Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 544/17
Data wyroku: 2018-07-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Renata Pohl, Małgorzata Aleksandrowicz, Małgorzata Woźniak-Zendran
Słowa kluczowe: Podstawa wymiaru składki
Podstawa prawna: art. 8 ust. 2a ustawy z 13.10.1998r. o SUS

Sygn. aktIII AUa 544/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 lipca 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Małgorzata Aleksandrowicz
Sędziowie: SSA Małgorzata Woźniak-Zendran
del. SSO Renata Pohl /spr./
Protokolant: st. sekr. sądowy Krystyna Kałużna
po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 r. w Poznaniu
sprawy
    Syndyka Masy Upadłości(...)Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej wP.

przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.
przy udziale zainteresowanejA. U.
o podstawę wymiaru składek
na skutek apelacji Syndyka Masy Upadłości(...)Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej wP.

od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 17 lutego 2017 r. sygn. akt VII U 5270/16

1
oddala apelację;

2
zasądza od Syndyka Masy Upadłości(...)Kasy Oszczędnościowo –Kredytowej z siedzibą wP.kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

del. SSO Renata Pohl

SSA Małgorzata Aleksandrowicz

SSA Małgorzata Woźniak-Zendran

UZASADNIENIE

    Decyzją z 18 lutego 2016 r. nr(...),adresowaną do(...)(...)Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej wP.iA. U., Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP., działając na podstawieart. 83 ust. 1 pkt 3w zw. zart. 4 pkt 2 lit. a, art. 8 ust. 2a, art. 18 ust. 1 i 1a, art. 20 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.) orazart. 81 ust. 1, 5 i 6 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(Dz. U. z 2015 r., poz. 581 ze zm.) stwierdził, że wskazany przychód osiągnięty przezA. U.z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek:W.(...)Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa z siedzibą wP.ul. (...)w związku z uzyskaniem przychodu z tytułu wykonywania umowy zlecenia zawartej z(...)spółka z o. o. z siedzibą wP.ul. (...)stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne, która wynosi:

Okres
(mm-rrrr)

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalne i rentowe

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie: chorobowe i wypadkowe

Podstawa wymiaru na ubezpieczenie zdrowotne

05-2014

400 zł

400 zł

345,16 zł

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy przytoczył treść przepisów stanowiących jej podstawę i wskazał, że kwota wypłacona osobie ubezpieczonej przez(...)spółka z o. o., w części dotyczącej realizacji zadań w ramach umowy zlecenia na rzecz(...)(...)Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej, tj. podmiotu, z którym osoba ta pozostawała w stosunku zatrudnienia, stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe) oraz na ubezpieczenie zdrowotne u płatnika składek, z tytułu umowy o pracę.
Organ rentowy wyjaśnił, że wysokość przychodu osoby ubezpieczonej uzyskanego z tytułu umowy zlecenia od(...)spółka z o. o., dotyczącego realizacji zadań w ramach tej umowy na rzecz(...)(...)Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej, ustalił w wielkości odpowiadającej udziałowi przychodów uzyskanych w poszczególnych miesiącach przez spółkę z umowy agencyjnej zawartej zW.(...)Kasą Oszczędnościowo – Kredytową, w przychodach spółki ogółem.
Odwołanie od powyższej decyzji wywiodłaW.(...)Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa z siedzibą wP., zaskarżając ją w całości, wnosząc o:

1
zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez stwierdzenie, że do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne z tytułu zatrudnienia osoby ubezpieczonej u odwołującej nie wlicza się kwot wypłaconych osobie ubezpieczonej przezspółkę (...) sp. z o. o.(obecnie(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowa) na podstawie umów zlecenia zawartych pomiędzy osobą ubezpieczoną orazspółką (...) sp. z o. o.(obecnie(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowa),

2
zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

ewentualnie o

3
uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ rentowy.

W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o oddalenie w całości odwołania płatnika składek oraz o zasądzenie od odwołującej na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 24 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu na podstawieart. 47711§ 2 k.p.c.zawiadomił o toczącym się postępowaniu zainteresowanąspółkę (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościspółka komandytowa.
W zakreślonym terminiespółka (...)nie złożyła oświadczenia o przystąpieniu do sprawy w charakterze zainteresowanego.
Sąd Okręgowy nie wzywałA. U.do udziału w postępowaniu odrębnym postanowieniem, bowiem była ona już stroną postępowania administracyjnego przed organem rentowym i adresatem decyzji, stając się automatycznie stroną postępowania odwoławczego.
UbezpieczonaA. U.nie zajęła żadnego stanowiska w sprawie.
Wyrokiem z 17 lutego 2017 r. w sprawie VII U 5270/16 Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił odwołanie (pkt 1 ) oraz zasądził od odwołującej na rzecz organu rentowego kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2).
Wydając powyższe rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy dokonał następujących ustaleń faktycznych:
OdwołującaW.
(...)Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa prowadzi działalność na podstawie przepisów ustawy z 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych,ustawy z 16 września 1982 r. Prawo spółdzielczeoraz statutu(...). Celem działalności odwołującej jest pozostałe pośrednictwo pieniężne. Decyzją z 17 maja 2016 r. Komisja Nadzoru Finansowego ustanowiła w(...)(...)Kasie Oszczędnościowo – Kredytowej z dniem 18 maja 2016 r. zarządcę komisarycznego.

(...)spółka z o. o. została zawiązana w listopadzie 2013 r. przez Stowarzyszenie(...)z siedzibą wP., a następnie przekazana(...)
(...)Kasie Oszczędnościowo – Kredytowej. Odwołująca w zamian za udziały objęte w podwyższonym kapitale zakładowymspółki (...)wniosła do spółki wkład niepieniężny w postaci zespołu składników niematerialnych i prawnych, stanowiących zorganizowaną część przedsiębiorstwa, wyodrębnionego wewnętrznie pod względem finansowym, funkcjonalnym oraz organizacyjnym (w ramach istniejącegoprzedsiębiorstwa (...)Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej) jako Dział Sprzedaży, prowadzący działalność w zakresie sprzedaży produktów oferowanych przez(...)(...)Kasę Oszczędnościowo – Kredytową.
Przedmiotem działalnościspółki (...)jest sprzedaż usług finansowych z oferty(...)(...)Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej.Spółka (...)działa jako agent(...)(...)Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej. Nadto sprzedaje ubezpieczenia, co wynika ze współpracy zespółką (...)na(...) S.A.oraz świadczy usługi wpłat gotówkowych w ramach współpracy z(...) S.A.

W dniu 31 grudnia 2013 r.(...)(...)Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa zawarła zespółką (...)jako spółką zależną umowę agencyjną. Powyższa umowa reguluje zasady współpracy pomiędzy odwołującą a(...)(Agentem), w ramach której, w oparciu o przejęty majątek i pracowników Działu Sprzedaży,(...)(Agent) wykonuje na rzecz odwołującej czynności zlecone, czynności faktyczne oraz usługi dodatkowe. Na podstawie powyższej umowy odwołująca powierzyła spółce pośrednictwo w zawieraniu i zmianie umów dotyczących oferowanych przez odwołującą produktów, usługi pośrednictwa w zakresie świadczenia usług udzielania kredytów lub pożyczek, usługi pośrednictwa w zakresie depozytów środków pieniężnych, usługi pośrednictwa w zakresie zakładania i obsługi rachunków, usługi pośrednictwa w ramach realizacji przelewu, usługi pośrednictwa w zakresie wydawania kart płatniczych, wszelkie pozostałe czynności pośrednictwa. Usługi dodatkowe obejmowały udostępnianie powierzchni biurowych i sprzętu pracownikom odwołującej oraz inne usługi dodatkowe służące prowadzeniu działalności Agenta.
W ramach świadczonychusług spółka (...)zobowiązana została do archiwizacji dokumentów.
Lokale, w którychspółka (...)wykonuje usługi pośrednictwa zostały oznaczone logo(...)(...)Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej.
W przypadku nieobecności w placówce obsługi klienta pracownikaspółki (...)i braku możliwości zapewnienia jego zastępstwa,(...)udziela czasowego pełnomocnictwa pracownikowi odwołującej do wykonywania czynności w trakcie nieobecności pracownika spółki.
W zamian za realizację czynności zleconych, czynności faktycznych oraz usług dodatkowych,spółce (...)przysługuje wynagrodzenie prowizyjne od sprzedaży, wynagrodzenie ryczałtowe, wynagrodzenie prowizyjne za pozyskanie oraz wynagrodzenie dodatkowe, szczegółowo określone w umowie agencyjnej.
Za wykonywanie czynności określonych w umowie agencyjnejspółka (...)wystawia odwołującej faktury VAT. Podstawą do wystawienia faktury jest liczbowe i wartościowe zestawienie umów dotyczących produktów odwołującej, które zostały zawarte lub zmienione za pośrednictwem(...).
ZUS ustalił, na podstawie sprawozdania finansowego oraz zapisów na koncieksięgowym (...), tj. „sprzedaż usług”, że w 2014 r. 95 % swoich przychodów(...)uzyskała z tytułu świadczenia usług dla odwołującej. Wartość tę stanowią prowizje od udzielonych kredytów, prowizje od pozyskanych członków oraz ryczałt miesięczny za obsługę.
Przychody uzyskane przez(...)z tytułu świadczenia usług finansowych dla odwołującej stanowiły:
- w okresie od 01/2014 r. do 08/2014 r. – 100 % przychodów,
- w 09/2014 r. – 99,55 % przychodów,
- w 10/2014 r. – 98,05 % przychodów,
- w 11/2014 r. – 93,46 % przychodów,
- w 12/2014 r. – 92,84 % przychodów,
- w 01/2015 r. – 100 % przychodów,
- w 02/2015 r. – 88,26 % przychodów,
- w 03/2015 r. – 93,03 % przychodów,
- w 04/2015 r. – 91,79 % przychodów,
- w 05/2015 r. – 91,60 % przychodów.
(...)poza przychodami z tytułu usług finansowych świadczonych na rzecz odwołującej osiągała również przychody z tytułu świadczenia usług szybkiej pomocy prawnej, usług pośrednictwa w oferowaniu ubezpieczeń, opłat za czynności oraz z tytułu dzierżawy powierzchni.
W dniu 1 kwietnia 2014 r. Stowarzyszenie(...)zawarło umowę agencyjną zespółką (...).Spółka (...)(jako Agent) zobowiązała się do świadczenia usług szybkiej pomocy prawnej dla(...) Stowarzyszenia (...).
W dniu 30 maja 2014 r.Towarzystwo (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.zawarło umowę agencyjną zespółka (...).Spółka (...)(jako Agent) zobowiązała się do wykonywania w imieniu i na rzecz Towarzystwa czynności agencyjnych obejmujących w szczególności wykonywanie czynności faktycznych i przygotowawczych zmierzających do zawarcia grupowych umów ubezpieczenia oraz czynności faktycznych związanych z wykonywaniem grupowych umów ubezpieczenia. Przychody z tytułu realizacji powyższej umowy stanowiły 1,67 % przychodów spółki.
W dniu 15 lipca 2014 r.Towarzystwo (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą weW.zawarło umowę agencyjną zespółką (...).Spółka (...)(jako Agent) zobowiązała się do wykonywania w imieniu i na rzecz Towarzystwa czynności agencyjnych obejmujących w szczególności wykonywanie czynności faktycznych i przygotowawczych zmierzających do zawarcia grupowych umów ubezpieczenia oraz czynności faktycznych związanych z wykonywaniem grupowych umów ubezpieczenia.
W dniu 3 lutego 2015 r.(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wS.zawarła umowę agencyjną zespółką (...)w zakresie świadczenia w imieniu i na rzecz BluePay usług płatniczych dla klientów.
W okresie od stycznia 2014 r. do maja 2015 r.spółka (...)zawierała umowy zlecenia z osobami pozostającymi w stosunku pracy w(...)(...)Kasie Oszczędnościowo – Kredytowej. Przedmiotem umów zlecenia było: wykonywanie czynności zleconych zgodnie z udzielonym pełnomocnictwem, wspieranie procesu sprzedaży kredytów, wspieranie w zakresie ryzyka kredytowego procesu sprzedaży, wsparcie procesu sprzedaży w realizacji planów miesięcznych oraz elektroniczna archiwizacja dokumentów.
Zleceniobiorcy wykonujący umowy zlecenia, których przedmiotem było wsparcie procesu sprzedaży w realizacji planów miesięcznych pełnili rolę doradców w oferowaniu i sprzedaży produktów finansowych. Zleceniobiorcy realizujący umowy zlecenia, których przedmiotem było wspieranie procesu sprzedaży kredytów wspierali pracownikówspółki (...)w zakresie procesu sprzedaży produktów odwołującej.
Spółka (...)była zobligowana do elektronicznej archiwizacji dokumentów polegającej na skanowaniu i zapisywaniu ich w wersji elektronicznej. Czynności te od sierpnia 2014 r. wykonywały osoby pozostające w stosunku zatrudnienia w(...)(...)Kasie Oszczędnościowo – Kredytowej, które zawarły ze spółką umowy zlecenia w tym przedmiocie.
Pracownicyspółki (...)i odwołującej posiadają pełnomocnictwa do wykonywania czynności związanych z zastępstwem podczas nieobecności pracownika odwołującej.
Jednym z pracowników odwołującej, który w ramach umów zlecenia podpisanych zespółką (...)wykonywał pracę na rzecz własnego pracodawcy, byłaA. U..
Ubezpieczona była zatrudniona u odwołującej w okresie od 10 maja 2012 r. do 15 lutego 2014 r. na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, ostatnio na stanowisku młodszego specjalisty ds. produktów i rozliczeń.
Do zakresu czynności ubezpieczonej należało: dokonywanie wszelkich czynności kasowych, sporządzanie dokumentacji kasowej, dziennych operacji – w postaci raportów kasowych oraz potwierdzania stanu gotówki, pobieranie wpłat, dokonywanie wpłat i wypłat, dokonywanie wszelkich przelewów, prowadzenie ewidencji, rejestrów oraz sprawozdawczości, znajomość produktów i oferty(...). Ubezpieczona podlegała służbowo kierownikowi regionu.
Jednocześnie ubezpieczona realizowała umowę zlecenia zawartą zespółką (...), która obowiązywała w okresie od 20 stycznia 2014 r. do 14 lutego 2014 r. Umowa została zawarta w dniu 1 kwietnia 2014 r. Jako przedmiot umowy określono: wykonywanie czynności zleconych zgodnie z udzielonymi pełnomocnictwami. Ubezpieczona świadczyła pracę wL.przyul. (...). Wykonywała umowę o pracę i umowę cywilnoprawną w tym samym czasie. Nie zajmowała się elektroniczną archiwizacją dokumentów. Ztytułu umowy zlecenia otrzymała wynagrodzenie w kwocie 400 zł za kwiecień 2014 r.
Wysokość przychodu osiągniętego przezA. U., stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe) oraz ubezpieczenie zdrowotne, została ustalona przez ZUS w toku kontroli przeprowadzonej u płatnika składekW.(...)Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa zakończonej protokołem kontroli z 30 września 2015 r. oraz w toku kontroli przeprowadzonej u płatnika składek:(...)z siedzibą wP.zakończonej protokołem kontroli z 23 lipca 2015 r.
Przedmiotem kontroli było m. in. sprawdzenie prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
W toku kontroli ustalono, że płatnik składek:W.
(...)Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe) i na ubezpieczenie zdrowotne nie uwzględnił kwoty wypłaconejA. U.z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia zawartej z(...)w ramach której, wykonywała pracę na rzecz własnego pracodawcy, tj.(...)(...)Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej, w kwocie 400 zł.
Płatnik składek naliczył od przychodu uzyskanego z tytułu stosunku pracyA. U.składki od podstaw wymiaru:

Okres
(mm-rrrr)

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalne i rentowe

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie: chorobowe i wypadkowe

Podstawa wymiaru na ubezpieczenie zdrowotne

05-2014

0,00 zł

0,00 zł

0,00 zł

W dniu 18 lutego 2016 r. ZUS wydał zaskarżonądecyzję nr (...).
Na podstawie powyższych ustaleń Sąd Okręgowy uznał odwołanie za nieuzasadnione.
Sąd I instancji uznał, że na podstawieart. 4 pkt 1, pkt 2a, w zw. zart. 8 ust. 1 i art. 8 ust. 2 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychA. U.wykonującą pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej, zawartej zespółką (...)należało traktować wyłącznie jako pracownika odwołującej(...)(...)Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej wP..
Sąd Okręgowa przywołując orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazał, że przyjmuje się w nim, iż w sytuacjach, do których odnosi sięart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chodzi o jeden, szeroko ujęty pracowniczy tytuł obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym. Z tą regulacją korespondują unormowania zawarte wart. 18 ust. 1ai w art. 20 ust. 1 tej ustawy, w których nakazano uwzględnienie w postawie wymiaru składek osób w nim wymienionych również przychodu z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło. Płatnikiem tych składek, w myślart. 4 pkt 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jest pracodawca, który jest zobowiązany uwzględniać w podstawie wymiaru składek za swoich pracowników także przychody uzyskiwane przez tych pracowników z tytułu umów cywilnoprawnych, o ile prace w ramach tych umów wykonują w warunkach objętych dyspozycją art. 8 ust. 2a tej ustawy Nie istnieje zatem odrębny tytuł ubezpieczenia na podstawieart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który mógłby stanowić przedmiot sporu przed sądem ubezpieczeń społecznych.
Sąd Okręgowy powołując się na zapatrywanie wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z 2 września 2009 r., II UZP 6/09 (LEX nr 514221), uznał, że pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło (umowy cywilnoprawnej) zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy (art. 8 ust. 2 lit. a ustawy systemowej). Przesłanką decydującą o uznaniu za pracownika osoby świadczącej w ramach umowy zlecenia pracę na rzecz swojego pracodawcy jest to, że w ramach takiej umowy, wykonuje faktycznie pracę dla swojego pracodawcy (uzyskuje on rezultaty jej pracy). Pracodawca w wyniku umowy o podwykonawstwo przejmuje w ostatecznym rachunku rezultat pracy wykonanej na rzecz zleceniodawcy, przy czym następuje to w wyniku zawarcia umowy zlecenia z osobą trzecią oraz zawartej umowy cywilnoprawnej między pracodawcą i zleceniodawcą. Konsekwencją konstrukcji uznania za pracownika jest konieczność opłacania przez pracodawcę składki na ubezpieczenia społeczne za osobę, z którą została zawarta umowa zlecenia, tak jak za pracownika. Stosownie do przepisuart. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pracodawcę obciąża zatem także obowiązek poboru i odprowadzenia do ZUS składki na ubezpieczenie zdrowotne za osobę "uznaną za pracownika".
Sąd Okręgowy stwierdził., że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w sposób jednoznaczny wynika, że pomiędzy odwołującąW.(...)Kasą Oszczędnościowo - Kredytową ispółką z o. o. (...)istniały nierozerwalne powiązania kapitałowe, miejscowe i przedmiotowe. W ramachprzedsiębiorstwa (...)wyodrębniony był dotychczas, w jego strukturach, Dział Sprzedaży, realizujący działalność sprzedażową, stanowiący zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży produktów(...), w tym poprzez zawieranie umów i obsługę klientów, w szczególności w zakresie gromadzenia środków pieniężnych swoich członków, udzielania im pożyczek i kredytów, przeprowadzania na ich zlecenie rozliczeń finansowych oraz pośredniczenia przy zawieraniu umów ubezpieczenia, który to dział stanowił zorganizowaną częśćprzedsiębiorstwa (...).
Odwołująca, w celu optymalizacji działalności operacyjnej oraz wyniku finansowego, a także w celu umożliwienia centrali(...)skupienia się na innych obszarach działalności(...), podjęła decyzję o wydzieleniu działalności sprzedażowej prowadzonej w ramach Działu Sprzedaży do spółki zależnej, tj.(...)W związku z powyższym Zebranie Przedstawicieli(...)podjęło uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na przeniesienie przez(...)działalności w ramach Działu Sprzedaży oraz wniesienia jej aportem dospółki (...).
(...)jest właścicielem 50 udziałów o łącznej wartości nominalnej 5.000 zł i wartości nominalnej 100 zł każdy, stanowiących 100 % udziałów w kapitale zakładowym i głosów na zgromadzeniu wspólnikówspółki (...).
W dniu 31 grudnia 2013 r., przed zawarciem umowy agencyjnej, zgromadzenie wspólnikówspółki (...)przyjęło uchwały w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego w drodze zmiany umowy spółki o kwotę 2.500.000 zł poprzez utworzenie 25000 nowych udziałów o wartości nominalnej 100 zł każdy o całkowitej łącznej wartości nominalnej 2.500.000 zł, które zostały w całości zaoferowane do objęcia jedynemu wspólnikowi spółki, tj.(...), w zamian za wkład niepieniężny w postaci Działu Sprzedaży(...)o wartości 24.484.973,55 zł.
W dniu 31 grudnia 2013 r.(...)(...)Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa zawarła zespółką (...)umowę agencyjną, która reguluje zasady współpracy pomiędzy odwołującą a(...)(Agentem), w ramach której, w oparciu o przejęty majątek i pracowników Działu Sprzedaży,(...)(Agent) wykonuje na rzecz odwołującej czynności zlecone, czynności faktyczne oraz usługi dodatkowe.
Przychody uzyskane przez(...)z tytułu świadczenia usług finansowych dla odwołującej stanowiły:
- w okresie od 01/2014 r. do 08/2014 r. – 100 % przychodów,
- w 09/2014 r. – 99,55 % przychodów,
- w 10/2014 r. – 98,05 % przychodów,
- w 11/2014 r. – 93,46 % przychodów,
- w 12/2014 r. – 92,84 % przychodów,
- w 01/2015 r. – 100 % przychodów,
- w 02/2015 r. – 88,26 % przychodów,
- w 03/2015 r. – 93,03 % przychodów,
- w 04/2015 r. – 91,79 % przychodów,
- w 05/2015 r. – 91,60 % przychodów.
W okresie od stycznia 2014 r. do maja 2015 r.spółka (...)zawierała umowy zlecenia z osobami pozostającymi w stosunku pracy w(...)(...)Kasie Oszczędnościowo – Kredytowej. Przedmiotem umów zlecenia było: wykonywanie czynności zleconych zgodnie z udzielonym pełnomocnictwem, wspieranie procesu sprzedaży kredytów, wspieranie w zakresie ryzyka kredytowego procesu sprzedaży, wsparcie procesu sprzedaży w realizacji planów miesięcznych oraz elektroniczna archiwizacja dokumentów.
Siedziba odwołującej ispółki (...)mieściła się początkowo wP.przyul. (...). Lokale, w którychspółka (...)wykonywała usługi pośrednictwa zostały oznaczone logo(...)(...)Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej.
W konsekwencji kwoty wypłacone osobie ubezpieczonej przez(...), w części dotyczącej realizacji zadań w ramach umowy zlecenia na rzecz(...)(...)Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej, tj. podmiotu, z którym osoba ta pozostawała w stosunku zatrudnienia, stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe) oraz na ubezpieczenie zdrowotne u płatnika składek, z tytułu umowy o pracę.
Zdaniem Sądu Okręgowego wszystkie pożytki i korzyści z jakiegokolwiek przejawu działalności realizowanej przez ubezpieczonąA. U.w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z(...)uzyskiwała odwołująca będąca wspólnikiem tej spółki, a zarazem będąca pracodawcą ubezpieczonej. W ten sposób odwołująca unikała obciążeń i obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
Bez wątpienia, zdaniem Sądu Okręgowego,A. U.wykonywała swe czynności w niepodzielnym interesie obu podmiotów, tj. odwołującej ispółki (...).A. U.pozostawała bowiem w zatrudnieniu w podmiocie będącym wspólnikiem i udziałowcem spółki, z którą zawarła umowę zlecenia. Tym samym realizując umowę cywilnoprawną wykonywała pracę na rzecz swego pracodawcy. Z zeznańA. U.wynika jednoznacznie, że praca świadczona przez nią w ramach umowy zlecenia była kontynuacją i uzupełnieniem pracy w ramach stosunku pracy.
Sąd I instancji zauważył, że z chwilą podjęcia przez pracowników odwołującej pracy w ramach umów cywilnoprawnych pracownicy przestali wypracowywać u macierzystego pracodawcy godziny nadliczbowe. Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że dzięki takiej organizacji pracy, odwołująca unikała ograniczeń związanych z pracą w godzinach nadliczbowych oraz obowiązku płacenia wyższej stawki wynagrodzenia za pracę w takich godzinach. Kolejną korzyścią z tego płynącą było uniknięcie obowiązku płacenia wyższych składek na ubezpieczenia społeczne, gdyż wynagrodzenie z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych zamieniono na wynagrodzenie z tytułu umów zlecenia zawartych z innym podmiotem. Nie sposób jasno rozdzielić obowiązków pracowniczych wykonywanych przez ubezpieczoną na rzecz odwołującej i czynności zleconych przezspółkę (...) spółkę z o. o.Odwołująca zresztą nie wskazała i nie udowodniła takiej granicy, w tym nie określiła czym się różniły czynności wykonywane na rzecz pracodawcy, od wykonywanych na rzeczspółki (...). Niezależnie od powyższego finalnym beneficjentem i odbiorcą pracy świadczonej przez ubezpieczoną na podstawie umowy zlecenia był pracodawca, tj.(...)(...)Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa.
Za niedopuszczalne z punktu widzeniaart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychSąd Okręgowy uznał wykorzystywanie przez odwołującą istnieniaspółki z o. o. (...)(której była w spornym okresie wspólnikiem i udziałowcem), w celu uniknięcia, z pokrzywdzeniem ubezpieczonej, odprowadzenia należnych składek na ubezpieczenia społeczne. Odwołująca posiadała wiedzę o tym, że jej pracownicy świadczą na jej rzecz pracę również na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych z innym podmiotem, będącym spółką zależną, a zwłaszcza odwołująca miała wolę, aby do takiej sytuacji doprowadzić.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie, o czym orzeczono jak w punkcie 1 wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawieart. 98 § 1, 3 i 4 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.w zw. z § 2 pkt 1 i § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, przy uwzględnieniu wartości przedmiotu sporu w kwocie 153,62 zł.
Apelacjęod powyższego wyroku wniósł Syndyk Masy Upadłości odwołującej, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1
błędną ocenę materiału dowodowego oraz sprzeczność ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przez przyjęcie, że:

⚫

pracownik wskazany w decyzji w rzeczywistości wykonywał pracę na rzecz odwołującej,

beneficjentem pracy świadczonej przez pracownika wskazanego w decyzji była odwołująca, podczas gdyspółka (...)była odrębnym podmiotem gospodarczym, działającym na swój rachunek,

odwołująca działała z pokrzywdzeniem pracownika,

pomiędzy(...), aspółką (...)zachodziły nierozerwalne powiązania,

pominięcie okoliczności, żespółka (...)świadczyła usługi na rzecz innych

podmiotów niż(...), między innymi na rzecz(...)
na(...) SA,(...) S.A.,
2. obrazę przepisów prawa procesowego, tj.:

⚫

art. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i uznanie że czynności nadzorcze nad wykonywaniem umów zlecenia przez pracowników(...)sprawowali kierownicy(...)podczas gdy nie znalazło to odzwierciedlania w zeznaniach świadków. Co więcej, byłoby to nielogiczne z uwagi na fakt posiadania własnej kadry kierowniczej przezspółkę (...),

art. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i uznanie, że pracownik wskazany w decyzji w rzeczywistości wykonywał pracę na rzecz odwołującej,

art. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i uznanie, Beneficjentem pracy świadczonej przez pracownika wskazanego w decyzji była odwołująca, podczas gdyspółka (...)była odrębnym podmiotem gospodarczym, działającym na swój rachunek,

art. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i uznanie, Odwołująca działała z pokrzywdzeniem pracownika,

art. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i uznanie, pomiędzy(...), aspółką (...)zachodziły nierozerwalne powiązania,

art. 207 § 6 k.p.c.poprzez niewłaściwe zastosowanie i pominięcie dowodów z zeznańK. D.iK. S.i uznanie, że zgłoszenie tych dowodów było spóźnione, albowiem wskazane zostało, że z uwagi na zmianę w sposobie zarządzania odwołującej- wprowadzenie zarządcy komisarycznego- utrudnione było pozyskiwanie informacji o sprawie,

art. 98 § 1 k.p.c.w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych i przyznanie organowi rentowemu stawki nieadekwatnej do wartości przedmiotu sporu i przyznawanie tych kosztów w każdej z rozpoznawanych spraw,

2
obrazę prawa materialnego, tj.:

⚫

art. 8 ust. 2 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychi uznanie, że przepis ten stosuje się również w odniesieniu do pracowników wykonujących taką pracę na podstawie umów zlecenia,

art. 8 ust. 2 a ustawy, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż definiuje on płatnika składek na ubezpieczenie społeczne za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, jeżeli zawarła ją z osobą trzecią i w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy, pomimo, iż definicja legalna płatnika zawarta jest w art. 4 pkt 2 lit. a, a rola tego przepisu sprowadza się jedynie do objęcia takiej osoby, która świadczy pracę w ramach umowy zlecenia na rzecz pracodawcy, ubezpieczeniami społecznymi w zakresie właściwym dla osoby pozostającej w stosunku pracy,

art. 4 ustawy, poprzez jego niezastosowanie, pomimo, iż z jego treści jednoznacznie wynika, że płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne za osobę wykonującą umowę zlecenia jest podmiot pozostający z nią w stosunku prawnym, uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniem,

art. 17 ust. 1 ustawy oraz art. 17 ust. 2 ustawy w zw. z art. 4 pkt 2 lit. a ustawy, poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że podmiotem zobowiązanym do obliczenia, w tym także części składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe finansowane przez ubezpieczonego, potrącenia ich ze środków ubezpieczonego, a następnie przekazania składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wraz z częścią finansowaną przez płatnika, za zleceniobiorcę może być podmiot trzeci, tj. podmiot niepozostający z ubezpieczonym w stosunku prawnym, uzasadniającym wypłatę wynagrodzenia i objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi, a zatem podmiot inny, niż zleceniodawca,

art. 17 ust. 1 ustawy w zw. z art. 4 pkt 2 lit. a w zw. z art. 8 ust. 2 a ustawy, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że art. 8 ust. 2 a ustawy wyłącza stosowanie art. 17 ust. 1 ustawy w zw. z art. 4 pkt 2 lit. a ustawy i wprowadza wyjątek od ogólnej reguły, iż płatnikiem składek jest podmiot pozostający w więzi prawnej z ubezpieczonym, a zatem de facto wprowadza zwolnienie zleceniodawcy z obowiązków płatnika składek, w tym naliczania, odprowadzania i ponoszenia kosztów składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, pomimo, iż rola przepisu art. 8 ust. 2 a ustawy sprowadza się wyłącznie do przywrócenia obowiązku opłacania składek za osobę uznaną w rozumieniu tego przepisu za pracownika; art. 8 ust. 2 a ustawy niweczy istniejący pomiędzy zleceniodawcą, a zleceniobiorcą stosunek prawny, uzasadniający objęcie ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym i nakazuje traktować go, jako nieistniejący,

art. 18 ust. 1 ustawy w zw. z art. 18 ust. 1 a ustawy w zw. z art. 8 ust. 2 a ustawy oraz art. 4 pkt 2 lit. a ustawy oraz art. 17 ust. 1 ustawy oraz art. 4 pkt 9 ustawy, poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że w podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne pracownika pracodawca ma obowiązek uwzględnić jego przychód z tytułu zlecenia zawartej z osobą trzecią, jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje on pracę na rzecz pracodawcy, pomimo, iż tego rodzaju przychód nie został przez pracodawcę wypłacony, ani postawiony do dyspozycji pracownika i pracodawca nie jest stroną umowy cywilnoprawnej,

art. 734 i nast. k.c.w zw. z art. 8 ust. 2 a ustawy, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że dla celów ubezpieczeń społecznych podmiot gospodarczy zawierający umowę zlecenia z osobą fizyczną, nie korzysta z rezultatów pracy, nie osiąga korzyści ekonomicznych i nie jest finalnym odbiorcą zlecenia, jeżeli zleceniobiorca jest pracownikiem podmiotu, z którym zleceniodawca zawarł umowę współpracy lub inną,

art. 16 ust. 1 pkt 4, ust. 1 b oraz ust. 2 ustawy, poprzez ich niezastosowanie i w związku z tym przyjęcie, że zleceniobiorcy wykonujący w ramach umowy zlecenia zawartej z osobą trzecią prace na rzecz swojego pracodawcy, nie finansują z własnych środków swoich części składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe, ponieważ w sytuacji uznania za płatnika pracodawcy (w miejsce zleceniodawcy), nie istnieje wypłacony lub postawiony do dyspozycji ubezpieczonego przychód, z którego pracodawca miałby faktyczną i prawną możliwość potrącenia należnych od ubezpieczonego składek,

art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. zart. 22 § 1 k.p., poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że ubezpieczony w ramach umowy zlecenia zawartej zespółką (...)wykonywał pracę na rzecz odwołującej i był jej pracownikiem, w sytuacji, gdy ubezpieczony był pracownikiem podmiotu, z którym pozostawał w stosunku prawnym, tj. zespółką (...)i na podstawie zawartej umowy świadczył pracę na jego rzecz i pod jego kierownictwem, w miejscu i czasie przez niego wskazanym, podlegając jego bieżącym poleceniom w zakresie czynności, które wynikały z treści zawartej umowy.

Mając na uwadze powyższe, apelująca wniosła o:

1
zmianę wyroku przez uwzględnienie odwołania w całości oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania przed Sądem I i II instancji według norm przepisanych, ewentualnie

2
uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania przed Sądem II instancji.

W odpowiedzi na apelacjęorgan rentowy wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz od odwołującej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja odwołującej była bezzasadna i jako taka podlegała oddaleniu.
W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że zgodnie z treściąart. 6 ust. 1 pkt 1w zw. zart. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2016 r., poz. 963), pracownik objęty jest obowiązkowymi ubezpieczeniami: emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym, zaś obowiązek ten powstaje od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Pracownika do ubezpieczeń społecznych zgłasza pracodawca, który jest płatnikiem składek. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy systemowej, za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, czyli zatrudnioną przez pracodawcę.
Przesłanką decydującą o uznaniu za pracownika w rozumieniuustawy o systemie ubezpieczeń społecznychjest również świadczenie pracy na rzecz określonego pracodawcy w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią. O powyższym traktuje przepis art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Ustawodawca, przewidując bowiem taką możliwość działania pracodawców, dla celów ubezpieczeniowych nadał osobom znajdującym się w takiej sytuacji status pracowników i w ramach podstawowego stosunku pracy zawartego ze swoim pracodawcą narzucał obowiązek liczenia kumulatywnego przychodu wynikającego ze stosunku pracy i umów cywilnoprawnych. Miało to bowiem na celu ochronę pracowników przed nielegalnymi działaniami pracodawcy zmierzającymi do obejścia przepisów w celu pomniejszenia składek ubezpieczeniowych, co jest ewidentnym naruszeniem praw pracowników. Wprowadzenie do obrotu prawnego przepisuart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychmiało na celu zapobieganie takim właśnie sytuacjom. Dodany od 30 grudnia 1999 r.ustawą z 23 grudnia 1999 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. nr 110, poz. 1256 ze zm.) w celu zapobieżenia praktyce pracodawców powielania umów o zatrudnienie z własnym pracownikiem i obchodzenia przepisów o czasie pracy oraz o ubezpieczeniu społecznym. W prawie ubezpieczeń społecznych wprowadzono tym przepisem konstrukcję uznania za pracownika, osób niebędących pracownikami w rozumieniuKodeksu pracy– na takich samych zasadach, na jakich ubezpieczani są pracownicy, rozszerzając dla celów ubezpieczeń społecznych pojęcie pracownika poza sferę stosunku pracy, regulowanegoKodeksem pracy. Stwierdzenie więc, że pracownik wykonuje w ramach umowy cywilnej pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy, nakazuje uznanie go za pracownika w rozumieniu ustawy systemowej i powoduje podleganie ubezpieczeniu na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 i następne tej ustawy.
Z regulacją art. 8 ust. 2a ustawy koresponduje unormowanie zawarte w art. 18 ust. 1a i w art. 20 ust. 1 tej ustawy, dotyczące problematyki podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Skoro bowiem w sytuacjach, do których odnosi się art. 8 ust. 2a ustawy, mamy do czynienia z jednym, szeroko ujętym pracowniczym tytułem obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym, to konsekwentnie w art. 18 ust. 1a i następczo w art. 20 ust. 1 tej ustawy nakazano w stosunku do tych ubezpieczonych uwzględnienie w podstawie wymiaru składek – obok przychodu z umowy o pracę – również przychodu z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło. Płatnikiem tych składek, w myślart. 4 pkt 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jest pracodawca, który jest zobowiązany uwzględniać w podstawie wymiaru składek za swoich pracowników także przychody uzyskiwane przez tych pracowników z tytułu umów cywilnoprawnych, o ile prace w ramach tych umów wykonują w warunkach objętych dyspozycją art. 8 ust. 2a tej ustawy. Jednolite stanowisko w tej kwestii zostało zaprezentowane w uchwale Sądu Najwyższego z 2 września 2009 r., II UZP 6/09 oraz w wyrokach Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, czy z 22 lutego 2010 r., I UK 259/09 oraz z 18 października 2011 r., III UK 22/11.
Czynnikiem decydującym o tym, na rzecz jakiego podmiotu praca byłade factowykonywana, jest finalny efekt tej pracy, a ściślej rzecz ujmując należy w takiej sytuacji badać, który podmiot osiąga w ostatecznym rozrachunku korzyść z wykonania umowy. Nie jest wymagane, aby pracownik wykonywał w ramach umowy zlecenia takie same czy nawet podobne czynności, jak w ramach stosunku pracy. Mogą być to nawet czynności o zupełnie odmiennym charakterze. Istotne jest, co należy ponownie podkreślić, że korzyści z tejże pracy uzyskuje pracodawca. W ww. uchwale Sądu Najwyższego z 2 września 2009 r., II UZP 6/09 wskazano, że obowiązki płatnika powinny obciążać podmiot, na rzecz którego praca w ramach umowy cywilnoprawnej jest faktycznie świadczona i który w związku z tym uzyskuje jej rezultaty, unikając obciążeń i obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy.
Nie ma przy tym znaczenia czy osoby zainteresowane godzą się na opisywaną praktykę ich pracodawców. Reżim ubezpieczeń społecznych nie dopuszcza dowolności i swobody zawierania takich umów. Obowiązek ubezpieczenia oznacza, że osoba, której cechy jako podmiotu ubezpieczenia społecznego zostały określone przez ustawę, zostaje objęta ubezpieczeniem i staje się stroną stosunku ubezpieczenia społecznego niezależnie od swej woli, na mocy ustawy. Zasady podlegania określonemu rodzajowi ubezpieczeń społecznych wynikają z przepisów o charakterze bezwzględnie obowiązującym, kreujących stosunek prawny ubezpieczenia społecznego z mocy samego prawa i według stanu prawnego z chwili powstania obowiązku ubezpieczenia.
Konsekwencją konstrukcji uznania za pracownika jest konieczność opłacania przez pracodawcę składki na ubezpieczenie społeczne za osobę, z którą została zawarta umowa zlecenia, tak jak za pracownika. Stosownie do przepisu art. 32 ustawy systemowej pracodawcę obciąża zatem także obowiązek poboru i odprowadzenia do ZUS składki na ubezpieczenie zdrowotne za osobę „uznaną za pracownika”.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku, że zainteresowanaA. U.świadczyła w istocie pracę na rzecz(...)(...)Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej wP.., a więc swojego pracodawcy, wobec czego spełnia definicję „pracownika” w rozumieniu art. 8 ust. 2 ustawy systemowej.
Sąd Apelacyjny stwierdza, że Sąd Okręgowy właściwie skoncentrował materiał dowodowy, który ocenił na podstawie jego wszechstronnego rozważenia. Wszechstronnego, a więc polegającego na rzetelnej, bezstronnej ocenie wyników postępowania i ich prawidłowej interpretacji, przy uwzględnieniu zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Sąd Apelacyjny w dokonanej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego nie dopatrzył się żadnych nieprawidłowości, które mogłyby stanowić podstawę apelacji. Zważyć należy, że Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, iż postawienie zarzutu obrazyart. 233 § 1 k.p.c.nie może polegać na zaprezentowaniu przez skarżącego stanu faktycznego przyjętego na podstawie własnej oceny dowodów; skarżący może tylko wykazywać, posługując się wyłącznie argumentami jurydycznymi, że sąd rażąco naruszył ustanowione w wymienionym przepisie zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów, i że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (por. m.in. wyroki SN z 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99, z 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/00).
Z uwagi na powyższe Sąd Apelacyjny stwierdza, iż wbrew stanowisku apelujących, dokonana przez Sąd Okręgowy ocena dowodów odpowiada regułom określonym przepisemart. 233 § 1 k.p.c.i Sąd Okręgowy w żadnej mierze nie przekroczył granicy swobodnej oceny dowodów, albowiem sędziowska ocena materiału dowodowego dokonana została w sposób prawidłowy. Wszystkie przeprowadzone dowody zostały przez Sąd Okręgowy przywołane i omówione w sposób obiektywny, rzetelny i wszechstronny. Nadto Sąd I instancji szczegółowo wywiódł dlaczego określone dowody uznał za wiarygodne, a innym odmówił wiary.
Sąd Apelacyjny, z uwagi na to, iż jako sąd odwoławczy ma obowiązek merytorycznego rozpoznania wniesionego odwołania, dokonał także własnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego – dokumentów zawartych w aktach kontroli ZUS i przedłożonych do akt sądowych, zeznań świadkówA. S.,P. W.,J. C.,E. K.,R. K.,K. D.iK. S.– i doszedł do wniosków tożsamych, co Sąd I instancji.
Tym samym poczynione na podstawie swobodnej oceny dowodów ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego dają podstawy do stwierdzenia, że ubezpieczona, w ramach umów cywilnoprawnych zawartych zespółką (...) spółka z o.o.wP., świadczyła faktycznie pracę na rzecz odwołującej(...), której była pracownikiem. Beneficjentem prac wykonywanych przezA. U.w zakresie czynności zleconych zgodnie z udzielonym pełnomocnictwem oraz elektroniczną archiwizacją dokumentów był właśnie jej pracodawca– (...), która była właścicielem nieruchomości, w której swoją działalność prowadziłaspółka (...). Ta ostatnia zaś powstała przede wszystkim w celu(...)– sprzedawania usług finansowych oferowanych przez Kasę, pośredniczenia w zawieraniu umów w tym przedmiocie, ale także archiwizacji dokumentów związanych z jej działalnością usługową.Spółka (...)operowała przy tym pod szyldem(...), posługując się oznaczeniami odwołującej. Nie można abstrahować i od powiązań osobowych oraz kapitałowych pomiędzy oboma podmiotami gospodarczymi, prawidłowo odkodowanymi przez Sąd I instancji i niekwestionowanymi przez strony procesu.
Skorzystanie przez(...)z usług i umiejętności znanych sobie pracowników – zleceniobiorców współpracującejspółki (...)– było działaniem zmierzającym nie tylko do stworzenia im możliwości dorobienia do podstawowej pensji, ale także, a w zasadzie przede wszystkim, do wykorzystania ich pracy w celu obejścia przepisów o czasie pracy czy w celu zaoszczędzenia na składkach. Skarżącej nie udało się wykazać, by w przypadkuA. U.było odwrotnie. Powyższej konstatacji nie stoi na przeszkodzie, że ubezpieczeni wykonywali na rzeczA.czynności odmienne od tych, jakie wykonywane były w ramach stosunków pracy. Najistotniejsze jest bowiem, że rezultat pracy zleceniobiorców trafiał do odwołującej(...). Najdobitniej obrazuje to zestawienie procentowego udziału kwot uzyskanych z tytułu realizacji umów zlecenia w ogólnym przychodziespółki (...)w poszczególnych miesiącach okresu 05/2014-05/2015, zawarte w piśmie ZUS z 13 maja 2016 r. (k. 25). Świadczenie usług finansowych dla(...)było więc specjalnościąspółki (...)i nie zmienia tego wniosku fakt osiągania przychodów także z tytułu świadczenia usług pomocy prawnej, pośrednictwa w oferowaniu produktów ubezpieczeniowych, przychodów z tytułu pobranych opłat za czynności czy z tytułu dzierżawy powierzchni, które utrzymywały się na średnim poziomie 8-10% ogólnych przychodów spółki. Nie mogły być zatem uznane za wartości decydujące w budżecieA.. Równocześnie taka wysokość pozostałych przychodów jedynie utwierdzała w przekonaniu o powiązaniach tej spółki z(...)i rzeczywistym celu jej utworzenia, zatem nic nie wnosiła do sprawy okoliczność, żeA.i odwołująca były formalnie dwoma odrębnymi podmiotami gospodarczymi.
Wprawdzie(...)orazA., z którą ubezpieczonych łączył stosunek cywilnoprawny, związane były własną umową, to jednak czynności objęte przedmiotem umów cywilnoprawnych realizowane były wyłącznie na w siedzibie odwołującej, przy użyciu należącego do niej sprzętu i przez osoby, które związane były z nią stosunkiem pracy. Jedynym celem nawiązania współpracy Kasy zespółką (...)było uzupełnienie personelu(...)w oparciu o umowy zlecenia oraz realizowanie usług finansowych. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że usługi finansowe były wykonywane przez ubezpieczonych na w placówce(...). Osoby wykonujące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych miały zapewniony dostęp do środków i pomieszczeń znajdujących się na terenie nieruchomości odwołującej, niezbędnych do wykonywania działalności w zakresie świadczonych usług. Merytoryczny, bezpośredni nadzór nad wykonywaniem czynności pełnili także pracownicy Kasy. Powyższa ocena wynika chociażby z zeznań ww. ubezpieczonych. Skoro czynności etatowych pracowników(...)uzupełniane były pracą tych samych osób tyle tylko, że na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych z zewnętrzną firmą, to należy z tego wyprowadzić wniosek, że praca m. in.I. S.była świadczona w istocie na rzecz jej pracodawcy.
Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się także naruszenia przez Sąd I instancji przepisuart. 207 § 6 k.p.c.poprzez pominięcie dowodów z zeznańK. D.iK. S., ponieważ dowód z zeznań tych świadków został przeprowadzony na rozprawie 14 grudnia 2016 r.
Nie zasługiwał też na uwzględnienie zarzut naruszeniaart. 98 § 1 k.p.c.w związku z § 2 pkt. 3 rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Strona przegrywająca – a taką była w tej sprawie odwołująca(...)obowiązana jest zwrócić stronie wygrywającej poniesione przez nią koszty, niezbędne do celowego dochodzenia swych praw i celowej obrony. Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata-zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe nic stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd, osobistego stawiennictwa strony (art. 98 § 1 i 3 k.p.c.). W myślart. 99 k.p.c., stronom reprezentowanym przez radcę prawnego łub rzecznika patentowego oraz Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata. W stosownym rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804) wskazano, że stawka minimalna wynagrodzenia fachowego pełnomocnika przy wartości przedmiotu sporu mieszczącej się w przedziale do 500 zł wynosi 120 zł (§ 2 pkt 1 cyt. rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia odwołania). Wartość przedmiotu sporu w sprawie niniejszej określono na 153,62 zł. Zatem zasądzenie kwoty 120 zł na rzecz pozwanego organu rentowego tytułem kosztów jego zastępstwa procesowego miało pełne oparcie w obowiązujących przepisach.
Mając na uwadze powyższe, zgodzić się należało z Sądem I instancji, że ubezpieczona, jako pracownik w rozumieniuart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podlegała, w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji, obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania pracy, na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych z podmiotem formalnie zewnętrznym –spółką (...). W konsekwencji przyjąć należało, że Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej kwalifikacji i wykładni przepisów prawa oraz właściwie ustalił zasady obliczania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczneA. U.oraz pozostałych ubezpieczonych.
Podstawowym skutkiem uznania osoby wskazanej w art. 8 ust. 2a za pracownika, jest objęcie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnymi, rentowymi, chorobowymi i wypadkowymi tak jak pracownika (art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W związku z tym osoba ta podlega obowiązkowi zgłoszenia do wymienionych ubezpieczeń społecznych. Obowiązek ten obciąża płatnika składek (art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Zważywszy, że w stosunku do pracownika płatnikiem składek jest pracodawca (art. 4 pkt 2 lit. a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a art. 8 ust. 2a rozszerza pojęcie pracownika na jego dalszą aktywność w ramach umowy cywilnoprawnej, jeżeli w jej ramach świadczy on pracę na rzecz swojego pracodawcy, naturalne i zgodne z wykładnią literalną tego przepisu jest uznanie, że także w zakresie tej sfery aktywności należy go uznać na potrzeby ubezpieczeń społecznych za pracownika tego właśnie pracodawcy (uchwała SN z 2 września 2009 r., II UZP 6/09). Zatem stosownie do art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy (por. uchwałę z 2 września 2009 r., II UZP 6/09 OSNP 2010/3-4/46; wyrok z 11 maja 2012 r. I UK 5/2012 OSNP 2013/9-10/117 oraz wyrok z 13 lutego 2014 r., I UK 323/13 LexPolonica nr 8377465), a teza ta jest aktualna także w stosunku do pracowników wykonujących taką pracę na podstawie umowy zlecenia (por. np. wyroki z 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09; z 22 lutego 2010 r. I UK 259/09 oraz z 18 października 2011 r. III UK 22/11 OSNP 2012/21-22/266).
W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny, wobec bezpodstawności sformułowanych w apelacji zarzutów procesowych oraz materialnych, na podstawieart. 385 k.p.c., orzekł jak w pkt. 1 sentencji i oddalił wniesioną apelację.
Kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania w instancji, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.,art. 108 § 1 k.p.c.i w zw. z § 2 pkt 1 oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804) zasądził od odwołującej na rzecz pozwanego kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego pozwanego w postępowaniu apelacyjnym.

del. SSO Renata Pohl

SSA Małgorzata Aleksandrowicz

SSA Małgorzata Woźniak-Zendran