Sąd Rejonowy w Gryficach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 134/17
Data wyroku: 2018-11-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Kowalska

Sygnatura akt I C 134/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Gryfice, dnia 26 listopada 2018 r.
Sąd Rejonowy w Gryficach I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: SSR Małgorzata Kowalska
Protokolant: sekretarz sądowy Kamila Kielar
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2018 r. w Gryficach
sprawy z powództwaW. R. (1)
przeciwkoA. R. (1),Ł. R.reprezentowanemu przez przedstawiciela ustawowegoJ. R.iM. B. (1)
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym
oraz z powództwaB. R. (1)
przeciwkoW. R. (1),A. R. (1),Ł. R.reprezentowanemu przez przedstawiciela ustawowegoJ. R.iM. B. (1)
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym
w sprawie z powództwaW. R. (1)
przeciwkoA. R. (1),Ł. R.reprezentowanemu przez przedstawiciela ustawowegoJ. R.iM. B. (1)

I
oddala powództwo;

II
zasądza od powodaW. R. (1)na rzecz pozwanych:

a
A. R. (1)kwotę 5.400 zł (pięciu tysięcy czterystu złotych)

b
M. B. (1)kwotę 5.400 zł (pięciu tysięcy czterystu złotych)

tytułem zwrotu kosztów procesu;

III
zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gryficach na rzecz adw.M. T.kwotę 4.428 zł w tym 828 zł podatku VAT, tytułem wynagrodzenia za udzielenie z urzędu powodowiW. R. (1)nieopłaconej pomocy prawnej;

w sprawie z powództwaB. R. (1)
przeciwkoW. R. (1),A. R. (1),Ł. R.reprezentowanemu przez przedstawiciela ustawowegoJ. R.iM. B. (1)

IV
oddala powództwo;

V
zasądza od powódkiB. R. (1)na rzecz pozwanych:

a
A. R. (1)kwotę 5.400 zł (pięciu tysięcy czterystu złotych)

b
M. B. (1)kwotę 5.400 zł (pięciu tysięcy czterystu złotych)

tytułem zwrotu kosztów procesu;

VI
zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gryficach na rzecz adw.B. K.kwotę 4.428 zł w tym 828 zł podatku VAT, tytułem wynagrodzenia za udzielenie z urzędu powódceB. R. (1)nieopłaconej pomocy prawnej.

SSR Małgorzata Kowalska
Sygn. akt I C 134/17

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 21 lutego 2017 r. powódW. R. (1), reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wniósł przeciwkoA. R. (1),Ł. R.iM. B. (1)o to, aby w dziale IIksięgi wieczystej o nr (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gryficach dla nieruchomości położonej wP.przyul. (...), wpisać – zamiastM. W.R.. Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Wraz z pozwem powód sformułował wniosek o zabezpieczenie roszczenia poprzez wpisanie w dziale III księgi wieczystej prowadzonej dla opisanej powyżej nieruchomości ostrzeżenia o wysuniętym treści żądania pozwu. W uzasadnieniu powództwa wskazano, że w 1999 r. był udziałowcem i członkiem zarząduspółek (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąi (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, których sytuacja finansowa była trudna. Powód podał, że liczył się ze swoją – jako członka zarządu – subsydiarną odpowiedzialnością za wygenerowane przez ww. spółki długi. W związku z powyższym, aby uchronić swój majątek, po uzgodnieniach z dziećmi (A.iA.), ich matkąL.oraz ówczesną żonąB., powód zadecydował o prowizorycznym przeniesieniu własności nieruchomości na swoje dzieci. Faktyczną intencją powoda nie było przy tym rzeczywiste przeniesienie własności ww. nieruchomości na dzieci i ówczesną żonę, a jedynie to, aby osoby te figurowały jako właściciele w księgach wieczystych. Właścicielem nieruchomości miał pozostać powód, który miał pełne prawo do dysponowania tymi nieruchomościami – jako pełnomocnik. Powód wskazał, że osoby uczestniczące w tych ustaleniach miały świadomość pozorności czynności prawnych obejmujących przeniesienie własności nieruchomości z powoda na poszczególne osoby. Tak było też w przypadku nieruchomości położonej wP., dla której Sąd Rejonowy w Gryficach prowadziksięgę wieczystą za numerem (...), której własność – jedynie dla pozoru – w drodze darowizny powód przeniósł na rzecz córkiA. R. (1). Do dnia 18 lutego 2004 r. powód zarządzał wszystkimi nieruchomościamiA. R. (1), które w jej imieniu – jako jej pełnomocnik – zbył na rzeczH. R.. Umowa ta uznana została za nieważną wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 1 października 2009 r. (I C 385/04), zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 28 kwietnia 2010 r. (I ACa 787/09). Następnie wyrokiem Sądu Rejonowego w Gryficach z dnia 18 marca 2013 r. w miejsceŁ. R.w dziale IIKW (...)wpisanoA. R. (1). W dniu 29 czerwca 2015 r.A. R. (1)zawarła zM. B. (1)umowę sprzedaży ww. nieruchomości.
Postanowieniem z dnia 28 lutego 2017 r. Sąd zabezpieczył roszczenie powodaW. R. (1)o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym poprzez nakazanie wpisania w dziale III księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gryficach za numerem(...)dla nieruchomości położonej wP.przyul. (...)ostrzeżenia o toczącym się w przedmiotowej sprawie pod sygn. akt I C 134/17 postępowaniu z powództwaW. R. (1)przeciwkoA. R. (1),Ł. R.iM. B. (2)o uzgodnienie treści wskazanej powyżej księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przez wykreślenie z działu II księgiM. B. (2)i wpisanie w jego miejsceW. R. (1).
Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2017 r., zapadłym na skutek rozpoznania zażalenia pozwanychA. R. (1)iM. B. (1)na postanowienie sądu rejonowego w przedmiocie zabezpieczenia, Sąd Okręgowy w Szczecinie zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że wniosek o zabezpieczenie powództwa oddalił.
W odpowiedzi na pozew pozwanaA. R. (1), reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie na jej rzecz od powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Pozwana podniosła, żeW. R. (1)został w sprawie o sygn. akt V K(...)prawomocnie skazany za popełnienie czynu polegającego na wyłudzeniu podstępnie od notariusza poświadczania nieprawdy w postaci aktu notarialnego i przywłaszczył na rzecz swojej matki prawa majątkoweA. R. (1), w ten sposób, że przed notariuszem złożył w imieniuA. R. (1)oświadczenie o sprzedaży na rzeczH. R.nieruchomości położonej wP.przyul. (...). Konsekwencją wydania przedmiotowego wyroku było ustalenie, że toA. R. (1)jest właścicielem ww. nieruchomości. W niniejszej sprawie nie może być zatem przeprowadzony przeciwny dowód z zeznań świadków i przesłuchania stron, bo prowadziłoby to do obejściaart. 11 kpc. W dalszej kolejności pozwana podkreśliła, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale także inne sądy. W niniejszej sprawie Sąd związany jest ustaleniami Sądu Rejonowego w Gryficach poczynionymi w sprawie I C 212/10, gdzie uzgodniono treść księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości objętej pozwem poprzez wpisanieA. R. (1)w dziale II. Z ostrożności procesowej pozwanaA. R. (1)zaprzeczyła także innym twierdzeniom powoda.
W odpowiedzi na pozew pozwanyM. B. (1), reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie na jego rzecz od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Pozwany wskazał, że nabył nieruchomość, której pozew dotyczy, od osoby, której prawo było wpisane w księdze wieczystej i w ramach odpłatnej czynności prawnej, korzystającej z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Ponadto pozwany podkreślił, że przed nabyciem nieruchomości zapoznał się z jej stanem faktycznym i prawnym nieruchomości – treścią wyroku, ostrzeżeniami figurującymi w księdze wieczystej i dotyczącym ich pozwem złożonym przezA. R. (1)o wykreślenie z działu III służebności, a także zapoznał się z wydanym w ww. sprawie postanowieniem o zabezpieczeniu. Biorąc pod uwagę powyższe i uwzględniając treść księgi wieczystej ww. nieruchomości, nie ulega wątpliwości, że dochował należytej staranności przy zawieraniu umowy. Świadczy o tym fakt, że zapoznał się z treścią prawomocnego wyroku, z którego wynikało, że doszło do uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie prawa własności i że Sąd oddalił powództwo(...) spółki akcyjnejwK.. Pozwany nabywając nieruchomość od córki powoda działał zatem w zaufaniu do treści księgi wieczystej i działał w zaufaniu do prawomocnego wyroku Sądu. Jedyne ostrzeżenie jakie w dacie dokonania transakcji widniało w treści księgi wieczystej było to ostrzeżenie o prowadzony postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej poprzez wykreślenie wpisów użytkowania i dzierżawy. W ocenie pozwanego postępowanie to powinno zakończyć się pozytywnie. Stan prawny nieruchomości znanyM. B. (1)był zgodny z treścią księgi wieczystej.
W piśmie z dnia 22 listopada 2017 r. powód zaprzeczył, aby pozwanyM. B. (1)w sposób należyty zapoznał się ze stanem prawnym i faktycznym nieruchomości. Podniósł, że pozwany nie przebywał na nieruchomości wP.w okresie poprzedzającym zawarcie umowy, ani w dacie jej zawarcia, albowiem powód był tam obecny i powyższego nie stwierdził. W ocenie powoda wątpliwości wzbudzają twierdzenia pozwanego odnośnie świadomości uregulowanego stanu prawnego, skoro od 2 czerwca2010 r. w aktach księgi wieczystej znajduje się oświadczenie powoda o odwołaniu darowizny poczynionej na rzeczA. R. (1). PozwanyM. B. (1)powinien być świadomy wątpliwości w zakresie przysługującego powódce prawa własności. W przypadku zaś kwestionowania przez stronę pozwaną pozorności umowy darowizny, powód alternatywnie podniósł, że mocą oświadczenia z dnia 27 kwietnia 2010 r. odwołał ww. darowiznę.
W piśmie z dnia 1 lutego 2018 r. pozwanyM.B.podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie z dnia 6 lutego 2018 r. pozwanaA. R. (1)podtrzymała dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie. Zaprzeczyła ponadto, aby zachodziły podstawy do uznania za skuteczne oświadczenia powoda o odwołaniu darowizny, albowiem nie była wobec powoda rażąco niewdzięczna.
Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2018 r. Sąd zwolnił małoletniego pozwanegoŁ. R.od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie w całości i ustanowił dla niego pełnomocnika z urzędu.
Dnia 3 kwietnia 2017 r.B. R. (1)wystąpiła z interwencją główną wskazując, że rości sobie prawa do położonej wP.przyul. (...)– jako współwłaściciel w udziale do ½ części. Podniosła, że wraz zW. R. (1)dorobiła się wspólnego majątku, a następnie – za jego namową – zdecydowała się na wyłączenie wspólności majątkowej. Wskazała, że została podstępnie oszukana przezW. R. (1).B. R. (1)podniosła, że zajmowała się prowadzeniem gospodarstwa domowego, uprawą kwiatów i wychowaniem dzieci i nie miała pojęcia o interesach, jakie jej ówczesny mąż prowadził z kontrahentami, o jego przestępczych planach i o jego intymnej realacji zJ. K.(obecnieJ. R.). Gdyby znała planyW. R. (1), nie zgodziłaby się na wyłącznie wspólności majątkowej. Były mąż od 1999 r. „knuł” jak pozbawić ją majątku.B. R. (1)podniosła, że została wprowadzona w błąd przezW. R. (1)co do jego rzeczywistych zamiarów związanych z porzuceniem i oszustwem na szkodę rodziny.
Zarządzeniem z dnia 10 kwietnia 2017 r. pismoB. R. (1)wyłączono z akt sprawy I C 134/17 i wpisano pod nowy numer w rep.Cjako sprawę z interwencji głównejB. R. (1)o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i o zapłatę. Sprawę zarejestrowano pod sygn. akt I C 353/17.
Postanowieniem z dnia 5 października 2017 r. Sąd zwolnił interwenientkęB. R. (1)od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w części – w zakresie należnej opłaty sadowej od pozwy (interwencji głównej) oraz oddalił jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie (pkt I i II).
Postanowieniem z dnia 23 marca 2018 r. Sąd odrzucił ponowny wniosekB. R. (1)o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowił dla ww. pozwanej pełnomocnika z urzędu.
W piśmie z dnia 19 lutego 2018 r., złożonym do sprawy I C 134/17,B. R. (1)podniosła, że nieruchomość położoną wP.przyul. (...)nabyła wraz zW. R. (1)ze środków z majątku wspólnego. Zakwestionowała ponadto ważność umowy o wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej, którą zawarła zW. R. (1)dnia 25 lutego 1999 r. Podkreśliła, że nie obejmowała świadomością skutków ww. umowy.
W piśmie z dnia 14 maja 2018 r. , stanowiącym uzupełnienie braków formalnych interwencji głównej, interwenientka głównaB. R. (1)wskazała, iż stroną pozwaną są:W. R. (1),A. R. (1),Ł. R.iM. B. (1)oraz wniosła o zasądzenie na jej rzecz odW. R. (1)kwoty 130.000 zł tytułem zwrotu połowy uzyskanych przez pozwanego w okresie 2007 -2017 r. pożytków z rzeczy wspólnej. PonadtoB. R. (1)wniosła o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gryficach za numerem(...)dla nieruchomości położonej wP.przyul. (...)rzeczywistym stanem prawnym poprzez nakazanie wpisania w dziale II księgi wieczystej w miejsceM. B. (1)– współwłasnościB. R. (1)iW. R. (1)w udziałach po ½ części. PonadtoB. R. (1)wniosła o zabezpieczenie roszczenia poprzez wpisanie w treści ww. księgi wieczystej ostrzeżenie o toczącym się postępowaniu.
Zarządzeniem z dnia 4 czerwca 2018 r. Przewodniczący zwrócił wniosekB. R. (1)o zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych w spawie w części – w zakresie opłaty od wniosku o udzielenie zabezpieczenia oraz zwrócił wniosekB. R. (1)o udzielenie zabezpieczenia.
Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2018 r. Sąd przekazał Sądowi Okręgowemu w Szczecinie Wydziałowi I Cywilnemu do rozpoznania niniejszą sprawę w zakresie sformułowanego przezB. R. (1)żądania zasądzenia na jej rzecz odW. R. (1)kwoty 130.000 zł - jako sądowi rzeczowo i miejscowi właściwemu. Jednocześnie Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę prowadzoną pod sygn. akt I C 353/17 ze sprawą prowadzoną pod sygn. akt I C 134/17 i prowadzić wskazane sprawy w dalszym ciągu pod sygn. akt I C 134/17.
W odpowiedzi na pozew z dnia 12 czerwca 2018 r. małoletni pozwanyŁ. R.wniósł o oddalenie zarówno powództwaW. R. (1), jaki iB. R. (1)i o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zaprzeczając wszystkim wyraźnie nieprzyznanym okolicznościom.
W odpowiedzi na interwencję głównąB. R. (1)pozwanyM. B. (1), reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie na jego rzecz od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany powołał się na fakt, iż chroni go rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.
W odpowiedzi na interwencję głównąB. R. (1)pozwanaA. R. (1), reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie na jej rzecz od powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Pozwana zaprzeczyła, jakoby nie była właścicielem nieruchomości w chwili jej sprzedażyM. B. (3), a sąd karny (oraz sąd cywilny) ustalił powyższe prawomocnie. Ponadto pozwana podkreśliła, żeW. R. (1)iB. R. (1)ustanowili rozdzielność majątkową dnia 25 lutego 1999 r., zaś nieruchomość wP.W. R. (1)nabył dnia 14 kwietnia 1999 r., a więc do majątku osobistego. Jak wynika z argumentacji samej powódki już w 2000 r. wykryła ona błąd wywołany przez byłego męża. Termin do ewentualnego uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia złożonego pod wpływem błędu już dawno upłynął, a zatem uprawnienie to wygasło.
W piśmie z dnia 3 lipca 2018 r. przedstawiciel ustawowy małoletniego pozwanegoŁ. J.R.złożyła oświadczenie o cofnięciu pełnomocnictwa pełnomocnikowi ustanowionemu dla ww. pozwanego z urzędu - na wniosek ww. przedstawiciela ustawowego.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
L. R.była pierwszą żonąW. R. (1). Z ich związku pochodziA. R. (1).
B. R. (1)była drugą żonąW. R. (1), zaś obecną jego żoną jestJ. R.(poprzednioC.–K.).Ł. R.jest synemW. R. (1)iJ. R..
Niesporne.
Dnia 25 lutego 1999 r.W. R. (1)i jego ówczesna żonaB. R. (1)zawarli małżeńską umowę majątkową, na mocy której wyłączyli oni panujący pomiędzy nimi ustrój małżeńskiej wspólności ustawowej i ustanowili rozdzielność majątkową. W dniu 3 września 1999 r.W. R. (1)iB. R. (1)dokonali częściowego podziału majątku dorobkowego.
Dowód:
- kserokopia umowy o ustanowienie rozdzielności majątkowej Rep. A Nr(...)– k. 480-481 akt I C 212/10,
- kserokopia umowy o częściowy podział majątku Rep. A Nr(...)k. 530 akt I C 210/10.
Dnia 14 kwietnia 1999 r.W. R. (1)nabył odZakładów (...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wZ.własność nieruchomości stanowiącejdziałkę gruntu numer (...), zabudowaną budynkiem mieszkalnym, położoną wP., gminaR., dla której Sąd Rejonowy w Gryficach prowadziksięgę wieczystą (...).
Niesporne, a nadto dowód :
- kserokopia umowy sprzedaży Rep. A(...)- k- 551-554 akt I C 212/10,

    - postanowienie Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 6 czerwca 2000 r. z uzasadnieniem – k. 128-130 akt KW(...)

W dniu 4 września 1999 r.W. R. (1)i przedstawiciel ustawowy małoletniejA. L.R., działająca w jej imieniu i na jej rzecz, zawarli umowę darowizny, na mocy którejW. R. (1)darowałA. R. (1)m.in. nieruchomość stanowiącądziałkę gruntu numer (...), zabudowaną budynkiem mieszkalnym, położoną wP., gminaR., dla której Sąd Rejonowy w Gryficach prowadziksięgę wieczystą (...), aL. R.darowiznę tę przyjęła.
Dowód:

    - umowy darowizny Rep. A Nr(...)z dnia 4 września 1999 r. – k. 96-97 akt KW(...).

Aktem notarialnym sporządzonym przez notariuszaD. W.w dniu 11 grudnia 2000 r.A. R. (1)udzieliłaW. R. (1)pełnomocnictwa m.in. do zbywania - pod tytułem darmym lub odpłatnym – nieruchomości, ruchomości lub praw na warunkach ustalonych przez pełnomocnika.
W dniu 10 lutego 2004 r.A. R. (1)aktem notarialnym sporządzonym w kancelarii notarialnej przez notariuszaD. W.odwołała pełnomocnictwo udzielone uprzednioW. R. (1).
Niesporne, a nadto dowód:
- uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego z dnia 1 października 2009 r. w sprawie I C 385/04 – k. 358-397,

    - odwołania pełnomocnictwa Rep. A Nr(...)z dnia 10.02.2004 – k. 153 akt KW(...)oraz kserokopia na k. 550 akt I C 212/10.

W dniu 18 lutego 2004 r., w kancelarii notarialnejD. P.,W. R. (1), powołując się na udzielone mu przezA. R. (1)pełnomocnictwo, zawarł zH. R.(matką) umowę sprzedaży m.in. nieruchomości stanowiącejdziałkę gruntu numer (...), zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej wP., gminaR., dla której Sąd Rejonowy w Gryficach prowadziksięgę wieczystą (...). Na mocy tego samego aktu notarialnegoH. R.ustanowiła na nieruchomości nr 35 wP.na rzeczW. R. (1)dożywotnią, nieodpłatną służebność osobistą mieszkania, polegającą na wyłącznym korzystaniu z budynku mieszkalnego.
W dniu 1 marca 2004 r.H. R.darowała małoletniemu synowiW. Ł.R.opisaną powyżej nieruchomość stanowiącądziałkę (...)wP..
W dniu 16 września 2004 r.B. R. (2)(bratW. R. (1)) w dniu, działając w imieniu i na rzecz małoletniegoŁ. R., jako jego kurator, obciążyłdziałkę (...), położoną wP.na rzeczJ. K.ograniczonymprawem rzeczowymw postaci dożywotniego, nieodpłatnego prawa użytkowania polegającego na korzystaniu i pobieraniu pożytków z ½ części nieruchomości. Prawo to zostało wpisane do działu IIIksięgi wieczystej (...). W późniejszym okresie w dziale III ww. księgi wieczystej ujawniono ponadto prawo dzierżawy całej nieruchomości objętej księgą na czas określony 30 lat na warunkach określonych w umowie na rzeczP.P.H.U. (...)D. C.ul. (...)S.. Umowa dzierżawy została zawarta w dniu 25 lutego 2010 r. pomiędzy małoletnimŁ. R.reprezentowanym przezJ. K.aD. C.(babcią małoletniego).
Dowód:
-
    umowa sprzedaży Rep. A Nr(...)- k. 146 akt KW(...)oraz kserokopia na k. 563-565 akt I C 212/10,

    - umowa darowizny Rep. A. Nr(...)- k. 156-159 akt KW(...)oraz kserokopia na k. 566-569 akt I C 212/10,

    - umowa ustanowienia użytkowania Rep. A Nr(...)z dnia16.09.2004 r. – k. 249-250 akt(...)oraz kserokopia na k. 671-672 akt I C 212/10,

- umowa dzierżawy z dnia 25.02.2010 r. – k. 313 -319 akt(...).
Przed Sądem Okręgowym w Szczecinie w sprawie o sygn. akt I C 385/04 toczyło się postępowanie z powództwaA. R. (1)przeciwkoW. R. (1)iH. R.oraz małoletniemuŁ. R.o ustalenie nieważności umów i o wydanie. W dniu 24 czerwca 2004 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie zabezpieczył powództwoA. R. (1)w ten sposób, że nakazał wpisanie m.in. doksięgi wieczystej (...)ostrzeżenia o toczącym się procesie z powództwaA. R. (1)przeciwkoW. R. (1),H. R.,Ł. R.o ustalenie nieważności umowy sprzedaży zawartej dnia 18.02.2004r. przezW. R. (1)działającego jako pełnomocnikA. R. (1), na mocy której miał on sprzedać na rzecz swojej matkiH. R.m.in. nieruchomość objętą ww. księgą wieczystą. Wyrokiem z dnia 1 października 2009 r., Sąd Okręgowy w Szczecinie ustalił, że m.in. umowa sprzedaży nieruchomości stanowiącejdziałkę gruntu numer (...), zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej wP., gminaR., dla której Sąd Rejonowy w Gryficach prowadziksięgę wieczystą (...)– jest nieważna. Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2010 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie m.in. oddalił apelacjęH. R.od rozstrzygnięcia Sądu I instancji.
Postanowieniem z dnia 14 lipca 2011 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnejH. R.od ww. wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie.
Dowód:
- odpis pozwuA. R. (1)w sprawie I C 385/04 – k. 329-335,
- odpis wniosku powódkiA. R. (1)w sprawie I C 385/04 – k. 336,
- odpis postanowienia o zabezpieczeniu – k. 337-339,
- odpis odpowiedzi na pozew w sprawie I C 385/04 – k. 340-347,
- odpis pisma powódkiA. R. (1)w sprawie I C 385/04 – k. 348-355,
- odpis wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 01.10.2009 r. – k. 356-357,
- odpis uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 01.10.2009 r. – k. 358-397,
- odpis wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 28.04.2010 r. – k. 398-403,
- odpis uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 28.04.2010 r. – k. 404-443,
- odpis postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14.07.2011 r. z uzasadnieniem – k. 444-446.
W dniu 1 czerwca 2010 r. do Wydziału V Ksiąg Wieczystych tutejszego Sądu wpłynął wniosekA. R. (1), która powołując się na wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 1 października 2009 r. oraz na wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 28 kwietnia 2010 r., wniosła o wpisanie jej jako właściciela nieruchomości objętej wskazaną księgą wieczystą. W dniu 5 lipca 2010 r. z działu II wskazanej księgi wykreślonoŁ. R.i wpisanoA. R. (1), córkęW.iL..
Postanowieniem z dnia 13 września 2010 r. Sąd Rejonowy w Gryficach, na skutek rozpoznania skargi na orzeczenie referendarza sądowego uchylił w całości wpis i oddalił wniosekA. R. (1)z dnia 1 czerwca 2010 r.
Dowód:
- wniosekA. R. (2)– k. 327-328 akt(...),
- zawiadomienie z dnia 6 lipca 2010 r. – k. 334 akt(...),
- postanowienie z dnia 13 września 2010 r. – k. 389-393 akt(...).
W piśmie datowanym na dzień 27 kwietnia 2010 r., którego adresatem byłaA. R. (1),W. R. (1)złożył oświadczenie o odwołaniu poczynionej na rzeczA. R. (1)darowizny nieruchomości stanowiącejdziałkę gruntu nr (...)położonej wP., gminaR., dla której Sąd Rejonowy w Gryficach prowadziksięgę wieczystą (...).
W dniu 2 czerwca 2010 r. do Wydziału V Ksiąg Wieczystych tutejszego Sądu wpłynął wniosekW. R. (1)o dokonanie wpisu ostrzeżenia wksiędze wieczystej (...)o odwołaniu w dniu 27 kwietnia 2010 r. darowizny poczynionej na rzeczA. R. (1).
Postanowieniem z dnia 6 lipca 2010 r. referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Gryficach oddalił wniosekW. R. (1).
Dowód:
- wniosekW. R. (1)– k. 343-344 akt(...),
- oświadczenie o odwołaniu darowizny – k. 345 akt(...),
- postanowienie z dnia 06.07.2010 r. – k. 349 akt(...).
Wyrokiem z dnia 2 marca 2010 r. Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie uznałW. R. (1)za winnego tego, że w dniu 18 lutego 2004 r. wS.w kancelarii notarialnej notariuszD. P., posługując się pełnomocnictwem w formie aktu notarialnego z dnia 11 grudnia 2000 r. Rep. A(...)udzielonym mu przez córkęA. R. (1), o którym wiedział, że zostało ono skutecznie odwołane w dniu 10 lutego 2004 r., wyłudził podstępnie od notariuszaD. P.poświadczenie nieprawdy w postaci aktu notarialnego Rep. A(...), w którym wskazano, iż działa on jako pełnomocnikA. R. (1)i jednocześnie przywłaszczył na rzecz swej matkiH. R.prawa majątkoweA. R. (1)w ten sposób, że przed ww. notariuszem złożył w imieniuA. R. (1)oświadczenie o sprzedaży na rzeczH. R.m.in. nieruchomości stanowiącejdziałkę gruntu numer (...), zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej wP., gminaR., dla której Sąd Rejonowy w Gryficach prowadziksięgę wieczystą (...)oraz innych nieruchomości za kwotę 1.224.000 zł, która to należność nie zostałaA. R. (1)przekazana, w wyniku czegoH. R.oświadczyła, że nabywa ww. prawa majątkowe, a notariuszD. P.sporządziła akt notarialny Rep. A nr(...)dotyczący sprzedaży i nabycia ww. praw majątkowych, czym działał na szkodęA. R. (1), tj. o czyn zart. 272 kkw zb. zart. 248 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kki w zw. zart. 11 § 2 kk.
Wyrokiem z dnia 26 października 2010 r., zapadłym w wyniku rozpoznania apelacji oskarżonego i prokuratora od wyroku Sądu I instancji, Sąd Okręgowy wS.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając wniesione apelacje za oczywiście bezzasadne.
Dowód:
- odpis wyroku Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie z dnia02.03.2010 r. z uzasadnieniem–k. 43-57,
- odpis wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 26.10.2010 r. z uzasadnieniem – k. 58-61.
Przed Sądem Rejonowym w Gryficach w sprawie o sygn. akt I C 212/10 toczyło się przeciwkoW. R. (1),A. R. (1)iŁ. R.postępowanie:
- z powództwa(...) Spółki AkcyjnejwK.przeciwko małoletniemuŁ. R.iW. R. (1)o uzgodnienie treściksięgi wieczystej (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gryficach, z rzeczywistym stanem prawnym, poprzez wykreślenie z działu II księgi prawa własności, ujawnionego na rzeczŁ. R.i wpisanie w to miejsce prawa własności na rzeczW. R. (1). Następnie powódka rozszerzyła powództwo i wniosła o wykreślenie z działu ww. księgi wieczystej prawa własnościA. R. (1)i wpisanie w jej miejsceW. R. (1),
- z powództwaA. R. (1)przeciwkoŁ. R.o uzgodnienie treściksięgi wieczystej (...)z rzeczywistym stanem prawnym, poprzez wpisanie w dziele II prawa własności na rzecz powódkiA. R. (1)w miejsce prawa własnościŁ. R.oraz wykreślenie wszelkich obciążeń wpisanych w dziale III księgi wieczystej.
W uzasadnieniu pozwu powódka(...) Spółka AkcyjnawK.podnosiła, iżW. R. (1)zawarł w dniu 04 września 1999 r. z pozwanąA. R. (1)nieważną, gdyż pozorną umowę darowizny nieruchomości stanowiącejdziałkę (...)położoną wP.. O pozorności czynności prawnej świadczyć zdaniem ww. powódki miał fakt, iż pomimo wyzbycia się nieruchomości na rzecz najbliższych członków rodziny (w tymA. R. (1)),W. R. (1)w dalszym ciągu samodzielnie nimi zarządzał, bądź jako przedstawiciel ustawowy małoletniejA. R. (1), bądź jako jej pełnomocnik. W pełni też korzystał z nieruchomości, władał nimi, obciążał dożywotnimi służebnościami osobistymi mieszkania lub umowami dożywocia. Pobierał również pożytki z zawieranych samodzielnie umów dzierżawy, dysponując zgodą sądu rodzinnego na dostęp do kont małoletnich dzieci. Samodzielnie rozporządzał nieruchomościami, czy to przy współpracy członków rodziny, czy też okazując się pełnomocnictwami. Te wszystkie okoliczności zdaniem powódki w sprawie o sygn. akt I C 212/10 świadczą o tym, iżW. R. (1)nadal uważał się za właściciela, pomimo iż z treści ksiąg wieczystych wynikał inny stan prawny.A. R. (1)w ww. postępowaniu powołała się z kolei na prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 1 października 2009 r. w sprawie o sygn. akt I C 385/04, co do którego apelacjęH. R.oddalono wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 28 kwietnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt I ACa 787/09, w którym to wyrokiem została stwierdzona nieważność zawartej pomiędzyW. R. (1)aH. R.w dniu 18 lutego 2004 r. umowy darowiznydziałki (...), położonej wP..A. R. (1)w sprawie o sygn. akt I C 212/10 podniosła, iżH. R.nie mogła przenieść prawa własności na rzecz swojego wnukaŁ. R., którego jako osobę najbliższą i obdarowaną nie chroniła rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2011 r. Sąd Rejonowy w Gryficach w sprawie o sygn. akt I C 212/10 zabezpieczył powództwoA. R. (1)poprzez wpisanie ostrzeżenia o wszczęciu postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
W dniu 25 stycznia 2011 r. do Wydziału V Ksiąg Wieczystych tutejszego Sądu wpłynął wniosekA. R. (1)o dokonanie wpisu ostrzeżenia zgodnie z ww. postanowieniem.
Dnia 22 lutego 2011 r. w dziale IIIksięgi wieczystej (...)wpisano na rzeczA. R. (1)ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Postanowieniem z dnia 7 września 2011 r. Sąd Rejonowy w Gryficach zabezpieczył roszczenie(...) Spółki AkcyjnejwK.poprzez wpisanie w dziale IIIksięgi wieczystej (...)ostrzeżenia o wszczęciu postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Wpisu ostrzeżenia do księgi wieczystej dokonano dniu 19 października 2011 r.
Wyrokiem z dnia 18 marca 2013 r. Sąd Rejonowy w Gryficach:
- uzgodnił treść działu IIksięgi wieczystej (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gryficach dla nieruchomości stanowiącejdziałkę gruntu numer (...), zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej wP., gminaR.poprzez wykreślenie prawa własnościŁ. R.i wpisanie prawa własnościA. R. (1), córkiW.iL.,
- w pozostałym zakresie oddalił powództwoA. R. (1),
- oddalił powództwo(...) Spółki AkcyjnejwK.w całości.
Sąd I instancji ustalił, że umowa darowizny zawarta pomiędzyW. R. (1)aA. R. (1)nie była pozorną czynnością prawną.
Wyrokiem z dnia 11 września 2014 r., zapadłym w wyniku rozpoznania apelacjiW. R. (1),Ł. R.i(...) Spółki AkcyjnejwK., Sąd Okręgowy w Szczecinie odrzucił apelacjęW. R. (1)oraz oddalił apelacjeŁ. R.i(...) Spółki AkcyjnejwK.. Wyrok Sądu Rejonowego w Gryficach z dnia 18 marca 2013 r. uprawomocnił się 22 września 2014 r.
Niesporne, a nadto:

    - postanowienie Sądu Rejonowego w Gryfcach z dnia 05.01.2011 r. – k. 440 akt(...),

- wniosek z dnia 25 stycznia 2011 r. – k. 401-402 akt(...),
- zawiadomienie – k. 404 akt(...),
- odpis postanowienia z dnia 07.09.2011 r. – k. 414,
- zawiadomienie – k. 425 akt(...),
- wyrok Sądu Rejonowego w Gryficach z dnia 18.03.2013 r. z uzasadnieniem – k. 1230 akt I C 212/10,
- wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 11.09.2014 r. z uzasadnieniem – k. 1519 akt 212/10.
W dniu 25 września 2014 r. do Wydziału V Ksiąg Wieczystych tutejszego Sądu wpłynął wniosekA. R. (1), która powołując się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Gryficach z dnia 18 marca 2013 r., wniosła o wykreślenieŁ. R.z działu IIksięgi wieczystej (...)i wpisanie jej jako właściciela nieruchomości objętej wskazaną księgą wieczystą. W dniu 29 października 2014 r. z działu II wskazanej księgi wykreślonoŁ. R.i wpisanoA. R. (1), córkęW.iL..
Dowód:
- wniosekA. R. (2)– k. 482-483 akt(...),
- zawiadomienie z dnia 29.10.2014 r. – k. 495 akt(...).
W dniu 29 czerwca 2015 r. przed notariuszemM. S.w siedzibie jego kancelarii notarialnej,A. R. (1)iM. B. (1)zawarli umowę sprzedaży, na mocy którejA. R. (1)sprzedałaM. B. (1)nieruchomość stanowiącą zabudowanądziałkę nr (...)położoną wP.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Gryficach prowadziksięgę wieczystą (...)za kwotę 500.000 zł. W obecnościM. B. (1)A. R. (1)oświadczyła m.in., że:
- w dziale IIIksięgi wieczystej (...)widnieją następujące wpisy:
a) ograniczoneprawo rzeczowew postaci wpisu dożywotniego nieodpłatnego prawa użytkowania polegającego na korzystaniu i pobieraniu pożytków przezJ. K., którego zakres ogranicza się do ½ części nieruchomości, które wpisano na rzeczJ. K.
b) dzierżawa całej działki na czas określony 30 lat na warunkach określonych w umowie na rzeczP.P.H.U. (...)
c) ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wpisane na rzeczA. R. (1),
d) oświadczenie o toczącym się postępowaniu sądowym o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wpisane na rzecz(...) SAwK.,
e) ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym dotyczące wykreślenia wpisu ograniczonegoprawa rzeczowegona rzeczJ. K.oraz wpisu prawa dzierżawy na rzeczD. C.,
- nieruchomość stanowiącadziałkę nr (...)znajduje się w wyłącznym posiadaniu osoby trzeciej nieuprawnionej do jej posiadania,
- ww. nieruchomość nabyła w 1999 r. na podstawie umowy darowizny, a po unieważnieniu umowy sprzedaży dokonanej przez jej rzekomego pełnomocnika dnia 18 lutego 2004 r. przez Sąd Okręgowy w Szczecinie - prawomocnym wyrokiem z dnia 01 października 2009 r. w sprawie o sygn. akt I C 385/04, prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Gryficach z dnia 18 marca 2013 r. sygn. akt I C 212/10 o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym została wpisana do działu II jako właścicielka,
- w dniu sprzedaży przez Sądem Rejonowym w Gryficach toczy się toczy się postępowanie w uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w zakresie istnienia dożywotniego nieodpłatnego prawa użytkowania prawa dzierżawy ujawnionych w dziale III,
- ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wpisane na rzeczA. R. (1)oraz o toczącym się postępowaniu sądowym o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wpisane na rzecz(...) SAwK., są w dacie zawarcia umowy bezprzedmiotowe w związku z upadkiem zabezpieczeń na skutek uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w Gryficach z dnia 18 marca 2013 r. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w sprawie I C 212/10,
- poza wyżej wymienionymi, nie toczy się żadne inne postępowanie sądowe, administracyjne, upadłościowe, egzekucyjne lub inne zmierzające do zajęcia lub obciążenia ww. nieruchomości oraz nie zawierała ona żadnych umów zobowiązujących ją do przeniesienia tego prawa na rzecz jakichkolwiek osób.
Przy zawarciu umowy strony przedłożyły m.in.:
- wygenerowany elektronicznie ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości wydruk treściksięgi wieczystej (...), stan na dzień 29 czerwca 2015 r., godz. 20:01,
- wypis z aktu notarialnego zawierającego opisaną powyżej umowę darowizny sporządzoną przez notariusza wS.D. W.dnia 4 września 1999 r., Rep. A nr(...).
M. B. (4)oświadczył, że znany jest mu stan faktyczny i prawny nieruchomości, stanowiącej przedmiot umowy, w tym fakt toczących się postępowań o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, a także posiadanie tej nieruchomości przez osobę trzecią, który to stan akceptuje nie wnosi w związku z tym żądnych zastrzeżeń.
Dowód:

    - umowa sprzedaży z dnia 29.06.2015 r., Rep. A nr(...)– k. 509-511 akt(...).

Pozwem datowanym na dzień 10 października 2014 r.A. R. (1)wystąpiła przeciwkoJ. R.iD. C.o uzgodnienie treściksięgi wieczystej (...)prowadzonej dla nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)położoną wP.przyul. (...)poprzez wykreślenie z działu III ograniczonegoprawa rzeczowegow postaci wpisu dożywotniego nieodpłatnego prawa użytkowania polegającego na korzystaniu i pobieraniu pożytków przezJ. K., którego zakres ogranicza się do ½ części nieruchomości oraz prawa dzierżawy całej działki na czas określony na warunkach określonych w umowie na rzeczP.P.H.U. (...). Sprawę zarejestrowano pod sygn. akt I C 1229/14.
Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2015 r. Sąd Rejonowy w Gryficach zabezpieczył powództwoA. R. (1)poprzez nakazanie wpisania wksiędze wieczystej (...)ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu.
W ww. sprawie interwencję główną przeciwkoA. R. (1),J. R.iD. C.wytoczyłM. B. (1)formułując żądanie uzgodnienia treściksięgi wieczystej (...)prowadzonej dla nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)położoną wP.przyul. (...)z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wykreślenie z działu III ograniczonegoprawa rzeczowegona rzeczJ. K.oraz wpisu prawa dzierżawy na rzeczD. C..
Wyrokiem z dnia 25 października 2017 r. Sąd Rejonowy w Szczecinie uzgodnił stan prawny nieruchomości stanowiącej zabudowanądziałkę nr (...), położoną wP.przyul. (...), której właścicielem jestM. B. (1), dla której Sąd Rejonowy w Gryficach prowadziksięgę wieczysta (...), w której to księdze w dziale III wpisane jest ograniczoneprawo rzeczowew postaci dożywotniego, nieodpłatnego prawa użytkowania polegającego na korzystaniu, pobieraniu pożytków przezJ. K., córkęW.iD., którego zakres ogranicza się do ½ części nieruchomości oraz wpisane jest prawo dzierżawy całejdziałki nr (...)na czas określony 30 lat na warunkach określonych w umowie na rzeczP.P.H.U. (...)D. C.ul. (...)S.. Jednocześnie Sąd oddalił powództwoA. R. (1), której w dacie zawisłości sporu nie przysługiwało już prawo własności ww. nieruchomości. Przedmiotowy wyrok jest prawomocny.
Niesporne, a nadto dowód:
- odpis pozwu z dnia 10.10.2014 r. – k. 192-194,
- odpis postanowienia z dnia 15.01.2015 r. – k. 195.
Sąd zważył, co następuje:
Zarówno powództwoW. R. (1), jak i powództwo interwencyjneB. R. (1)nie zasługiwały na uwzględnienie i podlegały oddaleniu.
Podstawę prawną żądania pozwuW. R. (1)i pozwu interwencyjnegoB. R. (1)stanowiart. 10 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 06.07.1982r. o księgach wieczystych i hipotece, w myśl którego w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Zatem powództwo o usunięcie niezgodności można wytoczyć jeżeli: istniejące prawo nie jest wpisane w księdze wieczystej; prawo jest wpisane w księdze wieczystej błędnie lub w księdze wieczystej jest wpisane nieistniejące obciążenie lub ograniczenie. W hipotezie wskazanego przepisu ustawodawca wskazał rodzaje niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, uzasadniające roszczenie o usunięcie występującej niezgodności.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w odniesieniu do powództwaW. R. (2)nie zachodziły podstawy do jego odrzucenia, czego formalnie żaden z pozwanych się nie domagał (wnosząc o oddalenie tego powództwa), a jedynie okoliczność tego rodzaju podnosił pełnomocnikA. R. (1)(k. 107v). Niezależnie od zarzutu pozorności czynności prawnej w postaci darowizny wskazany powód w piśmie z dnia 22 listopada2017 r. (k. 234v) podniósł dodatkowo kwestię odwołania pozwanejA. R. (1)darowizny. Tak więc powódW. R. (1)upatrywał faktycznej podstawy zasadności wysuniętego w pozwie roszczenia zarówno w nieważności (pozorności) umowy darowizny uczynionej przezeń w dniu 4 września 1999 r. na rzecz swojej córkiA. R. (1)(która to umowa stanowiła podstawę ujawnienia pozwanej w księdze wieczystej jako właściciela), jak też powołał się na fakt jej odwołania. Z kolei interwenientkaB. R. (1)jako podstawę faktyczną zgłoszonego żądania wskazywała okoliczność złożenia pod wpływem błędu oświadczenia woli o ustanowieniu zW. R. (1)rozdzielności majątkowej. ZdaniemB. R. (1)nieruchomość stanowiącadziałkę nr (...)położoną wP.stanowiła w dacie dokonania przezW. R. (1)rozporządzeń (w tym na rzeczA. R. (1)) składnik majątku wspólnego jej i byłego mężaW. R. (1). Oba żądania, takW. R. (1), jak iB. R. (1), zasadzały się zatem na twierdzeniu, żeA. R. (1)nie była uprawniona do skutecznego i ważnego rozporządzenia przedmiotową nieruchomością (bądź udziałem w prawie własności tej nieruchomości) na rzeczM. B. (1). Wykazaniu powyższego służyć miały wnioski dowodowe – głównie w postaci osobowych źródeł dowodowych - naprowadzone przezW. R. (1)iB. R. (1).
Odnosząc się na w pierwszej kolejności do podnoszonej przezW. R. (1)pozorności umowy darowizny zawartej z córkąA. R. (1)dnia 4 września 1999 r. stwierdzić należy, że kwestia ta była już przedmiotem rozważań Sądu, a to w postępowaniu toczącym się pod sygn. akt. I C 212/10. We wskazanej sprawie Sąd Rejonowy w Gryficach przeprowadził szerokie postępowanie dowodowe na okoliczność rzekomej pozorności i ustalił, że umowa darowizny stanowiąca podstawę wpisu w dziale II księgi wieczystejA. R. (1)jako właściciela spornej nieruchomości, nie cechowała się pozornością. Wyrokiem z dnia 18 marca 2013 r. Sąd uzgodnił treść działu IIksięgi wieczystej (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gryficach dla nieruchomości stanowiącejdziałkę gruntu numer (...), zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej wP., gminaR.poprzez wykreślenie prawa własnościŁ. R.i wpisanie prawa własnościA. R. (1), córkiW.iL.,
- w pozostałym zakresie oddalił powództwoA. R. (1),
- oddalił powództwo(...) Spółki AkcyjnejwK.w całości.
Sąd I instancji ustalił zatem, że umowa darowizny zawarta pomiędzyW. R. (1)aA. R. (1)nie była pozorną czynnością prawną, aA. R. (1)jest właścicielem tej nieruchomości, co uzasadniało uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanieA. R. (1)w dziale II księgi wieczystej. Wyrokiem z dnia 11 września 2014 r., zapadłym w wyniku rozpoznania apelacjiW. R. (1),Ł. R.i(...) Spółki AkcyjnejwK., Sąd Okręgowy w Szczecinie odrzucił apelacjęW. R. (1)oraz oddalił apelacjeŁ. R.i(...) Spółki AkcyjnejwK.. Wyrok Sądu Rejonowego w Gryficach z dnia 18 marca 2013 r. uprawomocnił się 22 września 2014 r. Tym samym kwestia rzekomej pozorności umowy darowizny została prawomocnie rozstrzygnięta. Zgodnie zaś z treściąart. 365 § 1 kpcorzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powołana regulacja prawna statuuje tzw. prejudycjalne związanie organów (w tym sądów) prawomocnym orzeczeniem (pozytywny aspekt prawomocności materialnej albo tzw. pozytywny skutek prawomocności formalnej). Oznacza to, że sądy, organy państwowe oraz organy administracji publicznej, rozstrzygające w sprawach innych niż karne, są związane prejudycjalnie prawomocnym orzeczeniem sądu, czyli nie mogą dokonać odmiennej oceny prawnej roszczenia niż zawarta w prejudykacie, ale także nie mogą dokonać odmiennych ustaleń faktycznych. W realiach przedmiotowej sprawy, odnośnie pozorności umowy darowizny z dnia 4 września 1999 r., Sąd nie może zatem poczynić innych ustaleń faktycznych niż Sąd w sprawie I C 212/10, ani też nie może dokonać odmiennej oceny prawnej niż Sąd we wskazanej powyżej sprawie. Ponadto podkreślić należy, że wyrokiem z dnia 2 marca 2010 r. Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie uznałW. R. (1)za winnego tego, że w dniu 18 lutego2004 r. wS.w kancelarii notarialnej notariuszD. P., posługując się pełnomocnictwem w formie aktu notarialnego z dnia 11 grudnia 2000 r. Rep. A(...)udzielonym mu przez córkęA. R. (1), o którym wiedział, że zostało ono skutecznie odwołane w dniu 10 lutego 2004 r., wyłudził podstępnie od notariuszaD. P.poświadczenie nieprawdy w postaci aktu notarialnego Rep. A(...), w którym wskazano, iż działa on jako pełnomocnikA. R. (1)i jednocześnie przywłaszczył na rzecz swej matkiH. R.prawa majątkoweA. R. (1)w ten sposób, że przed ww. notariuszem złożył w imieniuA. R. (1)oświadczenie o sprzedaży na rzeczH. R.m.in. nieruchomości stanowiącejdziałkę gruntu numer (...), zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej wP., gminaR., dla której Sąd Rejonowy w Gryficach prowadziksięgę wieczystą (...)oraz innych nieruchomości za kwotę 1.224.000 zł, która to należność nie zostałaA. R. (1)przekazana, w wyniku czegoH. R.oświadczyła, że nabywa ww. prawa majątkowe, a notariuszD. P.sporządziła akt notarialny Rep. A nr(...)dotyczący sprzedaży i nabycia ww. praw majątkowych, czym działał na szkodęA. R. (1), tj. o czyn zart. 272 kkw zb. zart. 248 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kki w zw. zart. 11 § 2 kk. Wyrokiem z dnia 26 października 2010 r., zapadłym w wyniku rozpoznania apelacji oskarżonego i prokuratora od wyroku Sądu I instancji, Sąd Okręgowy wS.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając wniesione apelacje za oczywiście bezzasadne. Stosownie to treściart.11 zdanie pierwsze kpcustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Skoro Sąd karny w prawomocnym wyroku skazującymW. R. (1)ustalił, że przywłaszczył on na rzecz swej matkiH. R.prawa majątkoweA. R. (1)(własność opisanej powyżej nieruchomości), to Sąd nie może w niniejszym postępowaniu czynić ustaleń odmiennych odnośnie tego, że przedmiotowe prawo majątkowe należało doA. R. (1).
Z tych względów Sąd uznał zarzut pozorności umowy darowizny za nieuzasadniony, a przedmiotową umowę za ważną. Sąd przyjął ponadto, że toA. R. (1)w dacie zawarcia umowy sprzedaży zM. B. (1)była właścicielem nieruchomości stanowiącejdziałkę (...)położonej wP., a więc była umocowana do tego, aby nieruchomość tę skutecznie zbyć na nabywcę. Przeczące temu twierdzeniaW. R. (1)nie zasługiwały na uwzględnienie.
Zaprezentowanej oceny nie czyni odmienną okoliczność, że w piśmie datowanym na dzień 27 kwietnia 2010 r., którego adresatem byłaA. R. (1),W. R. (1)złożył oświadczenie o odwołaniu poczynionej na rzeczA. R. (1)darowizny nieruchomości stanowiącejdziałkę gruntu nr (...)położonej wP., gminaR., dla której Sąd Rejonowy w Gryficach prowadziksięgę wieczystą (...). Po pierwsze – w dacie wyrokowania przez Sąd Rejonowy w Gryficach w sprawie I C 212/10 ów dokument, na który powołuje sięW. R. (1), znajdował się już w aktach księgi wieczystej(...), z której ww. Sąd dopuścił dowody. Sąd ten miał zatem możliwość zapoznania się z tym dokumentem i niezależnie od jego istnienia, wydał rozstrzygnięcie powyższej przytoczone. Po wtóre – nawet gdyby uznać, żeW. R. (1)skutecznie złożył oświadczenie o odwołaniu darowizny i tak wywołałoby to wyłącznie skutek obligacyjny, nie zaś rzeczowy. Powyższe oznacza, że prawo własności nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)położoną wP.i tak pozostałoby przyA. R. (1). Dla wywołania skutku obligacyjnego niezbędne byłoby złożenie przezA. R. (1)oświadczenia o przeniesieniu własności ww. nieruchomości naW. R. (1). Powód, będąc reprezentowanym przez zawodowego pełnomocnik, nie domagał się w ramach niniejszego postępowania zobowiązania pozwanej do złożenia oświadczenia woli tej treści. Po trzecie – Sąd stoi na stanowisku, że nawet ewentualna skuteczność odwołania darowizny z dnia 4 września 1999 r. pozostawałaby prawnie irrelewantna dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.M. B. (1)chroni bowiem rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, o czym w dalszej kolejności.
Sąd uznał, że z analogicznych względów, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje podnoszona przezB. R. (1)kwestia złożenia pod wpływem błędu oświadczenia woli o ustanowieniu zW. R. (1)rozdzielności majątkowej i sygnalizowana przez interwenientkę przynależność nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)położoną wP.do majątku wspólnego jej i byłego mężaW. R. (1)(a tym samym brak uprawnieniaW. R. (1)do rozporządzania ww. nieruchomością bez jej zgody). Marginalnie wskazać w tym miejscu należy, że już pobieżna analiza twierdzeńB. R. (1), przeprowadzona przez pryzmat zgromadzonych w sprawie dowodów dokumentarnych, skutecznie podważa jej stanowisko, a to z uwagi na upływ niemal 18 lat od dnia wykrycia rzekomego błędu. Jak wynika z twierdzeń samej interwenientki o rzeczywistych zamiarach męża dowiedziała się w 2000 r. Rozważaną kwestię podniosła dopiero w interwencji głównej, wniesionej dnia 3 kwietnia 2017 r. Niezależnie od powyższego Sąd i w tym przypadku stoi na stanowisku, że nabycie przezM. B. (1)nieruchomości stanowiącejdziałkę gruntu nr (...)położonej wP., gminaR., dla której Sąd Rejonowy w Gryficach prowadziksięgę wieczystą (...)w ramach odpłatnej czynności prawnej korzysta z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Oznacza to, że nabycie ww. nieruchomości pozostaje skuteczne, nawet w przypadku, gdyby twierdzeniaB. R. (1)okazały się słuszne.
Stosownie do treściart. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotecew razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inneprawo rzeczowe. Na mocy art. 6 ust. 1 ww. ustawy rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych albo dokonanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze. W złej wierze jest ten, kto wie, że treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym, albo ten, kto z łatwością mógł się o tym dowiedzieć (ust. 2). Jeżeli do dokonania rozporządzenia potrzebny jest wpis w księdze wieczystej, chwila złożenia wniosku o wpis jest rozstrzygająca dla oceny dobrej lub złej wiary nabywcy. Jednakże gdy rozporządzenie dochodzi do skutku dopiero po dokonaniu wpisu, rozstrzyga dzień, w którym rozporządzenie doszło do skutku (ust. 3).
Działanie rękojmi jest uzależnione od jednoczesnego spełnienia poniższych pozytywnych przesłanek:
1) niezgodność między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym;
2) nabycie własności lub innychpraw rzeczowychujawnionych w księdze w drodze odpłatnej czynności prawnej od osoby uprawnionej według księgi;
3) dobra wiara nabywcy (por. B. Barłowski, E. Janeczko,Księgi wieczyste..., s, 37 i n.; G. Bieniek, S. Rudnicki,Prawo obrotu nieruchomościami, Warszawa 2001, s. 301; J. Stysiak,Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, Rejent 1994, nr 12, s. 93).
W realiach przedmiotowej sprawy nabycie przezM. B. (1)odA. R. (1)nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)położoną wP.niewątpliwe miało charakter odpłatny. Zgodnie zaś zart. 7 kcjeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary. W ocenie Sądu na płaszczyźnie przedmiotowej sprawy ani powódW. R. (1), ani też interwenientka głównaB. R. (1), nie obalili domniemania dobrej wiary nabywcy nieruchomości –M. B. (1). Zła wiara, w rozumieniu powyżej powołanego przepisu, oznacza świadomość nabywcy, że nabywa nieruchomość od osoby nieuprawnionej, choć wpisanej do księgi wieczystej i zrównany z tym brak takiej świadomości zawiniony przez nabywcę, który z łatwością mógł się dowiedzieć, że zbywca nie jest właścicielem nieruchomości, choć figuruje w księdze wieczystej" (wyrok SN z 13 marca 2008 r., III CSK 333/2007, Lexis.pl nr 2037080). Analiza zapisów aktu notarialnego Rep. A nr(...)obejmującego umowę sprzedaży z dnia 29 czerwca 2015 r. przekonuje, żeM. B. (1)dopełnił aktów staranności i przezorności, wymaganych przy zawieraniu umów tego rodzaju. W jego bowiem obecnościA. R. (1)złożyła szereg oświadczeń m.in. dotyczących wpisów w dziale IIIksięgi wieczystej (...). Podkreślenia wymaga, że zgodnie zart. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotecerękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza wzmianka o wniosku, o skardze na orzeczenie referendarza sądowego, o apelacji lub kasacji oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Widniejące w dacie zawarcia analizowanej umowy sprzedaży ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wpisane na rzeczA. R. (1)oraz o toczącym się postępowaniu sądowym o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wpisane na rzecz(...) SAwK., były bezprzedmiotowe w związku z upadkiem zabezpieczeń na skutek uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w Gryficach z dnia 18 marca 2013 r. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w sprawie I C 212/10. Wpis ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym dotyczący wykreślenia wpisu ograniczonegoprawa rzeczowegona rzeczJ. K.oraz wpisu prawa dzierżawy na rzeczD. C.(w związku ze sprawa o sygn. akt I C 1229/14) nie mógł wywołać uM. B. (1)uzasadnionego przekonania, żeA. R. (1)nie jest właściciele nieruchomości, którą on nabywa. Wszak wpis dotyczył działu III, a nie II księgi wieczystej. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia słuszności tezy, jakoby w oparciu o ww. ostrzeżenie,M. B. (1)nabrać miał przekonania o jakichkolwiek roszczeniachW. R. (1)iB. R. (1)w stosunku do nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)położoną wP.. Stając do aktu notarialnego w dniu 29 czerwca 2015 r.M. B. (1)zapoznał się ponadto z oświadczeniemA. R. (1), iż stanowiącą przedmiot transakcji nieruchomość nabyła w 1999 r. na podstawie umowy darowizny, a po unieważnieniu umowy sprzedaży dokonanej przez jej rzekomego pełnomocnika dnia 18 lutego 2004 r. przez Sąd Okręgowy w Szczecinie - prawomocnym wyrokiem z dnia 01 października 2009 r. w sprawie o sygn. akt I C 385/04, prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Gryficach z dnia 18 marca 2013 r. sygn. akt I C 212/10 o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym została wpisana do działu II jako właścicielka. Podkreślić w tym miejscu należy, że w wyroku z 27 marca 2001 r., IV CKN 274/00, LexPolonica nr 352525 (OSNC 11/01, poz. 167), Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że nabywca nieruchomości - opierający swoje przekonanie, że zbywca jest ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, na prawomocnym orzeczeniu oddalającym wniosek innej osoby o wpisanie jej do księgi wieczystej jako właściciela - jest nabywcą w dobrej wierze. W ocenie Sądu analogicznie nabywcą w dobrej wierze, jest ten kto nabywa nieruchomości opierając swe przekonanie, że zbywca jest ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel zgodnie ze stanem prawnym, na prawomocnym orzeczeniu uwzględniającym powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie takiej osoby (późniejszego zbywcy) jako właściciela. W realiach przedmiotowej sprawyM. B. (1)działał nie tylko w zaufaniu to treści księgi wieczystej, ale i w zaufaniu do prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Gryficach w sprawie I C 212/10. Zapisy aktu notarialnego przekonują, że treść ww. rozstrzygnięcia w chwili zawierania umowy była nabywcy znana. Jednocześnie z treści analizowanego aktu notarialnego jednoznacznie wynika, że strony przedłożyły
- wygenerowany elektronicznie ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości wydruk treściksięgi wieczystej (...), stan na dzień 29 czerwca 2015 r., godz. 20:01,
- wypis z aktu notarialnego zawierającego opisaną powyżej umowę darowizny sporządzoną przez notariusza wS.D. W.dnia 4 września 1999 r., Rep. A nr(...).
Powyższe dowodzi, żeM. B. (4)zapoznał się z treścią księgi wieczystej oraz ww. umową darowizny. Przy analizowanym akcie notarialnym oświadczył on także, że znany jest mu stan faktyczny i prawny nieruchomości, stanowiącej przedmiot umowy, w tym fakt toczących się postępowań o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, a także posiadanie tej nieruchomości przez osobę trzecią, który to stan akceptuje nie wnosi w związku z tym żadnych zastrzeżeń. Podkreślić w tym miejscu należy, że zgodnie zart. 2 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. prawo o notariacieczynności notarialne dokonane przez notariusza zgodnie z prawem mają charakter dokumentu urzędowego. Nadanie czynności notarialnej, dokonanej przez notariusza w zakresie jego czynności i zgodnie z prawem, charakteru dokumentu urzędowego oznacza wyposażenie tej czynności w moc dowodową przysługującą każdemu dokumentowi urzędowemu. Stosownie natomiast do treściart. 244 §1 kpcdokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. AniW. R. (1), aniB. R. (1)nie naprowadzili żadnych dowodów, dla wykazania okoliczności, które wyłączałyby dobrą wiaręM. B. (1). W szczególności nie wykazali, aby z ich powództwa toczyły się w dacie zawarcia umowy sprzedaży (29 czerwca 2015 r.) jakiekolwiek postępowania zainicjowane w celu podważenia prawa własnościA. R. (1)i abyM. B. (1)o nich wiedział lub z łatwością mógł się o nich dowiedzieć. Innymi słowy, nie zostało w przedmiotowej sprawie wykazane, abyM. B. (1)miał wiedzę, bądź aby mógł on mieć wiedzę, o jakichkolwiek roszczeniach powoda i interwenientki w stosunku do osoby figurującej jako właściciel w księdze wieczystej nieruchomości stanowiącej przedmiot transakcji.
Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że nabycie przezM. B. (1)prawa własności nieruchomości stanowiącejdziałkę gruntu nr (...)położonej wP., gminaR., dla której Sąd Rejonowy w Gryficach prowadziksięgę wieczystą (...), które nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży z dnia 29 czerwca 2015 r., korzysta z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Z tego względu roszczeniaW. R. (1)iB. R. (1)oraz naprowadzona dla ich wykazania argumentacja – nie zasługują na uwzględnienie.
Mają na uwadze powyższe orzeczono jak w punkcie I i IV sentencji.
Stan faktyczny przedmiotowej sprawy ustalony został wyłącznie w oparciu o dowody dokumentarne zgromadzone w aktach sprawy, w aktach spraw dołączonych oraz w aktach księgi wieczystej. Autentyczność tych dokumentów nie była przez strony kwestionowana, ani też nie wzbudziła wątpliwości Sądu. Zawnioskowane przez powoda i interwenientkę wnioski dowodowe pozostawały bez znaczenia dla rozstrzygnięcia, stąd też Sąd je oddalił w toku rozprawy dnia 1 października 2018 r. i dnia 26 listopada 2018 r. Sąd oddalił też wniosekW. R. (1)o odroczenie rozprawy, albowiem Sąd nie przewidywał podjęcia czynności z udziałem powoda, a jego interesy procesowe w toku rozprawy reprezentował zawodowy pełnomocnik ustanowiony z urzędu.
Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje odzwierciedlenie w punkcie II i V sentencji i podstawę normatywną w treściart. 98 § 1 kpc, zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Sąd uznał, że powodowie przegrali sprawę w całości, co obliguje ich do zwrotu na rzecz pozwanych poniesionych przez nich kosztów procesu. Koszty te ponieśli i wykazali pozwaniA. R. (1)iM. B. (1). Na koszty te złożyło się wynagrodzenie zawodowych pełnomocników, którego wysokość po 5400 zł ustalono w oparciu o treść § 5 pkt 8 w związku z § 2 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800).
Zasadą jest, że strona przegrywająca zobowiązana jest do zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi procesowemu. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z treściąart. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz.U.2018.300 j.t.) zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. Odstępstwo od reguły wyrażonej treściąart. 98 kpcstanowiart. 102 kpc, zgodnie z treścią którego w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. W ocenie Sądu ów szczególny wypadek w realiach przedmiotowej sprawy nie zachodzi – tak w odniesieniu do powodaW. R. (1), jak i w odniesieniu do powódkiB. R. (1). Powołany przepis ustanawia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Jest rozwiązaniem szczególnym, niepodlegającym wykładni rozszerzającej, wykluczającym stosowanie wszelkich uogólnień, wymagającym do swego zastosowania wystąpienia wyjątkowych okoliczności. Orzecznictwo i doktryna wypracowały stanowisko, iż do okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek zastosowania dyspozycji omawianego przepisu zaliczyć można nie tylko te związane z samym przebiegiem postępowania, lecz także dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony. Za trafny Sąd uznaje pogląd, zgodnie z którym sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej, nawet tak niekorzystna, że strona bez uszczerbku dla utrzymania własnego i członków rodziny nie byłaby w stanie ponieść kosztów, nie stanowi podstawy zwolnienia – na podstawieart. 102 kpc– z obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, chyba że na rzecz tej strony przemawiają dalsze szczególne okoliczności, które same mogłyby być niewystarczające, lecz łącznie z trudną sytuacją ekonomiczną wyczerpują znamiona wypadku szczególnie uzasadnionego (por. postanowienie SN z dnia 8 grudnia 2011 r., IV CZ 111/11, LEX nr 1119554). W ocenie Sądu na płaszczyźnie przedmiotowej sprawy okoliczności takowych brak.
W punkcie III i VI Sąd zasądził Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gryficach na rzecz adw.M. T.kwotę 4.428 zł oraz na rzecz adw.B. K.kwotę 4.428 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowiW. R. (1)i powódceB. R. (1)z urzędu. Na wskazaną powyżej kwotę złożyło się wynagrodzenie zawodowych pełnomocników ustanowionych dla powodów z urzędu w wysokości po 3.600 zł (którego wysokość ustalono w oparciu o treść § 11 pkt 8 w związku z § 8 pkt 7 Rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu) oraz kwota 828 zł tytułem podatku VAT.
SSR Małgorzata Kowalska