Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 203/18
Data wyroku: 2018-09-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marek Motuk, Ewa Leszczyńska-Furtak, Ewa Gregajtys
Słowa kluczowe: Odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie
Podstawa prawna: art. 555 k.p.k.

Sygn. akt II AKa 203/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 września 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA – Marek Motuk (spr.)
Sędziowie: SA – Ewa Gregajtys

     SA – Ewa Leszczyńska - Furtak

Protokolant: st. sekr. sąd. Marzena Brzozowska
przy udziale Prokuratora Leszka Woźniaka
po rozpoznaniu w dniu 11 września 2018r.
sprawyŁ. K.,ur. (...)wW., synaJ.iI. z domu N.,
w przedmiocie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego zatrzymania
na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia  28 marca 2018 r., sygn. akt XVIII Ko 75/17
I utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;
II wydatkami za postępowanie odwoławcze obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
W dniu 23 października 2017 r. pełnomocnikŁ. K.złożył do Sądu Okręgowego w Warszawie wniosek o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy zadośćuczynienia w kwocie 10 000 za niewątpliwie niesłuszne jego zatrzymanie w sprawie Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie o sygn. akt II K 80/15.
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 28 marca 2018 r. wniosek w całości oddalił, obciążając Skarb Państwa kosztami sądowymi.
Wyrok powyższy zaskarżył w całości pełnomocnik wnioskodawcy zarzucając mu:

1
mającą wpływ na jego treść obrazę przepisów postępowania w postaciart. 410 k.p.k., polegającą na pominięciu w swych rozważaniach okoliczności w postaci wpływu na decyzję wnioskodawcy o dochodzeniu roszczenia uznania przez sąd zatrzymania wnioskodawcy i pozostałych zatrzymanych za zasadne, prawidłowe i legalne, niezasadnego wszczęcia sprawy wobec wnioskodawcy oraz zawinionego przez organy Państwa braku weryfikacji zarzutów i zasadności zatrzymania przez 9 lat;

2
mającą istotny wpływ na jego treść obrazę przepisów postępowania w postaciart. 7 k.p.k., polegającą na błędnej ocenie materiału dowodowego przez przyjęcie, że wnioskodawca nie wytłumaczył powodów uchybienia terminowi określonemu wart. 555 k.p.k., podczas gdy wnioskodawca je wskazał, skutkujący błędem w ustaleniach faktycznych w tym zakresie;

3
obrazę prawa materialnego w postaciart. 5 k.c.w zw. zart. 552 § 4 k.p.k.w zw. zart. 555 k.p.k.przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zgłoszony przez prokuratora zarzut przedawnienia można obalić jedynie poprzez wskazanie okoliczności całkowicie niezależnych od woli wnioskodawcy, podczas gdy podnoszone w toku rozprawy nadużycie prawa jest pojęciem znacznie szerszym, przez co sąd nie dostrzegł, że jego zgłoszenie stanowiło nadużycie prawa z uwagi na zawinione doprowadzenie przez organy Państwa do pokrzywdzenia wnioskodawcy bezzasadnym wszczęciem i popieraniem oskarżenia w przewlekle prowadzonej sprawie przez 9 lat, w tym samym uniemożliwienie weryfikacji zarzutu stawianego wnioskodawcy oraz orzeczonej prawidłowości zatrzymania terminem przewidzianym wart. 555 k.p.k., przez co niemoralnym jest blokowanie przez organy Państwa wnioskodawcy drogi do uzyskania stosowanego zadośćuczynienia, co doprowadziło do oddalenia wniosku na tej podstawie;

4
obrazę prawa materialnego w postaci art. 5 ust. 5 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności przez niezastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym sprawy, pomimo, że stanowi on, iż każdej osobie niesłusznie zatrzymanej należy się odszkodowanie.

Opierając się na przytoczonych wyżej zarzutach skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy kwoty 10.000 zł oraz zwrotu kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru „wg norm przepisanych”.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Apelacja pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim Sąd Apelacyjny stwierdza, iż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut pełnomocnika podniesiony w pkt 1) apelacji. Z treści uzasadnienia wyroku wynika bowiem, iż fakt przewlekłości postępowania w sprawie, w której wnioskodawca był zatrzymany był przedmiotem rozważań sadu I instancji. (str. 8 – 10 uzasadnienia).
Nie sposób uznać za zasadny zarzut pełnomocnika podniesiony w pkt 2) apelacji. Przypomnieć należy, iż obrazaart. 7 k.p.k., na którą powołuje się skarżący ma miejsce wówczas gdy sąd I instancji dokonuje dowolnej oceny dowodu lub dowodów, a więc w sprzeczności z dyrektywami określonymi wart. 7 k.p.k.W konsekwencji uznaje za wiarygodne lub odmawia wiarygodności dowodom, zaś ocena ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego. Natomiast skarżący zarówno w treści zarzutu, jak i uzasadnieniu apelacji nie wskazał w jakim zakresie kwestionuje ocenę dowodów i dlaczego, nie wykazując przy tym wpływu uchybienia sądu I instancji na treść wyroku.
W związku z powyższym zarzut obrazyart. 7 k.p.k.sformułowany w apelacji przez pełnomocnika uznać należy za oczywiście bezzasadny.
Odnosząc się do zarzutu obrazyart. 5 k.c.nie sposób uznać za zasadny argumentu pełnomocnika, iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez okres 9 lat uniemożliwiało wnioskodawcy skuteczne wystąpienie z wnioskiem o zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia, albowiem jedynie wydanie wyroku uniewinniającego dawało podstawę do wystąpienia z takim wnioskiem.
Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2006 r., wydaną w sprawie I KZP 5/06, przy ocenie kwestii niewątpliwie niesłusznego zatrzymania w rozumieniuart. 552 § 4 k.p.k.sąd powinien mieć na uwadze, czy zastosowanie tego środka przymusu procesowego nastąpiło z obrazą przepisówrozdziału 27 Kodeksu postępowania karnego, a tym samym, czy spowodował on dolegliwość, jakiej osoba zatrzymana nie powinna była doznać, analizując to zagadnienie w aspekcie całokształtu okoliczności zaistniałych w sprawie, w której doszło do zatrzymania, a znanych w dacie orzekania w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia, w tym także z uwzględnieniem prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, w której nastąpiło zatrzymanie, jeżeli już zapadło, ale roczny termin przedawnienia roszczeń z tytułu niewątpliwie niesłusznego zatrzymania biegnie zawsze od daty zwolnienia zatrzymanego. (OSNKW 2006/6/55, Prok.i Pr.-wkł. 2006/9/18, Biul.SN 2006/5/17). W uzasadnieniu powołanej uchwały Sąd Najwyższy argumentuje, że skoro odpowiedzialność Skarbu Państwa za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie opiera się, tak jak przy roszczeniach z racji niesłusznego skazania lub niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania, na zasadzie ryzyka, to przy ocenie kwestii niewątpliwej niesłuszności zatrzymania sąd powinien mieć na uwadze, czy stosowanie tego środka przymusu nastąpiło z obrazą przepisówrozdziału 27 Kodeksu postępowania karnego, a tym samym, czy spowodował on dolegliwość, jakiej osoba zatrzymana nie powinna była doznać, analizując to zagadnienie w aspekcie całokształtu okoliczności zaistniałych w sprawie, w której doszło do zatrzymania, a znanych w dacie orzekania w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia, w tym także z uwzględnieniem prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, w której nastąpiło zatrzymanie, jeżeli takowe już zapadło, ale roczny termin przedawnienia roszczeń z tytułu niewątpliwie niesłusznego zatrzymania biegnie zawsze od daty zwolnienia zatrzymanego. Zarzut tego przedawnienia może jednak być nieuwzględniony przez sąd z uwagi na jego sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, a samo postępowanie w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia zawieszone także z powodów wskazanych w - stosowanych odpowiednio (art. 558 k.p.k.) - przepisachKodeksu postępowania cywilnego, podczas którego to zawieszenia przedawnienie, jako przerwane przez wystąpienie z żądaniem odszkodowania, nie biegnie.
Przenosząc powołany judykat na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż wnioskodawca winien złożyć wniosek o zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia w rocznym terminie określonym wart. 555 k.p.k., a następnie wnosić o zawieszenie postępowania w przedmiocie wniosku do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego, w toku którego był zatrzymany. W kontekście powyższego uznać należy za trafne rozumowanie sądu I instancji, iż 9 letnia przewlekłość postępowania w sprawie karnej o sygn. V Ds. 1190/08 nie stanowiło okoliczności wyjątkowej przemawiającej o uznaniu faktu zgłoszenia przez prokuratora przedawnienia roszczenia za nadużycie przysługującego mu prawa, albowiem nie pozostawało to zarówno ze społeczno – gospodarczym jego przeznaczeniem ani też z zasadami współżycia społecznego.
Natomiast niewątpliwa długotrwałość postępowania karnego była jedynie podstawą do złożenia przez wnioskodawcę właściwej skargi, z którego to uprawnienia skutecznie skorzystał.
Sąd Apelacyjny podziale w całości pozostałe ustalenia sądu I instancji dotyczące braku w sprawie innych wyjątkowych okoliczności, które usprawiedliwiałyby uchybienie ustawowemu terminowi zgłoszenia roszczenia o zadośćuczynienie. Stanowiska sądu okręgowego w powyższym zakresie nie kwestionuje też skarżący.
Za bezprzedmiotowy uznać także należy w ocenie Sądu Apelacyjnego zarzut obrazy prawa materialnego tj. art. 5 ust. 5 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, albowiem przepis ten został ikorporowany do polskiego systemu prawnego między innych w postaciart. 552 i art. 555 k.p.k.oraz pozostałych zrozdziału 58 kodeksu karnego. W konsekwencji uznać należy, iż brak naruszenia powołanych wyżej przepisów zart. 552 i 555 k.p.k.jest równoznaczny z brakiem naruszenia powołanego przepisu Konwencji.
Mając na względzie przytoczoną argumentację, Sąd Apelacyjny orzekł o utrzymaniu zaskarżonego wyroku w mocy.