Sąd Okręgowy w Łodzi
V Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Ka 887/17
Data wyroku: 2017-11-27 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt V Ka 887/17

UZASADNIENIE
P. K.został oskarżony o to, że będąc prezesem zarządu spółki z o.o.(...)z siedzibą wO.przyul. (...)w dniu 18 marca 2015 rokubarze (...)znajdującym się wŁ.przyul. (...)urządzał i prowadził gry na automacie do gier losowycho nazwie M.bez widocznego numeru, bez udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry, wbrew obowiązkowi wynikającemu zart. 6 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowychtj. o czyn zart. 107 § 1 k.k.s.w zw. zart. 9 § 3 k.k.s.
M. M.został oskarżony o to, że prowadząc działalność gospodarcząBar (...)w dniu 18 marca 2015 r. wbarze (...)znajdującym się wŁ.przyul. (...)prowadził gry na automacie do gier losowycho nazwie M.bez widocznego numeru, stanowiącym własnośćspółki z o.o. (...)z siedzibą wO.przyul. (...)bez udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry, wbrew obowiązkowi wynikającemu zart. 6 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowychtj. o czyn zart. 107 § 1 k.k.s.
Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2017 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi uniewinnił oskarżonych od popełnienia zarzucanych im czynów, pozostawił bez rozpoznania wniosek o nałożenie odpowiedzialności posiłkowej na(...) sp. z o.o.z siedzibą wO., zasądził na rzecz oskarżonegoP. K.koszty zastępstwa adwokackiego oraz kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.
Wyrok Sądu Rejonowego zaskarżył w całości apelacją na niekorzyść oskarżonych oskarżyciel publiczny – Naczelnik(...)Skarbowego wŁ.zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu obrazę przepisu prawa materialnego tj.art. 107 § 1 k.k.s., polegającą na błędnym przyjęciu, że przepis ten, jako mający charakter blankietowy, nie może być wypełniony przepisemart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowychi jednocześnie nie może stać się podstawą odpowiedzialności oskarżonych. Nadto oskarżyciel publiczny podniósł zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegający na błędnym przyjęciu, iż oskarżeni nie mieli świadomości co do bezprawności swojego postępowania, w związku z czym nie można przypisać im winy
Podnosząc powyższe zarzuty oskarżyciel publiczny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Apelacja oskarżyciela publicznego Naczelnika(...)Skarbowego wŁ.okazała się zasadna.
Uniewinnienie oskarżonych w oparciu o przyjęcie, że działali oni w błędzie co do okoliczności stanowiącej znamię czynu w postaci uzyskania koncesji na urządzanie i prowadzenie gier na automatach do gier losowych było błędne.
Należy podkreślić, że ani przepisart. 107 § 1 k.k.s., ani przepisyustawy o grach hazardowychnigdy nie zostały skutecznie wyeliminowane z porządku prawnego np. poprzez orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, co miałoby wywoływać przekonanie o niekaralności zachowania objętego dyspozycjąart. 107 § 1 k.k.s.
Redakcja przepisuart. 107 § 1 k.k.s.jak i przepisuart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, którego naruszenie zostało zarzucone oskarżonym, jest jasna i nie może budzić żadnych wątpliwości interpretacyjnych.
Przepisart. 107 § 1 k.k.s.penalizuje zachowanie polegające na urządzaniu lub prowadzeniu gry losowej, gry na automacie lub zakładu wzajemnego wbrew przepisom ustawy lub warunkom koncesji lub zezwolenia. Poprzez odesłanie doustawy o grach hazardowychstanowi on zatem normę blankietową. Brak jest przy tym jakichkolwiek wątpliwości co do jego jasności redakcyjnej.
Przepisart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, którego techniczny charakter wykluczył Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniu w sprawie C- 303/15, przewiduje wymóg prowadzenia działalności w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach tylko na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry. Także w zakresie redakcji i wykładni tego przepisu nie można odpowiedzialnie wskazać na występowanie wątpliwości, które utrudniałyby jego rozumienie.
Kwestia skutków ewentualnego braku notyfikacji przepisuart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, polegających na niemożności jego stosowania w konkretnej sprawie, przy założeniu, że potencjalnie mógłby on mieć charakter techniczny, w realiach przedmiotowej sprawy nie może być interpretowana jako błąd co do prawa lub błąd co do wykładni, skutkujący nieodpowiedzialnością oskarżonych.
Jedyną instytucją powołaną do legalnej wykładni przepisów prawa europejskiego jest bowiem Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Przyjęcie oceny co do charakteru przepisuart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, wynikającej z prywatnej opinii prawnej wydanej na zlecenie oskarżonegoP. K., jako przesłanki wyłączającej możliwość przypisania winy, skutkowałoby bowiem dowolnym stosowaniem się, bądź nie do obowiązujących przepisów prawa.
Oskarżeni w przedmiotowej sprawie nie podejmowali żadnych czynności mających na celu uzyskanie od Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odpowiedzi na pytanie co do ewentualnego technicznego charakteru przepisuart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych.
Nie powstrzymali się także ze swoją działalnością do czasu udzielenia takiej odpowiedzi, co najmniej godząc się na to, że swoim zachowaniem naruszają przepisart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, a przez to popełniają przestępstwo skarbowe zart. 107 § 1 k.k.s.
Powoływanie się na wybrane orzeczenia sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego co do braku możliwości stosowania określonych przepisówustawy o grach hazardowych, które mogłyby skutecznie wypełnić blankietową normęart. 107 § 1 k.k.s.było błędne. Zgodnie z zasadą wyrażoną wart. 8 k.p.k.sąd karny samodzielnie rozstrzyga zagadnienia faktycznei prawne(podkreślenie SO) oraz nie jest związany rozstrzygnięciem innego sądu lub organu.
Należy mieć na uwadze fakt, iż umowa pomiędzyP. K.reprezentującym(...) spółkę z o.o.z siedzibą wO., aM. M.została zawarta w dniu 9 lipca 2013 r. (k. 19-10).
W tym okresie sądy powszechne, a także Sąd Najwyższy, wydawały również inne, niekorzystne dla prezentowanej przez oskarżonych tezy o braku możliwości stosowania wobec osób urządzających gry losowe bez koncesji na prowadzenie kasyna gry przepisówustawy o grach hazardowych, uznając możliwość pociągnięcia tych osób do odpowiedzialności za przestępstwo zart. 107 § 1 k.k.s.(por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2014 r., V KK 344/13 czy też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2014 r. IV KK 183/13).
Oskarżeni zdając sobie sprawę z istnienia obu linii orzeczniczych, tj. korzystnej i niekorzystnej dla ich ewentualnej odpowiedzialności, co najmniej godzili się z możliwością, iż niestosując się z całkowitą świadomością do obowiązujących przepisów prawa będą musieli ponieść odpowiedzialność za swoje zachowanie.
Nie ma przy tym żadnego znaczenia dla ustalenia zamiaru ewentualnego po stronie oskarżonych, które z prezentowanych w orzecznictwie sądowym stanowisk było dominujące.
Nie można absolutnie zaakceptować stwierdzenia Sądu Rejonowego, że staraniaP. K., mające na celu należyte zapoznanie się z orzecznictwem sądowym, utwierdziły go w przekonaniu, że lekceważąc obowiązek wynikający z przepisuart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowychdziała w błędzie co do znamienia przestępstwa skarbowego zart. 107 § 1 k.k.s.
Sąd Rejonowy nie przedstawił, gdyż nie mógł przedstawić, żadnego racjonalnego powodu, dla któregoP. K.mógłby wyciągać korzystne dla niego wnioski tylko z orzeczeń potwierdzających prezentowane przez niego stanowisko, a odrzucać te orzeczenia, które były dla tego stanowiska niewygodne.
Nie można przecież zaakceptować takiej o to wykładni, że zawsze w razie występowania rozbieżności w orzecznictwie, czy też piśmiennictwie prawniczym, co do określonej kwestii skutkującej odpowiedzialnością karną, obywatel ma prawo świadomie niestosować się do obowiązujących przepisów powołując się na błąd co do umyślności. Taka wykładnia nie tylko, że jest nieuprawniona, to jeszcze musi zostać oceniona jako niedopuszczalna, prowadząca do całkowitej swobody w przestrzeganiu obwiązującego w państwie porządku prawnego.
Dokonując wykładni przepisuart. 1przedmiotowej dyrektywy Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzeczeniem z dnia 13 października 2016 r., w sprawie C 303/15, udzielając odpowiedzi na pytanie prejudycjalne Sądu Okręgowego w Łodzi stwierdził, iż art. 1 dyrektywy 98/34 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U. 1998, L 204, s. 37 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 13, t. 20, s. 337), zmienionej dyrektywą 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r., należy interpretować w ten sposób, że przepis krajowy, taki jakart. 6 ustawy o grach hazardowych, nie wchodzi w zakres pojęcia „przepisów technicznych” w rozumieniu tej dyrektywy, podlegających obowiązkowi notyfikacji. Przepisy krajowe, które ograniczają się do ustanowienia warunków zakładania przedsiębiorstw lub świadczenia usług przez przedsiębiorstwa, jak na przykład przepisy poddające wykonywanie jakiejś działalności zawodowej uprzedniemu uzyskaniu zezwolenia (w tym przypadku koncesji), nie stanowią przepisów technicznych w rozumieniuart. 1 pkt 11dyrektywy 98/34 (zob. podobnie wyrok z dnia 4 lutego 2016 r.,I., C‑336/14, EU:C:2016:72, pkt 76 i przytoczone tam orzecznictwo).
Przepisart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowychprzewiduje wymóg prowadzenia działalności w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach tylko na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry.
Naruszenie obowiązku wynikającego z tego przepisu może wypełniać blankietową normęart. 107 § 1 k.k.s.skutkując odpowiedzialności karną za zarzucane oskarżonym zachowanie.
Lekceważenie ustawowego obowiązku uzyskania koncesji na urządzanie i prowadzenie gier losowych, przy braku wątpliwości co do wykładni przepisówustawy o grach hazardowychorazart. 107 § 1 k.k.s.oraz przy nierozstrzygniętych ostatecznie wątpliwościach co do technicznego charakteru określonych przepisówustawy o grach hazardowychświadczy o co najmniej godzeniu się oskarżonych z możliwością, że przyjęta przez nich wykładnia może zostać uznana za wadliwą skutkując odpowiedzialnością karnoskarbową.
Brak powstrzymania się ze sprzeczną z obowiązującym prawem działalnością, przy założeniu hipotetycznej szansy na brak możliwości stosowania wobec oskarżonych sankcjonowanych przepisówustawy o grach hazardowych, należy ocenić jako podjętą przez nich swoistą grę hazardową, wliczoną w ryzyko gospodarczej opłacalności przedsięwzięcia.
W żaden jednak sposób zachowanie oskarżonych, przedsiębiorców profesjonalnie prowadzących działalność gospodarczą, nie mogło zostać ocenione jako pozostające w błędzie wyłączającym ich odpowiedzialność karną.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok przekazując sprawę Sądowi Rejonowemu dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi do ponownego rozpoznania.
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Rejonowy uwzględni wykładnię art. 1 dyrektywy 98/34 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U. 1998, L 204, s. 37 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 13, t. 20, s. 337), zmienionej dyrektywą 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r., wynikającą z orzeczenia(...)w sprawie C 303/15 oraz dokona ponownej oceny zachowania oskarżonych pod kątem realizacji znamion zarzucanych im przestępstw.