Sąd Okręgowy w Legnicy
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 96/18
Data wyroku: 2018-07-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mirosława Molenda-Migdalewicz
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność członka zarządu, Składki na ubezpieczenie społeczne
Podstawa prawna: art. 9 § 1 i art. 98 § 1 i 2,5,7 oraz art. 100 i art. 101 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 31 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r.  o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. aktV U 96/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia11 lipca 2018 r.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy
w składzie:
Przewodniczący:SSO Mirosława Molenda-Migdalewicz
Protokolant: star. sekr. sądowy Katarzyna Awsiukiewicz
po rozpoznaniu w dniu11 lipca 2018 r. w Legnicy
sprawy z wnioskuGminyL.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
o odstąpienie od orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy - zmarłegoC. Ż.z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
na skutek odwołaniaGminyL.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
z dnia28 listopada 2017 r.

    znak(...)

I

      zmienia decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.z dnia 28 listopada 2017 r. znak(...)w ten sposób, że orzeka odpowiedzialność Gminy MiejskiejL.za zobowiązania spadkodawcyC. Ż.zmarłego(...)z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od lipca 2012 r. do sierpnia 2012 r., ubezpieczenia zdrowotne za miesiąc sierpień 2012 r., Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca 2012 r. do sierpnia 2012 r. z odsetkami od zaległych składek z w/w tytułów liczonymi na dzień 30 sierpnia 2012 r. – z zastrzeżeniem ograniczenia odpowiedzialności Gminy MiejskiejL.do wartości ustalonego w spisie inwentarza stanu czynnego spadku po zmarłymC. Ż.,

II

oddala dalej idące odwołanie

III

zasądza od GminyL.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.kwotę 1800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt V U 96/18

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.decyzją z dnia 28 listopada 2017 r. znak:(...)stwierdził, że GminaL.jako spadkobierca ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spadkodawcy –(...)C. Ż.z tytułu nieopłaconych składek w kwocie 7.501,75 zł, w tym za:
- ubezpieczenie społeczne z odsetkami liczonymi na dzień30 sierpnia 2012 r., za okres odlipca 2012 r. do sierpnia 2012 r.,w wysokości - należność główna w kwocie:5.953,63 zł, odsetki w kwocie: 9 zł, razem:5.962,63 zł;
- ubezpieczenie zdrowotne z odsetkami liczonymi na dzień 30 sierpnia 2012 r., za sierpnień 2012 r. w wysokości - należność główna w kwocie:1.160,25 zł, odsetki w kwocie: 0 zł, razem 1.160,25:zł;
- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z odsetkami liczonymi na dzień30 sierpnia 2012 r.,za okres od lipca 2012 r. do sierpnia 2012 r., w wysokości - należność główna w kwocie:378,87 zł, odsetki w kwocie: 0 zł, razem: 378,87 zł.
W uzasadnieniu organ wskazał, że niedopełnienie obowiązku terminowego: obliczania, rozliczania oraz opłacania składek spowodowało powstanie na koncieC. Ż., jako płatnika składek, zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek, za okres od lipca 2012 r. do sierpnia 2012 r. w łącznej kwocie: 7.501,75 zł. Organ wskazał, iżC. Ż.zmarł dnia(...)Dodano, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego Wydziału I Cywilnego wL.8 sierpnia 2014r. spadek po zmarłymC. Ż.na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyła GminaL.w całości. Organ uznał zatem, że GminaL.jest odpowiedzialna za zobowiązania określone w niniejszej decyzji. Gmina jako spadkobiercaC. Ż.przyjęta spadek z dobrodziejstwem inwentarza, oznacza to, że GminaL.ponosi odpowiedzialność za długi spadkodawcy –C. Ż.do wartości ustalonego stanu czynnego spadku.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła GminaL., wnosząc o jej zmianę poprzez orzeczenie, że zakres odpowiedzialności GminyL.za zobowiązania spadkodawcyC. Ż.ograniczony będzie do kwoty 3.234,92 zł. Nadto wniosła o zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.na rzecz GminyL.kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazała, że jej odpowiedzialność za zobowiązania spadkodawcyC. Ż.powinna być ograniczona do wysokości stanu czynnego masy spadkowej, który, zgodnie ze sporządzonym spisem inwentarza, wynosi 24.213, 13 zł. Ponadto wskazała, że na zakres odpowiedzialności spadkodawcy wpływ ma również spłata zobowiązańC. Ż.przez spadkobiercę, o czym przesądzają przepisyart. 1032 k.c.Gmina dodała, że po zakończeniu sprawy o zapłatę z powództwaM. G.oraz sporządzeniu przez Komornika Skarbowego spisu inwentarza, we wrześniu 2017 r., wypłaciła z tytułu zobowiązań spadkodawcyC. Ż.następujące kwoty w łącznej wysokości 20.978,21 zł. Mając powyższe na uwadze, Gmina stanęła na stanowisku, że odpowiedzialność spadkobiercy za zobowiązaniaC. Ż.ograniczona jest do kwoty 3.234,92 zł, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W odpowiedzi organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania oraz o zasądzenie od odwołującej na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że zaskarżona decyzja organu rentowego dotyczy ustalenia, że GminaL.jako spadkobiercaC. Ż., ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spadkodawcy. Zarzuty zawarte w treści odwołania miałyby znaczenie dopiero w postępowaniu egzekucyjnym, zmierzającym do uzyskania od wnioskodawcy należności z tytułu składek W postepowaniu tym, zgodnie z treściąart. 1031 § 2 k.c.zobowiązania zmarłego, do wysokości stanu czynnego spadku.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy :
Płatnik składekC. Ż.w chwili śmierci, tj. na dzień(...), posiadał zaległości z tytułu nieopłaconych składekw kwocie: 7.501,75, w tym: kwota główna 7.492,75 oraz odsetki w kwocie 9 zł.
/bezsporne a nadto akta ubezpieczeniowe/
Spadek po zmarłymC. Ż.– na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Legnicy VII Wydział Cywilny, z dnia 8 sierpnia 2014 r. – nabyła w całości na podstawie ustawy i z dobrodziejstwem inwentarza GminaL.. Ww. postanowienie uprawomocniło się w dniu 30 sierpnia 2014 r.
/bezsporne, a nadto w aktach ubezpieczeniowych: odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 8 sierpnia 2014 r. sygn. .akt VII Ns 375/13 /
W dniu 20 sierpnia 2014 r.(...) S.Azłożyło w Sądzie Rejonowym w Legnicy Wydziale VII Cywilnym wniosek o sporządzenie inwentarza.
W dniu 24 listopada 2014 r. Zarząd(...)wL.złożyłw Sądzie Rejonowym w Legnicy Wydziale VII Cywilnym kolejny wniosek o sporządzenie spisu inwentarza.
W dniach 16 kwietnia 2015 r. oraz 31 sierpnia 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wL.sporządził po zmarłymC. Ż.spis inwentarza.
Stan biernej masy spadkowej został ustalony na kwotę 19.679,19 zł. Stan czynnej masy spadkowej ustalono na kwotę 24.213,13 zł. Wartość masy spadkowej po zmarłym ustalono na kwotę 4.533,94 zł.
/ bezsporne, a nadto w aktach sprawy o sygn. akt VII Ns 1369/14: wnioski o wydanie spisu inwentarza ( k.3, 102 ), protokół sporządzenia inwentarza ( k.151-156 ) /
Pismem z dnia 11 października 2017 r doręczonym w dniu 13 października 2017 r., GminaL.została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności na w/w gminę jako spadkobiercęC. Ż.zmarłego w dniu(...), za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia oraz o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
Pismem z dnia 31 października 2017 r., doręczonym w dniu 2 listopada 2017 r., GminaL.została powiadomiona o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie przeniesienia odpowiedzialności na spadkobiercę. Raz jeszcze została pouczona o prawie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji przez ZUS co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W dniu 28 listopada 2017 r. organ wydał skarżoną decyzję.
/bezsporne, a nadto w aktach ubezpieczeniowych: zawiadomienie z dnia 11 października 2017 r., zawiadomienie z dnia 31 października 2017 r., decyzja z dnia 28 listopada 2017 r./
Sąd zważył co następuje :
Odwołanie co do zasady nie zasługiwało na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że przepisy powołane w zaskarżonej decyzji wskazują na podstawy orzekania o odpowiedzialności za długi składkowe. Zgodnie zart. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych(ustawa systemowa) do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio m.in.art. 97 § 1, art. 98 § 1 i 2 pkt 1, 2, 5 i 7, art. 100, art. 101 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - ordynacja podatkowa. Art. 32 ustawy systemowej nakazuje zaś stosować odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń
Zgodnie z art. 98 § 1 i 2 pkt 1, 2, 5 i 7 do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe (składkowe) spadkodawcy stosuje się przepisykodeksu cywilnegoo przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe. Przepis art. 98 § 1 ustawy ordynacja podatkowa stosuje się również do odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe (składkowe) i odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spadkodawcy (art. 98 § 2 pkt 1 i 2 ordynacji podatkowej) (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt II UZP 1/08). Organ podatkowy orzeka w jednej decyzji o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień poszczególnych spadkobierców na podstawie decyzji ostatecznych wydanych wobec spadkodawcy oraz jego zobowiązań wynikających z prawidłowych deklaracji ( art. 100 ust. 1 ordynacji podatkowej).
Wobec powyższego, przy ustalaniu odpowiedzialności spadkobierców za zaległe zobowiązania składkowe, organ rentowy ma obowiązek wziąć pod uwagę m.in.art. 1012 k.c.iart. 1031 § 1 i 2 k.c.art. 1012 k.c.stanowi, że spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza - jak to miało miejsce w niniejszej sytuacji – spadkobierca tj. GminaL.ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wysokości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku (art. 1031 § 2 k.c.). Ograniczenie odpowiedzialności do masy czynnej spadku dotyczy wszelkich długów spadkowych. Ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy do wartości czynnej spadku oznacza, że wierzyciele spadkowi mogą poszukiwać zaspokojenia nie tylko z przedmiotów i praw wchodzących do spadku, lecz również ze składników majątku osobistego spadkobiercy, byleby łączna wartość roszczeń wierzycieli nie przekraczała wartości udziału spadkowego, jaki otrzymał konkretny spadkobierca.
Dodania wymaga, że sąd ubezpieczeń społecznych nie może wykroczyć poza przedmiot postępowania wyznaczony w pierwszym rzędzie przez przedmiot zaskarżonej decyzji, a następnie przez zakres odwołania od niej ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 28 października 2014 r., sygn. akt III AUa 241/14; LEX nr 1551942 ). Poza tym także, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych sąd ocenia legalność decyzji rentowej według stanu rzeczy w chwili jej wydania ( por. wyrok Sąd Najwyższego z dnia 2 sierpnia 2007 r., sygn. akt III UK 25/07; OSNP 2008/19-20/293 ).
Przechodząc do merytorycznych zarzutów odwołania, na wstępie należało wyjaśnić, że stan faktyczny w sprawie pozostawał bezsporny, a kwestią wymagającą rozstrzygnięcia byłoocenienie prawidłowości decyzji organu w myśl której GminaL.została obciążona odpowiedzialnością za długi spadkowe jest prawidłowa. GminaL.wskazywała bowiem, że ZUS nie zgłosił swoich wierzytelności na etapie postępowania spisowego lub przed spłatą wierzytelności.
Niezależnie od przedmiotu sporu, Sąd w pkt I sentencji wyroku sprecyzował decyzję organu w ten sposób, że ograniczył odpowiedzialność GminyL.do wysokości stanu czynnego spadku. Zawarcie takiego zastrzeżenia w rozstrzygnięciu decyzji o ograniczeniu odpowiedzialności spadkobiercy, który powołuje się na przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, jest w ocenie Sądu konieczne. Nie jest wystarczające powołanie się na to ograniczenie w jej uzasadnieniu. Istotne jest to o tyle, że organ egzekucyjny jest związany treścią rozstrzygnięcia decyzji. Stąd też treść rozstrzygnięcia decyzji o odpowiedzialności spadkobiercy w niniejszej sprawie musi być pełna, tj. w pełni oddawać zakres odpowiedzialności wynikający z przepisów prawa materialnego, w tym zart. 1031 § 2 k.c.
Jeżeli chodzi o kwestię wydania decyzji obciążającej GminęL., to Sąd stanął na stanowisku, że decyzja organu z dnia 28 listopada 2017 r. znak:(...)jest co do zasady prawidłowa albowiem określa jedynie odpowiedzialność GminyL.za zobowiązania spadkodawcy wynikający z przywołanych w ww. decyzji przepisów prawa. Odpowiedzialność takową gmina bezsprzecznie ponosi co wprost wynika z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Legnicy wydanego w sprawie o sygn. akt VII Ns 375/13. Natomiast zarzut, że ZUS nie zgłosił swoich wierzytelności na etapie postępowania spisowego lub przed spłatą wierzytelności jest zarzutem, który mógłby zostać podniesiony dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego.
W tym stanie rzeczy Sąd w pkt II sentencji wyroku oddalił dalej idące odwołanie GminyL..
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenie ministra sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U. z 2016 r. poz. 1804 ze zm.). Sąd stanął na stanowisku, że organ wygrał spór w całości, gdyż zmiana dokonana w treści decyzji miała jedynie charakter uzupełniający i nie przekreślała w żaden sposób o prawidłowości wydanej decyzji.
O powyższym Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku.