Sąd Okręgowy w Lublinie
XI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: XI Ka 525/18
Data wyroku: 2018-07-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mariusz Jaroszyński

Sygn. aktXI Ka 525/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 lipca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Lublinie XI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Mariusz Jaroszyński
Protokolant: sekretarz sądowy Małgorzata Lewandowska
przy udziale prokuratora Michała Piłata
po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2018 r.
sprawyZ. S.synaH.iJ. z domu K.,urodzonego (...)wP.
oskarżonego zart. 245 k.k.w zb. zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Rejonowego w Puławach
z dnia 23 lutego 2018 r. sygn. akt II K 798/17
I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
1) z kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu eliminujeart. 245 k.k.iart. 11 § 2 k.k.;
2) za podstawę skazania oskarżonego na karę pozbawienia wolności w miejsceart. 245 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.przyjmujeart. 157 § 2 k.k.;
II. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;
III. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. S.– Kancelaria Adwokacka wP.516 (pięćset szesnaście) złotych 60 (sześćdziesiąt) gr tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym;
IV. zwalnia oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze ustalając, że wchodzące w ich skład wydatki ponosi Skarb Państwa.
Sygn. akt XI Ka 525/18

UZASADNIENIE
Z. S.został oskarżony o to, że w dniu 13 maja 2017 roku wL.w budynku Sądu Okręgowego wL.w celu wywarcia wpływu na świadkaZ. K.w sprawie sygn. akt II K 603/15 użył wobec niej przemocy polegającej na uderzeniu pięścią w twarz w wyniku czego pokrzywdzona doznała obrzęku policzka prawego i okolicy żuchwy z podbiegnięciem krwawym, obrzęku okolicy nadwargowej i wargi górnej, podbiegnięcia krwawego na dziąsłach zębów górnych, wylewów krwawych pod śluzówkowych na czerwieni wargi dolnej i na wewnętrznej powierzchni tej wargi, podbiegnięć krwawych wzdłuż trzonu żuchwy oraz okolicy podczołowej prawej, zwichnięcia 1 stopnia zęba 24 i 33, gdzie obrażenia te spowodowały u niej rozstrój zdrowia poniżej dni siedmiu,

tj. o czyn zart. 245 k.k.iart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.

Wyrokiem z dnia 23 lutego 2018 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II K 798/17, Sąd Rejonowy w Puławach:

I
oskarżonegoZ. S.uznał za winnego tego, że w dniu 16 maja 2017 roku wL.w budynku Sądu Okręgowego wL.przyul. (...)użył przemocy wobecZ. K.w związku ze złożonymi przez nią zeznaniami jako świadka w postępowaniu przed Sądem Okręgowym wL.w sprawie sygn. VI Kzw 289/17 na posiedzeniu w dniu 16 maja 2017 roku w ten sposób, że uderzył ją pięścią w twarz, w wyniku czegoZ. K.doznała obrzęku policzka prawego i okolicy żuchwyz podbiegnięciem krwawym, obrzęku okolicy nadwargowej i wargi górnejz podbiegnięciem krwawym, podbiegnięcia krwawego na dziąsłach zębów górnych przednich, wylewów krwawych podśluzówkowych na czerwieni wargi dolnej i na wewnętrznej powierzchni tej wargi, podbiegnięć krwawych wzdłuż trzonu żuchwy po stronie prawej i w okolicy kąta zewnętrznego ust po stronie lewej oraz okolicy podczołowej prawej, zwichnięcia 1 stopnia zęba 24 i 33, które to obrażenia spowodowały naruszenie czynności narządu ciała i rozstrój zdrowiaZ. K.trwający nie dłużej niż 7 dni, który to czyn wyczerpuje dyspozycjęart. 245 k.k.w zb. zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za na podstawieart. 245 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

II
na podstawieart. 46 § 1 k.k.zasądził od oskarżonegoZ. S.na rzecz pokrzywdzonejZ. K.kwotę 2000 zł (dwa tysiące złotych) tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę;

III
zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. S.Kancelaria Adwokacka wP.kwotę 619,92 zł (sześćset dziewiętnaście złotych dziewięćdziesiąt dwa grosze) tytułem wynagrodzenia za obronę oskarżonego wykonaną z urzędu;

IV
zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych, wydatki postępowania przejmując na rachunek Skarbu Państwa.

Apelację od powyższego wyroku złożył obrońca.Zaskarżając go w całości zarzucił:

1
obrazę przepisów prawa materialnego tj.:

a
naruszenieart. 245 k.k.poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie przez Sąd, iż przepis ten penalizuje działania w postaci naruszenia nietykalności cielesnej niezmierzające do wywarcia wpływu na osobyw nim wymienione - uczestników procesu w sytuacji, gdy literalnai celowościowa wykładnia przepisu wskazuje na to, iż zawarty wart. 245 k.k.zwrot "w związku z tym", związany z naruszaniem nietykalności cielesnej, łączy się bezpośrednio z działaniem sprawcy "w celu wywarcia wpływu", a więc penalizuje on jedynie zachowania sprawcy, który stosuje przemoc lub groźbę w celu wywarcia wpływu, bądź też w związku z tym celem dokonuje naruszenia nietykalności cielesnej;

b
naruszenieart. 245 k.k.poprzez jego błędne zastosowanie i przypisanie oskarżonemu sprawstwa czynu zakwalifikowanego z tego przepisuw sytuacji, gdy naruszenie przez oskarżonego nietykalności cielesnej świadkaZ. K.miało miejsce po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie VI Kzw 289/17 gdzie brała ona udział jako uczestnik procesu, a zatem nie sposób jest przypisać oskarżonemu możliwość działania w celu wywarcia wpływu na tok procesu i działania przeciwko wymiarowi sprawiedliwości, zaś działanie stanowiące swoistą retorsję czy zemstę za złożenie zeznań nie znajduje odzwierciedleniaw znamionach wskazanego przepisu;

2
obrazę przepisów prawa procesowego, która miała wpływ na treść wyroku tj. naruszenieart. 7 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.poprzez sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego odrzucenie jako miarodajnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy wyjaśnień oskarżonego w tym zakresie, w jakim przedstawiał on motywację swojego działania w sytuacji, gdy nie było obiektywnych przyczyn dla jakich należało potraktować wyjaśnienia oskarżonego w tym zakresie jako niewiarygodne, w szczególności zaś inne dowody w sprawie nie wskazywały na motywację zachowania oskarżonegow dniu 16 maja 2017 r.;

co w konsekwencji skutkowało:

3
błędem w ustaleniach faktycznych Sądu przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść tj. niezasadne ustalenie przez Sąd, iż oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu w postaci użycia przemocy wobecZ. K.w związku ze złożonymi przez nią zeznaniami jako świadka w sytuacji, gdy w prawidłowa ocena materiału dowodowego sprawy nie pozwala na przyjęcie, iż oskarżony swoim działaniem zmierzał do wywarcia jakiegokolwiek wpływu naZ. K.jako świadka, a nadto nie miał możliwości faktycznego wywarcia takiego wpływu wobec prawomocnego zakończenia postępowania,w jakim osoba ta uczestniczyła.

Podnosząc powyższe obrońca wniósł o uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu zakwalifikowanego zart. 245 k.k., ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania SądowiI instancji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja, choć nie do końca poprawnie skonstruowana, okazała się zasadnaw części odnoszącej się do zarzutu obrazy prawa materialnego i w tym też zakresie zaskarżony wyrok został skorygowany.
Przed odniesieniem się do trafnego zarzutu z pkt. 1 apelacji przypomnieć należy, iż odwołanie się do zarzutu naruszenia prawa materialnego może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy skarżący zarzuca dokonanie błędnej wykładni zastosowanego przepisu, zastosowanie nieodpowiedniego przepisu, lub niezastosowanie określonego przepisu w sytuacji, gdy jego zastosowanie jest obowiązkowe, ale pod jednym warunkiem – a mianowicie, że czyni to bez kwestionowania dokonanych przez sąd ustaleń faktycznych. Innymi słowy rzecz ujmując – obraza prawa materialnego może być przyczyną odwoławczą jedynie wtedy, gdy ma ona charakter samoistny (vide:postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 4 maja 2005 r., II KK 478/04). Orzecznictwo Sądu Najwyższego i doktryna słusznie bowiem podkreślają, że naruszenie prawa materialnego polega na jego wadliwym zastosowaniu (niezastosowaniu) w orzeczeniu, które oparte jest na trafnych i niekwestionowanych ustaleniach faktycznych. Nie można więc mówić o obrazie prawa materialnegow sytuacji, gdy wadliwość orzeczenia w tym zakresie jest wynikiem błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za jego podstawę lub naruszenia przepisów procesowych (vide:wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 23 lipca 1974 r. V KR 212/74). Innymi słowy zarzut obrazy prawa materialnego ma rację bytu jedynie wówczas, gdy odwołujący się nie kwestionuje poczynionych przez sąd I instancji ustaleń faktycznych.
W sprawie niniejszej z punktu widzenia zakresu (kwestionowany jest jedynie fragment zachowania oskarżonego dotyczący wyczerpania znamion czynu zart. 245 k.k.) i kierunku apelacji (determinowanyart. 86 § 1 k.p.k.) stawianie zarzutu obrazy przepisów prawa procesowego i w konsekwencji błędu w ustaleniach faktycznych jest zatem błędne.
Po tak dokonanej interpretacji apelacji stwierdzić należy, że ustalony przez sądmeritistan faktyczny nie budzi zastrzeżeń. Również obrońca, nie kwestionuje zachowania oskarżonego w budynku Sądu Okręgowego wL.polegającego na uderzeniu pokrzywdzonej pięścią w twarz i doznaniu w związku z tym przez nią obrażeń, a zatem zachowania wypełniającego znamiona czynu zart. 157 § 2 k.k.
Sąd I instancji przeprowadził bowiem w istocie wszystkie niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy dowody i poddał je prawidłowej ocenie – zgodnej z dyrektywą zawartą wart. 7 k.p.k.Skutkiem powyższego było przeprowadzenie właściwego wnioskowania, którego wynik doprowadził do prawidłowych ustaleń faktycznych. Błędna była natomiast ich subsumpcja, co zasadnie, choć nie do końca poprawnie, zarzucił obrońca w wywiedzionej apelacji.
Sąd Rejonowy ustalił (co wynika wprost z wyrokowego opisu czynu, jak i pisemnej motywacji k. 121), że oskarżonyZ. S.„użył przemocy wobecZ. K.w związku ze złożonymi przez nią zeznaniami jako świadka”. Taki opis czynu – ustalony stan faktyczny nie zawiera znamienia „w celu wywarcia wpływu na świadka”, o jakim stanowiart. 245 k.k.Nieprawidłowa jest zatem subsumpcja ustalonego stanu faktycznego pod normę prawną –art. 245 k.k.polegająca właśnie na błędnym jego zastosowaniu, co w istocie winno być wyłącznie kwestionowane przez zarzut obrazy prawa materialnego –art. 438 pkt 1 k.p.k.
Sąd Rejonowy poddając wykładni występek zart. 245 k.k.wskazał m. in., że „penalizowane są więc działania sprawcy podejmowane w związku z czynnościami danej osoby jako uczestnika postępowania i nie zmierzające do wywarcia na nią wpływu. Motywem może być np. zemsta (por. Komentarz Kodeks Karny pod red. dr hab. Michał Królikowski, wydanie 4, 2017 rok, wydawnictwo C. H. Beck)” – k. 122v. Nie sposób się jednak zgodzić z komentatorem dokonującym odosobnioneji rozszerzającej wykładni znamion czynu zart. 245 k.k., a tym samym z podglądem sądu I instancji, który na podstawie tej interpretacji oparł swoje rozważania i uznał, iż zachowanie oskarżonego wypełniło również znamiona tego występku.
Nie powielając trafnych, co do zasady wywodów zawartych w uzasadnieniu apelacji wskazać należy, że w myślart. 245 k.k.– kto używa przemocy lub groźby bezprawnejw celu wywarcia wpływuna świadka, biegłego, tłumacza, oskarżyciela albo oskarżonegolub w związku z tymnarusza jego nietykalność cielesną, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Zwrot „lub w związku z tym narusza jego nietykalność cielesną” należy rozumieć jako „narusza nietykalność cielesnąw celu wywarcia wpływu”. Występek, o którym mowa wart. 245 k.k., jest przestępstwem kierunkowym, dla którego przypisania wymagane jest ustalenie szczególnej postaci strony podmiotowej w postaci zamiaru bezpośredniegoo szczególnym zabarwieniu, tj. działania w celu wywarcia wpływu na świadka, biegłego, tłumacza, oskarżyciela albo oskarżonego (vide:wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 5 listopada 2015 r., IV KK 165/15). Przepis nie penalizuje aktów zemsty, dlatego należy przyjąć, że zachowania sprawcze są podejmowane do momentu, gdy mogą mieć realny wpływ na czynności świadka, biegłego, tłumacza, oskarżyciela oraz oskarżonego (A. Grześkowiak, K. Wiak (red.), Kodeks karny. Komentarz. Wyd. 5, Warszawa 2018).
OskarżonyZ. S.w dniu 16 maja 2017 r. wL.w budynku Sądu Okręgowego niewątpliwie użył przemocy wobecZ. K.w ten sposób, że uderzył ją pięścią w twarz. Jednakże niewątpliwe również uczynił to po złożeniu przez nią zeznań w charakterze świadka w postępowaniu przed Sądem Okręgowym wL.w sprawie o sygn. akt VI Kzw 289/17. Tym samym jego zachowanie nie mogło osiągnąć celu jakim jest wywarcie wpływu na świadka, a tym samym wypełnić tegoż znamieniaart. 245 k.k., z oczywistego powodu – nastąpiło już po złożeniu zeznań i ogłoszeniu postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Natomiast przestępstwo zart. 245 k.k.musi być popełnione w czasie, kiedy jeszcze może mieć wpływ na osoby, których dotyczy. Przedmiotem jego ochrony jest dobro wymiaru sprawiedliwości oraz nietykalność cielesna i wolność człowieka, zaś bezpośrednim przedmiotem ochrony jest prawidłowy przebieg postępowaniaw konkretnej sprawie oraz bezpieczeństwo świadków i innych uczestników tego postępowania (Kodeks karny. Komentarz, red. prof. dr hab. Ryszard Stefański, Rok: 2018, Wydanie: 21).
Mając na uwadze powyższe, nie widząc potrzeby uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, przy braku przesłanek zart. 439 § 1 k.p.k.iart. 440 k.p.k.orazart. 438 pkt 4 k.p.k.(art. 447 §1 k.p.k.– obrońca mimo wniosku o eliminacjęart. 245 k.k.nie żądał zmiany orzeczonej kary i środka kompensacyjnego, które w realiach sprawy są adekwatne –vide:k. 123-123v zasługującej na aprobatę argumentacji uzasadnienia), Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że z kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu wyeliminowałart. 245 k.k.iart. 11 § 2 k.k., a za podstawę jego skazania na karę pozbawiania wolności w miejsceart. 245 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.przyjąłart. 157 § 2 k.k., w pozostałej części utrzymując w mocy orzeczenie Sądu Rejonowego.
Powyższa korekta zaskarżonego wyroku, co do zasady pozostaje w zgodziez wnioskiem obrońcy, który żądał „uniewinnienia oskarżonego od zarzucanego mu czynu zakwalifikowanego zart. 245 k.k.”, choć podkreślenia wymaga, iż przy zachowaniu objętymart. 11 § 2 k.k.(przy niekwestionowaniu faktu dopuszczenia się przez oskarżonego czynu zart. 157 § 2 k.k.) taki wniosek wysnuty przez podmiot profesjonalny jest nieporozumieniem. Przy takiej konstrukcji apelacji winien on bowiem zmierzać do eliminacji z kwalifikacji prawnej czynuart. 245 k.k.i zmiany podstawy prawnej skazania naart. 157 § 2 k.k.
Rozstrzygnięcie o zasądzeniu od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. S.kwoty 516,60 złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym uzasadniaart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze(t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1184), zaś jego wysokość, stosownie doust. 2tegoż artykułu, znajduje oparcie w treści§ 17 ust. 2 pkt 4w zw. z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714).
Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze nastąpiło na podstawieart. 634 k.p.k.w zw. zart. 624 § 1 k.p.k.z uwagi na względy słuszności, gdyż rozpoznanie środka odwoławczego spowodowało zmianę orzeczenia zgodnie, co do zasady z żądaniem autora apelacji.

Mariusz Jaroszyński