Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 570/17
Data wyroku: 2018-01-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Czaja, Barbara Hejwowska, Małgorzata Pasek
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt III AUa 570/17

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 stycznia 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Barbara Hejwowska

Sędziowie:

SA Małgorzata Pasek
SA Elżbieta Czaja (spr.)

Protokolant: p.o. protokolanta sądowego Sylwia Zawadzka

po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2018 r. w Lublinie
sprawyH. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.
od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach
z dnia 19 maja 2017 r. sygn. akt IV U 83/17

I
oddala apelację;

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.na rzeczH. K.kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Małgorzata Pasek Barbara Hejwowska Elżbieta Czaja

Sygn. akt III AUa 570 /17

UZASADNIENIE
Decyzją z 21 grudnia 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS., działając na podstawieart.184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, odmówiłH. K.prawa do emerytury wskazując, że ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999r. nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Odwołanie od decyzji złożyłH. K., wnosząc o jej zmianę i ustalenie mu prawa do emerytury. Ubezpieczony domagał się uznania jako pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia w(...)wS.w okresie od 1.10.1985r. do 7.02.1988r. jako robotnik magazynowy. Ponadto do odwołania dołączono zaświadczenie z dnia 25.11.1998r. dotyczące pracy ubezpieczonego w(...)wW.od 15.09.1976r. do 1.05.1978r. na stanowisku hartownika.
W wyniku ponownej analizy dokumentacji złożonej przez ubezpieczonego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał w dniu 16 stycznia 2017r. decyzję, w której uwzględnił okres zatrudnienia ubezpieczonego od 15.09.1976r. do 1.05.1978r. w(...)wW.do stażu pracy w warunkach szczególnych. Ostatecznie organ rentowy uznał staż pracy w szczególnych warunkach w łącznym wymiarze 14 lat, 4 miesięcy i 7 dni. Do pracy w szczególnych warunkach zaliczono następujące okresy zatrudnienia: od 6.02.1975r. do 31.07.1976r. (S.wS.), od 15.09.1976r. do 01.05.1978r. ((...)wW.), od 29.09.1981r. do 14.06.1982r. (Spółdzielnia (...)wŁ.), od 25.06.1982r. do 10.06.1985r., od 26.07.1990r. do 4.08.1997r. ((...)wS.) oraz od 11.08.1997r. do 20.12.1998r. ((...)wW.) z wyłączeniem okresów urlopu bezpłatnego oraz zwolnień lekarskich. Ubezpieczonemu odmówiono prawa do emerytury, bowiem na dzień 1 stycznia 1999r. nie udowodnił 15 lat wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.
Wyrokiem z dnia 19 maja 2017 roku Sąd Okręgowy w Siedlcach zmienił zaskarżoną decyzje i ustaliłH. K.prawo do emerytury od(...), oraz zasądził od Zakładu Ubezpieczeń SpołecznychwS.na rzeczH. K.kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Podstawą wyroku były następujące ustalenia:

H. K.w dniu (...) ukończył 60 lat. W dniu
(...)wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałwS.z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury. Na podstawie przedłożonych dokumentów organ rentowy ustalił, że na dzień 1 stycznia 1999r. ubezpieczony udowodnił staż ubezpieczeniowy uzupełniony pracą w gospodarstwie rolnym w wymiarze 25 lat, w tym 20 lat, 7 miesięcy i 17 dni okresów składkowych oraz 2 lata, 10 miesięcy i 12 dni okresów nieskładkowych. Ostatecznie do pracy w szczególnych warunkach zaliczono łączny okres 14 lat, 4 miesięcy i 7 dni, tj. następujące okresy zatrudnienia: od 6.02.1975r. do 31.07.1976r. (S.wS.), od 15.09.1976r. do 01.05.1978r. ((...)wW.), od 29.09.1981r. do 14.06.1982r. (Spółdzielnia (...)wŁ.), od 25.06.1982r. do 10.06.1985r., od 26.07.1990r. do 4.08.1997r. ((...)wS.) oraz od 11.08.1997r. do 20.12.1998r. ((...)wW.) z wyłączeniem okresów urlopu bezpłatnego oraz zwolnień lekarskich. Z uwagi na brak wymaganego ustawą co najmniej 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury.
H. K.był zatrudniony wZakładach (...) S.A.wS.w okresie od 25.06.1982r. do 4.08.1997r. w pełnym wymiarze czasu pracy. Od dnia 1.10.1985r. otrzymał angaż na stanowisko robotnika magazynowego w Wydziale Konfekcji. Obowiązki robotnika magazynu odpadów wykonywał do dnia 7.02.1988r., bowiem z dniem 8.02.1988r. został przeniesiony na dział szwalni na stanowisko ślusarza. Na Wydziale Konfekcji był magazyn dodatków krojniczych i szwalniczych, magazyn dzianin i magazyn odpadów. W w/w okresie ubezpieczony pracował w magazynie odpadów, gdzie zajmował się segregowaniem odpadów z krojowni, sortował odpady włókiennicze według koloru, rodzaju i wielkości. Następnie odpady te podlegały zapakowaniu, po czym wykorzystywano je do dalszej produkcji albo sprzedawano. Pracę w magazynie odpadówH. K.wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, innych prac wówczas nie wykonując
Ubezpieczony nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
Sąd uznał, że odwołanieH. K.podlegało uwzględnieniu.
Zgodnie zart. 184 ust. 1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2016r. poz. 887) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego przewidzianego w art. 32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu l stycznia 1999 r. osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganymw przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz osiągnęli okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.27 ustawy, a także nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W myśl przywołanego wyżej art. 32 ust. 1 i 4 ustawy pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, a w myśl przywołanego wyżej art. 27 ustawy wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynosi co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Zgodnie z§ 4 ust. l pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A załącznika do rozporządzenia, nabywa prawo do emerytury w w/w wieku jeżeli ma wymagany okres zatrudnienia (co najmniej 25 lat mężczyzna), w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Ponadto zgodnie z § 2 ust. 1 przedmiotowego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
Rozstrzygnięcie sprawy wymagało ustalenia, czy ubezpieczony spełnia przesłankę wymaganego okresu pracy w szczególnych warunkach. Poza sporem pozostawało, że ubezpieczony osiągnął wymagany ustawą wiek - w dniu(...)spełnił przesłankę ogólnego stażu ubezpieczenia wykazując 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych uzupełnionych okresem pracy w gospodarstwie rolnym, jak również nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
Po częściowym uwzględnieniu odwołania i zaliczeniu ubezpieczonemu do pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia w(...) S.A.wW.od 15.09.1976r. do 1.05.1978r. organ rentowy ostatecznie uznał staż pracy w szczególnych warunkach w łącznym wymiarze 14 lat, 4 miesięcy i 7 dni. Ubezpieczony wnosił o zaliczenie do pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia wZakładzie (...)wS.w okresie od 1.10.1985r. do 7.02.1988r. (2 lata, 4 miesiące i 6 dni) na stanowisku robotnika magazynowego w Dziale Konfekcji na magazynie odpadów. Organ rentowy dotychczas zaliczył wnioskodawcy zatrudnienie w w/w zakładzie pracy od 25.06.1982r. do 10.06.1985r. oraz od 26.07.1990r. do 4.08.1997r.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy dał podstawy do ustalenia, żeH. K.w spornym okresie będąc zatrudnionym jako robotnik magazynowy pracował w magazynie odpadów, dokonywał segregacji odpadów włókienniczych w zależności od koloru, rodzaju dzianiny i wielkości. Następnie podlegały one zapakowaniu i były wykorzystywane do dalszej produkcji albo sprzedawane. Pracę tę wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Prace wykonywane przez ubezpieczonego w w/w zakładzie pracy w okresie od 1.10.1985r. do 7.02.1988r. odpowiadają rodzajowo pracom wymienionym w wykazie A, dziale VII poz.15 załącznika do w/wrozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, czyli przetwórstwu i utylizacji odpadów z tworzyw sztucznych, włókienniczych, skórzanych i makulatury.
Po zaliczeniu okresu zatrudnienia ubezpieczonego wZakładach (...)wS.od 1.10.1985r. do 7.02.1988r. do stażu pracy w szczególnych warunkach dotychczas uznanego przez organ rentowy (14 lat, 4 miesiące i 7 dni) ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999r. legitymuje się ponad 15-letnim stażem pracy w szczególnych warunkach.
Całokształt okoliczności sprawy pozwolił zatem uznać, że ubezpieczony w chwili składania wniosku o emeryturę spełniał wszystkie przesłanki do przyznania prawa do emerytury określone wart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw związku z przepisami w/w rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawieart.47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, żeH. K.przysługuje prawo do emerytury od(...)tj. od miesiąca, w którym złożono wniosek o świadczenie emerytalne.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł zgodnie z wynikiem sprawy na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.i § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r. poz. 1804 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania.
Od tego wyroku apelację złożył Zakład Ubezpieczeń SpołecznychwS.zaskarżając wyrok w całości.
Wyrokowi zarzucał:
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie,art. 233 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodówi wyprowadzenie ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wniosków z niego niepłynących przez przyjęcie, że ubezpieczony w okresie od 1.10.1985 roku do 7.02.1988 roku pracował wZakładach (...)wS.w wydziale konfekcji w warunkach szczególnych,
- naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 184 ust. 1 i 2 w zw. z art. 27 i 32 ust. 1 i 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w związku z § 4 ust 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w związku z załącznikiem wykaz A dział VII poz.15 poprzez przyjęcie, że ubezpieczony spełnił wszystkie przesłanki prawa do emerytury za prace w warunkach szczególnych. Zdaniem skarżącego prace wykonywane przez wnioskodawcę w spornym okresie - sortowanie i segregacja nie są równoznaczne z utylizacją czy przetwórstwem materiałów.
W odpowiedzi na apelację pełnomocnik wnioskodawcy wnosił o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja podlega oddaleniu.
Organ rentowy zaliczył wnioskodawcy do pracy w szczególnych warunkach łączny okres 14 lat, 4 miesięcy i 7 dni, Są to następujące okresy zatrudnienia: od 6.02.1975r. do 31.07.1976r. (S.wS.), od 15.09.1976r. do 01.05.1978r. ((...)wW.), od 29.09.1981r. do 14.06.1982r. (Spółdzielnia (...)wŁ.), od 25.06.1982r. do 10.06.1985r., od 26.07.1990r. do 4.08.1997r. ((...)wS.) oraz od 11.08.1997r. do 20.12.1998r. ((...)wW.).
Bezspornym jest, że organ rentowy zaliczając wnioskodawcy zatrudnienie w warunkach szczególnych wyłączył okres urlopu bezpłatnego oraz zwolnień lekarskich. Wyłączenie zwolnień lekarskich w trakcie świadczenia przez wnioskodawcę pracy w warunkach szczególnych nie było prawidłowe.  Problematyka uwzględniania do stażu pracy w warunkach szczególnych zasiłków chorobowych została jednolicie rozstrzygnięta w orzecznictwie sądowym. W ocenie Sądu Apelacyjnego należy  zaliczyć wnioskodawcy do pracy w szczególnych warunkach okresy pobierania przez niego w trakcie zatrudnienia w warunkach szczególnych okresy zasiłków chorobowych (których odliczenie skutkuje brakiem wymaganej przesłanki posiadania 15 - letniego stażu pracy w szczególnych warunkach).
Art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy emerytalnej który stanowi, że przy ustalaniu okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa należy interpretować łącznie z art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej, gdyż oba przepisy stanowią integralną część określającą wymagane warunki do nabycia prawa do emerytury. Zgodnie z art. 184 warunki te muszą być spełnione na dzień wejścia w życie ustawy emerytalnej tj. 1 stycznia 1999 r., a wiek jest określony w art. 32, który jest niższy od powszechnego wieku emerytalnegoi może być spełniony później.
Przepis art. 32 ust. 1a pkt 1 został dodany nowelizacją ustawy od 1 lipca 2004 r. Przed tą datą utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie III UZP 10/03 (OSNP 2004/5/87) wskazywało na to, iż do okresu pracy w szczególnych warunkach wlicza się również okresy pobierania zasiłku chorobowego.
Obecnie po zmianie tego przepisu utrwalone orzecznictwo również wskazuje na taką interpretację tego przepisu. W wyroku z dnia 23 kwietnia 2010 r. II UK 313/09 (OSNP 2011/19-20) 260) Sąd Najwyższy stwierdził, iż osiągnięcie do dnia 1 stycznia 1999 r. okresu pracy w szczególnych warunkach, o którym mowa w art. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a pkt 1 tej ustawy obowiązujących od 1 lipca 2004 r. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 lipca 2011 w sprawie I UK 12/11.
Powyższe rozważania mają wprost zastosowanie do wnioskodawcy, Podlegające wliczeniu okresy, za które pobierał zasiłki chorobowe przypadają bowiem w przedziale lat od 1991- 1998 roku, a zatem przed wejściem w życie ustawy emerytalnej oraz przed jej nowelizacją z 2004 r. w zakresie art. 32.
Pobierane zasiłki chorobowe przypadają w czasie wykonywania przez niego pracy w warunkach szczególnych, tj. uznanym przez organ rentowy okresie świadczenia pracy od 26.07.1990r. do 4.08.1997r. wZakładach (...)wS.oraz od 11.08.1997r. do 20.12.1998r.(...) SAwW.(karta przebiegu zatrudnienia k. 19 akta rentowe). Konsekwencją doliczenia do uznanego przez organ rentowy stażu pracy w warunkach szczególnych wynoszącego14 lat, 4 miesięcy i 7 dni okresów niezdolności do pracy ubezpieczonego, za które wypłacono wynagrodzenie bądź przyznano zasiłek chorobowy jest legitymowanie się przez wnioskodawcę okresem pracy zatrudnienia w warunkach szczególnych w wymiarze przekraczającym 15 lat.
W tym stanie rzeczy zbędnym było prowadzenie rozważań i ocena, czy praca wnioskodawcy wZakładach (...)wS.od 1.10.1985r. do 7.02.1988r. w magazynie odpadów, gdzie dokonywał segregacji odpadów włókienniczych w celem wykorzystania do dalszej produkcji lub sprzedaży może zostać zakwalifikowana jako szeroko rozumiany wstępny etap przetwórstwa czy utylizacji odpadów z tworzyw sztucznych, włókienniczych, skórzanych i makulatury (prace wymienione m w wykazie A, dziale VII poz.15 załącznika do w/wrozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze). Nawet z pominięciem tego okresu wnioskodawca po uwzględnieniu wadliwe wyłączonych okresów niezdolności do pracy legitymuje się okresem przekraczającym 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Ubezpieczony spełnił wszystkie, konieczne do przyznania wcześniejszej emerytury warunki , określone w przepisieart. 184w zw. zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U z 2016 r. poz. 887) oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (Dz.U. Nr 8, poz. 43), co uzasadnia przyznanie mu prawa do żądanego świadczenia od miesiąca złożenia wniosku o emeryturę.
W tym stanie rzeczy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, o jakich mowa w apelacji.
Sąd Apelacyjny, na mocyart. 385 k.p.c.orzekł, jak w wyroku.
O kosztach Sąd orzekł w oparciu oart. 98 § 1 i § 3 k.p.c.i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) -§ 10 ust. 1 pkt 2.