Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 496/18
Data wyroku: 2018-08-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Elżbieta Zarzecka, Sławomir Bagiński, Teresa Suchcicka
Podstawa prawna: art. 83 ustawy o sus

Sygn.akt III AUa 496/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 sierpnia 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Teresa Suchcicka (spr.)
Sędziowie: SA Sławomir Bagiński
SA Dorota Elżbieta Zarzecka
Protokolant: Edyta Katarzyna Radziwońska
po rozpoznaniu na rozprawie 23 sierpnia 2018 r. wB.
sprawy z odwołaniaAgencji Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.

przy udziale zainteresowanych: Syndyka Masy Upadłości(...).(...)+H.+B.+V.Polska Sp. z o.o w upadłości likwidacyjnej z siedzibą wO.,J. M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o ustalenie płatnika składek oraz podstawy wymiaru składek
na skutek apelacji wnioskodawcyAgencji Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV U 1475/17

I

oddala apelację,

II

zasądza odAgencji Ochrony Osób i Mienia (...) sp. z o.o.wO.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego za drugą instancję,

III

zasądza odAgencji Ochrony Osób i Mienia (...) sp. z o.o.wO.na rzecz Syndyka Masy Upadłości(...)(...)+H.+B.+(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej z siedzibą wO.240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego za drugą instancję.

Sygn. akt III AUa 496/18

UZASADNIENIE
Decyzją z 2.10.2017 roku (nr:(...)) wydaną na podstawieart. 83 ust. 1 pkt 3, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt. 2, art. 18 ust. 3 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2016 r., poz. 963, z późn. zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.stwierdził, że zainteresowanyJ. M.jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składekAgencja Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie od dnia 1.01.2013 roku do dnia 31.12.2013 roku oraz ustalił podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia.
Odwołania od powyższej decyzji złożyłaAgencja Ochrony Osób i Mienia (...) sp. z o.o.wO..
Skarżąca zarzuciła jej obrazę prawa, a mianowicie:

1
art. 38 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychw zw. zart. 477 § 2 k.p.c.przez zaniechanie doręczenia decyzji zainteresowanemu(...).(...)+H.+B.+(...) sp. z o. o.;

2
art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.przez wydanie decyzji w sprawie, w której toczy się już wcześniej wszczęte postępowanie;

3
art. 58 kodeksu cywilnegopoprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji przyjęcie, iż umowa, która łączyłaAgencję Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.z(...). Sp. z o.o. jest była czynnością sprzeczną z prawem, a więc nieważną;

4
art. 627 k.c.przez jego błędną interpretację;

5
art. 36 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych- przez jego pominięcie.

Biorąc powyższe za podstawę odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji przez orzeczenie, że płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotneJ. M.w okresie od 1 stycznia 2013 roku do 31 grudnia 2013 roku jest(...)(...)+H.+B.+(...) sp. z o.o.Wniósł także o rozpoznanie sprawy również pod nieobecność odwołującego lub jego pełnomocnika, zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Odwołujący nie zgodził się ze stanowiskiem organu rentowego wyrażonym w decyzji, gdyż jego zdaniem została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie wskazując w uzasadnieniu, że w ocenie organu rentowego odwołanie nie jest zasadne, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Syndyk Masy Upadłości(...).(...)+H.+B.+(...) sp. z o. o.w upadłości likwidacyjnej z siedzibą wO.wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie na jego rzecz od odwołującego kosztów procesu według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z 10 kwietnia 2018 r. oddalił odwołanieAgencji Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.z 2 października 2017 r. Zasądził odAgencji Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.z siedzibą wO.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.kwotę 180 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Ponadto zasądził odAgencji Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.z siedzibą wO.na rzecz Syndyka Masy Upadłości(...)(...)+H.+B.+(...) Spółki z o.o.w upadłości likwidacyjnej z siedzibą wO.kwotę 180 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sąd Okręgowy ustalił, że działalność wnioskodawcy –Agencji Ochrony Osób i Mienia (...) sp. z o.o.z siedzibą wO.(dalej:spółka (...)) – polega na świadczeniu kompleksowych usług z zakresu ochrony fizycznej osób i mienia oraz zabezpieczenia technicznego, zaś działalność firmy(...)(...)+(...)+(...)+(...) Sp. z o.o.wO.(dalej jako(...). sp. z o.o.) polega na oferowaniu outsourcingu kadrowo-płacowego innym przedsiębiorcom (podobnie jakfirmy (...) sp. z o.o.weW.).
W dniu 01 października 2012 r.Agencja Ochrony Osób i Mienia (...) sp. z o. o.z siedzibą wO.zawarła umowę o świadczenie usług z(...) sp. z o. o.z siedzibą weW.. W ramach umowyAgencja Ochrony Osób i Mienia (...) sp. z o. o.(usługobiorca) zleciłspółce (...)(usługodawcy) świadczenie usług obejmujących w szczególności usługi będące przedmiotem działalnościspółki (...)określone przez klasyfikację(...). Usługi były wykonywane od dnia 01 października 2012 r. w miejscu prowadzenia działalności przezspółkę (...), przez wykonawców - pracowników oddelegowanych przezspółkę (...)(tj. osoby świadczące pracę na rzeczspółki (...)na podstawie umów cywilnoprawnych).
Sąd pierwszej instancji ustalił nadto, żeAgencja Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.od 01 października 2012 r. przekazała, w ramach zawartej umowy zespółką (...), 73 osoby świadczące pracę na podstawie umów zlecenia. W umowie o świadczenie usług w kwestii wynagradzania za usługę strony umowy ustaliły, że podstawą rozliczenia za usługę będzie faktura wystawiona przez(...) sp. z o. o.Agencji Ochrony Osób i Mienia (...) sp. z o. o.Wynagrodzenie miało być płatne przelewem na rachunek bankowy wskazany w fakturze, w dwóch ratach. Pierwsza rata miała być płatna w dniu wypłaty wynagrodzeń (w kwocie netto), a druga w ciągu 14 dni od daty otrzymania przez usługobiorcę prawidłowo wystawionej faktury.
Z poczynionych przez Sąd Okręgowy ustaleń wynikało, że pismem z 31 października 2012 r.Agencja Ochrony Osób i Mienia (...) sp. z o.o.została poinformowana o likwidacji(...) sp. z o. o.jako agencji outsorcingowej oraz agencji pracy. Jednocześnie poinformowanospółkę (...), że z dniem 01 listopada 2012 r. wszyscy pracownicy oraz wszystkie umowy łączącespółkę (...)zostały scedowane na(...).(...)+H.+B.+(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Od dnia 01 listopada 2012 r.(...) spółki (...)została wskazana powyższa spółka, co potwierdza umowa z dnia 01 listopada 2012 r., która odwołuje się do porozumień zawartych z(...) sp. z o. o.
Odwołujący się zawarł 1 listopada 2012 r. z firmą(...). sp. z o.o. umowę o świadczenie usług. Na podstawie tej umowyspółka (...)zleciła, a spółka(...)sp. z o.o. zobowiązała się świadczyć usługi będące przedmiotem działalnościspółki (...). Rzeczywiście w ramach zawartej umowyspółka (...), w celu realizacji tych usług, przekazała osoby dotychczas zatrudnione u niej na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia lub umowy o dzieło. W/w pracownicy zobowiązani byli przy wykonywaniu usług przestrzegać obowiązujących współce (...)przepisów porządkowych i aktów wewnętrznych, oraz zasad ochrony informacji osobowych i bezpieczeństwa obowiązujących systemów.
Jak ustalił Sąd Okręgowy, w celu realizacji usług objętych umową,spółka (...)miała udostępnić(...). sp. z o.o. niezbędny sprzęt, zgodnie ze standardami obowiązującymi u niego dla danego stanowiska pracy oraz miała umożliwić stały dostęp do pomieszczeń socjalnych zlokalizowanych w miejscu wykonywania usługi. Pracownicy mieli zostać zobowiązani do stosowania się do merytorycznych wskazówek osób wyznaczonych przez usługobiorcę, które określają w szczególności zakres ich obowiązków. W kwestii wynagrodzeniaspółka (...)w zamian za przekazanie pracowników otrzymała od(...). sp. z o.o. rabat w wysokości 40% kosztów, na które składają się składki ZUS oraz podatek od wynagrodzeń w okresie pierwszych 3 lat.
Umowa realizowana była w ten sposób, że spółka K.U.K-E.F.I. sp. z o.o. na koniec miesiąca przesyła listy płac, które były sprawdzane przez kadry i(...) spółki (...). Po zaakceptowaniu listy płac spółka(...)sp. z o.o. przesyłała kalkulację wynagrodzeń. Przed wypłatą wynagrodzeń spółka(...)sp. z o.o. żądała oświadczenia o gotowości do zapłaty, w którymspółka (...)deklarowała, że posiada odpowiednie środki na rachunku bankowym pozwalające na zapłacenie pierwszej części faktury. Po otrzymaniu powyższego oświadczenia spółka(...)sp. z o.o. przesyłała potwierdzenie przelewów wynagrodzeń netto. Po uzyskaniu potwierdzeń przelewówspółka (...)płaciła pierwszą część należności z faktury obejmującej wynagrodzenia pracowników. Pozostała część obejmująca inne należności wynikająca z faktu świadczenia usług płacona była w późniejszym terminie wskazanym w fakturze. Pracownicy zostali wyposażeni przezspółkę (...)w niezbędny sprzęt do świadczenia usług na danym stanowisku (tj. mundury, pałki, kajdanki, środki łączności). Pracownicy nadal wykonywali usługi na rzeczspółki (...). W dalszym ciągu informację o zleceniach otrzymywali od pracownikaspółki (...). Prace nadzorowane były przez pracownika w/w spółki. Umundurowanie, wyposażenie i samochody, które otrzymali w celu wykonania usługi należały dospółki (...). Ilość przepracowanych godzin nadzorowała kadrowaspółki (...).
ZainteresowanyJ. M.w dniu 07 stycznia 2013 r. zawarł umowę o dzieło z firmą(...)której przedmiotem była analiza stanu zagrożenia w chronionych obiektach. Wykonawca zobowiązał się wykonać dzieło w terminie ustalonym przez strony tj. od 01.01.2013 r. do 31.12.2013 r. Ponadto strony zawierały umowy o dzieło na kolejne miesiące 2013 r. o tożsamym brzmieniu.

J. M.przed zawarciem umów o dzieło z zainteresowanym(...). w spornym okresie, pracował wAgencji (...)na podstawie umów o dzieło od wiosny 2010 r. do listopada 2012 r., a następnie do czerwca 2014 r.J. M.nie miał kontaktu z firmą(...)Nadzór nad jego pracą sprawował dyżurny monitoringu - pracownikG.. Wykonywał pracę zmianową, po 12 godziny. Miał ustalone dyżury i grafik. Grafik ustalał pracownikG.. Takie zasady obowiązywały przez cały czas. Zainteresowany świadczył także pracę na podstawie zawartej umowy o dzieło z zainteresowanym(...)Do zakresu obowiązków ubezpieczonego należała interwencja na obiektach należących dofirmy Agencja Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.na terenieM.iO.. Zainteresowany wykonywał pracę na zlecenie dyżurnego monitoringu. W różnych miejscach w zależności od zgłoszenia. Jeździł samochodem służbowym markiV. (...)należącym dospółki (...). Płatnik udostępnił ubezpieczonemu telefon służbowy. Zainteresowany został poinformowany, że przeszedł do firmy(...).(...)+(...)+(...)+(...) Sp. z o.o.zfirmy Agencja Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.Poinformowano go także, że nic się dla niego nie zmienia poza firmą, która będzie mu wypłacała wynagrodzenie. W dalszym ciągu pracował dlaspółki (...)i na jej sprzęcie.
Po otrzymaniu umów z(...). sp. z o. o., jedyną zmianą, jaką zauważali zainteresowani był fakt zmiany podmiotu wypłacającego im wynagrodzenie. Wszystkie inne warunki ich pracy i płacy pozostały takie same, gdyż wszelkie bieżące czynności wobec ubezpieczonych podejmowałaspółka (...), faktyczny nadzór nad wykonywaniem przez nich pracy sprawowałaspółka (...).
Odspółki (...)zainteresowani pracownicy, w tym ubezpieczonyJ. M., otrzymywali wyposażenie i umundurowanie. Przez cały okres pracy ubezpieczony miał tych samych przełożonych. Z jego pracy nadal i wyłącznie korzystałaAgencja Ochrony Osób i Mienia (...) sp. z o.o.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.w okresie od 24 października 2013 r. do 13 listopada 2013 r. przeprowadził kontrolę u płatnikaAgencja Ochrony Osób i Mienia (...) sp. z o.o.W wyniku przeprowadzonej kontroli organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję.
Postanowieniem z dnia 29 maja 2014 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie Wydział V Gospodarczy, V GU 13/14, postawił(...).(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.z siedzibą wO.w stan upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika.
Na podstawie powyższych ustaleń Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie jest niezasadne i nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ analiza materiału dowodowego wykazuje, że zainteresowanyJ. M.faktycznie wykonywał pracę na podstawie umowy zlecenia na rzecz płatnikaAgencja Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.wO..
W pierwszej kolejności, Sąd Okręgowy ocenił charakter zawartych przez zainteresowanego w spornym okresie umów. Jak zaznaczył, decydującym w przedmiotowej sprawie było ustalenie, czy zawierane przezJ. M.z zainteresowaną spółką umowy o dzieło miały rzeczywiście taki charakter. Dokonanie powyższego ustalenia miało bowiem wpływ na obowiązek podlegania ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu.
Odwołując się do regulacjiart. 627 k.c.iart. 734 § 1 k.c., a takżeart. 6 ust. l pkt 4 i art. 12 ust. 1, art. 13 pkt i art. 18 ust. 3 oraz art. 20 ust. l ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponadto uwzględniając art. 36 ust. 1, 2, 4 i 11 tejże ustawy, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że stan faktyczny niniejszej sprawy nie pozwala na przyjęcie, że wykonywane przez ubezpieczonego prace były realizowane w ramach umów o dzieło.
Sąd Okręgowy w poczynionych rozważaniach wskazał, że z charakteru czynności wykonywanych przez ubezpieczonego w realiach niniejszej sprawy wynika, że były one w istocie realizowane w ramach umów starannego działania, które są charakterystyczne dla umowy zlecenia. Zainteresowany wykonywał powtarzające się czynności polegające na dozorowaniu i ochronie powierzonych obiektów, które to elementy są charakterystyczne dla umów zlecenia.
W przedmiotowej sprawie, jak ustalił Sąd pierwszej instancji, przyjęto system rozliczeń miesięcznych. Zainteresowany otrzymywał wynagrodzenie regularnie raz w miesiącu. Wynagrodzenie było płacone jedynie za przepracowane godziny. Naliczanie wynagrodzenia odbywało się zatem w sposób charakterystyczny dla umów cywilnoprawnych a jednym z kryteriów pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania umówionego rezultatu sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu pierwszej instancji, brak było takiej możliwości. Przedmiot umów nie poddawał się ocenie i ewentualnej odpowiedzialności za błędy. W tym stanie rzeczy należało uznać, że dozorca, ochroniarz czy stróż itp. nie tworzy żadnego dzieła, lecz tylko dokonuje zwykłej czynności dozorując, ochraniając, pilnując powierzony mu obiekt. Wykonanie oznaczonego dzieła zart. 627 k.c., to stworzenie dzieła, które poprzednio nie istniało.
W ocenie Sądu Okręgowego nie sposób uznać, aby czynności dozoru, a w zasadzie efekt końcowy, w postaci ochronionego czy upilnowanego mienia, nienaruszonego pod względem bezpieczeństwa obiektu, były dziełem.
Uwzględniając powyższe, Sąd pierwszej instancji nie miał wątpliwości, że w realiach rozpoznawanej sprawy doszło do zawarcia umów o świadczenie usług i ten stosunek prawny uzasadniał objęcie zainteresowanego ubezpieczeniami: emerytalnym, rentowymi i wypadkowym zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 12 ust. 1 ustawy systemowej.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy w dalszej części zważył, że płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne za zainteresowanego jestAgencja Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.Powyższe wynika z poczynionych ustaleń faktycznych, a mianowicie faktu, że ubezpieczeni po otrzymaniu informacji, że ich pracodawcą czy też zleceniodawcą jest zainteresowana spółka czy też po ponowieniu świadczenia pracy na rzecz skarżącego (spółki (...)) - jedyną zmianą, jaką zauważyli był fakt zmiany podmiotu wypłacającego im świadczenie. Wszystkie inne warunki jego pracy i płacy pozostały takie same, gdyż: nadal pracowali w tym samym miejscu i według tych samych zasad, na tym samym stanowisku z takim samym zakresem obowiązków, faktyczny nadzór na nimi sprawował dotychczasowy płatnik składek, wszelkie bieżące czynności wobec nich podejmowałaspółka (...), z ich pracy nadal i wyłącznie korzystałaspółka (...).
Sąd Okręgowy wskazał, że wynagrodzenie dla wszystkich pracujących było wypłacane przez(...) sp. z o.o.a następnie(...)sp. z o.o. z pieniędzy przekazanych zainteresowanej na ten cel przez wnioskodawcę. Przedstawione wyżej okoliczności należy rozpatrywać w zestawieniu z faktem, że w umowie o świadczenie usług zawartej międzyspółką (...)a(...) sp. z o.o.a następnie(...)sp. z o.o. firma, która według tych zapisów przejęła całość spraw kadrowych miała odciążyćspółkę (...)od związanych z tym kosztów nie tylko nie przewidziała za to żadnej zapłaty, ale jeszcze przyznała skarżącej rabat w kosztach równy 40% kosztów zaznaczając, iż na ten rabat składają się składki ZUS i podatek od wynagrodzeń. Analizując dalej te zapisy można zasadnie stwierdzić, iż spółka(...)sp. z o.o. na podstawie przekazanych przez wnioskodawcę kwot płaciła pracownikom i osobom zatrudnionym na umowach cywilnoprawnych wynagrodzenie netto. Jeżeli miały być płacone składki ZUS i podatek od wynagrodzeń to zgodnie z tymi zapisami(...)sp. z o.o. musiałaby to zrobić z własnych środków nie biorąc za te czynności żadnej zapłaty.
Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że beneficjent pracy, tj.spółka (...)nie przekazała jednocześnie swojemu kontrahentowi majątku służącego realizacji zadań, a także, co ważne, zachowano strukturę zarządczą w procesie świadczenia pracy. Rola podmiotu, który w umowie o świadczenie usług nazwany został „usługodawcą”, ograniczona została do dostarczania zatrudnionym wynagrodzeń, które wcześniej obliczył i przekazał do jego dyspozycji pierwotny pracodawca. Z jednoznacznego stanowiska wnioskodawcy wynika, że wiodącym motywem takich zmian podmiotowych był cel związany z ograniczeniem kosztów (zrównany z obciążeniami w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne). W ocenie Sądu Okręgowego, tak wykreowany „outsourcing” pozostawał w opozycji względem przepisuart. 734 § 1 k.c.
Zdaniem Sądu Okręgowego, dla rozpoznawanej sprawy miało to takie znaczenie, że umowy zawarte między zainteresowanym a(...). sp. z o.o. należało uznać za sprzeczne z ustawą (normami prawnymi zrekonstruowanymi na podstawie przepisówart. 734 § 1 k.c.w związku zart. 750 k.c.a także w związku zart. 353 1 k.c.)., a zatem nieważne (art. 58 § 1 k.p.). Nie odpowiadały one bowiemex tuncwymogowi świadczenia usług dla zleceniodawcy a skoro zainteresowany świadczył usługi dla odwołującego, zatem tospółka (...)jako podmiot zatrudniający jest płatnikiem składek dla ubezpieczonego.
Z tych względów Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 kodeksu postępowania cywilnego, oddalił odwołania wnioskodawcy jako nieuzasadnione (punkt I).
O kosztach postępowania orzeczono w punktach II i III wyroku w oparciuoart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 roku (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).
Apelację od powyższego wyroku wniósł odwołującyAgencja Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.wO., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

1
obrazę prawa procesowego, a mianowicie:

a
art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. 2009, Nr 205, poz. 1585 ze zm.) poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji przyjęcie, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych posiada kompetencje do stwierdzenia, że płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotneJ. M.jestAgencja Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.,

b
art. 109 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(t.j. Dz. U. 2008 r., Nr 164, poz. 1027) poprzez jego pominięcie w niniejszej sprawie i wydanie decyzji leżącej w kompetencji Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia,

c
art. 233 § 1 k.p.c.przez dokonanie dowolnej oceny dowodów i pominięcie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,

2
obraz prawa materialnego, a mianowicie:

a
art. 58 k.c.poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji przyjęcie, iż umowa, która łączyłaAgencję Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.z(...) Sp. z o.o.z siedzibą weW.a następnie z(...)Sp. z o.o. jest była czynnością sprzeczną z prawem, a więc nieważną,

b
art. 66 ust. 1 i 74 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych w zw. zart. 36 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychprzez jego pominięcie.

W konsekwencji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez orzeczenie, że płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotneJ. M.jest(...)(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Olsztynie.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.
Zainteresowany Syndyk Masy Upadłości(...)(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej z siedzibą wO.J. M.wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Nie zasługiwał na uwzględnienie podnoszony w apelacji zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowyart. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychani normyart. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wbrew zarzutom skarżącego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych posiada kompetencje do ustalania wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne i ich poboru. Zgodnie zart. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dyrektor oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Jednakże wedługust. 2, do wskazanych spraw nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż one należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. Zart. 68 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychwynika zaś, że do zakresu działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy między innymi wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (pkt 1 lit. c). Z tego względu, o ile do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie należą sprawy dotyczące samego objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, o tyle Zakład Ubezpieczeń Społecznych może wydawać decyzje dotyczące wymierzania, pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne i powadzenia rozliczeń z płatnikami składek. Decyzje te mogą być zaskarżane zgodnie zart. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 października 2012 r., III AUa 563/12, Legalis nr 607805; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 21 marca 2013 r., III AUa 1288/12, Legalis nr 734028; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wW.z dnia 9 listopada 2009 r.,(...) SA/Wa(...), Legalis nr 313991).
Należy również zwrócić uwagę, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje z mocy prawa w stosunku do osób spełniających warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi z tytułów ubezpieczenia określonych wart. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a-i ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Do takich tytułów ubezpieczenia należy wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. ewskazanej ustawy). Wobec tego objęcie osoby ubezpieczeniem społecznym z tego tytułu powoduje automatyczne objęcie jej z mocy prawa obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.
Sąd Apelacyjny podziela również pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z 29 stycznia 2014 r., (II UK 257/13, Legalis nr 797016). W tym orzeczeniu wskazano, że jeżeli decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zostanie stwierdzone, że dana osoba (np. jako zleceniobiorca) podlegała w określonym czasie obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, to skutkiem tego jest objęcie tej osoby z mocy prawa obowiązkowo ubezpieczeniem zdrowotnym, co nie wymaga potwierdzenia decyzją Narodowego Funduszu Zdrowia. Wydanie takiej decyzji byłoby konieczne jedynie wówczas, gdybyustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychstwierdzała, że objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym następuje na podstawie decyzji wydanej przez dyrektora oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Takiego przepisu nie ma jednak w tej ustawie. Zart. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychwynika jedynie, że dyrektor oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, a do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że wydanie decyzji przez Narodowy Funduszu Zdrowia jest konieczne w przypadkach szczególnych, tj. wówczas, gdy chodzi o osoby, które ubiegają się o dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, albowiem o zawarciu z daną osobą umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego decyduje wyłącznie ta instytucja, czy też w sytuacjach wątpliwych, tj. wtedy, kiedy dopiero decyzja Narodowego Funduszu Zdrowia może rozstrzygnąć istniejące wątpliwości co do podlegania przez daną osobę obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Zaakceptowanie przytoczonego poglądu Sądu Najwyższego jest równoznaczne z zakwestionowaniem założenia, na którym opiera się zarzut apelacyjny naruszenia przepisuart. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Należy bowiem stwierdzić, że objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym, jeżeli następuje z ustawy, a nie na wniosek, nie wymaga decyzji Narodowego Funduszu Zdrowia, a uzyskanie prawa do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego jest uzależnione tylko od dokonania czynności zgłoszeniowych określonych wart. 74-76 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Zgłoszenie przez spółkę(...).(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.(zwaną dalej „(...).”) ubezpieczonego (podobnie jak innych ubezpieczonych) do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umów zlecenia nie może jednak jednoznacznie świadczyć o tym, że płatnikiem składek jest podmiot zgłaszający go do ubezpieczenia zdrowotnego.Art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który ma odpowiednie zastosowanie do ubezpieczenia zdrowotnego osób objętych ubezpieczeniami społecznymi w zakresie zasad, trybu i terminu zgłaszania do ubezpieczeń społecznych (art. 74 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych), stwierdza jedynie, że każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych (ubezpieczenia zdrowotnego), a obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych (ubezpieczenia zdrowotnego) osób wymienionych w tym przepisie (m.in. osób wykonujących pracę na podstawie umów zlecenia) należy do płatnika składek. Przepis ten wprowadza domniemanie, którego podstawą jest założenie, że podmiot zgłaszający ubezpieczonego do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego jest płatnikiem składek, z którym ubezpieczony (podlegający zgłoszeniu) pozostaje w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie go ubezpieczeniami społecznymi i ubezpieczeniem zdrowotnym. Domniemanie to jest jednak wzruszalne.
Z całą pewnością do ustawowych kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy ustalanie faktycznego płatnika składek osoby ubezpieczonej, co wynika m.in. z regulacji zawartej wart. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wskazującej, że do zakresu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy między innymi realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych, a w szczególności stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych. Uprawnienie i obowiązek organu rentowego do ustalenia tytułu ubezpieczeń, wiążący się nieodzownie z ustaleniem płatnika składek, jest przy tym niezależny od kompetencji innych organów kontroli i ochrony prawnej. Organ rentowy jest władny dokonywać samodzielnych ustaleń w zakresie istnienia stosunku prawnego, podobnie jak sądy rozpatrujące odwołanie od wydawanych w takich kwestiach decyzji. Ma zatem obowiązek wydania decyzji wskazującej płatnika składek w razie ustalenia, że podmiot wskazany jako płatnik składek nim nie jest. Z tych względów nie można podzielić zarzutu naruszeniaart. 66 ust. 1 i art. 74 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychw zw. zart. 36 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
W odwołaniu od decyzji skarżąca spółka wniosła o jej uchylenie i wskazywała, że płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonego w spornych okresach jest spółka(...). Oceniając tę kwestię, Sąd Okręgowy słusznie ustalał właściwego płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonego z tytułu wykonywania umów zlecenia w spornych okresach, analizując ważność umów zlecenia zawartych pomiędzy ubezpieczonym a spółką(...). Faktycznie organ rentowy poprzedził rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji ustaleniem, że łączącaspółkę Agencja Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.zespółkami (...) Sp. z o.o.z siedzibą weW.i(...). Sp. z o.o. umowa o świadczenie usług, na podstawie której zleceniobiorcy tej pierwszej spółki stali się na podstawie zawartych umów zlecenia zleceniobiorcami spółki(...). oraz mieli wykonywać pracę na rzecz dotychczasowego zleceniodawcy (spółki Agencja Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.) na zasadach ustalonych przez ten podmiot. Jednakże poza tą kwestią istotna była ocena samych umów zlecenia zawartych pomiędzy ubezpieczonym a spółką(...). w celu wykonywania usług na rzeczspółki Agencja Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.Wymagało to ustalenia, czy umowy te były rzeczywiście wykonywane przez podmiot, który je zawarł, na zasadach określonych w przepisachkodeksu cywilnegodotyczących umów zlecenia. Dopiero stwierdzenie, że faktycznym zleceniodawcą ubezpieczonych był inny podmiot niż określony w umowach zlecenia, pozwala na ocenę zasadności roszczeń skarżącej spółki zgłoszonych w odwołaniu i w apelacji. Z tego względu ocena Sądu Okręgowego, czy umowy zlecenia zawarte pomiędzy ubezpieczonym a spółką(...). należało uznać za nieważne, mieści się w granicach przedmiotu wydanych decyzji organu rentowego, jak i zakresu zaskarżenia odwołania.
Ponadto, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy dokonał właściwych ustaleń faktycznych w sprawie i przeprowadził właściwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Ustalenia te są szczegółowe oraz dotyczą istotnych dla sprawy okoliczności i zostały dokonane na podstawie prawidłowo ocenionych dowodów. Ocena tych dowodów uwzględnia zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania oraz nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.).
W niniejszej sprawie nie zachodzi powołana w apelacji dowolność oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Wbrew stanowisku odwołującej spółki, dokonana przez Sąd Okręgowy ocena dowodów odpowiada regułom określonym przepisamiart. 233 § 1 k.p.c.Aby podstawa naruszenia prawa procesowego nadawała się do rozpoznania, skarżąca spółka powinna określić działanie (zaniechanie) Sądu naruszające konkretny przepis postępowania i wskazywać - w nawiązaniu do hipotezy tego przepisu - na czym polegało jego naruszenie, a także wpływ tego naruszenia na rozstrzygnięcie. Innymi słowy, konieczne jest wykazanie przez skarżącą, że uchybienie Sądu w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem apelująca spółka, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego tj.art. 233 § 1 k.p.c., w istocie nie wskazała na takie działania czy zaniechania Sądu Okręgowego, które miałyby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Z tych powodów nie można było uwzględnić zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.
Prawidłowo ustalony przez Sąd Okręgowy stan faktyczny niniejszej sprawy i prawidłowo dokonana jego ocena nie pozwalają również na uwzględnienie zarzutu naruszeniaart. 58 § 1 k.c.Okoliczności niniejszej sprawy potwierdzają, że umowy zlecenia zawarte pomiędzy ubezpieczonym a spółką K.U.K-E.F.I. Sp. z o.o. były sprzeczne z normami wynikającymi zart. 734 k.c., a przez to nieważne. Jak słusznie zauważył Sąd Okręgowy, ubezpieczony nadal pracował w tym samym miejscu i według zasad określonych przezspółkę Agencja Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.(dotychczasowego płatnika). Czynności wykonywał na tym samym stanowisku i z tym samym zakresem obowiązków, które obowiązywały go w okresie istnienia stosunku cywilnoprawnego pomiędzy nim a tą spółką. Wszelkie bieżące czynności wobec niego podejmowałaAgencja Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.Pracownik tej spółki sprawował nadzór nad wykonywaniem czynności przez ubezpieczonego. Z pracy ubezpieczonego nadal i wyłączenie korzystałaspółka Agencji Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.Co więcej, wynagrodzenie ubezpieczonego za wykonaną pracę było wypłacane przezspółkę (...), a następnie K.U.K-E.F.I. ze środków pieniężnychspółki Agencja Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.
Przypomnieć należy, że zasada swobody umów wyrażona wart. 3531k.c., na którą powoływała się skarżąca spółka w apelacji, doznaje ograniczeń w zakresie treści i celu umowy ze względu na właściwość (naturę) stosunku prawnego, ustawę oraz zasady współżycia społecznego, z którymi nie mogą one pozostawać w sprzeczności. Ze względu na te ograniczenia niedopuszczalne jest takie ukształtowanie przez strony stosunku zobowiązaniowego lub jego celu, które prowadziłoby do naruszenia przepisów ustawowych o charakterzeiuris cogentis(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2010 r., II UK 334/09, Legalis nr 316871). Z okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy bezsprzecznie wynika, że faktycznym zleceniodawcą usług wykonywanych przez ubezpieczonego w spornych okresach na rzeczspółki Agencja Ochrony Osób i Mienia (...) Sp. z o.o.była właśnie ta spółka, a nie spółka K.U.K-E.F.I.Sp. z o.o. (...)nie doszło do zmiany podmiotowej po stronie zleceniodawcy, to Sąd Okręgowy prawidłowo zastosowałart. 734 k.c.iart. 58 § 1 k.c.
Reasumując, apelacja nie zawiera zarzutów podważających prawidłowość zaskarżonego wyroku, dlatego na mocyart. 385 k.p.c.podlegała oddaleniu - punkt I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny orzekł stosownie do jego wyników – na zasadzieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 i § 9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 j.t.) – pkt II i III sentencji wyroku.