. Z.zP. M. (1)oraz że nie dał żadnych pieniędzyP. M. (1)tytułem przysługujących mu odM. Z.należności.W. Z.przyznał co prawda, że przekazał ojcuP. M. (1)kwotę w wysokości 20.000 zł (co znajduje także potwierdzenie w wyjaśnieniach oskarżonego, jak i zeznaniachJ. M.iE. Z.), jednak twierdził, że oddawał część należności z tytułu pożyczki, której udzieliłJ. M.M. Z.. Wskazał, że toM. Z.powiedział mu że pożyczył odJ. M.pieniądze, ale sam mu odda.W. Z.stwierdził, że jego syn nie jest w stanie nic oddać, bo komornik zlicytował jego majątek, nadto choruje na nowotwór, dlatego sam zebrał tę sumę i pojechał dogospodarstwa (...)i mu je dał. Konfrontowany zJ. M.podtrzymał tę wersję. Zeznania te są jednak sprzeczne z wyjaśnieniami oskarżonego, jak i korelującymi z nimi zeznaniami świadkaJ. M., które Sąd uznał za wiarygodne. W/w oświadczyli, żeW. Z.przekazał tę sumę na poczet należności za nawozy.J. M.zaprzeczył nadto, żeby pożyczałM. Z.kiedykolwiek pieniądze. Bezsprzecznie też z nagrania rozmowyW. Z.iJ. M.wynika, że pieniądze te przekazał za dług syna za nawozy, a nie z tytułu zaciągniętej pożyczki. W ocenie Sądu zeznania te mają na celu chronićM. Z.przed ewentualną odpowiedzialnością. (00:10:50-00:18:37 na k. 236-236v, 00:26:27-00:29:17 na k. 254, 00:32:36-00:46:26 na k. 254-254v) Podobnie Sąd ocenił zeznania świadkaE. Z.– matkiM. Z., w części w jakiej zaprzeczyła, że ma jakąkolwiek wiedzę na temat tego, by jej syn robił interesy zP. M. (1)oraz w części dotyczącej długu, na poczet któregoW. Z.przekazał kwotę 20.000 zł.E. Z.w swoich zeznaniach potwierdziła jednak, żeP. M. (1)iM. Z.spotykali się, co zasługuje na wiarę. Zeznania w tym zakresie korespondują z wersjąP. M. (1)iJ. M.. (00:18:37-00:27:15 na k. 236v-237)
Sąd uznał za rzetelną i fachową opinię sądowo-psychiatryczno-psychologiczną z dnia 24 listopada 2016 roku dotyczącąP. M. (1). Biegli nie rozpoznali u oskarżonego choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego. Jednoznacznie stwierdzili, że w czasie zarzuconego mu czynu miał zachowaną zdolność do rozumienia znaczenia czynu i do pokierowania swoim postępowaniem. (k. 110-111)
Sąd jako wiarygodne ocenił także pozostałe dowody: nagranie rozmowy międzyJ. M.iW. Z.(k. 241), jak i dowody z dokumentów. Ich autentyczność i wiarygodność nie była kwestionowana przez żadną ze stron ani nie stoi w sprzeczności z żadnym innym dowodem, a tym samym nie budzi wątpliwości.
Na marginesie wskazać, iż dowodu z przesłuchania w charakterze świadkaM. Z.nie dało się przeprowadzić. Świadek ten był kilkukrotnie wzywany do stawiennictwa na rozprawie. Jego absencja była usprawiedliwiana przedkładanymi w toku sprawy zaświadczeniami lekarskimi. Dążenie do przesłuchaniaM. Z.w ocenie Sądu prowadziłoby jednak do nieuzasadnionego przedłużania postępowania. Wobec tego, że nie został on przesłuchany w charakterze świadka w toku postępowania przygotowawczego, nie możliwe było odczytanie jego zeznań złożonych na tym etapie. Wszystkie jednak istotne dla sprawy okoliczności zostały ustalone na podstawie pozostałego zgromadzonego materiału dowodowego, który w ocenie Sądu był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia.
Tak zgromadzony i oceniony materiał dowodowy dostarczył wystarczających podstaw do uznania, że wina oskarżonego nie budzi wątpliwości.
P. M. (1)został oskarżony o to, że w dniu 27 marca 2014 roku w miejscowości(...), woj.(...)- (...), w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci 24 ton nawozu ,,Mocznik 46N” i 24 ton nawozu ,,P.9-15-28+6S” o łącznej wartości 74 649,60 zł, poprzez wprowadzenie w błąd pokrzywdzonego co do możliwości i zamiaru spłaty zaciągniętego u niego zobowiązania, działając w ten sposób na szkodę(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT., tj. o przestępstwo zart. 286 § 1 kk.
Zgodnie zart. 286 § 1 kkkto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
O zamiarze niewywiązania się z zaciąganego zobowiązania świadczyć mogą różne okoliczności obiektywne, istniejące w chwili składania zamówienia przez sprawcę lub w chwili uzyskania określonego świadczenia. Do okoliczności tych możemy zaliczyć brak środków płatniczych powiązany z brakiem jasnych planów działalności na przyszłość (np. odwoływanie się do niesprecyzowanych planów inwestycyjnych), postępowanie sprawcy z uzyskanym towarem (np. szybka sprzedaż poniżej ceny jego zakupu), długotrwałe trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań, brak racjonalnego uzasadnienia dla podejmowanych decyzji gospodarczych, a wręcz brak racjonalnego planu prowadzonej działalności, urojone oczekiwania co do poprawy koniunktury gospodarczej, a w szczególności co do poprawy kondycji finansowej własnej firmy, spożytkowanie uzyskanych kredytów, pożyczek, dotacji na inne cele, niż były one przeznaczone (wyr. SA w Krakowie z 19.8.1998 r., II AKa 127/98, KZS 1998, Nr 10, poz. 26; wyr. SA w Katowicach z 28.2.1995 r., AKr 2/95, Prok. i Pr. – wkł. 1995, Nr 9, poz. 22).
Bezsprzecznie w dniu 27 marca 2014 rokuP. M. (1)nabył w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej -Firma Handlowo Usługowa (...)od(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.z odroczonym terminem płatności towar w postaci nawozów za łączną cenę 74.649,60 zł. Oskarżony nie uiścił w całości należności za otrzymany towar. Podnieść należy, że niewątpliwie oskarżony wprowadził w błąd(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.co do możliwości i zamiaru spłaty zaciągniętego zobowiązania. Wskazać należy, żeP. M. (1)umówił się ze swoim kolegąM. Z., że zakupi przedmiotowy towar na odroczony termin płatności. Następnie przekaże mu, by ten sprzedał go dalej z zyskiem, którym się podzielą. Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma okoliczność, żeP. M. (1)w chwili zaciągnięcia zobowiązania nie posiadał środków finansowych pozwalających wywiązać się z niego. Cały towar dostarczony przez(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.w momencie zawierania transakcji zamierzał przekazać swojemu koledzeM. Z.. Po wnikliwej analizie zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, stwierdzić należy, żeM. Z.nie był osobą godną zaufania do prowadzenia wspólnych interesów. Ustalono bowiem, że posiadał on liczne zobowiązania finansowe, prowadzone były przeciwko niemu egzekucje komornicze. Zmuszony był zamknąć prowadzone przez siebie działalności gospodarcze. Co więcej sam oskarżony w swoich wyjaśnieniach podał, żeM. Z.mówił mu, że ,,jest spalony” w tych firmach, bo jak wcześniej z nimi handlował, to ,,ich wykiwał” i jak usłyszą(...), to mu nic nie sprzedadzą. Wprowadzenie pokrzywdzonego w błąd nie musi wiązać się z użyciem szczególnego podstępu lub być przejawem wyrafinowanego sprytu ze strony sprawcy, wszak dla realizacji tego znamienia wystarczy zapewnienie kontrahenta o zapłacie umówionej ceny w ustalonym terminie, pomimo rzeczywistego braku takiej intencji, bądź niewyjawionego kontrahentowi uzależnienia tegoż od zdarzeń przyszłych i niepewnych (wyr. SA w Warszawie z 2.3.2016 r., II AKa 21/16, Lex Nr 2162884; wyrok SA w Poznaniu z 4 marca 2014 r., II AKa 16/14, LEX 1448566; wyrok SA w Katowicach z 10 lipca 2014 r., II AKa 229/14, KZS 2014/10/71; wyrok SA we Wrocławiu z 5 czerwca 2013 r., II AKa 157/13, LEX nr 1331174). Dlatego też stwierdzić należy, żeP. M. (1)nie miał zamiaru zapłacić(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.. W rzeczywistości miał to bowiem zrobićM. Z., który przejął towar i miał go odsprzedać z marżą, na której miał też zarobićP. M. (1). Istotne jest jednak to, że umowę z(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.zawarłP. M. (1)i to on był stroną transakcji. W ocenie Sądu z zasad doświadczenia życiowego wynika, że okoliczność, że taka osoba jakM. Z., która doprowadziła do utraty całego swojego majątku, sprzeda towar z marżą, podzieli się zyskiem i wywiąże się z zobowiązania, jest z pewnością ,,zdarzeniem przyszłym i niepewnym”.P. M. (2)jest osobą dorosłą, wykształconą i w ocenie Sądu miał tego pewną świadomość, tym bardziej, że była to druga tego typu transakcja między nim aM. Z.. Z jego wyjaśnień jednoznacznie wynika, że za pierwszym razem co prawda nastąpiła zapłata kontrahentowi, jednak z wielkimi problemami. W ocenie Sądu kompleksowa ocena okoliczności towarzyszących nabyciu towaru przez oskarżonego, w tym relacji między nim aM. Z., daje podstawę do przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z oszustwem.
(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.dokonała sprawdzeniaP. M. (1)w rejestrach:(...),(...), w ewidencji(...)oraz przeprowadziła wywiad środowiskowy. Gdyby Spółka miała wiedzę, kto faktycznie ma zapłacić za dostarczony towar, to z pewnością nie doszłoby do przedmiotowej transakcji. Nie mniej jednak, dla bytu oszustwa nie ma znaczenia fakt, że pokrzywdzony mógł wykryć błąd przy dołożeniu znikomej staranności. Bezkrytyczność i łatwowierność pokrzywdzonego także nie wyłącza odpowiedzialności karnej za oszustwo (T. Oczkowski, w: SPK, t. 9, s. 135).
Podstawowym kryterium rozgraniczenia oszustwa od niewywiązania się z zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym jest wykazanie, że w chwili zawierania zobowiązania (umowy) sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, to jest dążył do uzyskania świadczenia poprzez wprowadzenie w błąd lub wyzyskanie błędu co do okoliczności mających znaczenie dla zawarcia umowy, mając świadomość, że gdyby druga strona umowy znała rzeczywisty stan, nie zawarłaby umowy lub nie zawarłaby jej na tych warunkach, na jakich została zawarta. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2013 r., II AKa 122/13, LEX nr 1409405)
P. M. (1)niewątpliwie działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Liczył, że nawóz zostanie dalej sprzedany z marżą przezM. Z., który podzieli się z nim zyskami. OstatecznieP. M. (1)nie otrzymał żadnych pieniędzy odM. Z., które miały pochodzić z odsprzedaży towaru. Wskazać jednak należy, że dla wyczerpania znamion oszustwa nie ma znaczenia to, czy sprawca odniesie zamierzoną korzyść majątkową (wyr. SN z 21.1.2010 r., III KK 221/09, OSNwSK 2010, Nr 1, poz. 129).
Czynności sprawcze realizowane przez sprawcę muszą doprowadzić do skutku w postaci rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem. Rozporządzenie mieniem oznacza każdą dyspozycję majątkową o skutkach rzeczowych lub o skutkach obligacyjnych. Chodzi tu więc o wszelkie czynności, które prowadzą do zmiany stanu majątkowego, a w szczególności prowadzą do zmiany we władaniu mieniem, między dysponentem mienia a sprawcą. W przeciwieństwie jednak do wymuszenia rozbójniczego, przy oszustwie rozporządzenie mieniem musi mieć charakter niekorzystny. Na pewno w grę wchodzą tu sytuacje, w których pokrzywdzony nie otrzymuje oczekiwanego ekwiwalentu swojego świadczenia lub otrzymane świadczenie ma charakter niewspółmierny do świadczenia pokrzywdzonego (np. pokrzywdzony nabywa rzeczy lub prawa o mniejszej niż oczekiwana wartości). (art. 286 KK red. Stefański 2018, wyd. 4/Oczkowski)
Zbycie oskarżonemu towaru w postaci nawozu bezsprzecznie stanowiło niekorzystne rozporządzenie mieniem. Na skutek tego(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.straciła towar i nie otrzymała za niego zapłaty. Nadto zmuszona była zainwestować w czynności zmierzające do egzekucji należności od oskarżonego. Niewątpliwe, gdyby Spółka wiedziała, że utraci towar, a oskarżony nie zapłaci za niego w całości, nie przystąpiłaby do transakcji objętej fakturą VAT nr (S)FS-(...).
Oszustwo może być popełnione tylko umyślnie, a przy tym stanowi przestępstwo kierunkowe, znamienne celem, którego treścią jest osiągnięcie korzyści majątkowej. Sprawca powinien obejmować wszystkie znamiona oszustwa zamiarem bezpośrednim (post. SN z 4.1.2011 r., III KK 181/10, OSNKW 2011, Nr 3, poz. 27; wyr. SN z 14.1.2004 r., IV KK 192/03, Prok. i Pr. – wkł. 2004, Nr 9, poz. 5).
Strona podmiotowa wymaga zachowania zamiaru bezpośredniego kierunkowego, a więc działanie sprawcy musi być celowe, zmierzające do uzyskania bezprawnej korzyści majątkowej. O zamiarze niewywiązania się z zaciąganego zobowiązania świadczyć mogą jednak różne okoliczności obiektywne, istniejące w chwili składania zamówienia przez sprawcę lub w chwili uzyskania określonego świadczenia. (Art. 286 KK red. Stefański 2018, wyd. 4/Oczkowski)
P. M. (1)działał z zamiarem bezpośrednim kierunkowym. Wykorzystał błąd, który wywołał u(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT., co do tego że otrzyma ona od niego zapłatę za dostarczony towar.P. M. (1)w toku postępowania jednak konsekwentnie nie przyznawał się do winy. Przy ustalaniu zamiaru sprawcy oszustwa, nieprzyznającego się do popełnienia czynu, należy brać pod uwagę okoliczności, na podstawie których można byłoby wyprowadzić wnioski dotyczące realności wypełnienia obietnic złożonych przez sprawcę (zobowiązań) osobie rozporządzającej mieniem, a w szczególności: jego możliwości finansowych (zwłaszcza brak środków płatniczych); skalę zobowiązań; długotrwale trudności w wykonywaniu bieżących zobowiązań (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 22 lutego 2018 r., II AKa 22/18, LEX nr 2504707). W świetle poczynionych ustaleń na temat kondycji finansowejP. M. (1), rozmiaru zaciągniętego zobowiązania przez oskarżonego względem pokrzywdzonej Spółki, tego, w jaki sposób dokonał zadysponowania otrzymanym towarem – przekazał goM. Z.(który nie rokował wywiązaniem się z zawartego porozumienia), zachowania oskarżonego po upływie terminu płatności faktury (późniejsze nieodbieranie telefonu, ukrywanie się w miejscu zamieszkania) należy zasadnie przyjąć, że oskarżony nie zamierzał ani nie miał realnych możliwości, by wywiązać się z niego. ToP. M. (1)był stroną umowy sprzedaży i to na nim ciąży obowiązek zapłaty.P. M. (1)nie posiadał jednak od początku takich środków finansowych.P. M. (1)po upływie terminu płatności zapewniał, że wywiąże się z zobowiązania, chociaż w rzeczywistości uiścić tę należność miałM. Z.. Niewątpliwie czyn oskarżonego wyczerpał znamiona przestępstwa oszustwa zart. 286 § 1 kk, działał on w zamiarze oszukania pokrzywdzonej Spółki, w zamiarze bezpośrednim, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.
Oszustwo jest przestępstwem materialnym, na co wskazuje znamię czynnościowe "doprowadza". Dokonanie oszustwa następuje zatem dopiero z chwilą niekorzystnego rozporządzenia mieniem (wyr. SN z 15.11.2002 r., IV KKN 618/99, Prok. i Pr. – wkł. 2003, Nr 6, poz. 7), które pozostaje w związku przyczynowym z oszukańczymi metodami postępowania sprawcy (wyr. SN z 19.7.2007 r., V KK 384/06, KZS 2008, Nr 1, poz. 28; wyr. SA w Łodzi z 12.8.2014 r., II AKa 142/14,L.).
Między działaniami oskarżonego a podjęciem przez(...) Sp. z o.o.określonych dyspozycji majątkowych (zawarcie umowy sprzedaży i wydanie towaru) zachodził związek przyczynowy. Gdyby pokrzywdzona Spółka nie działała w błędzie i w zaufaniu do deklaracjiP. M. (1)o gotowości wykonania świadczenia wzajemnego w umówionym terminie, na transakcję z oskarżonym z pewnością nie zdecydowała by się. Wobec powyższego oskarżony bezsprzecznie wyczerpał znamiona przestępstwa oszustwa zart. 286 § 1 kk.
Sąd zastosował w niniejszej sprawie – na podstawieart. 4 § 1 kk– przepisyKodeksu Karnegow brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 roku. Orzeczenie oparto na podstawie przepisów materialnoprawnych obowiązujących przed znowelizowaniemustawy Kodeks karny, które miało miejsce z dniem 1 lipca 2015 r. (w związku z wejściem w życie zmieniającejKodeks karnyustawy z 20 lutego 2015 r. - Dz. U. z 2015/396), w ocenie Sądu jest ona względniejsza dla sprawcy.
Sąd uznał oskarżonegoP. M. (1)za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, to jest występku zart. 286 § 1 kki za to na podstawieart. 286 § 1 kkwymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności.
Sąd ważąc wobec oskarżonego wymiar kary kierował się dyrektywami wskazanymi w treści przepisuart. 53 kki miał na względzie stopień społecznej szkodliwości, bacząc przy tym by dolegliwość nie przekraczała stopnia winy oskarżonego. Sąd miał także na względzie cele zapobiegawcze i wychowawcze kary, jak też dyrektywy w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
Przestępstwo określone wart. 286 § 1 kkzagrożone jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Sąd miał jednak na uwadze treśćart. 58 § 1 kk, w myśl którego jeżeli ustawa przewiduje możliwość wyboru rodzaju kary, sąd orzeka karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania tylko wtedy, gdy inna kara lub środek karny nie może spełnić celów kary.
Oceniając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że w przypadkuP. M. (1)właściwie jest orzeczenie kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
W ocenie Sądu orzeczona kara 10 miesięcy pozbawienia wolności spełni cele wychowawcze i zapobiegawcze względem oskarżonego. Kierując się wyżej wymienionymi przesłankami przyjęto, że orzeczona kara będzie stanowiła dolegliwość adekwatną do popełnionego czynu, uświadomi oskarżonemu jego społeczną szkodliwość oraz skłoni go do przestrzegania porządku prawnego. W ocenie Sądu wysokość wymierzonej kary jest zasadna i adekwatna do całokształtu okoliczności ujawnionych w sprawie i odpowiada wymogom prewencji ogólnej, spełniając potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
Sąd wymierzając karę miał na uwadze znaczny stopień winy oskarżonego. W chwili popełnienia przestępstwa oskarżony był osobą dorosłą. Nie zachodziły przy tym okoliczności wyłączające jego poczytalność lub wskazujące, że nie zdawał sobie sprawy z bezprawności swojego zachowania. Kolejną okolicznością obciążającą oskarżonego jest wysoki stopień społecznej szkodliwości przestępstwa, uwzględniając do jego oceny kryteria zart. 115 § 2 kk, w tym wysokość powstałej szkody (kwota ok. 75 000 zł), z drugiej - związaną z tym motywację (uzyskanie korzyści majątkowej). CzynP. M. (1)godził w pewność obrotu gospodarczego i wzajemne zaufanie jego uczestników.
Za okoliczność obciążającą przy wymiarze kary Sąd uznał uporczywe uchylanie się od płatności. Skazując oskarżonego, jako okoliczność łagodzącą, Sąd miał na uwadze jego dotychczasową niekaralność.
Sąd na podstawieart. 69 § 1 i § 2 kkorazart. 70 § 1 pkt 1 kkwarunkowo zawiesił wykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoP. M. (1)kary pozbawienia wolności na okres 3 lat próby. Sąd wyraża przekonanie, że wykonanie kary bezwzględnej pozbawienia wolności nie jest niezbędne dla resocjalizacji oskarżonego, a wręcz lepszy wynik osiągnie się poprzez zawieszenie jej wykonania. W ocenie Sądu, wskazany okres próby – 3 lat - będzie wystarczający do osiągnięcia celu instytucji probacji, jak również pozwoli zweryfikować trafność prognozy kryminologicznej postawionej wobec oskarżonego, a jednocześnie skontrolować postawę i zachowanie oskarżonego w tym czasie. Dla wzmożenia kontroli zachowania oskarżonego w wyznaczonym okresie próby, Sąd na podstawieart. 73 § 1 kkoddał go pod dozór kuratora sądowego, a nadto na podstawieart. 72 § 1 pkt 4 kkzobowiązał oskarżonego do wykonywania pracy zarobkowej.
Z uwagi na sytuację majątkowąP. M. (1), który pozostaje na utrzymaniu rodziców i nie ma żadnego majątku, Sąd na podstawieart. 624 § 1 kpkzwolnił oskarżonego od opłaty sądowej, a wydatkami poniesionymi w sprawie obciążył Skarb Państwa.