Sąd Okręgowy w Warszawie
XX Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: XX GCo 212/18
Data wyroku: 2019-01-03 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Katarzyna Kisiel

Sygn. akt XX GCo 212/18

POSTANOWIENIE
Dnia 3 stycznia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie XX Wydział Gospodarczy w składzie:

Przewodniczący:

SSO Katarzyna Kisiel

po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2019 r. w Warszawie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku

(...)wR.(W.)

z udziałem(...) spółki akcyjnejwW.
o udzielenie zabezpieczenia
postanawia:
oddalić wniosek.
SSO Katarzyna Kisiel

UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 18 października 2018 r.(...)wR.(W.) złożyła przeciwko(...) S.A.wW.wniosek o udzielenie zabezpieczenia roszczenia majątkowego niepieniężnego przed wszczęciem postępowania,o ustalenie nieistnienia po stronie obowiązanej, prawa do żądania wypłaty sumy gwarancyjnej wynikającej z gwarancji bankowej należytego wykonania umowy oraz właściwego usunięcia wad i usterek nr(...)wystawionej przezBank (...) S.A.wW.,
poprzez:
zakazanie realizacji gwarancji uprawniającej do żądania odBanku (...) S.A.wW.wypłaty kwoty do maksymalnej wysokości 43.676.314,08 zł.
Jak wskazano w uzasadnieniu wniosku, obowiązana zawarła w związkuz przeprowadzonym postępowaniem w trybie przetargu ograniczonego, z konsorcjum firm składających się ze spółki uprawnionej oraz(...)umowęnr(...)z dnia 23 czerwca 2017 r. na „Przebudowę układów torowychwraz z infrastrukturą towarzyszącą na linii kolejowej(...), odcinek granica województwa(...)–L.” w ramach projektu „Prace na linii kolejowej(...)na odcinkuW.–P., Etap;(...), odcinek granica województwa(...)–C.”. Wartość umowy ustalono na kwotę brutto 436.763.140,75 zł. Konsorcjum wniosło zabezpieczenie należytego wykonana umowy w formie gwarancji bankowej należytego wykonania umowy oraz właściwego usunięcia wad i usterek nr(...)ustanowionej na rzecz obowiązanej przezBank (...) S.A.wW.,w kwocie 43.676.314,08 zł. Jednym z warunków umowy, była konieczność zawierania przez uprawnioną umów podwykonawstwa, dostaw lub podwykonawstwa usług po cenachnie wyższych aniżeli odpowiednia dla tych zadań wartość wynikająca z oferty złożonej przez uprawnioną.
Po podpisaniu umowy przez strony, na polskim rynku robót budowlanych nastąpiła nagła, gwałtowna i nieprzewidywalna, zdaniem uprawnionej zmiana, której rozmiary wpłynęły na obiektywną niemożność realizacji umowy. Już w okresie przygotowawczymdo rozpoczęcia robót objętych umową uprawniona zgłaszała obwiązanej problemyz możliwością zawierania umów podwykonawczych oraz dostaw, których wartość byłaby mniejsza lub co najwyżej taka sama jak cena wynikająca z oferty konsorcjum. Jednakże obowiązana ignorowała zgłaszane problemy i odrzucała wszelkie zgłaszane projekty umów podwykonawczych, które przewidywały wykonywanie prac lub dostaw po cenach wyższych niż wynikające z treści oferty, podobnie jak i przy realizacji innych umów zawartych przez strony. Takie podejście obowiązanej, uniemożliwiało lub w sposób daleko idący utrudniałoi opóźniało możliwość kontraktowania prac powykonawczych.
Ponadto uprawniona wskazała, że napotkała na problem z dostępnością na rynku polskim materiałów budowalnych, w tym w szczególności kruszyw kolejowych, jak i deficyt siły roboczej. Brak było możliwości zapewnienia odpowiedniego poziomu realizacji zamówionych dostaw kruszyw z uwagi na bak przepustowości linii kolejowych oraz dostępności wagonów towarowych przez(...) S.A., co skutkowało uniemożliwieniem zakontraktowania transportu towarów na plac budowy w terminach wynikających z umowy.
Jak podnosiła uprawniona, skala wzrostu cen na rynku budowlanym, jak również spadek podaży strategicznych materiałów oraz siły roboczej była tak duża, iż polska administracja rządowa złożyła wiele oświadczeń, z których wynikało, że Państwo będzie starało się interweniować w celu unormowania sytuacji.
Pomimo trudności uprawniona, starała się kontynuować realizację umowy, w zakresie możliwym tymczasowo do wykonania, jednakże wykonanie umowy stało się, zdaniem uprawnionej, niemożliwe.
Konsorcjum zostało postawione wobec całkowicie nieprzewidywalnej sytuacjina rynku budowlanym oraz gwałtownego wzrostu cen, tj. niemalże o 30% w ciągu 1,5 roku, który to wzrost wyliczono tylko do miesiąca czerwca 2018 r. Kryzys podażowy materiałów oraz robocizny nadal się pogłębia.
Z uwagi na zmiany na rynku budowlanym, a także restrykcyjnego stanowiska obowiązanej co do zapisów umowy, konsorcjum skierowało w dniu 27 września 2018 r.do niej oświadczenie o wygaśnięciu zobowiązań z umowy. W odpowiedziz dnia 2 października 2018 r. obowiązana zakwestionowała stanowisko konsorcjum wyłącznie pod względem formalnym i wskazała, iż konsorcjum nie posiada instrumentów prawnych do stwierdzenia wygaśnięcia umowy.(...) S.A.wW.w dniu 5 października 2018 r. przekazała uprawnionej oświadczenie o odstąpieniu od umowy, z winy konsorcjum.
Zdaniem uprawnionej, pismo obowiązanej nie mogło odnieść żadnego skutku prawnego z uwagi na uprzednie wygaśnięcie umowy, a także złożenie oświadczeniao odstąpieniu na skutek złożonego uprzednio oświadczenia konsorcjumz dnia 27 września 2018 r. Dlatego też w całości za bezpodstawne,(...).wR.(W.) uznało próbę obciążenia konsorcjum karą umownąw kwocie 130.932.942,23 zł, której ewentualna zapłata została zabezpieczona przez uprawnioną poprzez przekazanie gwarancji bankowej. Naliczenie kary umownej w ocenie uprawnionej, stanowiło próbę obciążenia odpowiedzialnością za okoliczności pozostające zupełnie poza jej wpływem.
Uzasadniając interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia, uprawniona wskazała,że brak zabezpieczenia i realizacja przez obowiązaną gwarancji, a także wypłata na jej rzecz sumy gwarantowanej, narazi uprawnioną na szkodę wynikającą z konieczności zaspokojenia roszczeń regresowych, które zostaną skierowane przez podmiot udzielający gwarancji. Dodatkowo w przypadku wypłaty gwarancji, uzyskanie nowej gwarancji od instytucji finansowej lub ubezpieczeniowej będzie wręcz niemożliwe. Udzielenie zabezpieczenia jest konieczne, ponieważ dla zachowania możliwości rozpoznania powództwa o ustalenie, konieczne jest wstrzymanie realizacji gwarancji. W przeciwnym razie, żądanie o ustalenie nieistnienia po stronie obowiązanej prawa do żądania wypłaty sumy gwarancyjnej stanie się bezprzedmiotowe, a uprawniona będzie musiała dochodzić roszczeń w ramach powództwao zapłatę (wniosek – k. 3-14v).
Powyższe względy, zdaniem uprawnionej w całości uzasadniają żądanie zabezpieczenia roszczenia w kształcie opisanym w petitum przedmiotowego wniosku.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Wniosek o zabezpieczenie podlegał oddaleniu w całości.
Stosownie do treściart. 730 i 7301k.p.c.przesłankami ustawowymi zabezpieczenia roszczenia są:

1
dopuszczalność drogi sądowej lub postępowania przed sądem polubownym,

2
uwiarygodnienie roszczenia, tj. uprawdopodobnienie jego zasadności,

3
uprawdopodobnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia.

Powyższe warunki dopuszczalności zabezpieczenia powinny istnieć łącznie,co oznacza, że brak chociażby jednej z nich, powoduje, że zabezpieczenie roszczenia jest niedopuszczalne.
Warunkiem zabezpieczenia zatem jest to, aby wymienione przesłanki zostały uprawdopodobnione przez stronę żądającą zabezpieczenia, ponieważ ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na żądającym. Przy ocenie wniosku o zabezpieczenie Sąd jest zobowiązany w myślart. 7301§ 3 k.p.c.do zapewnienia należytej ochrony prawnej uprawnionej, jak i do nieobciążania obowiązanej ponad miarę. Zgodnie zart. 731 k.p.c.zabezpieczenie nie może zmierzać do zaspokojenia roszczenia, wynika to z celu instytucji zabezpieczenia, którym jest udzielenie tymczasowej ochrony prawnej (por. postanowienieSN z dnia 11.05.1983 r., II CZ 51/83, LEX nr 8532). Dotyczy to zarówno zabezpieczenia roszczeń pieniężnych, jak i niepieniężnych (por. postanowienie SN z 17.02.1986 r.,IV CZ 17/86, LEX nr 8746), chyba że ustawa stanowi inaczej.
Sprawa, w której uprawniona żąda zabezpieczenia jest sprawą cywilną w rozumieniuart. 1 k.p.c, zatem spełniony jest wymóg przewidziany wart. 730 § 1 k.p.c.
Kolejną przesłanką udzielenia zabezpieczenia jest uprawdopodobnienie roszczenia. Wymóg uprawdopodobnienia roszczenia oznacza konieczność uprawdopodobnienia faktów,z których jest ono wywodzone. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 9 września 1961 r.,sygn. akt. IV CZ 54/61 (OSNC 1963, nr 6, poz. 114) stwierdził, że sąd w postępowaniu zabezpieczającym jest uprawniony oceniać wagę przesłanek uwiarygodniających roszczenie przez ich porównanie z przesłankami, które podważają uprawdopodobnienie powództwa. Przy ocenie, czy roszczenie jest wiarygodne, sąd powinien uwzględnić także znajdujący sięw aktach sprawy materiał, który podaje w poważną wątpliwość okoliczności mające uprawdopodobnić żądanie. Stanowisko to wskazuje, że sposób oceny wiarygodności roszczenia może być uzależniony od stanu materiału dowodowego w sprawie. Przytoczone stanowisko Sądu Najwyższego Sąd Okręgowy podziela w całości. Zatem na obecnym etapie postępowania na ocenę stopnia wiarygodności roszczenia uprawnionego mogą mieć wpływ jedynie twierdzenia zawarte we wniosku o udzielenie zabezpieczenia i zgłoszonena ich poparcie dowody. Wiarygodność twierdzeń uprawnionego nie podlega zaś ocenie przez pryzmat zarzutów obowiązanej, albowiem rozpoznanie wniosku o udzielenie zabezpieczenia nastąpiło przed wytoczeniem powództwa.
W ocenie Sądu przesłanka ta nie została wykazana przez(...).wR.(W.).
Uprawniona wskazała, że zawarła z obowiązanąumowę nr (...)z dnia 23 czerwca 2017 r., której zabezpieczeniem należytego wykonania była gwarancja bankowa ustanowiona na rzecz obowiązanej przezBank (...) S.A.wW., w kwocie 43.676,31408 zł, a z której to, ustalenia nieistnienia prawa obowiązanej do żądania wypłaty sumy gwarancyjnej wystąpiła uprawniona.
W celu potwierdzenia twierdzeń zawartych we wniosku o zabezpieczenie, uprawniona, załączyła: rejestr(...)wR.(W.wrazz tłumaczeniem (k.21-82), kopię gwarancji bankowej (k.84), kopię umowyz dnia 23 czerwca 2017 r. wraz z warunkami ogólnymi (k.86-179), kopię formularza ofertowego (k.181-188), kopię korespondencji wymienianej pomiędzy stronami (k.190-219 i k.221-223), wydruki komputerowe (k.225-238), kopię pisma z dnia 27 września 2018 r. (k.240-245), kopię pisma z dnia 2 października 2018 r. (k.247-248), kopię pismaz dnia 5 października 2018 r. wraz z oświadczeniem o odstąpieniu od umowy (k.250-255), opinię sporządzoną przez(...) sp. z o.o.(k.257-291).
Wskazać należy, iż przedłożona umowa, została podpisana przez osoby działającew imieniu(...) S.A.wW., tj.Z. M.iB. K., zaś w imieniu(...)wR.(W.) i(...)wB.(W.) działał pełnomocnikkonsorcjum (...)(jak wskazanow petitum umowy – k. 87 i k. 87v).
W pierwszej kolejności podnieść należy, że do wniosku o zabezpieczenie nie zostało dołączone stosowane pełnomocnictwo, na podstawie którego możliwe byłoby zweryfikowanie, czy osoba upoważniona do zawarcia umowy z(...) S.A.wW.posiadała uprawnienie do reprezentowania(...).wR.(W.). A zatem niemożliwe było ustalenie, czyM. G.był uprawniony do samodzielnego reprezentowania uprawnionej, w dniu w którym zawarto przedmiotową umową. Tym bardziej, iż z przedłożonego rejestru uprawnionej, aktualnegona dzień 3 października 2018 r. (tłumaczenie – k. 46-82) nie wynika, jakobyM. G.był uprawniony do reprezentowania(...)wR.(W.), albowiem wśród osób uprawnionych do reprezentacji, a także w wykazie pełnomocników spółki, nie wymieniono jego nazwiska.
Ponadto do wniosku o udzielenie zabezpieczenia nie przedłożono żadnych dokumentów, z których wynikałoby uprawnienie do reprezentacji(...) S.A.wW.przezZ. M.iB. K..
W kontekście przedstawionej umowy Sąd nie jest w stanie bezspornie stwierdzić,że doszło skutecznie do jej zawarcia w dniu 23 czerwca 2017 r. przez uprawnionąi obowiązaną. Powyższe ma kluczowe znaczenie w dokonaniu oceny, czy faktycznie udzielono obowiązanej gwarancji bankowej. Tym bardziej, iż z treści gwarancji bankowej, wynika, iż została ona wystawiona na zlecenie uprawnionej w celu zabezpieczenia należytego wykonania przez wykonawcęumowy numer (...), która miała zostaćzawarta (k.84), a także iż miała wejść w życie z dniem podpisania umowy. Nie sposób uznać, iż podpisanie umowy przez osoby, które niewykluczone, że były nieuprawnionedo samodzielnej reprezentacji(...)wR.(W.), a także(...) S.A.wW., czyni zadość temu wymogowi. Ponadto gwarant zobowiązał się do zapłaty na rzecz beneficjenta kwoty 43.676.314,08 zł w zakresie roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania tejże umowy. Skoro nie można ustalić,czy faktycznie doszło do zawarciaumowy numer (...)pomiędzy stronami,nie sposób także stwierdzić, czy obowiązanej faktycznie udzielono gwarancji bankowej.
W ocenie Sądu Okręgowego na obecnym etapie postępowania nie sposób uznać roszczenia(...). wR.(W.) za uprawdopodobnione – w stopniu pozwalającym na udzielenie zabezpieczenia.
Udzielenie zabezpieczenia jest uzależnione od kumulatywnego zaistnienia przesłanek, określonych w przepisieart. 7301§ 1 k.p.c.Przesłanki te muszą zostać zbadane przez Sądw kolejności wynikającej z literalnego brzmienia przepisuart. 7301§ 1 k.p.c.Istnieje między nimi nierozerwalny związek, co z kolei oznacza, że dopiero wystąpienie przesłanki uprawdopodobnienia roszczenia rodzi konieczność zbadania interesu prawnegow udzieleniu zabezpieczenia. Brak uprawdopodobnienia roszczenia wyłącza zatem konieczność i zarazem dopuszczalność badania interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Brak uprawdopodobnienia zasadności roszczenia spowodował zbędność czynienia ustaleń czy uprawniony ma interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia roszczenia.
Mając na uwadze powyższe, na podstawieart. 7301§ 1 k.p.c.a contrarioSąd orzekł jak sentencji postanowienia.
SSO Katarzyna Kisiel

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

SSO Katarzyna Kisiel