Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKz 645/18
Data wyroku: 2018-09-04 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION
Sędziowie: Robert Kirejew

Sygn. akt II AKz 645/18

POSTANOWIENIE
Dnia 4 września 2018 roku
Sąd Apelacyjny w Katowicach, II Wydział Karny, w składzie:
Przewodniczący: SSA Robert Kirejew
Protokolant:   Aleksandra Urban-Misztalska
przy udziale Prokurator Prokuratury Regionalnej w Katowicach Krzysztof Urgacz

po rozpoznaniu w sprawie z wniosku Prokuratora Prokuratury Częstochowa-Północ w Częstochowie o wydanie Europejskiego Nakazu Dochodzeniowego
zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego w Częstochowie
z dnia 27 lipca 2018 r., sygn. akt II Kp 602/18
w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku

na podstawieart. 437 § 1 i § 2 k.p.k.

postanawia
uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do merytorycznego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Częstochowie

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 27 lipca 2018 r., sygn. akt II Kp 602/18, Sąd Okręgowy w Częstochowie nie uwzględnił wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej Częstochowa-Północ w Częstochowie o wydanie Europejskiego Nakazu Dochodzeniowego w zakresie zwolnienia Dyrektora(...)Bank(...)w Wielkiej Brytanii z tajemnicy bankowej co do:
- danych osoby właściciela (ewentualnych pełnomocników)rachunku o nr (...)tj. kto, kiedy założył ww. rachunek, czy rachunek ten został już zamknięty,
- czy bank w procedurze zakładania ww. rachunku sprawdzał tożsamość właściciela ww. rachunku i wiarygodność jego dokumentu tożsamości.
Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wniósł prokurator, który zarzucił obrazę przepisów prawa procesowego, mającą wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, a toart. 589w § 1 i § 5 k.p.k.w zw. zart. 106b § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Prawo bankowepolegającą na wyrażeniu błędnego poglądu, że to prokurator jest organem właściwym do wydania Europejskiego Nakazu Dochodzeniowego, zmierzającego do uzyskania od zagranicznego banku informacji stanowiących tajemnicę bankową.
W oparciu o powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wydanie Europejskiego Nakazu Dochodzeniowego zgodnie z jego wnioskiem.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Wniesione zażalenie okazało się skuteczne o tyle, że w związku z podniesioną przez skarżącego argumentacją konieczne stało się wydanie orzeczenia o charakterze kasatoryjnym oraz przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Częstochowie, aczkolwiek w nieco ograniczonym zakresie.
Przede wszystkim prawidłowe jest zasadnicze ustalenie Sądu Okręgowego, iż na etapie postępowania przygotowawczego, zgodnie z treściąart. 589w § 1 k.p.k., organem właściwym do wydania Europejskiego Nakazu Dochodzeniowego (zwanego dalej „END”) jest co do zasady prokurator, tj. za wyjątkiem sytuacji ujętych w § 2 i § 7 tegoż przepisu. Sąd ten słusznie stwierdził zatem, iż w realiach niniejszej sprawy nie jest on uprawniony do dokonania wspomnianej czynności. Co przy tym znamienne, jak wynika z akt sprawy, prokurator w dniu 6 marca 2018 r. w istocie wydał postanowienie o wydaniu END w celu uzyskania od właściwego organu Wielkiej Brytanii informacji o posiadaczu rachunku, będące przedmiotem jego zainteresowania w toku prowadzonego dochodzenia oraz przesłuchania go w charakterze świadka (k.14 akt sprawy o sygn. PR 1 Ds. 455.2018).
Niezależnie od tego, jak wynika z treści przedmiotowego wniosku prokuratora, główną przyczyną, z powodu której zwrócił się on do Sądu Okręgowego w Częstochowie o wydanie END, była konieczność dopełnienia wymogu formalnego zawartego w art. 106b ustawy z dnia 29 sierpnia 2017 r. Prawo bankowe (j.t. - Dz. U. z 2017 r., poz. 1876, z późn. zm.) i w tym aspekcie – w ocenie sądu odwoławczego – argumentacja skarżącego wydaje się być częściowo trafna. Jest oczywiste, że polska ustawa z dnia 29 sierpnia 2017 r. Prawo bankowe obejmuje zakresem swego zastosowania terytorium Rzeczpospolitej Polskiej i nie odnosi się bezpośrednio do działalności banków mających siedzibę na terenie Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. W swoich rozważaniach Sąd Okręgowy całkowicie pominął jednak postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2014/41/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych (Dz.U.UE.L.2014.130.1), w wykonaniu której implementowano do polskiego porządku prawnego m.in. przepisy ujęte wrozdziale 62c k.p.k.Tymczasem zgodnie z ujętą wart. 6 ust. 1b) powołanej dyrektywy zasadą wydawania i przekazywania END, organ wydający może wydać END jedynie wówczas, gdy m.in. w podobnej sprawie krajowej zarządzenie przeprowadzenia czynności dochodzeniowej wskazanej w END jest dopuszczalne na tych samych warunkach. Innymi słowy, Sąd Okręgowy winien rozpoznać merytorycznie wniosek prokuratora w zakresie, w jakim odnosi się on do przesłanek wyrażenia przez sąd zgody na zwolnienie z tajemnicy bankowej, badanych w trybie art. 106b cyt. ustawy, tak jak następowałoby to w sytuacji prowadzenia czynności dochodzeniowych w wymiarze wyłącznie krajowym. Jak bowiem słusznie zauważył skarżący, skoro przepisy krajowej ustawy przewidują określony tryb przeprowadzenia danego dowodu, którego dopełnienie stanowi jednocześnie warunek wydania END, to konieczność współdziałania w zakresie tego swoistego postępowania incydentalnego z prokuratorem przez sąd w toku postępowania przygotowawczego mającego objąć czynnościami dowodowymi także obszar innego kraju członkowskiego Unii Europejskiej staje się nieodzowna.
Zauważyć także należy, że z brzmieniaart. 106b ust. 1 Prawa bankowegowynika, że to prokurator jako gospodarz toczącego się postępowania przygotowawczego występuje do odpowiedniego banku o udzielnie informacji objętych tajemnicą bankową opierając się na podstawie uzyskanego wcześniej na swój wniosek postanowienia sądowego w tym zakresie. Podobnie, zdaniem sądu odwoławczego, powinno się postępować w przypadku europejskiego nakazu dochodowego dotyczącego informacji objętych tajemnicą bankową – tj. sam END, zgodnie z brzmieniemart. 589w § 1 k.p.k., w toku postępowania przygotowawczego winien wydać prokurator, jednakże po uzyskaniu stosownego postanowienia sądowego wydanego na jego wniosek w trybie art. 106b ustawy z dnia 29 sierpnia 2017 r. Prawo bankowe.
Taka interpretacja zastosowania omawianej instytucji znajduje swoje odbicie wart. 589x k.p.k., który de facto stanowi implementacjęart. 6 ust. 1b) dyrektywy, a w którym jako jedną z ujemnych przesłanek wydania END wskazano brak dopuszczalności przeprowadzenia lub uzyskania dowodu w myśl polskiego prawa. W istocie bowiem wydanie nakazu nie jest możliwe, gdy organ oceni, że naruszone przy jego wykonaniu musiałyby być określone gwarancje proceduralne, które zabezpieczają w procesie polskim legalność uzyskania dowodu. Zgodnie z opinią ustawodawcy, wyrażoną w uzasadnieniu projektu ustawy, norma zawarta wart. 589x k.p.k.ma bowiem zapobiec obejściu zakazów dowodowych poprzez próbę przeprowadzenia za granicą dowodu, który nie mógłby być przeprowadzony w Polsce. (zob. H. Kuczyńska, komentarz do art. 589x k.p.k. pod red. J. Skorupki, wyd. 29 [w:] Legalis C.H. Beck). W konsekwencji, wobec braku odrębnej regulacji, do dowodów zgromadzonych na podstawie END zastosowanie będzie miałart. 587 k.p.k., zaś barierą w ich dopuszczeniu będzie zawarta w nim klauzula porządku prawnego R.P. (zob. M. Kusak, Europejski Nakaz Dochodzeniowy w praktyce [w:] SIP LexOmega). Z uwagi zatem na powyższe, aby wykorzystanie dowodu wnioskowanego w END w niniejszym postępowaniu przez prokuratora było po jego uzyskaniu możliwe na gruncie polskiego prawa, konieczne jest uprzednie wydanie stosownego postanowienia w przedmiocie o jakim mowa w art. 106b ustawy z dnia 29 sierpnia 2017 r. Prawo bankowe przez właściwy Sąd Okręgowy.
Przekazując sprawę we wskazanym zakresie do merytorycznego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Częstochowie, niniejszy Sąd jego rozstrzygnięcia w żadnej mierze nie przesądza. Sąd I instancji winien bowiem postąpić, jak w analogicznych przypadkach dotyczących wniosków złożonych w oparciu o przepisart. 106b Prawa bankowego, tj. w pierwszej kolejności zbadać, czy nie zachodzą przesłanki uzasadniające samodzielne wystąpienie prokuratora o dane objęte tajemnicą bankową w trybie opisanym wart. 105 ust. 1 pkt 2)b)Prawa bankowego, a następnie stwierdzić, czy wyrażenie zgody w trybie odpowiadającym przepisowiart. 106b Prawa bankowegonie naruszałoby gwarancyjnych funkcji tajemnicy bankowej, w tym, czy żądanych informacji nie można uzyskać w inny, prawnie dopuszczalny sposób.
Mając zatem na uwadze przedstawione okoliczności, Sąd Apelacyjny postanowił o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przekazaniu sprawy sądowi I instancji do rozpoznania.
Z:/
- zwrócić akta.
Katowice, dnia 4 września 2018 roku.