Sąd Okręgowy w Olsztynie
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Ka 1094/17
Data wyroku: 2017-11-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dariusz Firkowski, Dorota Lutostańska, Andrzej Żurawski
Słowa kluczowe: Postępowanie odwoławcze
Podstawa prawna: art. 437 §1 kpk

Sygn. akt VII Ka 1094/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 listopada 2017 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie w VII Wydziale Karnym Odwoławczym
w składzie:
Przewodniczący: SSO Dariusz Firkowski ( spr.),
Sędziowie: SO Dorota Lutostańska,,
SO Andrzej Żurawski,
Protokolant: stażysta Małgorzata Serafińska
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Jolanty Jankowskiej
po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017 r.
sprawyM. M.ur. (...)wB., synaF.iT.z domuB.
oskarżonego zart. 177§2 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego wG.z dnia 28 lipca 2017 r., sygn. akt(...)
I utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok,
II zasądza od oskarżonegoM. M.na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze, w tym kwotę 300 ( trzysta ) zł tytułem opłaty za II instancję oraz kwoty po 566,66 ( pięćset sześćdziesiąt sześć złotych i sześćdziesiąt sześć groszy ) zł na rzecz oskarżycieli posiłkowychZ. P.,E. S.iG. P.tytułem zwrotu wydatków poniesionych na zastępstwo procesowe ich pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym.
Sygn. akt VII Ka 1094/17

UZASADNIENIE
M. M.został oskarżonego o to, że w dniu 25 sierpnia 2016 r. na drodze między miejscowościamiM.-S., kierując samochodem markiF. (...)onr rej. (...), na prostym odcinku drogi, nieumyślnie naruszył zasadę bezpieczeństwa w ruchu lądowym, przewidzianą wart. 3 ust. 1 oraz art. 19 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, w ten sposób, że nie zachowując należytej ostrożności, zaniechał właściwej obserwacji drogi, nie dostrzegając jadącej przed nim na rowerzeJ. P., w wyniku czego uderzył narożem prawym przednim prowadzonego przez niego pojazdu w tył roweru pokrzywdzonej powodując nieumyślny wypadek, w wyniku któregoJ. P.doznała obrażeń w postaci krwiaka podtwardówkowego obustronnego, krwotoku podpajęczynówkowego, stłuczenia i obrzęku mózgu, podbiegnięcia torebki włóknistej tarczycy i krwiaka przestrzeni zagardłowej, złamania trzonu mostka na wysokości międzyżebrza, stłuczenia obu płuc, złamania żeber IV, V, VI, VII, VIII i IX strony prawej w linii łopatkowej oraz złamania żeber III, IV, V, VI strony lewej i prawej w linii przymostkowej, pęknięcia nerki w okolicy wnęki, prowadzących do ostrej niewydolności krążeniowo oddechowej w przebiegu wstrząsu urazowego spowodowanego wielonarządowym urazem, w wyniku czego pokrzywdzona poniosła śmierć na miejscu,
tj. o czyn zart. 177§2kk

    Sąd Rejonowy wG.wyrokiem z dnia 28 lipca 2017 r., w sprawie sygn. akt(...)

1/ oskarżonegoM. M.uznał za winnego tego, że w dniu 25 sierpnia 2016 r. jadąc prostym odcinkiem drogi pomiędzy miejscowościamiM.-S., kierując samochodem markiF. (...)onr rej. (...), umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, określone wart. 3 ust. 1, art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym( Dz. U. 2012.1137 ) w ten sposób, że nie zachowując szczególnej ostrożności poprzez nie obserwowanie jezdni, nie dostrzegł jadącej przed nim w tym samym kierunku z naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym określonych w art. 16 ust. 4 i 5 wyżej powołanej ustawy, w odległości nie większej niż 1 metr od prawej krawędzi jezdni roweremJ. P.i kontynuując jazdę na wprost nie przystąpi! do jej wyprzedzenia z lewej strony z zachowaniem bezpiecznego odstępu nie mniejszego niż 1 metr, w następstwie czego uderzył prawym przednim narożem prowadzonego przez siebie pojazdu w tył roweru, którym jechała pokrzywdzona, która ocierając się o pokrywę silnika i błotnik oraz uderzając o słupek i szybę czołową po odrzuceniu w prawo upadła do przydrożnego rowu doznając obrażeń ciała w postaci: krwiaka podtwardówkowego obustronnego, krwotoku podpajęczynówkowego, stłuczenia i obrzęku mózgu, podbiegnięcia torebki włóknistej tarczycy i krwiaka przestrzeni zagardłowej, złamania trzonu mostka na wysokości międzyżebrza, stłuczenia obu płuc, złamania żeber IV, V, VI, VII, VIII i IX strony prawej w linii łopatkowej oraz złamania żeber III, IV, V, VI strony lewej i prawej w linii przymostkowej, pęknięcia nerki w okolicy wnęki, prowadzących do ostrej niewydolności krążeniowo oddechowej w przebiegu wstrząsu urazowego spowodowanego wielonarządowym urazem, w wyniku których poniosła śmierć na miejscu, tj. występku zart. 177§2kki za to na podstawieart. 177§2kkskazał go na karę 1 (jeden) roku i 8 (osiem) miesięcy pozbawienia wolności, na poczet której na podstawieart. 63 §1 i 5kkzaliczył (jeden) dzień rzeczywistego pozbawienia wolności w związku z zatrzymaniem w dniu 25 sierpnia 2016 roku w godz. od 16:05 do 17:50.
2/ na podstawieart. 42§ 1 kkorzekł wobec oskarżonego środek kamy w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 4 (cztery) lat, na poczet którego w oparciu oart. 63§4kkzaliczył okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 25 sierpnia 2016 roku.
3/ na podstawieart. 627kpkw zw. zart. 616§ 1 pkt 2kpkzasądzono od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowegoZ. P.tytułem zwrot poniesionych przez niego wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika kwotę 1699,00 (jeden tysiąc sześćset dziewięćdziesiąt dziewięć) złotych.
4/ na podstawieart. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnychiart. 627 kpkzasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa tytułem opłaty kwotę 300 (trzysta) zł i obciążył go kosztami sądowymi w pozostałym zakresie.
Powyższy wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze tj. pkt 1 i 2 wyroku zaskarżyła obrońca oskarżonego i zarzuciła mu:
1/ rażącą niewspółmierność kary 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności jako znacznie przekraczającej stopień winy oskarżonego biorąc pod uwagę jego właściwości i warunki osobiste, sposób zachowania po popełnieniu przestępstwa, a przede wszystkim nienależyte uwzględnienie celów wychowawczych kary oraz rażącą niewspółmierność środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczonego w wymiarze 4 lat biorąc pod uwagę ogólne względy bezpieczeństwa w komunikacji oraz kodeksowe dyrektywy wymiaru środków karnych;
2/ naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na treść orzeczenie tj.art. 410 kpkw zw. zart. 424 § 2 kpkpolegającą na niedopełnieniu określonego tym przepisem obowiązku zamieszczenia w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia koniecznych elementów, a przede wszystkim szczegółowego wskazania okoliczności, które Sąd miał na względzie przy wymiarze kary.
Na podstawieart. 427 § 1 kpkorazart. 437 § 1 i 2 kpkskarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:
- orzeczenie kary pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 3 lata;
- orzeczenie środka karnego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się bezzasadna i nie mogła wywrzeć zamierzonego przez jej autokęa skutku.
Na wstępie podzielić należy stanowisko Sądu Rejonowego, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i ustalony na jego podstawie, przy zachowaniu regułart. 7 k.p.k., stan faktyczny – nie kwestionowany zresztą przez apelującą - pozwalają na uznanie sprawstwa i winyM. M.w zakresie przypisanego mu w wyroku czynu wyczerpującego znamionaart. 177§2 k.k.
W tym zakresie podkreślić należy bardzo istotny fakt, który w istocie nierozerwalnie wiąże się z wymiarem bezwzględnej kary pozbawienia wolności jakim jest przyjęcie, żeoskarżony przypisanego mu czynu dopuścił się w zakresie naruszenia zasad ruchu drogowego umyślnie.Tego zaś faktu apelacja obrońcyM. M.w żaden sposób nie podważa. Wskazać zatem jeszcze raz należy, że z ustalonego stanu faktycznego wynika, żeoskarżony nie obserwował jezdnii w wyniku tego zaniechania doprowadził do tragicznego w skutkach wypadku. Co więcej w ślad za pisemną opinią biegłego jak na k.184 zauważyć należy, żeM. M.w istocie „z nieznanych przyczynnie reagował na obecność przed sobą rowerzystki”. Tymczasem nie było dla takiego zachowania żadnego usprawiedliwienia albowiem do zdarzenia doszło w porze letniej, przy doskonałej pogodzie i widoczności oraz w dobrych warunkach jezdnych.
Zaakceptować, mimo zarzutu skarżącej, również należy stanowisko Sądu I instancji co do tego, że zachowanie pokrzywdzonej, która faktycznie nie jechała poboczem ale poruszała się jezdnią, z uwagi na to, że ruch odbywał się na prostym odcinku drogi ( oraz w bardzo dobrych warunkach ) a przede wszystkim wobec zachowaniaM. M., który ( w ogóle ) nie obserwował jezdni ( przed ) sobą, nie przyczyniło się do zaistnienia wypadku drogowego.
W tej sytuacji w pełni zasadnie Sąd I instancji wskazał miedzy innymi tak nawysoki stopień zawinieniaoskarżonego ispołecznej szkodliwościprzypisanego muczynuoraz na nieodwracalny w istocieskutek w postaci śmierci pokrzywdzonej.
Te okoliczności przedstawione w uzasadnieniu jak na k.438 odw. Sąd Okręgowy w pełni popiera i akceptuje a tym samym stanowisko apelującej wskazującej przede wszystkim na warunki i właściwości oskarżonego w zakresie niekaralności, jego młodego wieku, braku zdemoralizowania a także wyrażonej skruchy nie może być uwzględnione.
Zatem jeszcze raz podkreślić należy, że wymienione wyżej okoliczności obciążające kategorycznie sprzeciwiają się uznaniu, że w realiach niniejszej sprawy możliwe było orzeczenie wobecM. M.innej kary niż bezwzględne pozbawienie wolności. W konsekwencji faktycznie bezprzedmiotowe jest rozważanie kwestii pozytywnej prognozy albowiem orzeczona kara pozbawienia przekracza granice wskazane wart.69§1 kka ponadto brak było i jest podstaw do tego aby była ona wymierzona w istocie w bardzo blisko minimalnej granicy ustawowego zagrożenia.
Zatem na tle prawidłowych ustaleń faktycznych za pozbawiony racji uznać wypada zawarty w apelacji obrońcy oskarżonej zarzut rażącej niewspółmierności bezwzględnej kary pozbawienia wolności oraz środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych przez okres 4 lat. Zauważyć należy, że wymiar kary pozostawiony jest, w ramach zakreślonych przezart. 53i następneKodeksu karnego, sędziowskiemu swobodnemu uznaniu. Aby zatem dowieść nietrafności orzeczenia o karze uzasadniającej jego zmianę, trzeba wykazać, że granice swobodnego uznania sędziowskiego zostały przekroczone i wymierzona kara jest rażąco niewspółmierna.
W tym miejscu przypomnieć należy, że rażąca niewspółmierność wymierzonej kary w rozumieniuart. 438 pkt 4 k.p.k.ma miejsce jedynie wówczas, gdy suma zastosowanych kar i środków karnych orzeczonych za dane przestępstwo nie uwzględnia stopnia społecznej szkodliwości czynu oraz nie realizuje w wystarczającej mierze celów kary w zakresie jej oddziaływania społecznego z jednoczesnym uwzględnieniem celów zapobiegawczych i wychowawczych, jakie ma osiągnąć w stosunku do sprawcy. Nie każda bowiemróżnicaw ocenie wymiaru kary może uzasadniać zarzut rażącej niewspółmierności kary, lecz taka tylko, która jest natury zasadniczej, a więc jest niewspółmierna w stopniu niedającym się zaakceptować.
Przenosząc powyższe stwierdzenia na grunt niniejszej sprawy jeszcze raz podkreślić należy, że analiza pisemnych motywów zaskarżonego wyroku prowadzi do przekonania, że Sąd I instancji we właściwy sposób ocenił okoliczności mające wpływ na wymiar kary i swoje stanowisko przekonująco umotywował. Przede wszystkim więc, karę wymierzoną oskarżonemu należy ocenić jako adekwatną do stopnia jego winy i społecznej szkodliwości popełnionego przestępstwa. Jednocześnie, w dostatecznym stopniu realizuje ona cele zapobiegawcze i wychowawcze stawiane przez ustawodawcę. Niewątpliwie bowiem istotne znaczenie w omawianym przypadku odgrywa rodzaj chronionego dobra prawnego, które oskarżony swym działaniem naruszył. Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji godzą zarówno w dobra indywidualne – życie i zdrowie poszczególnych uczestników ruchu, jak i w dobro ogólne jakim jest bezpieczeństwo powszechne, stąd też zawierają one w sobie znaczny ładunek społecznej szkodliwości. Sąd Odwoławczy podziela ponadto pogląd Sądu meriti, że wysoko ocenić należy stopień winy oskarżonego w odniesieniu do przypisanego mu czynu. Od kierowców bowiem można i trzeba wymagać szczególnego poszanowania zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a tym bardziej reguły o tak podstawowym znaczeniu jakimi są zasady wyrażone wart.3 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Uczestnicy ruchu obowiązani są bowiem do przestrzegania reguł bezpieczeństwa i każdy winien oczekiwać poszanowania tych zasad.
Podkreślenia wymaga zatem, że rodzaj i wymiar kary wymierzonej w zaskarżonym wyroku oparty nie został wyłącznie o skutek zdarzenia, w którym śmierć poniosła pokrzywdzonaJ. P.ale i z uwzględnieniem stopnia naruszeń zasad ruchu drogowego. Tym samym analiza uzasadnienia Sądu I instancji prowadzi do wniosku, że prawidłowo powołano w nim wszystkie okoliczności odnoszące się do wymiaru kary a skarżąc faktycznie zaś nie wykazała, że ocena Sądu orzekającego jest w tym zakresie błędna lub niepełna.
W świetle powyższego, uwzględniając, iż miarą surowości kary nie jest ilościowe oznaczenie czasu pozbawienia wolności, ale stopień wykorzystania sankcji karnej przewidzianej za dane przestępstwo uznać należy, iż wymierzona oskarżonej kara roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności, w żadnym razie nie jawi się rażąco surową. Uwzględniając powyższe nie sposób podzielić poglądu obrońcy o konieczności uwzględnienia jej postulatu w zakresie zaproponowanej kary albowiem w istocie skutkowałoby to sprowadzeniem orzeczenia do symbolicznego wymiaru.
Zdaniem Sądu Odwoławczego, kara w wymiarze określonym wyrokiem Sądu meriti, winna uświadomić oskarżonemu wagę popełnionego przestępstwa i pozwolić należycie ocenić jego zachowanie. Ponadto, przyczyni się ona także do budowania w społeczeństwie, w tym także u potencjalnych sprawców tego typu przestępstw, autorytetu porządku prawnego i przekonania o nieuchronności represji karnej.Wreszcie zauważyć należy, że po odbyciu kary i co nie jest wykluczone z ewentualnie zastosowaniem dobrodziejstw wynikających zkkw,M. M.powróci do życia w społeczeństwie, przy czym jedynie faktycznie od niego zależy czy nie ulegnie on demoralizacji. Tymczasem wypadek przez niego spowodowany skończył się tragicznym i nieodwracalnym skutkiem w postaci śmierci bardzo młodej pokrzywdzonej.
W pełni zaaprobować ponadto należy orzeczony względem oskarżonej środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym przez okres 4 lat. Całkowicie zatem chybiony jest zarzut, że jego wysokość jest rażąco surowa, tym bardziej jeśli weźmie się pod uwagę propozycję jego wymiaru zawartą w apelacji. Zauważyć trzeba, zatem, że wprawdzie w niniejszej sprawie miał on charakter fakultatywny, jednakże ewentualne odstępstwo od niego i to także w zakresie jego wymiaru zajść mogło tylko w wyjątkowych wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. Z okoliczności sprawy, jak również z argumentów wyrażonych w treści apelacji nie sposób wywnioskować faktycznego istnienia przesłanek przemawiających za złagodzeniem okresu trwania orzeczonego przez Sąd I instancji zakazu.
Utrata przez oskarżonego przez okres 4 lat prawa prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych niewątpliwie stanowi dla niego dolegliwość, tym niemniej, jest konsekwencją popełnionego czynu adekwatną, w ocenie Sądu, do stopnia społecznej szkodliwości czynu, a także stopnia zawinienia i spełniającą należycie cele w zakresie prewencji indywidualnej i generalnej.
Oskarżony umyślnie naruszył elementarne zasady bezpieczeństwa w ruchu i tym samym okazał rażące lekceważenie porządku prawnego przez co stworzył realne zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego. W tym stanie rzeczy, jak najbardziej zasadnie ocenić należy czasowe wyeliminowanie oskarżonego z ruchu drogowego, celem zapewnienia bezpieczeństwa pozostałym uczestnikom oraz uświadomienia innym kierowcom konsekwencji wynikających z naruszenia przepisów drogowych i karnych.
Reasumując, stwierdzić należy, iż Sąd I instancji prawidłowo dostrzegł i ocenił zaistniałe w niniejszej sprawie okoliczności wymiaru kary wobec oskarżonego. Orzeczona kara jest sprawiedliwa i uwzględnia dyrektywy wymiaru kary określone wart. 53 i 54 kk– k.438 odw.
Mając na uwadze powyższe, zaskarżone orzeczenie, jako słuszne i prawidłowe, należało utrzymać w mocy –art.437§2 kpk,art.438 pkt 4 kpk.
O kosztach procesu za postępowanie odwoławcze w tym za zastępstwo procesowe orzeczono na podstawieart.636§1 kpkw zw. z art.2ust.1 pkt 4 i art.8 ustawy o opłatach w sprawach, uznając, że sytuacja osobista i majątkowaM. M.nie uzasadnia zwolnienia go od kosztów sądowych zaś zgłoszony wniosek oskarżycieli posiłkowych nie wykracza poza granice wyznaczone treścią rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 20115 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.