Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 817/18
Data wyroku: 2018-10-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Gabriela Pietrzyk-Cyrbus, Marek Procek
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia społeczne
Podstawa prawna: art. 83 ustawy z 13.10.1998 o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt III AUa 817/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 października 2018 r.
Sąd Apelacyjny w KatowicachWydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Marek Procek (spr.)

Sędziowie

SSA Jolanta Pietrzak
SSA Gabriela Pietrzyk - Cyrbus

Protokolant

Elżbieta Szewczyk

po rozpoznaniu w dniu 26 października 2018r. w Katowicach
sprawy z odwołania(...)Sp. z o.o. wR.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
przy udziale zainteresowanejA. M.
o ustalenie wysokości podstawy wymiaru składek
na skutek apelacji odwołującej(...)Sp. z o.o. wR.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku z dnia 25 maja 2015r. sygn. akt IX U 1762/14

1
oddala apelację,

2
zasądza od(...)Sp. z o.o. wR.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

/-/SSA J.Pietrzak /-/SSA M.Procek /-/SSA G.Pietrzyk-Cyrbus

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 817/18

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 25 maja 2015r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku oddalił - połączonedo wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia - odwołania płatnika składek(...)Sp. z o.o.wR.od decyzji organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałwR.:
- z dnia 15 września 2014r. (w sprawie ubezpieczonejA. M.),
- z dnia 11 września 2014r. (w sprawie ubezpieczonegoE. K.),
- z dnia 11 września 2014r. (w sprawie ubezpieczonejD. K.),
- z dnia 15 września 2014r. (w sprawie ubezpieczonejK. M.),
- z dnia 16 września 2014r. (w sprawie ubezpieczonejS. Z.),
- z dnia 16 września 2014r. (w sprawie ubezpieczonejG. G.),
- z dnia 11 września 2014r. (w sprawie ubezpieczonejK. K.),
- z dnia 15 września 2014r. (w sprawie ubezpieczonejA. P.),
- z dnia 15 września 2014r. (w sprawie ubezpieczonegoJ. M.),
- z dnia 15 września 2014r. (w sprawie ubezpieczonegoW. M.),
określających podstawy wymiaru składek wymienionych ubezpieczonych, jako pracowników płatnika składek(...)Sp. z o.o., na podstawieart. 83 ust. 1 pkt 3, art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. cw związku zart. 32 i art. 91 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2013r., poz. 1442 - dalej jako ustawa systemowa).
W uzasadnieniu przedstawionych decyzji organ rentowy podniósł, iż płatnik składek(...)Sp. z o.o. w okresie od lipca 2013r. do listopada 2013r. nie zadeklarował, nie naliczył składek, a także nie przekazał do ZUS-u imiennych raportów miesięcznych ZUS RCAo naliczonych składkach i imiennych raportów miesięcznych ZUS RSA o wypłaconych świadczeniach i przerwach w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotneod przychodów - wynagrodzeń wypłaconych pracownikom, w tym wskazanym wyżej ubezpieczonym.
Sąd Okręgowy ustalił, iż w dniach 21 listopada 2013r. i 8 stycznia 2014r. Prezesowi Zarządu odwołującej(...)Sp. z o.o. wR.doręczono zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli w zakresie prawidłowości i rzetelności obliczania składekna ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, wystawiania zaświadczeń lub zgłaszania danych dla celów ubezpieczeń społecznych.
Wskutek przeprowadzonej kontroli u odwołującej Spółki, w protokole pokontrolnymz dnia 27 stycznia 2014r. organ rentowy stwierdził, iż odwołująca (płatnika składek)nie zadeklarowała, nie naliczyła składek oraz nie przekazała do ZUS-u imiennych raportów miesięcznych ZUS RCA o naliczonych składkach i imiennych raportów miesięcznych ZUS RSA o wypłaconych świadczeniach i przerwach w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne od przychodów - wynagrodzeń wypłaconych wszystkim wymienionym ubezpieczonym w okresach wskazanych w decyzjach zaskarżonych.
Sąd Okręgowy podniósł, iż przesłuchany w toku kontroli prezes zarządu(...)Sp. z o.o. wR.H. M.zeznał, że nie złożono deklaracji i imiennych raportów z wykazaniem kwot składek na osoby pobierające zasiłek macierzyński,osób przebywających na urlopach wychowawczych, wykonujących pracę nakładcząoraz niektórych pracowników nieposiadających orzeczeń o niepełnosprawności, czy innych,z powodu braku wydolności organizacyjnych, bo priorytetem są sprawy związanez utrzymywaniem płynności finansowej Spółki i produkcji.
W konsekwencji ustaleń protokołu kontroli z dnia 27 stycznia 2015r. organ rentowy wydał odrębnie w stosunku do każdego z ubezpieczonych zaskarżone decyzje omówionena wstępie.
W ocenie Sądu Okręgowego organ rentowy, przeprowadzając kontrolę i określającjej zakres, nie naruszył art. 86 i art. 87 ustawy systemowej. Ponadto - zdaniem tegoż Sądu -nie można się również zgodzić ze stwierdzeniem odwołującej się, że upoważnieniedo kontroli nie obejmowało przedmiotu zaskarżonej decyzji, bo od prawidłowego ustalenia podstawy wymiaru składek zależy prawidłowe ich obliczenie.
Wbrew zarzutom odwołującej się Spółki, inspektorzy kontroli organu rentowego dokonali analizy konkretnej sytuacji każdego pracownika w oparciu o listy płac, przelewyi dokonali obliczenia podstawy wymiaru składek dla każdego z nich.
Zatem Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. l w związku z art.20 ust. l ustawy systemowej, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi przychód w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 lipca 199lr. o podatku dochodowymod osób fizycznych (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., Nr 51, poz.307 ze zm.). Za przychodyze stosunku pracy uważa się zaś wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze, bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzeniaza godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego czy ich wysokość została z góry ustalona,a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.
Odnosząc się do kwestii dotyczącej oskładkowania wynagrodzenia ubezpieczonychza okres podany w zaskarżonych decyzjach, Sąd Okręgowy stwierdził, iż skoro zainteresowani pracownicy wynagrodzenie to otrzymali (co było okolicznością bezspornąw sprawie), to zgodnie z art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy systemowej, a także w myślart. 81ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanejze środków publicznych(Dz. U. z 2004r., nr 164 poz. 1027 ze zm.), stanowiło ono podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Wynagrodzenie to bowiem stanowiło przychód, w rozumieniuustawy o podatku dochodowym od osób fizycznychi odwołująca winna była zadeklarować i naliczyć składki oraz przekazać do organu rentowego stosowne raporty.
Sąd ten zauważył przy tym, iż prezes zarządu odwołującej przyznał, że obowiązku tego nie dopełniono z powodów organizacyjnych, bo skupiono się na kwestiach płynności finansowych i produkcji.
Zatem Sąd Okręgowy zauważył, że odnośnie powyższej kwestii, a mianowicie braku niezadeklarowania, nienaliczenia składek oraz nieprzekazania do ZUS-u raportów, o jakich mowa wcześniej, odwołująca w odwołaniu nie sprecyzowała żadnych konkretnych zarzutów. Sąd ten pominął dowód z przesłuchania w charakterze strony prezesa zarządu odwołującejH. M., gdyż pomimo prawidłowego wezwania na rozprawę, nie stawił sięna posiedzeniu, zaś w odwołaniu od decyzji zaskarżonych odwołująca zawarła wnioseko przeprowadzenie rozprawy również w razie jej nieobecności.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c., oddalił odwołania jako bezzasadne.
W apelacji od zaprezentowanego rozstrzygnięcia - w części obejmującej odwołanieod decyzji z dnia 15 września 2014r., dotyczącejA. M.- spółka(...)zarzuciła Sądowi pierwszej instancji:

1
naruszenie prawa spółki(...)do obrony poprzez nieuzasadnione nieodroczenie rozprawy, pomimo braku możliwości stawienia się przedstawiciela Spółki,

2
nieprzeprowadzenie dowodu z akt osobowych pracownika,

3
nieuzasadnione pominięcie dowodu z przesłuchania stron,

4
niedokonanie ustaleń faktycznych adekwatnych do rozpoznawanej sprawy,

5
faktyczne nierozpoznanie istoty sprawy,

6
błędną wykładnię przepisu§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998r., w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz. U. nr 161, poz. 1106).

W oparciu o przedstawione zarzuty, apelująca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancjioraz przyznanie kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.
Organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji oraz o zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm opisanych.
Sąd apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:
Przyjmując ustalenia poczynione przez Sąd pierwszej instancji jako własne uznał,że apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie ulega bowiem wątpliwości, iż organ rentowy w oparciu o dyspozycję normyart. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy systemowej, uprawniony jest do wydawania decyzji, w których ustala wymiar składek oraz rozstrzyga o ich poborze.
W tym kontekście, na uwagę zasługuje regulacja aksjologiczna, ujęta w treści normKonstytucji RP. Po pierwsze, zwrócić należy uwagę, iż określona w treściart. 22 Konstytucji RPzasada swobody działalności gospodarczej, musi być odczytywana łącznie z normą odwołującą się do solidarności i ważnego interesu publicznego (art. 20 Konstytucji RP).Po drugie, normy konstytucyjne zawierają gwarancje prawa do zabezpieczenia społecznego (art. 67 Konstytucji RP). I wreszcie - po trzecie, przepisart. 84 Konstytucji RPwyznacza obowiązek ponoszenia ciężarów składkowych. W kontekście tego przepisu, składkina ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Pracy są świadczeniami pieniężnymi o charakterze publicznoprawnym. Składki te są zatem świadczeniami bezzwrotnymi, przymusowymii nieodpłatnymi, co oznacza - zgodnie z zasadą automatyzmu ubezpieczeniowego -iż stosunek ubezpieczenia społecznego powstaje automatycznie z chwilą nawiązania stosunku prawnego rodzącego obowiązek ubezpieczeniowy (por. T. Zieliński, Ubezpieczenia społeczne pracowników. Zarys systemu prawnego - część ogólna, Warszawa - Kraków, 1994). Emanacją tej zasady jest regulacja przyjęta w treści art. 46 ustawy systemowej, nakładająca na płatnika składek szereg obowiązków związanych z obliczaniem, potrącaniem, rozliczaniem i opłacaniem składek za każdy miesiąc kalendarzowy, według zasad wynikającychz przepisów tej ustawy. Opisany wyżej obowiązek ma bezwzględny charakter, co oznacza,iż jeżeli przy poborze składek na ubezpieczenie społeczne dojdzie do naruszenia obowiązujących przepisów także przez organ dokonujący takiego poboru, to organ ten niema podstaw prawnych do stosowania jakichkolwiek ulg z tego tytułu w stosunku do płatnika składek. Jednocześnie należy wskazać, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 sierpnia 2008r. (II BU 42/07) słusznie stwierdził, że podmioty zobowiązane do opłacania składekna ubezpieczenia zdrowotne powinny bez uprzedniego wezwania i bez potrzeby wydawania decyzji, opłacać i rozliczać składki na to ubezpieczenie za każdy miesiąc kalendarzowyw trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianym dla składek na ubezpieczenia społeczne.
Natomiast, na podstawie przepisów art. 86 - 97 ustawy systemowej, realizacja tego obowiązku podlega kontroli przeprowadzanej przez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Podkreślenia wymaga przy tym, iż - zgodnie z normą art. 91 ust. 5 ustawy systemowej - protokół pokontrolny stanowi podstawę do wydania - tak jak w niniejszej sprawie - decyzjio wymiarze składek oraz ich poborze.
W zaskarżonej decyzji organ rentowy ustalił dla ubezpieczonejA. M.-od przychodów w postaci wypłaconych wynagrodzeń ze stosunku pracy - podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie wypadkowe i ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od lipca do listopada 2013r. Odwołująca się Spółka, wbrew obowiązkowi wynikającemu z dyspozycji normart. 6 i art. 232 k.p.c., nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających na odmienną ocenę opisanego wcześniej obowiązku składkowego. Co więcej, nie uczyniła tego również w postępowaniu apelacyjnym, zaś w postępowaniu administracyjnym przed organem rentowym prezes jej zarządu wyjaśnił, że Spółka nie złożyła deklaracji i imiennych raportów z wykazaniem kwot składek na osoby pobierające zasiłek macierzyński, osób przebywających na urlopach wychowawczych, wykonujących pracę nakładczą oraz niektórych pracowników nie posiadających orzeczeńo niepełnosprawności, czy innych, z powodu braku wydolności organizacyjnych,bo priorytetem są sprawy związane z utrzymywaniem płynności finansowej Spółkii produkcji.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności, Sąd Apelacyjny, na mocyart. 385 k.p.c., apelacje oddalił.
O kosztach procesu - wobec nieoznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia - rozstrzygnął na podstawieart. 98 k.p.c.w związku z§ 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(w brzemieniu obowiązującym w dniu 1 lipca 2015r.).
/-/SSA J.Pietrzak  /-/SSA M.Procek   /-/SSA G.Pietrzyk-Cyrbus

Sędzia   Przewodniczący   Sędzia
JR