Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie
VI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VI C 1534/17
Data wyroku: 2018-04-12 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: Barbara Syta – Latała

Sygn. akt VI C 1534/17

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 12 kwietnia 2018 r.
Pozwem z dnia 09 czerwca 2007 r. (data prezentaty, k. 26) skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Komendzie Stołecznej Policji, powodowieJ. S.iA. M.wnieśli o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kwoty 10.000 zł tytułem odszkodowania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazali, że zaplanowali na wrzesień 2016 roku wspólne wakacje na Ukrainie i Mołdawii.A. M.była wówczas w początkowej fazie ciąży. W dniu 03 września 2016 roku przylecieli na lotnisko wK.o godz. 08.30 skąd mieli lecieć dalej doO.. Kontrola paszportowa na lotnisku wW.przebiegła normalnie. Na lotnisku wK.J. S.został zatrzymany przez ukraińską straż graniczną. Otrzymał informację, że jego paszport jest nieważny, bo został zastrzeżony przezI.jako zagubiony lub skradziony. Otrzymał pismo potwierdzające ten fakt oraz polecenie powrotu do kraju. Zapewniono go, że nie zostanie wpuszczony na Ukrainę i polecono czekać w poczekalni do następnego dnia na samolot powrotny do kraju.A. M.nie zaproponowano biletu powrotnego. Wspólnie zJ. S.podjęli więc decyzję, że wróci ona doW.pociągiem, gdyż bilet lotniczy kosztował 2000 zł. Udała się na dworzec kolejowy, kupiła bilet i odjechała pociągiem o 16.48 doW..J. S.około godziny 17.00 został wezwany przez straż graniczną i poinformowany o zaistniałej pomyłce. Poinformowano go, że jednak zostanie wpuszczony na Ukrainę. Natychmiast zadzwonił doA. M.jednak jej pociąg już ruszył a najbliższą stacją była oddalona o 4 godziny drogiS..A. M.wysiadła na tej stacji i wróciła doK.o godz. 6.00 rano. Powodowie ponieśli koszty noclegów wK.aby móc odpocząć po całym zamieszaniu. Próbowali wyjaśnić przyczyny zaistniałego problemu w konsulatach wK.iO., polecono im jednak wyjaśnienie sytuacji po powrocie do kraju. Okazało się, że przedmiotowe zdarzenie miało miejsce z powodu pomyłki pisarskiej powstałej w Komendzie Rejonowej PolicjiW.(...). Powodowie zgłosili się do Komendanta Rejonowego PolicjiW.(...)o zwrot kosztów związanych z zaistniałym błędem. Otrzymali jednak niesatysfakcjonującą odpowiedź.
Powodowie wskazali, że domagają się od pozwanego pokrycia solidarnych strat finansowych i moralnych, które wyceniają na kwotę dochodzoną pozwem. Straty finansowe powodowie określili na łączną kwotę 3.149 zł według szczegółowego zestawienia wskazanego w pozwie. Pozostałą kwotę dochodzoną pozwem określili jako zadośćuczynienie za liczne niedogodności, stres, bezpodstawne zatrzymanie na lotnisku, stratę części urlopu i wymuszoną zmianę planów urlopowych (pozew wraz z uzasadnieniem k. 1-2, 26).
W piśmie procesowym z dnia 29 sierpnia 2017 roku powodowie wskazali, że żądają zapłaty kwoty dochodzonej pozwem solidarnie (pismo procesowe, k. 34).
W odpowiedzi na pozew z dnia 28 września 2017 r. Skarb Państwa - Komendant Stołeczny Policji, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o odrzucenie pozwu wobec nieprawidłowego oznaczeniastatio fisciSkarbu Państwa. Wskazał, że prawidłowymstatio fiscipowinien być Komendant Stołeczny Policji a nie Komenda Stołeczna Policji, która jest jednostką organizacyjną. Wniósł ponadto o wezwanie do udziału w sprawie Komendanta Rejonowego PolicjiW.(...)jako właściwego reprezentanta Skarbu Państwa z uwagi na działania funkcjonariusza tejK., które spowodowały zatrzymanie powoda na lotnisku wK.. Odnosząc się merytorycznie do pozwu wniósł o oddalenie powództwa w całości. W ocenie pozwanego roszczenie powodów nie zostało w należyty sposób wykazane. Wskazał, że zdarzenie dotyczyło jedynie powodaJ. S., natomiastA. M.mogła kontynuować podróż. Decyzja o powrocie pociągiem do kraju a następnie jednak powrót doK.wygenerowała, zdaniem pozwanego, niepotrzebne koszty, które nie pozostają w bezpośrednim i adekwatnym związku przyczynowym z zaistniałą omyłką pisarską. Pozwany podniósł także brak podstaw do solidarnego żądania zasądzenia kwoty objętej pozwem. Pozwany zakwestionował wskazany przez powodów koszt przegapionego połączenia lotniczego doO.oraz koszt noclegów wK.dla dwóch osób i ilość tych noclegów. Wskazał także, że zaistniałe zdarzenie nie doprowadziło do szkody na osobie powodów ani nie spowodowało naruszenia ich dóbr osobistych wobec czego powodowie nie wykazali podstawy dla zasądzenia zadośćuczynienia. (odpowiedź na pozew, k. 44-48).
Postanowieniem z dnia 25 października 2017 roku tutejszy Sąd dokonał, na podstawieart. 67 § 2 k.p.c., właściwej reprezentacji Skarbu Państwa i określił, że podmiotami uprawnionymi do podejmowania czynności procesowych w jego imieniu są: Komendant Stołeczny Policji oraz Komendant Rejonowy PolicjiW.(...).
W piśmie procesowym z dnia 15 listopada 2017 roku powodowie podtrzymali w całości twierdzenia pozwu. Wskazali, że zaistniałe zdarzenie dotyczyło takżeA. M., gdyż powodowie pozostają w konkubinacie, mają syna, a we wrześniu 2016 rokuA. M.była w ciąży. Głównym celem zaplanowanego wyjazdu było wspólne spędzenie czasu. W ocenie powodów istnieje związek przyczynowy między zaistniałą pomyłką pisarską i zastrzeżeniem paszportu powoda a dalszymi konsekwencjami dla powodów opisanymi w pozwie. Gdyby nie doszło do przedmiotowej pomyłki to powodowie spędziliby urlop w zaplanowany sposób i nie byliby narażeni na duży stres i zmianę planów aJ. S.nie zostałby ograniczony w swojej wolności. Wskazali, że żądają zadośćuczynienia za naruszenie ich dóbr osobistych zgodnie zart. 23 i 24 k.c.a w szczególności za ograniczenie ich wolności (pismo procesowe, k. 58-59).
W odpowiedzi na pozew z dnia 23 listopada 2017 roku (data nadania, k. 71) pozwany Skarb Państwa – Komendant Rejonowy PolicjiW.(...)wniósł o oddalenie powództwa w całości jako bezzasadnego i zasądzenie od powodów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany zakwestionował powództwo co do zasady oraz co do wysokości żądania. Według pozwanego powodowie nie wykazali wysokości dochodzonej szkody. W ocenie pozwanego po stronieA. M.nie nastąpił żaden uszczerbek majątkowy, gdyż nie była ona zobligowana do rezygnacji z dalszej podróży. Podniósł także brak adekwatnego związku przyczynowego oraz niezasadność solidarnego żądania zasądzenia dochodzonej kwoty. Pozwany zakwestionował zasadność trzech noclegów wK.a koszty połączeń telefonicznych uznał za zawyżone. Wskazał także, że brak jest podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia z uwagi na brak zaistnienia podstaw określonych wart. 445 i 448 k.c.(pismo procesowe, k. 67-68, odpowiedź na pozew, k. 80-83).
Do zamknięcia rozprawy strony podtrzymały zajmowane stanowiska.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
J. S.iA. M.pozostają w konkubinacie. Prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i finanse oraz mają dziecko. Na początku września 2016 rokuA. M.była w początkowej fazie ciąży.J. S.iA. M.zaplanowali na wrzesień 2016 roku wspólny urlop, który mieli spędzić na Ukrainie i w Mołdawii. Mieli wykupione bilety lotnicze na lot nrPS804 zW.doK.w dniu 03 września 2016 roku o godz. 06.00. Przylot doK.miał nastąpić o godz. 08.30. ZK.mieli lecieć doO.lotemPS57 w dniu 03 września 2016 roku o godz. 09.50. Powrót doW.mieli zaplanowany na 17 września 2016 roku lotem zO.nrPS56 doK.i następnie lotem nrPS801 zK.doW.. Za bilety zapłacili po 376,00 zł.
Dowód: okoliczności bezsporne, bilety lotnicze, k. 10-11, zeznania powodów, k. 90v-91v.
W dniu 03 września 2016 rokuJ. S.iA. M.przeszli kontrolę paszportową na lotnisku wW.i wsiedli do samolotu doK.. Po przylocie doK.około godziny 09.00 zostali skierowani od bramek na kontrolę paszportową.A. M.przeszła kontrolę i została przepuszczona dalej.J. S.został natomiast poinformowany o problemach z jego paszportem i skierowany do biura. Zatrzymała go ukraińska straż graniczna i został rozdzielony zA. M., która nie mogła już wrócić na jego stronę. Próbował uzyskać jakieś informacje o przyczynie problemów z paszportem jednak nie udzielano mu ich w jasny sposób. Otrzymywał informacje, że nie zostanie wpuszczony na Ukrainę a jego paszport jest nieważny. Polecono mu czekać na lotnisku na najbliższy samolot doW., tj. do następnego dnia.J. S.próbował się porozumieć w języku angielskim i rosyjskim ale nie rozumiał wszystkiego, co się dzieje. Próbował dodzwonić się do polskiego konsulatu oraz polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych ale z racji soboty było to utrudnione. Zadzwonił również do ubezpieczyciela oraz do swojej matki, której udało się skontaktować z Ministerstwem Spraw Zagranicznych. Od ubezpieczyciela uzyskał informację, że polisa nie obejmuje takich przypadków. Skontaktowała się z nim konsul, która poinformowała, że na obecnym etapie niewiele można zrobić, paszport jest nieważny i powinien stosować się do poleceń wydawanych mu na lotnisku.J. S.jeszcze kilka razy dzwonił do konsula, ponieważ dostawał dokumenty do podpisu w języku rosyjskim, których nie rozumiał. Z uwagi na konieczność odbioru bagażu, który w przeciwnym wypadku poleciałby doO.,J. S.spotkał się na chwilę zA. M.. Spotkanie odbyło się w obecności funkcjonariuszy ukraińskiej straży granicznej, którzy nie pozwalali im rozmawiać ze sobą. Porozumiewali się na lotnisku przez komunikator internetowy.A. M.płakała i nie wiedziała co dalej robić. Nie zdążyli na lot doO.. Po sprawdzeniu cen biletów lotniczych doW., które wynosiły 2000 zł, zdecydowali, żeA. M.wróci doW.pociągiem. Udała się na dworzec kolejowy, gdzie kupiła bilet na pociąg doW.na godzinę 16.48 za kwotę(...)(ok. 400 zł).
Około godziny 17.00J. S.został poproszony do stanowiska kontroli paszportowej, gdzie poinformowano go, że zaistniała pomyłka i zostanie wpuszczony na terytorium Ukrainy. Nie wyjaśniono mu, na czym pomyłka polegała. Od razu zadzwonił doA. M.żeby wróciła na lotnisko ale okazało się, że pociąg już odjechał a następna stacja miała być dopiero za kilka godzin. Podjęli decyzję o kontynuacji urlopu.J. S.odebrał bagaż i zarezerwował nocleg w hotelu wK..A. M.wysiadła na stacji wS.i wróciła najbliższym pociągiem doK.rano w dniu 04 września 2016 roku. Za bilet doK.zapłaciła 46(...)(ok. 8 zł).J. S.iA. M.spędzili wK.trzy dni (trzy noclegi). Za noclegi zapłacili(...),50(...)(ok. 345 zł). Następnie udali się doO.. W konsulacie wO.nie uzyskali informacji o przyczynie zdarzenia na lotnisku. Ponadto nie udzielono im jednoznacznych informacji, czyJ. S.może na posiadanym paszporcie przekroczyć granicę Mołdawii. Zasugerowano, że musiał istnieć jakiś powód zastrzeżenia jego paszportu.J. S.iA. M.zdecydowali, że nie będą kontynuować podróży do Mołdawii.
Za wykonane połączenia w roamingu w dniach 03 i 04 września 2016 rokuJ. S.otrzymał rachunek za telefon na kwotę 867,49 zł.
Dowód: okoliczności bezsporne, bilety kolejowe, k. 13-14, wykaz połączeń, k. 15-17, potwierdzenie rezerwacji, k. 18-19, zeznania powodów, k. 90v-91v.
Podczas zatrzymaniaJ. S.na lotnisku i rozdzielenia go zA. M.obydwoje nie mieli informacji o przyczynie zajścia.A. M.była przestraszona, płakała i obawiała się oJ. S., który został zatrzymany przez funkcjonariuszy z bronią. Widziała go tylko przez szybę, nie mogli ze sobą rozmawiać. Obawiała się, że jak straci go z oczu to coś mu się stanie.J. S.pisał do niej, że dostaje do podpisu dokumenty, których nie rozumie. Z racji wspólnego podróżowaniaA. M.miała przy sobie niewielką sumę pieniędzy, która wystarczyła tylko na bilet kolejowy doW.. Na przystanku wS.zabrakło jej pieniędzy na bilet doK.i prosiła kasjerkę o sprzedanie jej biletu po niższej cenie.
Dowód: zeznania powodów, k. 90v-91v.
Po powrocie do PolskiJ. S.podjął starania w celu wyjaśnienia sytuacji zaistniałej na lotnisku wK.. Komendant Rejonowy PolicjiW.(...)poinformował go w piśmie z dnia 27 września 2016 roku, że rejestracja jego paszportu jako dokumentu utraconego nastąpiła wskutek omyłki pisarskiej w Komendzie Rejonowej PolicjiW.(...). W chwili otrzymania informacji o zaistniałej pomyłce została ona sprostowana. Poinformowano go również, że w przyszłości może swobodnie podróżować na posiadanym paszporcie.J. S.nie wyjaśniono powodów ani okoliczności, w jakich doszło do przedmiotowej omyłki pisarskiej.
Dowód: okoliczności bezsporne, pismo powoda, k. 3, pisma, k. 4-5, zeznania powodów, k. 90v-91v
Pismem z dnia 11 października 2016 rokuJ. S.zwrócił się do Komendanta Rejonowego PolicjiW.(...)o pokrycie strat finansowych poniesionych przez niego orazA. M.w związku ze zdarzeniem na lotnisku wK.w kwocie 3149 zł.
Dowód: pismo powoda, k. 6-7
W odpowiedzi na pismoJ. S.poinformowano go, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność jedynie za działania niezgodne z prawem. Wskazano, że szkoda dotyczy jedynie osoby bezpośrednio poszkodowanej, wobec czego niezasadny jest wniosek o refundację kosztów poniesionych przezA. M.. Poinformowano go o możliwości zawarcia ugody na kwotę 1069,85 zł stanowiącej koszt wykonanych w dniach 3 i 4 września 2016 roku połączeń telefonicznych.
Dowód: pismo, k. 8
Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie zgromadzonych w sprawie i wyżej powoływanych dowodów z dokumentów oraz zeznań powodów. Podkreślić należy, że stan faktyczny niniejszej sprawy był w zasadzie bezsporny między stronami. Spór dotyczył natomiast oceny prawnej zaistniałego stanu faktycznego. Dokumenty i kopie dokumentów zgromadzone w niniejszej sprawie Sąd uznał za pełnowartościowy materiał dowodowy. Podkreślić należy, że żadna ze stron nie kwestionowała ich prawdziwości, autentyczności oraz merytorycznej i formalnej poprawności. Wobec powyższego brak jest podstaw, aby je kwestionować. Sąd uznał, iż przedłożone dokumenty zostały sporządzone przez uprawnione do tego organy i stanowią dowód tego, co zostało w nich zaświadczone a w przypadku dokumentów prywatnych stanowią potwierdzenie, że osoby, które je sporządziły podpisały oświadczenia zawarte w tych dokumentach. Sąd oparł się także na wiarygodnych zeznaniach powodów (art. 299 k.p.c.). Relacje powodów znajdowały potwierdzenie w kopiach dołączonych dokumentów prywatnych i urzędowych, których treści nie były sporne (art. 244 i 245 k.p.c.). Były one spójne ze sobą, logiczne i spontaniczne. Wynikał z nich jasny i spójny obraz zdarzenia na lotnisku wK.w dniu 03 września 2016 roku.
Wskazać należy, że strona pozwana nie kwestionowała w niniejszej sprawie faktu poniesienia przez powodów większości kosztów wskazanych w pozwie a jedynie zasadność poszczególnych kosztów z zestawienia. Nie były również kwestionowane kwoty tych kosztów podane przez powodów w walucie PLN po dokonaniu ich przeliczenia z ukraińskiej waluty.
Sąd pominął przy ustalaniu stanu faktycznego dokument z k. 9 wobec przedłożenia go bez tłumaczenia na język polski.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
W niniejszym postępowaniu powodowie wnosili o solidarne zasądzenie od pozwanego kwoty 10.000 zł. Żądana kwota stanowiła w części odszkodowanie (3149 zł) oraz w części zadośćuczynienie (pozostała kwota) za zdarzenie i skutki zdarzenia, które miało miejsce na lotnisku wK.w dniu 03 września 2016 roku. Powód został zatrzymany na lotnisku przez funkcjonariuszy ukraińskiej straży granicznej i poinformowany, że nie zostanie wpuszczony na teren Ukrainy. Spędził na lotnisku ok. 8 godzin w niepewności. Został także rozdzielony zA. M.. Skutkiem tego zdarzenia było opóźnienie wyjazdu doO.o 3 dni, zmiana planów urlopowych, koszty biletówA. M., koszty noclegów wK.i połączeń telefonicznych oraz duży stres, niepewność i ograniczenie wolności powoda. Do zatrzymania powoda na lotnisku wK.doszło w związku z nieprawidłową rejestracją jego paszportu przez funkcjonariusza Komendy Rejonowej PolicjiW.(...)jako dokumentu utraconego. Powoda poinformowano, że nastąpiło to wskutek omyłki pisarskiej oraz, że zostały podjęte stosowne czynności służbowe.
Pozwany wnosił w niniejszej sprawie o oddalenie powództwa (obydwastatio fisci) wskazując na brak adekwatnego związku przyczynowego, brak wykazania wysokości szkody oraz brak spełnienia pozostałych przesłanek odpowiedzialności, w tym brak niezgodnego z prawem działania organu władzy publicznej w rozumieniuart. 417 k.c.Pozwany kwestionował w szczególności swoją odpowiedzialność w stosunku doA. M.wskazując, że przecież mogła ona kontynuować podróż, ponieważ zatrzymanie na lotnisku dotyczyło jedynieJ. S..
Stosownie doart. 417 § 1 k.c.za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Przepis ten przewiduje odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, zdefiniowanym jako „niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej". Stanowi on ogólną podstawę odpowiedzialności władz publicznych za ich władcze działania, która nie znajduje zastosowania lub znajduje ograniczone zastosowanie tylko wówczas, gdy ustawodawca odrębnym unormowaniem określa konsekwencje niektórych działań organów władz publicznych. (Kodeks cywilny. Komentarz, t. 3, red. A. Kidyba, Lex 2014) Treśćart. 417 k.c.przewiduje odpowiedzialność władz publicznych w zakresie ich działań i zaniechań. Dla określenia odpowiedzialności odszkodowawczej władz publicznych, obok zdarzenia sprawczego, konieczne jest ustalenie pozostałych przesłanek odpowiedzialności deliktowej, a więc szkody i związku przyczynowego. Znajdują tu zastosowanie ogólne reguły dotyczące kompensaty szkody w mieniu (majątkowej) i na osobie (majątkowej i niemajątkowej) oraz koncepcji związku przyczynowego. Przy czym zgodnie z dominującym w doktrynie i orzecznictwie stanowiskiem wart. 417 k.c.chodzi o odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, a zatem niezależną od winy władz publicznych. Oznacza to, iż brak winy po stronie funkcjonariusza nie zwalania z odpowiedzialności Skarbu Państwa. Podnoszona w niniejszym postępowaniu kwestia, że działanie funkcjonariusza Policji było omyłką nie ma znaczenia dla ustalenia odpowiedzialności Skarbu Państwa. Do przedmiotowej omyłki bowiem nie powinno w ogóle dojść. Bezsporny w niniejszej sprawie był bowiem fakt, że nie istniały żadne podstawy dla zastrzeżenia paszportu powoda jako utracony. Tylko w przypadku istnienia przesłanek ku temu funkcjonariusz Policji mógł dokonać odpowiedniego zastrzeżenia. Brak podstaw do takiego działania oznacza, że było ono bezprawne, nawet jeśli nastąpiło wskutek omyłki. Uznanie odpowiedzialności Skarbu Państwa na zasadzieart. 417 k.c.nie oznacza, że istnieje wina po stronie tego czy innego funkcjonariusza, czy też ewentualne podstawy do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Kwestia ta jest odrębna od odpowiedzialności na powołanej podstawie. Oczywiście wina po stronie funkcjonariusza może zaistnieć, nie jest to jednak konieczny element odpowiedzialności na tej podstawie. Określona wart. 417 k.c.konstrukcja odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej zakłada wyłącznie odpowiedzialność osoby prawnej. Odpowiada ona za zachowania osób tworzących jej strukturę organizacyjną i bez względu na miejsce zajmowane w tej strukturze zachowania osób fizycznych „obciążają" tę osobę prawną.
W niniejszej sprawie powodowie dochodzili naprawienia szkody w związku z działaniem funkcjonariusza Komendy Rejonowej PolicjiW.(...). Zasadnym było zatem skierowanie roszczenia przeciwko Skarbowi Państwa. Powodowie wskazali jako jednostkę organizacyjną reprezentującą Skarb Państwa Komendanta Stołecznego Policji. Zgodnie zart. 67 § 2 k.p.c.za Skarb Państwa podejmuje czynności procesowe organ państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej. Wobec treści tego przepisu oraz na wniosek Komendanta Stołecznego Policji należało określić, że Skarb Państwa jest w niniejszej sprawie reprezentowany także przez Komendanta Rejonowego PolicjiW.(...). Jak już wyżej wskazywano to funkcjonariusz Komendy Rejonowej PolicjiW.(...)wskutek nieprawidłowych działań doprowadził do błędnego zarejestrowania paszportu powoda jako utracony.
Na powodach spoczywał w niniejszej sprawie - zgodnie zart. 6 k.c., wspartym przezart. 233 zd. 1 k.p.c.(który przewiduje, że strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne) - ciężar udowodnienia nastąpienia zdarzenia, powstałej w jego wyniku szkody i związku przyczynowego między tym zdarzeniem a powstałą szkodą. W ocenie Sądu uwzględniając zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy, w tym w szczególności niekwestionowane zeznania powodów oraz zgromadzone w aktach sprawy dokumenty uznać należało, że powodowie w należyty sposób wykazali zaistnienie zdarzenia na lotnisku wK.w dniu 03 września 2016 roku polegającego na zatrzymaniu powoda na lotnisku przez ukraińską straż graniczną podczas kontroli paszportowej. Przedmiotowe zatrzymanie trwało około 8 godzin, w trakcie którego powód nie mógł swobodnie się przemieszczać, został rozdzielony ze swoją partnerką. Wskutek tego zatrzymania i otrzymania informacji, że nie zostanie wpuszczony na teren Ukrainy nie zdążyli obydwoje na samolot doO.. Okoliczności te nie były zresztą kwestionowane przez pozwanego. Wskutek przedmiotowego zdarzenia powodowie ponieśli szkodę w rozumieniuart. 361 § 2 k.c.(majątkową i niemajątkową). Zdarzeniem, które było źródłem wskazanej wyżej szkody, było podnoszone przez powodów działanie funkcjonariusza Policji Komendy Rejonowej PolicjiW.(...)polegające na błędnym zarejestrowaniu paszportu powoda jako utracony, co z kolei spowodowało zatrzymanie powoda na lotnisku wK.. Podkreślić należy, że powód przeszedł kontrolę paszportową na lotnisku wW., która nie wykazała żadnych nieprawidłowości. Problem zaistniał dopiero na lotnisku wK.. Poza wskazaniem, że do przedmiotowego zdarzenia doszło wskutek omyłki funkcjonariusza Policji powodowi do dnia dzisiejszego nie wyjaśniono, z jakiego w ogóle powodu do takiej omyłki doszło, tj. w związku z jakimi czynnościami dotyczącymi jego paszportu. W przedmiotowej sprawie miało zatem miejsce niezgodne z prawem działanie przy wykonywaniu władzy publicznej, o którym mowa wart. 417 k.c.W tym miejscu należy podkreślić, że fakt nieprawidłowego zarejestrowania paszportu powoda jako utracony w systemie został potwierdzony w przeprowadzonym przez Policję postępowaniu wyjaśniającym, co zostało przyznane w piśmie skierowanym do powoda i nie było kwestionowane w toku niniejszego procesu. Powoda poinformowano nawet, że zostały podjęte odpowiednie czynności służbowe. Brak natomiast zidentyfikowania funkcjonariusza, który błędnie wykonał swoje obowiązki służbowe, tj. brak wskazania jego imienia i nazwiska nie ma znaczenia dla ustalenia odpowiedzialności Skarbu Państwa. Nie budziło zatem wątpliwości Sądu, że zostały wykazane przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej w postaci bezprawności działania.
W zakresie związku przyczynowego między niezgodnym z prawem działaniem przy wykonywaniu władzy publicznej a powstałą szkodą, Sąd uznał, że związek taki w niniejszej sprawie został przez powodów wykazany. Gdyby bowiem nie doszło do niezgodnego z prawem zastrzeżenia paszportu powoda to nie doszłoby następnie do jego zatrzymania na lotnisku wK.a tym samym powodowie nie ponieśliby szkody. Zdążyliby bowiem na samolot doO.i spędzili urlop zgodnie ze swoimi założeniami. Nie byliby tym samym narażeni na stres i nerwy oraz dodatkowe koszty, które ponieśli, tj. koszty połączeń, biletów, noclegu oraz biletów lotniczych. Powyższe świadczy o tym, że również przesłanka adekwatnego związku przyczynowego została w sprawie wykazana.
W ocenie Sądu wszystkie wyżej opisane i wykazane przesłanki odpowiedzialności dotyczą obydwojga powodów. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem pozwanego, że w przypadkuA. M.nie doznała ona żadnej szkody, ponieważ zdarzenie na lotnisku jej nie dotyczyło i mogła swobodnie kontynuować podróż. Twierdzenia pozwanego są, w ocenie Sądu, w oczywistym stopniu niezasadne. Powodowie tworzą związek pozostając, jak sami wskazywali, w konkubinacie. Wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, mają dziecko, wspólne finanse. Zaplanowali w związku z tym wspólny urlop we wrześniu 2016 roku.W tych okolicznościach nie można w żaden sposób było wymagać od powódkiA. M.aby kontynuowała podróż. Zasady logiki i doświadczenia życiowego wskazują, że nawet w sytuacji zwykłej znajomości przy takim zdarzeniu, jakie miało miejsce na lotnisku wK., raczej nikt nie mógłby pozostać obojętny i niewątpliwie podejmowane byłyby próby wyjaśnienia zdarzenia oraz wszelkiej możliwej pomocy. W sytuacji natomiast tak bliskiej relacji kwestia ta, w ocenie Sądu, jest oczywista. Chociaż to nieA. M.została zatrzymana przez straż graniczną to niewątpliwie to zdarzenie wpłynęło również negatywnie na nią. Musiała bowiem obawiać się o życie i zdrowie bliskiej jej osoby, z którą pozostawała w związku i spodziewała się dziecka. Została rozdzielona ze swoim partnerem, nie mogli się porozumiewać. Zrozumiałe jest więc, że nie wiedziała co robić, w szczególności uwzględniając fakt, że miała przy sobie niewielką ilość pieniędzy. Nie można jej zatem czynić zasadnego zarzutu, że bez powodu zrezygnowała z dalszej podróży. Gdyby nie przedmiotowe zdarzenie toA. M.nie musiałaby kupować biletu na pociąg doW.a następnie – po wyjaśnieniu kwestii paszportu powoda - zS.doK..
Sąd nie miał zatem żadnych wątpliwości, że pozwany ponosi w niniejszej sprawie odpowiedzialność na podstawieart. 417 k.cw stosunku do obydwojga powodów. Ponadto Sąd nie miał również wątpliwości, że powodowie doznali zarówno szkody majątkowej, jak również niemajątkowej.
Wysokość szkody Sąd ustalił opierając się na przedłożonych przez powodów dokumentach potwierdzających poniesione przez nich koszty. W ocenie Sądu kosztami zasadnymi i pozostającymi w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem były koszty biletów lotniczych na połączenia zW.doO.i powrotne (po 376 zł), koszty biletów na pociąg zakupionych przezA. M.(408 zł), koszt wykonanych przez powodaJ. S.połączeń w roamingu w dniu 03 i 04 września 2016 roku (kwota 867,49 zł) oraz koszt jednego noclegu wK., tj. bezpośrednio po przedmiotowym zdarzeniu (kwota 115 zł). Kwoty te zostały wykazane przedłożonymi dokumentami. Powodowie wskazywali, że koszt połączenia lotniczego doO., z którego nie mogli skorzystać to kwota 1327 zł, na wykazanie czego dołączyli potwierdzenie przelewu tej kwoty (k. 12). Podkreślić jednak należy, że z potwierdzenia przelewu w żaden sposób nie wynika, że jest to koszt zakupu biletów lotniczych. Okoliczność ta nie została zatem przez powodów udowodniona. Z uwagi natomiast na fakt, że na dołączonych biletach lotniczych znajdowały się ceny tych biletów (k. 10-11) to zasadnym było uwzględnienie tych kwot (po 376 zł). Koszt wykonanych połączeń w roamingu wynikał z dołączonego zestawienia połączeń (k. 15-17), koszt biletów kolejowych z dołączonych biletów (k. 13-14), natomiast koszt noclegu z potwierdzenia rezerwacji (k. 18). W ocenie Sądu uzasadnione były jedynie koszty jednego noclegu. Pozostałe dwa noclegi nie pozostawały już w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem na lotnisku. Nic nie stało bowiem na przeszkodzie aby powodowie polecieli doO.wcześniej, a nie dopiero po trzech dniach.
Wobec powyższego zasądzono tytułem odszkodowania następujące kwoty: na rzecz powodaJ. S.kwotę 1.358,49 zł (376 zł + 867,49 zł + 115 zł) oraz na rzeczA. M.kwotę 784 zł (376 zł + 408 zł).
Powodowie domagali się w niniejszej sprawie również zasądzenia na ich rzecz zadośćuczynienia za naruszenie ich dóbr osobistych. Jako podstawę prawną powodowie wskazaliart. 23 k.c.i24 k.c.Kwotę żądanego zadośćuczynienia określili na 6.851 zł.
Z treściart. 23 k.c.wynika, że dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska pozostają pod ochroną prawa cywilnego, niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Natomiast zgodnie zart. 24 k.c.ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on także żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Przepis ten odsyła zatem do treściart. 448 k.c.
W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie zostały naruszone dobra osobiste powodów wskutek zdarzenia na lotnisku wK.. Podkreślić należy, że katalog dóbr osobistych wart. 23 k.c.nie jest katalogiem zamkniętym. Wszelkie dobra osobiste podlegają ochronie prawnej. W związku z zatrzymaniem powodaJ. S.przez ukraińską straż graniczną został on na około 8 godzin ograniczony w swojej wolności. Nie mógł swobodnie poruszać się po terenie lotniska i został rozdzielony z powódkąA. M.. Uzyskał informację, że nie zostanie wpuszczony na terytorium Ukrainy.O.zostali narażeni na duży stres, zostało zatem naruszone ich poczucie bezpieczeństwa. Nie wiedzieli z jakiego powodu doszło do zatrzymania powoda ani z jakiego powodu jego paszport został zarejestrowany jako zagubiony. Zostało także naruszone ich prawo do decydowania bez żadnego zewnętrznego nacisku o sobie oraz prawo do spędzenia urlopu w wybrany przez siebie sposób i w określonym czasie. PowódkaA. M.musiała przeżyć strach związany z obawą o życie i zdrowie swojego partneraJ. S., który z kolei poza strachem o własną osobę martwił się także oA. M., która musiała radzić sobie bez jego pomocy. Wskazać także należy, że wskutek opisywanego zdarzenia została naruszona również cześć powodaJ. S.. Były bowiem w stosunku do niego kierowane słowa sugerujące (przez funkcjonariuszy na lotnisku oraz pracowników konsulatu), że miał lub ma jakieś kłopoty z prawem i dlatego doszło do zatrzymania go na lotnisku. Wszystkie opisane negatywne przeżycia i naruszenia dóbr osobistych nie miałyby miejsca, gdyby nie bezprawne działania funkcjonariusza Policji, za którego pozwany odpowiada na podstawieart. 417 k.c.W ocenie Sądu działanie funkcjonariusza Policji polegające na omyłkowym zastrzeżeniu paszportu powoda w systemie było wynikiem jego zaniedbań. Gdyby funkcjonariusz dołożył należytej staranności przy wykonywaniu swoich obowiązków to nie doszłoby do takiego omyłkowego wprowadzenia do systemu danych paszportu powoda. Jeszcze raz podkreślić należy, że bezsporny w niniejszej sprawie był fakt, że do takiego zastrzeżenia paszportu nie było żadnych podstaw. Natomiast konsekwencją zaniedbań funkcjonariusza Policji było zatrzymanie powoda przez ukraińską straż graniczną a wyjaśnianie zaistniałej pomyłki trwało prawie 8 godzin. Nie ulega więc wątpliwości, że zostały spełnione także przesłanki do zasądzenia na rzecz powodów zadośćuczynienia. Zaistniało bowiem naruszenie ich dóbr osobistych, co opisano wyżej i to naruszenie miało charakter zawiniony (niedołożenie należytej staranności przez funkcjonariusza Policji). W ocenie Sądu z brakiem odpowiedzialności pozwanego za zaistniałą pomyłkę mielibyśmy do czynienia tylko i wyłącznie w sytuacji, gdyby nie spowodowała ona żadnych dalszych konsekwencji dla powoda i po wykryciu jej została naprawiona. Tak się jednak nie stało i nie można uznać, że za przedmiotową pomyłkę Skarb Państwa nie odpowiada.
Zdaniem Sądu kwotą odpowiednią i kompensującą powodom doznane naruszenia dóbr osobistych jest kwota 3000 zł (dla każdego z powodów). Kwota ta nie jest wygórowana i uwzględnia wszelkie negatywne konsekwencje spowodowane zajściem na lotnisku. Powodowie zostali bowiem zmuszeni do modyfikacji swoich planów urlopowych, przeżyli duży stres związany z obawą o życie i zdrowie powodaJ. S..W konsekwencjiA. M.musiała sama podróżować pociągiem w obcym kraju bez wystarczających środków i narażać się na stres z tym związany. Wobec powyższego Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwoty po 3000 zł tytułem zadośćuczynienia.
W ocenie Sądu jednostką organizacyjną Skarbu Państwa odpowiadającą za niego jest w niniejszej sprawie Komendant Rejonowy PolicjiW.(...). Działanie funkcjonariusza Komendy Rejonowej PolicjiW.(...)doprowadziło bowiem do nieuzasadnionego zastrzeżenia w systemie paszportu powoda. Sąd zasądził zatem na rzecz powodów kwoty określone w wyroku od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Komendanta Rejonowego PolicjiW.(...).
Z uwagi na brak po stronie powodów solidarności Sąd zasądził odpowiednie kwoty na rzecz każdego z nich uwzględniając koszty przez nich poniesione, zgodnie z przedłożonymi dokumentami. Podkreślić należy, że solidarność mogłaby wynikać z ustawy lub czynności prawnej (art. 369 k.c.), sytuacja taka jednak w niniejszej sprawie nie zachodziła. W przypadku zadośćuczynienia i tak nie mogłoby ono zostać zasądzone solidarnie z uwagi na jego istotę wyrażającą się w kompensacie krzywd i doznanych naruszeń dóbr osobistych konkretnej osoby.
W punkcie 3 wyroku Sąd oddalił powództwo ponad zasądzone kwoty uznając je w tym zakresie za niezasadne i nieudowodnione (co do odszkodowania).
Sąd nie orzekał o odsetkach z uwagi na brak takiego żądania zgłoszonego w pozwie.
O kosztach w punkcie 4 i 5 orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Pozwany przegrywający spór obowiązany jest zwrócić powodom koszty celowe i niezbędne do uzyskania ochrony prawnej (opłata od pozwu 500 zł, tj. po 250 zł od każdego z powodów). Z uwagi na to, że powódka wygrała niniejszy proces w 75 % to Sąd zasądził od pozwanego na jej rzecz kwotę 187,50 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (75% z kwoty 250 zł). Powód natomiast wygrał w 87 % tak więc należało uznać, że niemal w całości i zasądzić od pozwanego na jego rzecz kwotę 250 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Z powyższych względów orzeczono jak w wyroku.

SSR Barbara Syta – Latała

ZARZĄDZENIE
(...)

SSR Barbara Syta – Latała

27.04.2018 r.