Sąd Rejonowy w Giżycku
V Zamiejscowy Wydział Karny w Węgorzewie
Sygnatura akt: V K 72/18
Data wyroku: 2018-08-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Scott-Sienkiel
Słowa kluczowe: Uniewinnienie
Podstawa prawna: art.209§1a kk
Teza: uniewinnienie od zarzutu niealimentacji

Sygn. akt V K 72/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 sierpnia 2018r.
Sąd Rejonowy w Giżycku w V Zamiejscowym Wydziale Karnym z siedzibą w Węgorzewie w składzie:

Przewodniczący – SSR Dorota Scott - Sienkiel
Protokolant – st. sekr. sąd. Danuta Betlej
w obecności Prokuratora -------------------
po rozpoznaniu w dniach 21.05.2018 r., 30.07.2018 r., 27.08.2018 r. na rozprawie
sprawyD. S.
urodzonego (...)w m.R.
synaE.iL. z d. D.
oskarżonego o to, że: w okresie od 19 marca 2014r. do 14 grudnia 2017r. w m.W.uporczywie uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego, na rzecz dzieciJ. S.iA. S. (1)w kwocie po 150 złotych miesięcznie na każde z dzieci, określonego co do wysokości wyrokiem Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 13 lutego 2009r. sygn. akt VI RC 239/08, doprowadzając do zaległości w wysokości przekraczającej trzykrotność świadczenia okresowego tj. 900 złotych, w wyniku czego naraził osoby uprawnione na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i działał na ich szkodę, reprezentowanych przez matkęA. S. (2)

tj. o czyn zart. 209 §1a kk

1
OskarżonegoD. S.uniewinnia od popełnienia zarzucanego mu czynu.

2
Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.N. B.kwotę 723,24 (siedemset dwadzieścia trzy 24/100) złotych tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu, w tym kwotę 135,24 (sto trzydzieści pięć 24/100) złotych tytułem podatku VAT.

3
Kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt V K 72/18

UZASADNIENIE
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Wyrokiem z dnia 13 lutego 2009r. Sąd Okręgowy w Olsztynie w sprawie sygn. akt VI RC 239/08 rozwiązał małżeństwoA. S. (2)iD. S., wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron, w tym bliźniakamiur. (...), tj.A. S. (1)iJ. S., powierzył obojgu rodzicom ustalając miejsce ich pobytu przy matce. Jednocześnie Sąd zasądził odD. S.alimenty na rzecz dzieci po 150 zł miesięcznie płatne do rąk matki dzieci do 10 każdego miesiąca z góry z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności którejkolwiek z rat (odpis wyroku, k. 41).

A. S. (1)iJ. S.są dziećmi niepełnosprawnymi. Dziewczynka jest niewidoma i od 7 roku życia przebywa wOśrodku Szkolno- (...)dlaD. N.wL..J. S.jest niepełnosprawny intelektualnie i umysłowo, nie mówi. Uczy się wOśrodku Szkolno- (...)wW., gdzie od poniedziałku do piątku mieszka w internacie. W weekendy bardzo często wyjeżdża do babci, matki ojca, doR..
Od 20 lipca 2009r. przeciwkoD. S.toczy się egzekucja o należności alimentacyjne, która pozostaje bezskuteczna, gdyż oskarżony nigdzie nie jest zatrudniony, jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w PUP i nie posiada żadnego majątku. Oskarżony nie wpłacił komornikowi od początku trwania egzekucji żadnej kwoty tytułem alimentów (pismo Komornika Sądowego przy SR w Giżycku Kancelaria Komornicza wW., k. 12, 42, informacja o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej, k. 43, pismo PUP dla PowiatuW. Z.wO., k. 39).
Po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji alimentów,A. S. (2)zostało na dzieci przyznane świadczenie z funduszu alimentacyjnego (Decyzja Dyrektora MGOPS wW., k. 2, 16, 71, 72, 73, zaświadczenie o bezskuteczności alimentów, k. 5, protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i wniosku o ściganie, k. 20-21).
Prócz alimentówA. S. (2)otrzymuje naA.iJ. S.zasiłek rodzinny w wysokości po 124 zł miesięcznie na każde dziecko, dodatek do zasiłku rodzinnego w tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w kwocie po 110 zł miesięcznie na każde dziecko, dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem, w której znajduje się szkoła, przyznany naA. S. (1), w kwocie po 113 zł miesięcznie. Dodatkowo w 2017r. matka dzieci pobiera jednorazowo inne świadczenia, jak dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości po 100 zł na każde dziecko (decyzja Dyrektora MGOPS wW., k. 3-4). W okresie od 1 stycznia 2014r. do 24 listopada 2017r. Miejsko- Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej wW.DziałŚ. A.wypłaciłA. S. (2)12 różnego rodzaju świadczeń w łącznej kwocie 148.832,19 zł (zaświadczenie MGOPS wW., k. 14).
W okresie od 1 stycznia 2014r. do 23 listopada 2017r.A. S. (2)pobrała również inne świadczenia w łącznej kwocie 5.592 zł (jednorazowy zasiłek celowy, pomoc państwa w zakresie dożywania, k. pismo MGOPS wW.,k. 13).
Oskarżony nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Wprawdzie nie zaprzeczył, iż nie płaci alimentów do rąk byłej żony, nie spłaca również alimentów zaległych, lecz jego zdaniem wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego względem dzieci w inny sposób. Podał, że spotyka się z dziećmi tak często, na ile jest to możliwe. W związku z tym, że szkoła córki jest oddalona około 20 km od jego miejsca zamieszkania, stara się u niej bywać przynajmniej 2 razy w miesiącu, zabiera ją również na weekendy do siebie. Zaopatruje ją w niezbędne dla niej rzeczy, jak środki czystości i higieny osobistej, ubrania, słodycze, daje jej kieszonkowe, płaci za wycieczki szkolne. Z synem spotyka się rzadziej, co 2-3 miesiące kiedy odwiedza swoją matkę wR.naM.. TamJ.spędza weekendy. Przy okazji spotkań z synem daje mu kieszonkowe. Wprawdzie wiele nie zarabia, bo utrzymuje się z prac dorywczych u gospodarzy, na budowach, ale zawsze dba o dzieci, pomaga im finansowo w miarę swoich możliwości. Jego zdaniem z zarobionych przez siebie pieniędzy na dzieci przeznacza na pewno 300 zł miesięcznie. Oskarżony wyjaśnił, iż nie dawał pieniędzy żonie, gdyż jego zdaniem nie dba wystarczająco o ich potrzeby (wyjaśnienia oskarżonego, k. 114v).
Sąd dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonego, gdyż znajdują potwierdzenie w zeznaniach świadków. W ich świetleD. S.jawi się jako rodzic odpowiedzialny, zabiegający o kontakt ze wszystkimi swoimi dziećmi, żywotnie interesujący się ich sprawami, wspomagający ich materialnie i duchowo. Po rozwodzie zamieszkał z nim najstarszy syn-G. S., który do dnia dzisiejszego ma z ojcem bliski kontakt, podobnie zresztą jakE. S.. Oboje natomiast nie utrzymują kontaktu z matką, która ich zdaniem jest uzależniona od alkoholu i nienależycie dba o potrzeby dwójki najmłodszych dzieci przeznaczając pieniądze na swoje wydatki, w tym alkohol. Potwierdzili, żeD. S.daje dzieciom kieszonkowe,A.robi niezbędne zakupy, płaci za szkolne wycieczki, rozlicza się ze swoim bratemA. S. (3)kiedy ten wyposażaJ.w niezbędne dla niego rzeczy.J.rzadko kiedy przebywa w domu rodzinnym, bo w tygodniu szkolnym mieszka w internacie, a w weekendy, w wakacje przyjeżdża do babci doR.. Tam opiekę nad nim sprawuje matka oskarżonego. Nad jego potrzebami, w tym materialnymi i zdrowotnymi czuwa również wujekA. S. (3), który kupuje mu ubrania, rzeczy niezbędne do szkoły. Oskarżony zwykle zostawia bratu pieniądze na początku roku szkolnego, by ten wyposażyłJ.w rzeczy potrzebne do szkoły, rozlicza się również z nim finansowo z poczynionych na chłopca wydatków. Wymienieni świadkowie zeznali, iż matka utrudnia kontakt ojca z dziećmi np. bez ważnego powodu nie wyrażając zgody na wakacyjny pobytJ.u ojca, czy weekendowyA., zabraniając córce rozmowy z ojcem. Podali, że matka bardzo instrumentalnie traktuje swoje dzieci, jako dobre źródło dochodu.A.zaczęła częściej odwiedzać wL.tylko dlatego, że od jakiegoś czasu uzyskuje zwrot należności za cały bilet, choć kupuje go z dużą zniżką jako opiekun osoby niepełnosprawnej.A. S. (2)źle znosi krytykę rodziny oskarżonego w zakresie sprawowania opieki nadJ., np. w zakresie zapewnienia mu opieki dentystycznej zabraniającJ.w takich wypadkach kontaktu z rodziną ojca (zeznaniaE. S., k. 127,A. S. (3), k. 127,G. S., k. 127v-128).
Sąd dał wiarę zeznaniom wymienionych świadków, bo choć są to osoby najbliższe dla oskarżonego, pozostające z nim w dobrych i bliskich relacjach, krytycznie nastawione doA. S. (2), to ich zeznania potwierdziła najbardziej wiarygodna osobaA. S. (1). Choć dziewczynka została postawiona w trudnej dla siebie roli zeznawania na temat swoich rozwiedzionych rodziców, potrafiła celnie i obiektywnie ocenić swoją sytuację. Potwierdziła, że matka kontakt z nią traktuje instrumentalnie. Od kiedy dowiedziała się, że córka ma zeznawać w sądzie, zaczęła się do niej lepiej odnosić, zwiększyła pomoc finansową.A. S. (1)zeznała, że jej relacja z matką nie jest łatwa, gdyżA. S. (2)często dzwoni do niej pod wpływem alkoholu krytykując ojca i jej rodzeństwo, co zazwyczaj kończy się kłótnią. Odwiedza ją w szkole często tylko dlatego, by utrudnić jej kontakt z ojcem. Nie wyraża również zgody na jej częste wizyty u babci wR.obawiając się, że córka podda ją krytyce na forum rodziny oskarżonego. Taki problem nie występuje zJ., który nie potrafi mówić. Dziewczynka potwierdziła, że z ojcem ma codzienny kontakt telefoniczny, ojciec czuwa nad jej potrzebami, daje jej kieszonkowe w miarę swoich możliwości finansowych, kupuje jej niezbędne rzeczy (zeznaniaA. S. (1), k. 126v-127).
Starania oskarżonego o zapewnienie utrzymania dzieciom potwierdził były pracodawca(...). Świadek zeznał, że wielokrotnie był świadkiem przekazywania przez oskarżonego swoim dzieciom pieniędzy (po 50, 100 zł), ubrań, słodyczy i innych potrzebnych rzeczy.M. G.widział, jak oskarżony ostatnio przed wyjazdemA.na zagraniczną wycieczkę podarował jej 20 dolarów (zeznaniaM. G., k. 128).
Jak poświadczyła kierownik internatu zOśrodka Szkolno- (...)dla(...)(...)wL., oskarżony regularnie odwiedza córkę w Ośrodku, ma z nią codzienny kontakt telefoniczny, jest zainteresowany jej postępami w nauce, a także sytuacjami z życia codziennego. W roku szkolnym 2017- 2018 zabierał córkę kilkakrotnie na weekendy i dni wolne, które spędzali wL.. Ponadto oskarżony w miarę swoich możliwości realizuje potrzeby córki, regularnie kupuje jej środki czystości, ubrania, artykuły spożywcze. Dwukrotnie wpłacił gotówkę ( 8 i 15 maja 2018r. w łącznej kwocie 90 zł). Zostawia też córce kieszonkowe na własne potrzeby. Poproszony o gotówkę lub zakup potrzebnych środków zawsze robi to chętnie i od razu (pismo, k. 118).
A. S. (2)w swoich zeznaniach położyła akcent na swoje starania o zapewnienie potrzeb dzieci, jednocześnie umniejszyła w nim udział oskarżonego. Zeznała, że nic jej nie wiadomo, by oskarżony płacił dzieciom kieszonkowe. Tylko raz zapłacił za wycieczkę szkolną córki. Nie posiadała wiedzy, jak często oskarżony odwiedza córkę, bo córka nie chce o tym z nią rozmawiać. Syna oskarżony widuje 3-4 razy do roku u jej byłej teściowej. Przyznała, że syn otrzymywał prezenty rzeczowe pod choinkę i pieniądze, ale jak tłumaczył jejJ., pochodziły one od wujka- brata oskarżonego.A. S. (2)przyznała, że nie pozostaje w dobrych relacjach ze swoimi starszymi dziećmi, które jednocześnie są blisko związane z ojcem (zeznaniaA. S. (2), k. 114-115).A. S. (2)jest osobą najbardziej zainteresowaną, by utrzymać swoje prawo do otrzymywania na bliźniaków alimentów i innych świadczeń, gdyż jest to jej jedyne źródło dochodu, choć jej partycypacja w utrzymaniu dzieci wydaje się znikoma z racji tego, że dzieci mieszkają w publicznych placówkach oświatowo- wychowawczych, zaśJ. S.większą część czasu poza internatem spędza u rodziny ojca.A. S. (1)potwierdziła ocenę rodziny oskarżonego i samegoD. S., iż matka dzieci nie daje gwarancji zapewnienia dzieciom należytego utrzymania, wydatkując na ich potrzeby minimalne kwoty. Potwierdza to chociażby okoliczność, żeA. S. (2)doprowadziła do zaległości z opłatami za wyżywienie córki w roku szkolnym 2017-2018 (zaświadczenie, k. 125).
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że oskarżony swoim zachowaniem nie wyczerpał znamion przestępstwa zart. 209§1 kk.
Czynność sprawcza przestępstwa niealimentacji polega na uchylaniu się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące. Obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania względem krewnych w linii prostej i między rodzeństwem (art. 128kro). Uchylenie się od obowiązku łożenia na utrzymanie osoby uprawnionej do alimentacji zachodzi wtedy, gdy zobowiązany mając obiektywną możliwość wykonania tego obowiązku nie dopełni go ze złej woli (uchw. SN z 9.6.1976 r.,VI KZP 13/75, OSNKW 1976, Nr 7–8, poz. 86; wyr. SN z 27.2.1996 r., II KRN 200/95, OSN Prok. i Pr. 1996, Nr 10, poz. 8; wyr. SN z 24.11.1970 r.,V KRN 437/70, OSNKW 1971, Nr 3, poz. 37; wyr. SN z 19.12.1979 r., V KRN 297/79, OSNPG 1980, Nr 6, poz. 79; wyr. SN z 7.10.1994 r., III KRN 136/94, Prok. i Pr. 1995, Nr 5, poz. 10; wyr. SN z 9.5.1995 r.,III KRN 29/95, OSNKW 1995, Nr 9–10, poz. 64; wyr. SN z 11.28.1995 r., III KRN 137/95, Prok. i Pr. 1996, Nr 6, poz. 11; post. SN z 17.4.1996 r.,II KRN 204/96, OSN Prok. i Pr. 1996, Nr 11, poz. 4; post. SA w Krakowie z 13.12.2000 r., II AKz 289/00, KZS 2000, Nr 12, poz. 28).
Tymczasem, jak wynika z ustalonego stanu faktycznego oskarżony nie uchylał się od dostarczania dzieciom środków utrzymania. Wprawdzie nie dokonywał wpłat do rąk matki dzieci, czy też na konto komornika, lecz kierował się dobrem dzieci oceniając, że pieniądze przekazane matce do nich nie trafią.D. S.pozostając w stałym kontakcie zA.iJ. S., na bieżąco rozpoznawał ich potrzeby materialne i je zaspokajał w miarę swoich możliwości finansowych. Wprawdzie nie można było ustalić, czy kwota pieniędzy i podarunków rzeczowych przekazana dzieciom odpowiadała kwocie po 150 zł miesięcznie na każde dziecko, lecz z drugiej stronyD. S.nie sugerował się wysokością zasądzonej kwoty, lecz dbał o zapewnienie utrzymania dzieciom w takim zakresie, jakie były ich rzeczywiste potrzeby.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uniewinnił oskarżonego od zarzucanego mu czynu.
Stosownie doart. 632 pkt 2 kpkw razie uniewinnienia oskarżonego koszty procesu ponosi w sprawach z oskarżenia publicznego - Skarb Państwa.