Sąd Rejonowy w Chełmnie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1038/17
Data wyroku: 2018-04-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Julita Preis

Sygn. akt I C 1038/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 kwietnia 2018 roku
Sąd Rejonowy w Chełmnie Wydział I Cywilny
w składzie następującym :
Przewodniczący : SSR Julita Preis
Protokolant: sekr. sąd. Małgorzata Beska
po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 roku w Chełmnie
sprawy z powództwaW. B..V . z siedzibąW.
( Holandia)
przeciwkoM. K. (1)
o zapłatę
orzeka :

I
Oddala powództwo.

II
Zasądza od powodaW. B..V . z siedzibąW.((...)) na rzecz pozwanegoM. K. (1)kwotę 1.800,00 zł ( jeden tysiąc osiemset złotych ) z tytułu kosztów procesu.

UZASADNIENIE
Pozwem wniesionym w dniu 24 czerwca 2017 r. powódkaW. B..V. z siedzibą wW.w(...)wniosła o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym, że pozwanyM. K. (1)ma zapłacić Powódce kwotę 9.600,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 27 listopada 2016 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z kosztami opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł według norm przepisanych w terminie 14 dni od dnia doręczenia nakazu zapłaty, zaś w przypadku prawidłowego wniesienia przez Pozwanego sprzeciwu lub rozpoznania sprawy w trybie zwykłym wniosła o zasądzenie odM. K. (1)na rzecz Powódki kwoty 9.600,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 27 listopada 2016r. do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu pozwuW. B..V. z siedzibą wW.wskazała, żeM. K. (1)w dniu 26 listopada 2016r. na stronie internetowej(...)zamieścił ogłoszenie, w którym zaoferował do sprzedaży 20 ton pszenicy odmianyT., która to odmiana pszenicy jarej jest chroniona na terenie Rzeczypospolitej Polskiej wyłącznym prawem przysługującym Powódce na podstawie wpisu nr(...)do Księgi Ochrony, prowadzonej przez Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych zgodnie z decyzją Dyrektora(...)z dnia 16 czerwca 2005 r. Powódka podała, że w myślart. 21 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin(Dz. U. Nr 137, poz. 1300, z późn. zm. - dalej Ustawa) zakres wyłącznego prawa do odmiany przysługującego hodowcy obejmuje wytwarzanie lub rozmnażanie, przygotowanie do rozmnażania, oferowanie do sprzedaży, sprzedaż lub inne formy zbywania, eksport, import i przechowywanie materiału siewnego. W odpowiedzi na wezwanie do zapłatyM. K. (1)zaprzeczył, iż oferował do sprzedaży materiał siewny. Według niego oferowana pszenica była przeznaczona do sprzedaży jako karma dla zwierząt. W reakcji na powyższe Powódka wskazała, że ustawa oprócz pojęcia „materiału siewnego" posługuje się także pojęciem „materiału ze zbioru", który co do zasady nie jest objęty wyłącznym prawem, za wyjątkiem przewidzianym w art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy, który stanowi, iż wyłączne prawo obejmuje również materiał ze zbioru lub produkty wytworzone bezpośrednio z tego materiału, jeżeli hodowca nie miał możliwości wykonywania wyłącznego prawa w odniesieniu do materiału siewnego odmiany chronionej. Powódka podała, że z uwagi na oświadczenieM. K. (1)(„drugi rok po centrali”) jej zdaniem oferowanyM. K. (1)materiał pochodzi z drugiego rozmnożenia a skoro nie uiścił on należnej opłaty z tytułu pierwszego rozmnożenia, doszło do spełnienia przesłanki braku możliwości wykonywania wyłącznego prawa przez Powódkę, co stanowi o naruszeniu tego prawa. Powódka wskazała, że skoro w zamieszczonym przezM. K. (1)ogłoszeniu nie ma mowy o tym, że oferowana pszenica była przeznaczona na karmę dla zwierząt, to takie oświadczenie należy uznać za niewiarygodne a ponadto, że przeznaczenie pszenicy nie ma w sprawie żadnego znaczenia. Zdaniem powódki z uwagi na to, żeM. K. (1)nie zawarł z nią umowy licencyjnej, a mimo tego przechowuje i oferuje do sprzedaży materiał ze zbioru odmiany chronionej, to w tej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art. 36a ust. l pkt 3 lit. b Ustawy, że hodowca, którego wyłączne prawo zostało naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła to prawo naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej opłacie licencyjnej, która w chwili jej dochodzenia byłaby należna tytułem udzielenia przez hodowcę licencji, a w razie zawinionego naruszenia w wysokości odpowiadającej wielokrotności tego wynagrodzenia , jednak nie wyższej niż jej trzykrotność.
Zdaniem powódki umieszczenie przezM. K. (1)w dniu 26 listopada 2016r. ogłoszenia na stronie internetowej(...)w którym oferuje do sprzedaży materiał ze zbioru pszenicyT.należy uznać za zawinione naruszenie wyłącznego prawa hodowcy i w związku z tym Powódce jako hodowcy należy się zapłata odszkodowania w wysokości trzykrotności opłaty licencyjnej. Powódka wskazała, że wysokość opłaty licencyjnej, jaką pobierała Powódka na dzień naruszenia jej wyłącznego prawa wynosiła 160,00 zł od tony materiału ze zbioru a skoroM. K. (1)oferował 20 ton materiału, to wysokość roszczenia wynosi 9 600 zł.
Powódka podała, że wezwała pozwanego do zapłaty wyliczonego odszkodowania, jednakże pismo było bezskuteczne.
Zarządzeniem z dnia 29 września 2017 r. sprawę skierowano do rozpoznania w trybie postępowania zwykłego.
W odpowiedzi na pozew pozwanyM. K. (1)wniósł o oddalenie powództwa i o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu.
W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany wskazał , że w całości zaprzecza twierdzeniom pozwu, kwestionuje roszczenie zarówno co do zasady jak i wysokości oraz, że zaprzecza, aby kiedykolwiek uprawiał pszenicę odmianyT.i oferował ją do sprzedaży. Pozwany podkreślił , że prowadzi niewielkie gospodarstwo rolne,
Na rozprawie w dniu 13 grudnia 2017 r. pełnomocnik pozwanego wniosła o oddalenie powództwa i o zasądzenie kosztów procesu.
Sąd ustalił, co następuje :

W. B..V. z siedzibą wW.w(...)jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością rejestru handlowegoI.Handlowej w(...), zarejestrowaną pod nr(...).
B.V.L. W.z siedzibą wW.jest hodowcą odmiany pszenicy zwyczajnej jarejo nazwie T.i posiada wyłączne prawo do tej odmiany przyznane decyzją Dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych wS.z dnia 16 czerwca 2005 r., wpisane do księgi ochrony wyłącznego prawa pod numerem(...)W imieniu powódki w sprawach związanych z wykonywaniem wyłącznego prawa hodowcy do odmiany działaI. S.prowadząca działalność gospodarczą podfirmą (...)wD.(...)z siedzibą wK..
Wysokość opłaty licencyjnej od wyprodukowanego i sprzedanego kwalifikowanego materiału siewnego pszenicy jarej przewódkowejT.ze zbioru 2015 oraz zapasów z lat poprzednich w stopniu PB II i B , jaką pobierała reprezentującaW. B..V. z siedzibą wW.I. S.w 2016 r. wynosiła 20 zł/100 kg , zaś za sprzedane nasiona w stopniu(...)/100kg. , zaś ze zbioru 2016 odpowiednio 22 zł /100 kg i 17 zł/100 kg.
Dowód:
- potwierdzona kopia wyciągu z rejestru handlowegoI.Handlowej wraz z jego tłumaczeniem – k. 12-18, k.77-85
- potwierdzona kopia decyzji(...)wS.z dnia 16 czerwca 2005r. sygn. R 680/R 914 – k. 21
- potwierdzona kopia pełnomocnictwa dlaI. S.z dnia 13 grudnia 2016r. – k. 11
- wydruki wiadomości e-mail – k. 33-38.
M. K. (1)od dnia 17 października 2016 r. jest właścicielem nieruchomości położnych wG.stanowiących niezabudowanedziałki numer (...)objętychksięgami wieczystymi nr Kw (...)iKw (...)o łącznej powierzchni 4,4361 ha stanowiących grunty rolne.(...)te zostały pozwanemu darowane przez brata –J. K., który z kolei otrzymał je wcześniej w darowiźnie od ojcaM. K. (2). Przed formalnym nabyciemgospodarstwa rolnego (...)użytkował te grunty przez 1 - 2 lata na podstawie umowy ustnej z bratem. Wcześniej właścicielem gruntów był ojciecM. M.K..
GdyM. K. (1)przejął od brata grunty , których później stał się właścicielem posiał na nich najpierw pszenicę zimową , potem rzepak , który wymarzł i po nim pszenicę jarą. Materiał do siewu tej pszenicy posiadał jeszcze ze okresu gdy gospodarstwo było prowadzone przez jego ojcaM. K. (2). Na strychu były przechowane bowiem dawne zbiory , z których korzystał teżJ. K..M. K. (1)nie jest z wykształcenia rolnikiem . Pracuje zawodowo poza rolnictwem . Przed przejęciem gruntów wykonywał prace rolne pomagając ojcu w gospodarstwie rolnym.
Dowód:
- potwierdzona kopia aktu notarialnego z dnia 17.10.2016 r. – umowy darowizny – k. 59-62
- potwierdzona kopiadecyzji nr (...)z dn. 10.02.2017r. w sprawie wymiaru podatku rolnego za 2017 rok – k.63-64
- zeznania świadkaM. K. (2)– k.73 v -74
- zeznania świadkaM. K. (3)- k. 74 v – 75
- zeznania pozwanegoM. K. (1)- k. 104 v – 105
M. K. (1)po zbiorze pszenicy w 2016 r. z powodu sytuacji osobistej postanowił ją sprzedać .M. K. (1)w dniu 26 listopada 2016r. na stronie internetowej(...)wystawił ofertę, w której zaoferował sprzedaż „(...)po pełnej ochronie grzybowej oraz przeciw szkodnikom, drugi raz po centrali” w ilości około 20 ton za cenę 700 zł.M. K. (1)treść ogłoszenia ustalił przeglądając inne ogłoszenia w internecie W ofercie sprzedażyM. K. (1)określił nazwę pszenicy jako(...), gdyż taka nazwa pojawiła się w innych ogłoszeniach. FaktycznieM. K. (1)nie posiadał pszenicy odmianyT., ani też zbioru uzyskanego z. tej odmiany. W ogłoszeniu , aby zachęcić potencjalnych nabywców zawyżył też ilość pszenicy do sprzedaży tak , aby była ilość wystarczająca dla opłacalności jej transportu dla kupującego , faktycznie pszenicy posiadał jedynie 10 -12 ton. Oferowana do sprzedaży pszenica nie została przezM. K. (1)sprzedana, ponieważ nie było zainteresowania ogłoszeniem i ostatecznie została ona przez niego zużyta we własnym gospodarstwie na karmę dla zwierząt oraz na karmę dla hodowanych wspólnie z kolegąM. K. (3)opasów.
Dowód :
- wydruk ze strony internetowej(...)– k. 19-20
- zeznania świadkaM. K. (2)–k. 73 v -74
- zeznania świadkaM. K. (3)–k. 74 v -75
- zeznania pozwanegoM. K. (1)- k. 104 v – 105
I. K.wD.(...), wykonująca na podstawie decyzji Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych wyłączne prawo do pszenicy odmianyT.działając przez pełnomocnika, pismem z dnia 3 grudnia 2016r. wezwałaM. K. (1)do : zapłaty odszkodowania w wysokości 9 600 zł oraz wydania całości materiału siewnego odmianyT.w terminie osobno wyznaczonym przez Hodowcę lub do zapłaty kwoty 700 zł pomnożonej o ilość sprzedanych ton materiału siewnego, w przypadku, gdyby na dzień doręczenia niniejszego wezwania sprzedał już część lub całość posiadanego materiału siewnego.
W odpowiedzi na powyższeM. K. (1)wskazał , że dał ogłoszenie o sprzedaży takowego ziarna, lecz nie jest to materiał siewny , jest to karma dla zwierząt, a w ogłoszeniu widnieje nazwa pszenicy tylko po to dlatego, żeby kupujący mógł porównać sobie parametry ziarna z innymi odmianami. W reakcji na stanowiskoM. K. (1),I. S.sprecyzowała swoje żądanie w piśmie z dnia 8.12.2016r. podając, że jej roszczenie jest zasadne i opiera się ono na treści art. 21 ustawy tj. naruszenia prawa wyłącznego poprzez oferowanie do sprzedaży materiał siewnego.
Dowody:
- wezwanie do zapłaty z dnia 3.12.2016r. – k. 22-27
- wiadomości e-mail pozwanego z dn. 6.12.2016r. i 8.12.2016r. – k. 28-29
- odpowiedź powódki z dnia 8.12.2016r na pismo pozwanego – k. 30-32
- zeznania pozwanegoM. K. (1)- k. 104 v – 105
Rolnicy są informowani m.in. przez wiadomości zamieszczane w Internecie o ochronie prawnej roślin, o obowiązku zawierania umowy licencyjnej oraz o obowiązku uiszczania związanych z tym opłat.
Dowód: : - wydruki internetowe – k. 89-97
Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dokumentów przedłożonych przez strony do akt postępowania, wyżej szczegółowo opisanych, jak również na podstawie zeznań świadkówM. K. (2)( k. 73 v – 74 ) iM. K. (3)( k. 74 v – 75 ) oraz zeznań pozwanegoM. K. (1)( k. 104 v – 105 ) , którym przyznał w całej rozciągłości walor wiarygodności, gdyż były spójne , wzajemnie się potwierdzały i uzupełniały, nie były też sprzeczne z pozostałym zebranym materiałem dowodowym.
Sąd zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie powódkaW. B..V. z siedzibą wW.w(...)domagała się zasądzenia od pozwanegoM. K. (1)kwoty 9.600,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 27 listopada 2016r. do dnia zapłaty stanowiącej zgodnie z treścią art. 36 a ust. 1 pkt. 3 b sumę pieniężną w wysokości trzykrotności opłaty licencyjnej, która w chwili jej dochodzenia byłaby należna tytułem udzielenia przez hodowcę licencji z tytułu zawinionego naruszenia prawa wyłącznego przysługującego hodowcy.
Art. 36a ust. 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej roślin ( tj. Dz. U z 2018 r. , poz. 432 ) przewiduje , że Hodowca, którego wyłączne prawo zostało naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła to prawo: zaniechania naruszania; usunięcia skutków naruszenia; naprawienia wyrządzonej szkody albo na zasadach ogólnych albo poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej opłacie licencyjnej, która w chwili jej dochodzenia byłaby należna tytułem udzielenia przez hodowcę licencji, a w razie zawinionego naruszenia w wysokości odpowiadającej wielokrotności tego wynagrodzenia, jednak nie wyższej niż jej trzykrotność i wydania uzyskanych korzyści. Zgodnie z art. 21 w/w ustawy wyłączne prawo obejmuje: wytwarzanie lub rozmnażanie, przygotowanie do rozmnażania, oferowanie do sprzedaży, sprzedaż lub inne formy zbywania, eksport, import, przechowywanie materiału siewnego odmiany chronionej. Nadto art. 22 ust. 1 ustawy stanowi , że  wyłączne prawo obejmuje również materiał ze zbioru lub produkty wytworzone bezpośrednio z tego materiału, jeżeli hodowca nie miał możliwości wykonywania wyłącznego prawa w odniesieniu do materiału siewnego odmiany chronionej. Zgodnie z art. 2 ust. pkt. 8 i 9 materiał siewny - oznacza rośliny lub ich części przeznaczone do siewu, sadzenia, szczepienia, okulizacji lub innego sposobu rozmnażania roślin, w tym z zastosowaniem metod biotechnologii , zaś materiał ze zbioru - oznacza rośliny lub ich części uzyskane z uprawy określonej odmiany nieprzeznaczone do stosowania jako materiał siewny, zaś z pkt. 16 wynika , że wyłączne prawo - oznacza prawo hodowcy do ochrony wyhodowanej albo odkrytej i wyprowadzonej odmiany, a także do zarobkowego korzystania z niej.
Podstawą wysuwanego przez powódkę roszenia było naruszenie prawa wyłącznego przysługującego hodowcy przewidziane w treści art. 21 pkt. 3 ustawy tj. a polegające na oferowaniu do sprzedaży materiału siewnego odmiany chronionej. Powódka powoływała się także na art. 22 ust. 1 ustawy dotyczący materiału ze zbioru.
W myślart. 6 kcciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził jedynie, że powódce przysługuje prawo wyłączne do pszenicy odmianyT.zgodnie z przepisamiUstawy z dnia 26 czerwca 2003r. o ochronie prawnej odmian roślin(tekst jedn.(...)) oraz, że pozwany na stronie internetowej(...)zamieścił dnia 26 listopada 2016 r. ogłoszenie, że posiada do sprzedaży pszenicę jarąT.. Zamieszczenie przez pozwanego ogłoszenia o treści jak wyżej nie przesądza o tym , że faktycznie posiadał on wówczas pszenicę odmianyT.lub materiał z jej zbioru . Sąd ustalił na podstawie zeznań świadkówM. K. (2)iM. K. (4), a także na podstawie zeznań pozwanego , że pozwanyM. K. (1)nie oferował do sprzedaży pszenicy jarej odmianyT., ani też materiału ze zbioru tej odmiany , gdyż takiego nie poosiadał. Posiadał jedynie pszenicę ze zbioru w 2016 roku , do wysiewu którego zużył zboże z zapasów pochodzących ze zbiorów zebranych jeszcze przez jego ojca, który nie prowadzi już gospodarstwa rolnego od kilku lat. Pozwany wyjaśnił jak doszło do dania przez niego ogłoszenia o sprzedaży z dnia 26 listopada 2016 r., czym kierował się dając ogłoszenie takiej treści oraz że przy redagowaniu ogłoszenia w istocie wzorował się on na innych ogłoszeniach zamieszczonych w intrenecie. Oceniając działanie pozwanego i jego wyjaśnienia Sąd miał też na uwadze , iżM. K. (1)z zawodu jest stolarzem, nie rolnikiem , zaś gospodarstwo rolne w niewielkim ponad 4 ha rozmiarze prowadzi na własny rachunek od stosunkowo niedawna, ponieważ od kilku lat. Działanie pozwanego może wypełniać znamiona czynu karalnego wymienionego w art. 37 pkt. 2 powoływanej wyżej ustawy ( tj. kto oznacza nazwą odmiany chronionej wyłącznym prawem materiał siewny lub materiał ze zbioru innej lub nieznanej odmiany podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku ) jednakże ta kwestia nie była przedmiotem postepowania w niniejszej sprawie .
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził iż powódka nie wykazała tego, by przysługiwało jej względem pozwanego prawo dochodzenia żądanej należności , wobec powództwo oddalił , orzekając tym w pkt. I sentencji wyroku .
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku , na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.obciążając nimi powódkę jako stronę przegrywającą. Na poniesione przez stronę pozwaną koszty złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata w kwocie 1800 zł, ustalone na podstawie § 2 pkt. 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r., poz. 1800 z późn. zm.).