Sąd Rejonowy w Białymstoku
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI P 177/17
Data wyroku: 2018-01-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Michalak

Sygn. akt VI P 177/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 stycznia 2018 roku
Sąd Rejonowy w Białymstoku VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący  SSR Dorota Michalak
Protokolant:  Urszula Ewa Aleksandrowicz
po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2018 roku w Białymstoku
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. K.orazT. M.
przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej wB.
o wydanie świadectwa służby
I. Nakazuje pozwanemu Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej wB.aby wydał powodowiJ. K.świadectwo służby funkcjonariusza Służby Celno - Skarbowej.
II. Nakazuje pozwanemu Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej wB.aby wydał powodowiT. M.świadectwo służby funkcjonariusza Służby Celno - Skarbowej.
Sygn. akt VI P 177/17

UZASADNIENIE
Powodowie:T. M.iJ. K.w pozwach z dnia 06.06.2017r. oraz z dnia 22.06.2017r. skierowanych przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej wB.wnieśli o zobowiązanie pozwanego do wydania im świadectw służby zgodnie z wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 28.10.2009r. w sprawie świadectw służby funkcjonariuszy Służby Celno–Skarbowej.
Sprawy z powództwaT. M.iJ. K., jako pozostające ze sobą w związku, w trybieart. 219 k.p.c.połączone zostały do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Powodowie podnosili, że w związku z powołaniem nowej struktury organizacyjnej – Krajowej Administracji Skarbowej, która połączyła administrację podatkową, kontrolę skarbową i służbę celną – z dniem 01.03.2017r. przestali być funkcjonariuszami celnymi, a stali się funkcjonariuszami Służby Celno–Skarbowej, zachowującymi ciągłość służby. Następnie, po przyjęciu w maju 2017r. propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia (nie służby), obydwaj powodowie od dnia 01.06.2017r. rozpoczęli pracę w ramach korpusu służby cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej wB.. Powodowie stanęli na stanowisku, że skoro obecnie są zatrudnieni w ramach korpusu służby cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej wB.– to znaczy, że nie są już funkcjonariuszami, a ich stosunek służbowy dobiegł końca (skończył się, wygasł, uległ przekształceniu); w każdym razie brak jest jakichkolwiek przesłanek, aby po 01.06.2017r. domniemywać jego kontynuację. W konsekwencji – jako byli funkcjonariusze powinni otrzymać świadectwa służby, a pozwany niesłusznie odmawia im wydania przedmiotowych dokumentów.
Pozwany Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wB.w odpowiedziach na pozwyT. M.iJ. K.(k.18 i k.42) konsekwentnie domagał się oddalenia roszczeń i wnosił o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazywał, że po przyjęciu przez powodów w maju 2017r. propozycji
    pracyw jednostkach Krajowej Administracji Skarbowej – ich dotychczasowy stosunek administracyjnoprawny przekształcił się w stosunek pracy na podstawie umowy na czas nieokreślony. Kwestia wydania powodom świadectw służby była przedmiotem dodatkowej analizy ze strony pozwanego; jednakże wobec nie stwierdzenia przesłanek określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 28.10.2009r. w sprawie świadectw służby funkcjonariuszy Służby Celno–Skarbowej, odmówiono ich wydania. Pozwany stanął na stanowisku, że skoro w przepisach wprowadzających ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej ustawodawca nie nałożył obowiązku wydania świadectwa służby w przypadku przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy, to roszczenia powodów jako pozbawione podstaw prawnych, winny podlegać oddaleniu.

Sąd Rejonowy ustalił i zważył, co następuje:
Stan faktyczny nin. sprawy, a w szczególności przebieg służby powodów jako funkcjonariuszy celnych, pozostaje poza sporem i znajduje pełne potwierdzenie w dokumentacji z akt osobowych.
T. M.w dniu 12.12.2005r. został mianowany najpierw do służby przygotowawczej na stanowisko młodszego kontrolera celnego; następnie zaś z dniem 12.12.2008r. do służby stałej na stanowisko kontrolera celnego w Urzędzie Celnym wŁ.Izby Celnej wB.i otrzymał stopień służbowy aplikanta celnego. Aneksem do aktu mianowania z dnia 21.09.2009r. nadano mu stopień służbowy młodszego rewidenta celnego; z dniem 30.11.2009r. mianowano go na stopień służbowy rewidenta celnego, a z dniem 21.09.2010r. na stopień starszego rewidenta celnego. Od dnia 01.01.2011r. powierzono powodowi wykonywanie obowiązków na stanowisku młodszego eksperta Służby Celnej, zaś z dniem 25.09.2015r. mianowano go na stopień służbowy młodszego rachmistrza celnego.
J. K.w dniu 02.08.1993r. objął obowiązki młodszego kontrolera celnego w Urzędzie Celnym wK.. Następnie wykonywał obowiązki służbowe kontrolera celnego i starszego kontrolera celnego w Urzędzie Celnym wB.Oddział Celny wŁ.. Z dniem 01.07.2000r. został mianowany do służby stałej w Urzędzie Celnym wB.z nadaniem stopnia służbowego dyspozytora celnego na stanowisku inspektora celnego, a następnie specjalisty służby celnej. Aneksem do aktu mianowania z dnia 01.05.2002r. określonoJ. K.miejsce pełnienia służby w Urzędzie Celnym wŁ.Izby Celnej wB.. Z dniem 30.11.2009r. mianowano go na stopień służbowy młodszego aspiranta celnego, z dniem 21.09.2011r. na stopień aspiranta celnego, zaś z dniem 21.09.2016r. na stopień starszego aspiranta celnego.
Zgodnie z art. 165 ust. 6 ustawy z dnia 16.11.2016r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. 2016. 1948) funkcjonariusze celni pełniący służbę w izbach celnych mieli otrzymać nie później niż do dnia 28.02.2017r. pisemną informację o miejscu wykonywania obowiązków służbowych, jeżeli ulegało ono zmianie. Niespornie obydwaj powodowie takie informacje otrzymali. Mianowicie: pismem datowanym na 23.02.2017r.T. M.został poinformowany, że od dnia 01.03.2017r. będzie pełnił służbę w Izbie Administracji Skarbowej wB., realizując zadania w(...)Urzędzie Celno–Skarbowym wB.w Delegaturze(...)Skarbowego wŁ.jako młodszy rachmistrz celny, na stanowisku młodszego eksperta Służby Celnej. Z koleiJ. K.pismem datowanym na 23.02.2017r. został poinformowany, że od dnia 01.03.2017r. będzie pełnił służbę w Izbie Administracji Skarbowej wB., realizując zadania w Urzędzie Skarbowym wŁ.jako starszy aspirant celny, na stanowisku specjalisty Służby Celnej.
Art. 165 ust. 3 w/w ustawy przewidywał nadto, że funkcjonariusze celni pełniący służbę w izbach celnych, z dniem jej wejścia w życie (tj. 01.03.2017r.) stają się funkcjonariuszami Służby Celno–Skarbowej pełniącymi służbę w jednostkach Krajowej Administracji Skarbowej (jednostkach KAS) i zachowują ciągłość służby.
Natomiast art. 165 ust. 7 powoływanej ustawy wprowadzał uprawnienie Dyrektorów jednostek KAS do składania odpowiednio pracownikom oraz funkcjonariuszom, w terminie do 31.05.2017r. pisemnych propozycji określających nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, przy uwzględnieniu posiadanych kwalifikacji i przebiegu dotychczasowej pracy lub służby, a także dotychczasowego miejsca zamieszkania.
Poza sporem pozostaje, że obydwaj powodowie znaleźli się w gronie funkcjonariuszy, którym przedstawiono propozycje, o których mowa w art. 165 ust. 7 omawianej ustawy. I tak: w dniu 10.05.2017r.T. M.otrzymał od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wB.propozycję określającą warunki zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej na podstawie umowy na czas nieokreślony, na stanowisku eksperta skarbowego zaliczanym do grupy stanowisk samodzielnych w służbie cywilnej, w jednostce organizacyjnej p.n. Drugi Referat Kontroli Celno–Skarbowej(...)w(...)UrzędzieC.–Skarbowym wB./ Delegaturze(...)Skarbowego wŁ.. Z koleiJ. K.w dniu 10.05.2017r. otrzymał od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wB.propozycję określającą warunki zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej na podstawie umowy na czas nieokreślony, na stanowisku kontrolera skarbowego zaliczanym do grupy stanowisk specjalistycznych w służbie cywilnej, w jednostce organizacyjnej p.n. Referat Podatku Akcyzowego i Podatku od Gier w Urzędzie Skarbowym wŁ.. Obydwaj powodowie przyjęli propozycję zatrudnienia na warunkach umowy o pracę i pracują w ramach korpusu służby cywilnej. Tym samym – zgodnie z art. 171 ustawy z dnia 16.11.2016r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej ich dotychczasowy stosunek służby w służbie stałej

    przekształcił sięw stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Nadmienić należy, że w sytuacji, gdyby powodowie w terminie do 31.05.2017r. nie otrzymali pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, bądź gdyby po otrzymaniu propozycji j.w. złożyli oświadczenie o odmowie jej przyjęcia – wówczas ich stosunki służbowe wygasłyby (art. 170 ust. 1 w/w ustawy), przy czym w opisanej sytuacji

    wygaśnięciestosunku służbowego funkcjonariusza należałoby

    traktować jak zwolnienie ze służby(art. 170 ust. 3).
Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej w art. 159 uchyliłyustawę z dnia 27.08.2009r. o Służbie Celnej(tj. Dz.U. 2016. 1799). W/wustawa o Służbie Celnejwart. 111regulowała kwestie dotyczące wydawania świadectw służby. Mianowicie:art. 111 ust. 1statuował obowiązek wydania niezwłocznie świadectwa służby funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby, wydalonemu ze Służby Celnej na podstawie prawomocnego orzeczenia kary dyscyplinarnej, lub funkcjonariuszowi którego stosunek służbowy wygasł. Z kolei ust. 4 art. 111 zawierał delegację ustawową do wydania przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych rozporządzenia określającego szczegółowe dane, które powinno zawierać świadectwo służby, tryb wydawania i dokonywania jego sprostowań, informacje zamieszczane w świadectwie na żądanie funkcjonariusza oraz wzór formularza świadectwa służby. Finalnie w dniu 28.10.2009r. Minister Finansów wydałrozporządzenie w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy celnych(Dz.U. 2009.182.1420), przy czym wzór świadectwa służby określał załącznik do w/w rozporządzenia. Rozporządzenie z 28.10.2009r. jako akt wykonawczy doustawy z dnia 27.08.2009r. o Służbie Celnej(która utraciła moc z dniem 28.02.2017r.) nie zostało uchylone, lecz jako zmienione rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 05.04.2017r. (Dz.U. 2017.771) otrzymało tytuł: ,,w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy Służby Celno – Skarbowej”.
Z dniem 01.03.2017r. weszła w życie ustawa z 16.11.2016r. o Krajowej Administracji Skarbowej, w skrócie: ustawa o KAS ( Dz.U. 2016. 1947). Art. 188 w/w ustawy dotyczy świadectw służby i zawiera regulację w zasadzie tożsamą jak art. 111 ,,starej” ustawy o Służbie Celnej z 2009r. Wspomniany art. 188 ustawy o KAS w ust.1 stanowi, że funkcjonariusz
    zwolnionyze służby, albo którego stosunek służbowy
    wygasłna podstawie art. 182 pkt 2 (przypadki nie zgłoszenia się funkcjonariusza do służby), lub
    wydalonyze Służby Celno – Skarbowej na podstawie prawomocnego orzeczenia kary dyscyplinarnej, otrzymuje niezwłocznie świadectwo służby. W ust. 4 art. 188 ustawy o KAS zawarta jest delegacja do wydania przepisów wykonawczych, określających treść, tryb wydawania i prostowania świadectw służby. Zaznaczenia jednakże wymaga, iż do tej pory ,,nowe” przepisy wykonawcze nie zostały wydane – nadal obowiązuje rozporządzenie z 28.10.2009r. (ze zmianami) w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy Służby Celno – Skarbowej, wydane na podstawie art. 111 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej z 2009r. Zatem – przy uznaniu roszczeń powodów za zasadne – wydane świadectwa służby winny odpowiadać wzorowi określonemu w załączniku do w/w rozporządzenia.
Przed dokonaniem oceny merytorycznej pozwówT. M.iJ. K.– zaznaczenia wymaga, że zgłoszone w nin. sprawie roszczenia mogą być dochodzone przed sądem pracy. Jak bowiem stanowi art. 277 ustawy o KAS, spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 276 ust. 1 w/w ustawy rozpatruje sąd właściwy w spawach z zakresu prawa pracy. Obydwaj powodowie obecnie są zatrudnieni na podstawie umów o pracę w ramach korpusu służby cywilnej, ale swoje roszczenia (dotyczące wydania świadectw służby) wywodzą ze stosunku służbowego, w którym pozostawali jako funkcjonariusze do dnia 31.05.2017r. Żądanie wydania świadectwa służby nie mieści się w kategorii spraw spornych wymienionych w art. 276 ust. 1 ustawy o KAS, co oznacza możliwość i dopuszczalność jego dochodzenia przed sądem powszechnym, nie zaś administracyjnym.
Literalne brzmienie art. 188 ustawy o KAS (podobnie jak brzmienie art. 111 ,,starej” ustawy o Służbie Cywilnej) nie pozostawia wątpliwości, że funkcjonariusz otrzymuje świadectwo służby w przypadkuzwolnieniaze służby,wydaleniaze służby albowygaśnięciastosunku służbowego. Bezspornie w przypadku powodów nie mamy do czynienia z żadną z w/w sytuacji. Po dniu 31 maja 2017r. ich dotychczasowy stosunek służbowyprzekształcił siębowiem w stosunek pracy na podstawie umowy na czas nieokreślony. Tymczasem ustawodawca ani w ustawie o KAS, ani w przepisach ją wprowadzających, nie unormował wprost obowiązku wydania świadectwa służby w przypadku przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy. Pozwany stanął na stanowisku (vide: pisemne informacje kierowane do powodów pod koniec maja 2017r. na k. 10 i 32 akt), że skoro przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy nie traktuje się jak zwolnienia ze służby, to w związku z tym, iż nie dochodzi do zwolnienia ze służby, brak jest podstaw prawnych do prawnych do wydania świadectw służby. Nadto pozwany zasugerował, że w przypadku ustania w przyszłości stosunku pracy powodów w służbie cywilnej, w wydanych im świadectwach pracy będzie można uwzględnić również okresy służby.
Ze stanowiskiem odnośnie możliwości ujęcia w treści świadectwa pracy zapisów o okresach służby odbytej przez funkcjonariusza Służby Celno–Skarbowej, nie sposób się zgodzić. Zgodnie bowiem z rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30.12.2016r. (Dz.U. 2017.1044) w świadectwie pracy zamieszcza się informacje niezbędne do ustalenia uprawnień zestosunku pracyi uprawnień z ubezpieczeń społecznych, tj. m.in. informacje dotyczące okresu lub okresówzatrudnienia, nie zaś okresów służby.
Ustawodawca w art. 169 ust. 1 i 2 przepisów wprowadzających ustawę o KAS ustanowił zasadę, że funkcjonariuszowi, który otrzymał i przyjął propozycję pełnienia służby w Służbie Celno–Skarbowej, przysługuje stopień służbowy równorzędny do dotychczasowego i że zachowuje on ciągłość służby. Brak natomiast analogicznego unormowania w odniesieniu do funkcjonariusza, który otrzymał i przyjął propozycję zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Jest to logiczne i racjonalne, bowiem rozpoczęcie przez funkcjonariusza po dniu 31.05.2017r. pracy w ramach stosunku pracy oznacza zakończenie dotychczasowej służby, a nie jej ciągłość. Tak więc dozakończeniastosunku służbowego funkcjonariusza może dojść w różny sposób: poprzezzwolnienieze służby,wydalenieze służby,wygaśnięciestosunku służbowego, alboprzekształceniestosunku służbowego w stosunek pracy. Tymczasem, jak już była mowa wyżej, uprawnienie do niezwłocznego otrzymania świadectwa służby przysługuje zgodnie z art. 188 ust. 1 ustawy o KAS funkcjonariuszom zwolnionym bądź wydalonym ze służby oraz takim, których stosunek służbowy wygasł. Przy tym w myśl art. 170 ust. 1 i 3 przepisów wprowadzających ustawę o KAS, brak pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, bądź odmowa ich przyjęcia prowadzą dowygaśnięciastosunku służbowego funkcjonariusza, któretraktowane jest jak zwolnienie ze służby.W konsekwencji funkcjonariusze, którzy żadnej propozycji nie otrzymali, bądź jej przyjęcia odmówili – otrzymują świadectwa służby. Natomiast funkcjonariusze, których stosunek służby zakończył się w inny sposób, a mianowicie poprzez jego przekształcenie z dniem 01.06.2017r. w stosunek pracy na podstawie umowy na czas nieokreślony, nie byli objęci dyspozycją art. 188 ust. 1 ustawy o KAS. Uprawnia to do stwierdzenia, że na dzień przekształcenia stosunków służbowych obydwu powodów w stosunki pracy, występowała luka w prawie uniemożliwiająca skuteczne domaganie się od pozwanego wydania świadectw służby. Polegała ona na nie istnieniu normy zezwalającej na potraktowanie jako zwolnienia ze służby, przekształcenia stosunku służby w stosunek pracy.
Występowanie luk w prawie prowadzi do trudności w stosowaniu prawa, które rozwiązuje się za pomocą wnioskowaniaper analogiam. O ile Sąd stwierdzi, że na gruncie danego aktu prawnego nie obowiązuje norma bezpośrednia, określająca skutki pozytywne w odniesieniu do pewnego stanu faktycznego, mimo że istnieją w tym akcie przepisy regulujące stany podobne, wówczas (jako organ stosujący prawo) ma obowiązek wypełnić tę lukę poprzez wnioskowanie o podobieństwie skutków prawnych na podstawie podobieństwa stanów faktycznych. Innymi słowy: analogia legis polega na tym, że do danej (nie uregulowanej sytuacji) stosuje się przepisy regulujące podobną sytuację unormowaną prawnie.
Odnosząc powyższe rozważania do problematyki rozpoznawanej spraw – należy stwierdzić, że ustawa z dnia 16.11.2016r. o Krajowej Administracji Skarbowej w brzmieniu obowiązującym na dzień 01.06.2017r. nie przewidywała pozytywnego skutku w postaci obowiązku wydania funkcjonariuszowi świadectwa służby, na wypadek zakończenia stosunku służby poprzez jego przekształcenie w stosunek pracy. Powoływany akt prawny zawierał natomiast w art. 188 ust. 1 prawną regulację co do powinności niezwłocznego wydania świadectwa służby w sytuacji, gdy stosunek służby funkcjonariusza zakończył się w inny sposób (poprzez zwolnienie ze służby, wydalenie z niej lub wygaśnięcie stosunku służbowego. Do każdego z wymienionych powyżej sposobówzakończenia służby, powinien być przypisany ten sam pozytywny skutek, sprowadzający się do wydania funkcjonariuszowi świadectwa służby. Tak więc do roszczeń dochodzonych w nin. sprawie przez powodówT. M.iJ. K.można i należałoper analogiamstosować art. 188 ust 1 ustawy o KAS.
Końcowo wyjaśnienia wymaga, że lukę w prawie dostrzegł i usunął sam ustawodawca. Mianowicie na mocy ustawy z dnia 11.05.2017r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa (…) oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 01.01.2018r. (Dz.U. 2017.1321) – w ustawie o KAS w art. 174 dodany został ustęp 10 w brzmieniu: ,,Przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy traktuje się jak zwolnienie ze służby (….). Funkcjonariusz, którego stosunek służbowy uległ przekształceniu w stosunek pracy, otrzymuje niezwłocznie świadectwo służby”. Nadto zaznaczyć należy, iż zgodnie z § 4 powoływanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28.10.2009r. w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy Służby Celno–Skarbowej – przedmiotowy dokument wydaje kierownik jednostki organizacyjnej, w której funkcjonariusz pełnił służbę. Zatem zasadne i znajdujące oparcie w obowiązujących przepisach prawa jest zobowiązanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wB.do wydania powodom:T. M.iJ. K.żądanych przez nich w niniejszym podstępowaniu świadectw służby.
Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w sentencji.