Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 527/17
Data wyroku: 2017-12-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Iwona Hyła, Arkadiusz Cichocki, Michał Marzec
Słowa kluczowe: Poręczenie, Weksel in blanco
Podstawa prawna: art. 310§1 kk
Teza: 1. Skoro weksel niezupełny (in blanco) potwierdza istnienie prawa majątkowego, to jest papierem wartościowym. Stanowiąc zaś papier wartościowy, dający podstawę do otrzymania sumy pieniężnej, może być dokumentem uprawniającym do otrzymania sumy pieniężnej, o której mowa w art. 310§1 kk
2. Podrobienie podpisu poręczenia wekslowego jest tożsame ze sfałszowaniem weksla, a zatem realizuje znamiona art. 310§ 1 kk

Sygn. akt: II AKa 527/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 grudnia 2017 roku
Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Michał Marzec

SSA Iwona Hyła
SSO del. Arkadiusz Cichocki (spr.)

Protokolant:

Magdalena Bauer

przy udzialeProkuratora Prokuratury Rejonowej w Rybniku Mariusza Sobieraja
po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 roku sprawy
A. R.s.G.iR.
ur. (...)wK.
oskarżonego zart. 310 § 1 k.k.w zw. zart. 310 § 2 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.przy zast.art. 11 § 2 k.k.iart. 12 k.k.
na skutek apelacji obrońcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach
z dnia 7 sierpnia 2017 roku, sygn. akt V K 18/17

1
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

2
zasądza od Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Gliwicach) na rzecz adwokataK. C.– Kancelaria Adwokacka wK.kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych, w tym 23 % VAT, tytułem obrony z urzędu udzielonej oskarżonemuA. R.w postępowaniu odwoławczym;

3
zasądza od oskarżonegoA. R.na rzecz oskarżyciela posiłkowego(...)sp. j. kwotę 1200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym;

4
zwalnia oskarżonegoA. R.od ponoszenia kosztów sądowych postępowania odwoławczego, obciążając nimi Skarb Państwa.

SSO del. Arkadiusz Cichocki SSA Michał Marzec SSA Iwona Hyła
Sygn. aktII AKa 527/17

UZASADNIENIE
A. R.został oskarżony o to, że w okresie od bliżej nieustalonego dnia września 2015 r. do dnia 15 października 2015 r. wC.iT., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, po uprzednim podrobieniu dokumentu uprawniającego do otrzymania sumy pieniężnej w postaci weksla in blanco, w ten sposób, iż na blankiecie weksla nakreślił oświadczenie o poręczeniu oraz podpis swojej żonyR. R., który to blankiet weksla następnie podpisał i puścił w obieg, przedkładając współce (...)sp. k. z siedzibą wT., przy podpisaniuumowy nr (...)o wzajemnej współpracy handlowej oraz oświadczenia do umowy o wzajemnej współpracy handlowej, jako zabezpieczenie dotychczasowych oraz przyszłych zobowiązań, wprowadził ww. spółkę w błąd co do faktu przyszłych zobowiązań również przez poręczyciela weksla in blanco oraz dobrej kondycji oraz płynności finansowej prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej i doprowadził wyżej wymienioną spółkę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem na swoją rzecz w postaci wydanego towaru o łącznej wartości 11.774 zł, tj. o przestępstwo zart. 310 § 1 k.k.w zw. zart. 310 § 2 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.iart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.
Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2017 r. wydanym w sprawie V K 18/17 orzekł, co następuje:

1
uznaje oskarżonegoA. R.za winnego tego, że w bliżej nieustalonym okresie drugiej połowy września 2015 r. do około 15 października 2015 r. wC.iT., działając w podobny sposób, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, po uprzednim podrobieniu dokumentu uprawniającego do otrzymania sumy pieniężnej w postaci weksla in blanco, poprzez nakreślenie oświadczenia o poręczeniu oraz podpisu swojej żonyR. R., późniejszym jego podpisaniu puścił go w obieg, przedkładając współce (...)sp. j. z siedzibą wT., przy podpisaniuumowy nr (...)o wzajemnej współpracy handlowej oraz oświadczenia do umowy o wzajemnej współpracy handlowej, jako zabezpieczenie dotychczasowych oraz przyszłych zobowiązań, wprowadzając tym samym ww. spółkę w błąd co do faktu odpowiadania za przyszłe zobowiązania również przez poręczyciela weksla in blanco, tj.R. R., nadto co do faktu, iż prowadzona przez niego działalność gospodarcza -firma (...)znajduje się w dobrej kondycji finansowej i posiada płynność finansową, czym doprowadziłspółkę (...)sp. j. z siedzibą wT.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem na swoją rzecz w postaci wydawanego towaru o łącznej wartości 11.774 zł, wyczerpującego znamiona przestępstwa zart. 310 § 1 i 2 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k., przyjmując, iż stanowił on wypadek mniejszej wagi zart. 310 § 3 k.k.i za to na mocyart. 310 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.w zw. zart. 60 § 1 k.k.iart. 60 § 6 pkt 2 k.k.wymierza mu karę 1 (jednego) roku i 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności,

2
na podstawieart. 29 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturzeprzyznaje adwokatowiA. L.kwotę 720,00 (siedmiuset dwudziestu) złotych powiększoną o kwotę 165,60 zł (stu sześćdziesięciu pięciu złotych sześćdziesięciu groszy) tytułem podatku VAT, łącznie kwotę 885,60 zł (ośmiuset osiemdziesięciu pięciu złotych sześćdziesięciu groszy), w związku z pomocą prawną świadczoną oskarżonemu z urzędu,

3
na podstawieart. 627 k.p.k.w zw. zart. 616 § 1 pkt 2 k.p.k.zasądza od oskarżonegoA. R.na rzecz oskarżyciela posiłkowego(...)sp. j. kwotę 2.197,00 (dwa tysiące sto dziewięćdziesiąt siedem) złotych w związku z ustanowieniem w sprawie pełnomocnika,

4
na podstawie 624§ 1 k.p.k.zwalnia oskarżonegoA. R.od ponoszenia kosztów postępowania w całości przenosząc je na rachunek Skarbu Państwa.

Apelację od wyroku wniósł obrońca oskarżonego. Zaskarżył wyrok w całości. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia polegający na bezpodstawnym uznaniu, że oskarżony „podrobił dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej w postaci weksla in blanco poprzez nakreślenie oświadczenia o poręczeniu oraz podrobieniu podpisu żonyR. R.i puszczeniu go w obieg” mimo, iż szczegółowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nie pozwala na tego rodzaju ustalenie - co miało bezpośredni wpływ na jego treść oraz obrazę przepisów prawa materialnego, a toart. 310 § 1 i 2 k.k.w związku zart.280 § 2 k.k.iart. 11 § 2 k.k.orazart. 12 k.k.przez ich zastosowanie.
Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zmianę kwalifikacji prawnej czynu naart. 270 k.k.i wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem oraz o zasądzenie na rzecz obrońcy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za II instancję, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja obrońcy jest bezzasadna.
Przeprowadzone przez Sąd Okręgowy, kompletne i dokładne postępowanie dowodowe, pozwoliło na poczynienie prawidłowych ustaleń faktycznych. Sąd trafnie ustalił, że przedmiotem czynności wykonawczej przypisanego oskarżonemu czynu ciągłego był wekselin blanco. Podnoszony w apelacji argument, iż w chwili nakreślenia sfałszowanego podpisuB. R.na wekslu nie widniał jeszcze podpis wystawcy, nie podważa trafności poczynionych ustaleń faktycznych. Zachowanie oskarżonego było rozciągnięte w czasie, co wynikało z przyjętej przez niego metody działania. Do siedziby pokrzywdzonej spółki udał się z przygotowanym już dokumentem w postaci blankietu weksla z nakreślonym przez siebie (a przez to podrobionym) podpisem innej osoby udzielającej rzekomo poręczenia wekslowego. W obecności wspólnika pokrzywdzonej spółki,B. Ż., oskarżony uzupełnił ten dokument o swój podpis jako wystawcy. Taka chronologia zdarzeń nie zmienia faktu, iż oskarżonemu przypisano jedno przestępstwo składające się z więcej niż jednego czynu (w znaczeniu ontologicznym), z których każdy był objęty wspólnym zamiarem. Chybione jest założenie, jakoby sprawca przestępstwa popełnionego w warunkachart. 12 k.k.miał ponosić inny zakres odpowiedzialności zależnie od tego, jak zaplanuje sobie chronologię działań zmierzających do realizacji uprzednio powziętego, jednego zamiaru. Oskarżony najpierw podrobił podpis poręczyciela wekslowego i z tak przygotowanym dokumentem przybył do siedziby pokrzywdzonej spółki, gdzie zgodnie z powziętym przez siebie planem, złożył swój podpis na wekslu. Nakreślając ten podpis w obecnościB. Ż.uwiarygodniał swoje działanie i dążył, zresztą skutecznie, do wzbudzenia u niej przekonania, że wręczany wekselin blancojest pod każdym względem autentyczny. Nie sposób byłoby tego uczynić inaczej, skoro z oczywistych względów nie byłby w stanie spowodować nakreślenia obydwu podpisów w obecnościB. Ż., nie ujawniając przy tym fałszerstwa. Podpisanie weksla w jej obecności a następnie jego zabranie w celu uzyskania podpisu poręczyciela również byłoby działaniem co najmniej niezrozumiałym, skoro własnoręczne złożenie podpisu miało znaczenie uwiarygodniające tylko wtedy, gdy łączyło się z przekazaniem od razu weksla drugiej stronie. Zgromadzony materiał dowodowy w pełni uzasadniał poczynienie przez Sąd Okręgowy ustalenia, iż oskarżony podrabiając podpis żony działał w zamiarze sfałszowania wekslain blancoa nie jedynie „papieru – formularza”, jak wskazuje apelujący.
Chybiony jest zarzut obrazy prawa materialnego, a toart. 310 § 1 i 2 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.(w apelacji wskazano, zapewne wskutek oczywistej omyłki,art. 280 § 2 k.k.) iart. 11 § 2 k.k.orazart. 12 k.k.Sąd Apelacyjny w pełni podziela utrwalony w judykaturze pogląd, że skoro weksel niezupełny (in blanco) potwierdza istnienie prawa majątkowego, to jest papierem wartościowym. Stanowiąc zaś papier wartościowy, dający podstawę do otrzymania sumy pieniężnej, może być dokumentem uprawniającym do otrzymania sumy pieniężnej, o którym mowa wart. 310 § 1 k.k.(uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2007 r., sygn. I KZP 2/07, OSNKW 2007/4/31).
Nie wyłącza odpowiedzialności zart. 310 § 1 k.k.również to, że podrobiony na wekslu zapis nie był elementem warunkującym ważność weksla. Podrobienie podpisu poręczyciela wekslowego tworzy bowiem fałszywy obraz zobowiązania wekslowego w części dotyczącej poręczenia wekslowego, co wywołuje lub może wywołać skutki prawne w sferze obrotu gospodarczego pomiędzy uczestniczącymi w nim podmiotami. Sfałszowanie podpisu poręczyciela trzeba więc uznać za tożsame ze sfałszowaniem weksla, a zatem za czyn realizujący znamionaart. 310 § 1 k.k., który jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisuart. 270 § 1 k.k.i wyłącza jego stosowanie.
Skarżący kwestionując przyjętą przez Sąd Okręgowy kwalifikację prawną odnosi to także do przypisania oskarżonemu znamion oszustwa. Uzasadnienie apelacji żadnej argumentacji w tym zakresie jednak nie zawiera, lecz sprowadza się do stwierdzenia, że czyn przypisany winien zostać zakwalifikowany wyłącznie zart. 270 § 1 k.k.Zarzut apelacyjny w tym zakresie wystarczy więc skwitować stwierdzeniem, że podrobienie podpisu poręczyciela wekslowego na wręczonym weksluin blancowprowadziło drugą stronę w błąd co do faktu, iż za przyszłe zobowiązania będzie odpowiadała także osoba rzekomego poręczyciela oraz, że pozostałe działania oskarżonego, szczegółowo wymienione w opisie czynu, wprowadziły w błąd co do kondycji finansowej oskarżonego i posiadanej przez niego płynności finansowej. Skoro takie wprowadzenie w błąd doprowadziło, zgodnie z zamiarem sprawcy, do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez drugą stronę, to konieczność uwzględnienia w kwalifikacji kumulatywnej takżeart. 286 § 1 k.k.była oczywista.
Wobec trafności zaskarżonego wyroku zarówno w zakresie ustaleń faktycznych, jak i ocen prawnych, nie mogły odnieść jakiegokolwiek skutku zarzuty skarżącego odnoszące się do wymiaru orzeczonej kary. Przyjmując wypadek mniejszej wagi Sąd był uprawniony do nadzwyczajnego złagodzenia kary (art. 310 § 3 k.k.). Czyniąc to, mógł wymierzyć karę pozbawienia wolności nie niższą od jednej trzeciej dolnej granicy ustawowego zagrożenia (art. 60 § 6 pkt 2 k.k.). Kara nie mogła być zatem niższa od roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności i taką właśnie karę orzeczono. To z kolei warunkowało niedopuszczalność jej warunkowego zawieszenia, skoro po 1 lipca 2015 r. (a przypisane przestępstwo popełniono po tej dacie) warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności jest możliwe wyłącznie w przypadku orzeczenia jej w wymiarze nieprzekraczającym roku (art. 69 § 1 k.k.).
Mając na uwadze całość powyższych rozważań, opierając się na dyspozycjiart. 437 § 1 k.p.k., Sąd Apelacyjny zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Konsekwencją nieuwzględnienia apelacji wniesionej na rzecz oskarżonego było rozstrzygnięcie o kosztach procesu na podstawieart. 636 § 1 k.p.k., co obejmowało także zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym – w stawce minimalnej. Oskarżonego zwolniono od ponoszenia kosztów sądowych postępowania odwoławczego, bowiem w jego aktualnej sytuacji ekonomicznej, warunkowanej także bezwzględnym charakterem prawomocnie orzeczonej kary pozbawienia wolności, poniesienie tych kosztów byłoby nadmiernie uciążliwe.
SSO del. Arkadiusz Cichocki SSA Michał Marzec SSA Iwona Hyła