Sąd Rejonowy w Brzegu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 161/18
Data wyroku: 2018-06-27 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Joanna Kurowska
Podstawa prawna: art. 84 § 1 kc, 88 kc

Sygn. akt I Ns 161/18

POSTANOWIENIE
Dnia 27 czerwca 2018 roku
Sąd Rejonowy w Brzegu Wydział I Cywilny
w składzie następującym :
Przewodniczący: SSR Joanna Kurowska
Protokolant: sekr. sąd. Anita Bider
po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2018 roku w Brzegu
na rozprawie
sprawy z wnioskuK. F.
z udziałem(...) S.A.
o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku
p o s t a n a w i a:
zatwierdzić uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku przezK. F.po spadkodawcyE. F.zmarłym(...)roku wB., ostatnio stale zamieszkałym wB..
Na oryginale właściwy podpis
Sygn. Ns 161/18

UZASADNIENIE
WnioskodawcaK. F.złożyła wniosek o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po ojcuE. F.oraz o przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że rodzice nigdy nie informowali go o zaciągniętych zobowiązaniach, z jego wiedzy wynikało, ze zarówno ojciec jak i matka utrzymywali się z bieżących wynagrodzeń i nie mieli w zwyczaju zaciągać jakikolwiek kredyty czy pożyczki. Ponadto wnioskodawca wskazał, ze tuz po śmierci ojca pytał matkęZ. F.o pozostawionych ewentualnie długach po ojcu ale ta zaprzeczyła. O wierzytelności przysługującej od zmarłego ojca wnioskodawca dowiedział się z pisma wierzyciela z dnia 15.11.2016r. który odebrała matka ale nie przekazała go wnioskodawcy.
Postanowieniem z dnia 16.05.2018r. Sąd dopuścił do udziału w sprawie wierzyciela(...) SA.
Pismem z dnia(...). wierzyciel wniósł o oddalenie wniosku podnosząc brak udowodnienia przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku.
Na rozprawie w dniu 16.05.2018r. wnioskodawca złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku po zmarłym w dniu 02.01.2009r. ojcuE. F..

Sąd ustalił w sprawie następujący stan faktyczny:

W dniu(...). zmarłE. F.pozostawiając żonęZ. F.oraz dwóch synów w tym wnioskodawcęK. F.. Sytuacja materialna spadkodawcy była nana synowi przez lata, wiedział on, rodzice utrzymują się jak zawsze z bieżących wynagrodzeń. W dacie śmierci spadkodawca utrzymywał się z renty w wysokości 900,00 zł. W 2009 roku spadkodawca ciężko zachorowała a bieżące dochody małżonków nie pozwalały na pokrycie kosztów leczenia. Małżonkowie wspólnie podjęli decyzje o zaciągnięciu kredytu jednakże nikomu o tym fakcie nie powiedzieli, wczesnej również nie zwracali się o pomoc finansową do synaK., nie informowali go o problemach związanych z kosztami utrzymania. Po śmierci panaE.jego żonaZ.nadal nikomu nie mówiła o zobowiązaniu, zaprzeczyła pomimo, że synK.zadawał jej pytanie o długi pozostawione przez ojca. Dopiero w 2016 roku wierzyciela(...) SAskierował pismo do wnioskodawcyK. F.na adres rodziców. Przesyłkę odebrała matkaZ. F.i ją otworzyła, jednak o jej istnieniu nie poinformowała syna nadal ukrywając istnienie niespłaconego kredytu a następnie o piśmie zapomniała. Po kolejnym piśmie – w 2017 rokuZ. F.zdecydowała się o wszystkim powiedzieć synowi.
WnioskodawcaK. F.od 2013roku wraz z rodzona miesza w(...). O śmierci ojca dowiedział się tuż po zdarzeniu, w tym czasie był kawalerem i mieszkał z rodzicami, korespondencję kierowaną do niego odbierał matka. Relacje z rodzicami zawsze układały się poprawnie, jednak o swoich sprawach materialnych nie rozumowali z synami
Dowód:

1
Akt zgonuE. F., k. 7

2
Pismo wierzyciela do wnioskodawcy z dnia(...).2016r., k. 8

3
Porozumienie, k.14

4
z zeznań świadkaA. F., k. 15

5
z zeznań świadkaZ. F., rozprawa z dnia 27.06.2018r.

6
z zeznań wnioskodawcy , k. 15

7
oświadczenieK. F.o odrzuceniu spadku poE. F., k. 15

Sąd zważył co następuje:
Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu wnioskodawca wykazał się szeregiem starań mających na celu ustalenie jaki majątek rzeczywisty pozostawił po sobie ojciecE. F..
W pierwszej kolejności należy wskazać, że błąd z którym prawo cywilne łączy skutek w postaci możliwości uchylenia się od skutków prawnych czynności dokonanej pod wpływem błędu, musi dotyczyć treści czynności prawnej (art. 84§1kc) oraz musi być istotny (art. 84§2 kc). Błędem dotyczącym treści oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku jest m. in. błąd co do osoby spadkodawcy, co do tytułu powołania lub co do przedmiotu spadku. W tej ostatniej sytuacji chodzi o brak wiedzy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego. Skuteczność powołania się na taki błąd zachodzi wtedy, gdy spadkobierca dokonał należytej staranności polegającej na podjęciu wszelkich uzasadnionych w danych okolicznościach działań zmierzających do ustalenia stanu spadku, których podjęcie obiektywnie mogło doprowadzić do takiego ustalenia i w końcu do uniknięcia błędu. Wobec tego za błąd istotny spadkobiercy uznać należy brak wiedzy o stanie spadku pomimo podjęcia właściwych i możliwych działań, zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu spadku. Mając na względzie powyższe zważania Sąd doszedł do przekonania, że brak wiedzy wnioskodawcy do co przedmiotu spadku wynikał z zachowania należytej staranności po jego stronie. Jak bowiem wynika zez gromadzonego materiału dowodowego wnioskodawca pozostawała ze spadkodawcą oraz matkąZ. F.w dobrych relacjach w dacie śmierci ojca wnioskodawca był kawalerem i mieszkał warz z rodzicami, zaś w trakcie choroby spadkodawcy w 2009 roku pozostawał w przekonaniu, że rodzice pokrywają koszty utrzymania w tym leczenia ojca z bieżących dochodów. Matka przejęła w pełni obowiązek opiekowania się chorym ojcem aż do śmierci. Wnioskodawca nie był informowany przez rodziców, że brakuje im pieniędzy na bieżące utrzymanie, nigdy też rodzice nie zaciągali żadnych zobowiązań dla podratowania budżetu domowego.(...)orientował się w wysokości dochodów rodziców w miarę swoich możliwości, rodzice jednak nie informowali go o szczegółach swoich decyzji finansowych ale w jego pamięci nigdy nie było takiej sytuacji w życiu rodziny, by rodzicom brakowało na życie, przeciwnie, rodzice zawsze pomimo niskich dochodów potrafili odpowiednio gospodarować środkami jakie posiadali dostosowując wydatki do swoich bieżących potrzeb. Rodzice nie gdy nie żalili się synom na problemy finansowe , nikt z rodziny nie podejrzewał, że takie istnieją. Matka wnioskodawcyZ. F.wskazała wprost, że zaciągnięcie kredytu było dla niej i jej zmarłego męża czymś wyjątkowym, o czym nikomu nie mówiła, a gdy przyszło pismo pierwsze kierowane do synaK.bała się mu powiedzieć prawdę i schowała przed nim przesyłkę.
Wnioskodawca podjął , zdaniem Sądu, wszelkie możliwe działania w celu uzyskania informacji na temat rzeczywistego stanu spadku po ojcu, W tym stanie rzeczy trudno mu zarzucać niedochowania wszelkiej staranności w tym zakresie. Sąd w tym miejscu podziela stanowisko Sądu Najwyższego, który w postanowieniem z dnia 29.11.2012r. w sparwie II CSK 172/12 wskazał, żeStwierdzenie, że spadkobierca nie dołożył należytej staranności powinno być poprzedzone oceną okoliczności konkretnej sprawy i ustaleniem jakich aktów staranności można było od niego wymagać. Odnosi się to do sprecyzowanych czynności, które faktycznie i prawnie spadkobierca mógłby podjąć, zmierzając do uzyskania koniecznej wiedzy o spadku. W razie niepodjęcia przez spadkobiercę żadnych czynności, wskazane jest określenie, jakich działań, w okolicznościach danej sprawy, prowadzących do pozyskania tej wiedzy można było od niego wymagać, ponieważ doprowadziłyby do uniknięcia błędu.
Sąd stoi również na stanowisku, że brak jest też uzasadnionej przyczyny dla której spadkobiercy winni składać oświadczenie o odrzuceniu spadku profilaktycznie , w razie braku pewności co do stanu rzeczywistego spadku.
Analizie Sądu podlegała także ocena terminu uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia pod wpływem błędu. Zgodnie zart. 88§ 2 kcuprawnienie takie wygasa z upływem roku od daty wykrycia błędu. Wnioskodawca de facto dowiedział się o rzeczywistym zadłużenia pozostawionym przez spadkodawcę w 2017 roku, kiedy to matka po odebraniu drugiego pisma wierzyciela postanowiła o wszystkim synowi powiedzieć i przekazała mu pismo z 15.11.2016roku wraz z projektem porozumienia. Wnioskodawca jak i jego zona wskazali, z e matka przekazała mu to jedno pismo dopiero 2017r. innych pism nie otrzymał. ŚwiadekZ. F.nie pamięta dokładni kiedy przekazała pismo wierzyciela datowane na 15.11.2016rl ale było to z pewnością w 2017 roku Wnioskodawca zaś wskazał, że gdy tylko dowiedział się od matki o piśmie wierzyciela natychmiast podjął kroki prawne. Wierzyciel reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego nie stawił się na wyznaczony celem przesłuchania świadkaZ. F.termin rozprawy, tak więc sąd przyjął za prawdziwe twierdzenia wnioskodawcy o podjętych środkach do zachowania rocznego terminu do złożenia oświadczenia zgodnie z treściart. 88§ 2 kc(art. 230 kp,art. 229 kpc). Wnioskodawca, co potwierdzili świadkowieA. F.orazZ. F.nie był wcześniej informowany o zadłużenia Tak więc złożony wniosek o przyjęcie i zatwierdzenia uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia przez wnioskodawcę z datą 29.03.2018r ( data złożenia wniosku na biurze podawczym sądu) nastąpiło z zachowaniem wymaganego ustawą terminu.
Wobec powyższych okoliczności należało zatwierdzić uchylenie się przez wnioskodawcęK. F.od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłymE. F..