Sąd Okręgowy w Tarnowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 379/18
Data wyroku: 2018-11-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Natalia Lipińska
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń 				Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 roku poz. 1383 ze zm.)

Sygn. akt IV U 379/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 listopada 2018 roku
Sąd Okręgowy w Tarnowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Natalia Lipińska
Protokolant: sekr. sądowy Anna Dorecka
po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2018 roku w Tarnowie na rozprawie
sprawy z odwołaniaA. P.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 23 marca 2018 roku nr(...)
w sprawieA. P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o prawo do emerytury
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemu sięA. P.prawo do emerytury od dnia 22 lutego 2018 roku.
Sygn. akt IV U 379/18

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie

z dnia 26 listopada 2018 r.
Decyzją z dnia 23 marca 2018 r., nr(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT., na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.) oraz przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 22 lutego 2018 r., odmówiłA. P.przyznania prawa do emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie spełnia wymogów określonych w art. 184 powołanej ustawy, od wystąpienia których uzależnione jest nabycie prawa do emerytury, ponieważ na dzień 1 stycznia 1999 r. nie udokumentował 15-letniego stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a jedynie 14 lat,9 miesięcy i 15 dni takiej pracy.
Decyzja ta została zaskarżona odwołaniem przezA. P., który domagał sięjej zmiany i przyznania mu prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołujący podał, żena dzień 1 stycznia 1999 r. wykazał co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, ponieważ pracę taką wykonywał również od 15 czerwca 1989 r. do 14 lipca1990 r. na kolei w prywatnej odlewni żeliwa jako formierz-odlewnik oraz od 16 lipca 1990 r. do 1 lipca 1991 r. w Lasach Państwowych jako drwal. W kolejnych pismach procesowych odwołujący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie (k. 20-23, 52, 71-72).W piśmie procesowym z dnia 25 września 2018 r. odwołujący wskazał, że pracęw szczególnych warunkach realizował również od 12 listopada 1996 r. do 18 listopada 1996 r. w(...)B., kiedy był spawaczem (k. 52).
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.wniósł o jego oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko organ rentowy podkreślił,że odwołujący nie przedłożył świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W kolejnych pismach procesowych ZUS podtrzymał swoje stanowisko (k. 42, 61).
Bezsporne w niniejszej sprawie było, żeodwołującyA. P.,w dniu (...) ukończył 60 latżycia.
W dniu 22 lutego 2018 r. ubezpieczony wystąpił do ZUS z wnioskiem o emeryturę.
Na dzień 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca udokumentował w postępowaniuprzed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych 23 lata, 5 miesięcy i 29 dni okresów składkowych, 1 rok, 5 miesięcy i 17 dni okresów nieskładkowych oraz 3 miesiące i 16 dni tzw. okresów uzupełniających, co dało mu łącznie 25-letni okres ubezpieczenia. Wykazał też staż pracyw szczególnych warunkach w wymiarze 11 lat, 11 miesięcy i 25 dni z tytułu zatrudnieniaod 1 września 1973 r. do 30 listopada 1982 r. w(...)wD.i od 1 grudnia 1983 r. do 15 czerwca 1989 r. w(...).W toku postępowania sądowego, ZUS doliczył odwołującemu do stażu pracy w szczególnych warunkach okres zatrudnienia od 6 grudnia 1982 r. do 19 listopada 1983 r. (11 miesięcyi 15 dni) wZakładach (...)wT.na stanowisku pomocnika maszynisty pojazdu trakcyjnego i okres zatrudnienia od 16 lipca 1990 r.do 31 stycznia 1991 r. (6 miesięcy i 6 dni) w NadleśnictwieD.na stanowisku stałego robotnika leśnego-drwala, co dało mu łącznie 13 lat, 5 miesięcyi 26 dni takiej pracy.
Zaskarżoną decyzją z dnia 23 marca 2018 r.(...) OddziałwT.odmówiłA. P.przyznania prawa do emerytury, ponieważ dzień 1 stycznia 1999 r. ubezpieczony nie udowodnił co najmniej 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach.
Ubezpieczony nie jest członkiem OFE.
(okoliczności bezsporne)

Sąd ustalił ponadto następujący stan faktyczny sprawy:
Od 15 czerwca 1989 r. do 14 lipca 1990 r. odwołujący był zatrudniony wOdlewni (...) Spółka Cywilnaw pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku formierza-odlewnika. Odlewnia zajmowała się produkcją grzejników żeliwnych. Jedni pracownicy formowali rdzenie z piasku i żywicy, suszone następnie w suszarni, a inni mieszali masę formowniczą z pyłu węglowego. Masę wkładało się do form, a w środek masy wysuszone rdzenie. Następnie składało się dwie połówki form i przygotowywało się jedo zalania roztopionym żeliwem. Zalewanie form płynnym żeliwem odbywało się ręcznie.Na 250 grzejników trzeba było przygotować 500 form i 500 rdzeni. Na hali znajdował się również piec, w którym jeden z pracowników topił żeliwo. Jednorazowo topienie żeliwa trwało 6-7 godzin. Na hali panowała temperatura nawet do ponad 40 stopni Celsjusza. Drugiego pieca używano w razie awarii pierwszego. Na hali tylko jedna osoba pracowaław charakterze piecowego, a pozostałe osoby, w tym odwołujący, zajmowały stanowiska formierza-odlewnika. Do obowiązków odwołującego należało zmieszanie masy formierskiejz cementu, betoniku i innych składników. Następnie z masy tej odwołujący na wibratorach formował grzejniki żeliwne. Formy ważyły kilkadziesiąt kilogramów. Odwołujący zalewał też formy z przygotowanymi wcześniej rdzeniami płynnym żeliwem. Czynnościte wykonywał stale i w pełnym wymiarze godzin. W ciągu dnia nie był kierowanydo realizowania żadnych innych prac.
dowód:

-

świadectwo pracy z dnia 14.07.1990 r.- k. 17 akt ZUS,

zeznania świadkaE. K.- 00:39:56-00:52:32,

zeznania odwołującegoA. P.- k. 17v-18,

Od 1 lutego 1991 r. do 1 lipca 1991 r. odwołujący pracował wPrzedsiębiorstwie Usługowo-Produkcyjno-Handlowym (...) Spółka z o.o.z siedzibą wT.w pełnym wymiarze godzin na stanowisku stałego robotnika leśnego-drwala. Spółkata powstała na skutek przekształceń z NadleśnictwaD.. Praca odwołującego polegała na przenoszeniu do najbliższej drogi, gdzie znajdował się podjazd, naciętych uprzednio przez pilarzy klocy z drewna. Odwołujący przenosił jednorazowo kloce, które ważyły 70 kilogramów. W ciągu jednej dniówki był w stanie przenieść około 10 metrów sześciennych drewna. Odwołujący znosił drewno i układał w stosy w odległości do25 metrów od drogi tak, aby umożliwić „zrywce” wywózkę drewna. Zrywka drewna polegała na ładowaniu drewna, które było ułożone w stosy, na wóz. Odwołujący układał cały stos drewna na wozie i podwoził go do drogi wywozowej do miejsca, gdzie mógł podjechać samochód. Drwal nie ścinał drzewa. Zajmował się tym pilarz. Drwal wykonywał każdą inną, poza ścinaniem drzewa, pracę w lesie. Odwołujący „łupał” kloce siekierami, żeby mógł je potem przenieść. Poza tym, jako robotnik leśny kopał w lesie rowy odwadniające. W lesie pracował przez 8 godzin dziennie od 7:00 do 15:00.
dowód:

-

świadectwo pracy z dnia 01.07.1991 r.- k. 21 akt ZUS,

zeznania świadkaK. W.- 00:54:50-01:13:53,

zeznania odwołującegoA. P.- k. 18,

Od 2 lipca 1991 r. do 29 czerwca 1994 r. odwołujący był zatrudnionywPrzedsiębiorstwie Budowlano-Produkcyjnym (...) Spółka z o.o.wT.na stanowiskach ślusarza i blacharza-dekarza. Od 2 lipca 1994 r. do 31 grudnia 1994 r. pracował na budowie eksportowej w Rosji, gdzie wysłany został przez(...). Na budowie eksportowej wykonywał prace ślusarskie i blacharskie. Robił parapety, jako dekarz układał blachę na dachach i wykonywał obróbkę blacharską. Jeżeli istniała taka potrzeba, pracował z łopatą i przenosił różne rzeczy. Od 10 kwietnia 1995 r. do 7 września 1995 r. był zatrudniony w(...)z o.o. na stanowisku ślusarza.Od 6 września 1995 r. do 10 marca 1996 r. pracował wHucie (...)wT., ostatnio na stanowisku ślusarza-mechanika. Od 27 czerwca 1996 r. do9 września 1996 r. był zatrudniony w(...) Spółka z o.o.wD.na stanowisku spawacza-ślusarza. Od 11 września 1996 r. do 31 października 1996 r. pracował wPrzedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowo-Usługowym (...) Sp. z o.o.wT.jako spawacz, ślusarz, dekarz i robotnik budowlany.
dowód:

-

świadectwa pracy z dnia: 29.06.1994 r., 07.09.1995 r., 11.03.1996 r., 09.09.1996 r. i 31.10.1996 r.- k. 25, 31, 33-35, 39, 41 akt ZUS,

-

zeznania odwołującegoA. P.- k. 18-18v,

Od 12 listopada 1996 r. do 18 listopada 1996 r. odwołujący był zatrudnionyw(...) S.A.w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku spawacza.W ciągu dnia odwołujący realizował prace spawalnicze przy zbiorniku, jaki znajdował sięna terenieZakładów (...)wT.. Odwołujący posiada uprawnienia spawaczaCO 2, elektroda, mma i(...).
dowód:

-

świadectwo pracy z dnia 18.11.1996 r.- k. 43 akt ZUS,

zeznania odwołującegoA. P.- k. 18,

Od 15 grudnia 1996 r. do 15 stycznia 1997 r. odwołujący pracował w(...)Sp. z o.o. wT., zajmującej się produkcją śrub i nakrętek, jako pomocnik operatora prasy do produkcji nakrętek. Od 10 lutego 1997 r. do 30 kwietnia 1998 r. był zatrudnionywPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...) S.A.K.w charakterze spawacza, ślusarza i montera.
dowód:

-

świadectwa pracy z dnia: 15.01.1997 r. i 30.04.1998 r.- k. 45, 47 akt ZUS,

zeznania świadkaM. C.- 00:17:44-00:36:44,

-

zeznania odwołującegoA. P.- k. 19,

Od 24 marca 1998 r. do 27 kwietnia 1998 r. odwołujący pracował wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wK.w pełnym wymiarze godzin na stanowisku spawacza. W świadectwie pracy z dnia 27 kwietnia 1998 r. z tego okresu zatrudnienia odnotowano, że jeden dzień, tj. 15 kwietnia 1998 r., to dzień nieusprawiedliwiony, niepłatny. Spółka zajmowała się produkcją kontenerów z blachy na różne zbiory do Niemiec. W okresie zatrudnienia w tej Spółce, odwołujący zajmował się w ciągu dnia stale i w pełnym wymiarze godzin spawaniem blaszanych kontenerów. Pracę wykonywał na hali naR.wK.. W ciągu dnia nie był kierowany do realizowania żadnych innych prac.
dowód:

-

świadectwo pracy z dnia 27.04.1998 r.- k. 49 akt ZUS,

zeznania odwołującegoA. P.- k. 18v,

Od 25 maja 1998 r. do 25 sierpnia 1998 r. odwołujący był zatrudniony na budowie eksportowej w Niemczech, gdzie wysłany został przez(...) S.A.wK.. Na budowie eksportowej pracował w zakładzie produkcji kontenerowych cepeenówE.jako spawacz, ślusarz i monter.
dowód:

-

świadectwo pracy z dnia 26.08.1998 r.- k. 51 akt ZUS,

-

zeznania odwołującegoA. P.- k. 19,

Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów, zeznania świadków i odwołującego.
Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości, zaś ich treść i forma nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego.
Sąd w całości dał wiarę zeznaniomE.(...)oraz słuchanego w charakterze stronyA. P., którzy wskazali na okoliczności istotnez punktu widzenia rozstrzygnięcia, dotyczące rodzaju, charakteru i warunków pracy ubezpieczonego w spornych okresach zatrudnienia wOdlewni (...) Spółka Cywilnai wPrzedsiębiorstwie Usługowo-Produkcyjno-Handlowym (...) Spółka z o.o.z siedzibą wT.. Odwołujący opisał ponadto na czym polegała jego praca w(...) S.A.i wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wK.. Zeznania te zasługiwały na walor pełnej wiarygodności, gdyż były wewnętrznie spójne, logiczne, a przy tym przekonujące w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego. Z zeznań tych ponad wszelką wątpliwość wynika, że w spornych okresach zatrudnieniaod 15 czerwca 1989 r. do 14 lipca 1990 r. wOdlewni (...) Spółka Cywilnana stanowisku formierza-odlewnika, od 1 lutego 1991 r. do 1 lipca 1991 r.wPrzedsiębiorstwie Usługowo-Produkcyjno-Handlowym (...) Spółka z o.o.z siedzibą wT.na stanowisku stałego robotnika leśnego-drwala, od 12 listopada1996 r. do 18 listopada 1996 r. w(...) S.A.na stanowisku spawacza i od24 marca 1998 r. do 27 kwietnia 1998 r. wPrzedsiębiorstwie (...)Sp. z o.o. wK.również na stanowisku spawacza odwołujący pracowałw szczególnych warunkach. Zeznania świadków i ubezpieczonego korespondowały z treścią dokumentów. Wiarygodne były również zeznania świadkaM. C., który opisał na czym polegała praca odwołującego w(...) Spółce z o.o.wT., zajmującej się produkcją śrub i nakrętek. Z zeznań świadka i odwołującego wynikało, że w okresie tego zatrudnienia od 15 grudnia 1996 r. do 15 stycznia 1997 r., a zatem obejmującego tylko miesiąc, ubezpieczony był pomocnikiem operatora prasy do produkcji nakrętek,co potwierdza treść świadectwa pracy z dnia 15 stycznia 1997 r. Pracy tej Sąd nie uznałza wykonywaną w szczególnych warunkach i zeznania świadkaM. C.nie miały wpływu na rozstrzygnięcie.
Pozostałe okoliczności sprawy Sąd uznał za bezsporne, gdyż nie były w żaden sposób kwestionowane przez strony, zaś dokumenty przedstawione na ich stwierdzenie nie budziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności.
Sąd rozważył, co następuje:
Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.
Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy odwołującemuA. P.przysługuje prawo do emerytury w obniżonym wieku z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Stosownie do treściart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat- dla kobiet i 65 lat- dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpieniado otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2).
Wymagany w art. 184 ust. 1 pkt 2 okres składkowy i nieskładkowy przewidujeart. 27 powołanej ustawy, w świetle którego wynosi on co najmniej 20 lat dla kobieti 25 lat dla mężczyzn.
Przepis art. 32 ustawy statuuje natomiast, iż ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 1. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu- za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia orazo znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
Stosownie do treści art. 32 ust. 4 ustawy, wiek emerytalny, o którym mowaw ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Mowa tu orozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Jak wynika z § 1 wskazanego rozporządzenia, stosuje się je do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznikdo rozporządzenia.
W myśl § 2 ust. 1, okresami uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującymna danym stanowisku pracy. Okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanychna podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy (ust. 2).
Zgodnie zaś z § 4 ust. 1, prawo do emerytury nabywa pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A rozporządzenia, jeżeli osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz legitymuje się wymaganym okresem zatrudnienia, w tym co najmniej okresem 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Bezsporne w niniejszej sprawie było, że odwołujący osiągnął wiek 60 lat, posiadałna dzień 1 stycznia 1999 r. wymagany 25-letni okres ubezpieczenia i nie jest członkiem OFE. Rozstrzygnąć natomiast należało, czy odwołujący legitymuje się co najmniej 15-letnim stażem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.W postępowaniu przed organem rentowym ubezpieczony wykazał taki staż w wymiarze11 lat, 11 miesięcy i 25 dni. W toku postępowania sądowego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych doliczył odwołującemu do stażu pracy w szczególnych warunkach okres zatrudnienia od 16 lipca 1990 r. do 31 stycznia 1991 r. (6 miesięcy i 6 dni) w NadleśnictwieD.na stanowisku stałego robotnika leśnego-drwala oraz okres zatrudnienia od 6 grudnia 1982 r. do 19 listopada 1983 r. (11 miesięcy i 15 dni) wZakładach (...)wT.na stanowisku pomocnika maszynisty pojazdu trakcyjnego, co dało mu łącznie 13 lat, 5 miesięcy i 26 dni takiej pracy.
Rację ma ZUS twierdząc, że odwołujący nie spełnia warunków do przyznania mu prawa do emerytury kolejowej z art. 40 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturachi rentach z FUS. W myśl tego przepisu, kolejowa emerytura przysługuje pracownikowi kolejowemu urodzonemu przed dniem 1 stycznia 1949 r., który spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący dla kobiet 55 lat, mężczyzn 60 lat;2) ma okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny, w tym co najmniej 15 lat zatrudnienia na kolei, łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia na kolei, o których mowaw art. 44-45. Ubezpieczony ukończył co prawda 60 lat życia, legitymuje się co najmniej25-letnim okresem ubezpieczenia, ale nie wykazał co najmniej 15 lat zatrudnienia na kolei,a jedynie 14 lat, 9 miesięcy i 15 dni takiej pracy. Dlatego, Zakład rozważał możliwość przyznania odwołującemu emerytury w obniżonym wieku z art. 184 ustawy emerytalno-rentowej. Organ rentowy uznał za udowodniony przez ubezpieczonego na dzień 1 stycznia 1999 r. staż pracy w szczególnych warunkach w łącznym wymiarze 13 lat, 5 miesięcyi 26 dni. Do wykazania co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach brakowało zatem odwołującemu 1 roku, 6 miesięcy i 4 dni.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd uznał, że na dzień 1 stycznia 1999 r. odwołujący legitymuje się co najmniej 15- letnim okresem pracy w szczególnych warunkach.
W orzecznictwie podkreśla się, że w spornych przypadkach uwzględnienie okresów wykonywania pracy szkodliwej lub uciążliwej, wymaganej do przyznania emeryturyw niższym wieku emerytalnym, następuje po ustaleniu rzeczywistego zakresu obowiązków ubezpieczonego oraz wykonywania przez niego szkodliwego zatrudnienia bezpośrednio,stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Ocena wykonywania pracy szkodliwej „stalei w pełnym wymiarze czasu pracy” powinna być racjonalna i odnosić się do konkretnego rodzaju pracy i cech charakteryzujących sposób jej faktycznego świadczenia u danego pracodawcy (por. wyrok SN z dnia 4 listopada 2015 r., I UK 509/14, LEX nr 1929077).Z przywileju przejścia na emeryturę w niższym wieku emerytalnym, przysługującego pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, mogą zatem korzystać wyłącznie pracownicy, którzy byli rzeczywiście zatrudnieni stalei w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowiskach pracy wymienionych w wykazie A lub B, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (por. wyroki SN: z dnia 8 czerwca 2011 r., I UK 393/10, LEX nr 950426,z dnia 19 maja 2011 r., III UK 174/10, LEX nr 901652, z dnia 1 czerwca 2010 r.,II UK 21/10, LEX nr 619638, z dnia 24 marca 2009 r., I PK 194/08, LEX nr 528152,z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07, OSNP 2009/5-6/75, z dnia 6 grudnia 2007 r.,III UK 66/07, LEX nr 483283, z dnia 19 września 2007 r., III UK 38/07, OSNP 2008/21-22/329 i z dnia 14 września 2007 r., III UK 27/07, OSNP 2008/21-22/325).
W orzecznictwie podkreśla się, że brak świadectwa wykonywania pracyw szczególnych warunkach nie przekreśla możliwości ustalania, że ubezpieczony pracęw takim charakterze rzeczywiście wykonywał. W szczególności wnioskodawca może wykazywać innymi środkami dowodowymi, że jego praca świadczona była w warunkach szczególnych. W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się bowiemte same reguły dowodzenia, jak w zwykłym procesie cywilnym. Zastosowanie mają zatemart. 6 k.c.iart. 232 k.p.c.Świadectwo pracy w warunkach szczególnych wydane pracownikowi przez pracodawcę stanowi tylko domniemanie, iż okres pracy w nim podany jest okresem pracy w warunkach szczególnych, o którym mowa w art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS. W sytuacji zatem, kiedy brak wymaganego świadectwa wystawionego przez pracodawcę, sąd może prowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia, czy praca wykonywana przez stronę, była realizowana w warunkach wymaganych przepisami rozporządzenia i czy ubezpieczony zajmował któreś ze stanowisk pracy wymienionych w załączniku dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(por. np. wyrok SA w Katowicach z dnia 4 listopada 2008 r.,III AUa 3113/08, LEX nr 552003).
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r., III UZP 5/85 (LEX nr 14635) wyjaśnił, że w postępowaniu o świadczenia emerytalno- rentowe dopuszczalnejest przeprowadzenie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy. Pogląd ten został rozwinięty w znowelizowanymart. 473 k.p.c., który stanowi,że w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron.W postępowaniu przed tymi sądami okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń mogą być udowadniane wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi (por. wyrok SN z dnia 2 lutego 1996 r., II URN 3/95, OSNP 1996/16/239). Skoro więc w niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych kwestionował fakt wykonywania przez odwołującego pracyw szczególnych warunkach, zasadnym stało się ustalenie okoliczności istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia w oparciu o zeznania świadków, zeznania ubezpieczonegoi na podstawie dowodów z dokumentów.
Pracę w szczególnych warunkach odwołujący wykonywał w okresie zatrudnieniaod 15 czerwca 1989 r. do 14 lipca 1990 r. (1 rok i 29 dni) wOdlewni (...) Spółka Cywilnana stanowisku formierza-odlewnika. Takie stanowisko pracy ubezpieczonego zostało wymienione w świadectwie pracy z dnia 14 lipca 1990 r. z tego okresu zatrudnienia. Okoliczność tę potwierdził świadekE. K.i sam odwołujący słuchanyw charakterze strony. W oparciu o zeznania Sąd ustalił, że jako formierz-odlewnik ubezpieczony wOdlewni (...), gdzie zajmowano się produkcją grzejników żeliwnych, mieszał masę formierską z cementu, betoniku i innych składników. Z masy tej na wibratorach formował grzejniki żeliwne. Odwołujący zalewał również formy z przygotowanymi wcześniej rdzeniami płynnym żeliwem. Wszystkie te czynności wykonywał stale i w pełnym wymiarze godzin. W ciągu dnia nie był kierowany do innych prac. Pracę odwołującegona stanowisku formierza-odlewnika należało zakwalifikować według Działu III, zatytułowanego: „W hutnictwie i przemyśle metalowym”: odlewanie staliwa, żeliwa, metali nieżelaznych i rur, poz. 21 (przygotowywanie mas formierskich i prace formierzy oraz rdzeniarzy) wykazu A, stanowiącego załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Sąd ustalił, że pracę w szczególnych warunkach odwołujący realizował równieżw okresie zatrudnienia od 1 lutego 1991 r. do 1 lipca 1991 r. (5 miesięcy) wPrzedsiębiorstwie Usługowo-Produkcyjno-Handlowym (...) Spółka z o.o.z siedzibą wT.na stanowisku stałego robotnika leśnego-drwala. Taki charakter zatrudnienia ubezpieczonego w pełnym wymiarze godzin potwierdza treść świadectwa pracy z dnia 1 lipca 1991 r.,w którym wyraźnie zaznaczono, że w tym czasie odwołujący zajmował stanowisko stałego robotnika leśnego-drwala. Słuchany w charakterze strony odwołujący podał,że w wymienionym wyżej okresie jego praca polegała na przenoszeniu do najbliższej drogi, gdzie znajdował się podjazd, naciętych uprzednio przez pilarzy klocy z drewna. Jako drwal „łupał” wcześniej kloce siekierami, żeby mógł je potem przenieść. Poza tym, jako robotnik leśny kopał w lesie rowy odwadniające. ŚwiadekK. W.potwierdził,że odwołujący znosił drewno i układał w stosy w odległości do 25 metrów od drogi tak,aby umożliwić „zrywce” wywózkę drewna. Układał cały stos drewna na wozie i podwoziłgo do drogi wywozowej do miejsca, gdzie mógł podjechać samochód. Świadekbył zatrudniony w NadleśnictwieD.od 5 stycznia 1979 r. do 31 stycznia 1991 r. jako gajowy, ostatnio zaś stały robotnik leśny-drwal-pilarz, a następniewPrzedsiębiorstwie Usługowo-Produkcyjno-Handlowym (...) Spółka z o.o.z siedzibą wT.od 1 lutego 1991 r. do 23 czerwca 1995 r. jako drwal-operator maszyn i urządzeń leśnych. Świadek pracował więc wspólnie z odwołującym. Jego zeznania co do charakteru czynności wykonywanych przez ubezpieczonego są więc w pełni miarodajnei korespondują z zeznaniami samego ubezpieczonego. Co prawda świadek podał,że odwołujący zajmował stanowisko pomocnika pilarza, ale jednocześnie wskazał na rodzaj czynności wykonywanych przez ubezpieczonego w lesie, które należy kwalifikować jako prace drwali oraz prace przy zrywce i wywózce drewna z lasu. Okoliczność ta zatemnie miała żadnego znaczenia z punktu widzenia rozstrzygnięcia. Podkreślić trzeba, żeSpółka (...)GM powstała na skutek przekształceń z NadleśnictwaD., gdzie odwołujący pracował od 16 lipca 1990 r. do 31 stycznia 1991 r. na tym samym stanowisku stałego robotnika leśnego-drwala, a okres ten został uznany przez ZUS za pracęw szczególnych warunkach. Skoro tak, stwierdzić należało, że również od 1 lutego 1991 r.do 1 lipca 1991 r. wPrzedsiębiorstwie Usługowo-Produkcyjno-Handlowym (...)(...) Spółka z o.o.z siedzibą wT., zajmując stanowisko stałego robotnika leśnego-drwala, ubezpieczony pracował w szczególnych warunkach. Praca ta wymieniona zostaław Dziale VI, zatytułowanym: „W leśnictwie, przemyśle drzewnym i papierniczym”, poz. 1 (prace drwali) i poz. 2 (prace przy zrywce i wywózce drewna z lasu) wykazu A, stanowiącego załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Po doliczeniu wymienionych wyżej okresów zatrudnienia w łącznym wymiarze1 roku, 5 miesięcy i 29 dni do uznanego przez ZUS stażu pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 13 lat, 5 miesięcy i 26 dni, do wykazania co najmniej 15-letniego okresu takiej pracy brakowało jeszcze ubezpieczonemu 5 dni.
W aktach ZUS znajdują się świadectwa pracy z dnia 18 listopada 1996 r.i 27 kwietnia 1998 r., z treści których wynika, że pracę w szczególnych warunkach odwołujący wykonywał również w okresach zatrudnienia od 12 listopada 1996 r. do18 listopada 1996 r. w(...) S.A.i od 24 marca 1998 r. do 27 kwietnia 1998 r. wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wK.na stanowisku spawacza. Okoliczność tę ubezpieczony potwierdził w swoich zeznaniach. Jak podał, w(...) S.A.w ciągu dnia realizował prace spawalnicze przy zbiorniku, jaki znajdował sięna terenieZakładów (...)wT., zaś wSpółce (...)spawał kontenery wykonane z blachy. Wskazał też, że posiada uprawnienia spawacza CO 2, elektroda, mmai(...). W świadectwie pracy z dnia 18 listopada 1996 r. z okresu zatrudnienia od 12 listopada 1996 r. do 18 listopada 1996 r. w(...)B.w punkcie 8 zaznaczono, że w tym czasie ubezpieczony wykonywał pracę w szczególnych warunkach jako spawacz.
Doliczenie tych okresów zatrudnienia od 12 listopada 1996 r. do 18 listopada 1996 r.i od 24 marca 1998 r. do 27 kwietnia 1998 r. (za wyjątkiem 1 dnia nieusprawiedliwionego, niepłatnego), do stażu pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 14 lat, 11 miesięcyi 25 dni, daje odwołującemu ponad 15 lat takiej pracy.
W pozostałych okresach zatrudnienia odwołujący nie wykonywał pracyw szczególnych warunkach albo zajmował łączone stanowiska. W(...)Spółkaz o.o. wT.był ślusarzem i blacharzem-dekarzem. Na budowie eksportowej w Rosji, gdzie wysłany został przez(...), wykonywał prace ślusarskiei blacharskie. Robił parapety na okna, jako dekarz układał blachę na dachach i wykonywał obróbkę blacharską. Jeżeli istniała taka potrzeba, pracował z łopatą i przenosił różne rzeczy.W (...)był ślusarzem. WHucie (...)wT.zajmował stanowisko ślusarza-mechanika, zaś w(...) Spółka z o.o.wD.stanowisko spawacza-ślusarza.W Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowo-Usługowym (...) Sp. z o.o.wT.pracował jako spawacz, ślusarz, dekarz i robotnik budowlany.W (...) Sp. z o.o.wT.był operatorem prasy do produkcji nakrętek.W Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) S.A.K.wykonywał prace spawacza, ślusarza i montera. Na budowie eksportowej w Niemczech, gdzie wysłany został przez(...) S.A.wK., pracował zaś w zakładzie produkcji kontenerowych cepeenówE.jako spawacz, ślusarzi monter.
W okolicznościach faktycznych sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja(...) OddziałwT.z dnia 23 marca 2018 r. nie była zasadna, ponieważ na dzień 1 stycznia 1999 r. odwołujący wykazał co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach.
Mając to na uwadze, na podstawie powołanych przepisów prawa materialnegoorazart. 47714§ 2 k.p.c., Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał odwołującemu prawo do emerytury od dnia 22 lutego 2018 r., tj. od daty wniosku.