Sąd Okręgowy w Krośnie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 387/18
Data wyroku: 2018-11-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wiesław Ruszała
Słowa kluczowe: Obrona konieczna, Naruszenie nietykalności cielesnej
Podstawa prawna: art. 437 § 1 k.p.k., art. 217 § 1 k.k., art. 25 § 1 k.k.

Sygn. akt II Ka 387/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 listopada 2018 r.
Sąd Okręgowy w Krośnie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSO Wiesław Ruszała
Protokolant:  sekr. sądowy Gabriela Szymańska-Such
po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2018 roku w Krośnie
sprawyM. G. (1),s.S.iT.,ur. (...)wD.
T. W. (1), s.J.iE.,ur. (...)wJ.
oskarżonegoM. G. (1)o przestępstwo zart. 157 § 2 kk
oskarżonegoT. W. (1)o przestępstwo zart. 217 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Rejonowego w Jaśle z dnia 13 lipca 2018 roku, sygn. akt II K 425/17

I
zmienia zaskarżony wyrok:

a
w punkcie III w ten sposób, że przyjmując działanie oskarżonego wzajemnegoT. W. (1), w warunkach obrony koniecznej zart. 25 § 1 kkodnośnie zarzucanego mu przestępstwa zart. 217 § 1 kk, uniewinnia go od popełnianie zarzucanego mu czynu,

b
uchyla orzeczenia o zasądzeniu od oskarżonego wzajemnegoT. W. (1)na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, w tym opłaty,

II
w pozostałej części utrzymuje zaskarżony wyrok w mocy,

III
kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciąża oskarżonego (oskarżyciela prywatnego wzajemnego)M. G. (1), w tym zasądza od niego na rzecz Skarbu Państwa opłatę za II instancję w kwocie 60 zł /sześćdziesiąt złotych/,

IV
zasądza od oskarżonegoM. G. (1)na rzecz oskarżyciela prywatnegoT. W. (1)kwotę 840 zł /osiemset czterdzieści złotych/, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Jaśle rozpoznawał sprawę z oskarżenia prywatnegoT. W. (2),M. G. (1), oskarżonego o to, że w dniu 25 października 2017 roku, około godz. 8: 45 wJ.naul. (...), użył wobecT. W. (1)gazu pieprzowego poprzez pryśnięcie gazem z bliskiej odległości w jego twarz, czym spowodował u niego obrażenia ciała w postaci oparzenia chemiczne oka, przydatków oraz oparzenie skóry, które to obrażenia spowodowały naruszenie czynności narządów jego ciała i rozstrój zdrowia na czas do dni 7 –miu trwający, tj. o przestępstwo zart. 157§2 kk.
Po wpływie do Sądu powyższego aktu oskarżenia i przeprowadzeniu posiedzenia pojednawczegoM. G. (1)wniósł przeciwkoT. W. (1)wzajemny akt oskarżenia, w zmodyfikowanym na rozprawie akcie oskarżenia zarzucając mu, że w dniu 25 października 2017r. naruszył jego nietykalność cielesną popychając go wJ.przyul. (...), w ten sposób, że rzucił się na niego całym ciałem i odepchnął go całym ciałem, popełniając w ten sposób na jego szkodę przestępstwo zart. 217§1 kk.
Sąd Rejonowy w Jaśle wyrokiem z dnia 13 lipca 2018 r., sygn.. akt II K 425/17 uznał oskarżonegoM. G. (1)za winnego zarzucanego mu czynu, a stanowiącego przestępstwo zart. 157§2 kki za to na podstawieart. 157§2 kkiart. 33§1 i 3 kkskazał go na karę grzywny 60 stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki na kwotę 10 zł oraz na podstawieart. 46§2 kkorzekł od oskarżonegoM. G. (1)na rzeczT. W. (1)nawiązkę w kwocie 1 000 zł.
Odnośnie oskarżenia wzajemnego, przyjmując, żeT. W. (1)oskarżony został o to, że w dniu 25 października 2017 r., około godz. 08.45, wJ.naul. (...), odepchnął rękamiM. G. (1), czym naruszył jego nietykalność cielesną, Sąd Rejonowy, w punkcie III zaskarżonego wyroku, uznał oskarżonegoT. W. (1)za winnego zarzucanego mu czynu, a stanowiącego przestępstwo zart. 217§1 kki na podstawieart. 217§2 kkodstąpił od wymierzenia mu kary.
Na podstawieart. 628 kpkiart. 3 ust. 1 oraz art 5 ust 1. ustawy o opłatach w sprawach karnychSąd Rejonowy zasądził od oskarżonychM. G. (1)iT. W. (1)na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe, w tym opłaty: oskarżonemuM. G. (1)w kwocie 60 zł , a oskarżonemuT. W. (1)w kwocie 30 zł, a nadto zasądził od oskarżonegoM. G. (1)na rzeczT. W. (1)kwotę 2.160 zł tytułem zwrotu poniesionych przez niego kosztów zastępstwa adwokackiego.
Wyrok powyższy zaskarżyli apelacjami obrońcy oskarżonychT. W. (1)iM. G. (1).
Obrońca oskarżyciela prywatnego ( oskarżonego wzajemnego)T. W. (1)zarzucając wyrokowi:

1
Obrazę przepisów prawa materialnego, a toart. 25 § 1 k.k., w wyniku nie zastosowania tego przepisu i nie uznania, żeT. W. (1)odpychając oskarżonegoM. G. (1)działał w obronie koniecznej odpierając bezpośredni, bezprawny zamach na swoją osobę.

2
Obrazę przepisów postępowania, a toart. 7 i 410 k.p.k.poprzez dokonanie oceny postępowaniaT. W. (1)w oderwaniu od zasad prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego,

wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonegoT. W. (1)od zarzuconego mu przestępstwa zart. 217 § 1 k.k.oraz o zasądzenie na rzecz oskarżonego kosztów zastępstwa adwokackiego według spisu kosztów.
Obrońca oskarżonego (oskarżyciela wzajemnego)M. G. (1)zarzucając wyrokowi:

1
naruszenieart. 4 k.p.k.oraz7 k.p.k.poprzez orzeczenie z naruszeniem zasad obiektywizmu oraz poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało błędnym ustaleniem, że oskarżonyM. G. (1)w dniu 25 października 2017 r. poszedł do garażuT. W. (1)i po wypowiedzeniu słów o swojej matce od razu użył gazu pieprzowego, kierując strumień gazu bezpośrednio w twarz oskarżonegoT. W. (1), podczas gdy z prawidłowo ocenionego zebranego materiału dowodowego wynika, że użycie gazu pieprzowego przezM. G. (1)było spowodowane agresywnym zachowaniemT. W. (1), i miało na celu odparcie bezpośredniego ataku fizycznego i słownego;

2
naruszenieart. 4 k.p.k.w zw. zart. 5 § 2 k.p.k.w sytuacji, gdy mimo istniejących wątpliwości zostały one rozstrzygnięte na niekorzyść oskarżonego, podczas gdy w realiach niniejszej sprawy Sąd winien takie wątpliwości rozstrzygnął na korzyść oskarżonegoM. G. (1);

3
naruszenie prawa materialnegoart. 25 k.k., polegający na jego niezastosowaniu i pominięciu w ocenie zdarzenia z dnia 25 października 2017 r. kwestii obrony koniecznej oskarżonego w sytuacji, gdy oskarżony używając gazu pieprzowego odpierał bezpośredni, bezprawny zamachT. W. (1),

a ponadto zarzucając

4
rażącą niewspółmierność kary grzywny wymierzonej oskarżonym, która jest niewspółmierna do stopnia zawinienia,

wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego, a w przypadku uznania przez Sąd braku podstaw do uniewinnienia wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i warunkowe umorzenie postępowania karnego wobecM. G. (1)na okres 1 roku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.
Sąd Odwoławczy zważył co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonego (oskarżyciela prywatnego wzajemnego)M. G. (1)jest nieuzasadniona i w związku z tym wnioski tej apelacji nie zasługiwały na uwzględnienie.
Nieuzasadnionym jest w sposób oczywisty zarzut dokonania przez Sąd Orzekający dowolnej , a nie swobodnej oceny dowodów skutkującej błędnym, zdaniem apelacji, ustaleniem, że oskarżonyM. G. (1)zaatakował oskarżyciela prywatnego, oskarżonego wzajemnego w jego garażu, pryskając mu gazem pieprzowym w twarz. Twierdzenia takie wyprowadza autor apelacji z odmiennej oceny dowodów, a zwłaszcza z uznania za wiarygodne wyjaśnieńM. G. (1), twierdzącego, że został zaatakowany przezT. W. (1), gdy poszedł do jego garażu, zwrócić mu uwagę, że obraża jego matkę, zaś gazu pieprzowego użył wobecT. W.jedynie we własnej obronie.
Tymczasem Sąd Orzekający uprawniony był do dokonania przedstawionej w uzasadnieniu oceny dowodów, a zwłaszcza do uznania za wiarygodne, w zakresie zaatakowania go przezM. G.gazem, wyjaśnieńT. W.i do uznania sprzecznych z nimi wyjaśnieńM. G.za niewiarygodne.
Taka ocena nie narusza, wbrew twierdzeniom apelacji, zasad swobodnej sędziowskiej oceny dowodów, a zwłaszcza nie wykazano aby była ona sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Zauważyć również należy, że fakty, iż toM. G. (1)poszedł do pomieszczenia, w którym przebywałT. W. (1)już wyposażony w gaz pieprzowy, zaś sposób użycia tego gazu, bezpośrednio w oczyT. W.i z bliskiej odległości, a zwłaszcza fakt, iż bezpośrednio po zdarzeniuM. G. (1)nie wspomniał nic swojej matce, aby został zaatakowany przezT. W.(zeznaniaT. G.k. 92/2-93), powodują, iż nie sposób było zakwestionować uprawnienia Sądu Orzekającego do dokonania takiej właśnie oceny dowodów i to nawet w sytuacji, gdy Sąd ten nie w całości dał wiarę wyjaśnieniomT. W., a mianowicie nie uznał za prawdziwe jego twierdzeń o tym, żeM. G.bił go pojemnikiem z gazem po głowie i że w czasie zajścia w ręce miał scyzoryk, trzymając go tak jakby go chciał nim uderzyć.
To właśnie Sąd I instancji, mający bezpośredni kontakt z osobami przesłuchiwanymi, mogący zaobserwować sposób wypowiedzi, emocje, tzw. mowę ciała osób składających wyjaśnienia czy zeznania, jest bowiem najbardziej kompetentny do dokonania oceny czy zeznania takie albo wyjaśnienia zasługują na wiarę i w jakim zakresie.
W odniesieniu do zawartego w apelacji zarzutu naruszenia przepisuart. 5 § 2 k.p.k., podzielając pogląd wyrażony między innymi w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2016 r. , sygn. akt II KK 375/16, stwierdzić natomiast należy, iż skuteczne posłużenie się zaś zarzutem obrazyart. 5 § 2 k.p.k., może przynieść skutek jedynie wówczas, gdy zostanie wykazane, że orzekający w sprawie sąd rzeczywiście miał wątpliwości o takim charakterze i nie rozstrzygnął ich na korzyść oskarżonego. Dla zasadności tego zarzutu nie wystarczy zaś zaprezentowanie przez stronę własnych wątpliwości co do stanu dowodów. Przepisart. 5 § 2 k.p.k.wprost odnosi się do istnienia wątpliwości przy ustalaniu stanu faktycznego, ale po stronie orzekającego sądu. O naruszenia tego przepisu można więc mówić wówczas, gdy sąd ( i tylko sąd, jako organ orzekający ) ustalając, że zachodzą nie dające się usunąć wątpliwości, nie rozstrzygnie ich na korzyść skazanego.
W niniejszej sprawie zarzut ten jest zaś oparty wyłącznie na poglądach obrony, a w dodatku znajdujących oparcie jedynie na wyjaśnieniachM. G. (1).
Ustalając w powyższy sposób działanie oskarżonegoM. G. (1)Sąd I instancji nie dopuścił się również , co oczywiste obrazy prawa materialnegoart. 25 k.k., bowiem o obrazie takiej można by zasadnie mówić gdyby Sąd Orzekający ustalił, że toM. G. (1)podejmował obronę przed atakiemT. W. (1), a mimo to nie przyjął działaniaM. G.w obronie koniecznej.
Sytuacja taka nie miała jednak miejsca przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy.
Nieuzasadnionym jest w końcu zarzut rażącej niewspółmierności kary wymierzonejM. G. (1)i jej niewspółmierności do stopnia jego zawinienia.
Uwzględniając drastyczny sposób zaatakowania przez niegoT. W. (1), użycie gazu pieprzowego z bliskiej odległości, prosto w oczy i spowodowanie w ten sposób oparzenia chemicznego oka i jego przydatków oraz skóry w okolicy oka, nie sposób bowiem uznać wymierzenia oskarżonemu kary najłagodniejszego rodzaju, a mianowicie kary grzywny, w liczbie stawek dziennych zbliżonej do dolnego ich wymiaru za karę rażąco surową, w rozumieniuart. 438 pkt 4 k.p.k.
W związku z tym wyrok Sądu I Instancji w części skazującejM. G. (1)i wymierzającej mu karę, orzekającej nawiązkę i w części obciążającej go kosztami procesu musiał zostać utrzymany w mocy.
Uzasadnioną jest natomiast apelacja obrońcy oskarżonego wzajemnegoT. W. (1), zarzucająca nie przyjęcie działania oskarżonego w obronie koniecznej, jako odpierającego bezpośredni bezprawny zamach na swoją osobę.
Sąd I instancji ustalił wprawdzie, że oskarżony wzajemnyT. W. (1)odepchnął oskarżonegoM. G. (1), gdy ten prysnął mu gazem w twarz, a po odepchnięciu wybiegł z garażu wzywając pomocy, jednak z niejasnych, bo nie wynikających z uzasadnienia wyroku, powodów nie przyjął działaniaT. W. (1)w obronie koniecznej.
Tymczasem oczywistym jest, że odepchnięcie to nie było motywowane chęcią naruszenia nietykalności cielesnejM. G. (1)ale obroną przed zachowaniem napastnika, podjętą dla oddalenia się od niego.
OdepchnięcieM. G. (1)przez oskarżonego wzajemnego miało także miejsce bezpośrednio po zaatakowaniu go, wobec czego nie sposób było także rozważać przekroczenia granic obrony koniecznej w postaci ekscesu ekstensywnego, to jest podjęcia obrony spóźnionej w stosunku do ataku.
Mając powyższe na uwadze Sąd Odwoławczy na zasadzieart. 437 § 2 k.p.k.,art. 449 k.p.k.,art. 456 k.p.k.iart. 636 § 1 k.p.k.oraz634 k.p.k.w zw. zart. 632 pkt 1 k.p.k., zmienił zaskarżony wyrok w punkcie III w ten sposób, że przyjmując działanie oskarżonego wzajemnegoT. W. (1), w warunkach obrony koniecznej zart. 25 § 1 kkodnośnie zarzucanego mu przestępstwa zart. 217 § 1 kk, uniewinnił go od popełnianie zarzucanego mu czynu, uchylił orzeczenia o zasądzeniu od oskarżonego wzajemnegoT. W. (1)na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, w tym opłaty, a w pozostałej części utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.
Kosztami procesu za postępowanie odwoławcze Sąd obciążył natomiast oskarżonego (oskarżyciela prywatnego wzajemnego)M. G. (1), w tym zasądził od niego na rzecz Skarbu Państwa opłatę za II instancję w kwocie 60 zł i zasądził od oskarżonegoM. G. (1)na rzecz oskarżyciela prywatnegoT. W. (1)kwotę 840 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.