Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 503/18
Data wyroku: 2018-08-31 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Nierozpoznanie istoty sprawy
Podstawa prawna: art. 386 § 4 kpc

III Ca 503/18

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 24 października 2017 r., wydanym w sprawie ze skargiP. (...)z udziałem(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwŁ.,W. M.iE. Ś. (1)o wznowienie postępowania w sprawie Nc 32/03 Sądu Rejonowego w Pabianicach z powództwaW. M.przeciwkoE. S.(obecnieŚ.) o zapłatę, zakończonego wydaniem w dniu 10 lutego 2003 r. prawomocnego nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, Sąd Rejonowy w Pabianicach wznowił postępowanie, uchylił przedmiotowy nakaz zapłaty z dnia 10 lutego 2003 r. i oddalił powództwo.
Sąd I instancji ustalił, że w Sądzie Rejonowym w Pabianicach prowadzono pod sygnaturą Nc 32/03 postępowanie z powództwaW. M.przeciwkoE. S.o zapłatę, a podstawą roszczenia był weksel wystawiony w związku z kredytem na zakup telewizora udzielonym przez(...) Bank (...)wŁ.działający za pośrednictwemfirmy (...) s.c.wŁ.. Dnia 10 lutego 2003 r. wydano w tej sprawie nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, który został uznany za doręczony pozwanej przez awizo, a następnie opatrzono tytuł egzekucyjny klauzulą wykonalności i w oparciu o tak powstały tytuł wykonawczy komornik prowadził przeciwkoE. S.postępowanie egzekucyjne w sprawie II Km 714/03. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2005 r., wydanym w sprawie I Co 1003/05, Sąd Rejonowy w Pabianicach opatrzył przedmiotowy nakaz zapłaty klauzulą wykonalności na rzecz(...) Sp. z o.o.wŁ.jako następcy prawnego pierwotnego wierzyciela. W dniu 21 sierpnia 2004 r.E. S.zmieniła nazwisko naŚ., a od 1993 r. przebywa poza granicach Polski (od 2004 r. na stałe zamieszkuje w Niemczech), nie zawierała zfirmą (...) s.c.wŁ.kredytu na zakup telewizora. Prokuratura RejonowaŁ.–Ś.prowadziła w sprawie PR 1 Ds 197/2016 śledztwo w sprawie podrobienia podpisu na wekslu będącym podstawą wydania nakazu przeciwkoE. S., uczestniczka miała w tej sprawie status pokrzywdzonej. Postępowanie zostało umorzone wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa, ale w toku sprawy ustalono na podstawie opinii biegłego, że podpis na wekslu wykazuje cechy rozbieżne w stosunku do materiału porównawczego w postaci podpisuE. S..
W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sądmeritistwierdził, że instytucja wznowienia postępowania opiera się na przysługującej poza tokiem instancji skardze o reasumpcję wadliwego procesu przez zastąpienie zapadłego orzeczenia orzeczeniem nowym i powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2014 r., III CZ 55/14, zgodnie z którym nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu orzeczeniu, powoduje, że przywrócenie stanu sprzed zamknięcia postępowania sądowego, ulegającego wznowieniu, może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Sąd wskazał, że podstawę skargi prokuratora stanowiart. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., gdyż nakaz zapłaty z dnia 10 lutego 2003 r., wydany w postępowaniu nakazowym, został uzyskany za pomocą przestępstwa w postaci podrobienia na wekslu podpisu rzekomej dłużniczkiE. S.. Powołując się naart. 404 k.p.c., zgodnie z którym z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów, Sąd podniósł, że w niniejszej sprawie wykazano, iż Prokuratura RejonowaŁ.prowadziła postępowanie, w toku którego ustalono, opierając się na opinii biegłego grafologa, iż podpis na wekslu nie jest tożsamy z podpisemE. S., jednak postępowanie zostało ostatecznie umorzone z powodu niewykrycia sprawcy przestępstwa.
Zwrócono następnie uwagę, że skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym liczonym co do zasady od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 407 § 1 k.p.c.); po upływie lat dziesięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem wypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana (art. 408 k.p.c.). Sąd Rejonowy doszedł do też przekonania, że prokurator inicjujący postępowanie w przedmiocie skargi o wznowienie, występuje w nim jako podmiot samodzielny i niezależny od stron postępowania, a tym samym ewentualny upływ terminów do wniesienia skargi dla stron wznawianego postępowania nie oznacza jednoczesnego ich upływu dla prokuratora. Przepisy regulujące skargę o wznowienie postępowania nie wskazują bowiem na związanie prokuratora terminami stron, jak ma to miejsce np. w przypadku skargi kasacyjnej w odniesieniu do podmiotów trzecich w stosunku do stron postępowania (art. 3985§ 2 k.p.c.), upoważnionych na mocyart. 3981§ 1 k.p.c.do wniesienia skargi. Zgodnie z treściąart. 406 k.p.c., do skargi o wznowienie należy stosować odpowiednio przepisy regulujące postępowanie przed sądem pierwszej instancji, jednakże owe przepisy również nie wskazują na związanie prokuratora terminami stron, jak ma to np. miejsce w odniesieniu do interwenienta ubocznego (art. 79 k.p.c.). O związaniu prokuratora terminami przewidzianymi dla stron nie przesądza także treśćart. 60 § 2 k.p.c., albowiem dotyczy on sytuacji przystąpienia prokuratora do toczącej się sprawy (art. 60 § 1 k.p.c.) i związania terminami wniesienia środków odwoławczych, nie zaś nadzwyczajnych środków zaskarżenia, do jakich zalicza się skarga o wznowienie. Tym samym, w przekonaniu Sądu I instancji, termin określony wart. 407 § 1 k.p.c.biegnie dla prokuratora od dnia, w którym on sam dowiedział się o podstawie wznowienia, co w okolicznościach niniejszej sprawy miało miejsce w dniu 28 grudnia 2016 r. Sądmeritiwskazał również, żeE. Ś. (1)wykazała, iż od 1994 r. przebywa za granicą, co oznacza, że nie było jej w Polsce w dacie doręczenia jej nakazu zapłaty poprzez awizo oraz w czasie prowadzenia przeciwko niej postępowania egzekucyjnego. Uczestniczka była więc pozbawiona możliwości działania w toczących się przeciwko niej postępowaniach: sądowym i egzekucyjnym, a to oznacza, iż w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania dziesięcioletni termin określony w treściart. 408 k.p.c.Z tych względów Sąd Rejonowy orzekł o wznowieniu przedmiotowego postępowania zakończonego prawomocnym nakazem zapłaty, a następnie uchylił nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym i oddalił powództwo w oparciu oart. 412 § 2 k.p.c.
Apelację od powyższego wyroku wywiódł uczestnikW. M., zaskarżając go w zakresie punktu 2 (co zostało doprecyzowane na rozprawie przed Sądem Okręgowym w Łodzi w dniu 20 lipca 2018 r.) i zarzucając mu naruszenie:

1
art. 6 k.c.w związku zart. 233 § 1 k.p.c.poprzez wyprowadzenie z materiału dowodowego nieznajdującego w nim umocowania wniosku, iż powód oparł swe roszczenie na dokumencie podrobionym, a w konsekwencji oddalenie powództwa;

2
art. 328 § 2 k.p.c.poprzez pominięcie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, jako że Sąd nie wskazał dowodów, na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a ponadto nie wyjaśnił podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

Jednocześnie, w oparciu oart. 380 k.p.c., apelujący wniósł o rozpoznanie przez Sąd II instancji niepodlegającego odrębnemu zaskarżeniu postanowienia Sądu I instancji, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, zawartego w pkt 1 kwestionowanego wyroku, mocą którego Sąd wznowił postępowanie w sprawie I Nc 32/03. Przedmiotowemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie:

1
art. 407 § 1 k.p.c.w związku zart. 233 § 1 k.p.c.poprzez pominięcie przy ocenie spełnienia przesłanek dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania okoliczności, wynikającej ze zgromadzonego materiału dowodowego, iż Prokurator Prokuratury Rejonowej uzyskał wiedzę o toczącym się postępowaniu najpóźniej w dniu 31 października 2016 r., z czego bezsprzecznie wynika, iż skarga o wznowienie winna zostać odrzucona z uwagi na niedochowanie ustawowego trzymiesięcznego terminu;

2
art. 407 § 1 k.p.c.w związku zart. 409 k.p.c.poprzez ich niezastosowanie i nieodrzucenie skargi o wznowienie postępowania, mimo zaistnienia ku temu przesłanek określonych powołanymi przepisami;

3
art. 408 k.p.c.w związku zart. 233 § 1 k.p.c.poprzez wywiedzenie z materiału dowodowego błędnego wniosku, iż pozwana w postępowaniu, toczącym się pod sygn. akt I Nc 32/03, została pozbawiona możliwości działania, co skutkowało przyjęciem, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania dziesięcioletni termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania określony przepisemart. 408 k.p.c., a w konsekwencji jej rozpoznaniem;

4
art. 408 k.p.c.w związku zart. 409 k.p.c.poprzez ich niezastosowanie i nieodrzucenie skargi o wznowienie postępowania, mimo upływu dziesięcioletniego terminu określonegoart. 408 k.p.c., przy jednoczesnym braku przesłanek uzasadniających twierdzenie, iż pozwana w postępowaniu toczącym się pod sygn. akt I Nc 32/03 była pozbawiona możliwości działania.

Ponadto, apelujący podniósł, iż w jego opinii, przedmiotowe postanowienie zostało wydane z naruszeniemart. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, który gwarantuje stronom postępowania możliwość działania w zaufaniu do prawomocności orzeczenia sądowego i kształtowania przez nie sytuacji prawnej na podstawie tego orzeczenia.
W oparciu o te zarzuty autor apelacji domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia i odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, co skutkować będzie uchyleniem rozstrzygnięcia w przedmiocie oddalenia powództwa zawartego w pkt 2 kwestionowanego wyroku jako naruszającego zasadęres iudicata, ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także żądał zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Na rozprawie przed Sądem Okręgowym w Łodzi w dniu 20 lipca 2018 r. uczestnik postępowania(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwŁ.przyłączył się do apelacji, zaś skarżący prokurator oraz uczestniczka postępowaniaE. Ś. (1)wnieśli o jej oddalenie.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
W rozpoznawanej apelacji skarżący kwestionuje zarówno decyzję Sądu I instancji o wznowieniu postępowania – wydaną po zbadaniu przesłanek dopuszczalności skargi w postaci terminowości jej złożenia oraz istnienia podstawy wznowienia – jak również nie zgadza się z zapadłym po wznowieniu merytorycznym rozstrzygnięciem o zasadności roszczeń dochodzonych przez niego w sprawie I Nc 32/03, która zakończyła się wydaniem zaskarżonego nakazu zapłaty. W orzecznictwie postawiono tezę – z którą można się zgodzić – żeart. 412 § 4 k.p.c.przewidujący, że w wypadku, gdy Sąd Najwyższy jest właściwy do rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania, orzeka tylko o dopuszczalności wznowienia, pośrednio potwierdza celowość wydania także przez inne sądy odrębnego postanowienia o wznowieniu, po stwierdzeniu istnienia podstawy wznowienia; takie też orzeczenie zawarł Sąd Rejonowy w treści swego wyroku, stosując się do przedstawionego poglądu. Postanowienie takie, jako niekończące postępowania w sprawie, jest niezaskarżalne, a zatem można je kwestionować tylko w ramach zarzutów apelacyjnych, zaś Sąd II instancji bada je w oparciu oart. 380 k.p.c.(tak np. w postanowieniu SN z dnia 25 listopada 1998 r., II CKN 64/98, niepubl., w postanowieniu SN z dnia 13 listopada 1998 r., II CKN 32/98, „Prokuratura i Prawo” Nr 9 z 1999 r., poz. 38 czy w wydanym już po uchyleniuart. 411 k.p.c.postanowieniu SN z dnia 20 sierpnia 2015 r., II CSK 607/14, niepubl.). Innymi słowy, postanowienie Sądu I instancji w przedmiocie wznowienia postepowania, nie będąc postanowieniem zaskarżalnym, należy do kategorii orzeczeń, o których mowa wart. 380 k.p.c.i może być zwalczane przez stronę tylko w apelacji od orzeczenia merytorycznego kończącego postępowanie o wznowienie. Warunkiem koniecznym przeprowadzenia oceny niezaskarżalnego postanowienia przez Sąd II instancji jest jednak zamieszczenie w środku zaskarżenia wniosku w tym przedmiocie, a w razie jego braku wniosku przeprowadzenie kontroli nie jest dopuszczalne. W sprawie niniejszej z obowiązku tego apelujący się wywiązał, niemniej jednak podniesione przezeń zarzuty okazały się chybione.
W pierwszej kolejności podkreślić wypada, że każda z podstaw skargi o wznowienie postępowania ma samodzielny charakter i jeśli jest uzasadniona, prowadzi do ponownego rozpoznania sprawy (tak np. w postanowieniu SN z dnia 13 kwietnia 2011 r., V CZ 12/11,L.). Oznacza to między innymi, że jeżeli w skardze o wznowienie postępowania wskazano kilka podstaw – wynikający zart. 407 § 1 k.p.c.termin trzymiesięczny liczy się dla każdej z nich z osobna i w praktyce może więc dojść do sytuacji, że skarga oparta na jednej z podstaw powinna być odrzucona z powodu uchybienia tego terminu, lecz postępowanie zostanie wznowione na kolejnej podstawie, podniesionej w ustawowym terminie (tak np. E. Marszałkowska-Krześ [w:] „Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz”, 2018, teza 3 do art. 407). Zart. 407 § 1 k.p.c.iart. 408 k.p.c.wynika, że co do zasady skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym, a termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a po upływie lat dziesięciu (w obecnym brzmieniuart. 408 k.p.c.– poprzednio obowiązywał termin 5-letni) od dnia uprawomocnienia się wyroku nie można żądać wznowienia, natomiast gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji, owo 10-letnie ograniczenie nie obowiązuje, a termin trzymiesięczny liczony jest od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Stwierdzić więc trzeba, że w przypadku oparcia skargi na podstawie wznowienia wskazanej wart. 401 pkt. 2 k.c.(z wyjątkiem sytuacji braku zdolności sądowej lub procesowej strony) ustawodawca przewidział odmienne reguły obliczania terminów do złożenia skargi, których jednak nie można stosować w sytuacji, gdy wznowienie miałoby być oparte na innej podstawie. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia w sprawie niniejszej wydaje się wynikać, że Sąd Rejonowy, po pierwsze, przyjął, iż prokurator oparł swoją skargę wyłącznie na podstawie zart. 403 § 1 pkt. 2 k.p.c., niemniej jednak w toku postępowania badane były także okoliczności faktyczne istotne dla stwierdzenia, czyE. Ś. (1)była w toku sprawy I Ns 32/03 pozbawiona możności obrony swych praw, a po drugie, Sąd uznał, że na gruncie tego stanu faktycznego zachodzi przewidziana wart. 408 k.p.c.przesłanka wyłączająca ograniczenie możności żądania wznowienia postępowania terminem 10-letnim od chwili wydania zaskarżonego orzeczenia.
O ile by uznać w ślad za Sądemmeriti, że skarga prokuratora oparta była wyłącznie na podstawie wznowienia polegającej na uzyskaniu orzeczenia za pomocą przestępstwa (albo jakiejkolwiek innej poza opisaną wart. 401 pkt. 2 k.p.c.), opisane powyżej konkluzje byłyby nieprawidłowe, gdyż – jak powiedziano wyżej – na gruncieart. 407 i 408 k.p.c.nie jest możliwe stosowanie przepisów o terminach do złożenia skargi z powodu pozbawienia strony możności działania lub jej nienależytej reprezentacji, jeśli sama skarga nie opiera się na podstawie zart. 401 pkt. 2 k.p.c.Niemniej jednak Sąd odwoławczy nie podziela takiej interpretacji treści pisma wszczynającego postępowanie – bo choć prokurator powołuje się naart. 403 § 1 pkt. 1 k.p.c.(a nieart. 403 § 1 pkt. 2 k.p.c., jak stwierdza Sąd Rejonowy w uzasadnieniu orzeczenia), to jednak w uzasadnieniu skargi wskazano też na fakt, żeE. Ś. (1)od roku 1991 – a więc także wówczas, gdy wydano przeciwko niej nakaz zapłaty – przebywa poza granicami kraju oraz powiązano z tą okolicznością zawartą wart. 408 k.p.c.normę wyłączającą 10-letnie ograniczenie czasowe do wniesienia skargi, jeśli strona była pozbawiona możności działania. W ocenie Sądu II instancji oznacza to, że intencją skarżącego było w rzeczywistości oparcie skargi na dwóch podstawach – wskazanymexpressis verbisi z przytoczeniem stosownego przepisu fakcie oparcia nakazu zapłaty na dokumencie podrobionym, ale również na nieprawidłowym doręczeniu odpisu nakazu, czego konsekwencją był brak wiedzyE. Ś. (1)o toczącym się postępowaniu i pozbawienie jej możności działania, a zatem także na podstawie zart. 401 pkt. 2 k.p.c.
Jak wskazano wyżej, terminowość złożenia skargi należy w takim wypadku badać z osobna dla każdej z podstaw jej wniesienia. Ponieważ zaskarżony nakaz zapłaty został wydany i uprawomocnił się w roku 2003, to już w świetleart. 408 k.p.c.nie jest dopuszczalne przyjęcie przez Sąd skargi opartej na podstawie zart. 403 § 1 pkt. 1 k.p.c., choć bezspornie w ustaleń dokonanych w postępowaniu karnym wynika, iż ta podstawa zachodzi. Przypomnieć należy, żeart. 408 k.p.c.w pierwotnym swoim brzmieniu przewidywał 5-letni termin prekluzyjny do wniesienia skargi, który upłynął już w roku 2008, a wydłużenie przez ustawodawcę tego terminu do lat 10 miało miejsce dopiero wskutek nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 187), której art. 2 zezwalał na stosowanie terminu 10-letniego jedynie w sprawach wszczętych przed dniem 15 lutego 2017 r., w których do tego dnia nie upłynął jeszcze termin wynikający z przepisów dotychczasowych. Skoro jednak skarga oparta jest również na twierdzeniach o istnieniu okoliczności składających się na hipotezęart. 401 pkt. 2 k.p.c., to należy przejść do badania terminowości jej wniesienia w związku z tą podstawą wznowienia. W ramach tego badania stwierdzić należy, żeart. 408 k.p.c.w ogóle nie znajduje zastosowania w odniesieniu do tej wznowienia i tym samym jego treść nie może być przyczyną odrzucenia skargi; w dalszej kolejności trzeba jednak rozważyć, czy skarżący zachował termin do złożenia skargi wynikający zart. 407 § 1in finek.p.c.
W tym kontekście warto przypomnieć – na co zwraca uwagę autor apelacji – że Prokuratura RejonowaŁ.pod sygn. akt PR 1 197.2016 (1 Ds. 817.2016) prowadziła postępowanie przygotowawcze o czyn zart. 310 § 1 i 2 k.k., a postanowieniem z dnia 31 października 2016 r. umorzyła je wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa. W toku tego postępowania na żądanie prokuratury przesyłane były akta sprawy I Nc 32/03 Sądu Rejonowego w Pabianicach, a organ prowadzący postępowanie zapoznawał się z nimi i tym samym dowiedział się o wydaniu przedmiotowego nakazu zapłaty – można zgodzić się ze skarżącym, iż nastąpiło to najpóźniej w chwili wydania decyzji o umorzeniu śledztwa, choć brak jest podstaw do przyjęcia automatycznie, że prokurator dowiedział się tym samym o istnieniu podstawy wznowienia. Dyskusyjne bowiem wydaje się to, jak należy interpretować treśćart. 407 § 1in finek.p.c.wówczas, gdy skargę o wznowienie wnosi inny podmiot niż strona pozbawiona możności działania w toku sprawy zakończonej zaskarżonym orzeczeniem – w tej bowiem nietypowej sytuacji, dla podmiotu takiego (inaczej niż dla uczestnika wcześniejszego postępowania) uzyskanie wiedzy o fakcie wydania orzeczenia wcale nie musi być równoznaczne z uświadomieniem sobie, że którykolwiek z uczestników nie mógł w toku postępowania działać z powodu naruszenia przepisów proceduralnych. Rozstrzygnięcie tej wątpliwości na gruncie rozpoznawanej sprawy nie wydaje się jednak konieczne, gdyż Sąd II instancji nie podziela poglądu apelującego, że chwila uzyskania wiedzy o wydaniu zaskarżonego nakazu przez Prokuraturę RejonowąŁ.wyznacza początek biegu terminu zart. 407 § 1in finek.p.c.dla wniesienia skargi w sprawie niniejszej.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego już dawno zajęto stanowisko, że pogląd, iż Skarb Państwa zna wszystkie fakty i dowody znane jakiejkolwiek jegostationi fiscijest nie tylko sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego, ale też nie wytrzymuje siły argumentów jurydycznych. Przyjmuje się, że w przypadku, gdy Sąd dokonuje oceny stanu świadomości strony uprawnionej do złożenia skargi o wznowienie na gruncie przepisów normujących dopuszczalność wznowienia postępowania, to bez znaczenia są działania lub „świadomość i wiedza” innych niż wnosząca skargęstationis fisciSkarbu Państwa. Żadne argumenty jurydyczne i pragmatyczne nie przemawiają choćby za tym, aby ocenę możliwości skorzystania ze środków dowodowych przez Skarb Państwa żądający wznowienia postępowania odnosić do innej jednostki organizacyjnej niż ta, która podejmowała czynności procesowe w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem (postanowienie SN z dnia 18 października 2007 r., III CZ 39/07, OSNC-ZD Nr B z 2008 r., poz. 50). Podobnie na gruncie przepisów o zasiedzeniu odnoszących się do kwestii złej lub dobrej wiary władającej rzeczą jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa – a więc do jej stanu świadomości wyrażającego się możliwością dostrzeżenia braku tytułu prawnego do rzeczy – stwierdzono, iż jednostki organizacyjne Skarbu Państwa są – w zakresie stosunków cywilnoprawnych dotyczących mienia znajdującego się w ich zarządzie – wobec siebie odrębne; działania, „świadomość” i „wiedza” jednej z nich jest bez znaczenia dla innych jednostek (postanowienie SN z dnia 3 grudnia 2015 r., III CSK 355-15, OSNC-ZD Nr C z 2017 r., s. 23). Do pierwszego z tych orzeczeń odwołał się Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 stycznia 2017 r., V CSK 160/16, niepubl., gdzie stwierdzono jasno, że obiektywna ocena wiedzy o podstawie wznowienia odnosi się do prokuratora jako podmiotu uprawnionego na podstawieart. 7 k.p.c.do wszczęcia postępowania cywilnego. W takiej sytuacji wymaga uwzględnienia, tak jak w sensie prawno-formalnym jest jeden Skarb Państwa i jego działania podejmowane są przez wielką ilośćstationes fisciones, tak Prokuraturę stanowią - poza Prokuratorem Generalnym - prokuratorzy powszechnych i wojskowych jednostek organizacyjnych, których wewnętrzną strukturę organizacyjną określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 września 2014 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz. U. z 2014 r., poz. 1218) wydany na podstawieart. 18 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze(t.j. Dz.U. Nr 270 z 2011 r., poz. 1599 ze zm.). W związku z tym wiedza prokuratora prowadzącego postępowanie przygotowawcze o istnieniu podstawy wznowienia nie przekłada się na wiedzę prokuratora innej jednostki organizacyjnej. Akceptując ten pogląd, Sąd II instancji stwierdza, że w konsekwencji bez znaczenia na gruncie sprawy niniejszej jest to, kiedy o wydaniu nakazu zapłaty przeciwkoE. Ś. (1)dowiedziała się Prokuratura RejonowaŁ., skoro bezsprzecznie skargę o wznowienie postępowania złożył prokurator innej jednostki organizacyjnej, a mianowicie Prokuratury Rejonowej w Pabianicach. Z załączonych akt sprawy I Co 1603/15 Sądu Rejonowego w Pabianicach wynika, że skarżący prokurator o wydaniu nakazu i tym samym o podstawie wznowienia dowiedział się z odpisu postanowienia Sądu z dnia 22 grudnia 2016 r., doręczonego mu w dniu 28 grudnia 2016 r. – a tym samym skarga o wznowienie z dnia 20 lutego 2017 r. musi zostać uznana za złożoną również w terminie zakreślonym treściąart. 407 § 1in finek.p.c.W konsekwencji powyższego uznać należy za chybione zawarte w apelacji zarzuty naruszeniaart. 407 k.p.c.iart. 408 k.p.c.w związku zart. 409 k.p.c., gdyż skarga niniejsza, w której oprócz podstawy wznowienia zart. 403 § 1 pkt. 1 k.p.c.(dla podniesienia której w istocie upłynął już termin zart. 408 k.p.c.) powołano się także na okoliczności wypełniające hipotezęart. 401 pkt. 2 k.p.c., została złożona z zachowaniem terminu 3-miesięcznego od chwili, gdy skarżący dowiedział się o wydaniu zaskarżonego nakazu, zaś dyspozycjaart. 408 k.p.c., zakreślająca stronie 5- czy 10-letni termin od chwili wydania zaskarżonego orzeczenia, nie ma zastosowania do skargi opartej na podstawie w postaci pozbawienia strony możności działania.
Odnotować należy, że apelujący – w ramach zarzutów odnoszących się do rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 1 zaskarżonego wyroku – oprócz terminowości złożenia skargi kwestionuje także istnienie okoliczności składających się na podstawę prawną zart. 401 pkt. 2 k.p.c.i wywodzi, że w istocie skarga winna zostać odrzucona, gdyż nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. O „pozbawieniu możności działania” w rozumieniu tego przepisu można mówić tylko wówczas, gdy strona została całkowicie pozbawiona możności obrony swych praw, a więc gdy znalazła się w takiej sytuacji, która uniemożliwiła, a nie tylko utrudniła lub ograniczyła popieranie przed sądem dochodzonych żądań (tak w postanowieniu SN z dnia 24 marca 2010 r., V CZ 14/10,L.i w postanowieniu SN z dnia 13 listopada 2014 r., III PZ 10/14,L.). Pozbawienie strony możliwości działania musi być następstwem naruszenia przepisów prawa, a co więcej, pomiędzy naruszeniem przepisów prawa a pozbawieniem strony możności obrony swych praw musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy (tak M. Kłos, Komentarz do art. 401 Kodeksu postępowania cywilnego [w:] „Kodeks postępowania cywilnego. Tom II. Komentarz do art. 367-729” pod red. A. Marciniaka i K. Piaseckiego, C.H.Beck, 2016). Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku sprawy będącej przedmiotem kontroli instancyjnej wynika, żeE. Ś. (1)(poprzednio:S.) od 1993 r. nie mieszka na terenie Polski, przebywa głównie w Niemczech, a od 2004 r. stale tam zamieszkuje. Przed wejściem Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej,E. S.przekraczała polską granicę głównie w tym celu, by po powrocie do Niemiec otrzymać kolejne pozwolenie na pobyt. Przedmiotowy nakaz zapłaty wysłano na adres widniejący naumowie kredytowej nr (...)z dnia 14 czerwca 1994 r. (uczestniczka zaprzeczyła, by kiedykolwiek tę umowę zawierała) oraz na wekslu z dnia 10 maja 2001 r. (z sporządzonej w postępowaniu karnym opinii biegłej pismoznawczyni wynika, że widniejący na nim podpis nie został sporządzony ręką uczestniczki). Jest to adres, pod którym w dacie doręczenia przedmiotowego nakazu zamieszkiwała matka uczestniczkiB. S.; samaE. Ś. (1)tam wówczas nie zamieszkiwała, ale była jedynie zameldowana i odpisu nakazu nie odebrała, ani też nie wiedziała o jego doręczeniu w trybie awizo (art. 139 k.p.c.). Autor apelacji powołuje się na uchybienieart. 233 § 1 k.p.c.przy dokonywaniu tych ustaleń przez Sąd Rejonowy, jednak zostały one poczynione na podstawie dowodu z przesłuchania uczestniczkiE. Ś., który został przez Sąd uznany za wystarczająco wiarygodny, zaś apelujący nie przedstawia jakiejkolwiek argumentacji odnoszącej się do ewentualnych uchybień Sądu popełnionych przy ocenie mocy i wiarygodności tego dowodu w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego – w konsekwencji zarzutu tego nie sposób podzielić.
W świetle tak ustalonego stanu faktycznego uprawnione jest stwierdzenie, że odpis zaskarżonego nakazu zapłaty Sądu Rejonowego w Pabianicach (wraz z odpisem pozwu i pouczeniem o środkach zaskarżenia) nie został nigdyE. Ś. (1)(ówcześnie:S.) skutecznie doręczony, a wobec tego nie miała ona jakiejkolwiek możności działania w toku postępowania w sprawie Nc 32/03, skoro nie była o nim powiadomiona. Taki stan rzeczy miał swoje źródło w naruszeniu – choć niezawinionym – przepisów postępowania przez Sąd prowadzący tę sprawę, gdyż przesyłka zawierająca powyższe dokumenty została wysłana na adres, pod którym pozwana nie zamieszkiwała, a więc z uchybieniem treściart. 135 § 1 k.p.c.w związku zart. 139 § 1 k.p.c.W rezultacie przyjąć należy, że skarga prokuratora oparta została na rzeczywiście istniejącej ustawowej podstawie wznowienia unormowanej wart. 401 pkt. 2 k.p.c., a ponieważ wniesiono ją również w terminie przewidzianym dla złożenia skargi opartej na tej podstawie, Sąd I instancji podjął trafną decyzję o niestosowaniuart. 410 § 1 k.p.c.i o wznowieniu postępowania w sprawie Nc 32/03 Sądu Rejonowego w Pabianicach. Badanie prawidłowości tego rozstrzygnięcia w trybieart. 380 k.p.c.skutkowało więc – wobec bezzasadności zarzutów apelującego – niemożnością uwzględnienia wniosków apelacyjnych w tym zakresie, w szczególności zmierzających do uchylenia zaskarżonego wyroku i odrzucenia skargi. Niewątpliwie w sytuacji wznowienia postępowania w efekcie prawidłowego zastosowania przepisówdziału VI tytułu VI księgi pierwszej części pierwszej Kodeksu postępowania cywilnego– a więc w trybie przewidzianym ustawą – nie może być również mowy o naruszeniu jakichkolwiek praw konstytucyjnych strony postępowania.
Bez wątpienia natomiast zgodzić się należy ze złożonym środkiem zaskarżenia w zakresie, w jakim skierowany został przeciwko rozstrzygnięciu zawartemu w punkcie 2 wyroku Sądu Rejonowego. Stwierdzenie zaistnienia przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania, które znalazło swój wyraz w treści punktu 1 wyroku, otworzyło Sądowi drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy w granicach zakreślonych podstawą wznowienia, jak stanowiart. 412 § 1 k.p.c., oraz do orzeczenia o zasadności dochodzonego pozwem. Niemniej jednak ani zawartość akt sprawy, ani w szczególności treść uzasadnienia wyroku, nie wskazują w żadnym razie, by Sądmeritido takiego rozpoznania przystąpił. Przypomnieć należy dość fundamentalne na gruncie postępowania cywilnego tezy, że przy merytorycznym rozpoznawaniu sprawy zadaniem Sądu jest poczynienie w toku postępowania dowodowego ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zastosowanie do stwierdzonego w ten sposób stanu faktycznego właściwych przepisów materialnoprawnych. Po wydaniu orzeczenia rozstrzygającego sprawę w instancji rozumowanie Sądu w tych kwestiach winno znaleźć swój wyraz w ustnym – a na wniosek strony również pisemnym – uzasadnieniu wyroku, gdzie, stosownie doart. 328 § 2 k.p.c., Sąd ma obowiązek wskazać podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. W sprawie niniejszej natomiast Sąd I instancji nie zawarł w swoim uzasadnieniu któregokolwiek z wymaganych tym przepisem elementów, ograniczając się wyłącznie do powołania – w ostatnim zdaniu uzasadnienia – prawnoprocesowej podstawy wydania w postępowaniu wszczętym skargą o wznowienie orzeczenia uchylającego zaskarżony nakaz zapłaty i oddalającego powództwo – co należy uznać za rażące naruszenie powołanego wyżej przepisu. Co więcej, nic nie wskazuje na to, aby Sądmeritiw ogóle prowadził jakiekolwiek postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia faktów istotnych dla orzeczenia o ewentualnej bezzasadności objętych pozwem roszczeń, aby takie okoliczności ustalał i wreszcie by jego merytoryczna decyzja była efektem zastosowania w sprawie stosownych unormowań materialnoprawnych. W takiej sytuacji nie tylko nie jest możliwe dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia – wobec braku jakiejkolwiek możliwości prześledzenia rozumowania, które doprowadziło do jego wydania – ale również brak jest podstaw, by przyjąć, że Sąd I instancji zbadał istotę sprawy lub choć w minimalnej części przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie przydatnym dla orzeczenia o zasadności powództwa. Każda z tych przesłanek jest wystarczającym powodem dla zastosowania przez Sąd odwoławczyart. 386 § 4 k.p.c., co skutkować musi uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Pabianicach; o kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 108 § 2 k.p.c.Na tym etapie sprawy nie sposób wydać Sądowimeritiw trybieart. 386 § 6 k.p.c.bardziej szczegółowych wskazań co do dalszego postępowania niż zalecenie rozpoznania sprawy zakończonej zaskarżonym nakazem zapłaty i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zasadności powództwa w trybie przewidzianym przepisamiKodeksu postępowania cywilnegoi z zastosowaniem właściwych unormowań materialnoprawnych.