Sąd Rejonowy w Kłodzku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 914/18
Data wyroku: 2018-09-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Daria Ratymirska
Słowa kluczowe: Skarga pauliańska
Podstawa prawna: art. 527 kc i in.

Sygn. akt I C 914/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 września 2018 r.
1.Sąd Rejonowy w Kłodzku, I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący:  SSR Daria Ratymirska
Protokolant: p.o. protokolanta sądowego Renata Świgost-Pusz
po rozpoznaniu w dniu 11 września 2018 r. w Kłodzku na rozprawie
sprawy z powództwa(...) sp. z o.o.z siedzibą wS.
przeciwkoA. K. (1)
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

I
uznaje za bezskuteczną w stosunku do powoda umowę darowizny, zawartą w dniu 25 maja 2013 roku, pomiędzyA. K. (1)a dłużnikiemR. K.orazD. K.przed NotariuszemS. S.w Kancelarii Notarialnej wK.(...), w części, w jakiej umowa ta dotyczy nieodpłatnego zbycia przezR. K.na rzeczA. K. (1)udziału w 1/2 części w prawie własności nieruchomości w postacilokalu mieszkalnego nr (...), dla którego Sąd Rejonowy w Kłodzku prowadziksięgę wieczystą (...)wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, objętejksięgą wieczystą (...), w celu umożliwienia powodowi(...) sp. z o.o.wS.dochodzenia zaspokojenia wierzytelności, wynikającej z nakazu zapłaty, wydanego przez Sąd Rejonowy w Zawierciu w dniu 26 października 2001 roku, sygn. akt(...), opatrzonego klauzulą wykonalności na rzecz powoda postanowieniem Sądu Rejonowego w Zawierciu z dnia 12 grudnia 2006 roku, sygn. akt(...), oraz kosztów postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przeciwko dłużnikowi na podstawie w/w tytułu wykonawczego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w KłodzkuM. B.pod sygn. akt(...), z darowanego udziału w 1/2 części w prawie własności opisanej wyżej nieruchomości;

II
zasądza od pozwanejA. K. (1)na rzecz strony powodowej(...) sp. z o.o.wS.kwotę 4.128 zł, tytułem zwrotu kosztów procesu.

(...)

UZASADNIENIE
(...) sp. z o.o.wS.wniosła pozew przeciwkoA. K. (1)o uznanie za bezskuteczną w stosunku do powoda — umowy darowizny zawartej w dniu
21 maja 2013 r. pomiędzyA. K. (1)a dłużnikiemR. K.orazD. K., w Kancelarii Notarialnej wK., przed notariuszemS. S.(...), w części w jakiej umowa ta dotyczy nieodpłatnego zbycia przezR. K., na rzeczA. K. (1)udziału ½ w prawie własności nieruchomości w postacilokalu mieszkalnego nr (...), opisanej wksiędze wieczystej nr KW (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kłodzku wraz z udziałem w częściach wspólnych budynku mieszkalnego i urządzeniach oraz działce wielkości(...), dla której to nieruchomości wspólnej prowadzona jestksięga wieczysta nr KW (...)/ prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kłodzku w celu umożliwienia(...) sp. z o.o.z siedzibą wS.dochodzenia zaspokojenia wierzytelności wynikającej z:
- nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w Zawierciu Wydział I Cywilny sygn. akt(...)z dnia 26.10.2001 r.;
- postanowienia o nadaniu klauzuli na rzecz powoda wydanego przez Sąd Rejonowy w Zawierciu Wydział I Cywilny z dnia 12.12.2006 r. w sprawie o sygn.(...);
oraz kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko dłużnikowi na podstawie ww. tytułu wykonawczego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w KłodzkuM. B.pod sygn. akt(...)z darowanego udziału w prawie własności nieruchomości opisanej w KW nrKW (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kłodzku, V Wydział Ksiąg Wieczystych wraz z udziałem w częściach wspólnych budynku mieszkalnego i urządzeniach oraz działce wielkości(...), dla której to nieruchomości wspólnej prowadzona jestksięga wieczysta nr KW (...)/, który to udział x/i w prawie własności - gdybyR. K.nie dokonał zaskarżonej czynności - wchodziłby w skład stanu czynnego spadku poR. K., niezależnie od wartości stanu czynnego spadku poR. K.(bez względu na ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercówR. K.za jego długi spadkowe, wynikające z przepisówprawa spadkowego, tj. zart. 1031 § 2 k.p.c.) oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 17 stycznia 2001 r. pomiędzy pożyczkodawcą, którym byłaS.z siedzibą wG.,ul. (...).S.(...)(...)-(...) G.aR. K.została zawartaumowa pożyczki nr (...). Pożyczka została udzielona na kwotę 5 000,00 zł. Zgodnie z umową, pożyczka miała być zwrócona w miesięcznych ratach, a w razie opóźnienia w zapłacie rat pożyczkodawcy należały się umowne odsetki karne. Pożyczkobiorca, mimo zobowiązania wynikającego z wyżej opisanej umowy pożyczki, nie regulował rat pożyczki w ustalonych przez strony terminach. Pożyczkodawca kierował do dłużnika wezwania do spłaty zaległych rat, brak ich uregulowania stanowił podstawę do wypowiedzenia stosunku umownego. Wobec nieuregulowania wierzytelności pożyczkodawca skierował przeciwko dłużnikowi pozew, skutkujący wydaniem nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w Zawierciu, sygn. akt(...)z dnia 26 października 2001 r. Następnie przedmiotowa wierzytelność została przeniesiona na rzecz powoda. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Zawierciu z dnia 12 grudnia 2006 r. , sygn. .akt(...)została nadana klauzula wykonalności na rzecz powoda. Na wniosek poprzedniego wierzyciela przeciw dłużnikowi wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne, które było prowadzone przez Komornika Sądowego w(...)M. B.(wówczasR.) pod sygn. akt(...). W chwili obecnej postępowanie egzekucyjne, w związku ze śmiercią dłużnika, jest zawieszone. Egzekucja była prowadzona ze świadczenia emerytalnego dłużnika. Z informacji uzyskanych od komornika wynika, że dłużnik posiadał przed śmiercią zadłużenie w stosunku do kilkunastu wierzycieli. Strona powodowa podniosła, że prowadzone postępowanie zostało zawieszone, a następnie umorzone w związku ze śmiercią dłużnika i brakiem ustalonych spadkobierców. Jak ustalono dłużnik, w toku prowadzonego w stosunku do niego postępowania egzekucyjnego, zawarł w dniu 21.05.2013 r. w Kancelarii Notarialnej wK., przed notariuszemS. S.umowę darowizny(...), na mocy której przeniósł wspólnie z małżonką własność nieruchomości opisanej wksiędze wieczystej nr KW (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kłodzku, V Wydział Ksiąg Wieczystych na rzecz pozwanej, tym samym wyzbył się majątku o znaczącej wartości. Dłużnik zawarł przedmiotową umowę darowizny, po wszczęciu wobec niego postępowania egzekucyjnego. W ocenie strony powodowej dłużnik wyzbywając się udziału w przedmiotowej nieruchomości wyzbył się jedynego wartościowego składnika majątku, który wchodziłby w skład masy spadkowej. Podkreśliła również, że dłużnikR. K.posiadał liczne zobowiązania, w stosunku do innych wierzycieli, których nie był w stanie spłacać, w toku prowadzonych w stosunku do niego postępowań egzekucyjnych.
PozwanaA. K. (1)na rozprawie w dniu 11 września 2018 r. zarzuciła, że nie widziała, że ojciec miał długi.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 17 stycznia 2001 r.R. K.zawarł zeS.wG.umowę pożyczki nr (...)opiewającą na kwotę 5.000 zł.
Dowód:

-

umowa pożyczki – k. 8;

Pismem z dnia 5 lipca 2001 r.S.wG.wezwałaR. K.do zapłaty należności w wysokości 338,42 zł z tytułu spłaty pożyczki.
Dowód:

-

wezwanie do zapłaty – k. 9;

Umowa pożyczki została wypowiedziana przezS.wG.. Jednocześnie w niniejszym piśmieR. K.został wezwany do zapłaty kwoty 3.949,37 zł z tytułu kapitału pożyczki wraz z odsetkami. Pismo zawierające oświadczenie o wypowiedzeniu pożyczki i wezwanie do zapłaty zostało odebrane przezR. K.w dniu 30 lipca 2001 r.
Dowód:

-

pismo wypowiadające umowę pożyczki i wzywające do zapłaty – k. 10;

zwrotne poświadczenie odbioru – k . 11 -12;

W dniu 23 stycznia 2002 r.S.wG.wystąpiła do Komornika Sądowego(...)przy Sądzie Rejonowym w Kłodzku o wszczęcie egzekucji przeciwko dłużnikowiR. K., opierając się na tytułu wykonawczym stanowiącym nakaz zapłaty wydany przez Sąd Rejonowy w Zawierciu w postępowaniu upominawczym z dnia 26 października 2001 r. w sprawie o sygn. akt(...). Komornik zajął świadczenie z tytułu ubezpieczenia społecznego dłużnika.
Dowód:

-

wniosek o wszczęcie egzekucji – k. 13;

wezwanie do dokonania potrąceń z emerytury i renty – k.14;

Pismem z dnia 25 marca 2005 r. Komornik Sądowy(...)przy Sądzie Rejonowym w Kłodzku poinformowałS.wG., że przeciwko dłużnikowiR. K.prowadzi 16 postępowań egzekucyjnych, a egzekucja prowadzona jest ze świadczenia emerytalnego dłużnika.
Dowód:

-

informacja w sprawie – k. 15;

Pismem z dnia 18 listopada 2005 r. Komornik Sądowy(...)przy Sądzie Rejonowym w Kłodzku poinformowałSpółdzielczą (...)wG., że przeciwko dłużnikowiR. K.prowadzi 14 postępowań egzekucyjnych, a egzekucja prowadzona jest ze świadczenia emerytalnego dłużnika.
Dowód:

-

informacja w sprawie – k. 16;

Pismem z dnia 28 czerwca 2013 r. Komornik poinformowałSpółdzielczą (...)wG.o sporządzeniu stałego planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji.
Dowód:

-

zawiadomienie o sporządzeniu stałego planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji – k. 17;

W dniu 10 czerwca 2015 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w KłodzkuM. B.zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowiR. K.z uwagi na śmierć dłużnika.
Dowód:

-

postanowienie o zawieszeniu postępowania – k. 18-19;

Pismem z dnia 1 września 2017 r.(...) sp. z o.o.wS.wezwałaA. K. (1)do zapłaty kwoty 10.019,97 zł wraz z odsetkami, stanowiącej wierzytelność dłużnikaR. K.z tytułuumowy pożyczki nr (...)z dnia 17 stycznia 2001 r. Pismo to zostało odebrane przezA. K. (1)w dniu 13 września 2017 r.
Dowód:

-

pismo zawierające wezwanie do zapłaty – k. 20-21;

zwrotne poświadczenie odbioru – k . 22 -23;

W dniu 21 maja 2013 r. przed notariuszemS. S.z Kancelarii Notarialnej wK.została zawarta umowa darowizny pomiędzyD. K.,R. K.iA. K. (1), na mocy której małżonkowieD. K.iR. K.darowali swojej córceA. K. (1)nieruchomość w postacilokalu mieszkalnego nr (...), położoną wK.przyul. (...), opisaną wksiędze wieczystej nr (...)wraz z udziałem w częściach wspólnych budynku mieszkalnego i urządzeniach oraz działce wielkości(...), dla której to nieruchomości wspólnej prowadzona jestksięga wieczysta nr (...).
Dowód:

-

akt notarialny rep. A nr(...)– k. 31 - 34;

W dniu 26 października 2001 r., w sprawie o sygn. akt(...), Sąd Rejonowy w Zawierciu wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, na mocy którego nakazałR. K.zapłacić na rzeczS.wG.kwotę 5.273,70 zł wraz z odsetkami ustawowymi w wysokości 30 % od dnia 6 października 2000 r. i kwotę 2.121 zł tytułem kosztów postępowania.
Niniejszy nakaz na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Zawierciu z dnia 12 grudnia 2006 r. został opatrzony klauzulą wykonalności przeciwko małżonce dłużnika tj.D. K.na rzecz(...) sp. z o.o.wS..
Dowód:

-

nakaz zapłaty – k. 40;

postanowienie – k. 41;

A. P.odrzuciła spadek po bracie swojej matkiR. K..
Dowód:

-

protokół oświadczenia o odrzuceniu spadku - k. 42 - 43;

G. P.odrzucił spadek po bracie matkiR. K..
Dowód:

-

protokół oświadczenia o odrzuceniu spadku - k. 44-45;

A. K. (2)w imieniu małoletniegoK. K. (1)odrzuciła spadek po jego dziadkuR. K..
Dowód:

-

protokół oświadczenia o odrzuceniu spadku - k. 46-48;

B. P.odrzuciła spadek po bracieR. K..
Dowód:

-

protokół oświadczenia o odrzuceniu spadku - k. 48 - 49;

R. Ł.w imieniu małoletniejL. Ł.odrzucił spadek po jej ciotecznym dziadkuR. K..
Dowód:

-

protokół oświadczenia o odrzuceniu spadku - k. 50 - 51;

A. K. (1)odrzuciła spadek po swoim ojcuR. K..
Dowód:

-

protokół oświadczenia o odrzuceniu spadku - k. 52-53;

K.K. K. (2)odrzucił spadek po swoim dziadkuR. K..
Dowód:

-

protokół oświadczenia o odrzuceniu spadku - k. 54-55;

D. W.odrzucił spadek po swoim dziadkuR. K..
Dowód:

-

protokół oświadczenia o odrzuceniu spadku - k. 56-57;

R. Ł.odrzucił spadek poR. K..
Dowód:

-

protokół oświadczenia o odrzuceniu spadku - k. 58 -59;

J. K.odrzucił spadek po ojcuR. K..
Dowód:

-

protokół oświadczenia o odrzuceniu spadku - k. 60-61;

D. K.odrzuciła spadek po mężuR. K..
Dowód:

-

protokół oświadczenia o odrzuceniu spadku - k. 62-63;

A. Ł.odrzuciła spadek po swoim bracieR. K..
Dowód:

-

protokół oświadczenia o odrzuceniu spadku - k. 64 -65;

M. Ł.odrzuciła spadek po swoim wujkuR. K..
Dowód:

-

protokół oświadczenia o odrzuceniu spadku - k. 66 -67;

Właścicielkąlokalu mieszkalnego nr (...), położonego wK.przyul. (...), opisanego wksiędze wieczystej nr (...)wraz z udziałem w częściach wspólnych budynku mieszkalnego i urządzeniach oraz działce wielkości(...), dla której to nieruchomości wspólnej prowadzona jestksięga wieczysta nr (...)jestA. K. (1), która nabyła własność na mocy umowy darowizny odR. K.iD. K..
Dowód:

-

wydruk z księgi wieczystej - k. 68 – 77 odwrót;

W tak ustalonym stanie faktycznym, Sąd zważył:
Przepisart. 527 § 1 kcstanowi, że, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika, dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności (art. 527 § 2 kc). Ponadto, jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika, dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, uzyskała korzyść majątkową osoba, będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (art. 527 § 3 kc).
Cytowany powyżej przepisart. 527 § 3 kc, wprowadza domniemanie, że jeśli osoba trzecia pozostawała z dłużnikiem w bliskim stosunku w chwili, gdy dokonywał on czynności krzywdzącej wierzycieli, to domniemywa się, że wiedziała, a przynajmniej przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć o tym, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. W takim przypadku ciężar obalenia tego domniemania spoczywa na osobie trzeciej, która w tym celu musi wykazać, że pomimo stosunku bliskości z dłużnikiem nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć o tym, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Ponadto, zgodnie z przepisemart. 528 kc, jeżeli wskutek czynności prawnej, dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli, osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny (art. 529 kc). Dłużnik jest niewypłacalny, gdy cały jego majątek nie wystarcza na pokrycie długów. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem, jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. W orzecznictwie przyjęto, że pokrzywdzenie powstaje na skutek takiego stanu majątku dłużnika, który powoduje niemożność, utrudnienie lub odwleczenie zaspokojenia wierzyciela (wyrok SN z dnia 28 listopada 2001 r., IV CKN 525/2000, Biul. SN 2002, nr 5, s. 11; także wyrok SN z dnia 14 lutego 2008 r., II CSK 503/07, LEX nr 496375). Natomiast zamiar pokrzywdzenia wierzyciela i zła wiara dłużnika nie jest konieczna dla objęcia wierzyciela ochroną na podstawieart. 527 k.c.i n. (wyrok SA w Poznaniu z dnia 19 września 2006 r., I ACa 1021/05, LEX nr 298435; wyrok SA w Warszawie z dnia 19 listopada 1997 r., I ACa 737/97, Apel.-W-wa 1998, nr 4, s. 36). Ponadto w orzecznictwie wskazuje się, że do przyjęcia świadomości dłużnika pokrzywdzenia wierzycieli, o którą chodzi wart. 527 § 1 k.c.wystarczy, by dłużnik takie pokrzywdzenie przewidywał w granicach ewentualności (wyrok SA w Gdańsku z dnia 10 stycznia 1995 r., I ACr 1014/94, OSA 1995, z. 2, poz. 6; tak również wyrok SA w Poznaniu z dnia 12 maja 2005 r., I ACa 1764/2004, OSA 2006, z. 3, poz. 8, s. 33). Świadomość pokrzywdzenia nie musi dotyczyć osoby konkretnego wierzyciela; wystarczy świadomość pokrzywdzenia wierzycieli w ogóle. Domniemanie zart. 529 k.c.istnieje również wtedy, gdy dokonanie darowizny czyni zadość obowiązkom, wynikającym z zasad współżycia społecznego (por. wyrok SA w Warszawie z dnia 11 października 2007 r., I ACa 639/2007, niepubl.). Domniemanie to nie zostało w rozpoznawanej sprawie obalone.
Powód(...) sp. z o.o.wS.posiada wierzytelność względemR. K.stwierdzoną nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym przez Sąd Rejonowy w Zawierciu w dniu 26 października 2001 r., w sprawie o sygn. akt(...). Wyzbycie się przez dłużnikaR. K.udziału w nieruchomości stanowi pokrzywdzenie wierzyciela, który dysponował tytułem wykonawczym również przeciwko małżonce dłużnika, a zatem mógł skutecznie wszcząć egzekucję z nieruchomości. PozwanaA. K. (1)uzyskała korzyść majątkową w drodze umowy darowizny nieruchomości, zawartej z rodzicamiR. K.orazD. K..
Z uwagi na powyższe Sąd uznał za bezskuteczną w stosunku do powoda — umowy darowizny zawartej w dniu 21 maja 2013 r. pomiędzyA. K. (1)a dłużnikiemR. K.orazD. K., w Kancelarii Notarialnej wK., przed notariuszemS. S.(...), w części w jakiej umowa ta dotyczy nieodpłatnego zbycia przezR. K., na rzeczA. K. (1)udziału ½ w prawie własności nieruchomości w postacilokalu mieszkalnego nr (...), opisanej wksiędze wieczystej nr KW (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kłodzku wraz z udziałem w częściach wspólnych budynku mieszkalnego i urządzeniach oraz działce wielkości(...), dla której to nieruchomości wspólnej prowadzona jestksięga wieczysta nr KW (...)/ prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kłodzku.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów, orzeczono, jak w pkt I wyroku.
Orzeczenie o kosztach postępowania oparto na przepisieart. 98 § 1 i 3 kpcw zw. z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych [Dz.U.2018.265]. Pozwana, jako przegrywająca sprawę, powinna zwrócić stronie pozwanej koszty procesu, w skład których wchodzi: kwota 511 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu; kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa; kwota 3.600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.