Sąd Apelacyjnyw Warszawie
VI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VI ACa 381/17
Data wyroku: 2018-09-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Ryszard Sarnowicz, Grzegorz Tyliński, Krzysztof Tucharz
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c.

Sygn. akt VI ACa 381/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 września 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący – Sędzia: SA Ryszard Sarnowicz
Sędziowie:SA Krzysztof Tucharz (spr.)
SO del. Grzegorz Tyliński
Protokolant:Małgorzata Kocon
po rozpoznaniu w dniu 20 września 2018r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaH. M.
przeciwkoTowarzystwu (...) S.A.z siedzibą wW.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 21 grudnia 2016 r.
sygn. akt XXV C 330/15

I
oddala apelację;

II
zasądza odTowarzystwa (...) S.A.z siedzibą wW.na rzeczH. M.kwotę 2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt VI ACa 381/17

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 25 lutego 2015 r. skierowanym przeciwko Towarzystwu(...)S.A. z siedzibą wW.powódkaH. M.wniosła o zasądzenie od pozwanego zakładu ubezpieczeń na jej rzecz, kwoty 85.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 24 maja 2014 r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej doznała na wskutek śmierci, w wypadku drogowym, jej córkiK. M..
W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki, na jej rzecz kosztów procesu.
Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił powództwo w całości i obciążył pozwany zakład ubezpieczeń obowiązkiem zwrotu powódce kosztów postępowania a ponadto nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie część wydatków związanych z kosztami opinii biegłych.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych.
W dniu 3 maja 2005 r. wP.córka powódki –K. M.prowadząc pojazd markiO. (...)zderzyła się z samochodem markiB., którego kierowca –J. Ż.naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym. W wyniku tego wypadkuK. M.doznała bardzo poważnych obrażeń ciała, skutkujących jej zgonem w dniu 10 maja 2014 r. W dacie śmierci miała ona 23 lata. Mieszkała z rodzicami i planowała zawrzeć związek małżeński ze swoim narzeczonym. Była młodszą córką powódki, natomiast starsza córka mieszkała osobno i założyła własną rodzinę.
Powódkę z córkąK.łączyły bardzo bliskie i przyjacielskie relacje. Spędzały wspólnie czas i wzajemnie się wspierały.K. M.pomagała matce w prowadzeniu domu i robieniu zakupów.
Powódka bardzo dotkliwie przeżyła tragiczną śmierć córki. Wymagała opieki innych osób, miała problemy z opanowaniem emocji i pojawiły się u niej myśli samobójcze.
Zażywała leki uspokajające a w pracy zawodowej miała problemy w wykonywaniu swoich obowiązków. Leczyła się z powodu zaburzeń depresyjno – lękowych, korzystała z pomocy lekarza psychiatry i psychologa. Nadal wymaga leczenia psychiatrycznego. Mimo znacznego upływu czasu od śmierci córki, nie pogodziła się ona z jej odejściem i często jeździ na jej grób.
Zamieszkuje z mężem i otrzymuje świadczenie przedemerytalne.
W dniu 12 stycznia 2010 r. pozwane Towarzystwo, występując jako ubezpieczyciel z tytułu odpowiedzialności cywilnej sprawcy wypadku wypłaciło powódce kwotę 10.000 zł jako odszkodowanie w związku z pogorszeniem się sytuacji życiowej powódki po śmierci córki oraz dokonało zwrotu kosztów pogrzebu.
W piśmie z dnia 16 kwietnia 2014 r. skierowanym do pozwanego powódka zażądała zapłaty zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie jej dobra osobistego w postaci szczególnej więzi rodzinnej, łączącej ją ze zmarłą córką w wysokości 150.000 zł.
Pozwany ubezpieczyciel uwzględnił to roszczenie do kwoty 15.000 zł.
Sąd Okręgowy, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w postaci: opinii biegłych z zakresu rekonstrukcji wypadków i medycyny sądowej, lekarza psychiatry i psychologa oraz zeznań świadków i powódki uznał, że spełnione dobrowolnie świadczenie pieniężne z tytułu zadośćuczynienia było znacznie zaniżone w stosunku do rozmiaru doznanej przez powódkę krzywdy i należało zasądzić na jej rzecz dodatkową kwotę 85.000 zł, co daje łącznie kwotę 100.000 zł.
Sąd wskazał, że w sposób dostateczny została wykazana szczególna więź emocjonalna łącząca powódkę ze zmarłą córką. ŚmierćK. M.była dla powódki szokiem i niezwykle traumatycznym przeżyciem. Sąd wziął też pod uwagę znaczny stopień nasilenia cierpień powódki i różne problemy, jakie śmierć córki wywołała w jej życiu osobistym. Mimo upływu ponad 10 lat od zajścia tego tragicznego zdarzenia powódka nadal trwa w żałobie, straciła radość życia i wymaga opieki psychologicznej. Liczyła w przyszłości na wsparcie ze strony zmarłej córki i posiadanie kolejnych wnuków.
Z tych też względów Sąd Okręgowy uznał, że żądana przez powódkę kwota zadośćuczynienia nie jest sumą wygórowaną.
Odsetki od przyznanej powódce w wyroku kwoty zostały zasądzone od dnia 24 maja 2014 r. tj. po upływie 30 dni od daty otrzymania przez pozwany zakład ubezpieczeń wezwanie do spełnienia świadczeń.
O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie zart. 98 k.p.c.
Powyższy wyrok zaskarżyło w części pozwaneTowarzystwo (...) S.A.tj. ponad zasądzoną na rzecz powódki kwotę 40.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 24 maja 2014 r. do dnia zapłaty oraz w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania podnosząc zarzut naruszenie przepisów prawa materialnego tj.art. 23 k.c.w zw. zart. 24 k.c.w zw. zart. 448 k.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, iż w ustalonym stanie faktycznym sprawy zasądzona kwota 85.000 zł stanowi kwotę odpowiednią tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę doznaną przez powódkę wskutek śmierci córkiK. M.w dniu 3 maja 2005 r.
Wskazując na powyższe zarzuty pozwany wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:
- oddalenie powództwa ponad kwotę 40.000 zł tj. co do kwoty 45.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 24 maja 2014 r. do dnia zapłaty;
- zasądzenie od powódki na rzecz strony pozwanej kosztów procesu.
Ponadto wnosił o zasądzenie od powódki kosztów postępowania apelacyjnego.
W odpowiedzi na apelację powódka wnosiła o jej oddalenie w całości i zasądzenie od pozwanego na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania w II instancji.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja pozwanego zakładu ubezpieczeń pozbawiona była uzasadnionych podstaw prawnych i nie zasługiwała na uwzględnienie.
Ustalony przez Sąd Okręgowy stan faktyczny w niniejszej sprawie, którego skarżący nie kwestionuje, nie dawał podstaw do podzielenia zarzutu o przyznaniu powódce zadośćuczynienia pieniężnego w rażąco wygórowanej wysokości.
Wbrew stanowisku pozwanego śmierćK. M.stanowiła dla powódki niezwykle traumatyczne przeżycie, którego skutki wykraczały poza typową reakcję emocjonalną po nagłej uracie najbliższego członka rodziny.
Przeprowadzony w sprawie dowód z opinii biegłego lekarza psychiatry oraz psychologa nie pozostawia wątpliwości, że pomimo upływu ponad 10 lat od zaistnienia tego tragicznego zdarzenia powódka nadal odczuwa jego negatywne skutki i wymaga leczenia psychiatrycznego.
Proces żałoby nie przebiegał u powódki w sposób typowy lecz uległ on przedłużeniu na okres 10 lat i towarzyszą mu zaburzenia depresyjno – lękowe uniemożliwiające powódce zaadaptowanie się do nowej sytuacji oraz utrudniające powódce codzienne funkcjonowanie w kluczowych obszarach jej życia.
U powódki nadal dochodzi do pogorszenia jej stanu psychicznego w momentach związanych ze wspomnieniami o córceK..
Nie jest też przekonujący argument pozwanego, że powódka nie została osamotniona po śmierci córki, z tej racji, iż ma wsparcie w swoim mężu i drugiej córce i ponadto bierze udział w wychowywaniu wnuków. Nie negując tych okoliczności należy podkreślić, że powódkę i zmarła córkę łączyła szczególnie silna więź uczuciowa a śmierćK. M.wywołuje u powódki nadal poczucie utraty bezpieczeństwa w związku z utratą w przyszłości pomocy ze strony tej córki co również wynika z przytoczonej wyżej opinii psychiatryczno – psychologicznej.
Jakkolwiek zmarła zamierzała zawrzeć związek małżeński to nie oznacza to, iż przestałaby uczestniczyć w życiu rodzinnym powódki, być obecna przy okazji różnych uroczystości, dawać powódce satysfakcję na przykład z faktu posiadania dalszych wnuków, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji
K. M.była w chwili śmierci osobą młodą, wchodzącą dopiero w dorosłe życie i powódka mogła liczyć na to, że córka zapewni jej pomoc, opiekę w okresie starości. Sytuacja, w której rodzic traci dziecko stanowi dla niego szczególne traumatyczne zdarzenie i żadna kwota nie jest w stanie zrekompensować bólu i cierpień psychicznych, jakie dotykają rodziców zmarłej przedwcześnie osoby.
W żadnym wypadku nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że zadośćuczynienie pieniężne w łącznej wysokości 100.000 zł odbiega swym rozmiarem od skali tego rodzaju świadczeń zasądzonych w zbliżonych okolicznościach.
Twierdzenie skarżącego, że według jego oceny adekwatną sumą powinna być tu kwota 55.000 zł opiera się tylko na jego subiektywnym odczuciu i w rzeczywistości nie uwzględnia w należyty sposób ogromu dramatu jaki spotkał powódkę wskutek tragicznej śmierci córki.
Cytowane w apelacji orzecznictwo Sądu Najwyższego, odnoszące się do sytuacji w których Sąd odwoławczy władny jest zmieniać wysokość zasądzonego zadośćuczynienia świadczy właśnie o wyjątkowym charakterze stosowania rozstrzygnięć reformatoryjnych w tego rodzaju sprawie z uwagi na przysługujące Sądowi I instancji uprawnienie do korzystania z pewnej uznaniowości przy określaniu skali przyznawanego świadczenia z powyższego tytułu.
Sąd Okręgowy uwzględnił wszystkie okoliczności, które miały wpływ na ocenę rozmiaru doznanej przez powódkę krzywdy i w świetle poczynionych przez niego ustaleń zasądzona kwota wraz z dobrowolnie wypłaconą przez ubezpieczyciela sumą w żadnym wypadku nie może być uznana za nadmierną korzyść majątkową.
Z przytoczonych wyżej względów wniesioną apelację należało oddalić z mocyart. 385 k.p.c.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w instancji odwoławczej nastąpiło zgodnie zart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 108 § 1 k.p.c.