Sąd Okręgowy w Lublinie
XI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: XI Ka 240/18
Data wyroku: 2018-04-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mariusz Jaroszyński

Sygn. aktXI Ka 240/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 kwietnia 2018 roku
Sąd Okręgowy w Lublinie XI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Mariusz Jaroszyński
Protokolant: st. sekr. sądowy Przemysław Szewczyk
przy udziale Prokuratora Ziemowita Sułka
po rozpoznaniu dnia 5 kwietnia 2018 roku
sprawyB. S.s.E.iB.zd.M.,ur. (...)wP.
oskarżonego o czyn zart. 209 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Rejonowego w Puławach
z dnia 2 listopada 2017 roku sygn. akt II K 259/17

I
zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

II
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.K. B.kwotę 516,60 (pięćset szesnaście 60/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej oskarżycielce posiłkowej z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

III
zwalnia oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze ustalając, że wchodzące w ich skład wydatki ponosi Skarb Państwa.

Sygn. akt XI Ka 240/18

UZASADNIENIE
B. S.został oskarżony o to, że w okresie od 01 maja 2015 roku do dnia 22 grudnia 2015 roku wP., woj.(...)uporczywie uchylał się od wykonywania ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku opieki poprzez niełożenie na utrzymanie swoich dzieciK. S.iA. S., przez co naraził je na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych

tj. o czyn zart. 209 § 1 k.k.
Wyrokiem z dnia 2 listopada 2017 r. Sąd Rejonowy w Puławach uznałB. S.za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z tym, że przyjął, że dopuścił się go w okresie od dnia 6 maja 2015 roku do dnia 6 grudnia 2015 roku, a oskarżony uporczywie uchylał się od ciążącego na nim z mocy ustawy, a określonego co do wysokości wyrokiem Sądu Rejonowego w Puławach z dnia 1 lutego 2012 roku w sprawie III RC 574/11 obowiązku alimentacyjnego wobec dzieciK. S.iA. S., gdzie łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości przekraczała równowartość trzech świadczeń okresowych przez coA. S.iK. S.zostali narażeni na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, czyn ten zakwalifikował jako wyczerpujący dyspozycjęart. 209 § 1a k.k.w zw. zart. 209 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 209 § 1a k.k.skazał oskarżonego na 5 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania w tym czasie nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym; zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokataJ. K.oraz na rzecz adwokataK. K.po 723,24 złotych tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu; na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych w całości.
Od wyroku tego apelację wniósł obrońca oskarżonego, który zaskarżył go w całości i zarzucił:

1
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na treść tego orzeczenia poprzez niewłaściwe zbadanie i ustalenie przez Sąd I instancji sytuacji osobistej i materialnej oskarżonego, co skutkowało orzeczeniem wbrewart. 58 § 2 a k.k.kary ograniczenia wolności niemożliwej do wykonania, w sytuacji, gdy warunki osobiste i skomplikowana sytuacja materialna oskarżonego prowadzącego koczowniczy tryb życia, nie posiadającego miejsca pobytu na terenie kraju, przebywającego głównie za granicą w celach zarobkowych, nieposiadającego żadnego majątku w Polsce, a w związku z tym braku fizycznej możliwości przebywania na stałe w miejscu wykonania orzeczonej kary jednoznacznie wskazują, iżB. S.nie będzie miał realnej możliwości wykonania orzeczonej kary;

2
rażącą niewspółmierność kary orzeczonej względem oskarżonego w wymiarze 5 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania w tym czasie nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym i nie uwzględnienie w należytym stopniu okoliczności łagodzących w postaci skompilowanej sytuacji materialnej i osobistej oskarżonego, nieposiadającego miejsca pobytu na terenie kraju, przebywającego za granicą w celach zarobkowych i prowadzącego tułaczy tryb życia, a w związku z tym braku jakiegokolwiek majątku osobistego w Polsce, uniemożliwiającego mu zatrzymanie się na stałe w kraju, a także faktu dotychczasowego wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego na rzecz dzieci, wyłączając okres objęty zarzutem.

Podnosząc powyższe zarzuty obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze ograniczenia wolności i wymierzenie oskarżonemu 1 miesiąca ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania w tym czasie nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy, po dokonaniu kontroli instancyjnej wyroku sądu I instancji w aspekcie postawionego zarzutu błędnego dokonania ustaleń faktycznych i rażącej niewspółmierności kary, podniesione przez obrońcę zarzuty uznał za bezzasadne w stopniu oczywistym, a w następstwie takiej ich oceny wywiedzione z nich żądanie w przedmiocie rozstrzygnięcia o karze w II instancji za nietrafne.
W pierwszej kolejności pokreślenia wymaga, iż Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego oraz zasadnie uznał, że oskarżony dopuścił się przypisanego mu czynu. Ustalenia faktyczne w odniesieniu do samego faktu uporczywego uchylania się od obowiązku alimentacji w ustalonym okresie są prawidłowe, a w postępowaniu odwoławczym nie były kwestionowane. W oparciu o motywację zaprezentowaną w pisemnym uzasadnieniu wyroku, nie może być co do ich trafności żadnych wątpliwości. Skoro tak, to nie ma potrzeby czynienia szerszych rozważań w tym zakresie. Prawidłowa jest również kwalifikacja prawna czynu przypisanegoB. S..
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż nietrafny jest zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej względem oskarżonego kary. Rażąca niewspółmierność kary, o jakiej mowa wart. 438 pkt 4 k.p.k.(także zgodnie z utrwalonym poglądem Sądu Najwyższego, który Sąd Okręgowy w pełni podziela) może zachodzić tylko wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć wpływ na wymiar kary, można było przyjąć, iż zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez sąd I instancji, a karą, jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary przewidzianych wkodeksie karnymoraz ukształtowanych przez orzecznictwo Sądu Najwyższego (vide: wyrok SN z 14 listopada 1973r. III KR 254/73, Legalis nr 17489). Na gruncie regulacjiart. 438 pkt 4 k.p.k.nie chodzi bowiem o każdą ewentualną różnicę w ocenach, co do wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, że karę dotychczas wymierzoną nazwać by można – również w potocznym znaczeniu tego słowa – rażąco niewspółmierną, tj. niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować i będącą zatem, również w odczuciu społecznym, „karą niesprawiedliwą”. W sprawie niniejszej nie może być mowy zatem o rażącej niewspółmierności kary, a Sąd Rejonowy uwzględnił w sposób należyty wszystkie dyrektywy wymiaru kary określone wart. 53 k.k.
W tym miejscu przypomnieć należy, iż zarzut rażącej niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen, można zasadnie podnosić tylko wówczas, gdy kara, jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia jednak w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy.
Wprawdzie przepisykodeksu karnego, określające zasady wymiaru kary oraz środków karnych, uprawniają do swobodnego kształtowania kary wymierzanej za konkretne przestępstwo, to zawsze nakazują to czynić w granicach przewidzianych przez ustawę (art. 53 § 1 k.k.). Kara orzeczona względem oskarżonego w niniejszej sprawie znajduje się w katalogu kar, które Sąd może orzec za tego rodzaju przestępstwo. Wymierzona przez Sąd Rejonowy kara należycie też uwzględnia charakter przestępstwa przypisanego sprawcy, jak i właściwości i warunki osobisteB. S.. Jak podaje oskarżony: już nie wróci doW. (...)– k. 248, nie pracuje za granicą i jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy wP.jako bezrobotny – k. 247.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy podziela stanowisko sądu I instancji, iż orzeczenie kary ograniczenia wolności uwzględnia aktualną sytuację oskarżonego, który deklarował, że nie podejmuje, jak dotychczas, pracy za granicą i jest zarejestrowany jako bezrobotny. Nie można zatem zgodzić się z apelującym, który zarzucił orzekanie wbrewart. 58 § 2 a k.k.i który wskazuje, iż oskarżony głównie przebywa za granicą w celach zarobkowych i nie będzie miał realnej możliwości wykonania orzeczonej kary. Sąd odwoławczy uznał więc wymierzoną przez Sąd Rejonowy karę za adekwatną do warunków osobistych oskarżonego, stopnia społecznej szkodliwości czynu, a jednocześnie nie przekraczającą stopnia winyB. S.oraz realizującą cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć wobec oskarżonego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, że orzeczona kara jest współmierna w odniesieniu do przypisanegoB. S.czynu i z całą pewnością nie razi surowością. W sytuacji oskarżonego inne kary nie spełniłyby swojej funkcji. I tak – kara grzywny byłaby nieskuteczna w stosunku do oskarżonego z uwagi na fakt, iż obecnie nie wykonuje on pracy zarobkowej, natomiast kara pozbawienia wolności uniemożliwiłaby mu, z kolei, podjęcie zatrudnienia w celu, nie tylko zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb życiowych, ale i realizowania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego wobec niepełnosprawnych dzieci.
W tych warunkach kara wymierzona oskarżonemu przez Sąd Rejonowy zasługuje na pełną akceptację. Brak jest jakichkolwiek podstaw do weryfikowania zaskarżonego rozstrzygnięcia w sposób postulowany przez apelującego.
Jednocześnie, w pełni podzielając stanowisko Sądu Rejonowego, uwzględniające charakter przypisanego czynu oraz aktualną sytuację materialną oskarżonego, w oparciu o przepisyart. 624 § 1 k.p.k.w zw. zart. 17 § 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(Dz. U z 1983 r., Nr 49, poz. 223) Sąd Okręgowy zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.
Na podstawie § 4.3, § 17.2 pkt 4 i § 17.7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714) należało zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw.K. B.kwotę 516,60 zł, w tym podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżycielce posiłkowej z urzędu w postępowaniu odwoławczym.
Mając na względzie wskazane wyżej okoliczności oraz nie stwierdzając innych uchybień, w szczególności wymienionych wart. 439 § 1 k.p.k.iart. 440 k.p.k., Sąd Okręgowy na podstawieart. 437 § 1 k.p.k.orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.

Mariusz Jaroszyński