Sąd Okręgowy w Słupsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 367/16
Data wyroku: 2017-11-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Banaś
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 417 §1 k.c. i art. 262 §1 pkt 3 k.p.k.

Sygn. I C 367/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 listopada 2017 r.
Sąd Okręgowy w Słupsku I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Małgorzata Banaś

Protokolant:

sekretarz sądowy Małgorzata Bugiel

po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2017 r. w Słupsku
na rozprawie
sprawy z powództwaL. K.
przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w Miastku
o zapłatę

1
oddala powództwo;

2
nie obciąża powoda kosztami procesu.

Na oryginale właściwy podpis
Sygn. I C 367/16

UZASADNIENIE

    PowódL. K.w pozwie wniesionym do Sądu Okręgowego w Słupsku w dniu 24 czerwca 2016r. domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego wM.na swoją rzecz kwoty 200.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za zaniechanie przez ówczesny Sąd Rejonowy wS.
(...)Z.WydziałK.z siedzibą wM.obowiązkowi przedsięwzięcia czynności niezbędnych do ochrony mienia i mieszkania w związku z podjęciem decyzji o zastosowaniu wobec niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, co prowadzić miało do odniesienia szkody przez powoda.
PozwanySkarb Państwa reprezentowany przez Sąd Rejonowy wM.zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa, oraz zasądzenie na jego rzecz od powoda kosztów postępowania według norm przepisanych wskazując, że zważywszy na całokształt argumentacji powoda zawartej w pozwie, dochodzone przez niego roszczenia nie znajdują oparcia zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy jak i obowiązujących przepisach.
Jednocześnie, niezależnie od merytorycznego stanowiska w sprawie pozwany co do zgłoszonego roszczeniazgłosił zarzut przedawnienia,podnosząc, iż zgodnie z przepisemart. 4421§ 1 k.c.roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Mając to na uwadze wywodził, że konstrukcja pozwu z dnia 24 października 2016r. jednoznacznie wskazuje, iż o samej szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia (zgodnie z zarzutami pozwu) powód z pewnością dowiedział się w marcu 2013r. W konsekwencji uznać należy, że roszczenia objęte pozwem przedawniły się najpóźniej z dniem 31 marca 2016r. Z brzmienia przepisu nie wynika, aby wpływ na bieg terminu przedawnienia miało dowiedzenie się o wysokości szkody.
Sąd ustalił co następuje:
W dniu 6 stycznia 2013r. do Sądu Rejonowego wS.
(...)
Z.WydziałuK.z siedzibą wM.wpłynął wniosek Prokuratora Rejonowego wM.o zastosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania na okres trzech miesięcy wobecL. K.podejrzanego o to że, w dniu w dniu 4 stycznia 2013r. w mieszkaniu w miejscowości(...)działając z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życia swojego brataT. K.poprzez wielokrotne zadawanie z dużą i z bardzo dużą siłą uderzeń w głowę, twarz i klatkę piersiową przy użyciu narzędzia twardego, tępego lub tępokrawędzistego spowodował obrażenia ciała w postaci trzech głębokich ran tłuczonych głowy, rozległego wylewu krwawego powłoki prawej bocznej okolicy głowy w tym twarzy, obustronnych krwiaków okularowych, stłuczenia ust, w postaci niewielkich wylewów krwawych w błonie śluzowej wargi górnej, obrzęku mózgu, złamania rogu górnego chrząstki tarczowatej krtani oraz złamania kości gnykowej po stronie lewej, rozległych wylewów krwawych w powłokach oraz w mięśniach i w przestrzeniach międzymięśniowych górnej części pleców po stronie prawej, masywnego wylewu krwawego w powłokach w mięśniach i w przestrzeniach mięśniowych w dolnej części pleców po stronie lewej z wieloodłamowym złamaniem dwóch dolnych żeber oraz złamaniem dwóch żeber w ich odcinkach przednich, odmę prawej jamy opłucnej, głębokiego pęknięcia nerki lewej, rozległego wylewu w powłokach, mięśniach i przestrzeniach międzymięśniowych w okolicy stawu ramiennego prawego. wielomiejscowych wylewów w tkance podskórnej, w mięśniach i przestrzeniach międzymięśniowych kończyny górnej lewej, z zamkniętym złamaniem kości łokciowej lewej, stłuczenia powłok grzbietowych powierzchni rąk w tym palców, czym spowodował zgonT. K.tj. o czyn żart. 148§ 1 k.k.
Postanowieniem z dnia 6 stycznia 2013r. Sąd Rejonowy wS.
(...)
Z.WydziałK.z siedzibą wM.w sprawie sygn. akt(...)po wysłuchaniu podejrzanego zastosował wobec powodaL. K.środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy tj. do dnia 4 kwietnia 2013r. O powyższym stosownie do wniosku podejrzanego zgłoszonego na posiedzeniu Sąd zawiadomił jego siostręB. M.. Powód nie składał wniosku o przedsięwzięcia czynności niezbędnych do ochrony mienia i mieszkania.

    dowód; wniosek Prokuratora i protokół z posiedzenia w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania z dnia 6 stycznia 2013r. zawiadomienie B.M.k. 17 i 20 w aktach sygn.(...), zeznania powoda k. 146.

Zastosowany wobec powoda powołanym wyżej postanowieniem areszt tymczasowy był w kolejnych miesiącach prowadzenia postępowania karnego przedłużany przez Sąd Okręgowy wS..

    bezsporne, nadto postanowienie SO wS.z dnia 26.03.2013r. k.214-216, postanowienie SA wG.z dnia 16.04.2013r. k. 218-220..

W dniu 3 marca 2013r. powód został powiadomiony przez funkcjonariusza Aresztu Śledczego wS.iż w budynku przez niego zamieszkiwanym przed aresztowaniem doszło do pożaru.
Pismem z dnia 6 marca 2013r. powód zwrócił się do Prokuratury Rejonowej wM.o podjęcie czynności związanych z zabezpieczeniem dachu budynku w którym doszło do pożaru.
dowód; pismo k. 181.
Tożsamej treści pismo powód wystosował do Sądu Okręgowego wS.w dniu 29 czerwca 2013r.
Zarządzeniem z dnia 15 lipca 2013r. Sąd zwrócił się do właściwej jednostki Policji o ustalenie i poinformowanie czy doszło do spalenia domu znajdującego się wO.numer(...)należącego doL. K., a jeżeli tak to w jakim znajduje się stanie, czy został zabezpieczony i czy toczy się w związku z tym postępowanie przygotowawcze. O treści zarządzenia oraz dalszych czynnościach podjętych w przedmiocie ustalenia stanu zabezpieczenia budynku Sąd powiadomił powoda.
W odpowiedzi na kolejne pismo powoda z dnia 3 września 2013r. został on poinformowany przez Sąd Okręgowy wS., że drzwi wejściowe na piętro zostały zabezpieczone przezJ. G.a należące do niego zwierzęta, tj. 4 kury i psa dokarmiaA. G.. Nadto Sąd zobowiązał GminęK.do zabezpieczenia budynku mieszkalnego w miejscowości(...)przed szkodliwym działaniem czynników atmosferycznych, na który narażony jest po pożarze, który miał miejsce.
dowód; pismo z dnia 29.06.2013r. k.220-221, pismo z dnia 3.09.2013r. k. 230-231, korespondencjaSądu k. 222- 237.
W dniu 7 listopada 2013r. Sąd zlecił ponownie GminieK.dokonanie niezbędnych czynności mających na celu zabezpieczenie nieruchomości położonej w miejscowości(...)należącej doL. K., wskazując jednocześnie, że podstawą uprawniającą do zlecenia Gminie podjęcia tych czynności jest przepisart. 262 §1 pkt 3 kodeksu postępowania karnegoi § 30 ust. 1 regulaminu urzędowania sądów powszechnych. O treści pisma powiadomiono powoda, BurmistrzaK.oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w PowiecieS..
dowód; zarządzenie Sądu z dnia 7.11.2013r. k. 241, dalsza korespondencja k. 242- 246.
Zarządzeniem z dnia 17 stycznia 2014r. Sędzia Sądu Okręgowego wS., wyraził zgodę na widzenie powoda z siostrąB. M.iJ. B.w sposób umożliwiający bezpośredni kontakt tymczasowo aresztowanego z osobą odwiedzającą.B. M.działająca jako pełnomocnik powoda reprezentowała jego interesy w postępowaniu prowadzonym przez Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w PowiecieS..
dowód; zarządzenie z dnia 17.01.2014r. k. 253-254, dokumentacja k. 24.
Wyrokiem Sądu Okręgowego wS.z dnia 7 lutego 2014r. powódL. K.został uznany winnym zarzucanego mu czynu zart.148 §1 k.k.i skazany na karę 15 lat pozbawienia wolności, zmienionym przez Sąd Apelacyjny wG.poprzez obniżenie wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności do lat 13. W okresie pozostawania do dyspozycji Sądu Okręgowego wS.na bieżąco były monitorowane czynności związane z zabezpieczeniem mienia powoda w postaci budynku mieszkalnego położonego w(...), o czym był on informowany.
dowód; wyrok So wS.i SA wG.k. 258-261, 266-267, dalsza korespondencja k. 262-265, 268-275.

Sąd zważył, co następuje.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
PowódL. K.domagał się w niniejszej sprawie zasądzenia na swoją rzecz od pozwanego odszkodowania za zaniechanie przez Sąd Rejonowy wM.obowiązkowi przedsięwzięcia czynności niezbędnych do ochrony mienia i mieszkania po zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania.
Stosownie do treściart. 417 § 1 k.c.za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Przepis ten uzależnia odpowiedzialność Skarbu Państwa od przesłanki szkody, związku przyczynowego oraz niezgodności działania lub zaniechania z normą prawną mającą na celu ochronę naruszonych interesów poszkodowanego.
Uwzględniając powyższe, nie ulega wątpliwości, że dla przypisania Skarbowi Państwa odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, niezbędne jest kumulatywne spełnienie poniższych przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej,
1) zaistnienie zdarzenia wywołującego szkodę, którym w odniesieniu do odpowiedzialności cywilnoprawnej Skarbu Państwa, zgodnie zart. 417 § 1 k.c., jest niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, rozumiane jako niezgodność działania lub zaniechania z normą prawną mającą na celu ochronę naruszonych interesów poszkodowanego;
2) szkoda rozumiana ogólnie jako uszczerbek w sferze prawnie chronionych interesów poszkodowanego,
3) adekwatny, czyli normalny, zwykły, przeciętnie występujący, związek przyczynowy między zdarzeniem szkodzącym a szkodą.
Źródła szkody powód upatrywał w zaniechaniu przez Sąd Rejonowy wM.podjęcia czynności, które zabezpieczyłyby jego mieszkanie.
W pierwszej kolejności odnieść należy się do najdalej idącego zarzutu podniesionego przez pozwanego tj. zarzut przedawnienia roszczenia.
Zgodnie zart. 4421k.c.roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia.
W pełni zgadzając się z utrwalonym w orzecznictwie kierunkiem wykładniart.442 k.c., iż „właściwą chwilą dla określenia 3 letniego biegu przedawnienia jest moment dowiedzenia się o szkodzie, gdy poszkodowany zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody” - Sąd dokonał ustaleń w tym zakresie. W trakcie przesłuchania w charakterze strony powód zeznał, że o zdarzeniu powodującym szkodę w budynku stanowiącym jego własność został powiadomiony

    w dniu 3 marca 2013r.Po raz pierwszy z wnioskiem o zabezpieczenie mienie powód zwrócił się do sądu w dniu 25 czerwca 2013r. wcześniej zwracając się o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji do Prokuratury Rejonowej wM.. Z treści tak pism kierowanych do Prokuratury jak i Sądu ale przede wszystkim z uzasadnienia pozwu wynika, że powód fakt zaistnienia zdarzenia losowego jakim był pożar jego zabudowania łączy z zaniechaniem przez Sąd Rejonowy wM.przedsięwzięcia czynności niezbędnych do ochrony jego mienia i mieszkania jako osoby tymczasowo aresztowanej. Należy zatem przyjąć, że w tym czasie powód dowiedział się o szkodzie i od tego momentu należało liczyć bieg terminu przedawnienia, o jakim mowa wart. 442(

    1)k.c.Zgodnie zart. 123 § 1 pkt 1 k.c.bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Powód złożył pozew do sądu w niniejszej sprawie w dniu 24 czerwca 2016r., a więc już po upływie trzyletniego okresu przedawnienia, co oznacza, że nie spowodowało to przerwania jego biegu, albowiem termin przedawnienia upłynął przed złożeniem pozwu do sądu. Dokonanie tych ustaleń było równoznaczne z uzyskaniem przez powoda świadomości, że wiąże się to dla niego ze szkodą. Przyjmuje się, że przesłanka wiadomości o szkodzie zostaje spełniona już w tej chwili, w której poszkodowany wie o istnieniu szkody w ogóle, gdy ma świadomość faktu powstania szkody (

    por. wyrok SąduN.z dnia 20 stycznia 2005 r., sygn. II CK
(...)). Dla rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia nie jest konieczne, aby poszkodowany, który dowiedział się o szkodzie, znał już rozmiar szkody (

    por. uchwała SąduN.(7) z 11 lutego 1963r., sygn.(...), OSN(...), nr 5, poz. 87 oraz wyrok SąduN.z 24 listopada 1971r., sygn. I CR(...), OSN(...), nr 5, poz. 95).

W ocenie Sądu wraz z informacja o szkodzie powód dowiedział się także o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Powód miał pełną świadomość, że do zniszczenia w wyniku pożaru jego mieszkania doszło w czasie jego pobytu w Areszcie Śledczym. Musiał zatem wiedzieć, że ewentualną odpowiedzialność za taki stan rzeczy może ponosić Sąd, który zastosował wobec niego tymczasowe aresztowanie. W toku postępowania powód nie podnosił, by o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia dowiedział się później niż w chwili ujawnienia szkody.
Zgodnie zart. 117 § 2 k.c.po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia.
Z tych względów powództwo podlegało oddaleniu, zważywszy na zgłoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia.
Niezależnie od skutecznie podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia, powództwo i tak nie było nie usprawiedliwione.
Odnosząc się zatem również merytorycznie do zgłoszonego powództwa. Zgodnie z przepisemart. 261 § 1 k.p.k.o zastosowaniu tymczasowego aresztowania sąd jest obowiązany bezzwłocznie zawiadomić osobę najbliższą dla oskarżonego, może to być osoba wskazana przez oskarżonego. W myśl zaśart. 262 § 1 pkt 3 k.p.k.sąd stosujący tymczasowe aresztowanie ma obowiązek przedsięwzięcia czynności niezbędnych do ochrony mienia i mieszkania aresztowanego. Na posiedzeniu na którym zastosowano wobec powoda środek zapobiegawczy, zażądał on jedynie zawiadomienia o fakcie jego aresztowania siostryB. M.. Wniosek został prawidłowo zrealizowany. Znamienne jest przy tym, że powód na żadnym etapie postępowania nie skonkretyzował czynności, jakie miałby podjąć Sąd Rejonowy wM.w ramach obowiązku wynikającego zart. 262 § 1 pkt 3 k.p.k.
Z treści zeznań powoda złożonych w trakcie przesłuchania w charakterze strony wynika, że co najmniej od 2012 roku powód zamieszkiwał w budynku w którym nie było nawet drzwi wejściowych, co nigdy mu nie przeszkadzało, bowiem nie obawiał się kradzieży. Powód nie wnosił, ani nawet nie sygnalizował o konieczności zabezpieczenia swego mienia. Nieuzasadnione wydaje się zatem, wymaganie od Sądu wykazywania większej dbałości o mienie powoda, niż ta przez niego samego prezentowana. Co więcej powód nie podnosił ani w żadnym piśmie ani w trakcie swoich zeznań by cokolwiek z jego domu po tym jak został aresztowany zginęło lub zostało zniszczone czy zdewastowane. Z treści notatki urzędowej funkcjonariusza policji wynika, że w trakcie czynności zabezpieczających po stwierdzeniu pożaru obecny na posesji szwagier powodaJ. G.oświadczył, że sprawuje opiekę nad budynkiem odkąd jeden z braciK.w związku ze śmiercią drugiego przebywa w więzieniu. Jednocześnie jak ustalono, bezpośrednią przyczyną powstania pożaru była awaria instalacji z uwagi na jej zły stan. Dowodzi to zatem, że zdarzenie losowe w wyniku którego doszło do pożaru nie miało żadnego związku z tym czy w domu byłyby taśmami pozaklejane drzwi czy nie. W chwili, kiedy stosowano środek zapobiegawczy wobec powoda, jego majątek był w istocie chroniony przez członków rodziny. Zdarzenie powodujące szkodę nastąpiło dwa miesiące po zastosowaniu przez Sąd Rejonowy w Miastku środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. W konsekwencji nie ma podstaw do przyjęcia, że Sąd ten naruszył powołaną normę prawną - wobec opisanej wyżej ochrony mienia powoda nie było potrzeby podejmowania niezbędnych czynności dla jego zabezpieczenia. zaś sam fakt zaistnienia pożaru na skutek wadliwej instalacji elektrycznej nie świadczy o nienależytej ochronie rzeczy.
W konsekwencji Sąd uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na postawienie tezy, że mieszkanie powoda zostało należycie zabezpieczone, a stosujący areszt Sąd Rejonowy wM.nie był zobowiązany do podjęcia dalej idących działań mających na celu zabezpieczenie mieszkania. Zachowanie pozwanego nie nosiło znamion bezprawności, a to wyklucza jego odpowiedzialność za ewentualnie poniesioną przez powoda szkodę (art. 417 k.c.) co wywiedzione powództwo i z tych względów czyniło bezzasadnym.
Niezależnie od braku zarzutów w tym przedmiocie, to stwierdzić należy, że od chwili złożenia przez powoda do Sądu Okręgowego wS.wniosku o podjęcie działań związanych z zabezpieczeniem jego mienia po pożarze to Sąd ten po wydaniu postanowieniu o przedłużeniu stosowania wobecL. K.środka zapobiegawczego podejmował czynności określone wart. 262 § 1 k.p.k.nie tylko terminowo ale wręcz wzorcowo.
Sąd postanowił odstąpić od obciążania powoda kosztami procesu na podstawieart.102 k.p.c.
Zgodnie z treściąart.102 k.p.c.w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów lub nie obciążyć jej w ogóle kosztami. Natomiast wedługart.98 §1 k.p.c.strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. A zatem decydujące znaczenie dla obowiązku zwrotu kosztów procesu ma jego wynik, zaś wyjątek od powyższej ogólnej zasady przewidujeart.102 k.p.c., który pozwala w szczególnie uzasadnionych wypadkach na zasądzenie od strony przegrywającej tylko część kosztów lub nie obciążanie jej w ogóle kosztami, przy czym przepis ten nie może być rozszerzająco wykładany i wyklucza uogólnianie, a może być stosowany w zależności od konkretnego przypadku.
Do kręgu okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 102 należy zaliczyć zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu (dążenie do szybkiego zakończenia procesu, do szybkiego wyjaśnienia wszystkich istotnych faktów), jak i fakty leżące na zewnątrz procesu zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego czy sytuacji życiowej. Okoliczności te powinny być oceniane z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego

    (por. postanowienie(...)z dnia 14 stycznia 1974r., sygn. II CZ(...), LEX nr(...)).
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, sytuacja powoda nie uległa zmianie w stosunku do początkowej fazy procesu i nadal zachodzi tego rodzaju szczególny wypadek uzasadniający zastosowanieart.102 k.p.c.
Na oryginale właściwy podpis