Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I AGa 387/18
Data wyroku: 2018-10-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Baran, Sławomir Jamróg, Izabella Dyka
Słowa kluczowe: Umowa o roboty budowlane
Podstawa prawna: art, 647 i nast. k.c.

Sygn. akt I AGa 387/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 października 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Barbara Baran (spr.)

Sędziowie:

SSA Sławomir Jamróg
SSO del. Izabella Dyka

Protokolant:

st. sekr. sądowy Paulina Klaja

po rozpoznaniu w dniu 3 października 2018 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwaA. K.
przeciwkoPrzedsiębiorstwu (...) Sp. z o.o.Sp. k. wK.
o zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt IX GC 1086/15

1
oddala apelację;

2
zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 4050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

SSA Sławomir Jamróg   SSA Barbara Baran    SSO Izabella Dyka
Sygn. I AGa 387/18

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiemSąd Okręgowy w Krakowie zasądził od strony pozwanej- (...) sp. z o.o.spółki komandytowej wK.na rzecz powodaA. K.kwotę 125 193,79 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od kwot:
50.676,31 zł od dnia 24 stycznia 2015 r.,
7.738,49 zł od dnia 16 kwietnia 2015 r.,
63.728,01 zł od dnia 17 kwietnia 2015 r.,
3.050,98 zł od dnia 25 kwietnia 2015 r.
Sąd Okręgowy umorzył postępowanie w części ponad kwotę 373 559,02 zł, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Zasądził także od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 3 547 zł tytułem kosztów procesu.
Jako bezspornewskazał Sąd zawarcie pomiędzy stronami umowy z dnia 17 kwietnia 2014 r. o wykonanie robót elewacyjnych budynku przyul. (...)z tynku silikatowo-silikonowego na całości elewacji wraz ze szpaletami, tynku mozaikowego na cokole oraz dostawę i montaż parapetów i obróbek blacharskich za wynagrodzeniem ryczałtowym w kwocie 632 750 zł, podwyższonym o podatek VAT. Uzgodniono termin przekazania placu budowy w dniu 1 czerwca 2014 r. Nastąpiło przesuniecie przekazania frontu robót na dzień 17 lipca 2014 r.
Sąd ustalił, że w w/w umowie postanowiono, iż jeśli jakikolwiek roboty nie są wymienione w umowie lub dokumentacji projektowej, lecz są konieczne do wykonania przedmiotu umowy - mieszczą się w definicji przedmiotu umowy. Wynagrodzenie wykonawcy jest niezmienne do końca realizacji przedmiotu umowy, ma charakter ryczałtowy i nie podlega podwyższeniu z jakiegokolwiek tytułu (§(...)).
W §(...)) wskazano termin zakończenia przedmiotu umowy do 30 października 2014 r., definiując, że datę zakończenia przedmiotu umowy oznacza zakończenie wszystkich robót i podpisanie przez zamawiającego i inwestora bezusterkowego protokołu odbioru końcowego przedmiotu umowy.
W §(...)określono zasady porozumiewania stron w sprawach związanych z realizacją umowy poprzez zapisy w dzienniku budowy (§(...)), protokoły z narad koordynacyjnych oraz w drodze korespondencji pisemnej i elektronicznej.
W §(...)przewidziano obciążenie wykonawcy z tytułu dostarczenia mediów, ogrodzenia i ochrony terenu budowy, wywóz śmieci poprzez potrącenie 1% wartości wykonywanych robót w danym miesiącu.
W §(...)zobowiązano wykonawcę do wniesienia zabezpieczenia należytego wykonania umowy w kwocie stanowiącej równowartość 6 % wartości wynagrodzenia umownego netto, określonego w §(...)ust.(...). Ustalono, że zabezpieczenie zostanie wniesione przez wykonawcę w formie kaucji w pieniądzu przez potrącenie przez zamawiającego z każdej faktury wystawionej przez wykonawcę kwoty stanowiącej 6% wartości tej faktury netto. Zabezpieczenie podlegało zwrotowi w równowartości 50 % wartości wniesionego zabezpieczenia w terminach do 30 dni od daty podpisania bezusterkowego końcowego protokołu odbioru, pozostałe 50% kwoty zabezpieczenia po upływie okresu rękojmi i gwarancji.
Strony uzgodniły, że wynagrodzenie będzie rozliczane fakturami częściowymi za wykonane roboty w danym miesiącu zgodnie z harmonogramem rzeczowo-finansowym stanowiącym załącznik do umowy, przy czym suma faktur częściowych nie mogła przekraczać 90 % wynagrodzenia; faktura końcowa za wykonanie całego przedmiotu umowy na różnicę wynagrodzenia miała być wystawiona na podstawie bezusterkowego protokołu odbioru końcowego. Ustalono 30-dniowe terminy płatności (od dostarczenia prawidłowo wystawionej faktury).
O gotowości do odbioru wykonawca zobowiązany był informować wpisem do dziennika budowy, potwierdzonym przez inspektora nadzoru; w przypadku odbioru końcowego dodatkowo na piśmie w terminie 7 dni od daty osiągnięcia gotowości odbiorowej.
W razie stwierdzenia podczas odbioru wad i drobnych usterek, które nie uniemożliwiają odbioru robót, przewidziano możliwość warunkowego odbioru ze wskazaniem terminu usunięcia wad i usterek, nie dłuższego niż 14 dni. Po usunięciu usterek przez wykonawcę przewidziano sporządzenie protokołu bezusterkowego odbioru robót.
W §(...)zastrzeżono kary umowne, w tym za opóźnienie w wykonaniu przedmiotu umowy, w wysokości 0,5 % wynagrodzenia umownego netto za każdy dzień opóźnienia.
W §(...)przewidziano procedurę obowiązującą w przypadku wprowadzenia zmian w zakresie robót - w tym przypadku po planowanej zmianie wykonawca w terminie 10 dni miał przedstawić wycenę robót dodatkowych. Przystąpienie do robót dodatkowych mogło nastąpić po zatwierdzeniu kosztorysu i podpisaniu aneksu do umowy. Dla zmian umowy zastrzeżono formę pisemną pod rygorem nieważności.
W dniu 15 lipca 2014 r. na naradzie budowlanej przesunięto termin rozpoczęcia robót elewacyjnych na 17 lipca 2014 r. Powód, obecny podczas narady, nie zgłaszał konieczności zmiany terminu końcowego wykonania robót; w odniesieniu do innych podwykonawców uwagi co do korekty terminu wykonania zostały uwzględnione, co odnotowano w notatce. Przesunięcie terminu rozpoczęcia prac na elewacji związane było z wykonywaniem stanu surowego przez innego wykonawcę.
Powód przystąpił do montażu rusztowań do wykonania elewacji zewnętrznej w dniu 17 lipca 2014 r.
W okresie od 1 do 29 sierpnia 2014 r. potwierdzono wykonanie przez powoda 12 % elewacji, 10 % dostaw i montażu obróbek. Do 30 września 2014 r. – 20 % elewacji i 20% obróbek.
Pismem z 22 września 2014 r. strona pozwana wyraziła zaniepokojenie tempem robót elewacyjnych, wzywając powoda do zwiększenia mocy przerobowych i nadrobienia zaległości, zapowiadając, że jeśli dojdzie do przekroczenia terminu wykonania robót, naliczone zostaną kary.
W dniu 1 października 2014 r.B. K. (1)– kierownik robót i przedstawiciel powoda – zadeklarował wykonanie elewacji do 30 listopada 2014 r., w tym elewacji południowo zachodniej do 10 października 2014 r. a części cokołowej do 30 listopada 2014 r., elewacji północnej do 31października 2014 r., elewacji południowej do 23 października 2014 r. a elewacji południowo wschodniej do 30 listopada 2014 r. Wskazał, iż prace na elewacji północnej zostaną rozpoczęte, jak tylko będzie możliwe ustawienie rusztowania, a na południowo -wschodniej prace rozpoczną 13 października 2014 r.
W dniu 4 i 7 października 2014 r. podczas narad koordynacyjnych w obecności powoda wskazano na planowane zakończenie robót powoda zgodnie z harmonogramem.
Pismem z 13 października 2014 r. strona pozwana ponownie wezwała powoda do zintensyfikowania robót, wskazując na umówiony termin wykonania 30 października 2014 r. i stan zaawansowania 20 %. Wskazano termin do 19 października 2014 r. na nadrobienie opóźnień, z zagrożeniem zlecenia zastępczo wykonania robót na koszt powoda.
W korespondencji z 14 października 2014 r.B. K. (1)wskazał na wykonanie elewacji południowo zachodniej do 10 października 2014 r. bez części cokołowej i wejść do klatek schodowych wobec braku daszków i drzwi wejściowych, na elewacji południowej położono styropian, wskazał na brak montażu obróbek blacharskich na balustradach balkonów wobec braku montażu pochwytów, podobnie na elewacji południowo wschodniej. Wskazał na brak możliwości montażu rusztowania na elewacji północnej.
W dniu 17 października 2014 r.B. K. (1)zgłosił brak balustrad, który opóźniał prace, uszkodzenia styropianu w miejscach montażu i konieczność napraw, brak pochwytów uniemożliwiający montaż obróbek blacharskich.
W odpowiedzi z 20 października 2014 r. strona pozwana zaprzeczyła, by faktycznie stan prac na budowie przedstawiał się tak, jak opisano. Wskazała, że w sytuacji gdy rusztowanie powoda stało na jednym dłuższym boku budynku,(...)powinien wykonać prace od strony wejść do klatek schodowych i na krótkim boku. Wskazała, że kolizja prac wykonawców winna zostać załatwiona na budowie, wskazała też na możliwy front robót i nie uznała zmiany terminu zakończenia robót.
W korespondencji elektronicznej z 22 października 2014 r.B. K. (1)podkreślił kolejność robót, narzuconą przez stronę pozwaną. Podniósł, że nie jest w stanie nadrobić 1,5 miesiąca w związku z rozpoczęciem prac w połowie lipca i nie zdąży wcześniej, niż na koniec listopada.
W dniu 18 listopada 2014 r. strony zawarły porozumienie o udostępnieniu możliwości korzystania z gniazda za licznikiem poboru energii.
Pracownicy powoda na prośbęA. H., występującego na naradach jako przedstawiciel strony pozwanej, wykonali elewację wjazdu do garażu; dokumentacja projektowa takiej elewacji nie przewidywała. Ponadto wykonali elewację na ścianie sąsiadującego domu - to zlecenie potwierdził prezes komplementariusza strony pozwanejJ. H..
W korespondencji elektronicznej z 4 grudnia 2014 r. adresowanej do strony pozwanej iA. H.B. K. (1)zwrócił się o rozliczenie dodatkowych prac blacharskich, prosząc o ich weryfikację i wycenę. Wskazał na wykonanie:
- obróbek blacharskich na balustradach tarasów w ilości 113 mb x 50 zł/mb;
- obróbek z blachy aluminiowej 146mb x 40 zł/mb;
- montaż obróbek daszków na wejściami do klatek na płycie OSB 4,45m2x2kplx150 zł/m2;
- montaż obróbki we wnęce przy klatce I – 150 zł.
Ponadto wniósł o przyznanie dodatku za utrudniony montaż i uszczelnienia słupków parapetów – 82 mb po 10 zł za mb oraz balustrad 338 mb po 3zł/mb. Łącznie roboty wycenił dodatkowe na 14 809 zł i podał, że wykonano lub pozostają do wykonania obróbki wjazdu do garażu, krawędzi ramp i wejść do klatek schodowych, obróbki krawędzi, pasa rynnowego z montażem rynny i spustu, obróbki na daszku sąsiada o wartości 9 595 zł.
W dalszej korespondencji z 9 grudnia 2014 r. wskazał na wykonanie robót dodatkowych: dostawa i montaż bonii 375 mb po 20 zł/mb o wartości 7 500 zł, zabudowa spustów balkonowych 208 mpx35 zł/mb – 7 280 zł. Poza budynkiem wykonanie tynku dekoracyjnego na rampach dla niepełnosprawnych 30 m2x 2kpl x 60 zł/m2- 3 600 zł, wykonanie tynku i tynku dekoracyjnego na styropianie 2-5 cm na wjeździe do garażu 244 m2x105 zł/m2– 25.620 zł i 43m2x 140 zł/m2- 6020 zł, demontaż i montaż płyty osb na ścianie sąsiada 24 m2x 60 zł/m2- 1470 zł, wykonanie elewacji na styropianie 24,5 m2x 110 zł/m2- 2695 zł. Łącznie wyliczył wynagrodzenie na kwotę 78 589 zł.
A. H.w zakresie wynagrodzenia dodatkowego odesłał powoda do prezesa komplementariusza strony pozwanejJ. H.. Wydrukowane zestawienie robót powód przekazał prezesowi 26 stycznia 2015 r. a on podpisem potwierdził odbiór pisma jako propozycji wyceny.
PrzezA. H.w uzgodnieniu doB. K. (1)został przygotowany projekt umowy z datą wsteczną od 1 grudnia 2014 r. na wykonanie jako dodatkowych 278 m2tynku na wjeździe do garażu i wiacie śmietnikowej o wartości 31 640 zł, 165 mb dodatkowych obróbek blacharskich na wjeździe do garażu i wejściach do budynku oraz rynien o wartości 9 415 zł, wykonanie dodatkowych obróbek w przegłębianiach elewacji – 1 485 zł oraz dodatkowe obróbki o wartości 4 345 zł – łącznie 46 885 zł. Strona pozwana nie wyraziła zgody na dodatkowe wynagrodzenie i zmianę umowy.
W piśmie z 11 grudnia 2014 r. podwykonawca strony pozwanej(...) s.c.J. P. (1)iM. Z.zgłosiła brak zamontowanych obróbek blacharskich w 1/3 całego budynku i tynków elewacyjnych w obrębie wjazdów dla niepełnosprawnych, uniemożliwiające przystąpienie do wykonania balustrad i pochwytów. Faktycznie brakowało obróbek na jednym z balkonów.
Powód zakończył prace w połowie grudnia. Do wykonania pozostały cokoły, których z uwagi na trwające prace innego podwykonawcy w tym czasie nie można było wykonać. Cokoły dokończono w styczniu.
W dniu 15 grudnia 2014 r.B. K. (1)wpisał do dziennika budowy zakończenie robót elewacyjnych, zgłaszając gotowość do odbioru końcowego. Po dacie 17 grudnia 2015 r. inni wykonawcy zgłosili zakończenie robót instalacyjnych, pokrycia dachowego, izolacji i wentylacji.
Za okres rozliczeniowy od 2 listopada do 19 grudnia 2014 r. został sporządzony protokół rzeczowo-finansowy, potwierdzający wykonanie elewacji w 90%, wykonanie cokołu tynku dekoracyjnego w 60% i dostawę i montaż obróbek w 95 %. Wskazano wartość robót w okresie rozliczeniowym na kwotę 194 708,85 zł. Protokół został potwierdzony przez kierownika budowy i inspektora nadzoru. Na jego podstawie w dniu 22 grudnia 2014 r. powód wystawiłfakturę nr (...)na kwotę 210 285,56 zł brutto (194 708,85 zł netto), płatną do 23 stycznia 2015 r. Jako nabywcę usługi w fakturze wskazałPrzedsiębiorstwo (...) sp. z o.o., podał numer NIP strony pozwanej.
Pismem z 14 stycznia 2015 r. strona pozwana poinformowała powoda o naliczeniu kar umownych za opóźnienie w oddaniu przedmiotu umowy w wysokości 240 445 zł na dzień sporządzenia pisma, zapowiadając jej potrącenie z wynagrodzeniem przy zapłacie za kolejne faktury. Jednocześnie pozwana dokonała potrącenia wierzytelności o zapłatę 2394,92 zł tytułem opłaty za media, stwierdzonejfakturą (...), z należnością zfaktury (...).
W piśmie z 2 lutego 2015 r. strona pozwana uznała informację powoda z 29 stycznia 2015 r. za zgłoszenie robót do odbioru i wyznaczyła termin odbioru na 5 lutego 2015 r.
W tym dniu doszło do odbioru robót wykonanych przez powoda. Spisano protokół ze wskazaniem na konieczność usunięcia wskazanych usterek w terminie 14 dni roboczych.
W dniu 9 lutego 2015 r.Spółka Mieszkaniowa (...) sp. z o.o.sp.k. jako inwestor - zamawiający dokonała technicznego odbioru robót od strony pozwanej. Pismem z 10 lutego 2015 r. inwestor reprezentowany przez prezesaJ. H.zawiadomił stronę pozwaną o naliczeniu kary umownej z tytułu opóźnienia za 40 dni na sumę 788 000 zł, zapowiadając jej potrącenie z faktury końcowej. Przedstawiono zestawienie kosztów wynikłych z opóźnienia na sumę 824 673,43 zł. Na szkodę inwestora złożyły się kary umowne z tytułu opóźnienia w terminowym zawarciu umów ustanowienia odrębnej własności lokali i sprzedaży. Pismami z 5 października 2015 r. i 14 marca 2016 r.SM (...)wezwała stronę pozwaną do zapłaty 788 000 zł. Wpłaty zostały dokonane w dniach 23 czerwca i 27 czerwca 2016 r.
Pismem z 11 lutego 2015 r. strona pozwana poinformowała powoda o naliczeniu kar umownych za opóźnienie do dnia 5 lutego 2015 r. w wysokości 306 883,75 zł. Jednocześnie oświadczyła o potrąceniu kary umownej z należnością zfaktury (...)w wysokości 196.208,11 zł, wzywając do zapłaty 110 675,64 zł w terminie do 27 lutego 2015 r.
W dniu 18 lutego 2015 r. kierownik robót powoda poinformował pozwaną o zakończeniu usuwania usterek, z wyjątkiem zabrudzeń niemożliwych do usunięcia z uwagi na niskie temperatury (do usunięcia w terminie późniejszym). Zgłosił również uszkodzenia elewacji przez innych podwykonawców. Prace naprawcze powód na zlecenie strony pozwanej wykonał.
W dniu 12 marca 2015 r. kierownik robót powoda jednostronnie sporządził końcowy protokół rzeczowo-finansowy, potwierdzający wykonanie całego zakresu robót w okresie 2 listopada do 19 grudnia 2014 r. Protokół został zaakceptowany przez kierownika budowy w dniu 17 marca 2015 r. Na jego podstawie w dniu 17 marca 2015 r. powód wystawiłfakturę nr (...)na kwotę 68 800,33 zł brutto (63.241,05 zł netto), płatną do 16 kwietnia 2015 r. Jako nabywcę usługi w fakturze wskazałPrzedsiębiorstwo (...) sp. z o.o., podał numer NIP strony pozwanej.
W dniu 16 marca 2015 r. potwierdzono usunięcie usterek, wymienionych w protokole z 5 lutego 2015 r.
W dniu 27 marca 2015 r. powód zwrócił się doA. H.o uwzględnienie w rozliczeniu robót związanych z usuwaniem zniszczonych obróbek i przedstawiając ich wycenę. W dniu 10 kwietnia 2014 r. powód przedstawił kosztorys powykonawczy na sumę 5590 zł, który został zweryfikowany i zaakceptowany przez kierownika budowy. Na jego podstawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. powód wystawiłfakturę nr (...)za wykonanie prac naprawczych na kwotę 6 037,20 zł brutto, płatną do 24 kwietnia 2015 r. Jako nabywcę usługi w fakturze wskazałPrzedsiębiorstwo (...) sp. z o.o., podał numer NIP strony pozwanej.
W dniu 31 marca 2015 r. strona pozwana potrąciła wierzytelność o zapłatę 777,86 zł tytułem opłaty za media, stwierdzonąfakturą (...), z należnością zfaktury (...). Pismo wysłała do powoda dnia 17 kwietnia 2015 r.
W dniu 20 kwietnia 2015 r. strona pozwana wystawiła noty korygujące błędne oznaczenie nabywcy w fakturach powoda.
W dniu 22 kwietnia 2015 r. strona pozwana wystawiłanotę księgową nr (...)na kwotę 310 047,50 zł, obciążając powoda karą umowną za 98 dni opóźnienia na podstawie art.(...)pkt(...)umowy stron, z terminem płatności do 4 maja 2015 r. W piśmie z tej daty pozwana informowała powoda o rozliczeniu kary umownej z wynagrodzeniem za roboty dodatkowe – naprawcze, wykonanie elewacji po wyburzeniu na sąsiednim budynku, a także z należnościami zfaktur (...)oraz zatrzymanej kaucji. Pozostałą różnicę 2 986,22 zł strona pozwana zapłaciła na poczet należności stwierdzonej fakturą w dniu 23.04.2015 r.
W piśmie z 8 maja 2015 r. strona pozwana oświadczyła o potrąceniu wierzytelności o zapłatę kary umownej w wysokości 310 047,50 zł, stwierdzonej notą księgową z 22 kwietnia 2015 r., z wierzytelnością powoda w łącznej wysokości 262 987,10 zł, na którą złożyły się kwoty:
-196 208,11 zł zfaktury (...)po zatrzymaniu kaucji gwarancyjnej w wysokości 11682,53 zł i potrąceniu 2 394,92 zł z tytułu mediów objętychfakturą nr (...)z 31 grudnia 2014r.;
- 63 728,01 zł zfaktury (...)po zatrzymaniu kaucji gwarancyjnej w wysokości 3 794,46 zł i potrąceniu 777,86 zł z tytułu mediów objętychfakturą nr (...)z 31 marca 2015 r.;
- 3 050,98 zł zfaktury (...)z 10 kwietnia 2015 r. po dokonaniu zapłaty 2 986,22 zł.
Pismem z 14 maja 2015 r. powód wezwał pozwaną do zapłaty zfaktury (...)kwoty 200 555,11 zł, a zfaktury (...)– 65 168 zł.
Sąd Okręgowy uznał,że żądanie powoda jest częściowo uzasadnione - w zakresie kwoty 125 754,27 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Strony łączyła umowa podwykonawcza o wykonanie robót budowlanych, na podstawie której powód zobowiązał się do wykonania elewacji budynku oraz dostawy i montażu parapetów i obróbek blacharskich a pozwana do zapłaty wynagrodzenia ryczałtowego w wysokości 632 750 zł netto, tj. 683 370 zł brutto. Do umowy zastosowanie znajdują przepisyart. 647 i nast. k.c.Ponadto powód wykonał na zlecenie pozwanej prace naprawcze, za które strona pozwana zgodziła się zapłacić 6 037,20 zł brutto. W tym zakresie strony zawarły umowę o dzieło, o której mowa wart. 627 i nast. k.c.
Roboty zostały wykonane i odebrane. Żądanie pozwu obejmowało roszczenie o zapłatę reszty wynagrodzenia, stwierdzonegofakturami (...)na kwotę 210 285,56 zł z terminem płatności na 23 stycznia 2015 r., z której powód domagał się 203 976,99 zł oraz(...)na kwotę 68 300,33 zł z terminem płatności na 16 kwietnia 2015 r., z której powód dochodził 66 251,32 zł.
Zasądzenie mniejszej kwoty wynika z częściowego uwzględnienia (art. 498 k.c.) zarzutu potrącenia kosztów dostarczenia mediów, zabezpieczenia należytego wykonania umowy oraz kary umownej za opóźnienie.
Do potrącenia z należnością zfaktury (...)strona pozwana przedstawiła kwoty:
- 2 394,92 zł stwierdzonąfakturą (...)tytułem kosztów dostarczenia mediów, o których mowa w §(...)), §(...)§(...)oraz §(...)), do zapłaty których powód był zobowiązany w wysokości 1% wartości wykonywanych robót oraz na podstawie sublicznika,
- 11 682,53 zł (6% z 194 708,85 zł) - zabezpieczenia należytego wykonania umowy w kwocie stanowiącej równowartość 6 % wartości wynagrodzenia umownego netto na podstawie §(...)umowy.
Podstawę prawną rozliczenia stron stanowiły postanowienia umowy; w tym zakresie Sad uznał zarzuty strony pozwanej za uzasadnione.
Do rozliczenia pozostała kwota 196 208,81 zł (powinno być 196.208,11zł !). Z tej kwoty Sąd uwzględnił żądanie zasądzenia 50 676,31 zł, uznając za częściowo zasadny zarzut potrącenia kary umownej za opóźnienie w wykonaniu przedmiotu umowy, tj. 0,5 % wynagrodzenia umownego netto za 46 dni opóźnienia, po 3 163,75 za każdy dzień, tj. łącznie 145 532,50 zł za okres od 31 października 2014 r. do 15 grudnia 2014 r.
Zgodnie zart. 383 § 1 i art. 384 § 1 k.c.zastrzeżona przez strony stosunku obligacyjnego kara umowna należy się wierzycielowi, gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność (art. 471 k.c.), tj. gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania wynika - jeżeli, tak jak w niniejszej sprawie, ani strony co innego nie zastrzegły, ani szczególny przepis ustawy co innego nie przewiduje - z niezachowania przez dłużnika należytej staranności (art. 472 k.c.), czyli z jego winy w postaci co najmniej niedbalstwa. Oznacza to, że kara umowna zastrzeżona na wypadek nieterminowego spełnienia świadczenia należy się jedynie w razie zwłoki dłużnika (476k.c.), nie przysługuje natomiast, jeżeli dłużnik obali wynikające zart. 471in finek.c.domniemanie, że opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność. Zart. 476 k.c.wynika, że dłużnika obciąża domniemanie prawne, iż nie dotrzymując terminu pozostaje w zwłoce, a wobec tego wierzyciel nie musi udowadniać, że niezachowanie terminu spełnienia świadczenia jest spowodowane okolicznościami, za które dłużnik odpowiada. Ma jedynie obowiązek wykazać, że termin wykonania zobowiązania bezskutecznie minął.
Powód wykonał prace do 15 grudnia 2014 r. Dokończenie cokołów nie było możliwe z uwagi na kolizję robót na budowie - prace te zostały zakończone w styczniu 2015 r. Tym samym powód nie ponosi odpowiedzialności za przekroczenie terminu po tej dacie. Natomiast przesunięcie umownego terminu przekazania powodowi placu budowy w sytuacji, gdy powód nie zgłosił w tym zakresie zastrzeżeń, a przeciwnie - potwierdził możliwość terminowej realizacji robót, nie uzasadniało wydłużenia czasu robót o czas opóźnienia w udostępnieniu frontu robót w stosunku do pierwotnie ustalonego terminu. Powód nie wykazał, by wykonanie robót w okresie od 17 lipca do 30 października 2014 r. nie było możliwe. Pierwsze zgłoszenie w tym przedmiocie podniósł niespełna miesiąc przed terminem zakończenia robót, już po wezwaniu o zwiększenie zaangażowania na budowie. Nie wykazał zatem, by przekroczenie terminu wykonania prac do 15 grudnia 2014 r. wynikało z przyczyn niezależnych od powoda jako wykonawcy.
Do potrącenia z należnością stwierdzonąfakturą (...)strona pozwana przedstawiła kwoty:
- 777,86 zł stwierdzonąfakturą (...)tytułem kosztów dostarczenia mediów,
- 3 794,46 zł (6% z 63 241,05 zł ) - zabezpieczenia należytego wykonania umowy.
Do rozliczenia pozostała kwota 63 728,01 zł i w tym zakresie Sąd uznał powództwo za zasadne.
Na poczet należności stwierdzonejfakturą (...)pozwana zapłaciła 2 986,22 zł. W tym zatem zakresie roszczenie powoda o zapłatę wynagrodzenia wygasło na skutek wykonania zobowiązania zgodnie z jego treścią (art. 354 § 1 k.c.). Do zapłaty pozostała kwota 3 050,98 zł.
Faktury wystawione przez powoda na podstawie umowy stron wskazywały 30-dniowy termin płatności, a faktura za roboty dodatkowe – 14-dniowy, który upłynął bezskutecznie. Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od reszty należności zgodnie z żądaniem. Podstawę prawną rozstrzygnięcia o roszczeniu odsetkowym w tym zakresie dajeart. 481 § 1 i 2 k.c.
Zarzut strony pozwanej, że roszczenie powoda nie było wymagalne z uwagi na błędne wskazanie w fakturach osoby nabywcy i konieczność dokonania korekt tych faktur Sąd uznał za niezasadny. Odebrane przez stronę pozwaną faktury VAT wystawione przez powoda stanowiły dokument rozliczeniowy, umożliwiający pozwanej spełnienie świadczenia. Wskazanie numeru NIP pozwanej identyfikowało nabywcę a oznaczenie firmy komplementariusza pozwanej (PW (...) sp. z o.o.) nie stało na przeszkodzie rozliczeniu należności, co wprost wynika z pism strony pozwanej. Noty księgowe mogły zostać wystawione w każdym czasie. Sama korekta danych nabywcy nie oznacza, że termin do żądania odsetek zaczyna biec dopiero z chwilą jej dokonania, bowiem prawo do żądania odsetek powstaje z dniem upływu terminu do zapłaty należności głównej. Sprawa zaksięgowania kwoty obciążającej pozwaną nie może decydować o charakterze świadczenia i jego wymagalności.
Ponadto Sąd uznał za zasadne żądanie zapłaty 7 738,49 zł tytułem połowy z 6 % wynagrodzenia netto, zatrzymanego na podstawie § 13 umowy na zabezpieczenie należytego wykonania umowy, a podlegającego zwrotowi w terminie do 30 dni od daty podpisania bezusterkowego końcowego protokołu odbioru. Strona pozwana przyznała fakt zatrzymania 11 682,53 zł zfaktury (...)oraz 3 794,46 zł zfaktury (...)- łącznie 15 476,99 zł. Roszczenie o zwrot połowy tej sumy, tj. 7 738,49 zł stało się wymagalne z upływem 30 dni od bezusterkowego końcowego protokołu odbioru. Wykonanie całości prac bez usterek stwierdzono 16 marca 2015 r. po wykonaniu prac poprawkowych. Sąd uznał zatem za zasadne żądanie odsetek za opóźnienie w zwrocie tej kwoty od 17 kwietnia 2015 r.
Sąd uznał także, że kaucja gwarancyjna stanowi część należnego wykonawcy wynagrodzenia, której wypłata jest odroczona w czasie w związku z ustanowieniem zabezpieczenia na ewentualne koszty usunięcia wad, jeżeli takie ujawnią się w okresie gwarancji i nie zostaną w sposób właściwy usunięte przez wykonawcę. Jeżeli zatem ziszczą się ustalone przez strony warunki, zamawiający ma obowiązek zwrotu kaucji gwarancyjnej, czylide factowypłaty pozostałej części wynagrodzenia za wykonane prace.
W pozostałym zakresie Sąd uznał żądanie za nieuzasadnione i powództwo oddalił. Powód nie wykazał zatrzymania przez stronę pozwaną wynagrodzenia na zabezpieczenie należytego wykonania umowy ponad kwotę przyznaną. W szczególności nie zostało wykazane, w jakiej wysokości wypłacono powodowi wynagrodzenie na podstawie innych faktur. Powód wskazał wpierw na zatrzymanie kwoty 18 981,60 zł netto, następnie 11 243,10 zł netto oraz 18 981,59 zł netto z uwzględnieniem kwot zatrzymanych z wynagrodzenia ujętego wfakturach (...). Wreszcie domagał się zasadzenia kwoty 20 500,11 zł, jednocześnie żądając zasądzenia należności zfaktur (...)bez pomniejszenia o część kaucji zatrzymanej na czas gwarancji i rękojmi. Gdyby strona pozwana zatrzymała na zabezpieczenie 6 % wartości umowy netto, tj. 37 965 zł, zobowiązana byłaby do zwrotu z upływem 30 dni od bezusterkowego protokołu odbioru połowy tej kwoty, tj. 18 982,50 zł. Wobec zakwestionowania przez pozwaną, by zatrzymała kwoty ponad 15 476,99 zł, brak było podstaw do uznania wyliczenia powoda za przyznane. Wysokość kwot zatrzymanych nie została przez powoda wykazana, wbrew spoczywającemu na nim ciężarowi dowodu.
Powód nie wykazał również, by pomiędzy stronami doszło do zawarcia umowy o wykonanie robót dodatkowych o wartości 76 793,40 zł. Powód zgłaszając żądanie w piśmie z 13 czerwca 2016 r. wskazał, iż kwota ta została zaakceptowana i sprawdzona przezJ. H.w dniu 26 stycznia 2015 r. a sama umowa, obejmująca większościowy zakres prac dodatkowych została przygotowana przez pozwaną. Postępowanie dowodowe jednak tych okoliczności nie potwierdziło. Sam powód przyznał, że prezes komplementariusza pozwanej jedynie potwierdził odbiór zestawienia, zgłaszał zastrzeżenia co do wartości prac, oświadczył, że żądanie powoda musi skonsultować, ostatecznie zaś do akceptacji i uznania żądania dodatkowego wynagrodzenia nie doszło.
Co do okoliczności zlecenia robót jako dodatkowych powód nie powołał żadnych twierdzeń. Dopiero świadekB. K. (1)wskazał, że o wykonanie tych prac zwrócił się do niego syn prezesa pozwanej oraz kierownik budowyZ. F.na zasadzie dobrej współpracy stron. Zgodnie zart. 38 k.c.osoby pewne działają poprzez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i opartym na niej statucie. Będąc komplementariuszem spółki komandytowej,Przedsiębiorstwo (...) sp. z o.o.była też jej reprezentantem (art. 117 k.s.h.). Zgodnie z wpisem do rejestru KRS do składania oświadczeń woli za spółkę uprawniony był prezes zarząduJ. H.. Tylko zatem wtedy, gdyby wymóg powyższy był spełniony, możnaby mówić o działaniu organu spółki, a w konsekwencji, zgodnie z powszechnie aprobowaną teorią organu, o działaniu samej osoby prawnej. Z faktu, że określona osoba fizyczna nie wchodzi w skład organów osoby prawnej, nie wynika jeszcze, że taka osoba nie jest uprawniona do dokonywania czynności prawnych w ramach określonej działalności handlowej, usługowej itp. w stosunkach z osobami trzecimi. Jednak umocowanieA. H.do zawarcia umowy w imieniu strony pozwanej nie zostało wykazane. Nie zastępuje umocowania do zawarcia umowy fakt występowania syna prezesa na budowie w charakterze przedstawiciela pozwanej podczas narad koordynacyjnych, dotyczących bieżących problemów. Również ustalenia co do wykonania prac poczynione na takich naradach umowy stron nie zastępują. Wskazanie przezA. H.czy inspektora nadzoru na konieczność wykonania prac nie zwalniało powoda od konieczności dochowania procedury przewidzianej w §(...)umowy stron w przypadku wprowadzenia zmian w zakresie robót. Przystąpienie do robót dodatkowych mogło nastąpić po zatwierdzeniu kosztorysu i podpisaniu aneksu do umowy. Dla zmian umowy zastrzeżono formę pisemną pod rygorem nieważności. W przypadku zlecenia prac przez osobę nieupoważnioną ważność umowy zależała od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta (art. 103 § 1 k.c.). Zawarcie umowy na wykonanie robót przezA. H.w imieniu pozwanej, jako nieuprawnionego do składania oświadczeń woli w imieniu spółki nie zostało potwierdzone zgodnie z zasadami reprezentacji.
Niezależnie od powyższego w sprawie nie zostało wykazane, by roboty opisane w korespondencji elektronicznej z 4 i 9 grudnia 2014 r. nie były objęte zasadniczą umową stron i wynagrodzeniem ryczałtowym. Zakres tych prac nie został wykazany, przedmiotowo zaś zakres ten jest tożsamy z przedmiotem umowy, co wskazuje na objęcie ich wynagrodzeniem ryczałtowym. W sytuacji, gdy prace były ujęte w dokumentacji projektowej lub były konieczne do wykonania przedmiotu umowy, dodatkowe wynagrodzenie nie należało się. Tak też należało ocenić żądanie podwyższenia wynagrodzenia za utrudniony montaż. I w tym zakresie nie zostały powołane żadne twierdzenia, poza wskazaniem na akceptację wynagrodzenia z tego tytułu przez pozwaną.
Zgodnie zart. 632 § 1 k.c.jeżeli strony umówiły się o wynagrodzenie ryczałtowe, przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac. Wynagrodzenie ryczałtowe oznacza wynagrodzenie za całość w jednej sumie pieniężnej. Jego istotą jest uzgodnienie przez strony oznaczonej kwoty, należnej przyjmującemu zamówienie jako ekwiwalent za wykonanie dzieła bez względu na rozmiar świadczonych prac i wartość poniesionych kosztów. Zamawiający, ustalając wynagrodzenie ryczałtowe, wyraźnie lub w sposób dorozumiany zakłada, że przyjmujący zamówienie nie będzie domagać się wynagrodzenia wyższego. Przyjmujący zamówienie nie może bowiem żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w czasie zawierania umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac. Strony, decydując się na przyjęcie tej formy wynagrodzenia, muszą się liczyć z jej bezwzględnym i sztywnym charakterem. Jedynie wyjątkowo sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę. W zasadzie ryzyko strat ponosi tu przyjmujący zamówienie. Przepisart. 632 § 1 k.c.znajduje analogiczne zastosowanie do umowy o roboty budowalne, co potwierdził SN (7) w uchwale z 29.09.2009 r., III CZP 41/09.
W sytuacji gdyby doszło do wykonania prac dodatkowych, stanowiących korzyść majątkową dla zamawiającego, bez dokonania przez strony stosowanej zmiany umowy lub zawarcia innego porozumienia regulującego wykonanie tych prac, trafnie przyjmuje się w judykaturze, że dopuszczalne jest wówczas żądanie przez przyjmującego zamówienie zapłaty równowartości dzieła lub wykonanych robót dodatkowych na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Wartość ta nie została jednak wykazana przez powoda. Również ceny jednostkowe przyjęte dla wyliczenia wartości robót nie zostały poparte materiałem dowodowym. Powód iB. K. (1)wskazali na wyliczenie z uwzględnieniem cen umownych, tymczasem umowa nie przewidywała cen jednostkowych lecz wynagrodzenie ryczałtowe - niezależne od obmiaru prac.
Wobec dokonania modyfikacji powództwa i ograniczenia żądania do 373 559,02 zł, postępowanie ponad tę kwotę należało umorzyć (art. 203 § 1 k.p.c.w zw. zart. 355 § 1 i § 2 k.p.c.).
Koszty procesu zostały rozdzielone stosunkowo na zasadzieart. 100 k.p.c.przy uwzględnieniu, że powód utrzymał się w około 31 % swojego żądania.
Apelacjęod powyższego wyroku wniosła strona pozwana, zaskarżając wyrok w punktach I i IV. Apelująca domagała się zmiany wyroku i oddalenia powództwa w całości oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania za obie instancje.
W apelacji podniesiono:
- naruszenie prawa procesowego , tj.art. 233 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegające w szczególności na przypisaniu niewłaściwej wagi dowodom z dokumentów, tj. dziennikowi budowy w zakresie wpisu z dnia 15 grudnia 2014 r., który nie może wg apelującej stanowić dowodu na datę wykonania umowy i protokołowi odbioru robót z 5 lutego 2015 r., który powinien wg apelującej stanowić podstawę ustalenia momentu wykonania przedmiotu umowy,
- błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik sprawy a polegający na uznaniu, iż powód wykonał przedmiot umowy do 15 grudnia 2014 r., podczas gdy część prac została wykonana w styczniu 2015 r., oraz że pozostawał w opóźnieniu przez 45 dni, podczas gdy opóźnienie wynosiło 98 dni,
- naruszenie prawa materialnego, tj.:
-art. 65 k.c.w zw. z §(...)ust.(...)umowy stron poprzez uznanie, że adnotacjaB. K.w dzienniku budowy w dniu 15 grudnia 2014 r. jest równoznaczna z zakończeniem wykonania robót objętych umową, mimo że §(...)ust.(...)umowy stanowi, iż zakończenie przedmiotu umowy to zakończenie wszystkich robót i podpisanie przez zamawiającego bezusterkowego protokołu końcowego, co nie nastąpiło w dniu 15 grudnia 2014 r.,
-art. 65 k.c.w zw. z §(...)ust.(...)umowy stron poprzez uznanie, że nieprawidłowo wystawiona faktura stanowiła dokument rozliczeniowy, umożliwiający spełnienie świadczenia na rzecz powoda,
-art. 65 k.c.w zw. z §(...)ust.(...)umowy stron poprzez uznanie, że wpis do dziennika budowy dokonany przezB. K.w dniu 15 grudnia 2014 r. stanowił właściwe zgłoszenie gotowości odbioru robót,
-art. 498 § 2 k.c.przez dokonanie rozliczenia potrąconych wierzytelności w taki sposób, że umorzyły się do innej wysokości niż kwota niższej wierzytelności.
W uzasadnieniu apelacji strona pozwana rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na apelacjępowód wniósł o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Powód podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Sąd Apelacyjny przyjął za własne ustalenia faktyczne, poczynione przez Sąd Okręgowy i zważył, co następuje:
Apelacja strony pozwanej jest bezzasadna.
Rozważając poszczególne zarzuty, podniesione przez apelującą, zacząć należy od tych, które dotyczą oceny dowodów i ustaleń faktycznych, bowiem tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny może stać się podstawą trafnych rozważań prawnych.
Ugruntowane jest w orzecznictwie i doktrynie stanowisko, iż ocena wiarygodności i mocy dowodów jest podstawowym zadaniem sądu orzekającego, wyrażającym istotę sądzenia, a więc rozstrzygania kwestii spornych w warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału. Normy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Przez moc dowodową rozumie się siłę przekonania, jaką uzyskał sąd wskutek przeprowadzenia określonych dowodów o istnieniu lub nieistnieniu faktu, którego on dotyczy. Sąd, oceniając wiarogodność, decyduje o tym, czy określony środek dowodowy, ze względu na jego indywidualne cechy i obiektywne okoliczności, zasługuje na wiarę, czy też nie.
Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sądart. 233 § 1 k.p.c.wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie wystarcza przekonanie strony o innej, niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu (tak SN m.in. w orz. z 6 listopada 1998 r., II CKN 4/98, z 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/2000, z 5 sierpnia 1999 r., II UKN 76/99, Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku I ACa 1395/15 z 11 marca 2016 r.). Konieczne jest zatem dla skuteczności takiego zarzutu wykazanie wyżej wspomnianych uchybień przy użyciu argumentów jurydycznych. W konsekwencji samo zaprezentowanie odmiennego stanu faktycznego, wynikającego z własnego przekonania o wspomnianej wyżej wadze dowodów jest niewystarczające.
Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie stan faktyczny ustalał w oparciu dowody z dokumentów i z zeznań świadków. Apelująca zarzuca, że wpis w dzienniku budowy z 15 grudnia 2014 r. nie mógł w istocie stanowić o gotowości do odbioru końcowego, skoro powód wykonywał prace jeszcze w styczniu 2015 r., natomiast dowodem wskazującym na właściwą datę wykonania przedmiotu umowy winien być protokół odbioru robót z 5 lutego 2015 r. Twierdzeń tych nie można podzielić. Nie sposób bowiem pominąć treści zeznań świadków, w szczególnościK. R.. Świadek ten był inspektorem nadzoru inwestorskiego. Zeznał – a zeznanie to nie jest kwestionowane w apelacji – że powód w styczniu 2015 r. wykonywał jedynie cokoły (nie robił tego wcześniej, bo inny wykonawca robił zagospodarowanie terenu). Nadto z zeznań tego świadka wynika, że zaawansowanie prac powoda w chwili podpisania protokołu rzeczowo-finansowego z 19.12.2014 r. (który świadek podpisał) było znacznie wyższe – pozostało może 1-1,5% robót. Stwierdzenie to koresponduje z zeznaniami świadkaJ. P.. Z zeznań św.B. K. (1)wynika z kolei, że zapis umowy o sumie faktur częściowych, która nie może przekroczyć 90% kwoty wynagrodzenia powód – jak się zdaje - przełożył (nieprawidłowo) na treść protokołu rzeczowo-finansowego z k. 49 (z 19.12.2014 r.), z którego wynika, że do zakończenia robót pozostało 10%. Zeznania te korespondują z wpisem do dziennika budowy, którymB. K. (1)zgłosił gotowość do odbioru robót i z protokołem rzeczowo-finansowym z 12.3.2015 r., obejmującym okres do 19.12.2014 r., z którego wynika wykonanie całości robót.
Apelująca podkreśla, iż w uzasadnieniu wyroku na stronie 11 „Sąd I instancji potwierdza, że dokończenie obróbek blacharskich i mozaiki nastąpiło dopiero w styczniu 2015 r., tym samym potwierdza, że nie wszystkie prace zostały wykonane do 15 grudnia 2014r.”. Takiego stwierdzenia jednak nie sposób się w uzasadnieniu wyroku doszukać. Na wskazanej przez apelującą stronie uzasadnienia Sąd – w ramach rozważań prawnych – powtórzył jedynie (zgodnie zresztą ze swoimi ustaleniami faktycznymi ze strony 6 uzasadnienia), że „dokończenie cokołów nie było możliwe z uwagi na kolizję robót na budowie, prace te zostały zakończone w styczniu 2015 r.”.
W ocenie Sądu Apelacyjnego tak ocena dowodów, jak i ustalenia faktyczne zostały poczynione prawidłowo, mogły zatem stać się podstawą rozważań co do zasadności apelacji.
Co do zarzutów naruszenia prawa materialnego, skupiają się one na kwestii przyjętego przez sąd terminu zakończenia robót a w konsekwencji ilości dni opóźnienia i wysokości kary umownej oraz na prawidłowości wystawionych faktur a w konsekwencji możliwości spełnienia świadczenia przez stronę pozwaną.
Skoro – jak napisano wyżej - Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne sądu I instancji, rozważania o naruszeniu prawa materialnego czynione są zatem na gruncie ustalenia, iż powód zakończył swoje prace do 15 grudnia 2014 r. Zwrócić należy uwagę na to, że po zgłoszeniu gotowości do odbioru robót (co uczynił BK.poprzez wpis do dziennika budowy) wykonawca nie ma wpływu na czynności zamawiającego, w tym na powołanie komisji odbiorowej i dokonanie odbioru robót ani też na dokonanie lub niedokonanie wpisu przez inspektora nadzoru. W apelacji argumentowano, że adnotacja o gotowości odbioru nie koresponduje ze stanem faktycznym na froncie robót. W tym miejscu należy jednak odwołać się do wyżej przedstawionych stwierdzeń, odnoszących się do ustaleń faktycznych i uznać, że powód – poza pracami przy cokołach, opóźnionymi z powodu prac przy zagospodarowaniu terenu – wykonał swoje zadania wynikające z umowy stron.
Apelująca formułuje na str. 6 apelacji sugestię, że inspektor nadzoru nie poczynił adnotacji, bo stan robót nie uzasadniał dokonania odbioru. Jest to jednak wyłącznie sugestia, nie poparta dowodami, stojąca w sprzeczności z zeznaniami samego inspektora.
W rezultacie – wobec prawidłowych ustaleń faktycznych nie można podzielić zarzutu, iż adnotacjaB. K. (1)w dzienniku budowy nie stanowi o zakończeniu robót w dniu 15 grudnia 2014 r. W konsekwencji nie można też przyjąć, by opóźnienie w wykonaniu robót ze strony powoda było większe, niż ustalił to Sąd Okręgowy.
Tym samym prawidłowo zostało dokonane rozliczenie wierzytelności stron przy uwzględnieniu potrącenia kar umownych za okres, wskazany przez Sąd I instancji – zresztą co do tego rozliczenia, z wyjątkiem ilości dni, za które kara umowna pozwanej się należy, w apelacji nie podnoszono zarzutów. Nie doszło więc do naruszeniaart. 498 § 2 k.c.
Niezasadne są zarzuty dotyczące nieprawidłowości faktur, wystawionych przez powoda i konsekwencji, jakich upatruje apelująca w tym fakcie. Zarzut jaki sformułowano dotyczy terminu zapłaty należności powoda, który zdaniem apelującej wynikać musi z prawidłowo wystawionej faktury, a nie z jakiejkolwiek faktury. Problem zaś wynika z faktu, że strona powodowa w wystawionychfakturach nr (...)wskazała jako nabywcę podmiot o nazwiePrzedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o.” zamiastPrzedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o.sp. k.”. Z taką argumentacją pozwanej nie można jednak się zgodzić. Przede wszystkim wierzytelność oraz termin zapłaty należnych powodowi kwot wynika ze stosunków pomiędzy stronami. Faktura nie kreuje stosunku zobowiązaniowego. Podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że treść wystawionych przez powoda faktur umożliwiała stronie pozwanej spełnienie świadczenia. Nie było wszak między stronami sporu co do tego, kto komu winien zapłacić należność za roboty i z czego wynikają rozliczenia. Notę korygującą można było wystawić w każdym terminie. Użycie prawidłowego NIP wystarczająco identyfikowało nabywcę. Podkreślić należy, że strona pozwana otrzymawszy faktury od powoda dokonywała kompensat swoich należności mimo podnoszonego błędu i czyniła to jeszcze przed wystawieniem not korygujących – zatem błąd w fakturach nie przeszkadzał stronie pozwanej w podejmowaniu czynności korzystnych dla niej. Reasumując – błąd w oznaczeniu strony pozwanej, przy prawidłowej treści faktury w pozostałym zakresie, w tym wskazaniu właściwego NIP, skorygowany przez stronę pozwaną przy pomocy not korygujących nie wpływa na datę wymagalności świadczeń.
Z powyższych względów apelacja jako bezzasadna uległa oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.
SSA Sławomir Jamróg SSA Barbara Baran SSO (del.) Izabella Dyka