Sąd Okręgowy w Częstochowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 430/17
Data wyroku: 2018-03-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dariusz Podyma
Słowa kluczowe: Skarga pauliańska
Podstawa prawna: art. 527 § 1,2 i 3 k.c.

Sygn. akt IC 430/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 marca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Częstochowie Wydział I Cywilny w składzie następującym:
Przewodniczący SSR del. Dariusz Podyma
Protokolant Dorota Kozieł
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2018 r roku w Częstochowie
sprawy z powództwa(...)z siedzibą weW.
przeciwkoK. W. (1)
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną
1.uznaje za bezskuteczną w stosunku do powódki(...)z siedzibą weW.umowę darowizny nieruchomości położonej wC.dla której Sąd Rejonowy wM.prowadziksięgę wieczystą nr (...)zawartą 12 października 2012 r wM.przed notariuszemK. G.repertorium A numer(...), na mocy której pozwanyK. W. (1)nabył odL. W.własność opisanej i oznaczonej w niej nieruchomości , w celu zaspokojenia wierzytelności powódki należnej od dłużnikaL. W., stwierdzonej prawomocnym tytułem wykonawczym – nakazem zapłaty Sądu Okręgowego wC.syg. akt V GNc(...)z dnia 5 kwietnia 2016 r zaopatrzonym w dniu 10 czerwca 2016 r w klauzulę wykonalności, w wysokości 95 747,83 zł z ustawowymi odsetkami w wysokości 7 % od dnia 16 lutego 2016 r do dnia zapłaty, wraz z kwotą 5.650 zł. (pięć tysięcy sześćset pięćdziesiąt złotych) kosztów postepowania,
2. zasądza od pozwanegoK. W. (1)na rzecz powoda(...)z siedzibą weW.10.205 zł. (dziesięć tysięcy dwieście pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu .
I C 430/17

UZASADNIENIE
W dniu 15 września 2017 r(...)z siedzibą weW.wniósł przeciwkoK. W. (1)o uznanie za bezskuteczną w stosunku do strony powodowej umowy darowizny nieruchomości położonej w miejscowościC., dla której Sąd Rejonowy wM.V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...)zawartej w dniu 12 października 2012 pomiędzyL. W.a stroną pozwaną –K. W. (1)przed notariuszemK. G., nr rep. A(...), oraz wniósł o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu na rzecz powoda.
W uzasadnieniu żądania podniesiono, że w dniu 23 stycznia 2012 rL. W., w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą(...), zawarła z wierzycielem pierwotnym –(...)S.A, z siedzibą wK.umowę o pożyczkę nr(...), mocą, której Bank udzielił pożyczki w kwocie 72 700 zł.L. W.nie wywiązała się z przyjętego na siebie zobowiązania, umowa pożyczki została wypowiedziana pismem z dnia 4 lutego 2013 r. W dniu 12 października 2012 r.L. W., mając świadomość, że ciąży na niej zobowiązanie darowała stronie pozwanejK. W. (1)sporną nieruchomość. Dłużniczka była, bowiem świadoma tego, że ciążą na niej obowiązki spłaty różnego rodzaju zobowiązań.
W odpowiedzi na pozew z dnia 30 października 2017 r pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie zwrotu kosztów procesu od powoda na rzecz pozwanego.
Zdaniem pozwanego wykonanie umowy darowizny nie stanowiło umniejszenia majątku dłużnika w stopniu wykluczającym zaspokojenie się przez ówczesnego wierzyciela.L. W.wraz z mężemG. W.w czasie zawierania umowy darowizny była współwłaścicielem nieruchomości wykorzystywanych do prowadzonej wówczas działalności gospodarczej. Prowadzona w owym czasie działalność gospodarcza nie uzasadniała jednoznacznych obaw, co do utraty w przyszłości płynności finansowej, a ostatecznie niewypłacalności. Powyższe twierdzenie znajduje potwierdzenie w złożonym zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu za rok podatkowy 2012.
Sąd ustalił i zważył, co następuje.

L. W.prowadziła działalność gospodarczą od 1996 r zajmowała się prowadzeniem sklepu wielobranżowego. W roku 2010 rG.iL.małżonkowieW.nabyli w drodze umowy sprzedaży prawo użytkowania wieczystego działek onumerach geodezyjnych (...), o powierzchni 0,0741 ha i(...)o powierzchni 0,0445 ha wraz z budynkiem i urządzeniami stanowiącymi odrębny od gruntu przedmiot własności stanowiącymi budynek administracyjny wraz z pawilonem handlowym, opisane i oznaczone wksiędze wieczystej nr (...)za cenę 355.000 zł. Na poczet zakupu przedmiotowej nieruchomośćL. W.prowadząca działalność gospodarczą pod firmą(...)uzyskała kredyt nalokal Nr (...), z dnia 13 lipca 2010 roku, z aneksem dnia 3 sierpnia 2010 roku, przez(...) S. A.Oddział w Polsce w wysokości 299.260,80 zł. W tym czasie w pobliżu zakupionego pawilonu handlowego funkcjonowały już inne sklepy w tym wielkopowierzchniowe prowadzące podobną działalność gospodarczą.
dowód: zeznaniaL. W.zapis nagrania 00.09.08 do 00.09.53 k- 146, zeznania świadkaG. W.zapis nagrania 00.13.44 do 00.14.25 k- 159, akt notarialny sprzedaży z dnia 24 sierpnia 2010 r rep A(...)notariuszaK. G.wM.k- 117 – 123.
Po zakupie pawilonu handlowego, brak jest informacji o sytuacji finansowej(...)wP.. Brak jest informacji o spłacie kredytu zaciągniętego na zakup pawilonu handlowego. W dniu 23 stycznia 2012 rL. W.zawarła z(...)SA z siedzibą wK.umowę pożyczki kwoty 72 000 zł z przeznaczeniem na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Spłata pożyczki miała nastąpić w 120 ratach płatnych do 28 każdego miesiąca poczynając od 28 lutego 2012 r. Wysokość miesięczna raty stanowiła kwotę 941,78 zł. W roku 2012 działalność gospodarcza nie przynosiła dochodów. Z uwagi na istniejącą konkurencję wielu sklepów działalność w 2012 r przyniosła stratę w wysokości 30 940,39 zł.
dowód: rozliczenie finansowe za 2012 r k- 124-127,umowa pożyczki nr (...)k- 17 – 19.

L. W.,G. W.mieszkali wP.wspólnie z pozwanym jego żoną i dzieckiem do 2012r.K. W. (1)synL. W.pracował dorywczo w tartaku, pomagał teściowej w prowadzaniu działalności gospodarczej – wykonywanie pomników, ale pomagał również rodzicom w prowadzonych przez nich działalnościach gospodarczych. Relacje rodzinne pozwanego z rodzicami były bardzo dobre, miał wiedzę o prowadzonych przez nich działalnościach gospodarczych, o zaciągniętych kredytach i pożyczkach o sposobie ich zabezpieczenia i spłacania tych zobowiązań. W dniu 12 października 2012 r wiedząc o pogarszającej się sytuacji i problemach związanych prowadzeniem firmyL. W.przystąpił do umowy darowizny zabudowanej domem mieszkalnym nieruchomości położonej wC.oznaczonych, jakodziałki (...), o powierzchni 2,0522 ha. Na podstawie umowy otrzymał przedmiotową nieruchomość odL. W.ustanawiając na rzecz rodziców nieodpłatną dożywotnią służebność mieszkania w pomieszczeniach na parterze budynku mieszkalnego z prawem do korzystania z urządzeń i pomieszczeń służących do wspólnego użytku.
dowód: zeznaniaG. W.zapis nagrania 00.24.58 k- 160, zeznaniaL. W.zapis nagrania 00.08.06 k- 146, zeznania pozwanego zapis nagrania 00.35.18 k- 161, akt notarialny z dnia 12 października 2012 r rep A(...)k- 77-79 akt(...).
Poważne problemy ze spłatą pożyczki z dnia 23 stycznia 2012 r rozpoczęły się w drugiej połowie 2012 r powstała zaległość doprowadziła do wypowiedzeniaumowy pożyczki nr (...)pismem z dnia 4 lutego 2013 r. W wypowiedzeniu określono całkowite zadłużenie na kwotę 72 304,32 zł w tym zadłużenie przeterminowane na kwotę 3929,99 zł. Zadłużenie przeterminowane obejmowało okres 4 miesięcy zwłoki w płatności rat kredytowych. Miesięczna rata to 941,78 zł. W dniu 10 kwietnia 2013 r(...)SA z siedzibą wK.wystawił bankowy tytuł egzekucyjny nr(...)przeciwkoL. W.. Na podstawie postanowienia z dnia 29 kwietnia 2013 r Sądu Rejonowego wM.w sprawie I Co(...)o nadaniu klauzuli wykonalności BTE nr(...), wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne wnioskiem z dnia 2 lipca 2013r. Postępowanie egzekucyjne prowadzone w sprawie km(...)zakończyło się w dniu 30 września 2015 r umorzeniem postępowania w związku ze złożonym wnioskiem wierzyciela o umorzenie egzekucji i informacją o zbyciu wierzytelności, na rzecz(...)z siedzibą weW..
dowód: rozliczenie finansowe za 2012 r k- 124-127, wypowiedzenie umowy pożyczki z dnia 4 lutego 2013 r k- 20, BTE nr(...)k- 21, postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności z dnia 29 kwietnia 2013 r k- 22, wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego i postanowienie o umorzeniu egzekucji z dni 30 września 2015 r w aktach km(...)komornika sądowegoM. S..
W dniu 8 lipca 2015 r(...)SA z siedzibą wK.zawarł z powodem(...)z siedzibą weW.umowę cesji wierzytelności przysługującej bakowi z stosunku do dłużnikaL. W.wynikającej z umowy pożyczki z dnia 23 stycznia 2012 r nr(...). W dniu 5 kwietnia 2016 r Sąd Okręgowy wC.w sprawie V GNc(...)nakazałL. W.w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu zapłacić powodowi(...)z siedzibą weW.95747,83 zł z ustawowymi odsetkami naliczonymi w wysokości 7% od dnia 16 lutego 2016 roku do dnia zapłaty, wraz z kwotą 5650 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Podstawę faktyczna i prawną żądania stanowiły umowa pożyczki z dnia 23 stycznia 2012 r nr(...)oraz cesja wierzytelności wynikające z tej umowy. Wszczęcie w dniu 26 sierpnia 2016 r postępowanie egzekucyjne z wniosku(...)z siedzibą weW.przeciwkoL. W.trwa i nie doprowadziło do wyegzekwowania należność objętej tytułem wykonawczym nakazem zapłaty Sąd Okręgowy wC.z dnia 5 kwietnia 2016 r w sprawie V GNc(...), któremu nadana została klauzula wykonalności 10 czerwca 2016 r. Dłużniczka nie wskazała majątku, z którego mogłoby nastąpić zaspokojenie wierzytelności powódki.
dowód: umowa przelewu wierzytelności z dnia 8 lipca 2015 k- 40 – 98,
dokumenty w aktach km(...)zastępcy komornika sądowegoM. C.przy Sądzie Rejonowym wM.( w tym wniosek, tytuł wykonawczy).
Sytuacja majątkowaL. W.od 2012 r do chwili obecnej jest zła. Nie jest spłacany kredyt Nr(...), z dnia 13 lipca 2010 roku na zakup pawilonu handlowego, podobnie nie jest spłacana pożyczka 23 stycznia 2012 r nr(...). Dłużniczka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, pracownicy, których zatrudniała zostali zwolnieni do końca 2012 r. Dłużniczka nie posiada żadnego majątku, z którego mogłaby zaspokoić wierzycieli. Po przepisaniu przedmiotowej nieruchomości na pozwanego małżonkowieL.iG. W.przepisali na córkę inną nieruchomość. Utrzymują się z emerytury.
dowód: zeznaniaL. W.zapis nagrania 00.20.01 do 00.25.22 k- 147.
Stan faktyczny ustalony został przede wszystkim na podstawie dokumentów urzędowych i prywatnych przedłożonych przez strony procesu. Treść wszystkich dokumentów nie była kwestionowana. Uzupełnieniem ustaleń dokonanych na podstawie dokumentów, są częściowo zeznania świadków i pozwanego, które korespondują z tymi dokumentami. W szczególności w zakresie potwierdzenia wiedzy pozwanego o sytuacji finansowej związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej przez rodziców, posiadanych zobowiązaniach, sposobie dokonywania spłat rat kredytowych. Jak wynika z zeznań pozwanego i świadków relacje w domu, w którym wspólnie zamieszkiwali były bardzo dobre, pozwany pomagał rodzicom również przy prowadzeniu działalności gospodarczej.
Zdaniem Sądu zeznania świadkówL. W.,G. W.oraz pozwanego w zakresie wskazania na grudzień 2012 r, jako okresu, kiedy pojawiły się problemy finansowe nie są wiarygodne i nie zasługują na danie wiary. Po pierwsze zeznania nie są precyzyjne i zawierają pewne wewnętrzne sprzeczności. Jako powód załamania się działalności gospodarczej świadkowie i pozwany wskazali pojawienie się w pobliżu sklepów wielkopowierzchniowych. Wskazane daty pojawienia się sklepów wielkopowierzchniowych, były tożsame z datą zakupu pawilonu handlowego w 2010 r. Tak, więc od początku zakupu pawilonu handlowego prowadzenie działalności gospodarczej było bardzo trudne. Nie przedstawiono żadnych dowodów, które sytuacje tą obrazowałyby pomiędzy 2010 a 2012 rokiem. Jeżeli jednak dać wiarę, że prowadzenie działalności gospodarczej w pobliżu dużych sklepów o podobnym profilu jest trudne, co wydaje się być logiczne, to wniosek o problemach w tym również finansowych, które pojawiły się przed grudniem 2012 r jest wysoce prawdopodobny. Konkluzja taka nasuwa się po analizie zeznań świadków i pozwanego.
Drugim powodem zasadniczych wątpliwości, co do opisywanego przez świadków i pozwanego stanu faktycznego jest złożone przez pozwanego rozliczenie podatkuL. W.za 2012 r. Z rozliczenia tego wynika, że w tym roku wbrew twierdzeniom pozwanego i świadków nie było dochodu na poziomie 30 – 40 tysięcy złotych, a rok ten przyniósł już stratę w wysokości 30 940,39 zł, k- 127 v. Jeżeli fakt ten zestawi się z treścią zeznańL. W.o zwolnieniu pracowników do końca 2012 r, to wniosek o znacznie wcześniejszym okresie problemów finansowych jej firmy niż wskazywany przez świadków i pozwanego, jest logiczny i zgodny z zasadami doświadczenia życiowego.
Kolejnym faktem budzącym wątpliwości, co do tych zeznań jest treść wypowiedzenia umowy z dnia 4 lutego 2013 r, z którego wynika, że na przełomie października i listopada 2012 r nastąpiły zaległości w płatności rat kredytowych pożyczki z dnia 23 stycznia 2012 r.
Nie wydaje się również wiarygodne, że praktycznie na przestrzeni 4 miesięcy – grudzień 2012 r do marca 2013 r, nastąpiło załamanie w prowadzeniu działalności, które doprowadziło do upadku firmy. Wątpliwości te są o tyle istotne, że strona pozwana, pomimo istnienia takich możliwości, nie wskazała żadnych dowodów w postaci dokumentów finansowych, księgowych, rachunkowych, które pozwoliłby na weryfikacje jej stanowiska.
Kolejnym elementem budzącym poważne wątpliwości, było unikanie przezL. W.iG. W.przedstawienia konkretnych danych o sytuacji finansowej firmy.L. W.wskazała naG. W., jako osobę, która tymi sprawami się zajmowała.G. W.poza ogólnikowymi twierdzeniami o załamaniu sytuacji finansowej w grudniu 2012 r nie potrafił określić dokładnie dochodów żony w 2012 r i nie był wskazać tych dochodów w latach poprzednich. JeżeliL. W.wskazuje na męża, jako osobę zajmującą się finansami k - 146 zapis nagrania 00.11.31, to trudno nie zwrócić uwagę na lakoniczność zeznańG. W.w tym zakresie.
Z powodów wyżej omówionych Sąd nie dał wiary zeznaniomL. W.zapis nagrania 00.06.38 do 00.29.23 k-146 – 148,G. W.zapis nagrania 00.11.21 do 00.20.32 k- 159, 160 , zeznaniom pozwanegoK. W. (2)zapis nagrania 00.35.18 do 00.50.39 k- 161, 162 poza zeznaniami, które korespondowały z dokumentami i które omówione zostały powyżej.
Dodatkowo wszystkie zeznające osoby to najbliższa rodzina, bezpośrednio zaineresowana w rozstrzygnięciu sporu. W ocenie Sądu treść zeznań miała charakter subiektywny i również z tego powodu nie była wiarygodna.
Przepisart 527 § 1 i 2 kcstanowi – gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.
Umowa darowizny nieruchomości z dnia 12 października 2012 r była niewątpliwie czynnością prawną w wyniku, której pozwanyK. W. (1)uzyskał korzyść majątkową.L. W.darczyńca, posiadająca zobowiązanie finansowe w stosunku do(...)SA z siedzibą wK., które określone zostało w BTE nr(...)z dnia 10 kwietnia 2013 r nr(...), a następnie po dokonaniu cesji wierzytelności na rzecz(...)z siedzibą weW.w nakazie zapłaty Sądu Okręgowego wC.z dnia 5 kwietnia 2016 r syg. akt V GNc(...), nigdy nie wykonała tego zobowiązania. Pomimo, jak deklarowała posiadanego majątku, nie podjęła rzeczywistych działań zmierzających do spieniężenia majątku i spłaty zobowiązań. Podjęte próby sprzedaży sklepów nie powiodły się, bowiem osoby zainteresowane ich zakupem nie oferowały ceny, która satysfakcjonowałabyL. W.i rodzinę – zeznaniaK. W. (1)zapis nagrania 00.42.39 k- 161. Dłużniczka z mężem nie podjęli również żadnych działań by dług spłacony został z innego posiadanego majątku – zeznaniaG. W.zapis nagrania 00.20.47 k- 160. W tym kontekście nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko o możliwości zaspokojenia się wierzycieli w dacie spornej darowizny i okresie późniejszym z innego majątku dłużniczki.
Z całą stanowczością podkreślić należy, że dług pieniężny jest długiem oddawczymart. 454 kc, i to dłużnik nie wierzyciel powinien czynić wszelkie starania był wykonać zobowiązanie. Nie można, więc winą za niewyegzekwowanie zobowiązania, podnosząc stanowisko o posiadaniu innego majątku, obciążać wierzyciela. Spłata długu to podstawowy obowiązek dłużnika i to dłużnik powinien dochować wszelkich aktów staranności by zobowiązanie spełnić. Zachowanie dłużniczki doprowadziło do sytuacji, że należność powoda nie została zaspokojona. Jak wynika z zeznańL. W.nie ma obecnie żadnego majątku, z którego to zaspokojenie mogło nastąpić, utrzymuje się tylko z emerytury. W takiej sytuacji trudno nie przyjąć, że rozporządzenie przedmiotowym majątkiem, wywołało, co najmniej znaczne pogorszenie sytuacji wierzycieli w dochodzeniu swoich wierzytelności.
Umowa darowizny dokonana został w okresie istnienia zobowiązania i w okresie problemów finansowych związanych z prowadzoną przezL. W.działalnością gospodarczą, które finalnie doprowadził do upadku firmy. Z uwagi na fakt, iż korzyść majątkową pozwany otrzymał od osoby najbliższej to mając na uwadze regulacje prawnąart. 527 § 3 kc- jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, i mając na uwadze materiał dowodowy należy przyjąć, że pozwany nie obalił cytowanego domniemania prawnego, co oznacza, że żądanie powoda zasługuje na uwzględnienie w całości. Dokonano jedynie korekty żądania, doprecyzowując żądanie zgodnie z treścią uzasadnienia żądania.
Sąd uznał za bezskuteczną w stosunku do powódki(...)z siedzibą weW.umowę darowizny nieruchomości położonej wC., dla której Sąd Rejonowy wM.prowadziksięgę wieczystą nr (...)zawartą 12 października 2012 r wM.przed notariuszemK. G.repertorium A numer(...), na mocy, której pozwanyK. W. (1)nabył odL. W.własność opisanej i oznaczonej w niej nieruchomości, w celu zaspokojenia wierzytelności powódki należnej od dłużnikaL. W., stwierdzonej prawomocnym tytułem wykonawczym – nakazem zapłaty Sądu Okręgowego wC.syg. akt V GNc(...)z dnia 5 kwietnia 2016 r zaopatrzonym w dniu 10 czerwca 2016 r w klauzulę wykonalności, w wysokości 95 747,83 zł z ustawowymi odsetkami w wysokości 7 % od dnia 16 lutego 2016 r do dnia zapłaty, wraz z kwotą 5.650 zł. (pięć tysięcy sześćset pięćdziesiąt złotych) kosztów postępowania.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 kpc, zasądzono od pozwanego na rzecz powódki kwotę 10 205 zł ( 4788 zł – opłata sądowa, 5400 koszty zastępstwa procesowego, 17 zł opłata od pełnomocnictwa).