Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 660/18
Data wyroku: 2018-09-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marcin Schoenborn
Słowa kluczowe: Przestępstwa karnoskarbowe
Podstawa prawna: art. 437§1 kpk i art. 636§1 kpk w zw. z art. 113§1 kks

Sygnatura akt VI Ka 660/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia4 września 2018r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Marcin Schoenborn
Protokolant Monika Dąbek
przy udzialeM. H.przedstawiciela Naczelnika(...)Urzędu Celno - Skarbowego wK.

po rozpoznaniu w dniu 4 września 2018 r.
sprawyG. G. (1)ur. (...)wŻ.
synaZ.iT.
oskarżonegoart. 107§1 kks
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 25 kwietnia 2018 r.    sygnatura akt III K 513/15
na mocyart. 437 § 1 kpkiart. 636 § 1 kpkw zw. zart. 113 § 1 kks

1
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

2
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. Ł.kwotę 516,60 zł (pięćset szesnaście złotych i sześćdziesiąt groszy) obejmującą kwotę 96,60 zł (dziewięćdziesiąt sześć złotych i sześćdziesiąt groszy) podatku VAT, tytułem zwrotu nieuiszczonych kosztów obrony oskarżonego z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

3
zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki postępowania odwoławczego w kwocie 536,60 zł (pięćset trzydzieści sześć złotych sześćdziesiąt groszy ) i wymierza mu opłatę za II instancję w wysokości 1040 zł (jeden tysiąc czterdzieści złotych).

Sygn. akt VI Ka 660/18

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 4 września 2018 r. sporządzone w całości na wniosek obrońcy

Sąd Rejonowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt III K 513/15 orzekł, że:

1
uznaje oskarżonegoG. G. (1)za winnego tego, że w dniu 4 września 2013 roku, będąc właścicielemfirmy (...)G. G. (1)z siedzibą wK., w lokalu o nazwie(...)przyul. (...)wG., urządzał w celach komercyjnych gry o charakterze losowym na urządzeniu elektronicznym do gier o nazwie(...)o nr(...)wbrew przepisowiart. 6 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych(Dz. U. 201 z 2009 r., poz. 1540 z poźn. zmianami), czym wyczerpał znamiona przestępstwa skarbowego zart. 107 § 1 kksi za to na podstawieart. 107 § 1 kksskazuje oskarżonego na karę grzywny w wymiarze 80 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na równoważną kwocie 80 złotych;

2
uznaje oskarżonegoG. G. (1)za winnego tego, że w dniu 14 listopada 2013 r., będąc właścicielemfirmy (...)G. G. (1)z siedzibą wK., wsklepie (...)przyul. (...)wG., urządzał w celach komercyjnych gry o charakterze losowym na urządzeniach elektronicznych do gier o nazwach(...)o numerze(...)oraz(...)o numerze(...)wbrew przepisowiart. 6 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych(Dz. U. 201 z 2009 r., poz. 1540 z poźn. zmianami), czym wyczerpał znamiona przestępstwa skarbowego zart. 107§1 k.k.s.i za to na podstawieart. 107 § 1 kksskazuje oskarżonego na karę grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na równoważną kwocie 80 złotych;

3
uznaje oskarżonegoG. G. (1)za winnego tego, że w dniu 3 grudnia 2013 r., będąc właścicielemfirmy (...)G. G. (1)z siedzibą wK., w lokalu(...)przyul. (...)wG.urządzał w celach komercyjnych gry o charakterze losowym na urządzeniu elektronicznym do gry o nazwie(...)o numerze(...)wbrew przepisowiart. 6 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych(Dz. U. 201 z 2009 r., poz. 1540 z poźn. zmianami), czym wyczerpał znamiona przestępstwa skarbowego zart. 107 § 1 kksi za to na podstawieart. 107 § 1 kksskazuje oskarżonego na karę grzywny w wymiarze 80 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na równoważną kwocie 80 złotych;

4
na podstawieart. 85 § 1 i 2 kkiart. 86 § 2 kkprzy zast.art. 20 § 2 kksiart. 39 § 1 kksłączy wymierzone oskarżonemu w punktach 1, 2 i 3 wyroku jednostkowe kary grzywny i wymierza oskarżonemu karę łączną grzywny w wymiarze 130 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na równoważną kwocie 80 złotych;

5
na podstawieart. 30 § 1 i 5 kksorzeka przepadek na rzecz Skarb Państwa dowodów rzeczowych w postaci: urządzenia(...)o numerze(...)wraz z przewodem zasilającym przechowywanego w magazynie depozytowym Urzędu Celnego wR.pod poz.(...)oraz pieniędzy w kwocie 20 złotych przechowywanych w kasie Izby Celnej wK.;

6
na podstawieart. 29 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturzezasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. Ł.kwotę 826,56 złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu;

7
na podstawieart. 624 § 1 kpk,art.17 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnychw zw. zart. 113 § 1 kkszwalnia oskarżonego od kosztów sądowych w całości, obciążając nimi Skarb Państwa.

Apelację od tego wyroku złożył obrońca. Zaskarżył orzeczenie w całości i zarzucił mu:

1
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i mający jego wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu przez Sąd I instancji, że oskarżony urządzał gry hazardowe wbrew przepisomustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, co nie wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego,

2
naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść wyroku, w szczególnościart. 4 kpk,art. 5 § 2 kpkiart. 7 kpk,art. 17 kpkorazart. 410 kpkpoprzez uznanie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza winę umyślną oskarżonego, gdy tymczasem brak podstaw do takiego twierdzenia, zwłaszcza w świetle braku notyfikacji przepisów ustawy hazardowej, co ma wpływ na wyczerpanie strony podmiotowej czynu zarzucanego oskarżonemu określonego wart. 107 § 1 kks, nadto prowadzenie postępowania w sytuacji, gdy czyn popełniony przez oskarżonego nie był zabroniony przez ustawę obowiązującą w dacie jego popełnienia.

Z powołaniem się na te zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy w Gliwicach zważył, co następuje.
Apelacja obrońcy na uwzględnienie nie zasługiwała. Niezasadnymi okazały się bowiem zarzuty w niej podniesione. Sąd I instancji nie popełnił żadnego z uchybień, na które naprowadzały.
Skarżący w istocie w dwojaki sposób nie zgadzał się z przypisaniem oskarżonemu winy.
Po pierwsze twierdził, iż nie zrealizował on przedmiotowych znamion przestępstwa skarbowego zart. 107 § 1 kks, gdyż mające być naruszonymi przez niego przepisyustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowychjako nienotyfikowane Komisji Europejskiej przepisy techniczne, nie mogły mieć zastosowania w stanie faktycznym sprawy. W tym zakresie zarzucał obrazęart. 17 kpkpolegającą na przypisaniu oskarżonemu czynów, które w dacie ich popełnienia nie były zabronione przez ówcześnie obowiązującą ustawę.
Po wtóre podnosząc obrazę pozostałych przepisów prawa procesowego uważa obrońca, iż Sąd Rejonowy błędnie ustalił, że oskarżony urządzając gry na przedmiotowych automatach świadomie postępował w ten sposób wbrew przepisomustawy o grach hazardowych. Tym samym miał nie mieć takiego zamiaru, a zatem nie można mu przypisać umyślności w działaniu, koniecznej dla wypełnienia znamion przestępstwa skarbowego zart. 107 § 1 kks.
Ustosunkowując się w pierwszej kolejności do pierwszego z w/w twierdzeń apelującego wskazać należy, iż nie dostrzega on, iż wedle treści zaskarżonego wyroku, a konkretnie opisu czynów przypisanych oskarżonemu, jego postępowanie wbrewustawie o grach hazardowychwyrażać się miało jedynie w naruszeniu zakazu wypływającego zart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Przepis ten w zakresie istotnym dla realiów sprawy stanowił i stanowi, że działalność m.in. w zakresie gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry. Tymczasem oskarżony tego rodzaju działalność prowadził w ramach jednoosobowej działalności gospodarczą pod nazwą(...)właśnie przez urządzanie gier na wskazanych automatach bez posiadania koncesji na prowadzenie kasyna gry, ponadto poza lokalem mającym taki status. W ten sposób naruszonym został również zakaz wynikający zart. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowychw jego brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od 3 września 2015 r., według którego to przepisu urządzanie gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. Nie mniej postępowanie wbrew temu przepisowi nie zostało oskarżonemu przypisane, co akurat nie może dziwić. Z mocyart. 2 § 2 kksjako uregulowanie ustawowe względniejsze dla oskarżonego nie mogło być stosowane, bowiem projektart. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowychw pierwotnym brzmieniu, inaczej niż w przypadku tego przepisu w brzmieniu obowiązującym od 3 września 2015 r., nie został notyfikowany Komisji Europejskiej, stanowił zaś przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.Urz. UE L z 1998 r. Nr 204, s. 37 ze zm.). Tymczasem naruszenie obowiązku notyfikacji, jak wynika z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jest sankcjonowane niemożnością powoływania się wobec jednostek na nienotyfikowany przepis techniczny. Taki też skutek wynika z normy kolizyjnej wynikającej zart. 91 ust. 3 Konstytucji RP. Po wielu latach sporów prawnych ostatecznie potwierdził to Sąd Najwyższy, który w uchwale składu 7 sędziów z dnia 19 stycznia 2017 r. w sprawie I KZP 17/16 (poprzednio I KZP 10/15) stwierdził, że kolizja prawa krajowego z prawem unijnym, w świetle zasady bezpośredniego stosowania prawa Unii Europejskiej (art. 91 ust. 3 Konstytucji), może prowadzić również do wyłączenia normy prawa krajowego przez bezpośrednio skuteczną normę prawa Unii Europejskiej. W konsekwencji, norma niestosowania krajowego przepisu technicznego, którego projektu nie notyfikowano Komisji Europejskiej, wynikająca z dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.Urz. UE L z 1998 r. Nr 204, s. 37 ze zm.), wyłącza możliwość zastosowania w sprawie o przestępstwo zart. 107 § 1 kksprzepisuart. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych(t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 612) w pierwotnym brzmieniu (OSNKW 2017/2/7).
Nie można się już jednak było zgodzić z apelującym w tym, iż niemożność zastosowania z podanej przyczynyart. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowychw pierwotnym brzmieniu w rozpatrywanym przypadku wykluczać też miała możliwość stosowania art. 6 ust. 1 tejże ustawy, za czym zdawał się optować, nawet nie orientując się, że w wyroku z dnia 13 października 2016 r.(...)stwierdził, że przepis taki jakart. 6 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowychnie stanowi „przepisu technicznego” w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego.(...)wypowiadając się po raz pierwszy wprost i jednoznacznie o charakterzeart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowychw myśl powołanej dyrektywy obszernie przy tym uzasadnił zajęte stanowisko, w dużej mierze podzielając również zapatrywanie wyrażone w wydanej na potrzeby sprawy opinii Rzecznika Generalnego. Argumenty tam przywołane odwołujące się również do wcześniejszego orzecznictwa sądu luksemburskiego, nie stanowiące zatem wyrazu odstępstwa od dotychczasowej linii orzeczniczej, w pełni przekonują. Tak więc(...)przypomniał, że pojęcie „przepisów technicznych” obejmuje cztery kategorie środków, to znaczy, po pierwsze, „specyfikację techniczną” w rozumieniu art. 1 pkt 3 dyrektywy 98/34, po drugie, „inne wymagania” zdefiniowane w art. 1 pkt 4 tej dyrektywy, po trzecie, „zasady dotyczące usług”, o których mowa w art. 1 pkt 5 wskazanej dyrektywy, oraz, po czwarte, „przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne państw członkowskich zakazujące produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i stosowania produktu lub zakazujące świadczenia bądź korzystania z usługi lub podejmowania działalności jako dostawca usług” w rozumieniu art. 1 pkt 11 tej samej dyrektywy. W tym względzie, po pierwsze, przypomniał, że pojęcie „specyfikacji technicznejˮ zakłada, że krajowy przepis nieuchronnie odnosi się do produktu lub jego opakowania jako takich, a zatem ustala jedną z wymaganych cech produktu. Jeżeli natomiast przepis krajowy ustanawia warunki zakładania przedsiębiorstw, takie jak na przykład przepisy poddające wykonywanie jakiejś działalności zawodowej uprzedniemu uzyskaniu zezwolenia, to warunki te nie stanowią specyfikacji technicznych. Po drugie, wskazał, iż przepisy krajowe, aby można było je uznać za „inne wymagania” w rozumieniu art. 1 pkt 4 dyrektywy 98/34, muszą ustanawiać „warunki” determinujące w sposób istotny skład, właściwości lub sprzedaż analizowanego produktu. Niemniej jednak należy sprawdzić, czy takie przepisy należy uznać za „warunki” dotyczące stosowania danego produktu albo czy chodzi wręcz przeciwnie o przepisy krajowe należące do kategorii przepisów technicznych, o których mowa w art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34. Przynależność przepisów krajowych do jednej albo do drugiej z tych dwóch kategorii przepisów technicznych zależy od zakresu zakazu ustanowionego mocą tych przepisów. Po trzecie, wedle(...)pojęcie „przepisów technicznychˮ, o którym mowa w art. 1 pkt 5 dyrektywy 98/34 obejmuje jedynie zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego, czyli wszystkich usług świadczonych na odległość drogą elektroniczną i na indywidualne żądanie odbiorcy usług. Mając na względzie powyższe rozważania wstępne,(...)stwierdził, że takie przepisy, które uzależniają prowadzenie działalności m.in., w zakresie gier na automatach od uzyskania koncesji na prowadzenie kasyna gry, nie stanowią „przepisów technicznych” w rozumieniu art. 1 pkt 3 dyrektywy 98/34, ponieważ nie odnoszą się one do produktu lub do jego opakowania jako takich i nie określają wymaganych cech produktu. Następnie wskazał, iż nie zaliczają się do kategorii „zasad dotyczących usług” społeczeństwa informacyjnego w rozumieniu art. 1 pkt 5 dyrektywy 98/34, ponieważ nie dotyczą „usług społeczeństwa informacyjnego” w rozumieniu art. 1 pkt 2 tej dyrektywy. Badając natomiast, czy art. 6 ust. 1 ugh mógł mieć istotny wpływ na skład lub rodzaj produktu lub jego sprzedaż automatów do gry, jako „warunki” dotyczące stosowania danego produktu albo czy chodzi o przepisy krajowe należące do kategorii zakazów, o których mowa w art. 1 pkt 11 tej dyrektywy,(...)przypomniał, że toart. 14 ust. 1ugh zastrzega urządzanie m.in. gier na automatach wyłącznie dla kasyn gry, a przepisy krajowe, które zastrzegają organizację niektórych gier losowych wyłącznie dla kasyn, stanowią „przepisy techniczne” w rozumieniuart. 1 pkt 11dyrektywy 98/34 w zakresie, w jakim mogą mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów użytkowanych w tym kontekście i, po drugie, że zakaz użytkowania pewnych produktów poza kasynami może mieć istotny wpływ na sprzedaż tych produktów poprzez zmniejszenie liczby kanałów użytkowania. Nie zgodził się natomiast, że istnieje ścisły związek między dwoma analizowanymi przepisami krajowymi, który z kolei prowadzić miałby do tego, że niemożliwe jest pominięcieart. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowychw kontekście art. 6 ust. 1 tej ustawy. Pełnią bowiem różną funkcję i mają różny zakres zastosowania. Stąd stwierdził, że nie należy uznaćart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowychza „inne wymagania” w rozumieniuart. 1 pkt 4dyrektywy 98/34, ponieważ zezwolenie wymagane przez ten przepis krajowy na urządzanie gier hazardowych stanowi warunek nałożony względem prowadzenia działalności w zakresie organizowania takich gier w odróżnieniu od art. 14 ust. 1 tej ustawy, który ustanawia warunki względem danych produktów, zakazując ich użytkowania poza kasynami gry. Powołał się przy tym na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym przepisy krajowe, które ograniczają się do ustanowienia warunków zakładania przedsiębiorstw lub świadczenia usług przez przedsiębiorstwa, jak na przykład przepisy poddające wykonywanie jakiejś działalności zawodowej uprzedniemu uzyskaniu zezwolenia, nie stanowią przepisów technicznych w rozumieniuart. 1 pkt 11dyrektywy 98/34.
Wynika zatem z orzeczenia(...)w sprawie C-303/15, że prawidłowo przepisart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowychnie został poddany procedurze notyfikacji w Komisji Europejskiej na podstawieart. 8 ust. 1powołanej dyrektywy, a zatem nie doszło do naruszenia tego obowiązku, który w orzecznictwie(...)sankcjonowany jest niemożnością powoływania się wobec jednostek na nienotyfikowany przepis techniczny.
W świetle natomiast przywołanego wyżej judykatu Sądu Najwyższegoart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowychmógł i może nadal stanowić uzupełnienie normy blankietowej zawartej wart. 107 § 1 kks, o ile okoliczności faktyczne konkretnej sprawy pozwalają na ustalenie, że przepis ten ma zastosowanie i został naruszony.
Zgodzić się zaś trzeba, że mimo pewnego związku występującego pomiędzyart. 6 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, to jednak przepisy te mają niezależny od siebie charakter. Przepisart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowychdotyczy tzw. podmiotowej reglamentacji działalności gospodarczej w zakresie urządzania gier hazardowych i wymagań stawianych urządzającemu gry na automatach (podmiot taki musi posiadać koncesję na prowadzenie kasyna gry). Natomiast nie przesądza o tym, że posiadacz takiej koncesji powinien urządzać gry na automatach wyłącznie w kasynie gry. Takie zastrzeżenie o charakterze przedmiotowym zawiera dopieroart. 14 ust. 1, ustanawiając warunki urządzenia gier m.in. na automatach, wprowadzając bezwzględny zakaz ich używania do gry poza kasynem gry (zob. wyrok SN z 16 marca 2017 r., V KK 21/17, LEX nr 2258063), oczywiście obecnie ograniczający się do podmiotów nie wykonujących monopolu państwa, którym objęte jest prowadzenie działalności m.in. w zakresie gier na automatach poza kasynem gry (por.art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o grach hazardowychw zw. zart. 14 ust. 1in finetej ustawy). Poza tym urządzanie gier na automatach dozwolone jest tylko w kasynach gry prowadzonych w ramach udzielonej koncesji. Zakaz prowadzenia tego rodzaju działalności poza warunkami koncesji jest adresowany do wszystkich podmiotów, a zatem zarówno osób fizycznych, jak i prawnych, niezależnie od tego, czy posiadają one koncesje na prowadzenie kasyna gry, czy też nie. Działalność w zakresie gier na automatach bez względu na jej formę prawną, urządzana bez koncesji poza kasynem gry jest więc zawsze działalnością nielegalną prowadzoną wbrew normie wynikającej z treściart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowychi stanowi przestępstwo skarbowe zart. 107 § 1 kks(zob. wyrok SN z 22 lutego 2017 r., IV KK 282/16, LEX nr 2258048).
Z tych względów będzie więc zachowaniem wypełniającym znamiona przedmiotowe przestępstwa skarbowego zart. 107 § 1 kkspostępowanie naruszające wyłącznie zakaz wynikający zart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowychprzejawiające się prowadzeniem działalności w zakresie gier na automatach poprzez ich urządzanie bez posiadania (uzyskania) koncesji na prowadzenie kasyna gry, a więc takie, jakie ustalono i przypisano oskarżonemu w zaskarżonym wyroku.
Przypisane oskarżonemu przez Sąd Rejonowy czyny w dacie ich popełnienia były zatem zabronione przez ustawę karną.
Nie sposób również nie zgodzić się z ustaleniami Sądu Rejonowego, z których wynika, że oskarżony świadomie w ramach prowadzonej działalności w zakresie gier na automatach na wynajętych powierzchniach różnych lokali urządzał nielegalnie, bowiem bez koncesji na posiadanie kasyna gry, gry na automatach w rozumieniuart. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych, konkretnie gry na w sumie czterech urządzeniach elektronicznych urządzane w celach komercyjnych, w których grający nie miał możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gry miały charakter losowy, na co wskazywały już tylko wyniki przeprowadzonych eksperymentów procesowych, a potwierdzały wnioski opinii biegłego (k. 73-80, 241-248, 307-313).
Zauważenia wymaga, iż zaaprobowanymi przez skarżącego były wynikające ewidentnie ze zgromadzonego materiału dowodowego ustalenia Sądu I instancji co do urządzania gier na przedmiotowych urządzeniach w ramach działalności w zakresie gier na automatach prowadzonej bez posiadania koncesji na prowadzenie kasyna gry. Od strony przedmiotowej zachowania oskarżonego nie budziły zatem wątpliwości. Kwestionowanymi przez apelującego, w kontekście sporów prawnych o skutki braku notyfikacji przepisów technicznychustawy o grach hazardowych, które miał naruszyć oskarżony i przez to dopiero wypełnić znamiona określone blankietowo wart. 107 § 1 kks, a świadczyło o tym powoływanie się na wyjaśnienia oskarżonego tłumaczącego powody, dla których zarzucane mu zachowanie postrzegał jako legalne (odwoływał się do opinii prawników, artykułów w prasie, orzecznictwa sądów krajowych, stanowiska Prokuratora Generalnego), były natomiast ustalenia odnośnie zamiaru, z jakim oskarżony działał w opisany sposób wbrewustawie o grach hazardowych. Przekonanie oskarżonego o legalności prowadzonej działalności i tego przyczynie wedle skarżącego ma zaś świadczyć o tym, iż nie miał on zamiaru postępować wbrewart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych.
Jeszcze raz jednak należy przypomnieć apelującemu, że oskarżonemu przypisano urządzanie gier na przedmiotowych urządzeniach bez posiadania koncesji na prowadzenie kasyna gry, a więc z naruszeniemart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, który to przepis nie jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego. Takie stanowisko wprost i jednoznacznie wypowiedziane zostało w wyroku(...)z dnia 13 października 2016 r. w sprawie C-303/15. Co istotne(...)uczynił to po raz pierwszy. Powołał się przy tym na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym przepisy krajowe, które ograniczają się do ustanowienia warunków zakładania przedsiębiorstw lub świadczenia usług przez przedsiębiorstwa, jak na przykład przepisy poddające wykonywanie jakiejś działalności zawodowej uprzedniemu uzyskaniu zezwolenia, nie stanowią przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34.
Wyrok z dnia 19 lipca 2012 r. w połączonych sprawach C-213/11, C-214/11, C-217/11 potwierdzał natomiast jednolite stanowisko zajmowane przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej co do technicznego charakteru przepisów wprowadzających ograniczenia „lokalizacyjne” dotyczące wykorzystywania automatów do gier hazardowych, jak to zawarte wart. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych.
Wynika zatem z orzeczenia(...)w sprawie C-303/15, że prawidłowo przepisart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowychnie został poddany procedurze notyfikacji w Komisji Europejskiej na podstawieart. 8 ust. 1powołanej dyrektywy, a zatem nie doszło do naruszenia tego obowiązku, który w orzecznictwie(...)sankcjonowany jest niemożnością powoływania się wobec jednostek na nienotyfikowany przepis techniczny.
Jak już zaś powyżej podkreślono, w żadnym z orzeczeń(...)nie twierdził, iż przepisart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowychlub mu podobny jest przepisem technicznym.
Takie stanowisko wyraził Sąd Najwyższy dopiero w postanowieniu z dnia 2 listopada 2014 r. w sprawie II K 55/14 oraz ponownie w dniu 14 października 2015 r. zawieszając postępowanie w sprawie I KZP 10/15. Nie mniej żadne z tych orzeczeń nie mogło być przywoływane w realiach sprawy jako oddziałujące na stan świadomości oskarżonego co do charakteru przepisówustawy o grach hazardowych, skoro zapadły już po czasie, w którym urządzał on gry na przedmiotowych automatach we wskazanych lokalizacjach.
Jednocześnie z żadnego z orzeczeń czy stanowiska Prokuratora Generalnego, którymi wylegitymował się oskarżony dla wykazywania swego przekonania o legalności swej działalności nie wynikało, że nie mógł być wobec niego stosowanyart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, który określał jasno i czytelnie zakaz prowadzenia działalności w zakresie gier hazardowych bez posiadania koncesji na prowadzenia kasyna gry. Wszystkie one wskazywały, że to przepisart. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowychjako przepis techniczny nie poddany procedurze notyfikacji nie może być stosowany (k. 57-61, 98-118, 192-194, 209-211, 334-340).
Zasady logiki oraz wskazania doświadczenia życiowego naprowadzały z kolei, że oskarżony postępując wbrewart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowychnie mógł kierować się deklarowanym przez siebie przekonaniem o legalności swego postępowania, skoro potrafił również zaprzeczać oczywistemu charakterowi urządzeń, zupełnie niedorzecznie z powołaniem się na oczywiście nierzetelne opinie rzeczoznawcy Z.S.twierdząc, że oferowanymi na nich były jedynie gry zręcznościowe (k. 148-150, 271), jak też akurat w dniu 3 grudnia 2013 r. musiał całkowicie zlekceważyć postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2013 r. w sprawie I KZP 15/13 (OSNKW 2013/12/101), które winno być mu znane jako przedstawicielowi branży hazardowej będącemu żywnie zainteresowanym stosowaniem w praktyceustawy o grach hazardowych z 19 listopada 2009 r.. W sprawie tej najwyższa instancja sądowa miała rozstrzygnąć zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy: „Czy dopuszczalne jest pociągnięcie do odpowiedzialności karnoskarbowej za występek zart. 107 § 1 kksosób, które prowadzą grę losową, grę na automacie lub zakład wzajemny wbrew zakazom zawartym wart. 6 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowychw sytuacji, gdy projekt tych przepisów nie został przedstawiony przez Państwo Polskie w Komisji Europejskiej w ramach procedury notyfikacyjnej?”. Był to pierwszy wypadek, w którym Sąd Najwyższy miał się wypowiedzieć co do skutków braku notyfikacji Komisji Europejskiej przepisówart. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Co istotne, było to już w czasie, gdy branża hazardowa, wobec nieskuteczności działań obliczonych na wykazanie, że eksploatowane przez nią urządzenia służą do urządzania gier zręcznościowych, chociaż ich hazardowy charakter był nad wyraz oczywisty nawet bez potrzeby uciekania się do wiadomości specjalnych, tego rodzaju skutek wywodziła z orzecznictwa(...), powołując się w szczególności na wyrok w połączonych sprawach C-213/11, C-214/11, C-217/11, który w ogóle nie odnosił się jednak do uregulowania zawartego wart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych.
Działalność gospodarczą pod nazwą(...)oskarżony zarejestrował 23 listopada 2012 r.. (k. 49). Branża hazardowa natomiast negatywnie zareagowała na daleko idące ograniczenia wprowadzone od 1 stycznia 2010 ustawą z dnia 29 listopada 20109 r.. Życie pokazało, że jej przedstawiciele kontynuując działalność zakazaną w nowej ustawie różnymi sposobami starali się wykazywać, że pozostają w prawie. Najpierw dlatego, że posiadane automaty do gier służyły do legalnego urządzania gier zręcznościowych, a z czasem, konkretnie po wyroku(...)z dnia 19 lipca 2012 r. w połączonych sprawach C-213/11, C-214/11 i C-217/11, z powodu którego oskarżony zapewne rozpoczął też prowadzenie działalności hazardowej, iż nienotyfikowane Komisji Europejskiej przepisyustawy o grach hazardowychnie mogą być stosowane jako sprzeczne z prawem Unii Europejskiej.
Tymczasem postanowieniem z dnia 28 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, choć jednocześnie w uzasadnieniu swej decyzji wskazał, że naruszenie wynikającego z dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz.U. L. 363, s. 81) obowiązku notyfikacji przepisów technicznych ma charakter naruszenia trybu ustawodawczego, którego konstytucyjność może być badana wyłącznie w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. Jeżeli w konkretnym postępowaniu sąd dochodzi do wniosku, że doszło do takiej wadliwości trybu ustawodawczego, może nie stosować tych przepisów tylko w ten sposób, że zawiesi prowadzone postępowanie, w którym miałyby one zostać zastosowane i skieruje stosowne pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego. Jednak do czasu zainicjowania tej kontroli lub podjęcia przez Trybunał Konstytucyjny stosownego rozstrzygnięcia brak jest podstaw do odmowy stosowania przepisówustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych(Dz.U. Nr 201, poz. 154), w tym jejart. 6.ust 1 i art. 14 ust. 1. Ponadto analiza treściart. 91 ust. 3 Konstytucji RPdoprowadziła Sąd Najwyższy do wniosku, że nie ma on zastosowania w przypadku niedochowania przez organy Państwa Polskiego obowiązku notyfikacji projektu regulacji prawnej mającej charakter przepisu technicznego. Treść regulacji prawnej uchwalonej bez spełnienia obowiązku notyfikacji nie pozostaje bowiem w „kolizji” z obowiązkiem notyfikacji. Obowiązek ten odnosi się bowiem do fazy procesu legislacyjnego i jego adresatem są odpowiednie organy państwa odpowiadające za ten proces. W momencie, w którym aktualizuje się norma nakazująca notyfikację, brak jest jeszcze normy prawnej o charakterze ustawowym, która mogłaby wejść w kolizję z tą pierwszą normą. Z reguły odmienny jest także ich zakres zastosowania. Kolizja pomiędzy obowiązkiem notyfikacji a ustawą (lub innym aktem prawnym) zachodziłaby wówczas, gdyby ten akt prawny stanowił regulacje przewidujące wyłączenie lub ograniczenie obowiązku notyfikacji w sposób odmienny od tego zakresu, który wynikałby z prawa unijnego.
W czterech kolejnych judykatach Sąd Najwyższy podtrzymał powyższe stanowisko (por. wyrok z 3 grudnia 2013 r., V KK 82/13,L.; wyrok z 8 stycznia 2014 r., IV KK 183/13, Przegląd Orzecznictwa(...); wyrok 28 marca 2014 r., III KK 447/13, LEX nr 1448749; wyrok SN z 2 kwietnia 2014 r., V KK 344/13, LEX nr 1458837).
W orzecznictwie najwyższej instancji sądowej przyjęło się stanowisko, a przynajmniej dominowało, wedle którego oskarżony obowiązany był jednak przestrzegać ograniczeń wynikających ze spornych przepisówustawy o grach hazardowychjuż tylko z racji ich obowiązywania oraz niemożności bezpośredniego zastosowania prawa unijnego na podstawie reguły kolizyjnej zart. 91 ust. 3 Konstytucji.
Oskarżony musiał zatem zlekceważyć i owo niekorzystne dla niego stanowisko Sądu Najwyższego. Wynikało z niego, że nie mógł urządzać gier na automatach bez posiadania koncesji na prowadzenie kasyna gry do czasu, aż w kwestii ewentualnej niezgodności zKonstytucją RPart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowychnie orzeknie Trybunał Konstytucyjny. W tym przedmiocie sąd konstytucyjny wypowiedział się natomiast dopiero w wyroku z dnia 11 marca 2015 r. w połączonych sprawach P 4/14 oraz P 6/14, w którym stwierdził, żeustawa o grach hazardowychzostała uchwalona bez naruszenia konstytucyjnego trybu ustawodawczego, a jego elementu nie stanowi notyfikacja, o której mowa w dyrektywie 98/34/WE, implementowanej do polskiego porządku prawnego rozporządzeniem w sprawie notyfikacji, ponadto urządzanie gier na automatach wyłącznie w kasynach gry spełnia wymogi ważnego interesu publicznego, uzasadniające ograniczenie wolności działalności gospodarczej.
Gdy się uwzględni te okoliczności, zasady logiki oraz wskazania doświadczenia życiowego podpowiadają, iż akurat w drugiej połowie 2013 r. postawa oskarżonego, w kontekście toczonego w Polsce już sporu prawnego odnośnie skutków braku notyfikacji Komisji Europejskiej przepisówustawy o grach hazardowych, obliczona być musiała na pozorowanie nieuświadamiania nielegalności jego działalności polegającej na wstawieniu do lokalu niebędącego kasynem gry automatów do gier hazardowych i czerpaniu z tego procederu korzyści majątkowych w sytuacji, gdy na tego rodzaju aktywność nie posiadał w ogóle koncesji na prowadzenie kasyna gry. Musiał przecież zdawać sobie sprawę z wagi orzeczenia Sądu Najwyższego mającego stanowić rozstrzygnięcie wątpliwych zagadnień prawnych, tym bardziej, że z korzyścią dla branży hazardowej było poddawane merytorycznej krytyce. Przemilczał natomiast przywołane wyżej niekorzystne dla siebie stanowisko Sądu Najwyższego, a za miarodajne uważał, nie licząc orzeczenia(...)w połączonych sprawach C-213/11, C-214/11 i C-217/11, orzeczenia sądów rejonowych, które w ogóle nie dotyczyły stosowaniaart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych.
Wszystko powyższe prowadzić musiało do jedynego logicznie poprawnego wniosku, że oskarżony musiał uświadamiać sobie, że postępuje wbrew uregulowaniuart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, które winien przestrzegać. Trafnie więc Sąd Rejonowy ustalił, że oskarżony miał zamiar urządzać gry hazardowe wbrew wskazanemu przepisowi ustawy, a wręcz chciał tego. Nie mógł zatem obrazić przepisów prawa procesowego, które do takiego wniosku go doprowadziły.
W tych warunkach nie mogło być najmniejszych wątpliwości co do świadomości oskarżonego odnośnie rzeczywistego charakteru urządzeń. Tym samym w świetle zasad logiki oczywistym być musiało, że oskarżony urządzając gry na automatach bez koncesji świadomie godził w zakaz płynący zart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, a tym samym postępował wbrew art. 3 tejże ustawy, który stanowił w krytycznym czasie, że m.in. urządzanie gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie.
Tak więc apelujący w żadnej mierze nie podważył prawidłowości pewnych ustaleń Sądu Rejonowego, wedle których umyślnym było zachowanie oskarżonego. To, iż były niekorzystne dla oskarżonego nie oznacza jednak, iż Sąd I instancji uchybił regule wyrażonej wart. 5 § 2 kpk. Nie ma więc racji skarżący, gdy zarzuca, że Sąd Rejonowy nie dające się usunąć wątpliwości rozstrzygnął na niekorzyść oskarżonego. Przepisart. 5 § 2 kpknie ma bowiem odniesienia do wątpliwości, które ma w zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego któraś ze stron procesu karnego. Przepis ten dotyczy wyłącznie wątpliwości, które mogłyby powstać po stronie sądu co do interpretacji zgromadzonego materiału dowodowego i wskazuje, jak należy w takiej sytuacji postąpić (zob. postanowienie SN z 15 maja 2008 r., III KK 79/08, LEX nr 393949). Nie można więc zasadnie stawiać zarzutu obrazyart. 5 § 2 kpk, podnosząc wątpliwości strony co do treści ustaleń faktycznych. Dla oceny, czy nie został naruszony zakazin dubio pro reonie są bowiem miarodajne tego rodzaju wątpliwości, zgłaszane przez stronę, ale jedynie to, czy orzekający w sprawie sąd rzeczywiście powziął wątpliwości co do treści ustaleń faktycznych i wobec braku możliwości ich usunięcia rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego (zob. postanowienie SN z 24 kwietnia 2008 r., V KK 24/08, LEX nr 395213).
Tym samym nie mogło być też mowy o działaniu oskarżonego w warunkachart. 10 § 4 kks.
Niezależnie od tego podkreślenia wymaga, że nie każda nieświadomość karalności czynu jest prawnie relewantna na gruncieart. 10 § 4 kks, a tylko usprawiedliwiona. Sytuacja, w której oskarżony niekaralności swej działalności doszukiwał się li tylko w korzystnych dla siebie orzeczeniach, bagatelizując, a nawet lekceważąc te, które były dla niego niekorzystne, nie podobna zaś byłoby uważać za usprawiedliwiającą jego ewentualnie błędne przekonanie co do miarodajności konsekwencji braku notyfikacji przepisów technicznych wynikających z orzecznictwa(...). Badając formułę usprawiedliwienia, należy przecież odwoływać się do wzorca osobowego zachowania przeciętnego obywatela. W wypadkuprawa karnego skarbowegoczęsto jednak w grę wchodzić będzie model osobowy o podwyższonym standardzie wymagań. Taka też być musi miara dla profesjonalisty w obrocie gospodarczym, który dla zarobku zamierza prowadzić działalność ze świadomością jej reglamentowania przez państwo. Im zaś wyższe oczekiwania od sprawcy, tym możliwość wystąpienia błędu usprawiedliwionego mniejsza.
Z tych wszystkich względów sprawstwo i wina oskarżonego nie mogły budzić wątpliwości. Sąd I instancji jak najbardziej prawidłowo pociągnął zatem oskarżonego do odpowiedzialności za popełnienie przestępstwa skarbowego zart. 107 § 1 kks.
Wniesienie środka odwoławczego w części odnoszącej się do winy spowodowało konieczność sprawdzenia rozstrzygnięcia w zakresie odnoszącym się do wymierzonych oskarżonemu kar i środka karnego.
Błędem Sądu Rejonowego, którego nie można było skorygować z uwagi na kierunek zaskarżenia (wyłącznie na korzyść), było wymierzenie oskarżonemu z osobna za każdy z przypisanych mu czynów kar jednostkowych, a w konsekwencji kary łącznej, kiedy nie może budzić wątpliwości, że jednakowo kwalifikowane przestępstwa skarbowe popełnione 3 września 2013 r., 14 listopada 2013 r. i 3 grudnia 2013 r., a więc niewątpliwie w odstępach czasu, które nie były długie, należało potraktować jako ciąg przestępstw skarbowych w rozumieniuart. 37 § 1 pkt 3 kksi wymierzyć za niego jedną karę obligatoryjnie nadzwyczajnie obostrzoną, co in concretozgodnie zart. 38 § 1 pkt 3 kksw zw. zart. 107 § 1 kksoznaczałoby przynajmniej wymierzenie kary rodzajowo surowszej od kary grzywny, a mianowicie kary pozbawienia wolności w rozmiarze co najmniej 1 miesiąca. W ocenie Sądu odwoławczego już tylko taka kara pogarszałaby położenie oskarżonego względem tego wynikającego z orzeczenia o karze zawartego w zaskarżonym wyroku (wynika z niego wyłącznie obowiązek zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kwoty 10.400 złotych). Prowadząca do tego jego zmiana skutkowałaby więc wydaniem orzeczenia surowszego, niedopuszczalnego z mocyart. 434 § 1 kpkw zw. zart. 113 § 1 kks.
W związku z tym Sąd odwoławczy nie miał innego wyboru, jak zaakceptować rozstrzygnięcie o karach jednostkowych i karze łącznej w tej części, w jakiej określało ono rodzaj kary, a więc grzywnę.
Nie mniej także ich rozmiar, tak w zakresie ilości stawek dziennych oraz wysokości jednej stawki dziennej, a także zastosowanej zasady wymiaru kary łącznej (częściowej kumulacji), nie mógł prowadzić do uznania tych kar za niewspółmiernie rażąco surowe. Kary jednostkowe oceniane z osobna nie przekraczają stopnia winy oskarżonego oraz przystają do stopnia społecznej szkodliwości przypisanych mu czynów, który zdaniem Sądu odwoławczego pozostawał na takim poziomie, by reakcję na ten czyn wynikającą z rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego o karze, oczywiście z pominięciem błędu polegającego na niezastosowaniuart. 37 § 1 pkt 3 kks, uznać za nieprzesadzoną. Nie sposób mieć też zastrzeżeń do wymiaru kary łącznej. Właściwie odzwierciedla relacje przedmiotowo-podmiotowe pomiędzy zbiegającymi się czynami. Jawi się również jako właściwa dla uzyskania zapobiegawczego efektu zarówno w stosunku do oskarżonego jak i osób podobnie do niego postępujących. Ustalając natomiast każdorazowo wysokość jednej stawki dziennej Sąd Rejonowy w odpowiednim stopniu uwzględnił możliwości zarobkowe oskarżonego, jego sytuację rodzinną, stan majątkowy oraz uzyskiwane dochody, a więc okoliczności, na które wskazujeart. 23 § 3 kks. Trzeba zaś powiedzieć, że ustalił ją na poziomie istotnie zbliżonym do minimum, a bardzo dalekim od maksimum (na moment każdego z czynów, który należało przyjąć jako miarodajny, wysokość jednej stawki dziennej nie mogła być niższa od 53,33 złotych oraz przekraczać 640.000 złotych).
Najzupełniej prawidłowo orzekł również Sąd Rejonowy przepadek zabezpieczonego urządzenia wraz ujawnionymi w nim pieniędzmi. Było to obligatoryjnym z mocyart. 30 § 5 kks.
Nie dostrzegając więc też uchybień podlegających uwzględnieniu niezależnie od kierunku i granic zaskarżenia orzeczenia, Sąd odwoławczy zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Nieuwzględnienie apelacji wywiedzionej na korzyść oskarżonego zgodnie zart. 636 § 1 kpkw zw. zart. 113 § 1 kksprzy braku warunków do zastosowaniaart. 624 § 1 kpkskutkować musiało również obciążeniemG. G. (2)wydatkami Skarbu Państwa w postępowaniu odwoławczym oraz opłatą w wysokości należnej za pierwszą instancję.