Sąd Okręgowy w Poznaniu
XIV Zamiejscowy Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XIV C 222/16
Data wyroku: 2018-09-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: J. Grudziński
Słowa kluczowe: Umowa przedwstępna
Podstawa prawna: art. 389 k.c., art. 390 k.c.

Sygn. akt XIV C 222/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 września 2018 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu XIV Wydział Cywilny z siedzibą w Pile
w składzie następującym:
Przewodniczący  SSO J. Grudziński
Protokolant sekr. sąd. A. Oszczypała
po rozpoznaniu w dniu 20 września 2018 r. w Pile
sprawy z powództwaK. M.
przeciwkoŁ. O.
o zapłatę

1
Oddala powództwo;

2
Nie obciąża powódki kosztami zastępstwa procesowego.

J. Grudziński
Sygn. akt XIV C 222/16

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 22.02.2016 r. (data wpływu) powódkaK. M.wniosła o zasądzenie od pozwanejŁ. O.na jej rzecz kwoty 100.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 13.02.2016 r. do dnia zapłaty, o zasądzenie od pozwanej na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych wraz z ewentualnymi kosztami zastępstwa adwokackiego, o nadanie wyrokowi natychmiastowej wykonalności oraz o zabezpieczenie powództwa poprzez wpis doksięgi wieczystej nr (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Pile VI Wydział Ksiąg Wieczystych hipoteki przymusowej. W uzasadnieniu pozwu powódka podała, iż w dniu 28.04.2014 r. przed notariuszemE. W.wP.pozwana zawarła z powódką i jej mężemM. M.umowę przedwstępną sprzedaży nieruchomości położonej wP.przyul. (...). W dniu podpisania umowy przedwstępnej powódka wraz z mężem wpłaciła pozwanej kwotę 105.000 zł ze środków własnych. Ostateczne zawarcie umowy sprzedaży miało nastąpić do 31.01.2015 r. Powódka wskazała, że do zawarcia ostatecznej umowy nie doszło.
W odpowiedzi na pozew pozwanaŁ. O.wniosła o oddalenie powództwa w całości, o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu wg. norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu pozwana wskazała, iż roszczenie powódki jest bezzasadne.

Sąd ustalił, co następuje:
K. M.iM. M.zawarli związek małżeński w dniu 7 sierpnia 2010 r. Małżonkowie mieli dwoje dzieci. Zamieszkali w mieszkaniu położonym przyul. (...)wP.stanowiącym własnośćM. M..Ł. O.była matkąM. M.. Małżonkowie chcieli zakupić dom położony wP.przyul. (...), który stanowił własnośćŁ. O.. Pozwana nabyła przedmiotową nieruchomość w 2008 r. od swojego mężaS. O.na mocy umowy darowizny. Powódka i jej mąż, nie mieli zgromadzonych środków na zakup domu. W tym celu postanowili sprzedać dwa mieszkania będące własnościąM. M.. Podjęli także decyzję o zawarciu zŁ. O.umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości przyul. (...)wP.. Jeszcze przed zawarciem umowy przedwstępnej ojciec powódki i jej brat rozpoczęli remont domu przyul. (...). Remont parteru domu polegał na zerwaniu i położeniu nowych tynków, sufitów i instalacji. Prace remontowe zakończyły się w 2015 r. i zostały sfinansowane przez ojca powódki.
/Dowód: przesłuchanie powódkiK. M.k.92 w zw. z k. 160, przesłuchanie pozwanejŁ. O.k.92 w zw. z k.160, zeznania świadkaA. K.k. 104, zeznania świadkaR. K.k. 127, zeznania świadkaL. B.k. 142, zeznania świadkaW. B.k. 160/
M. M.był synemŁ. O.iS. M.. Otrzymał od nich dwa mieszkania, położone przyul. (...)iul. (...)wP.. W dniu 18 października 2011 r. umową darowizny w formie aktu notarialnego,M. M.otrzymał od swojego ojca do majątku osobistego prawo własności lokalu mieszkalnego położonego wP.przyul. (...)o wartości 120.000 zł.
Dowód: przesłuchanie pozwanejŁ. O.k.92 w zw. z k.160, zeznania świadkaA. K.k.92,prześłuchanie powódkiK. M.k.92 w zw. z k.191, wypis aktu notarialnego rep.ANr(...)k. 68-69v, zeznania świadkaR. K.k. 127, zeznania świadkaW. B.k. 160/
K. M.przed zawarciem związku małżeńskiego zM. M.nie posiadała własnego majątku.
/Dowód: zeznania świadkaL. B.k. 142/
W dniu 14 października 2013 r.M. M.sprzedałA. P. (1)nieruchomość położoną wP.przyul. (...)za kwotę 113.000 zł. Na poczet ceny strony zaliczyły uiszczony przezA. P. (1)zadatek w kwocie 5.000 zł. W dniu 15 października 2013 r.A. P. (1)przekazała na kontoM. M.kwotę 108.000 zł tytułem zapłaty ceny. W tym samym dniuM. M.przekazał na rachunek bankowy swojej matkiŁ. O.kwotę 105.000 zł ze swojego majątku osobistego, na poczet kupna domu przyul. (...)wP.. W tytule przelewu widniała adnotacja „zaliczka na dom”.
/Dowód: wypis aktu notarialnego rep.ANr(...)k.70-72v, zestawienie transakcji k.73, historia rachunku bankowego pozwanej k.74-74v, przesłuchanie powódkiK. M.k. 92 w zw. z k.161,
We wrześniu 2013 r. powódka z mężemM. M.zamieszkała w nieruchomości położonej przyul. (...)wP.. Wówczas właścicielem nieruchomości nadal była pozwana.Ł. O.wyraziła zgodę, aby małżonkowie zamieszkali w jej domu. Pozwana mieszkała z małżonkami przez 2 tygodnie, a następnie wyprowadziła się do córki doB..
/Dowód: przesłuchanie powódkiK. M.k. 92 w zw. z k.160,zeznania świadkaL. B.k. 142/
W dniu 29 maja 2014 r. w Kancelarii NotarialnejM. K.wP.M. M.zawarł zA. P. (2)umowę sprzedaży nieruchomości lokalu mieszkalnego położonego wP.przyul. (...)o powierzchni 61,4 m2, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Pile VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW nr (...).M. M.oświadczył, iż jest właścicielem tej nieruchomości oraz, że została przez niego nabyta do majątku osobistego na podstawie umowy darowizny z dnia 26 listopada 2012 r.M. M.oświadczył także, iż w jego małżeństwie obowiązuje od dnia jego zawarcia ustrój ustawowej wspólności majątkowej. Strony ustaliły cenę przedmiotu sprzedaży na kwotę 95.000 zł. W dniu zawarcia umowy kupujący zapłacił sprzedającemu kwotę 1.500 zł. Pozostała część ceny sprzedaży w kwocie 93.500 zł, kupujący zobowiązał się zapłacić do dnia 5 czerwca 2014 r.
/Dowód: wypis aktu notarialnego rep.ANr(...)k.7-9v/
Kwotę 95.000 zł uzyskaną ze sprzedaży mieszkania przyul. (...)wP.M. M.przekazał swojej siostrzeA. K.tytułem zachowku po ojcu.A. K.ustaliła zM. M., że nie będzie miała do niego żadnych roszczeń a przekazana jej kwota jest wystarczająca. Nie zawarli na tę okoliczność żadnej umowy.
/Dowód: przesłuchanie pozwanejŁ. O.k.92 w zw. z k.160, zeznania świadkaA. K.k. 104/
W dniu 28 kwietnia 2014 r. w Kancelarii NotarialnejE. W.iM. W., powódkaK. M.i jej mążM. M.zawarli zŁ. O.umowę przedwstępną sprzedaży nieruchomości położonej wP.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Pile VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW nr (...). Przedmiotową nieruchomość zobowiązali się kupić do majątku objętego wspólnością ustawową. Strony umowy oświadczyły, że zawarcie umowy sprzedaży nastąpi w terminie do 31 stycznia 2015 r. Cenę sprzedaży nieruchomości strony ustaliły na kwotę 250.000 zł. Strony ustaliły, że kwota 50.000 zł zostanie zapłacona przez kupujących sprzedającej z własnych środków w dniu podpisania umowy sprzedaży lub w terminie 7 dni od dnia podpisania umowy sprzedaży z kredytu bankowego. Kwota 95.000 zł miała zostać zapłacona przez kupujących sprzedającej z własnych środków w dniu podpisania umowy sprzedaży albo kupujący przeniosą na sprzedająca prawo własnościlokalu mieszkalnego nr (...)położonego przyul. (...)wP..
Kwota 105.000 zł została zapłacona przezM. M.z jego środków własnych uzyskanych ze sprzedaży mieszkania przyul. (...)wP.na rachunek bankowy pozwanej w dniu 15 października 2013 r.
Umowa przyrzeczona nie została zawarta.
/Dowód: wypis aktu notarialnego rep.Anr(...)poświadczony za zgodność z oryginałem k.10-12, zestawienie transakcji k.73, historia rachunku pozwanej k.74-74v,wydruk treści księgi wieczystej k.16-30, , przesłuchanie pozwanejŁ. O.k.92 w zw. z k.160, zeznania świadkaA. K.k. 104, zeznania świadkaW. B.k. 160, przesłuchanie powódkiK. M.k. 92 w zw. z k.161/
Z treści zeznania podatkowegoM. M.za rok 2013 r. wynika, iż zgłosił on dochód uzyskany ze sprzedaży mieszkania przyul. (...)wP., który to dochód został opodatkowany podatkiem od dochodów i wyniósł 21.478 zł. W wyniku tego, iż nie doszło do przeniesienia własności nieruchomości położonej wP.przyul. (...),M. M.złożył korektę swojego zeznania podatkowego w Urzędzie Skarbowym.
/Dowód: zeznanie osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2013 r. k.75-76/
Z czasem stosunki panujące w małżeństwieK. M.iM. M.uległy pogorszeniu. W połowie 2015 r.K. M.iM. M.rozstali się. Powódka wyprowadziła się z nieruchomości położonej przyul. (...)wP., w której zamieszkiwała wspólnie z mężem. W sierpniu 2015 r. powódka poznała swojego obecnego partneraM. P.. W listopadzie 2015 r.M. M.wniósł pozew o rozwód. Postępowanie rozwodowe nie zakończyło się, bowiemM. M.zmarł nagle 17 kwietnia 2017 r.
/Dowód: przesłuchanie powódkiK. M.k.92 w zw. z k.160, zeznania świadkaA. K.k. 104, zeznania świadkaR. K.k.127, zeznania świadkaL. B.k. 142, zeznania świadkaW. B.k.161, przesłuchanie pozwanejŁ. O.k.92 w zw. z k.160/
W sierpniu 2017 r. pozwana sprzedała dom położony wP.przyul. (...)za cenę 260.000 zł.
/Dowód: przesłuchanie pozwanejŁ. O.k.92 w zw. z k.160/
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o następującą ocenę dowodów:
Za wiarygodne należało uznać wszystkie dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, gdyż ich wiarygodność i moc dowodowa nie były kwestionowane w toku postępowania.
Sąd oddalił wniosek dowodowy powódki zawarty w piśmie z dnia 15 czerwca 2018 r. albowiem dowody te zostały zgłoszone po upływie terminu zakreślonego do zgłaszania dowodów, a nadto okoliczności wskazane w tezach dowodowych nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Przede wszystkim wnioski dowodowe zawnioskowane przez stronę powodową dotyczyły okoliczności zawarcia umowy przedwstępnej pozwanej z osobą trzecią, a ponadto nie dotyczyły bezpośrednio zobowiązania będącego przedmiotem tego postępowania.
Zasadnicze znaczenie dla ustalenia powyższego stanu faktycznego mają jednak dowody osobowe (zeznania świadków, dowód z przesłuchania stron).
Zdaniem Sądu wiarygodne są zeznania świadkaR. K.. Świadek jest zięciem pozwanej. Przede wszystkim wskazać należy, że choć świadek jest bliską rodziną obu stron, to potrafił odróżnić własne spostrzeżenia od tego, czego dowiedział się od stron bądź innych osób. Jego zeznania były obiektywne i spójne. Jeżeli odnośnie jakiegoś faktu nie miał wiedzy, nie zastępował ich korzystnymi dla którejś ze stron domysłami, na co wskazywał w swoich zeznaniach mówiąc: „ nie pamiętam, kiedy była zawarta umowa”, nie wiem, czy faktycznie sprzedał mieszkanie”, „ ja nie wiem czy jakieś konkretne pieniądze były przekazywane na poczet nabycia nieruchomości”. Świadek posiadał informacje dotyczące samego faktu zawarcia umowy przedwstępnej między stronami oraz przedmiotu tej umowy.
Za całkowicie wiarygodne Sąd uznał zeznania świadkaA. K., córki pozwanej. Twierdzenia świadka były sumienne i logiczne. Świadkowi doskonale znane były okoliczności zawarcia umowy przedwstępnej między stronami. Świadek wiedziała, że dwa mieszkania sprzedane przez brataM. M.stanowiły jego własność.Za wiarygodne Sąd uznał twierdzenia świadka, iż mąż powódki przekazał jej kwotę 95.000 uzyskaną ze sprzedaży nieruchomości tytułem zachowku po ojcu. Sąd nie znalazł żadnych podstaw by odmówić świadkowi wiarygodności.
Za wiarygodne w części Sąd uznał zeznania świadkaL. B., ojca powódki. Świadek miał wiedzę, co było przedmiotem umowy między stronami, faktu zawarcia umowy, przeprowadzenia remontu w nieruchomości oraz relacji między powódką i jej mężem. Jeżeli świadek odnośnie jakiegoś faktu nie miał wiedzy, w swoich zeznaniach wskazywał na to mówiąc: „ nie wiem za ile miała być kupiona nieruchomość”, „ nie wiem kto był właścicielem mieszkań”, „ nie wiem w jaki sposób zięć nabył te mieszkania”. Sąd nie dał wiary twierdzeniom świadka, iż na poczet ceny sprzedaży nieruchomości wpłacono 200.000 zł. Świadek wskazywał, że informację taką posiadał od nieżyjącego już zięcia. Podobnie jak informację, iż to pozwana otrzymała wszystkie pieniądze ze sprzedaży mieszkańM. M.. Twierdzenia te pozostawały w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiale oraz z zeznaniami innych świadków, przede wszystkimA. K..
Za generalnie wiarygodne Sąd uznał zeznania świadkaW. B.. Świadek posiadał istotne dla sprawy informacje jedynie w zakresie przytoczonym w stanie faktycznym. Świadek wiedział, iż do zawarcia umowy przyrzeczonej nie doszło oraz, że pozwana otrzymała tytułem zapłaty ceny za nieruchomość określoną kwotą, jednak świadek nie znał szczegółów transakcji, podobnie jak nie znał szczegółów zawarcia umowy. Jednocześnie świadek nie utrzymywał intensywnych relacji ze stronami przez pewien czas, stąd mógł on nie mieć świadomości wszystkich okoliczności, które miały miejsce.
Jeśli chodzi o ocenę zeznań stron to powinna być dokonana poprzez porównanie twierdzeń powódki i pozwanej dotyczących najistotniejszych spornych kwestii oraz zestawienie ich z zeznaniami świadków i pozostałymi dowodami przeprowadzonymi w sprawie.
W związku z powyższym z dużą ostrożnością należało podchodzić do oceny wiarygodności zeznań stron. Jest bowiem oczywiste, iż składając zeznania we własnej sprawie, strony wykazują naturalną skądinąd skłonność do eksponowania okoliczności korzystnych dla siebie oraz kwestionowania okoliczności dla siebie niekorzystnych. Oczywiście nie oznacza to negowaniaà prioriznaczenia dowodowego zeznań stron w przewidywaniu ich subiektywnego nastawienia. Stanowiłoby to bowiem zaprzeczenie celowości instytucji przewidzianej przez przepisy procedury cywilnej (por. orz. SN z dnia 22.08.1950 r. , C 147/50, NP 1951 nr 6, s. 76). Sąd dał wiarę twierdzeniom powódkiK. M.w części. Przede wszystkim niewiarygodne są wypowiedzi, iż wpłaciła z mężem na rzecz pozwanej kwotę 200.000 zł. W toku postępowania dowodowego zostało wykazane, iż pozwana tytułem ceny otrzymała od męża powódki jedynie kwotę 105.000 zł, natomiast kwota, którą uzyskał mąż powódki ze sprzedaży drugiego mieszkania została przekazana siostrze męża powódki tytułem zachowku po ojcu. Za niewiarygodne Sąd uznał także twierdzenia powódki, iż nie wiedziała, czy mieszkania położone wP.mąż nabył do majątku osobistego czy do majątku objętego wspólnością majątkowa małżeńską. Zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego, nie sposób uznać, że powódka będąc w związku małżeńskim z pozwanym przez kilka lat nie posiadała takiej informacji, zwłaszcza, że informacje te wynikały także z aktów notarialnych umów sprzedaży nieruchomości, które miały miejsce w takcie trwania ich małżeństwa.
W pozostałym zakresie Sąd uznał za wiarygodne te twierdzenia, które nie budziły uzasadnionych wątpliwości Sądu i znalazły potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie.
Za generalnie wiarygodne Sąd uznał twierdzenia pozwanejŁ. O.. Przede wszystkim z wiarygodne Sąd uznał twierdzenia pozwanej, iż tytułem ceny za nieruchomość otrzymała jedynie kwotę 105.000 zł od syna z jego majątku osobistego. Ponadto za wiarygodne uznać należało twierdzenia pozwanej, iż kwota uzyskana przezM. M.ze sprzedaży drugiego mieszkania została przekazana jej córceA. K.tytułem zachowku po ojcu. Twierdzenia pozwanej były spójne, logiczne i znalazły odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

Sąd zważył, co następuje:
W świetle wyżej wskazanych dowodów, powództwo
Powódka domagała się zasądzenia od pozwanej kwoty 100.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 13.02.2016 r. do dnia zapłaty tytułem kwoty wpłaconej pozwanej przy zawarciu umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości na poczet zawarcia umowy przyrzeczonej. Pozwana natomiast wnosiła o oddalenie powództwa podnosząc, że żądne przez powódkę pieniądze są nienależne, bowiem pochodziły one z majątku osobistego męża powódki. Ponadto w toku prowadzonego postępowania pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia.
W niniejszej sprawie bezsporne było, iż w dniu 28 kwietnia 2014 r. powódka i jej mąż zawarli z pozwaną umowę przedwstępną sprzedaży nieruchomości położonej przyul. (...)termin zawarcia umowy sprzedaży strony ustaliły na dzień 31 stycznia 2015 r. Ponadto poza sporem pozostawał fakt, iż do zawarcia umowy przyrzeczonej nie doszło.
Zgodnie zart. 389 § 1 k.c.umowa, przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy (umowa przedwstępna), powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej.
W myślart. 390 § 1 k.c.jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia, druga strona może żądać naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. Strony mogą w umowie przedwstępnej odmiennie określić zakres odszkodowania. Jednakże, gdy umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom, od których zależy ważność umowy przyrzeczonej, w szczególności wymaganiom co do formy, strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej (§ 2). Zgodnie z brzmieniem § 3 tego przepisu, roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. Jeżeli sąd oddali żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej, roszczenie z umowy przyrzeczonej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym orzeczenie stało się prawomocne.
W ocenie Sądu, zarzuty zgłoszone przez stronę pozwaną są trafne i w związku z tym powództwo nie może zostać uwzględnione.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu podniesionego przez stronę pozwana tj. przedawnienia roszczenia wskazać należy, iż istnieje pewna wątpliwość co do zakresu rozumienia roszczeń związanych z zawarciem umowy przyrzeczonej. Jak już wskazano, zart. 390 § 3 k.c.wynika, iż roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem 1 roku od dnia w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. Na gruncie tego przepisu pojawiły się różne poglądy. Przedmiotem pewnych kontrowersji była swego czasu kwestia, czy przepisart. 390 § 3 KCdotyczy wyłącznie roszczeń wynikających z § 1 i 2 wspomnianego przepisu, tj. roszczenia o naprawienie szkody poniesionej przez uprawnionego w związku z tym, że liczył on na zawarcie umowy oraz roszczenia o zawarcie umowy przyrzeczonej, czy również innych roszczeń wynikających z umowy przedwstępnej. W uprzednio obowiązującym stanie prawnym w orzecznictwie dominował pogląd, zgodnie z którym roczny termin przedawnienia, przewidziany wart. 390 § 3 k.c.odnosi się wyłącznie do tych roszczeń z umowy przedwstępnej, które zostały wyraźnie w tym przepisie wymienione (por. wyr. SN z 11.1.2006 r., III CK 357/05,L.i wyr. SN z 4.12.1973 r., III CRN 281/73, OSNCP 1974, Nr 11, poz. 194). Termin ten nie dotyczył natomiast żądania zwrotu podwójnego zadatku, wręczonego przy zawarciu umowy przedwstępnej (por. wyr. SN z 4.12.1973 r., III CRN 281/73, OSNCP 1974, Nr 11, poz. 194). Pogląd ten był uzasadniony wobec dawnego brzmieniaart. 390 § 3 KC, zgodnie z którym ustalony w przepisie tym termin przedawnienia odnosił się wyłącznie do roszczeń powyższych, tj. roszczeń wymienionych wart. 390 § 1 i 2 k.c.W dzisiejszym stanie prawnym przedstawiony pogląd stracił aktualność; wraz z nowelizacją komentowanego przepisu, dokonaną ustawą z 14.2.2003 r., ustawodawca w sposób jednoznaczny przesądził bowiem, że ustanowiony wart. 390 § 3 k.c.roczny termin przedawnienia odnosi się do wszelkich roszczeń wynikających z umowy przedwstępnej (zob. K. Osajda (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wydanie 20, rok 2018).
A zatem, jeden z poglądów wskazywał na to, że termin ten dotyczy tylko roszczeń, które wprost wynikają z tej umowy, natomiast aktualnie dominujący jest pogląd, iż wszystkie roszczenia, które mogą powstać z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem rocznego terminu od dnia w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, iż do zawarcia umowy przedwstępnej sprzedaży doszło w dniu 28 kwietnia 2014 r. Strony umowy zgodnie postanowiły, iż zawarcie umowy sprzedaży miało nastąpić do dnia 31 stycznia 2015 r., a zatem roczny termin przedawnienia roszczenia upłynął 31 stycznia 2016 r. Biorąc pod uwagę, iż powódka złożyła pozew w dniu 22 lutego 2016 r., roszczenie dochodzone pozwem uległo przedawnieniu. Biaorac pod uwagę jednak, że przekroczenie terminu było nieznaczne oraz to, że zarzut przedawnienia został zgłoszony przez stronę pozwaną nie w odpowiedzi na pozew, ale później, w toku dalszego postępowania, Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe.
Postępowanie dowodowe potwierdziło zarzut pozwanej co do tego, że kwota przekazana pozwanej na poczet ceny zakupu nieruchomości, która miała zostać kupiona przez powódkę i jej męża i do której zawarcia ostatecznie nie doszło, pochodziły ze środków z majątku osobistego męża powódkiM. M.. Z aktów notarialnych umów sprzedaży nieruchomości położonych wP.przyul. (...)jednoznacznie wynika, iż obie nieruchomości zostały przez niego nabyte do majątku osobistego na podstawie umów darowizny. Zgodnie zart. 33 pkt. 2 k.r.o.do majątku osobistego każdego z małżonków wchodzą przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba, że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił. Celem unormowania zawartego wart. 33 pkt. 2 k.r.o.jest uniknięcie dokonywania przysporzeń majątkowych wbrew woli darczyńcy lub spadkodawcy. Zawarcie umowy darowizny z jednym z małżonków lub wskazanie go w testamencie albo dokonanie na jego rzecz zapisu ustawodawca traktuje jako wyraz woli przeniesienia prawa majątkowego tylko na jego rzecz (zob. K. Osajda (red.), Tom V. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz. Przepisy wprowadzające KRO. Warszawa 2017).
Ponadto w myślart.33 pkt. 10 k.r.o.do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Z przedłożonych w niniejszym postepowaniu dokumentów w postaci aktów notarialnych jednoznacznie wynika, iż nieruchomości położone wP.przyul. (...)nabył do majątku osobistego na podstawie umów darowizny mąż powódkiM. M.. Zgodnie ze stanowiskiem SN (wyr. SN z 12.5.2000 r., V CKN 50/00) "przewidziana wart. 33 pkt 3 k.r.o.[obecnie pkt 10] tzw. surogacja polega na zastąpieniu jednego składnika majątku odrębnego innym składnikiem. Przesłankami tak rozumianej surogacji są – jak się przyjmuje – dwa wymagania: po pierwsze, aby jedno i to samo zdarzenie spowodowało wyjście określonego przedmiotu z majątku odrębnego i nabycie innego przedmiotu majątkowego, oraz po drugie, aby przedmiot nabyty był uzyskany także w sensie ekonomicznym kosztem majątku odrębnego". Zatem środki pozyskane przez męża powódki ze sprzedaży tych nieruchomości i przekazane na poczet ceny zakupu nieruchomości stanowiły majątek osobisty męża powódki. Wskazując na powyższe żądanie powódki nie mogło zostać uwzględnione również z tych względów.
W myślart. 98 § 1 k.p.c.strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Natomiast do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 3).
Zgodnie zart. 102 k.p.c.w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną powódki, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek i nie obciążył powódki kosztami zastępstwa procesowego strony przeciwnej.K. M.nie pracuje zarobkowo, wychowuje półtoraroczne dziecko, nie ma własnych dochodów, jest na utrzymaniu swojego partnera. Powódka nie uzyskała żadnych korzyści materialnych ze spadku po mężu; z uwagi na istnienie długów spadkowych zmuszona była spadek odrzucić. Nie bez znaczenia jest także, że powódka nie nabyła własności nieruchomości będącej przedmiotem umowy przedwstępnej. Jest zmuszona do wynajmowania mieszkania. Wszystko to, uzasadnia zdaniem Sądu, zastosowanieart. 102 k.p.c.w sprawie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie wyżej powołanych przepis prawa orzeczono jak w sentencji wyroku.
J. Grudziński