Sąd Okręgowy w Zielonej Górze
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 351/18
Data wyroku: 2018-05-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bogusław Łój
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 351/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 maja 2018 r.
Sąd Okręgowy w Zielonej Górze, IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący:SSO Bogusław Łój
Protokolant:stażysta Joanna Dejewska vel Dej
po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2018 r. w Zielonej Górze
sprawy z odwołaniaK. N.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia 24.01.2018 r. znak(...)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
o przyznanie prawa do emerytury
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyK. N.prawo do emerytury poczynając od 15 grudnia 2017 r.
SSO Bogusław Łój
Sygn. akt IVU 351/18

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 24.01.2018 r. znak(...)pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówiłK. N.prawa do emerytury przy obniżonym wieku emerytalnym, z uwagi na niewykazanie przez wnioskodawcę 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.

K. N.w odwołaniu od tej decyzji wniósł o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury podnosząc, iż pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę w szczególnych warunkach (kanały). Świadectwo pracy wystawione przez ówczesnego pracodawcę wnioskodawcy nie zawiera wzmianki o pracy w warunkach szczególnych. Wnioskodawca nie ma możliwości uzyskania świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych ponieważ Przedsiębiorstwo(...)już nie istnieje.
Na okoliczność potwierdzenia wykonywania pracy w wymienionym przez siebie okresie wnioskodawca wniósł o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków.
W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

WnioskodawcaK. N.,urodzony (...), we wniosku złożonym w organie rentowym w dniu 15.12.2017 r., domagał się ustalenia prawa do emerytury przewidzianej przepisemart. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. 2017.1383).
W dacie zgłoszenia wniosku wnioskodawca pozostawał w zatrudnieniu i nie był członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego.
Na dzień 01.01.1999r. organ rentowy uznał za udowodniony okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 25 lat w tym nie uznał żadnego okresu pracy w szczególnych warunkach.
Okoliczności niesporne
dowód: akta rentowe w załączeniu
W okresie od 21.08.1976 r. do 31.07.1995 r. wnioskodawca był zatrudniony w Przedsiębiorstwie(...)wZ.na stanowisku mechanika. Wnioskodawca pracował w Zakładach wŚ.iC.. Zakład wC.był autoryzowaną stacją, w której naprawiano samochody marki Nysa, Żuk i Tarpan. Na stację sprowadzano samochody z całej Polski. W Zakładzie wŚ.naprawiane były przeważnie samochody osobowe. W warsztacie zdecydowaną większość prac wykonywano w kanałach. Zdarzało się jednak, że ze względu na dużą ilość czekających na naprawę samochodów, naprawy wykonywano poza kanałem- na leżąco, wczołgując się pod samochód, co w zdecydowany sposób pogarszało warunki pracy. W zakładzie pracowało ok 100 osób, w brygadach po 18-19 osób. Każda brygada miała przypisany swój kanał. W hali, na której znajdowały się kanały było 5 stanowisk dla samochodów i pod każdym z nich znajdował się kanał. Był także jeden kanał w spawalni. Poza kanałem pracowali miedzy innymi spawacze. Odwołujący pracował w trybie zmianowym. Wynagrodzenie przyznawane było pracownikom zgodnie z systemem prowizyjnym. Pracownicy pracowali w systemie dwuzmianowym. Na jednej zmianie pracowało ok. 9-10 mechaników. W jednym kanale jednocześnie mogło pracować maksymalnie 2 mechaników. Wnioskodawca pracował jako mechanik i wykonywał prace w kanałach przez cały okres zatrudnienia, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy od godziny 6:00 do 14:00 bądź na drugiej zmianie. Pracownicy nie otrzymywali dodatku za pracę w warunkach szczególnych.
Przez pewien okres wnioskodawca pracował także jako zastępca brygadzisty jednak zarówno zastępca brygadzisty jak i brygadzista wykonywali taką samą pracę jak wszyscy mechanicy.
dowód: - zeznania świadkaW. K.k. 18v-19 akt sąd.,
- zeznania świadkaR. P.k. 19-19v akt sąd.,
- zeznania wnioskodawcyK. N.k. 22-23 akt sąd.,

     - akta ZUS nr(...)tym świadectwa pracy

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie okazało się uzasadnione.
Zgodnie z dyspozycjąart. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j.: Dz. U. 2017.1383 dalej jako: ustawa o emeryturach i rentach z FUS albo ustawa emerytalna) - ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego, wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a i 50e i 184.
Przepis art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS stanowi, że ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn, tj. 15 lat pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43);

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 27a.

Emerytura, o której mowa wyżej, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej).
Wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom tym przysługuje prawo do emerytury ustala się na podstawie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. z 1983r., Nr 8, poz. 43). Konkretne stanowiska, na których wykonywana praca została uznana za pracę w szczególnych warunkach wymienione są natomiast w zarządzeniach resortowych wydanych przez właściwych kierowników urzędów centralnych.
W myśl § 2 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Reasumując, mężczyzna, będący pracownikiem zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, może przejść na emeryturę w wieku 60 lat, pod warunkiem, że udowodnił wymagany okres składkowy i nieskładkowy - co najmniej 25 lat, w tym co najmniej 15-letni okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami była okoliczność posiadania przez wnioskodawcę wymaganego 15-letniego okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Organ rentowy podniósł bowiem, że wnioskodawca nie dysponuje świadectwem pracy w warunkach szczególnych, a przedłożone dokumenty nie mogą być podstawą do stwierdzenia, że wnioskodawca, w spornym okresie, wykonywał pracę w warunkach szczególnych.
Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
Prawidłowe rozumienie pojęcia pracy w szczególnych warunkach nie jest możliwe bez wnikliwej analizyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Z zestawienia § 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, że pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272).
Odnośnie oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu zważyć należy, iż okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy.
Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak zatem takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Okoliczność niedysponowania przez skarżącego świadectwem pracy w szczególnych warunkach, nie przesądza jeszcze, że wnioskodawca takiej pracy nie wykonywał.
Stanowisko takie wielokrotnie zajmował również Sąd Najwyższy, który między innymi w wyroku z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95, OSNAP 1996/16/239 stwierdził, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego. Ograniczenia dowodowe zawarte wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami.
Spór w niniejszej sprawie wygenerowała okoliczność, że w dokumentach przedłożonych w toku postępowania przed organem rentowym, tj. w świadectwie pracy nie wskazano, iż wnioskodawca wykonywał prace w warunkach szczególnych. Brak świadectwa wykonywania prac w warunkach szczególnych nie może jednak być wyłączną podstawą dla oddalenia odwołania. Zgodnie bowiem z ugruntowaną linią orzeczniczą, dla zaliczenia kwestionowanych przez ZUS okresów zatrudnienia do stażu pracy w warunkach szczególnych istotne jest to, jakie obowiązki skarżący faktycznie wykonywał (por. wyrok SN z dnia 21 lipca 2016 roku, sygn. akt I UK 311/15).
W niniejszej sprawie bezspornym było, iżK. N.osiągnął wiek 60 lat i posiada ponad 25-letni okres ubezpieczenia.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uznać należało także twierdzenie wnioskodawcy, iż w spornym okresie wykonywał on stale i w pełnym wymiarze czasu pracy czynności zaliczane do prac w warunkach szczególnych.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe pozwala, na zaliczenie kwestionowanych okresów zatrudnienia w w/w zakładach – do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych.
Wedługart. 473 kpcw postępowaniu przed sądem nie stosuje się żadnych ograniczeń dowodowych. Ten wyjątek od ogólnych zasad wynikających zart. 247 kpcsprawia, że każdy fakt może być dowodzony wszelkimi środkami, które sąd uzna za pożądane i ich dopuszczenie za celowe. Sąd nie jest związany środkami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organami rentowymi.
W związku z powyższym, w przypadku braku świadectwa, o którym mowa w § 2 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia, czy też przy braku pełnych informacji z nim zawartych, okoliczność pracy w szczególnych warunkach, ubezpieczony może dowodzić wszelkimi innymi środkami dowodowymi, zwłaszcza gdy zakład pracy już nie istnieje i nie może potwierdzić bądź zaprzeczyć pracy w takich warunkach.
Sąd podzielił w tym względzie stanowisko Sądu Najwyższego, a wyrażone chociażby w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 kwietnia 1999 r. (II UKN 619/98,
    OSNP 2000/11/439, PiZS 1999/9/35, M.Prawn. 1999/12/9, OSNP-wkł. 1999/19/1, OSP 2002/2/26)czy w uchwale z 27.05.1985r. ( III UZP 5/85 ,LEX nr 14635), w której SN przyjął wprost, iż „
    W postępowaniu odwoławczym przed radami nadzorczymi oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i okręgowymi sądami pracy i ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy z powodu likwidacji zakładu pracy lub zniszczenia dokumentów dotyczących takiego zatrudnienia. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków nie jest dopuszczalne w postępowaniu przed organem rentowym.”

W świetle powyższego, ustalenia w zakresie pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych w Przedsibiorstwie(...)wZ., Sąd poczynił w oparciu o zeznania świadków, świadectwo pracy oraz akta emerytalne wnioskodawcy i korespondujące z nimi zeznania samego ubezpieczonego.
ŚwiadkowieW. K.iR. P.którzy w spornych okresach pracowali z wnioskodawcą zgodnie zeznali, że wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako mechanik samochodowy w kanałach remontowych. Wskazać należy, że świadekW. K.był bezpośrednim przełożonym wnioskodawcy i posiadał on wiedzę na temat wykonywanych przez niego czynności i dokładnie wiedział na czym polegała praca wnioskodawcy
Świadkowie byli zgodni, że wnioskodawca w całym okresie zatrudnienia pracował jako mechanik samochodowy, a praca odbywała się w kanałach remontowych. Do zadań wnioskodawcy należały naprawy samochodów ciężarowych, a naprawy odbywały się najczęściej w kanałach remontowych.
Zdaniem świadków warunki pracy były trudne i uciążliwe. W kanałach wszystkie substancje samochodu takie jak olej, piach i bród spadały na mechaników pracujących w kanałach.
Należy podkreślić, że dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (por. wyrok Sądu Najwyższego z 01.06.2010r., II UK 21/10, LEX nr 619638).
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe uzasadnia zatem twierdzenie, iż wnioskodawca w spornym okresie tj. od 21.08.1976 r. do 31.07.1995 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę mechanika samochodowego w kanałach remontowych, a zatem pracę kwalifikowaną jako praca w szczególnych warunkach wymienioną w wykazie A dziale XIV poz. 16 stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.).
Okoliczności te wynikają zarówno z dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę – świadectwa pracy, jak też z zeznań świadków i samego wnioskodawcy, którym jako logicznym i spójnym Sąd w całości dał wiarę.
Reasumując Sąd uznał, żeK. N.legitymuje się, co najmniej 15-letnim okresem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach i z tego tytułu spełnił przesłanki do uzyskania emerytury z dniem złożenia wniosku.
Wobec powyższego na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.Sąd orzekł jak w wyroku.