Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 347/18
Data wyroku: 2018-06-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bożena Szponar-Jarocka, Sławomir Bagiński, Teresa Suchcicka
Słowa kluczowe: Renta z tytułu niezdolności do pracy
Podstawa prawna: art. 57 ust 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturachg i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn.akt III AUa 347/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 czerwca 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Teresa Suchcicka (spr.)
Sędziowie: SA Sławomir Bagiński
SA Bożena Szponar - Jarocka
Protokolant: Edyta Katarzyna Radziwońska
po rozpoznaniu na rozprawie 6 czerwca 2018 r. wB.
sprawy z odwołaniaA. B.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o rentę z tytułu niezdolności do pracy
na skutek apelacji wnioskodawcyA. B.
od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 5 marca 2018 r. sygn. akt V U 964/17

oddala apelację.

SSA Bożena Szponar - Jarocka  SSA Teresa Suchcicka   SSA Sławomir Bagiński
Sygn. akt III AUa 347/18

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.decyzją z 12 września 2017 r., wydaną na podstawie przepisówUstawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.), odmówiłA. B.prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ Komisja Lekarska ZUS nie stwierdziła u niego niezdolności do pracy.
W odwołaniu od tej decyzjiA. B.zakwestionował ustalenia ZUS co do jego aktualnego zdrowia oraz wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.
Sąd Okręgowy w Białymstoku wyrokiem z 5 marca 2018 r. oddalił odwołanie.
Sąd Okręgowy ustalił, że 31 maja 2017 r.A. B.złożył do ZUS wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Orzeczeniem z 8 września 2017 r. Komisja Lekarska ZUS stwierdziła, że odwołujący nie jest niezdolny do pracy. Na tej podstawie organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję.
Sąd odwołał się doart. 57w zw. zart. 58 Ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.), który określa przesłanki przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Na podstawie art. 12 i art. 13 tej ustawy Sąd przytoczył definicje osoby niezdolnej do pracy i osoby całkowicie lub częściowo niezdolnej do pracy oraz wymienił czynniki zawodowe i medyczne brane pod uwagę przy ocenie zdrowia osoby ubezpieczonej.
W celu ustalenia zdrowia odwołującego Sąd dopuścił dowód z opinii biegłej z zakresu neurologii. Biegła rozpoznała uA. B.zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego z nieznacznym ograniczeniem ruchomości i podawanym zespołem bólowym, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego bez objawów korzeniowych i ubytkowych z podawanym zespołem bólowym, przebytą disectomię i stabilizację międzytrzonową PEEK na poziomie C4/C5 (w sierpniu 2013 r.), niedosłuch obustronny, bóle i zawroty głowy w wywiadzie, paluch sztywny obu stóp do leczenia ortopedycznego. Zdaniem biegłej obecne naruszenie sprawności organizmu odwołującego nie powoduje niezdolności do zarobkowania. Biegła wskazała, że w okresie zaostrzenia dolegliwości bólowych wymagane jest leczenie farmakologiczne i fizykoterapeutyczne. Dodała, że u ubezpieczonego zostały naruszone funkcje organizmu w zakresie ruchu i układu nerwowego w stopniu umiarkowanym. Mają one charakter przewlekły, stabilny. Odwołujący posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, który pozwala wykonywać prace w ośrodkach pracy chronionej z możliwością rehabilitacji w czasie zatrudnienia. Biegła podtrzymała tę ocenę zdrowia odwołującego w opinii uzupełniającej, wydanej na skutek zastrzeżeń odwołującego do opinii podstawowej.
A. B.złożył wniosek o niedopuszczenie dowodu z opinii żadnych biegłych sądowych, poza opinią krajowego lekarza z zakresu medycyny pracy. Sąd oddalił ten wniosek, ponieważ uznał, że powołana w sprawie biegła wyczerpująco wypowiedziała się w przedmiocie niezdolności do pracyA. B.. Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Apelacyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z 23 września 2010 r. (VI ACa 36/10), że sam fakt niezadowolenia jednej ze stron z treści sporządzonej w toku sprawy opinii biegłego, tudzież podtrzymywania zarzutów pod adresem tej opinii, nie obliguje sądu do dopuszczenia dowodu z kolejnej opinii biegłego. Zdaniem Sądu Okręgowego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający, aby zostało na nim oparte orzeczenie Sądu, zaś podnoszone zastrzeżenia stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami biegłego. Sąd powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z 20 października 1999 r. (II UKN 158/99), zgodnie z którym rozbieżność między twierdzeniem strony zainteresowanej wynikiem sprawy (zachowaniem prawa do renty) a opiniami biegłych lekarzy sądowych, których logiczność i udokumentowanie to nie budzi zastrzeżeń nie uzasadnia ani wzywania tych biegłych na rozprawę w celu ich przesłuchania, ani dopuszczania innych dowodów nie wskazanych przez stronę, ani też powtarzania lub uzupełniania postępowania dowodowego. Sąd Okręgowy podzielił też stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 10 stycznia 2002 r. (II CKN 639/99), według którego potrzeba dopuszczenia dowodu z opinii biegłego nie może być jedynie wynikiem niezadowolenia strony z niekorzystnego dla niej wydźwięku konkluzji opinii, lecz być następstwem umotywowanej krytyki dotychczasowej opinii. W przeciwnym razie sąd byłby zobligowany do uwzględniania kolejnych wniosków strony dopóty, dopóki nie zostałaby złożona opinia w pełni ją zadawalająca, co jest niedopuszczalne.
Sąd stwierdził, że zastrzeżenia odwołującego do opinii biegłej nie miały merytorycznego charakteru i opierały się wyłącznie na twierdzeniu, że biegła jest związana z ZUS. Orzekając zaś w rozpoznawanej sprawie, Sąd Okręgowy oparł się na ocenie zdrowia odwołującego dokonanej przez biegłą z zakresu neurologii. Zdaniem Sądu opinie biegłej są fachowe, obiektywne, wszechstronne, należycie uzasadnione i z tych powodów zasługują na uwzględnienie. Sąd dodał, że biegła legitymuje się wiedzą medyczną z zakresu schorzeń rozpoznanych u odwołującego, doświadczeniem zawodowym, a także znajomością zasad orzeczniczych. Podkreślił, że o uznaniu za niezdolną do pracy osoby ubiegającej się o rentę, decyduje bezstronna ocena stanu jej zdrowia dokonana poprzez lekarzy specjalistów. Subiektywne odczucia ubezpieczonego i zgłaszane dolegliwości nie mogą stanowić podstawy orzekania, jeżeli nie znajdują potwierdzenia w obiektywnych dowodach, jakimi są wyniki badań. Biegła wzięła pod uwagę to, że odwołujący jest zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Sąd wskazał jednak, że orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie są traktowane jak orzeczenia o niezdolności do pracy, o niezdolności do samodzielnej egzystencji czy o celowości przekwalifikowania. W tym zakresie powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 17 lutego 2009 r. (I UK 233/08), zgodnie z którym, niepełnosprawność nie jest odpowiednikiem niezdolności do pracy rozumianej jako utrata zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i brak rokowań co do odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu (art. 12 ust. 1 ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach), gdyż zdefiniowana została jako spowodowana naruszeniem sprawności organizmu niezdolność do wypełniania ról społecznych. Sąd Okręgowy dodał, że niepełnosprawność jest pojęciem szerszym niż niezdolność do pracy, dlatego nie każda osoba niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym jest osobą niezdolną do pracy.
Z tych względów Sąd orzekł na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.
A. B.złożył apelację od wyroku Sądu Okręgowego, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając nierozpoznanie istoty sprawy związane z naruszeniem prawa procesowego:

1
art. 227w zw. zart. 278 § 1 k.p.c.poprzez niezasadne niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu medycyny pracy (krajowego lekarza z zakresu medycyny pracy), podczas gdy dowód taki był kluczowy dla rozstrzygnięcia sprawy,

2
art. 233 k.p.c.poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie, a konkretnie poczynienie błędnych ustaleń na podstawie opinii biegłej neurolog, która nie jest biegłą od 1 stycznia 2018 r., ale opiniowała na dalsze zalecenia Sądu Okręgowego,

3
art. 47714§ 1 k.p.c.poprzez zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy nie było podstaw do oddalenia odwołania.

A. B.wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Wniósł również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego – krajowego lekarza z zakresu medycyny pracy na okoliczność ustalenia, czy rozpoznane u niego schorzenia powodują niezdolność do pracy w wyuczonych i wykonywanych zawodach, oraz powołanie krajowego lekarza z zakresu neurochirurgii spoza regionu północno-wschodniego.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Wbrew zawartym w apelacji zarzutom, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i wywiódł na jego podstawie trafne wnioski, znajdujące należyte oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym w postaci opinii biegłej z zakresu neurologii. Sąd Okręgowy przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe, a w swych ustaleniach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające zart. 233 § 1 k.p.c.
W istocie jedyną sporną okolicznością w sprawie było to, czyA. B.jest osobą niezdolną do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami kierowcy, ślusarza-spawacza, montera instalacji sanitarnych, pracownika ochrony. Zgodnie zart. 12 ust. 1 Ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1383, zwanej dalej „ustawą emerytalną”) niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy nawet po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej), zaś częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (art. 12 ust. 3 ustawy emerytalnej). W myśl art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się: stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, a także możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne. Nie ulega wątpliwości, iż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy nawiązał do powyższych regulacji.
Ocena niezdolności do pracy z medycznego punktu widzenia wymaga wiadomości specjalnych i Sąd nie może opierać ustaleń w tym zakresie na własnym przekonaniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 lutego 2010 r., II UK 191/09, LEX nr 590238). Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy prawidłowo poczynił ustalenia dotyczące kwestii zdolności odwołującego do pracy, opierając się w tym względzie na wnioskach wynikających ze sporządzonych w sprawie opinii biegłej z zakresu neurologii. Z opinii tych wynika, że wnioskodawca cierpi na schorzenia neurologiczne, które powodują ograniczenie ruchomości w odcinku lędźwiowo-krzyżowym i szyjnym kręgosłupa, ale schorzenia te nie dają objawów korzeniowych i ubytkowych, zaś podawane przez odwołującego zawroty głowy nie znajdują potwierdzenia w badaniach przeprowadzonych przez biegłą. W razie zaś zaostrzenia dolegliwości bólowych biegła zaleciła leczenie farmakologiczne i fizykoterapeutyczne. Istotnie zatem, odwołujący ma naruszone funkcje ruchu i układu nerwowego, ale – jak wynika z opinii biegłej – rozpoznane schorzenia nie dają objawów korzeniowych i ubytkowych oraz nie wywołują zawrotów głowy, na które wskazywał odwołujący. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny nie widzi podstaw do podważenia wniosków biegłej o zdolności odwołującego do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami.
Należy również zwrócić uwagę, że biegła dysponowała informacją o przyznaniu odwołującemu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 2020 r. Trzeba jednak podkreślić, że niepełnosprawność nie jest odpowiednikiem niezdolności do pracy rozumianej jako utrata zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i braku rokowań co do odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu (art. 12 ust. 1 Ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), gdyż zdefiniowana została jako spowodowana naruszeniem sprawności organizmu niezdolność do wypełniania ról społecznych, która może, ale nie musi, powodować niezdolność do pracy (art. 2 pkt 10 Ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych– tekst jedn. Dz.U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 ze zm.). Z tego względu orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, nawet znacznym, ani nie jest równoznaczne z orzeczeniem o niezdolności do pracy jako przesłance prawa do renty, ani nie przesądza o istnieniu niezdolności do pracy w rozumieniu przepisówUstawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2015 r., I UK 345/14, Legalis nr 1325777).
Nie jest ostatecznie trafny zarzut obrazyart. 233 § 1 k.p.c.aniart. 227 k.p.c., skoro Sąd Okręgowy w ramach przysługujących mu uprawnień do swobodnej oceny dowodów i w granicach tej swobody ocenił sprawę za dojrzałą do rozstrzygnięcia. Jeżeli Sąd Okręgowy zasadnie uznał sprawę za wystarczająco wyjaśnioną do rozstrzygnięcia, to nie istniał obowiązek dopuszczania kolejnych dowodów z opinii biegłych lekarzy. Z tego względu Sąd Okręgowy zasadnie oddalił (na podstawie 217§ 3 k.p.c.) wniosek odwołującego o dopuszczenie dowodu z opinii kolejnego biegłego. Zdaniem Sądu Apelacyjnego niezasadny był też wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii kolejnego biegłego, który został zgłoszony przez odwołującego w apelacji. Wniosek ten oddalono na podstawieart. 217 § 3 k.p.c.w zart. 391 § 1 k.p.c.
W ocenie Sądu Apelacyjnego wydane w sprawie opinie biegłej z zakresu neurologii dostarczają niezbędnych wiadomości specjalnych z tej gałęzi medycyny i mogą stanowić podstawę rozstrzygnięcia. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z tymi opiniamiA. B.jest zdolny do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. To oznacza, że odwołujący nie spełnił jedynej spornej przesłanki, która uzasadniałyby przyznanie mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawieart. 57w zw. zart. 12 Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W tych okolicznościach Sąd Okręgowy nie naruszyłart. 57w zw. zart. 12 Ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W konsekwencji, oddalając odwołanie, Sąd Okręgowy nie naruszyłart. 47714§ 1 k.p.c.
Z tych względów apelacja podlega oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.
SSA Bożena Szponar-Jarocka SSA Teresa Suchcicka SSA Sławomir Bagiński