Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 78/18
Data wyroku: 2018-06-12 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Hanna Woźniak
Słowa kluczowe: Czynności cywilnoprawne
Podstawa prawna: art. 88 kc, art. 1019 § 2 kc
Teza: Niewiedza spadkobiercy o pożyczce udzielonej spadkodawcy będącemu nałogowym alkoholikiem i nieposiadającemu żadnego majątku jest usprawiedliwiona okolicznościami i pozwala na skuteczne uchylenie się od skutków niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku.

Sygn. akt: I Ns 78/18

POSTANOWIENIE
Dnia 12 czerwca 2018 r.
Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Hanna Woźniak

Protokolant

St. sekretarz sądowy Arleta Ratajczak

po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. w Wąbrzeźnie na rozprawie
sprawy z wnioskuK. K. (1)
z udziałem(...) Sp. z o.o.wS.
o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku

postanawia:

1
zatwierdzić uchylenie się przezK. K. (1)od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poC. S.synuA.iH., którego zwłoki odnaleziono w dniu(...). wM.,

2
ustalić, że wnioskodawczyni i uczestnik ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

SSR Hanna Woźniak

ZARZĄDZENIE
1.(...)
2.(...)
Sędzia:H. W.
Sygn. akt I Ns 78/18

UZASADNIENIE
K. K. (1)w dniu 30 marca 2018r. złożyła wniosek o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poC. S.zmarłym(...). W uzasadnieniu podała, że dopiero z pisma wierzyciela zmarłego dziadkaC. S.z 21 marca 2018r. dowiedziała się, że jest spadkobierczynią dziadka, a spadek jest zadłużony.

Sąd ustalił, co następuje:
C. S.zmarł około(...). albowiem w tym dniu odnaleziono jego zwłoki. Najbliższa rodzina, w tym wnuczkaK. K. (1), nie utrzymywała żadnych kontaktów ze zmarłym od 2004r.K. K. (1)obwiniała dziadka o przedwczesną śmierć babci.C. S.był alkoholikiem, przez całe życie pił i urządzał żonie awantury. Przez ostatnie lata życia pił alkohol wspólnie z sąsiadką, której zwłoki odnaleziono tego samego dnia pod tym samym adresem, co zwłokiC. S.. Nikt z rodziny nie mieszkał zC. S.w chwili jego śmierci. Matka wnioskodawczyni a córkaC. S.zmarła 24 listopada 2011r.C. S.nie był na jej pogrzebie.K. K. (1)nie była na pogrzebie dziadka, gdyż była wówczas w ciąży i źle się czuła.C. S.oprócz zmarłej przed nim córki ma jeszcze córkęM. B.i dwóch synów:M. S.iK. S. (1). Wszyscy troje mieszkają na stałe za granicą.M. B.o śmierci ojca telefonicznie powiadomiła policja. Wówczas przyjechała ona do Polski i zajęła się organizacją pogrzebu. O dacie pogrzebu telefonicznie zawiadomiła wnioskodawczynię. Synowie nie przyjechali na pogrzeb ojca.K. K. (1)nikt nigdy nie informował, że dziadek przed śmiercią zaciągnął dług i nie spłacił go.K. K. (1)była zdumiona, że osobie o takiej proweniencji jak jej dziadek, jakakolwiek firma udzieliła pożyczki.K. S. (2)nie miała świadomości, że należy do kręgu spadkobierców dziadka w związku z wcześniejszym zgonem jej matki. O fakcie tym, jak i o istnieniu długu spadkowego, dowiedziała się pod koniec marca 2018r. z pisma wierzyciela do niej skierowanego (dowód: zeznania wnioskodawczyni – nagranie rozprawy z 12 czerwca 2018r. od 00:05:54 do 00:15:10, skrócony odpis aktu zgonu – k.10).
Wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 12 czerwca 2018r. złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku poC. S., którego zwłoki odnaleziono 25 lutego 2016r. wM.(dowód: oświadczenie – k.36).

Sąd zważył, co następuje:
Sąd dał wiarę zeznaniom wnioskodawczyni albowiem są one logiczne i spójne oraz zgodne z zasadami doświadczenia życiowego. Sąd dał wiarę treści skróconego odpisu aktu zgonu albowiem został on wystawiony przez upoważniony do tego organ, a jego treść nie była kwestionowana w toku postępowania.
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania (art. 1015 § 1 k.c.). Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami: 1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem; 2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca (art. 1019 § 1 k.c.).
Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu (art. 1019 § 2 k.c.), przy czym powołując się na błąd może to zrobić skutecznie przed upływem roku od jego wykrycia. Oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie z powodu błędu oświadczenia o odrzuceniu spadku oraz oświadczenie o odrzuceniu spadku powinny być złożone przed sądem, przy czym oświadczenia te mają charakter materialnoprawny.
W okolicznościach niniejszej sprawy rozważenia wymaga okoliczność, czy w rozumieniuart. 84 § 2 kcwnioskodawczyni działała pod wpływem błędu istotnego, czyli uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby nie działała pod wpływem błędu i oceniała sprawę rozsądnie, złożyłaby w przepisanym terminie oświadczenie o odrzuceniu spadku. W ocenie Sądu, wiedza o dziedziczeniu spadku po zmarłych rodzicach przez dzieci na podstawie przepisówkodeksu cywilnegojest w polskim społeczeństwie dość powszechna, aczkolwiek zasady „ilościowe” tego dziedziczenia (wszystkie dzieci po równo) są znane nie wszystkim spadkobiercom. Natomiast zasady dziedziczenia przez podstawienie, czy też zasady dziedziczenia w braku zstępnych albo w przypadku wcześniejszej śmierci uprawnionego zstępnego, który posiada własnych zstępnych, są znane nielicznym i w ocenie Sądu (popartej wiedzą płynącą z urzędu z wieloletniej praktyki) nie mogą być uznane za wiedzę powszechną. W chwili śmierciC. S.żyło troje jego dorosłych dzieci i zdaniem Sądu KarolinaK.pozostawała w usprawiedliwionym błędzie, że tylko te dorosłe dzieci są spadkobiercami zmarłego. Dodatkowo,K. K. (1)pozostawała także w błędzie co do faktu, że spadek po dziadku nie jest zadłużony. Błąd ten jest w ocenie Sądu również usprawiedliwiony.K. K. (1)zerwała kontakty z dziadkiem, gdy miała mniej więcej 13 lat, a więc była jeszcze dzieckiem. Powodem tej decyzji był alkoholizm dziadka i wewnętrzne przekonanie wnioskodawczyni, że sposób życia dziadka przyczynił się do śmierci babci. ZC. S.nikt z najbliższej rodziny, a nawet z sąsiadów, nie utrzymywał żadnych kontaktów, o czym świadczy fakt, że nikt nie wiedział o jego zgonie, zatem w akcie zgonu odnotowano datę znalezienia zwłok, a nie datę śmierci. Za usprawiedliwiony okolicznościami należy zatem uznać brak wiedzy wnioskodawczyni o udzielonej dziadkowi pożyczce, a sam fakt udzielenia pożyczki osobie bez stabilnej sytuacji życiowej, nałogowo pijącej alkohol, jest dla wnioskodawczyni, osoby jeszcze młodej, nie orientującej się w polityce kredytowej banków i parabanków, dużym zaskoczeniem i zaskoczenie to jest w ocenie Sądu również usprawiedliwione okolicznościami.
Z tych wszystkich względów wniosek zasługiwał na uwzględnienie, dlatego na podstawieart.88, art.1015, art.1018 i art.1019 kcorzeczono jak w pkt.1 postanowienia.
O kosztach orzeczono zgodnie z ogólna regułą ponoszenia kosztów w postępowaniu nieprocesowym na podstawieart.520§1 kpc.
SSR Hanna Woźniak

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

Sędzia: