Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 474/17
Data wyroku: 2017-12-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Orechwa-Zawadzka, Bożena Szponar-Jarocka, Teresa Suchcicka
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność członka zarządu
Podstawa prawna: art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ordynacja podatkowa, art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998r. o sus

Sygn.akt III AUa 474/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 grudnia 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Teresa Suchcicka (spr.)
Sędziowie: SA Barbara Orechwa-Zawadzka
SA Bożena Szponar - Jarocka
Protokolant:  Agnieszka Charkiewicz
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 r. wB.
sprawy z odwołaniaZ. Ł.

przy udziale zainteresowanej(...) Sp. z o.o.z siedzibą wO.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o ustalenie odpowiedzialności członka zarządu za nieopłacone składki na ubezpieczenia społeczne
na skutek apelacji wnioskodawcyZ. Ł.
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 lutego 2017 r. sygn. akt IV U 1845/16

I

oddala apelację,

II

zasądza odZ. Ł.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.

SSA Bożena Szponar - Jarocka SSA Teresa Suchcicka  SSA Barbara Orechwa-Zawadzka
Sygn. akt III AUa 474/17

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.decyzją z 2.11.2010 r., na podstawieart. 107 § 1, § 2 pkt 2, art. 108 § 1 i § 4, art. 116 § 1, § 2 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa(tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku zart. 31 oraz 32 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) stwierdził, żeZ. Ł.jako prezes zarządu ponosi odpowiedzialność za zaległości z tytułu nieopłaconych składekspółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...)wO.(poprzednia nazwa(...) Sp. z o.o.wŁ.), w tym na:
1. ubezpieczenia społeczne za okres od maja 2005 r. do czerwca 2005 r. w łącznej kwocie: 3.497,21 zł w tym: należność główna w kwocie: 2.154,21 zł oraz należne odsetki za zwłokę naliczone na dzień 2.11.2010 r. w kwocie: 1.343,00 zł;
2. powszechne ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 2005 r. do czerwca 2005 r. w łącznej kwocie: 650,08 zł, w tym: należność główna w kwocie: 400,08 zł oraz należne odsetki za zwłokę naliczone na dzień 2.11.2010 r. w kwocie: 250,00 zł;
3. Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od maja 2005 r. do czerwca 2005 r. w łącznej kwocie: 244,55 zł, w tym: należność główna w kwocie: 150,55 zł oraz należne odsetki za zwłokę naliczone na dzień 2.11.2010 r. w kwocie: 94,00 zł.
Łączna kwota do zapłaty na dzień wydania decyzji wyniosła 4.391,84 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyłZ. Ł.domagając się jej zmiany jako wydanej z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżona decyzja nie dotyczy jego osoby, bowiem w okresie, którego ona dotyczy nie był członkiem zarządu i nie miał prawa do zgłaszania kogokolwiek do ubezpieczenia społecznego.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.wniósł o jego oddalenie.
Na rozprawie w dniu 28.02.2017 r. pełnomocnik odwołującego podnosił, że wnioskodawca nie może ponosić odpowiedzialności za wszelkie zobowiązania w czasie, kiedy figurował jako członek zarządu wpisany do KRS, bowiem został skazany prawomocnie za jedno z przestępstw zKSHwyłączających go z mocy prawa od bycia członkiem zarządu. Zatem nie może ponosić odpowiedzialności w trybie art. 116 § 1 ordynacji podatkowej. Natomiast wnioskodawca zeznał, że wspólnicy płatnika składek „złapali go na łosia”, a on sam członkiem zarządu nie był i nie pełnił tej funkcji. Jego powołanie było fikcyjne. Nie godził się na umowę na „członka zarządu” i nie był tam zatrudniony.
Wyrokiem z 28 lutego 2017 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił odwołanie (pkt I) i zasądził odZ. Ł.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt II).
Sąd Okręgowy ustalił, iż uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników(...) Spółki z o.o.wŁ.z 31.03.2005 r.Z. Ł.został powołany na członka zarządu tej spółki. Stosownego wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego dokonano w dniu 13.12.2005 r. Od dnia 4 maja 2005 r. zatrudniony został w ww. spółce na stanowisku członka zarządu. Odwołujący został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych przez płatnika składek 9 maja 2015 r. - od 4.05.2005 r. Dokument zgłoszeniowy podpisany został przez skarżącego. Miesięczne raporty imienne zostały przekazane przez spółkę za okres od maja 2005 r. do grudnia 2006 r. Za pracę w miesiącu maju i czerwcu 2005 r. skarżący otrzymał wynagrodzenie.
Sąd wskazał, że według świadectwa pracy wystawionego przez(...) sp. z o.o., wnioskodawca zatrudniony był w niej do 25.09.2007 r.Spółka (...)przekazała do ZUS imienne raporty miesięczne ZUS RCA dotyczące wnioskodawcy. Jako podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe wskazano kwotę 3.690 zł za maj 2005 r. oraz kwotę 4.100 zł za czerwiec 2005 r. Odpowiednio podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne stanowiła kwota 2.999,60 zł (maj 2005 r.) oraz kwota 3.332,89 zł (czerwiec 2005 r.). W ramach swych obowiązków reprezentował spółkę w kontaktach z kontrahentami w postępowaniach sądowych toczących się z udziałem spółki czy przed urzędami.
Dalej Sąd I instancji ustalił, że w okresie od 26 czerwca do 14 grudnia 2006 r. odwołujący odbywał karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym wG..
Wpisem dokonanym do KRS w dniu 17.07.2006 r. usankcjonowano zmianę nazwy i siedzibyspółki (...) Sp. z o.o.wŁ.na(...) Sp. z o.o.wO..
Z dalszych ustaleń Sądu wynikało, że uchwałą Walnego Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników(...) Spółki z o.o.wO.z 25.09.2007 r. odwołanoZ. Ł.z funkcji członka zarządu. Zmiana ta została ujawniona wpisem w KRS z 31.10.2007 r. W oświadczeniu z 30.06.2008 r. kierowanym do ZUS wnioskodawca wskazał, że współce (...)zatrudniony był w okresie od 31.03.2005 r. do 25.09.2007 r. Pismem z 22.08.2009 r.Z. Ł.wniósł o potwierdzenie jego zatrudnienia współce (...)(A.) w okresie od 31.03.2005 r. do 25.09.2007 r. Nadto pismem z 28.02.2011 r. wnioskodawca wniósł o potwierdzenie jego zatrudnienia współce (...)w okresie od 4.05.2005 r. do 31.12.2006 r.
Sąd ustalił również, że w latach 2007-2008 prowadzone były liczne postępowania egzekucyjne (sądowe i administracyjne) przeciwko(...) sp. z o.o.wO.. Wszystkie zakończyły się umorzeniem z uwagi na brak majątku dłużnika. Z oświadczenia ówczesnego prezesa zarządu spółkiA. Z., złożonego do KRS w dniu 21.10.2008 r. wynikało, że od trzech lat wstecz spółka nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej i nie posiadała żadnego majątku. Nie toczyło się, ani nie toczy postępowanie upadłościowe wobec(...) Spółki z o.o.wO..
Następnie Sąd Okręgowy wskazał, iż kolejną decyzją z 9.06.2011 r. organ rentowy ustalił, żeZ. Ł.w okresie od 4.05.2005 r. do 31.12.2006 r. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako osoba zatrudniona na umowę o pracę u płatnika(...) Spółki z o.o.z siedzibą wO.(poprzednio(...) Sp. z o.o.), a następną - z 24.09.2012 r. - stwierdził, że skarżący ponosi jako członek zarządu(...) Spółki z o.o.wO.odpowiedzialność za jej zaległości powstałe z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za grudzień 2006 r. w łącznej kwocie: 2.508,80 zł z odsetkami, ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2006 r. w łącznej kwocie: 485,52 zł z odsetkami, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za grudzień 2006 r. w kwocie: 174 zł z odsetkami. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Podkreślił, żeZ. Ł.był członkiem zarządu spółki w okresie od 31.03.2005 r. do 25.09.2007 r., kiedy to odwołano go z tej spółki. Skoro egzekucja prowadzona przeciwko spółce okazała się bezskuteczna, ponosi on odpowiedzialność solidarną wraz z tą osobą prawną za zobowiązania z tytułu składek.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie wyrokiem z 22.07.2015 r., sygn. IV U 2172/11, oddalił odwołania skarżącego od wskazanych decyzji.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z 13.04.2016 r., sygn. III AUa 1170/15, potwierdził prawidłowość powyższego orzeczenia oddalając apelację wnioskodawcy od powyższego wyroku, wniesioną w części, tj. decyzji z 24.09.2012 r. dotyczącej odpowiedzialności odwołującego jako członka zarządu za składki na ubezpieczenia.
Jako okoliczności bezsporne Sąd I instancji wskazał, że Sąd Rejonowy w Gdańsku Wydział IV Karny wyrokiem z dnia 28 lutego 2003 r. w sprawie IV K 1958/02 skazałZ. Ł.za czyn zart. 205 §1 k.k.(kodeks karny z 1969 r.), odpowiednio zart. 286 kodeksu karnego z 1997 r.Powyższy wyrok uprawomocnił się 8 marca 2003 r. Zaś wyrokiem z dnia 22 listopada 2002 r. Sąd Rejonowy w Gdańsku Wydział IV Karny w sprawie IV K 473/00 skazałZ. Ł.za czyn zart. 205 § 1 k.k.(kodeks karny z 1969 r.), odpowiednio zart. 286 kodeksu karnego z 1997 r.Powyższy wyrok uprawomocnił się 17 października 2003 r. Sąd Okręgowy dał wiarę dokumentom zgromadzonym w niniejszej sprawie, bowiem w ocenie Sądu ich prawdziwość nie budziła wątpliwości.
Sąd I instancji podniósł, iż przedmiotem sporu była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.dotycząca kwestii odpowiedzialnościZ. Ł.jako członka zarząduspółki (...) sp. z o.o.wO.z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od maja do czerwca 2005 r. Przy czym składki te dotyczą wyłącznie osobyZ. Ł.zatrudnionego w spółce w tym okresie na stanowisku członka zarządu. Sąd zaznaczył, że decyzja ta bezpośrednio poprzedzała kolejne dwie decyzje organu rentowego z 9.06.2011 r. i z 24.09.2012 r., obie dotycząceZ. Ł., z tym że pierwszą z nich organ rentowy ustalił, że odwołujący od 4.05.2005 r. do 31.12.2006 r. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę u płatnika(...) Spółki z o.o.z siedzibą wO.(poprzednio(...) Sp. z o.o.), a druga z nich - dotyczyła odpowiedzialnościZ. Ł.jako członka zarządu(...) Spółki z o.o.wO.za zaległości spółki powstałe z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za grudzień 2006 r.
Dalej Sąd wskazał, iż zaskarżona decyzja czasookresem jest tożsama w treści z decyzją tego organu z dnia 9.06.2011 r., w której organ rentowy ustalił podleganie skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako osoby zatrudnionej na umowę o pracę we wskazanej spółce w okresie od 4.05.2005 r. do 31.12.2006 r. Kwestia podleganiaZ. Ł.obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę od maja 2005 r. do czerwca 2005 r. (w okresie spornym w niniejszej sprawie) nie była przez niego kwestionowana na etapie postępowania apelacyjnego. Dlatego też wyrok Sądu Okręgowego w tym zakresie stał się prawomocny. W konsekwencji powyższego, Sąd I instancji stwierdził, iż w oparciu o treśćart. 365 k.p.c.jest powyższym rozstrzygnięciem związany jak i rozstrzygnięciem w sprawie z odwołania skarżącego od decyzji z dnia 24.09.2012 r.
Mając powyższe na względzie, a także treść przepisuart. 366 k.p.c.Sąd uznał, iż twierdzenia skarżącego negującego zarówno zawarcie umowy o pracę zespółką (...) Sp. z o.o., jak i fakt powołania na członka zarządu tej spółki są spóźnione. Po czym podkreślił, iż przesłanką odpowiedzialności skarżącego z tytułu nieopłaconych zaspółkę (...) Sp. z o.o.(wcześniejsza nazwa(...) Sp. z o.o.) składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych było przede wszystkim założenie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu w ww. spółce.
Dalej Sąd wskazał, że podstawą odpowiedzialności w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jestart. 31 i 32 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2013 r., poz. 1442), zgodnie z którym do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych świadczeń pracowniczych i składek na ubezpieczenie zdrowotne stosuje się odpowiednioart. 116 ustawy z 29.08.1997 roku - Ordynacja podatkowa(Dz. U. z 2015 r., poz. 613), po czym przytoczył treść§1 i §2niniejszego przepisu.
Sąd Okręgowy stwierdził, że odwołanie skarżącego od spornej decyzji opierało się na twierdzeniu, iż z uwagi na prawomocne skazanieZ. Ł.za przestępstwo zart. 286 k.k.nie mógł on pełnić funkcji członka zarządu w zainteresowanej spółce w okresie 5 lat od uprawomocnienia się wyroków skazujących (a zatem w spornym okresie). Na poparcie swojego stanowiska pełnomocnik skarżącego przywołała treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2016 r. w sprawie III CSK 107/15, w którym Sąd Najwyższy zaakceptował pogląd, iż utratę zdolności do pełnienia funkcji określonych wart. 18 § 1 k.s.h., w tym do pełnienia funkcji członka zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, uznawał za następujący ex lege skutek uprawomocnienia się wyroku za popełnione przestępstwo, nie wymagający orzekania o zakazie w wyroku skazującym i powodujący automatyczne wygaśniecie udzielonego mandatu. Sąd I instancji zaznaczył, że taka koncepcja oznacza, iż skarżący w istocie nie kwestionował, iż – w oparciu o zgromadzone dokumenty- został on formalnie powołany do pełnienia ww. funkcji, jednakże z przyczyn natury prawnej nie mógł jej wykonywać. Skarżący utrzymywał, iż faktycznie nie sprawował powierzonej mu funkcji, albowiem był w spółce jedynie figurantem.
Sąd zauważył, iż tożsame zarzuty stanowiły podstawę apelacji skarżącego wywiedzionej od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie wydanym w sprawie IV U 2172/11 i nie zostały zaaprobowane przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku, rozpoznający rzeczony środek odwoławczy w sprawie III AUa 1170/15. Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska skarżącego, iż skazanie prawomocnym wyrokiem za czyn zart. 286 §1 k.k.powodowało wygaśnięcie automatyczne mandatu do pełnienia funkcji członka zarządu. Po czym przytoczył treśćart. 18 § 2 i 3 ustawy z 15.09.2000 r. – Kodeks spółek handlowych.
Wskazując, iż wprawdzieZ. Ł.został prawomocnie skazany za przestępstwo zart. 271 §1 k.k.(wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni z 3.12.2003 r., sygn. IX K 768/03) oraz zart. 286 §1 k.k.iart. 297 §1 k.k.(wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie z 13.08.2004 r., sygn. II K 413/04 ) - bezsporne , a nadto wyrokiem Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 3 grudnia 2003 r. w sprawie IX K 768/03 za przestępstwo zart. 286 §1 k.k.oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie II K 413/04 za przestępstwo zart. 286 §1 k.k.iart. 297 §1 k.k., jednakże – zdaniem Sądu I instancji - okoliczności te nie powodowały skutku w postaci automatycznego wygaśnięcia piastowanego przez niego mandatu na stanowisku prezesa zarządu. Pomimo tego, iżZ. Ł.nie był uprawniony do pełnienia funkcji członka zarządu, to uchwały powołującej go na prezesa zarządu SpółkiA.z 31.03.2005 r. nie można uznać za nieważną.
Następnie Sąd Okręgowy odniósł się do uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2013 r. III CZP 13/13 z której wynika, iż wyrok sądu stwierdzający nieważność sprzecznej z ustawą uchwały wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub uchwały walnego zgromadzenia spółki akcyjnej ma charakter konstytutywny. Uchwały zarządu, rady nadzorczej i komisji rewizyjnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz uchwały zarządu i rady nadzorczej spółki akcyjnej podlegają zaskarżeniu w drodze powództwa o ustalenie (art. 189 k.p.c.) w związku zart. 58 k.c.W kwestii oceny nieważności podejmowanych uchwał, w zdecydowanej większości orzeczeń Sąd Najwyższy opowiedział się za taką postacią sankcji nieważności, która różni się od tradycyjnie pojmowanej nieważności bezwzględnej i bliższa jest konstrukcji nieważności względnej. Taki też pogląd podzielił Sąd Najwyższy w prezentowanej uchwale, opowiadając się za wynikającą z przepisówkodeksu spółek handlowychsankcją wzruszalności, „unieważnialności”, a więc za sankcją nieodpowiadającą cechom bezwzględnej nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą. Analogiczny pogląd wypowiedział wcześniej Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 1 marca 2007 r. (III CZP 94/06, OSNC 2007, nr 7-8, poz. 95), której nadano moc zasady prawnej. Wyrażono w niej stanowisko, że uchwały wspólników spółki kapitałowej sprzeczne z ustawą są unieważnialne (wzruszalne) i powinny być respektowane aż do ewentualnego stwierdzenia ich nieważności prawomocnym, konstytutywnym wyrokiem sądu, a do tego momentu nie ma podstaw do negowania wynikających z uchwały skutków prawnych (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 23.10. 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 419/15)
Sąd Okręgowy w pełni zaakceptował powyższy pogląd oraz uznał, iż do usunięcia z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc nieważnej uchwały o powołaniuZ. Ł.na członka zarządu niezbędny jest wyrok sądu stwierdzający nieważność sprzecznej z prawem uchwały zgromadzenia wspólników. Dlatego też wobec braku wyroku unieważniającego uchwałę o powołaniu skarżącego na członka zarządu, zdaniem Sądu,Z. Ł.posiadał status prezesa zarządu spółki w okresie od 31.03.2005 r. do 25.09.2007 r. Zatem także w okresie objętym treścią zaskarżonej decyzji.Takie też stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 13.04.2016 r. w sprawie III AUa 1170/15.
W ocenie Sądu, odwołujący nie wykazał, że w spornym okresie, tj. w maju i czerwcu 2005 r., nie pełnił w rzeczywistości obowiązków prezesa zarządu przedmiotowej spółki. Prezentowanemu stanowisku przeczyły zeznania skarżącego w niniejszej sprawie, z których wynikało, iż reprezentował spółkę, min. w postępowaniach sądowych. Podobnej treści zeznania skarżący składał w sprawie IV U 2172/11. Odwołujący w spornym okresie przedkładał dokumenty zgłoszeniowe do ZUS. Zdaniem Sądu Okręgowego znaczenie miało także pismo skarżącego kierowane do ZUS z 10.08.2009 r. wskazujące, że współce (...)pobierał wynagrodzenie za miesiąc maj i czerwiec 2005 r. Skarżący znał także sytuację majątkową spółki przyznając, iż spółka w spornym okresie nie posiadała żadnego majątku. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że współce (...) sp. z o.o.był jedynie „słupem”. W ocenie Sądu I instancji, nawet zakładając hipotetycznie taką sytuację, nie zwalnia ona od odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu za zaległości składkowe spółki.
Powoływanie się przez członka zarządu na okoliczności, iż nie miał wpływu na działanie spółki, a przez to nie miał nic wspólnego z powstaniem zaległości spółki nie może być brane pod uwagę. Organizacja i działalność spółki z o.o. oraz uprawnienia członków zarządu w sprawie dotyczącej odpowiedzialności tychże nie są okolicznością, która w świetle art. 116 Ordynacji podatkowej uwalnia członka zarządu od odpowiedzialności(wyrok WSA w Krakowie z 10.01.2012 r., I SA/Kr(...)). Strona pełniąc obowiązki członka zarządu spółki nie może również zwolnić się z odpowiedzialności poprzez powołanie się na okoliczność, że sprawami spółki w rzeczywistości zajmowały się inne osoby i że była informowana, iż spółka nie prowadzi działalności(wyrok WSA w Gliwicach z 16.11.2009 roku,(...) SA/Gl 564/09).Sąd stwierdził, że materiał dowodowy nie dał podstaw do przyjęcia, aby do takiego podziału faktycznie doszło. Podział obowiązków w zarządzie i ich charakter nie mogą zwolnić danej osoby z odpowiedzialności wynikającej z art. 116 Ordynacji podatkowej. Przepisy te nie przewidują bowiem takiej sytuacji, stanowiąc jednoznacznie, iż przedmiotowa odpowiedzialność rozciąga się na każdego członka organu zarządzającego(wyrok NSA wW.z 26.08.2008 roku,(...)842/07).Nadto, bierna postawa czynnego członka zarządu nie tylko nie pozwala na uwolnienie się od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, ale wręcz przeciwnie - uniemożliwia mu wykazanie jednej z przesłanek uwalniających od odpowiedzialności, o których mowa w art. 116 § 1 ordynacji podatkowej (wyrok WSA w Warszawie z 19.02.2007 r.,(...) SA/Wa(...)).
Zdaniem Sądu skarżący nie wykazywał pozostałych przewidzianych przepisami prawa przesłanek egzoneracyjnych. Dyspozycjaart. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowejobejmuje zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe, oraz przesłanki negatywne, które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności. Do ustalenia odpowiedzialności członka zarządu konieczne jest nie tylko ustalenie pozytywnych jej przesłanek, czyli bezskuteczności egzekucji zaległości składkowych oraz powstania zobowiązania w okresie pełnienia przez niego tej funkcji, ale także wykazanie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność (zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie, niezgłoszenie wniosków o wszczęcie tych postępowań bez winy członka zarządu oraz wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części). Przesłanki materialnoprawne do obciążenia członka zarządu odpowiedzialnością za zaległości składkowe spółki muszą być spełnione już na dzień wydania decyzji organu rentowego, przy czym ciężar wykazania przesłanek pozytywnych ciąży na organie rentowym, natomiast ciężar wykazania okoliczności zwalniających członka zarządu od tej odpowiedzialności spoczywa na tym członku zarządu.
W ocenie Sądu, egzekucja należności składkowych spółki okazała się bezskuteczna w rozumieniu art. 116 Ordynacji podatkowej, przy czym Sąd zaznaczył, że tożsame ustalenia poczynił Sąd Okręgowy w sprawie o sygn. IV U 2172/11). Sąd I instancji stwierdził, że organ rentowy nie został zaspokojony w toku prowadzonego postępowania z jego wniosku mającego na celu wyegzekwowanie powyższych należności. Przeciwko spółce prowadzono wiele postępowań egzekucyjnych, które okazały się bezskuteczne. Nadto sam wnioskodawca przyznał, że miał wiedzę o tym, iż spółka nie ma żadnego majątku, posiada natomiast zadłużenia. Nadto, termin płatności zaległości składkowych za okres objęty zaskarżoną decyzją upłynął w czasie pełnienia przezZ. Ł.obowiązków prezesa zarządu, skoro dopiero w dniu 25.09.2007 r. odwołano go z zarządu i z funkcji jego prezesa.
W świetle powyższego Sąd przyjął, że organ rentowy wykazał istnienie na dzień wydania zaskarżonej decyzji obu przesłanek pozytywnych warunkujących odpowiedzialność skarżącego jako członka zarządu na gruncie art. 116 Ordynacji podatkowej. Natomiast odwołujący nie uwolnił się skutecznie od odpowiedzialności wynikającej z tego przepisu poprzez wykazanie przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność. Nie przedstawił dowodów potwierdzających, że w sprawie zgłoszono i to we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszenie upadłości (postępowanie układowe) albo też, że niepodjęcie tych czynności nastąpiło bez winy odwołującego. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, by odwołujący jako członek zarząduspółki (...)występował z wnioskiem o ogłoszenie jej upadłości, choć był osobą legitymowaną do złożenia takiego wniosku. W celu uwolnienia się od odpowiedzialności z art. 116 ustawy Ordynacji podatkowa odwołujący nie wskazał także mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie dochodzonych zaległości składkowych. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało jednoznacznie, że spółka nie posiadała żadnego majątku. W ocenie Sądu Okręgowego, wskazane ustalenia nie zostały w żaden sposób podważone w niniejszym postępowaniu.
Zdaniem Sądu, organ rentowy prawidłowo zaskarżoną decyzją ustalił odpowiedzialność wnioskodawcy jako członka zarządu spółki za zobowiązania wynikające z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne także za okres od maja 2005 r. do czerwca 2005 r.
W motywach wniesionego odwołania skarżący kwestionował nadto samą wysokość zaległych składek na ubezpieczenie społeczne poprzez kwestionowanie wysokości podstawy ich wymiaru. Tymczasem w toku postępowania nie zaproponował żadnych dowodów wskazujących na inną niż ujawniona w deklaracjach ZUS – raportach miesięcznych - wysokość umówionego wynagrodzenia za pracę. Zgodnie z zebranym materiałem dowodowym płatnik składek(...) sp. z o.o.zgłosił skarżącego do ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę od 4.05.2005 r. do 31.12.2006 r. i przekazał do ZUS imienne raporty miesięczne za odwołującego z wykazaną w nich informacją o podstawach wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne skarżącego w wysokości: w maju 2005 r. – 3.690 zł i w czerwcu 2005 r. – 4.100 zł. Przy czym wskazane w zaskarżonej decyzji z 2.11.2011 r. kwoty obejmują jedynie składki za ubezpieczonegoZ. Ł.na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i FP i(...). Sąd uznał, że skoro odwołujący twierdził, że w maju i czerwcu 2005 r. otrzymywał wynagrodzenie w niższej wysokości, gdyż na niższą wysokość wynagrodzenia umówił się ze spółką, winien był okoliczność tę udowodnić. Tymczasem w motywach wniesionego odwołania, ani w toku toczącego się postępowania dowodowego wnioskodawca nie udowodnił powoływanych przez siebie w tym zakresie okoliczności. W tej sytuacji Sąd Okręgowy nie widział potrzeby dalszego prowadzenia postępowania dowodowego, skoro istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności zostały dostatecznie wyjaśnione, w tym w zakresie przesłuchania właściciela spółki:B. R.. W ocenie Sądu, postawiona teza dowodowa nie miała wpływu na przedmiot rozstrzygnięcia. Dopuszczenie dowodu z zeznań tego świadka prowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania. Z zaświadczenia lekarskiego z 15 grudnia 2016 r. wystawionego na potrzeby sprawy prowadzonej w Prokuraturze Rejonowej w Pile wynikało, iż ww. świadek z uwagi na stan zdrowia (opinia biegłych psychiatrów) nie będzie mogła stawić się na wezwanie do października 2017 r. Ponadto, z analizy akt sprawy IV U 2172/11 wynikało, iż wielokrotne próby dopuszczenia dowodu z przesłuchaniaB. R.w tamtej sprawie nie doprowadziły do pozytywnego rezultatu.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł jak w pkt I wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w myśl zasady odpowiedzialności za wynik procesu wyrażonej wart. 98 k.p.c.i mając na uwadze pogląd Sądu Najwyższego, w myśl którego w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczącej przeniesienia na członków zarządu spółki zobowiązań spółki za zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym powinno być ustalone na podstawie § 6 rozporządzenia z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej […], a nie w oparciu o § 11 ust. 2 oraz § 12 ust. 2 pkt 2 tego rozporządzenia(postanowienie Sądu Najwyższego z 12.01.2012 roku, I UZ 47/11).W tej sytuacji stawka minimalna pełnomocnika profesjonalnego w przedmiotowej sprawie wynosiła: 600 zł, którą Sąd zasądził – pkt. II wyroku.
Apelację od powyższego wyroku wniósłZ. Ł.. Zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu:
1. naruszenie przepisu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. zart. 18 § 2 i 3 k.s.h.i w zw. zart. 31 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż za zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne spółek kapitałowych solidarnie odpowiada całym swoim majątkiem osoba, która z mocy ustawy nie może pełnić funkcji członka zarządu, i pod względem prawnym, zgodnie z wolą ustawodawcy określoną treściąart. 18 § 2 i 3 k.s.h.nie pełni tej funkcji ex lege z chwilą uprawomocnienia się wyroku skazującego za jedno z enumeratywnie wymiennych przestępstw - określonych w przepisachrozdziałów XXXIII- XXXVII Kodeksu karnegooraz wart. 585, art. 587, art. 590i w art. 591 ustawy,
2. naruszenie przepisuart. 18 § 2 i 3 k.s.h.poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, wbrew literalnemu brzmieniu przepisu, stanowiącemu, iż nie może być członkiem zarządu osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w przepisachrozdziałów XXXIII-XXXVII Kodeksu karnegooraz wart. 585, art. 587, art. 590i w art. 591 ustawy, oraz iż zakaz ten ustaje z mocy prawa z upływem piątego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego, zatem do utraty możliwości pełnienia funkcji członka zarządu dochodzi z mocy prawa z chwilą uprawomocnienia się wyroku skazującego, o którym mowa w dyspozycjiart. 18 § 2 k.s.h., Sąd I instancji błędnie przyjmuje contra legem, jakoby osoba skazana takim wyrokiem skazującym mogła pełnić funkcję członka zarządu do czasu stwierdzenia nieważności sprzecznej z ustawą uchwały wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w przedmiocie powołania na członka zarządu osoby, która takiej funkcji z mocy prawa pełnić nie może, a gdyby racjonalny ustawodawca, wbrew literalnemu brzmieniu przepisu chciał wprowadzić inny skutek aniżeli ustanie mandatu członka zarządu z mocy prawa z chwilą ziszczenia się przesłanek o których stanowiart. 18 § 2 i 3 k.s.h., wówczas inaczej uregulowałby dyspozycję wskazanego przepisu, wskazując na konieczność unieważnienia uchwały wydanej z naruszeniem tych przesłanek i nie stawiłby o skutku następującym ex lege,
3. naruszenie przepisuart. 18 § 2 i 3 k.s.h.w zw. zart. 250 i 252 § 1 k.s.h.przez błędną wykładnię a w szczególności sprzeczną z literalnym brzmieniem ww. przepisów oraz sprzeczną z przepisamiart. 87 i art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejorazart. 42 § 1 i art. 39 i art. 58 k.c.ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny(tekst jednolity: Dz.U. 2014 r., poz. 121 z późn. zm.), polegającą na przyjęciu, że w przypadku, gdy na członka zarządu powołana zostaje osoba skazana wyrokiem karnym skazującym za jedno z enumeratywnie wymienionych przestępstw, to mandat członka zarządu i tak nie wygasa z chwilą uprawomocnienia się wyroku skazującego i zakaz ten z mocy prawa nie obowiązuje przez okres pięciu lat, jeżeli osoby uprawnione do wytoczenia powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały zaniedbały wystąpienia z przedmiotowym powództwem, pomimo, że taka wykładnia nie ma oparcia w źródłach powszechnie obowiązującego prawa, a w szczególnościKonstytucjii ustaw, którym sędziowie podlegają, a ewentualne zaniedbanie powołania przez zgromadzenie wspólników nowego zarządu skutkuje jedynie brakiem organu zarządzającego w sp. z o.o. i możliwością powołania dla niej kuratora przez właściwy sąd, zaś skutki prawne dokonania czynności prawnej w imieniu spółki przez osobę działającą jako jej organ, ale nie będącą jej organem (tj. przez tzw. „fałszywy organ") uregulowane są wart. 39 k.c.iart. 58 k.c.,
4. naruszenie przepisu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. zart. 20 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28.02.2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, poprzez ich błędną wykładnię i zarazem niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż odwołujący nie uwolnił się skutecznie od odpowiedzialności wynikającej z tego przepisu poprzez wykazanie przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność, podczas gdy nie pełniąc z mocy prawa funkcji członka zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, odwołujący nie miałby uprawnienia do złożenia ewentualnego wniosku o ogłoszenie upadłości lub w zakresie postępowania układowego, gdyż nie należy do kręgu osób uprawnionych do reprezentacji spółki z mocy prawa z chwilą uprawomocnienia się wyroku skazującego,
5. naruszenieart. 252 § 1 k.s.h.w z w. zart. 250 pkt 1 k.s.h., poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż osobom, którym z mocy ustawy wygasa mandant do pełnienia funkcji członka zarządu przysługuje prawo do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą, tj. zart. 18 § 1-3 k.s.h., podczas gdy z treściart. 18 § 1-3 k.s.h.ustawodawca w sposób szczególny określił konsekwencję ziszczenia się przesłanek w zakresie utraty możliwości piastowania funkcji członka zarządu, które następują ex lege, a ich ziszczenie pozbawiło odwołującego prawa pełnienia funkcji członka organu spółki z mocy prawa, co stanowi o braku legitymacji czynnej do wystąpienia z roszczeniem wskazanym w treściart. 252 § 1 k.s.hw związku z podjęciem przez(...) Sp. z o.o.wŁ.uchwały w dniu 31.03.2005 r. w przedmiocie powołania odwołującego na członka zarządu, sprzecznej z dyspozycjąart. 18 k.s.h.,
6. naruszenieart. 58 k.c.w zw. zart. 2 k.s.h.iart. 252 § 4 k.s.h., poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy odwołujący wykazał okoliczności stanowiące o nieważności uchwały(...) Sp. z o.o.wŁ.z dnia 31.03.2005 r. w przedmiocie powołania odwołującego na członka zarządu wskazanej spółki, a Sąd meriti winien rozważyć, czy czynność prawna, na której oparł orzeczenie jest nieważna zgodnie z dyspozycjąart. 18 § 1-3 k.s.h.i zgodnie z twierdzeniami odwołującego,
7.art. 227 k.p.c.w zw. zart. 217 § 3 k.p.c., poprzez nieuzasadnione pominięcie wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadkaB. R., który to wniosek odwołujący konsekwentnie podtrzymywał w toku postępowania przed Sądem I instancji na okoliczność, że wpis odwołującego jako członka zarządu do KRS nastąpił bez jego zgody i wiedzy i nastąpiło to z inicjatywyB. R., która była w tamtym czasie jedynym wspólnikiem spółki oraz na okoliczność, na jaki czas wnioskodawca miał być powołany i z jakich pobudek, oraz iż w rzeczywistości odwołujący nie pełnił funkcji członka zarząduspółki (...) Sp. z o.o.wŁ.(następnie(...) Sp. z o.o.wO.), a wszystkie czynności podejmowane były przezB. R., odwołujący był natomiast jedynie szeregowym pracownikiem rzeczonej Spółki, co oznacza, iż dowód ten miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym dla ustalenia, iż odwołujący tak pod względem prawnym jak i faktycznym nie pełnił funkcji członka zarządu w zainteresowanej Spółce,
Z ostrożności procesowej, mając na uwadze, iż Sąd I instancji nie rozważył zarzutu odwołującego w zakresie nieważności uchwały(...) Sp. z o.o.wŁ.z dnia 31.03.2005 r. w przedmiocie powołania odwołującego na członka zarządu wskazanej spółki, mimo wskazania na przesłanki stanowiące o przedmiotowej nieważności, mając na uwadze dyspozycjęart. 252 § 4 k.s.h.oraz okoliczność, iż dyspozycja tego przepisu nie zawęża kręgu podmiotów uprawnionych jedynie do osób enumeratywnie wymienionych wart. 250 k.s.h.(jak ma to miejsce w przypadku wytoczenia powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały, do czego odwołującemu nie przysługiwała legitymacja czynna), odwołujący podniósł zarzut nieważności przedmiotowej uchwały(...) Sp. z o.o.wŁ.z dnia 31.03.2005 r. w przedmiocie powołania odwołującegoZ. Ł.na członka zarządu, jako sprzecznej z dyspozycjąart. 18 § 1-3 k.s.h.- odwołującyZ. Ł.został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Gdańsku za czyn zart. 205 § 1 k.k.(zgodnie z treścią dawnegoKodeksu karnego z 1969 r.), tj. za przestępstwo oszustwa (odpowiednioart. 286 Kodeksu karnego z 1997 r.), sygn. akt IV K1958/02 - wyrok uprawomocnił się w dniu 08.03.2003 r., a w konsekwencji, iż przez okres 5 lat od uprawomocnienia się wyroku skazującego odwołujący nie mógł pełnić w Spółce żadnej funkcji w jej organach, jak również prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Gdańsku za czyn zart. 205 § 1 k.k.(zgodnie z treścią dawnegoKodeksu karnego z 1969 r.), tj. za przestępstwo oszustwa (odpowiednioart. 286 Kodeksu karnego z 1997 r.), sygn. akt IV K 473/00 - wyrok uprawomocnił się w dniu 17.10.2003 r.
Mając na uwadze powyższeZ. Ł.wniósł o zmianę wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji organu rentowego i zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, o ile nie zostanie złożony spis kosztów. Ponadto domagał się dopuszczenia dowodu z zeznań świadkaB. R.na okoliczność, że wpis odwołującego jako członka zarządu do KRS nastąpił bez jego zgody i wiedzy i nastąpiło to z inicjatywyB. R., która była w tamtym czasie jedynym wspólnikiem spółki oraz na okoliczność, na jaki czas wnioskodawca miał być powołany i z jakich pobudek, oraz iż w rzeczywistości odwołujący nie pełnił funkcji członka zarząduspółki (...) Sp. z o.o.wŁ.(następnie(...) Sp. z o.o.wO.), a wszystkie czynności podejmowane były przezB. R., odwołujący się był natomiast jedynie szeregowym pracownikiem rzeczonej Spółki, przy czym wskazał, iż rzeczony dowód został pominięty przez Sąd na rozprawie w dniu 28.02.2017 r., mimo jego znaczenia dla ustalenia istotnych okoliczności sprawy, a pełnomocnik odwołującego złożył zastrzeżenie w trybie przepisuart. 162 k.p.c.
W odpowiedzi na apelację organ rentowy wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od odwołującego się na rzecz organu rentowego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, o ile nie zostanie złożony spis kosztów.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja okazała się nieuzasadniona.
W niniejszej sprawie przedmiotem weryfikacji Sądu Okręgowego była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.z dnia z 2.11.2010 r., wydana na podstawieart. 107 § 1, § 2 pkt 2, art. 108 § 1 i § 4, art. 116 § 1, § 2 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacji podatkowej(tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku zart. 31 oraz 32 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) stwierdzająca, żeZ. Ł.jako prezes zarządu ponosi odpowiedzialność za zaległości z tytułu nieopłaconych składekspółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...)wO.(poprzednia nazwa(...) Sp. z o.o.wŁ.) za okres od maja 2005 r. do czerwca 2005 r. na ubezpieczenia społeczne, powszechne ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz należne odsetki za zwłokę naliczone na dzień 2.11.2010 r. w łącznej kwocie 4.391,84 zł.
Na wstępie wskazać należy, że Sąd Okręgowy właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe, nie uchybiając przepisom prawa procesowego oraz dokonał trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w konsekwencji prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy. Sąd Apelacyjny podziela w całości ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu pierwszej instancji, rezygnując jednocześnie z ich ponownego szczegółowego przytaczania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., I PKN 339/98, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2010 r., I UK 233/09, LEX nr 585720).
W niniejszej sprawie należało rozważyć zasadność obciążeniaZ. Ł.jako prezesa zarządu(...) Spółki z o.o.z siedzibą wO.(poprzednio(...) Sp. z o.o.) odpowiedzialnością za spłatę składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od maja 2005 r. do czerwca 2005 r. Wysokość zaległych składek określona została według świadectwa pracy wystawionego przez(...) sp. z o.o.i dotyczyła wyłącznie wnioskodawcy zatrudnionego w Spółce do 25.09.2007 r. Z imiennych raportów miesięcznych przekazanych przezSpółkę (...)do ZUS (ZUS RCA) podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe stanowiła kwota 3.690 zł za maj 2005 r. oraz kwota 4.100 zł za czerwiec 2005 r. Odpowiednio podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne stanowiła kwota 2.999,60 zł (maj 2005 r.) oraz kwota 3.332,89 zł (czerwiec 2005 r.).
Jak słusznie podniósł Sąd I instancji odpowiedzialność członka zarządu spółki z o.o. jest odpowiedzialnością osoby trzeciej, uregulowana wOrdynacji podatkowej. Zgodnie zart. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej, do którego odsyła regulacjaart. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Z kolei § 2 analizowanego przepisu precyzuje, iż odpowiedzialność członków zarządu, wymieniona powyżej, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Treść powołanego przepisu ma kardynalne znaczenie w sprawie, gdyż w tej normie skarżący upatruje źródeł wadliwej wykładni prawa materialnego.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu apelującego, iż w rzeczywistości nie pełnił funkcji członka zarząduspółki (...) Sp. z o.o.wŁ.(następnie(...) Sp. z o.o.wO.), wszystkie czynności podejmowane były przezB. R., pod względem prawnym jak i faktycznym nie pełnił funkcji członka zarządu w zainteresowanej Spółce. Sąd Apelacyjny nie podziela tych twierdzeń. Powyższe zostało potwierdzone w zgromadzonych w sprawie dokumentach, których wiarygodności w toku procesu nie podważono. Jak wynika z uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników(...) Spółki z o.o.wŁ.z 31 marca 2005 r.Z. Ł.został powołany na prezesa zarządu tejże spółki (k. 55 akt Dos-43/10). Stosownego wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (nr KRS(...)) dokonano dnia 13 grudnia 2005 r. (pełny odpis KRS – k. 12-16 akt Dos-43/10). Powyższe stanowisko piastował do dnia 25 września 2007 r., kiedy to uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników(...) Spółki z o.o.z siedzibą wO.z dnia 25 września 2007 r. został odwołany z tej funkcji (k. 48 akt Dos-43/10). Powyższa zmiana została ujawniona wpisem w KRS z dnia 31 października 2007 r. Objęte decyzją składki dotyczą wyłącznie osobyZ. Ł.zatrudnionego w spółce w tym okresie na stanowisku członka zarządu. Zaskarżona obecnie decyzja bezpośrednio poprzedzała inne dwie decyzje organu rentowego z 9.06.2011 r. i z 24.09.2012 r., obie dotycząceZ. Ł., z tym że pierwszą z nich organ rentowy ustalił, że odwołujący od 4.05.2005 r. do 31.12.2006 r. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę u płatnika(...) Spółki z o.o.z siedzibą wO.(poprzednio(...) Sp. z o.o.), a druga z nich - dotyczyła odpowiedzialnościZ. Ł.jako członka zarządu(...) Spółki z o.o.wO.za zaległości spółki powstałe z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za grudzień 2006 r. Zaskarżona decyzja czasookresem jest tożsama w treści z decyzją tego organu z dnia 9.06.2011 r., w której organ rentowy ustalił podleganie skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako osoby zatrudnionej na umowę o pracę we wskazanej spółce w okresie od 4.05.2005 r. do 31.12.2006 r. Kwestia podleganiaZ. Ł.obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę od maja 2005 r. do czerwca 2005 r. (w okresie spornym w niniejszej sprawie) nie była przez niego kwestionowana.
W ocenie Sądu drugiej instancji nie zasługiwał też na uwzględnienie argument apelującego, iż z uwagi na treśćart. 18 ust. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych(tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.) nie posiadał on mandatu do pełnienia funkcji prezesa zarządu i nie posiadał prawa reprezentowania przedmiotowej spółki. Stosownie do treści tego przepisu nie może być członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatorem osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w przepisachrozdziałów XXXIII-XXXVII Kodeksu karnegooraz wart. 585, art. 587, art. 590i w art. 591 ustawy. Zakaz ten ustaje z upływem piątego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego, jednakże nie może zakończyć się wcześniej niż z upływem trzech lat od dnia zakończenia okresu odbywania kary -art. 18 ust. 3.
Co do zasady jak wynika z informacji zK.,Z. Ł.został prawomocnie skazany za przestępstwo zart. 271 § 1 k.k.(wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni z 3.12.2003 r., sygn. akt IX K 768/03) oraz zart. 286 § 1 k.k.iart. 297 §1 k.k.(wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie z 13.08.2004 r., sygn. akt II K 413/04) Ponadto w okresie od 26 czerwca do 14 grudnia 2006 r. odwołujący odbywał karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym wG.(k. 92 akt Dos-43/10). Powyższe okoliczności nie powodowały jednak skutku w postaci automatycznego wygaśnięcia mandatu piastowanego przez odwołującego stanowiska prezesa zarządu spółki. Podzielić należy pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wK.z 23.10.2015 r., sygn. akt I SA/Ke 419/15, LEX nr 1917109, iż mimo, że uchwała podjęta została wbrew zakazowi zart. 18 § 2 k.s.h., to znaczy powołano do pełnienia funkcji członka zarządu osobę prawomocnie skazaną za przestępstwo oszustwa, nie można uchwały uznać za nieważną, jeżeli nie wytoczono przeciwko niej powództwa, o którym mowa wart. 252 § 1 k.s.h.Bez wyroku unieważniającego uchwałę nie można twierdzić, że dana osoba nie pełniła funkcji członka zarządu. W uzasadnieniu tego wyroku wyrażono pogląd, że wyrok sądu stwierdzający nieważność sprzecznej z ustawą uchwały wspólników zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ma charakter konstytutywny i jest niezbędny do wykluczenia uchwały z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc.
Aprobata tego stanowiska prowadzi do wniosku, iż pomimo tego, żeZ. Ł.nie był uprawniony do pełnienia wskazanej wart. 18 § 1 k.s.h.funkcji członka zarządu to uchwały powołującej go na prezesa zarządu SpółkiA.z dnia z 31 marca 2005 r. nie można uznać za nieważną. Z okoliczności sprawy nie wynika bowiem, aby przeciwko spółce zostało wytoczono powództwo o stwierdzenie nieważności tejże uchwały wspólników jako sprzecznej z prawem -art. 252 § 1 k.s.h.Skoro zatem nie podjęto żadnych działań prawnych w celu wyeliminowania z obrotu prawnego nieważnej uchwały to uznać należy, że uchwała nadal wywoływała skutki prawne. Brak wyroku unieważniającego uchwałę o powołaniu skutkuje przyjęciem, iżZ. Ł.posiadał status prezesa zarządu spółki w okresie od maja do czerwca 2005 r. Zgodnie bowiem z treściąart. 18 § 1 k.s.h., członkiem zarządu może być tylko osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Artykuł 18 § 2 tej ustawy stanowi, że nie może być członkiem zarządu osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w przepisachrozdziałów XXXIII-XXXVII Kodeksu karnegooraz wart. 585(6), art. 587, art. 590i w art. 591 ustawy. Zakaz ten ustaje z upływem piątego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego, jednakże nie może zakończyć się wcześniej niż z upływem trzech lat od dnia zakończenia okresu odbywania kary –art. 18 § 3 k.s.h.W sprawie nie jest sporne, żeZ. Ł.był powołany do pełnienia funkcji członka zarządu Spółki, mimo że został on uprzednio skazany prawomocnymi wyrokami za przestępstwa zart. 271 §1 k.k.,art. 286 §1 k.k.iart. 297 §1 k.k.tj. przestępstwa, o których mowa wart. 18 § 2 k.s.h.
Zgodnie z poglądem, jaki powołał skarżący utrata zdolności do pełnienia funkcji określonych wart. 18 § 1 k.s.h., w tym do pełnienia funkcji członka zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, następuje z chwilą uprawomocnienia się wyroku za popełnione przestępstwo i skutek ten następuje ex lege, czyli bez orzekania o tym zakazie w wyroku skazującym sprawcę. Osoba spełniająca negatywną przesłankę, o której mowa wart. 18 § 2 k.s.h., nie ma uprawnień do pełnienia wskazanych wart. 18 § 1 k.s.h.funkcji. Stąd też jakakolwiek uchwała w zakresie powołania takiej osoby nie będzie wywoływać skutku. Pomimo istotnych argumentów prawnych uzasadniających bezwzględną nieważność uchwał zgromadzeń sprzecznych z ustawą (por. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 25 kwietnia 2013 r. V ACa 600/12, LEX nr 1369338), Sąd w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że wyrok sądu stwierdzający nieważność sprzecznej z ustawą uchwały wspólników zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ma charakter konstytutywny i jest niezbędny do wykluczenia uchwały z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Podziela tym samym pogląd wyrażony również w uchwale Sądu Najwyższego z 18 września 2013 r. III CZP 13/13, publik. OSNC 2014/3/23. Sąd Najwyższy na wstępie uchwały wyjaśnił, że uwzględniając kryterium możliwych do wystąpienia skutków podjęcia uchwał, uchwały zgromadzeń wspólników dzielą się na prawidłowo podjęte, wadliwe, które mogą ulec uchyleniu (art. 249 i 422 k.s.h), oraz nieważne, wobec których można żądać stwierdzenia ich nieważności (art. 252 i 425 k.s.h.). Przedmiotem analizy uchwały Sądu Najwyższego była trzecia kategoria uchwał, w szczególności ocena co do tego, jaki charakter ma sankcja dotykająca uchwałę zaliczoną do uchwał nieważnych, tj. czy jest to bezwzględna nieważność, czy też inna postać nieważności. W ocenie Sądu Najwyższego, przeciwko kwalifikowaniu uchwały zgromadzenia wspólników sprzecznej z ustawą za bezwzględnie nieważną ex lege przemawia obowiązek uzyskania orzeczenia sądowego stwierdzającego tę nieważność. Ponadto, bez uprzedniej ograniczonej czasowo inicjatywy podmiotu objętego katalogiem osób czynnie legitymowanych do zaskarżenia uchwały, sąd nie może w innym postępowaniu z urzędu wziąć pod uwagę nieważności uchwały bez - stwierdzającego ją - prawomocnego wyroku. Wyłączenie expressis verbis w przepisachkodeksu spółek handlowychmożliwości występowania z powództwem o ustalenie na podstawieart. 189 k.p.c., które służy właśnie co do zasady stwierdzeniu wystąpienia bezwzględnej nieważności, dowodzi, że wolą ustawodawcy było konsekwentne zastrzeżenie wart. 252 i 425 k.s.h.odmiennej sankcji, polegającej na wzruszeniu uchwały sprzecznej z ustawą prawomocnym wyrokiem, eliminującym tę uchwałę z obrotu prawnego. Wyrokowi takiemu należy więc przypisać konstytutywny charakter. Przyjęcie, że wyrok stwierdzający nieważność uchwały wspólników w wyniku uwzględnienia wskazanego powództwa wywiera skutek ex tunc nie oznacza jednak, że zaskarżona uchwała była od początku nieważna. Wyrok taki niweczy byt prawny zaskarżonej uchwały od chwili jej powzięcia, prowadząc do stworzenia sytuacji, jakby uchwała w ogóle nie została podjęta. Możliwość powołania się na ten skutek aktualizuje się jednak dopiero z chwilą wydania prawomocnego wyroku stwierdzającego sprzeczność uchwały z ustawą; jego brak oznacza, że uchwała musi być respektowana zarówno w stosunkach między wspólnikami, jak i przez osoby trzecie, a także wykonywana przez zarząd. Sąd Najwyższy podkreślił również znaczenie bezpieczeństwa obrotu, możliwego do osiągnięcia tylko w razie aprobaty tezy, że do czasu wydania wyroku uwzględniającego powództwo o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników uchwała taka wywiera skutki prawne jako element porządku prawnego. Aprobata odmiennego stanowiska pozwalałaby sądowi na uwzględnienie z urzędu bez jakichkolwiek czasowych ograniczeń nieważności bezwzględnej uchwały wspólników spółki kapitałowej, co niewątpliwie zagrażałoby stabilności, pewności i bezpieczeństwu obrotu.
Nie jest objęte sporem, że wobec kwestionowanej przez skarżącego uchwały o powołaniu go do pełnienia funkcji członka zarządu Spółki, nie zostało wytoczone powództwo, o którym mowa wart. 252 § 1 k.s.h.Niewątpliwie fakt prawomocnego skazania za przestępstwo zart. 271 §1 k.k.,art. 286 §1 k.k.iart. 297 §1 k.k.powoduje dla osoby skazanej zakaz pełnienia funkcji członka zarządu, o czym mowa wart. 18 § 2 k.s.h.Niemniej jednak, uwzględniwszy przedstawione wyżej poglądy, należy uznać, że uchwała powołująca skarżącego do pełnienia funkcji członka zarządu, wywołuje skutki prawne. Mimo, że podjęta została wbrew zakazowi zart. 18 § 2 k.s.h., to znaczy powołano do pełnienia funkcji członka zarządu osobę prawomocnie skazaną za przestępstwo oszustwa, nie można uchwały uznać za nieważną, ponieważ nie wytoczono przeciwko niej powództwa, o którym mowa wart. 252 § 1 k.s.h.Bez wyroku unieważniającego uchwałę nie można twierdzić, jak czyni to skarżący, że nie pełnił funkcji członka zarządu. To oznacza, że prawidłowo organ wywiódł, że skarżący pełnił obowiązki członka zarządu w spornym okresie.
Nie jest też kwestionowane, że skarżący faktycznie zarządzał sprawami Spółki, co wynikało z zeznań skarżącego, iż reprezentował spółkę, min. w postępowaniach sądowych. Podobnej treści zeznania skarżący składał w sprawie IV U 2172/11. Odwołujący w spornym okresie przedkładał dokumenty zgłoszeniowe do ZUS. Z pisma skarżącego kierowanego do ZUS z 10.08.2009 r. wynikało, że współce (...)pobierał wynagrodzenie za miesiąc maj i czerwiec 2005 r. Skarżący znał także sytuację majątkową spółki przyznając, iż spółka w tym czasie nie posiadała żadnego majątku.
Nietrafny jest również zarzut apelacji dotyczący pominięcia przez Sąd Okręgowy dowodu z przesłuchania świadkaB. R.. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, okoliczności objęte tezą dowodową zostały wyjaśnione w toku postępowania, a mając na względzie udokumentowane trudności z przesłuchaniem świadka, dopuszczenie tego dowodu prowadziłoby wyłącznie do zbędnego przedłużania procesu. Istota odpowiedzialności solidarnej członków zarządu za zaległości podatkowe nie opiera się wyłącznie na formalnym piastowaniu danego stanowiska, lecz również na ponoszeniu konsekwencji działań lub zaniechań (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2015 r.I (...)241/14, z 28 stycznia 2015 r.(...)– dostępne na(...)Wyjaśnić należy bowiem, że dyspozycja art. 116 Ordynacji podatkowej obejmuje zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe, oraz przesłanki negatywne, które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności. Do ustalenia odpowiedzialności członka zarządu koniczne jest nie tylko ustalenie pozytywnych jej przesłanek, czyli bezskuteczności egzekucji zaległości składkowych oraz powstania zobowiązania w okresie pełnienia przez niego tej funkcji, ale także wykazanie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność (zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie, niezgłoszenie wniosków o wszczęcie tych postępowań bez winy członka zarządu oraz wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części). Przesłanki materialnoprawne do obciążenia członka zarządu odpowiedzialnością za zaległości składkowe spółki muszą być spełnione już na dzień wydania decyzji organu rentowego, przy czym jak słusznie wskazał Sąd I instancji ciężar wykazania przesłanek pozytywnych ciąży na organie rentowym, natomiast ciężar wykazania okoliczności zwalniających członka zarządu od tej odpowiedzialności spoczywa na tym członku zarządu.
Po pierwsze prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w okolicznościach stanu faktycznego niniejszej sprawy egzekucja należności składkowych spółki okazała się w bezskuteczna w rozumieniu przepisu art. 116 Ordynacji podatkowej. Jak wskazał Sąd I instancji bezsporne w sprawie było, że organ rentowy nie został zaspokojony w toku prowadzonego postępowania z jego wniosku mającego na celu wyegzekwowanie powyższych należności. Przeciwko spółce prowadzono wiele postępowań egzekucyjnych, które okazały się bezskuteczne. Nadto sam wnioskodawca przyznał że miał wiedzę o tym, iż spółka nie ma żadnego majątku, posiada natomiast zadłużenia - Spółka nie ma żadnego majątku i dochodów od 2005 r.
W świetle stanu faktycznego niniejszej sprawy nie ulega również wątpliwości, że termin płatności zaległości składkowych za okres maj - czerwiec 2005 r. upłynął w czasie pełnienia przezZ. Ł.obowiązków prezesa zarządu, skoro dopiero w dnia 25 września 2007 r. odwołano go z zarządu i z funkcji prezesa zarządu. Z powyższych względów, Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że organ rentowy wykazał istnienie na dzień wydania zaskarżonej decyzji obu przesłanek pozytywnych warunkujących odpowiedzialność członka zarządu na gruncie art. 116 Ordynacji podatkowej.
W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że odwołujący jako prezes zarządu spółki(...)nie uwolnił się skutecznie od odpowiedzialności wynikającej z art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez wykazanie przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność, określonych w art. 116 § 1 tej ustawy. W tym zakresie ciężar ich wykazania obciążał odwołującego, który nie przedstawił dowodów potwierdzających, że w sprawie zgłoszono i to we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszenie upadłości (postępowanie układowe) albo też, że niepodjęcie tych czynności nastąpiło bez winy odwołującego. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że odwołujący jako członek zarząduspółki (...)nie występował z wnioskiem o ogłoszenie jej upadłości. Bezsporny jest przy tym fakt, żeZ. Ł.był osobą legitymowaną do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego czy postępowania układowego. W celu uwolnienia się od odpowiedzialności z art. 116 Ordynacji podatkowej odwołujący nie wskazał także mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie dochodzonych zaległości składkowych. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało bowiem jednoznacznie, że spółka nie posiadała żadnego majątku.
W tych okolicznościach w ocenie Sądu Apelacyjnego w pełni uprawnione było zastosowanie wobecZ. Ł.jako członka zarządu instytucji przeniesienia odpowiedzialności za zaległości składkowe(...) Spółki z o.o.z siedzibą wO..
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację – pkt I sentencji wyroku.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd Apelacyjny orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania wyrażoną wart. 98 § 1 k.p.c.Zasadą w procesie cywilnym jest, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Tylko w wypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może zasądzić od strony przegrywającej część kosztów procesu albo nie obciążać jej w ogóle kosztami (art. 102 k.p.c.). Rozstrzygając o kosztach postępowania w drugiej instancji Sąd Apelacyjny uznał, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowaniaart. 102 k.p.c.Powyższy przepis może mieć zastosowanie, gdy strona przegrywająca znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, a wytaczając powództwo była subiektywnie przeświadczona o słuszności dochodzonego roszczenia, natomiast strona wygrywająca korzystała ze stałej obsługi prawnej i nie poniosła dodatkowych nakładów na prowadzenie procesu (wyrok SN z dnia 17 listopada 1972 r., o sygn. akt I PR 423/72, OSNCP rok 1973, nr 7-8, poz. 138), albo gdy dochodzone roszczenie wynika z niejasno sformułowanych przepisów (wyrok SN z dnia 6 grudnia 1973 r., o sygn. akt I PR 456/73, OSNCP rok 1974, nr 9, poz. 154), gdy sprawa ma wątpliwy i dyskusyjny charakter (postanowienie SN z dnia z 27 kwietnia 1971 r., o sygn. akt I PZ 17/71, OSNCP rok 1971, nr 12, poz. 222). Odnosząc to do sprawy niniejszej trzeba też zauważyć, iż kwota wynagrodzenia z tytułu zastępstwa prawnego obliczana od wartości przedmiotu sporu byłaby niewątpliwie dodatkowym, dużym obciążeniem dla wnioskodawcy.