Sąd Okręgowy w Poznaniu
XII Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XII C 2502/15
Data wyroku: 2018-03-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Małecka

Sygnatura akt XII C 2502/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Poznań, dnia 8 marca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu XII Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Małecka
Protokolant: protokolant sądowy Katarzyna Michalewska
po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2018 r. w Poznaniu
na rozprawie sprawy z powództwaW. M.
przeciwkoM. F.
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności
oraz sprawy z powództwaM. M.
przeciwkoM. F.
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności
(o dawnej sygn. akt XII C 2503/15)

I
w sprawie o sygn. akt XII C 2502/15

1
powództwo oddala;

2
kosztami procesu obciąża powoda i w związku z tym zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 30 zł tytułem opłaty sądowej od zażalenia;

II
w sprawie o dawnej sygn. akt XII C 2503/15

1
powództwo oddala;

2
kosztami procesu obciąża powódkę i w związku z tym zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 30 zł tytułem opłaty sądowej od zażalenia.

/-/ SSO Małgorzata Małecka

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 16 grudnia 2015r. przeciwko
    pozwanemuM. F.
,
    powódW. M.
wniósł o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego – aktu notarialnego sporządzonego przed NotariuszemW. C.w Kancelarii Notarialnej przyul. (...)wP.dnia 28 kwietnia 2008r. rep. A(...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 27 października 2015r., nadaną postanowieniem Sądu RejonowegoP. (...)z dnia 19 października 2015r. na rzecz następcy prawnego.
Jako podstawę prawną swojego żądania powód wskazał treśćart. 840 par. 1 kpc. Strona powodowa swoje żądanie uzasadniła tym, że przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności. Zdaniem powoda, wskazane w akcie notarialnym z dnia 28 kwietnia 2008r. zobowiązanieJ. M.z tytułu pożyczki kwoty 96.000 zł nigdy nie istniało, bowiem strony umowy zawarły pożyczkę na kwotę znacznie niższą, tj. 30.000 zł.W. M., jako mążJ. T.tytułem spłaty zaciągniętego zobowiązania uiścił na rzeczZ. B.kwotę 46.000 zł. Zdaniem strony powodowej,J. M., jak i jej mążW. M.(powód w niniejszym procesie) nie zostali w należyty sposób poinformowani o treści aktu notarialnego oraz o tym, że jednocześnie z umową pożyczki przenieśli własność nieruchomości na rzeczZ. B.. Zdaniem powoda, z uwagi na oczywistą niezgodność treści tytułu wykonawczego co do faktycznych wydarzeń oraz co do uzgodnionej treści umowy zawartej pomiędzyJ. M.aZ. B., pozew jest konieczny i uzasadniony.

Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt XII C 2502/15.

Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2016r. Sąd udzielił powodowi zabezpieczenia roszczenia poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego z wniosku wierzycielaM. F.przez KomornikaS.przy Sądzie RejonowymP. (...)A. K., sygn. akt(...)

Pismem z dnia 29 sierpnia 2016r. swój udział w sprawie zgłosił Prokurator Okręgowy w Poznaniu (art. 60 par. 1 kpc).
Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2016r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie zabezpieczające z dnia 11 sierpnia 2016r.
Pozwem z dnia 16 grudnia 2015r. przeciwko
    pozwanemuM. F.
,
    powódkaM. M.
wniosła o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego – aktu notarialnego sporządzonego przed NotariuszemW. C.w Kancelarii Notarialnej przyul. (...)wP.dnia 28 kwietnia 2008r. rep. A(...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 27 października 2015r., nadaną postanowieniem Sądu RejonowegoP. (...)z dnia 19 października 2015r. na rzecz następcy prawnego.
Jako podstawę prawną swojego żądania powódka wskazała treśćart. 840 par. 1 kpc. Strona powodowa swoje żądanie uzasadniła tym, że przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności. Zdaniem powódki, wskazane w akcie notarialnym z dnia 28 kwietnia 2008r. zobowiązanieJ. M.z tytułu pożyczki kwoty 96.000 zł nigdy nie istniało, bowiem strony umowy zawarły pożyczkę na kwotę znacznie niższą, tj. 30.000 zł.W. M., jako mążJ. T.tytułem spłaty zaciągniętego zobowiązania uiścił na rzeczZ. B.kwotę 46.000 zł. Zdaniem strony powodowej,J. M., jak i jej mążW. M.nie zostali w należyty sposób poinformowani o treści aktu notarialnego oraz o tym, że jednocześnie z umową pożyczki przenieśli własność nieruchomości na rzeczZ. B.. Zdaniem powódki, z uwagi na oczywistą niezgodność treści tytułu wykonawczego co do faktycznych wydarzeń oraz co do uzgodnionej treści umowy zawartej pomiędzyJ. M.aZ. B., pozew jest konieczny i uzasadniony.

Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt XII C 2503/15.

Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2016r. Sąd udzielił powódce zabezpieczenia roszczenia poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego z wniosku wierzycielaM. F.przez KomornikaS.przy Sądzie RejonowymP. (...)
A. K., sygn. akt(...)
Pismem z dnia 29 sierpnia 2016r. swój udział w sprawie zgłosił Prokurator Okręgowy w Poznaniu (art. 60 par. 1 kpc).
Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2016r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie zabezpieczające z dnia 11 sierpnia 2016r.
Zarządzeniem z dnia 20 stycznia 2017r. Przewodnicząca sprawę o sygnaturze akt XII C 2503/15 połączyła ze sprawą o sygnaturze akt XII C 2502/15 na podstawieart. 219 kpcdo wspólnego prowadzenia lub też rozstrzygnięcia ( pod sygn. XII C 2502/15)
Pismem procesowym z dnia 3 marca 2017r., stanowiącymodpowiedź na pozew,pozwanyM. F.wniósł o oddalenie powództw. Pozwany zarzucił powodom, że nie posiadają legitymacji do wytoczenia powództwa w trybieart. 840 kpc, albowiem nie zostali wymienieni w tytule wykonawczym ani w klauzuli wykonalności. Wyjaśnił, że zgodnie z orzecznictwem, legitymacja powoda może znaleźć oparcie wyłącznie w treściart. 791 kpc, jednakże strona powodowa nie spełniła ani przesłanek, ani wymogów aby z niego skorzystać. Pozwany zwrócił uwagę, iż podnoszony przez powodów zarzut nieświadomości czy błędu w rozeznaniu czy też przymusu dłużniczki nie może zostać uwzględniony wobec braku uchylenia się przez nią w terminie 1 roku od skutków prawnych oświadczenia, które złożyła.
Na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017r. powód podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisku dodatkowo podnosząc zarzut nieważności umowy pożyczki zawartej pomiędzyZ. B.aJ. M.oraz umowy przeniesienia prawa własności nieruchomości na zabezpieczenie wierzytelności zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 28 kwietnia 2008r. wobec brakucausy.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 11 kwietnia 2008r. powódW. M.zawarł zeZ. B.umowę pożyczki w formie pisemnej, na podstawie której pożyczył on odZ. B.kwotę 58.375 zł, którą był obowiązany zwrócić do 27 kwietnia 2011r. Suma pożyczki podlegała oprocentowaniu w wysokości 20 % w stosunku rocznym. Kwota pożyczki miała zostać zwrócona w 36 ratach miesięcznych po 1.650 zł, a reszta sumy, tj. 34.000 zł w terminie do dnia 27 kwietnia 2011r.
Dowód: umowa pożyczki z dnia 11 kwietnia 2008r. (k. 257 akt)
W dniu 28 kwietnia 2008r.Z. B.zawał zJ. M.umowę pożyczki oraz przeniesienia prawa własności nieruchomości na zabezpieczenie wierzytelności w formie aktu notarialnego. Strony umowy ustaliły w niej, żeZ. B.udzielaJ. M.pożyczki w wysokości 96.000 zł, której odbiór w/w potwierdziła. Zgodnie z paragrafem 1 umowy, pożyczka miała zostać zwrócona przezJ. M.w kwocie 126.000 zł (suma pożyczka powiększona o odsetki) w terminie do dnia 27 kwietnia 2011r. Strony umowy ustaliły (paragraf 2 umowy), że zabezpieczeniem spłaty należności wynikających z umowy pożyczki, o której mowa w par. 1 ) będzie przeniesienie na własnośćZ. B.prawa własności nieruchomości należącej doJ. M., położonej wP.przyulicy (...), dla której Sąd RejonowyP. (...)wP.prowadziksięgę wieczystą nr (...).
Dowód: umowa pożyczki oraz przeniesienia prawa własności nieruchomości na zabezpieczenie wierzytelności w formie aktu notarialnego z dnia 28 kwietnia 2008r. (k.261-271 akt), wyciąg zksięgi wieczystej nr (...)(k. 6-14 akt).
Dnia 14 listopada 2014r.Z. B.sprzedał pozwanemuM. F.nieruchomości należącą uprzednio do powódki, dla której Sąd RejonowyP. (...)wP.prowadziksięgę wieczystą nr (...).
Dowód: umowa sprzedaży w formie aktu notarialnego nieruchomości (k. 44-47, 91-98 akt)
Postanowieniem z dnia 30 września 2015r. Prokuratura RejonowaP.wP.w sprawie o sygn. akt(...)umorzyła śledztwo, m. in. w sprawie wprowadzenia w dniu 28 kwietnia 2008r. wP.w celu osiągnięcia korzyści majątkowejJ. M.iW. M.w błąd co do warunków udzielanej pożyczki.
Dowód: postanowienie z dnia 30 września 2015r. Prokuratury RejonowejP.wP.(k. 27—39 akt).
Postanowieniem z dnia 19 października 2015r. Sąd RejonowyP. (...)w sprawie o sygn. akt II Co 5687/15 nadał klauzulę wykonalności na powyższy akt notarialny z dnia 28.04.2008r.
Dowód: postanowienie z dnia 19 października 2015r. (k. 21-22, 89-90 akt)
Wnioskiem egzekucyjnym z dnia 23 listopada 2015r. pozwany zwrócił się do komornika o wszczęcie egzekucji przeciwko dłużnikowiJ. M.poprzez wydanie nieruchomości wP.przyul. (...)
Dowód: wniosek egzekucyjny z dnia 23.11.2015r. (k. 87-88 akt),
Pismami z dnia 9 grudnia 2015r. Komornik Sądowy przy Sądzie RejonowymP. (...)A. K.zawiadomił dłużników o wszczęciu egzekucji.
Dowód: zawiadomienie o wszczęciu egzekucji ( 99- 100 akt), wezwania do dobrowolnego wydania nieruchomości z 9.12.2015r. (k. 48, 101-104,105-108,117-118 akt)
W nieruchomości należącej uprzednio doJ. M., a obecnie do pozwanego, położonej wP.przyulicy (...), dla której Sąd RejonowyP. (...)wP.prowadziksięgę wieczystą nr (...)mieszkają zarówno powódW. M., jak i jego córka powódkaM. M..
Bezsporne
Pismem z dnia 25 lipca 2016r. Komornik Sądowy przy Sądzie RejonowymP. (...)
A. K.w sprawie o sygn. akt(...)zawiadomił tutejszy Sąd o wyznaczeniu terminu eksmisji m.in. powodaW. M.i powódkiM. M..
Bezsporne
Postanowieniem z dnia 21 marca 2016r. Sąd Okręgowy w Poznaniu uchylił postanowienie prokuratora Prokuratury RejonowejP.wP.z dnia 30 września 2015r. w sprawie o sygn. akt 2 Ds.105/13/14. M. in. w pkt V i w tym zakresie przekazał sprawę do dalszego prowadzenia.
Dowód: postanowienie SO w Poznaniu z dnia 21.03.2016r. (k. 158-166 akt).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci dokumentów oraz częściowo na podstawie zeznań świadkaJ. M.oraz powodaW. M..
Zgromadzone w sprawiedokumenty urzędowe i prywatne, Sąd uznał za w pełni wiarygodne. Zgodnie z treściąart. 244 k.p.c.dokumenty urzędowe stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Zgodnie natomiast z treściąart. 245 k.p.c.dokumenty prywatne stanowią dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Zgromadzone w sprawie dokumenty nie były kwestionowane przez strony. Również Sąd nie znalazł podstaw, aby kwestionować zgromadzone w sprawie dokumenty urzędowe i prywatne z urzędu. Wiarygodność kserokopii dokumentów również nie budziła wątpliwości Sądu. Mimo, że kserokopia nie jest dokumentem, a stanowi jedynie element twierdzenia strony o istnieniu dokumentu o treści odpowiadającej kserokopii, to w niniejszej sprawie żadna ze stron nie podniosła zarzutów kwestionujących istnienie określonych dokumentów prywatnych czy urzędowych. Na podkreślenie zasługuje, że powodowie w połączonych sprawach nie kwestionowali zawarcia umowy pożyczki z dnia 11 kwietnia 2008r. pomiędzy powodemW. M.aZ. B.oraz umowy pożyczki oraz przeniesienia prawa własności nieruchomości z dnia 28 kwietnia 2008r. zawartej pomiędzyJ. M.aZ. B.. Twierdzili jedynie, iż nie odzwierciedlały one rzeczywistych ustaleń między stronami umów. Nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy okazały się dokumenty zgromadzone w aktach postępowania karnego, których kserokopie załączono do akt sprawy, albowiem nie dotyczyły on żadnych okoliczności związanych z ewentualnymi prawami przysługującymi powodom skutecznymi wobec wierzyciela.
Sąd jedynie częściowo uznałzeznania świadkaJ. M.i powodaW. M.(świadek i powód są małżeństwem) za przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy. Istotne, a jednocześnie bezsporne były ich zeznania potwierdzające zawarcie przez powodaW. M.umowy pożyczki zeZ. B., z uwagi na znalezienie się przez niego w trudnej sytuacji finansowej w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Bezsporny był również fakt zawarcia przez świadkaJ. M.aktu notarialnego z dnia 28 kwietnia 2008r. Okoliczności podpisania tych umów, były natomiast dla Sądu nieistotne, albowiem nie pozostawały w związku ze zgłoszonym przez powodów żądaniem. Bezsporne było również, że powodowie są domownikami dłużnika, którym jestJ. M., wobec której jest prowadzona egzekucja komornicza w oparciu o tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego z dnia 28 kwietnia 2008r., opatrzonego klauzulą wykonalności.
Sąd zważył, co następuje:
Roszczenia powodów zgłoszone w odrębnych pozwach, a połączone celem wspólnego rozpoznania lub też rozstrzygnięcia okazały się niezasadne.
Po pierwsze zauważyć należy, że powodowie jako podstawę prawną swoich żądań powołaliart. 840 par. 1 kpc, który jak wynika z samej jego treści ma zastosowanie jedynie wobec dłużnika. Legitymację do złożenia powództwa przeciwgzekucyjnego uregulowanego w tym artykule (tzw. powództwa opozycyjnego) madłużnik, który został określony w tytule wykonawczym,następcy prawni dłużnika, jeśli skierowano przeciwko nim egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego, a w przypadku określonym wart. 840 § 1 pkt 3– małżonek dłużnika, przeciwko któremu skierowano egzekucję w trybieart. 787 kpc.
W rozpatrywanej sprawie, zarówno powódW. M., jak i powódkaM. M.nie są dłużnikami, wskazanymi w tytule wykonawczym, którym jest akt notarialny z dnia 28 kwietnia 2008r. Rep. A(...), sporządzony przez notariuszaW. C., opatrzony klauzulą wykonalności. Dłużnikiem jest natomiastJ. M.i jedynie ona jest uprawniona do wytoczenia powództwa w oparciu o treśćart. 840 par. 1 kpc. Wprawdzie powódW. M.jest małżonkiem dłużniczki, jednakże w sprawie nie wykazano, by wobec niego zostały spełnione przesłanki zart. 840 par. 1 pkt 3 kpc.
Powodom, jako domownikom dłużnika przysługiwało natomiast wytoczenie powództwa w oparciu o treśćart. 791 kpc. Osoby niewymienione w tytule wykonawczym, przeciwko którym prowadzona jest egzekucja na podstawieart. 791 kpc, uzyskują w postępowaniu egzekucyjnym status dłużnika. Dłużnikowi takiemu przysługuje powództwo o pozbawienie w stosunku do niego tytułu wykonawczego wykonalności. Podstawą tego powództwa będzie twierdzenie o przysługującym mu prawie do nieruchomości.
Na wstępie zauważyć należy, ze powodowie dochowali terminu wynikającego zart. 791 par. 3 kpc, który ma charakter terminu zawitego. Termin tygodnia należy liczyć od dnia otrzymania przez dłużnika pouczenia komornika o możliwości wytoczenia powództwa o pozbawienie w stosunku do niego tytułu wykonawczego wykonalności. W połączonych sprawach powódW. M.oraz powódkaM. M.wnieśli pozwy w dniu 16 grudnia 2015r. ( data nadania pozwów listem poleconym), a wezwanie do dobrowolnego wykonania tytułu wykonawczego dla każdego powoda zostało opatrzone datą 9 grudnia 2015r. ( do obu pism zostało załączone pouczenia o możliwości wytoczenia powództwa o pozbawienie w stosunku do niego tytułu wykonawczego wykonalności k. 105, 107, 117,118 akt XII C 2503/15 i k. 105, 107, 117, 118 akt XII C 2502/15).
Sąd uznał jednak, że powodowie w niniejszym procesie nie wykazali, by przysługiwało im jakiekolwiek prawo do nieruchomości położonej wP.przyul. (...). Co istotne, pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego żądali z uwagi na „oczywistą niezgodność jego treści co do faktycznych wydarzeń oraz co do uzgodnionej treści umowy pożyczki zawartej pomiędzyJ. M.iZ. B..” Tym samym powoływali się nie na przysługujące im ewentualne prawa do nieruchomości, skuteczne wobec wierzyciela, lecz na okoliczności zawarcia aktu notarialnego przez dłużniczkęJ. M..
Mając zatem powyższe na względzie, zarówno powództwo wytoczone przez powodaW. M., jak i powództwo wytoczone przez powódkęM. M.podlegało oddaleniu.
W oparciu o treśćart. 98 par. 1 kpc, Sąd kosztami niniejszych procesów obciążył w całości powodów i zasądził od nich na rzecz pozwanego po 30 zł, która to kwota stanowi uiszczoną przez pozwanego w obu sprawach opłatę sadową od zażaleń na postanowienia Sądu z dnia 11 sierpnia 2016r.
/-/ SSO Małgorzata Małecka