Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 203/18
Data wyroku: 2018-10-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Gawda, Elżbieta Czaja, do SA Iwona Jawor-Piszcz
Słowa kluczowe: Kapitał początkowy
Podstawa prawna: art. 173 ustawy z 17.XII.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt III AUa 203/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 października 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Elżbieta Gawda (spr.)

Sędziowie:

SA Elżbieta Czaja
SO del. do SA Iwona Jawor-Piszcz

Protokolant: sekr. sądowy Krzysztof Wiater

po rozpoznaniu w dniu 11 października 2018 r. w Lublinie
sprawyK. Ż.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.
o wysokość kapitału początkowego
na skutek apelacjiK. Ż.
od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 18 grudnia 2017 r. sygn. akt VIII U 2151/17

oddala apelację.
Iwona Jawor-Piszcz Elżbieta Gawda Elżbieta Czaja
III AUa 203/18

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanieK. Ż.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałuwL.ustalającej wysokość kapitału początkowego z pominięciem okresu pracy w gospodarstwie rolnym i okresu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniachi rozważaniach prawnych:
WnioskodawcaK. Ż.urodził się w dniu (...). W okresie od 1 września 1969 roku do 31 sierpnia 1971 roku łączyła go zZakładem (...)wB.umowa o naukę zawodu. Po zakończeniu nauki skarżący pracował w gospodarstwie rolnym swoich rodziców aż do dnia(...)tj. do dnia powołania do zasadniczej służby wojskowej, która zakończyła się(...).
Przed powołaniem do odbycia służby wojskowej skarżący od dnia1 września 1971 roku do 1 września 1973 roku uczęszczał do zasadniczej szkoły zawodowej, w której uczył się zawodu ślusarza- mechanika. Po odbyciu służby wojskowej od 16 października 1975 roku do 2 listopada 1975 roku pozostawał bez zatrudnienia, w dalszym ciągu pracował w gospodarstwie rolnym swoich rodziców.
Od dnia 3 listopada 1975 roku do 26 lipca 1985 roku świadczył pracę na rzeczPrzedsiębiorstwa (...)wB.. W czasie tego zatrudnienia, w dniu 4 października 1978 roku uzyskał tytuł rolnika wykwalifikowanego.
Od dnia 27 lipca 1985 roku do 31 grudnia 1985 roku pozostawał bez zatrudnienia.
Od 1 stycznia 1986 roku do 31 grudnia 1988 roku pracował w gospodarstwie rolnym swoich rodziców i za ten okres zostały opłacone składki na(...).
Od dnia 1 stycznia 1989 roku do dnia 30 czerwca 1989 roku skarżący pozostawał bez zatrudnienia, zaś od dnia 1 lipca 1989 roku rozpoczął prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dowodówz dokumentów zawartych w aktach organu rentowego i aktach sądowych, które to dowody obdarzył wiarą w całości.
W oparciu o poczynię ustalenia Sąd Okręgowy nie uwzględnił odwołania, przywołując przepisy ustawy z dnia z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 887). Zgodnie z treścią art. 173 ust. 1 tej ustawy dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy.
Z przepisu art. 174 ust. 1 i 2 cyt. ustawy wynika, że kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy: okresy składkowe, o których mowa w art. 6, okresy nieskładkowe, o których mowaw art. 7 pkt 5, okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-4 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2.
Sąd Okręgowy zważył, że w przedmiotowej sprawie kwestią sporną był okres pracyK. Ż.w gospodarstwie rolnym jego rodziców od dnia 1 września 1971 roku do(...)oraz okres od dnia 1 stycznia 1986 roku do 31 grudnia 1988 roku. Organ rentowy nie uwzględnił powyższych okresów i w ocenie Sądu Okręgowego decyzja ta jest prawidłowa. Organ rentowy miał na uwadze treść art. 174 ust. 1 i 2 cyt. ustawy, z którego wynika, że kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejściaw życie ustawy: okresy składkowe, o których mowa w art. 6, okresy nieskładkowe,o których mowa w art. 7 pkt 5, okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-4i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2. Żaden z powyższych przepisów nie daje podstaw do uznania, że praca w gospodarstwie rolnym, czy to własnym, czy też rodziców jest okresem, który ustawa kwalifikuje jako okres składkowy – art. 5 ustawy, czy też okres nieskładkowy – art. 6 ustawy. Tylko okresy enumeratywnie wymienione w art. 5 i 6 cyt. ustawy są brane pod uwagę przy ustalaniu kapitału początkowego, zgodnie z brzmieniem art. 174 ust. 1 i 2 cyt. ustawy.
Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska skarżącego co do możliwości uwzględnienia pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 1 września 1971 roku do 26 października 1973 roku jako nauki zawodu. Zgodnie z treściąart. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychza okres składkowy uważa się okresy zatrudnienia młodocianych na obszarze Państwa Polskiego na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem1 stycznia 1975 roku. W rozumieniu przytoczonego przepisu, gdy jest mowao zatrudnieniu młodocianych przed wyżej wskazaną datą, chodzi o umowę o naukę zawodu, przez którą pracodawca zobowiązał się przygotować ucznia do praktycznego zawodu w związku z wykonywaną dla tego zakładu pracą. Przygotowanie do pracy obejmowało połączenie obowiązków młodocianego pracownika wynikającychz praktyki w zawodzie z uzupełnieniem wiedzy teoretycznej w szkole – na warunkachustawy z dnia 2 lipca 1958 roku o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracyi warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy(Dz.U. z 1958 r., nr 45, poz. 226 ze zm.). Ustawa przewidywała zatrudnienie młodocianych w celu nauki zawodu, przyuczenia do określonej pracy i odbycia wstępnego stażu pracy (art. 3 ust.1). Nauka zawodu trwała zależnie od zawodu od 2 do 4 lat i kończyła się egzaminem (art. 4 ust. 1). Młodociani zatrudnieni w celu nauki zawodu byli obowiązani do dokształcania się w zakresie obranego zawodu przez uczęszczanie do zasadniczych szkół zawodowych dla pracujących (art. 12 ust. 1 i ust. 6 ustawy orazrozporządzenia Ministra Oświaty z dnia 14 lutego 1959 roku w sprawie dokształcania oraz kontroli nauki zawodu młodocianych zatrudnionych w zakładach pracy– Dz.U. z 14 lutego 1959 roku w sprawie dokształcania oraz kontroli nauki zawodu młodocianych zatrudnionych w zakładach pracy – Dz.U. Nr 17, poz. 99). Zasadnicze szkoły zawodowe mogły działać po opieką patronacką branżowo odpowiednich zakładów pracy (art. 12 ustawy z dnia 15 lipca 1961 roku o rozwoju sytemu oświaty i wychowania – Dz.U. Nr 32, poz. 160 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 1 cytowanej wyżej ustawy o nauce zawodu (….), młodocianymi w jej rozumieniu są osoby, które ukończyły 14 lat, a nie przekroczyły 18 lat życia. Z kolei, przepis art. 9 ust. 1 przewidywał, że zakład pracy przyjmując młodocianego na naukę zawodu w celu przyuczenia do określonej pracy oraz odbycia wstępnego stażu pracy jest obowiązany zawrzeć z nim na piśmie umowę określającą zawód albo rodzaj pracy, w jakim młodociany będzie szkolony, czas trwania nauki zawodu, przyuczenia do określonej pracy lub wstępnego stażu pracy oraz zasadnicze obowiązki i uprawnienia młodocianego.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy nie uznał pracy wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym w okresie od 1 września 1971 roku do 26 października 1973 roku jako pracy spełniającej wymogi zawarte w powołanych wyżej regulacjach.
Z tych względów i na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.Sąd Okręgowy oddalił odwołanie.
Apelację od powyższego wyroku złożył wnioskodawca zaskarżając wyrokw części niezaliczającej do wysokości kapitału początkowego okresu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników od 1 stycznia 1986 r. do 31 grudnia1988 r. Skarżący zarzucił naruszenieart. 173 ust. 1 cyt. ustawy o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpoprzez jego pominięcie w sytuacji gdy przepis ten statuuje zasadę powiązania przyszłych świadczeń z sumą składek wpłaconych w czasie aktywności zawodowej oraz naruszenie art. 174 ust. 1 i 2 w zw. z art. 173 cyt. ustawy poprzez uznanie, że wysokość kapitału początkowego uzależniona jest jedynie od ściśle określonych ustawowych okresów składkowychi nieskładkowych z pominięciem zasady wysokości kapitału i wysokości uiszczonych składek.
Wskazując na powyższe apelujący wnosił o zmianę zaskarżonego wyrokui „rozstrzygnięcie co do istoty sprawy” lub uchylenie wyroku oraz poprzedzającej go decyzji i przekazanie sprawy organowi rentowemu do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu apelacji skarżący rozwinął stawiane zarzuty.
W odpowiedzi na apelację organ rentowy wnosił o jej oddalenie wskazując, że Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń, zaś wnioskodawca nietrafnie interpretuje przepisy cyt. ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Opierając się na ustaleniach faktycznych jak i rozważaniach prawnych poczynionych przez Sąd I instancjiSąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny akceptuje w całości ustalenia faktyczne jak i wywody prawne poczynione przez Sąd pierwszej instancji, zatem nie zachodzi konieczność ich powtarzania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1998 r. II CKN 923/97, OSNC 1999/3/60).
Sąd Okręgowy nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego wskazanegow apelacji tj.art. 173 ust. 1 i art. 174 ust. 1 i 2 cyt. ustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z treścią art. 173 ust. 1 tej ustawy dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejściaw życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy. Niezależnie od argumentacji prawnej przytoczonej przez Sąd Okręgowy podnieść należy:
Po pierwsze: przepis dotyczy „ubezpieczonych”, którzy opłacali składki na „ubezpieczenie społeczne”. W świetle art. 4 pkt 13 cyt. ustawy ubezpieczonym jest osoba podlegającą ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, określonymw przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, a także osobę, która przed dniem wejścia w życie ustawy podlegała ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu, z wyłączeniem ubezpieczenia społecznego rolników. Tym samym ubezpieczonym w rozumieniu art. 173 ust. 1 nie jest osoba, która podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników. Już z tego powodu wnioskodawca nie może skutecznie ubiegać się o ustalenie wysokości kapitału początkowegoz uwzględnieniem okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników i opłacaniu składek za ten okres.
Po drugie: ubezpieczenie emerytalne i rentowe wskazane w cytowanym wyżej przepisie wchodzi w zakres ubezpieczeń społecznych określonych wart. 1 ustawyz dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U.2017.1778 j.t.). Przepisy tej ustawy nie obejmują ubezpieczenia społecznego rolników, odsyłając w tym zakresie do odrębnych przepisów. Tym samym opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne, o jakim stanowi art. 173 ust. 1 cyt. ustawy o emeryturachi rentach z FUS nie obejmuje ubezpieczenia społecznego rolników.
Po trzecie: art. 174 ust. 2 cyt. ustawy zawiera zamknięty katalog okresów przyjmowanych do ustalenia kapitału początkowego. Są to okresy składkowei nieskładkowe, wyraźnie określone w tym przepisie. Okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników i opłacania z tego tytułu składek nie są w nim wymienione, zatem nie mogą być uwzględnione.
W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy wydał trafny i zgodnyz obowiązującymi przepisami wyrok, zatem apelacja wnioskodawcy jako całkowicie bezzasadna podlega oddaleniu w trybieart. 385 k.p.c.