Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 369/18
Data wyroku: 2018-08-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maryla Majewska – Lewandowska, Marcin Rak, Leszek Dąbek
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 18 ust. o ochronie lokatorów

Sygn. akt III Ca 369/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 sierpnia 2018 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Marcin Rak (spr.)
Sędzia    SO Leszek Dąbek
SR (del.) Maryla Majewska – Lewandowska
Protokolant    Marzena Makoś
po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2018 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwa GminyG.
przeciwkoJ. S.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 18 sierpnia 2017 r., sygn. akt I C 954/15

1
oddala apelację;

2
zasądza od pozwanej na rzecz powódki 900 zł (dziewięćset złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.

SSR (del.) Maryla Majewska – Lewandowska SSO Marcin Rak SSO Leszek Dąbek
Sygn. aktIII Ca 369/18

UZASADNIENIE
Powódka domagała się od pozwanej 7.776,53 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 marca 2014 r. do dnia zapłaty oraz 1.106,49 zł z tytułu skapitalizowanych odsetek za zwłokę, a także kosztów procesu według norm przepisanych. Uzasadniając żądanie wskazała, że pozwana zajmuje lokal mieszkalny wG.przyul. (...)bez tytułu prawnego i nie wywiązuje się z obowiązku uiszczania opłat eksploatacyjnych oraz odszkodowania. Dochodzona pozwem należność obejmowała zadłużenie według stanu na 28 lutego 2014 r.
W sprzeciwie, od wydanego w sprawie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Zarzuciła, że powódka niezasadnie odmawia jej zawarcia umowy najmu, co umożliwiłoby uzyskanie dofinansowania do czynszu i redukcję zadłużenia. Wywodziła, że standard zajmowanego lokalu odpowiada standardowi lokalu socjalnego co powinno znaleźć odzwierciedlenie w wysokości opłat. Powoływała się też na swoją trudną sytuację materialną.
Pismem procesowym z 24 czerwca 2016 r. powódka rozszerzyła żądanie do kwoty 10.007,02 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 1 marca 2014 r. do dnia zapłaty.
Wyrokiem z 18 sierpnia 2017 r. Sąd Rejonowy w Gliwicach zasądził od pozwanej na rzecz powódki 7.776,53 zł z ustawowymi odsetkami od:
- 5.901,25 zł od 4 listopada 2013 r. do 31 grudnia 2015 r. i z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;
- 1.875,28 zł od 22 października 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. i z ustawowymi odsetkami za opóźnienie do 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty.
W pozostałej części powództwo oddalił oraz postanowił nie obciążać pozwanej kosztami postępowania.
Wyrok ten zapadł po ustaleniu, że powódka jest właścicielem opisanego w pozwie lokalu, zajmowanego przez pozwaną z dziećmi i partnerem. Lokal ten nie został zakwalifikowany jako lokal socjalny. Wysokość odszkodowania za bezumowne korzystanie z tego lokalu w okresie od listopada 2011 r. do lutego 2014 r., ustalonego na podstawie stawki bazowej określonej w zarządzeniu PrezydentaG., wyniosła 7.776,53 zł. Z tego 5.901,25 zł to należność za okres od listopada 2011 roku do 31 sierpnia 2013 roku, zaś 1.875,28 zł za okres od września 2013 roku do lutego 2014 roku.
Na podstawie dowodu z opinii biegłego Sąd Rejonowy ustalił, że wysokość czynszu możliwego do uzyskania za wynajem, na wolnym rynku zajmowanego przez pozwaną lokalu w okresie od 1 listopada 2011 r. do 28 lutego 2014 r., wynosi 10.010 zł.
Ustalenia te doprowadziły Sąd Rejonowy do przekonania, że powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie. Jako podstawę prawną żądania powołałart. 18 ust. 1 ustawy z 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(Dz. U. z 2005 r. nr 31 poz. 266 z zm.). Ocenił, że żądanie powódki nie stanowiło nadużycia prawa w rozumieniuart. 5 k.c.Wywiódł, iż sam fakt odmowy zawarcia umowy najmu nie może stanowić okoliczności obciążającej powódkę, która ma prawo do decydowania o lokalach pozostających w jej zasobie. Jako uzasadnioną podstawę wyliczenia odszkodowania uznał kwotę bazową w wysokości 4,50 zł za m2, wynikającą z zarządzenia PrezydentaG.z 12 maja 2011 roku nr PM 578/11.
Wskazał też Sąd Rejonowy, że o tym czy lokal zostaje zaliczony do grupy lokali socjalnych decyduje gmina. Jako, że lokal zajmowany przez pozwaną nie został do tej grupy zaliczony, to nie zachodziły podstawy do naliczania czynszu według stawki 1 zł za m2przewidzianej dla lokali socjalnych. Okoliczności tej nie zmieniał fakt obniżonego standardu spornego lokalu, który spełniał wymogi zaliczenia go do grupy lokali socjalnych.
W konsekwencji Sąd Rejonowy uznał za zasadne roszczenie powódki do kwoty 7.776,53 zł.
O odsetkach orzekł z powołaniem na podstawieart. 481 k.c.zważywszy na terminy wymagalności roszczenia wynikające po części z wezwania do zapłaty a po części z doręczenia odpisu pozwu.
W pozostałej części Sąd Rejonowy oddalił powództwo jako bezzasadne argumentując, że wysokość czynszu należnego za lokal mieszkalny stanowiący własność gminy nie może być ustalony odmiennie aniżeli iloczyn metrażu mieszkania i kwoty bazowej wynikającej z rozporządzenia Prezydenta MiastaG..
O kosztach orzekł na podstawieart. 102 k.p.c.powołując się na zasady słuszności.
Apelację od tego wyroku w części uwzględniającej powództwo wniosła pozwana. Wywodziła, iż znajduje się w trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej. W jej ocenie, korzystny wyrok polepszy sytuację ekonomiczną, gdyż zawarcie umowy najmu pozwoliłoby na korzystanie z dofinansowania do czynszu i zakupu węgla. Wywodziła, że spełnia kryteria do zawarcia z nią umowy najmu i od lat oczekuje na mieszkanie komunalne. Podniosła, że roszczenie powódki jest rażąco niesprawiedliwe.
Formułując te zarzuty domagała się oddalenia powództwa.
Powódka wniosła o oddalenie apelacji zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 378§1 k.p.c.wyrok Sądu Rejonowego podlegał kontroli instancyjnej w części uwzględniającej powództwo. W części oddalającej jako niezaskarżony zyskał walor prawomocności i miał charakter wiążący (art. 365 k.p.c.).
Oceniając zasadność apelacji Sąd Okręgowy przede wszystkim miał na względzie, że poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne nie były kwestionowane. Na etapie postępowania odwoławczego uznać je zatem należało za bezsporne między stronami. Nie budziło zatem wątpliwości, że powódka jest właścicielką lokalu zajmowanego przez pozwaną bez tytułu prawnego oraz, że lokal ten pomimo obniżonego standardu nie został zaliczony do grupy lokali socjalnych. Poza sporem pozostawała prawidłowość matematycznego wyliczenia odszkodowania za zajmowanie tego lokalu w obejmującym żądanie pozwu okresie od listopada 2011 roku do lutego 2014 roku, jako iloczynu powierzchni i stawki 4,50 zł za m2wynikającej z powołanego przez Sąd Rejonowy zarządzenia PrezydentaG.. Nie zostało zakwestionowane i to, że w razie wynajęcia lokalu na wolnym rynku, z pominięciem stawek wynikających z rozporządzenia, w okresie objętym żądaniem pozwu możliwe byłoby uzyskanie łącznego czynszu na poziomie 10.010 zł.
Sąd Okręgowy podzielił zatem ustalenia Sądu Rejonowego w całości uznając je za własne.
Dodatkowego zaakcentowania wymagało, że względem pozwanej i jej dzieci orzeczony został, prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach z 3 lutego 2011 roku, sygn. akt I C 1152/10, obowiązek wydania spornego lokalu powódce bez ustalenia uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego. Nadto tenże Sąd wyrokiem z 7 października 2011 roku, sygn. akt I C 273/11 oddalił powództwo pozwanej o ustalenia uprawnienia do lokalu socjalnego. Apelacja od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego z 27 czerwca 2012 roku, sygn. akt III Ca 198/12. W postępowaniach tych jako przesłanka rozstrzygnięcia przesądzone zostało, że lokal został samowolnie zajęty przez pozwaną. W sprawie I C 273/11 i III Ca 198/12 sądy uznały, że nie zachodzą usprawiedliwione zasadami współżycia społecznego szczególnie okoliczności uzasadniające przyznanie uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego (dowód: odpisy wyroków k. 93-97).
Dokonując oceny prawnej zasadności roszczenia uwzględnionego zaskarżonym wyrokiem należało się odwołać do regulacji art. 18 ust 1 cytowanej ustawy o ochronie lokatorów (…), z którego wynika, że osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie.
Powinności zapłaty odszkodowania pozwana w istocie nie kwestionowała. W apelacji zarzucała jedynie, że powódka z nieuzasadnionych przyczyn odmawia jej zawarcia umowy najmu. Powoływała się też na swoją trudną sytuację rodzinną i materialną.
Wysokość zasądzonej należności została prawidłowo ustalona przez Sąd Rejonowy w granicach wyznaczonych zarówno przepisami prawa materialnego jak i wewnętrznymi regulacjami powódki, określającymi wysokość należności za lokale komunalne. Co istotne, niski standard mieszkania uzasadniający potencjalne zaliczenie go do grupy lokali socjalnych, nie podważał możliwości dochodzenia przez powódkę należności w zasądzonej wysokości. Wszak z niekwestionowanej ostatecznie opinii biegłego wynikało, że na wolnym rynku lokal ten mógłby być wynajęty za jeszcze wyższą kwotę. Stawki, określone w zarządzeniu uczynionym przez Sąd Rejonowy podstawą wyliczeń, nie były zatem zawyżone.
Powoływane zarzuty apelacji uznać należało jedynie za polemikę nie mogącą podważyć trafności zaskarżonego wyroku. Podkreślenia wymaga, że w uprzednio toczonych między stronami procesach przesądzone zostało, iż pozwana jako osoba, która samowolnie zajęła lokal, jest zobowiązana do jego wydania i nie zachodzą podstawy do ustalenia jej uprawienia do otrzymania lokalu socjalnego.
Pozwana pomimo upływu ponad 7 lat nie tylko nie zrealizowała obowiązku wydania lokalu ale i nie realizowała – w okresie objętym żądaniem pozwu - obowiązku opłacania należnego odszkodowania.
Działania powódki zmierzające do wyegzekwowania długu znajdowały oparcie w przepisach, a występując z pozwem nie nadużywała ona swojego prawa. Jako właścicielka lokalu komunalnego jest bowiem uprawniona i zobowiązana do pobierania opłat za jego utrzymanie. Żadne okoliczności sprawy nie uzasadniały zwolnienia pozwanej z ciążącego na niej obowiązku zwłaszcza gdy zważyło się na treść poprzednich rozstrzygnięć w procesach między stronami. Działania powódki zmierzały nie tylko do ochrony własnego prawa, ale i praw pozostałych mieszkańców i podatników rzetelnie wywiązujących się ze swoich obowiązków. Zwolnienie pozwanej z obowiązku zapłaty – nawet w części - byłoby jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru utrzymania lokalu właśnie na nich. To bowiem z ich wpłat i podatków utrzymywana jest substancja mieszkaniowa każdej gminy. Zwolnienie takie stanowiłoby wyraz nieuzasadnionego faworyzowania pozwanej, która od lat zajmuje znajdujący się w zasobach powódki lokal bez tytułu prawnego i nie realizuje obowiązku jego wydania. Również opisywana sytuacja rodzinna i materialna nie mogła stanowić podstawy zwolnienia od jednego z podstawowych obowiązków jakim jest uiszczanie opłat za zajmowany lokal. Kwestie z tym związane mogą bowiem stanowić podstawę uzyskania pomocy socjalnej. Pozostają natomiast prawnie irrelewantne w sporze o zapłatę odszkodowania z art. 18 ust 1 ustawy o ochronie lokatorów (…).
Jak już wskazano, z okoliczności sprawy wynikało, że pozwana zajęła sporny samowolnie. Nie mogła zatem czynić powódce zarzutu z tej przyczyny, że ta odmawiała zawarcia umowy najmu. To właśnie zachowanie pozwanej samowolnie zajmującej lokal i nierealizującej obowiązku jego wydania powinno być ocenione negatywnie.
Konkludując, rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego było prawidłowe co skutkowało oddaleniem apelacji jako bezzasadnej, a to na podstawieart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.obciążając nimi pozwaną jako stronę przegrywającą. Zasądzona na rzecz powódki należność obejmowała wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości stawki minimalnej ustalonej na podstawie §2 pkt 4 w zw. z §10 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia apelacji. Sąd Okręgowy uznał, że nie zachodziły podstawy do odstępowania od obciążania pozwanej tymi kosztami w postępowaniu odwoławczym. O ile w postępowaniu pierwszoinstancyjnym pozwana mogła pozostawać w przekonaniu o zasadności zajmowanego stanowiska, o tyle wobec uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego stwierdzającego ich bezzasadność, wniesienie apelacji powinno zostać poprzedzone daleko idącą rozwagą. Jej brak musiał spotkać się z konsekwencjami finansowymi, których nie mogły uchylić zarzuty stawiane w apelacji.
SSR (del.) Maryla Majewska – Lewandowska SSO Marcin Rak SSO Leszek Dąbek