Sąd Okręgowy w Gliwicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 148/15
Data wyroku: 2018-10-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tadeusz Trojanowski
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 445 § 1 kc

Sygn. akt: I C 148/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 października 2018 roku
Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Tadeusz Trojanowski

Protokolant:

sekretarz sądowy Anna Szpręgiel

po rozpoznaniu w dniu 16 października 2018 roku w Gliwicach
sprawy z powództwaG. J.
przeciwko(...) S.A.wW.
o zadośćuczynienie i ustalenie

1
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 33.300,00 (trzydzieści trzy tysiące trzysta) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 18 czerwca 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku i z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty;

2
w pozostałym zakresie powództwo o zapłatę oddala;

3
oddala powództwo o ustalenie;

4
odstępuje od obciążenia powoda kosztami;

5
nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach kwotę 3.043,60 (trzy tysiące czterdzieści trzy 60/100) złotych tytułem części nieuiszczonych kosztów sądowych.

SSO Tadeusz Trojanowski
Sygn. akt I C 148/15

UZASADNIENIE
PowódG. J.wnosił o zasądzenie od pozwanego(...) Spółki AkcyjnejwW.zapłaty kwoty 110.000 zł tytułem zadośćuczynienia ponad już wypłaconą kwotę 100.000 zł (zatem łącznie 210. 000 zł z już wypłaconą kwotą) z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu. Wnosił także o ustalenie odpowiedzialności pozwanego na przyszłość względem powoda za skutki wypadku z dnia 3.06.2014r. i zasądzenie kosztów postępowania.
Uzasadniając żądanie powód podał, że w dniu 3.06.2011r. , kierujący samochodem(...)wpadł w poślizg i uderzył w tył stojącego w zatoce autobusu, wskutek czego powód -pasażer samochodu(...)- doznał poważnych obrażeń ciała; pojazd był ubezpieczony od OC u pozwanego. Powód uznał swoje przyczynienie w wysokości 30% gdyż nie miał zapiętych pasów ale uważał że kwota wypłacona przez pozwanego jest zbyt niska; przedstawił swoje wyliczenia wychodząc od kwoty 300.000 zł (k.9).
Pozwany ubezpieczyciel wnosił o oddalenie powództwa i o zasądzenie kosztów (k. 97). Nie zakwestionował swojej odpowiedzialności co do zasady, lecz wysokość roszczeń, uzasadniając że szkoda zastała zlikwidowana; przytoczono także orzecznictwo SN by wykazać że żądanie powoda jest wygórowane (k.104).
Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 3 .06.2014 roku brał jako pasażer udział w wypadku komunikacyjnym. w wyniku wypadku powód doznał obrażeń głowy, oczu oraz kończyn lewych. Powód nie miał zapiętych pasów bezpieczeństwa. Pojazd wskutek nieostrożnej jazdy kierowcy i niezachowania należytej prędkości uderzył w stojący w zatoczce autobus. Kierujący samochodem zginał w wypadku. Powód- wówczas niepełnoletni- doznał wstrząśnienia mózgu, urazu czaszkowo-mózgowego, urazu aksonalnego, rany tłuczonej lewej okolicy skroniowo-potylicznej i złamania ściany bocznej oczodołu prawego.
Po wypadku powód przez okres siedem dni przebywał w stanie śpiączki. Powód podjął leczenie niezwłocznie po wypadku; początkowo był hospitalizowany w szpitalu miejskim wR., następnie został przekazany do(...)wK., gdzie przebywał na oddziale chirurgii i urologii do 26.06.2014 r., następnie przebywał w(...)wM.na oddziale rehabilitacji neurologicznej w okresie od 26.06.2014r. do 1.08. 2014 r. W szpitalu wR.wykonano wstępną diagnostykę wraz z badaniem tomografii komputerowej głowy. W(...)wykonano diagnostykę pogłębioną włącznie z badaniem rezonansu magnetycznego głowy. Po przekazaniu powoda do(...)wM.przeprowadzono wszechstronną rehabilitację. Od 8.10.-28.10.2014r. powód korzystał także z zabiegów rehabilitacyjnych w ośrodku rehabilitacji dziennej wR.. Wobec powoda orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności- orzeczenie(...)z 8.10.2014 r. Znaczne dolegliwości bólowe występowały do 28.10.2014 r.; bezpośrednie leczenie skutków wypadku zostało już zakończone, powód nadal korzysta z rehabilitacji, uczęszcza do poradni neurologicznej, uskarża się na zmiany w zakresie koordynacji ruchowej kończyn lewych, mowy, pisma i wzroku. Z odchyleń neurologicznych utrzymuje się nieznaczny niedowład kończyny dolnej lewej oraz dwojenie okiem prawym przy spojrzeniu w bok w stronę lewą. Wszystkie zdiagnozowane u powoda urazy są związane z przedmiotowym wypadkiem komunikacyjnym. Powód wymagał opieki osób trzecich przejściowo w okresie trzech miesięcy od urazu, konieczność pomocy istniała jeszcze przez okres jednego roku od zdarzenia. Niedowład kończyny dolnej lewej jest bardzo niewielki, w zasadzie nie stanowi przeszkody w swobodnej lokomocji(k.190) .Biegły neurolog stwierdził u powoda trwały uszczerbek na zdrowiu wysokości 40 % podając, że niedowład kończyny dolnej oszacował na 30%( o czym w dalszej części uzasadnienia) a uszkodzenie nerwu okoruchowego na 10% (k.189).Biegły z zakresu ortopedii i traumatologii oszacował uszczerbek na zdrowiu powoda na 6% (k.220).W zakresie okulistyki konsekwencja doznanych obrażeń jest dwojenie obrazu, ograniczenie pola widzenia do 40 stopni od punktu fiksacji i obniżenie ostrości wzroku oka prawego do wartości 0,8 .W zakresie okulistyki procentowy uszczerbek na zdrowiu wynosi 5% z powodu obniżenia ostrości wzroku oka prawego i 10% z powodu koncentrycznego pola widzenia do 40 stopni. Biegła łączny uszczerbek określiła na 25% ale w tym wymieniła też 10% z powodu uszkodzenia nerwu około ruchowego-czyli to samo co już wymienił biegły neurolog, powołując zresztą ten sam punkt tabeli uszczerbków. Dwojenie jest przeciwwskazaniem do uprawiania takich sportów jak strzelectwo, łucznictwo, myślistwo. U powoda wystąpiły cechy zespołu pourazowego i zaburzenia adaptacyjne-przedłużona reakcja depresyjna, utrzymujące się nadal ze zmiennym nasileniem. Wystąpiły u niego reminiscencje dotyczące wypadku, koszmarne sny związane z urazem, unikanie bodźców, myśli ,uczuć związanych z wypadkiem, lęk przed jazdą samochodem, łagodny stan depresyjny, porzucenie dawnych zainteresowań i aktywności, zmniejszenie aktywności społecznej. Pośrednie skutki wypadku związane są z niepełną sprawnością w zakresie spostrzegania wzrokowego, zaburzeń neurologicznych, które wpływają na konieczność pogodzenia się i adaptacji do nowej sytuacji, co wtórnie może skutkować obniżeniem nastroju, koniecznością zmiany ścieżki kształcenia i planów zawodowych; śmierć kolegi w wypadku dodatkowo wpłynęła na obniżenie nastroju powoda; uszczerbek powoda na zdrowiu psychicznym wyniósł 5% (k.352).
Powód nie może z uwagi na obrażenia w wypadku z 3.06.2014 r. wykonywać pracy fizycznej ciężkiej i średnio-ciężkiej z noszeniem i przenoszeniem ciężarów oraz pracy w pozycji wymuszonej, pracy na wysokości, przy obsłudze nieosłoniętych maszyn w ruchu, przy otwartych źródłach ognia i wody oraz pracy związanej z koniecznością używania broni i materiałów wybuchowych. Nie istnieje konieczność podjęcia przez powoda pracy w zakładzie pracy chronionej. Nie może pracować w zawodzie górnika eksploatacji podziemnej , do którego się przyuczał (k.389).
Powód przed wypadkiem grał w piłkę , trenował(...)i zapasy. Planował pracę w zawodzie górnika i mieć emeryturę po 25 latach pracy. Miał dziewczynę. Bezpośrednio po wypadku powód wymagał stałej opieki, musiał mieć pampersy, jeździł na wózku przez ponad miesiąc, wymagał całkowitej pomocy rodziców, trzeba mu było wszystko podawać, wszystko wypadało mu z rąk. Po wypadku uległ zmniejszeniu krąg jego znajomych. Rozstał się z dziewczyną bo stał się zbyt nerwowy, co odczuli też jego rodzice. Miał trudności ze znalezieniem pracy bo się nie wyrabiał przy powierzonych mu czynnościach. Powód codziennie ćwiczy, każde wyjście i zrobienie czegoś jest dla niego forma rehabilitacji .Bierze udział w treningach ogólnorozwojowych ale na skakance nie może skakać z uwagi na błędnik. Nauczył się już jazdy na rowerze, bo na rowerze miał rehabilitację, ale po ulicy boi się jeździć nawet rowerem. Został morsem, wchodzi do zimnej wody by było lepsze krążenie. Obecnie mieszka z rodzicami, pracuje w(...)i radzi sobie z codziennymi czynnościami.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o następujące dowody:
- postanowienie o umorzeniu śledztwa z 3.09.2014 r
- korespondencja stron k.24-34,
- dokumentacja medyczna powoda k.35-89
-dokument opinii sadowo-lekarskiej ze sprawy karnej(k.108) oraz wyciąg z(...)10 (k.109-116)
- opinia biegłego sądowego ortopedy-traumatologa k.216-221
- opinia neurologa k.172-192
- opinia psychologa i psychiatry k.347-354
- opinia lekarza okulisty k.241-250
- opinia biegłego z zakresu medycyny pracy k.383-389
- zeznania świadkaA. J.k.419
- zeznania świadkaM. J.k.420
- zeznania powoda
Dokumenty złożone do akt, w tym dokumentacja medyczna, nie budziły wątpliwości co do ich prawdziwości. Zeznania wyżej wskazanych świadka były spójne, logiczne, korespondowały z dowodami z dokumentów, w związku z czym uznano je za wiarygodne.
Ustalenia poczyniono także w oparciu o zeznania powoda, które - jako poparte pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, wyważone, spójne i logiczne - uznano za wiarygodne. Odnośnie opinii biegłych strony zgłosiły uwagi jedynie do opinii biegłego neurologa , przy czym uwagi pozwanego (k.205) dotyczyły tabeli uszczerbku, na podstawie której ustalono uszczerbek na zdrowiu. Podkreślić należy że w sprawach takich jak niniejsza, sąd nie jest związany żadną tabelą uszczerbków, a zatem zobowiązywanie biegłego by posłużył się inną tabelą jest bezprzedmiotowe. Określanie uszczerbku w procentach ma jedynie znaczenie pomocnicze, poglądowe. Biegły istotnie podał ,że „niedowład kończyny dolnej lewej jest bardzo niewielki, w zasadzie nie stanowi przeszkody w swobodnej lokomocji(k.190)i taką –wyrażoną słownie –opinię neurologa Sąd przyjmuje. Proces trwa już ponad trzy lata i dalsze opiniowanie jedynie po to, by przyporządkować abstrakcyjną wartość uszczerbku na zdrowiu wyrażoną w punktach procentowych opisanemu przed chwilą „niedowładowi...” prowadziłoby jedynie do przewlekłości postępowania. Przyjęcie wyżej podanej opisowej części opinii neurologa tłumaczy także wewnętrzna sprzeczność, zarzucaną opinii przez powoda(k.201).Pominięcie wyrażonej liczbowo, i jak podano wyżej, zbędnej w procesach o zadośćuczynienie, wartości procentowej nie rzutuje na ocenę opinii jako takiej.
Sporządzone w sprawie opinie, także kwestionowana opinia neurologiczna, są rzetelne, logiczne i wyczerpujące, w związku z tym mogą stanowić podstawę rozstrzygnięcia, a zlecenie opinii kolejnym biegłym tej samej specjalizacji prowadziłoby do zbędnej zwłoki w postępowaniu. W ocenie Sądu sporządzone w sprawie opinie nie zawierają wewnętrznych sprzeczności(poza wyeliminowaną wartością matematyczną), są spójne, zupełne, a także stanowcze oraz jednoznaczne. Nie było zatem potrzeby dalszego opiniowania.
Opinie biegłych sporządzone zostały celem ustalenia zakresu cierpień powoda związanych z wypadkiem a kwestionowany przez pozwanego zakres opiniowania pomocy jakiej wymagał powód nie zmierzał ku ustaleniu ekwiwalentu prac przy osobie powoda ale jego cierpień także związanych z tym, że jako młoda osoba musiał korzystać z pomocy innych osób.
Sąd zważył, co następuje:
Zasada odpowiedzialności pozwanego ubezpieczyciela nie była kwestionowana.
Zgodnie zart. 445 § 1 kcw razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Orzekając Sąd miał na uwadze wielokrotnie w orzecznictwie podkreślany fakt, iż pojęcie „sumy odpowiedniej” użyte wart. 445 kcw istocie ma charakter niedookreślony, niemniej jednak w judykaturze wskazane są kryteria, którymi należy się kierować przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia. Zadośćuczynienie ma mieć przede wszystkim charakter kompensacyjny, wobec czego jego wysokość nie może stanowić zapłaty symbolicznej, lecz musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość. Jednocześnie wysokość ta nie może być nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy, ale musi być „odpowiednia” w tym znaczeniu, że powinna być - przy uwzględnieniu krzywdy poszkodowanego - utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (wyrok SN z 28.09.2001r.,III CKN 427/00 LEX nr n52766); zaznaczyć jednak należy, że najnowsze orzecznictwo akcentuje indywidualne podejście do konkretnej sprawy.
Ponadto zadośćuczynienie, choć niewątpliwie zawiera w sobie funkcję represyjną, nie jest karą, lecz sposobem naprawienia krzywdy. Chodzi tu o krzywdę ujmowaną jako cierpienie fizyczne a więc ból i inne dolegliwości oraz cierpienia psychiczne czyli negatywne uczucia przeżywane w związku z cierpieniami fizycznymi lub następstwami uszkodzenia ciała, czy rozstroju zdrowia w postaci np. zeszpecenia, wyłączenia z normalnego życia itp. Celem zadośćuczynienia jest przede wszystkim złagodzenie tych cierpień. Winno mieć ono charakter całościowy i obejmować wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne (wyrok SN z 3.02.2000 r., I CKN 969/98 LEX 50824). Reasumując na krzywdę normowaną wart. 445 kcnależy patrzyć całościowo, a nie dokonując sumarycznych obliczeń. Oczywistym jest , że zdrowia w tym aspekcie nie można przeliczać na procenty; poparciem tego stanowiska są ustalone poglądy SN , który wielokrotnie wskazywał na niemożność konstruowania abstrakcyjnych wzorców ,jak i porównywania poszczególnych przypadków.
Przy ocenie „odpowiedniej sumy” w niniejszej sprawie wzięto pod uwagę wszystkie okoliczności wypadku mające wpływ na rozmiar doznanej krzywdy. Nie sposób zanegować cierpienia psychicznego i fizycznego powoda. Cierpienia powoda opisywane w pozwie i opiniach oraz przez powoda i jego rodziców zasługują na wiarę. Także opinie biegłych dają podstawę do ustalenia wyjściowej kwoty zadośćuczynienia – tj. łącznie 200 000 zł , która w ocenie Sądu jest adekwatna do doznanej krzywdy, skutki wypadku w postaci krzywdy powód może jeszcze odczuwać przez cały okres aktywności zawodowej czyli około czterdzieści lat; pięć tysięcy złotych rocznie nie jest wszak wygórowaną sumą. Przemawia za tym uszczerbek na zdrowiu – w wielu zakresach neurologicznym, okulistycznym, ortopedycznym i psychiatrycznym jaki stwierdzono u powoda, jego ciężki stan bezpośrednio po wypadku, długotrwała hospitalizacja i rehabilitacja. Powód jest młodym człowiekiem, miał dziewczynę, uczył się zawodu, w którym chciał pracować. Powód utracił osobę ,z którą łączyła go trwała relacja, osoba ta nie opuściła go bezpośrednio po wypadku. Rozstał się z nią w toku procesu, gdyż był po wypadku zbyt „nerwowy”. Sytuacja ta może też mieć wpływ na możliwość nawiązania i pozostania w kolejnym związku emocjonalnym a docelowo na założenie i utrzymanie rodziny, z czego powód z pewnością zda sobie sprawę a co wpłynie na jego samoocenę w przyszłości. Wiadomym jest , że w zmieniających się realiach gospodarczych trudno prognozować karierę nawet zdrowego człowieka, ale oczywistym jest, że młody człowiek po wypadku ma gorsze szanse znalezienia pracy niż jego zdrowy rówieśnik. Powód miał szanse uzyskać w miarę stabilną, dobrze płatną pracę z wizją pewnej emerytury; obecnie skazany jest faktycznie na prace dorywcze. W zmieniającej się sytuacji -przy rozwoju techniki -sprawny narząd wzroku będzie podstawowym atutem nie tylko przy pracy z bronią czy w sportach strzeleckich. Jednakże w ocenie Sądu kwota łącznie 300 000 zł z tego tytułu nie zasługuje na uwzględnienie. Nie sposób bowiem nie wziąć pod uwagę, że stan zdrowia powoda uległ – choć stopniowo, ale jednak - poprawie dzięki leczeniu i rehabilitacji i na chwilę obecną powód odzyskał w dość znacznym stopniu samodzielność w codziennym funkcjonowaniu. Obecnie powód sprawnie funkcjonuje samodzielnie, zarówno w warunkach domowych, jak i poza domem. Powód , choć w ograniczonym zakresie, może zajmować się sportem, grywa w piłkę, pływa, potrafi jeździć na rowerze. Biorąc wszystko powyższe pod uwagę, w pozostałym zakresie powództwo o zadośćuczynienie oddalono jako nieuzasadnione.
Analizując kwestię ustalenia odpowiedzialności na przyszłość (art.189 kpc) należy zwrócić uwagę na orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Katowicach, które ukształtowało się po wydłużeniu terminów przedawnienia odnośnie czynów niedozwolonych; negatywnie oceniło ono możliwość dalszego stosowania ustalania odpowiedzialności na przyszłość, biorąc pod uwagę iż obecnie nie ma przeszkód by występować z nowymi roszczeniami o ile ich podstawy ujawnią się w przyszłości(por.także wyrok SA w Białymstoku z 15.02.2018 r. I ACa 795/17).
Co do stopnia przyczynienia(art.362 kc) sporu pomiędzy stronami nie było, a zatem Sąd ustaloną jako wyjściową kwotę zadośćuczynienia 200 000 zł pomniejszył o 30 % a następnie o kwotę już wypłaconą przez ubezpieczyciela co w zaokrągleniu daje kwotę 32 000 zł ustaloną w wyroku.
O odsetkach orzeczono zgodnie z żądaniem pozwu na zasadzieart.359 i 481 kc, biorąc pod uwagę fakt iż gdyby ubezpieczyciel gdyby przeprowadził prawidłowe i wnikliwe postępowanie likwidacyjne adekwatnie wyceniłby krzywdę powoda. Od ubezpieczyciela można wymagać aby zmieścił się w ustawowych terminach rzeczywistego spełnienia zobowiązania. Postawa pozwanego dążącego do minimalizowania swojej odpowiedzialności nie powinna być promowana zasądzaniem odsetek od innej niż wskazana w pozwie, późniejszej daty ,biorąc pod uwagę korespondencję przesądową.
O kosztach Sąd zasądził na podstawieart. 102 kpci 113ust.4uoks, albowiem zasądzona kwota stanowi jedynie ułamek wartości roszczenia co każe uznać powoda za przegrywającego proces. Powód zarówno zawyżył swoje roszczenie pieniężne jak i wskazał znaczną wartość roszczenia niepieniężnego w zakresie ustalenia odpowiedzialności na przyszłość (k.164), które zostało w całości oddalone. Rozliczanie kosztów procesu byłoby krzywdzące dla powoda, który dopiero zaczyna zarabiać na życie.(...) SAwK.z 14.01.2013 r.(I ACz 2047) dotyczące przeznaczania kwot z zadośćuczynienia na opłaty sądowe, należy w tym przypadku rozszerzyć na pozostałe koszty.
Od pozwanego pobrano część nieuiszczonych kosztów sądowych proporcjonalnie do zasądzonej kwoty roszczenia na zasadzie art.113 ust.1 uoks.