Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 421/18
Data wyroku: 2018-12-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Adam Wrzosek, Marek Motuk, Katarzyna Capałowska
Słowa kluczowe: Oszustwo
Podstawa prawna: art.410 kpk

Sygn. akt  II A Ka 421/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 grudnia 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie w II Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący SSA Marek Motuk
Sędziowie SA Adam Wrzosek
SO (del.) Katarzyna Capałowska (spr.)
Protokolant st. sekr. sąd. Marzena Brzozowska
przy udziale Prokuratora Doroty Wróbel
po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2018 r.
sprawy
H. N. (1)córkiB.iM.,urodz. (...)wW.
oskarżonej o czyn zart. 286 §1 kkw zw. zart. 294 §1 kkw zb. zart. 297 §1 kkw zw. zart. 11 §2 kkw zw. zart. 12 kk
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2018 r, sygn. akt XII K 180/16

1
zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie utrzymuje w mocy,

2
zasądza od Skarbu Państwa na rzeczH. N. (1)kwotę 1200 (tysiąc dwieście ) zł powiększoną o VAT tytułem zwrotu kosztów obrony w postępowaniu odwoławczym oraz pozostałymi kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Warszawie w dniu 27 kwietnia 2018 r. w sprawie o sygn. XII K 180/16 wydał wyrok w odniesieniu doH. N. (1), który została oskarżona o to że:
W okresie od 9.08.1999 roku do dnia 21.02.2000 roku wW., działając w warunkach czynu ciągłego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, jako współwłaściciels. c. (...), wspólnie i w porozumieniu zB. N. (1), w odniesieniu do którego jest prowadzone odrębne postępowanie, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, doprowadziła IV Oddział(...) SAwW.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 2.994.283,49 zł, poprzez zawarcie następujących umów kredytowych:
1) w dniu 17.08.1999 roku umowy kredytu obrotowego w rachunku bieżącym nr(...)w kwocie 2.000.000 zł, z przeznaczeniem na finansowanie bieżącej działalności w postaci zakupu towarów i usług,
2) w dniu 21.01.2000 roku umowy kredytu obrotowego w rachunku kredytowym nr(...)w kwocie 990.000 zł z przeznaczeniem na finansowanie bieżącej działalności w postaci zakupu towarów i usług,
3) w dniu 21.02.2000 roku umowy kredytu płatniczego nr(...)w kwocie 990.000 zł z przeznaczeniem na spłatę bieżących zobowiązań,
przy czym zawierając te umowy wprowadziła w błąd w/w bank odnośnie istotnych okoliczności mających wpływ na udzielenie kredytu poprzez:
- zatajenie we wnioskach kredytowych z dnia 10.01.2000 r., 17.02.2000 roku, faktu posiadania uprzednio zaciągniętych kredytów w dniach 17.08.1999 r., 16.11.1999 r., 21.01.2000 r. w kwotach odpowiednio 2.000.000 zł, 1.000.000 zł i 990.000 zł,
- zatajenie w w/w wnioskach kredytowych istnienia zobowiązań z tytułu zawartych poręczeń zabezpieczonych wekslami in blanco na majątkuspółki (...) s. c.w postaci:
a) weksli in blanco wystawionych do kwoty 617.405,40 DM poręczonych przez B. iH. N., w związku z podpisanymi przez w/w z(...)w dniu 22.07.1997 rokuumowami leasingowymi nr (...),
b) weksla in blanco wystawionego do kwoty 96.496,44 DM poręczonego przez B. iH. N., w związku z podpisaną przez w/w z(...)w dniu 5.08.1997 rokuumową leasingowa o nr (...),
c) weksla in blanco wystawionego na kwotę 393.393,58 DM poręczonego przez B. iH. N., w związku z podpisaną przezP. P. (1)z(...)w dniu 17.11.1998 rokuumową leasingowa o nr (...),
a nadto wprowadziła jednocześnie w błąd pokrzywdzony bank odnośnie zamierzonego celu wykorzystania przyznanych środków z kredytu, zamiaru spłaty, zgodnie z umowami kredytowymi, a także zamiaru ustanowienia zabezpieczenia w/w umów kredytowych o czym świadczą działania wyżej wymienionej polegające na nie wywiązywaniu się z warunków podpisanych umów w postaci:
- rozdysponowania przyznanych środków kredytowych niezgodnie z celem zawartym w umowie, w szczególności środki te w kwocie 1.500.000 zł, zostały przekazane na kontospółki (...)z przeznaczeniem na zakup nieruchomości przy ul.(...), bądź też przekazane na rachunekspółek (...)bez podania konkretnych tytułów przekazania,
- nie dokonania żadnej wpłaty rat kapitałowych z tytułu zaciągniętych kredytów o nr(...)i(...),
- nie przedkładania żądanych przez(...)dokumentów stwierdzających celowość wykorzystania przyznanych środków kredytowych,
- nie wystąpienia w przypadkuumów kredytowych o nr (...)
i(...)z wnioskami do Sądu o wpis hipotek na nieruchomościach położonych wW.przyul. (...)iM.przyul. (...), stanowiących zgodnie z w/w umowami zabezpieczenie udzielonych kredytów,
czym działała na szkodęBanku (...)IV Oddział wW.tj. o czyn zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zb. zart. 297 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.
Przedmiotowym wyrokiem Sąd Okręgowy w Warszawie uniewinniłH. N. (1).
Powyższy wyrok został zaskarżony przez prokuratora.
Prokurator zaskarżył wyrok w całości na niekorzyśćH. N. (1)i powołując przepisyart. 427§ 1§2 kpkiart. 438 pkt. 2 i 3 kpk
zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:
1/błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mogący mieć wpływ na treść tego wyroku, polegający na uznaniu, że w zakresie czynu zarzucanego oskarżonejH. N. (1)nie doszło do zamiaru niespłacenia kredytów, z uwagi na fakt iż to jedynie jej współmałżonekB. N. (1)oskarżony w odrębnym procesie, m.in. za czyny tożsame do czynów zarzucanychH. N. (1), od początku trwania małżeństwa zajmował się sprawami finansowymi małżonków, prowadzeniem działalności gospodarczej, podpisywaniem umów i przysparzaniem majątku, a co za tym idzie utrzymywaniem rodziny, natomiast jego małżonka oskarżonaH. N. (1)zajmowała się jedynie obowiązkami domowymi, wychowywaniem wspólnych dzieci, zaś w dniu 28 kwietnia 1999 roku jedynie formalnie zawarła umowę spółki o nazwie(...) s.c.na czas oznaczony, gdzie udziały obojga małżonków wynosiły Po 50%, zaś spółka miała prowadzić działalność gospodarczą z wykorzystaniem majątku nieruchomego objętego współwłasnością ustawową małżeńską, natomiast pomimo tego oskarżonaH. N. (1)nie znała sytuacjispółki (...) s.c.nie interesowała się jej losem, a wszystkie dokumenty kredytowe podpisywała jedynie pro forma, na wyraźną prośbę małżonkaB. N. (1), bez szerszego analizowania treści całości dokumentów „ w banku pojawiła się dopiero wtedy, gdy wszystko było już uzgodnione przez małżonka, wyłącznie w celu złożenia podpisu na umowie, nie brała udziału w negocjacjach, nie interesowała się tym jak zostaną wykorzystane pozyskane w wyniku udzielenia małżonkom kredytu środki, nie miała świadomości co się z nimi działo, nie znała również wysokości zobowiązań wynikających z poręczeń w związku z umowami leasingowymi z(...), podczas gdy prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego „w tym dokładna analiza raportu z kontroli IV Oddziału(...)wraz z załącznikami oraz zeznań przeprowadzającego tę kontrolęJ. B., a także całości zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku przeciwnego, tj. do wniosku iż celem zachowaniaH. N. (1)było od momentu zawarcia umów kredytowych ich niespłacenie, a także jej przestępne zachowanie polegało na tym, iż w celu uzyskania kredytów wskazanych w akcie oskarżenia dlaspółki (...)zataiła we wnioskach kredytowych z dnia 9.08.1999 r., 1O.01.2000r. i 17.02.2000 r. fakt istnienia zobowiązań z tytułu zawartych poręczeń zabezpieczonych wekslami wymienionymi przez Sąd in blanco na majątkuspółki (...), przedkładając tym samym nierzetelne pisemne oświadczenia mające znaczenie dla uzyskania wskazanych w akcie oskarżenia kredytów, tj. wyczerpało znamiona przestępstwa opisanego w akcie oskarżenia tj. czynu zart. 286 §1 k.k.w zw. zart. 294§ 1 k.k.w zb.zart. 297§1 k.k.w zw.zart. 11§ 2 kkw zw. zart. 12 kk.
2/ obrazę przepisów postępowania, mogącą mieć wpływ na treść wyroku, a toart. 410 k.p.k., która miała wpływ na treść orzeczenia polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji za podstawę ustaleń faktycznych jedynie części okoliczności ujawnionych w toku rozprawy, z pominięciem okoliczności przemawiających na niekorzyść oskarżonejH. N.zawartych w raporcie z kontroli IV Oddziału(...)wraz z załącznikami, a także zeznaniach przeprowadzającego tę kontrolęJ. B., co w konsekwencji doprowadziło do uniewinnienia oskarżonej od popełnienia zarzucanego jej czynu.
Podnosząc powyższe prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja złożona przez prokuratora jako niezasadna nie zasługuje na uwzględnienie, a nietrafność zarzutów spowodowała, że wnioski apelacyjne nie zostały uwzględnienie.
Prokurator zarzucił orzeczeniu Sądu Okręgowego błąd w ustaleniach faktycznych. Na wstępie rozważań zaznaczyć należy, iż błąd w ustaleniach faktycznych może mieć postać błędu "braku" albo błędu "dowolności". Zarzut taki może zostać postawiony wówczas, gdy sąd, ustalając stan faktyczny, wziął pod uwagę wszystkie istotne w sprawie dowody (art. 92 i 410 KPK), a także gdy prawidłowo je ocenił (art. 7 KPK). Natomiast ustalając stan faktyczny na podstawie tych dowodów, sąd pominął wynikające z nich fakty (okoliczności) istotne w sprawie (błąd "braku") albo ustalił fakty, które wcale z danego dowodu nie wynikają lub wynikają, ale zostały zniekształcone (przeinaczone) (błąd "dowolności"). Błąd dowolności może polegać również na wadliwym wnioskowaniu z prawidłowo ustalonych faktów (tzw. faktów ubocznych) co do istnienia lub nieistnienia faktu głównego (kwestii sprawstwa) w procesach poszlakowych. Błąd tego rodzaju oznacza, że określony fakt został ustalony dowolnie, gdyż nie ma oparcia w dowodach.
W wywodach apelacji prokurator próbuje wykazać, iż celem zachowaniaH. N. (1)było od momentu zawarcia umów kredytowych ich niespłacenie, a przestępne zachowanie polegało także na tym, iż jej przestępne zachowanie polegało na tym, iż w celu uzyskania kredytów zataiła we wnioskach kredytowych z dnia 9 sierpnia 1999 r. , 10 stycznia 2000 r. i 17 lutego 2000 r. fakt istnienia zobowiązań z tytułu zawartych poręczeń zabezpieczonych wekslami na majątkuspółki (...).
Z twierdzeniami takimi nie sposób się zgodzić. Sąd pierwszej instancji dokonał analizy tego aspektu zachowaniaH. N. (1)( podpisania umów kredytowych oraz braku odpowiednich majątkowych zabezpieczeń kredytów) i doszedł do prawidłowych wniosków.
Po pierwsze w niniejszej sprawie,H. N. (1)wraz zB. N. (1)byli formalnie współwłaścicielami spółki cywilnej. Jednakże, co zasadnie ustalił Sąd Okręgowy na podstawie depozycjiB. N. (1)oraz na podstawie zeznań świadkaP. P. (2)- znającego realia prowadzenia spółki przezB. N. (1)- w ramach spółki małżonkowieN.ustalili, iż osobą reprezentującąspółkę cywilną (...)będzie jednoosobowoB. N. (1)i to on będzie zajmował się sprawami spółki. Rola natomiastH. N. (1)w świetle tych ustaleń w działalności ograniczała się do składania podpisów na dokumentach, które przedłożył jej do podpisuB. N. (1)i to tylko w niezbędnym zakresie. Szereg dokumentów, które dołączane były do wniosków kredytowych posiadały jedynie podpisB. N. (1). ( Na dokumentach: „Prognoza przepływów finansowych wersja II dla klienta grupy I", „Prognoza rachunku wyników dla klienta grupy I",(...), tj. na dokumentach dołączonych do wniosku kredytowego z dnia 2 sierpnia 1999 r. widniały podpisy jedynieB. N. (1).) Na takich samych dokumentach dołączonych do wniosku kredytowego z dnia 15 listopada 1999 r. sytuacja wyglądała identycznie z tym, żeB. N. (1)podpisując te dokumenty w miejscu wskazanym jako - „Podpis członka zarządu lub prokurenta" - posługiwał się także pieczątką o treści - „Właściciel mgr inż.B. N. (1)".H. N. (1)w żaden sposób nie uczestniczyła również w gospodarowaniu środkami uzyskanymi przezspółkę (...) S. C.Tym także zajmował sięB. N. (1)- to on inwestował te środki, nie informując oskarżonej o podejmowanych przedsięwzięciach. Jak wynika z zeznań świadkaP. P. (1)( k. 5 522) ,B. N.wszystkie decyzje dotyczące finansów podejmował sam, i nie konsultował ich zH. N. (1). Również, co zaznaczył ten świadek –H. N. (1)zajmowała się prowadzeniem domu i nie miała wiedzy co do działań finansowych , biznesowych prowadzonych przezB. N. (1).
Ten materiał dowodowy przeczy tezie aby podpisując dokumenty przedkładane przez mężaH. N. (1)działała z zamiarem ( i to bezpośrednim) oszustwa. Elementy przedmiotowe bowiem tego przestępstwa zart. 286 §1 kkmuszą mieścić się w świadomości sprawcy i być objęte jego wolą. Na podstawie zebranego materiału dowodowego słusznie Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, żeH. N. (3)podpisując umowy kredytowe wykonywała polecenia męża, natomiast nie działała z zamiarem oszustwa.
Podczas orzekania sąd pierwszej instancji rozważył drugi, poruszony w apelacji prokuratora, element - który zdaniem oskarżyciela publicznego miał przesądzać o winie oskarżonych, to brak odpowiednich zabezpieczeń kredytów i w konsekwencji ich niespłacenie. Sąd Okręgowy przeanalizował to i zważył, że elementy te mogą świadczyć o popełnieniu przez konkretną osobę przestępstwa oszustwa, jednakże nie są one wystarczające, jeżeli pozostają jedynymi dowodami takiego przestępstwa. Tutaj zaznaczyć należy, że składany przezH. N. (1)podpis na umowach kredytowych miał oczywiście odpowiednią rangę i w konsekwencji fakt ten doprowadził do tego, że bank mógł prowadzić egzekucję z całego majątku małżeństwaN..
Odnośnie tego drugiego elementu w zeznaniach sądu odwoławczego nie można również pominąć zeznań świadkaJ. B., który kontrolował odziałBanku (...)i dla którego to świadka brak ujawnienia poręczeń majątkowych nie przesądzał o braku zdolności kredytowej małżonkówN.( protokół przesłuchania świadka z dnia 13 lutego 2015 r. ). Również w toku udzielanych kredytów i prowadzonych przez bank procedur kredytowych jak wynika z zeznań świadkaJ. B.oraz protokołu kontroli problemowejBanku (...)/k. 1.290-1.296, lc. 1.603-1.613/ było wiele nieprawidłowości zawinionych przez tenże bank ( w tym przyjmowania i procedowania niepełnych wniosków kredytowych) i braku zapewnienia bankowi zabezpieczeń udzielanych kredytów.
Odnośnie poniesionego w apelacji zarzutu obrazyart. 410 kpknależy podkreślić, że normy zawartej wart. 410 kpknie można rozumieć w ten sposób, że każdy z przeprowadzonych na rozprawie głównej dowodów ma stanowić podstawę ustaleń faktycznych. Byłoby to w wielu wypadkach w istocie niemożliwe ze względu na wzajemną sprzeczność okoliczności wynikających z różnych dowodów.  Sam fakt, że tak dokonana ocena dowodów nie satysfakcjonuje autora omawianych apelacji nie oznacza że jej kwestionowanie należy uznać za skuteczne, zwłaszcza że skarżący nie przedstawia przekonujących i merytorycznych argumentów podważających dokonaną przez Sąd meriti ocenę dowodów. Konkludując, należy stwierdzić, że Sąd Okręgowy dokonując ustaleń faktycznych w zakresie czynu zarzucanegoH. N. (1)wskazał w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku konkretne dowody, które stanowiły podstawę tych ustaleń, dokonując jednocześnie logicznej, prawidłowej i zgodnej z treściąart. 7 k.p.k.oceny tych dowodów, które uznał za wiarygodne i przekonujące. Z tych przyczyn jak powyżej, nie stwierdzając uchybień wskazanych w apelacji, Sąd nie uwzględnił wniosku prokuratora o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny mając powyższe na uwadze orzekł jak w sentencji.