Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 936/17
Data wyroku: 2018-03-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Solecka, Ewa Tkocz, Tomasz Ślęzak
Słowa kluczowe: Bank (przepisy ogólne)
Podstawa prawna: art. 415 kc w zw z art. 892 kpc

Sygn. akt I ACa 936/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 marca 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący :

SSA Ewa Tkocz (spr.)

Sędziowie :

SA Tomasz Ślęzak
SA Ewa Solecka

Protokolant :

Barbara Białożyt

po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2018 r. w Katowicach
na rozprawie
sprawy z powództwaA. Ś. (1)
przeciwko(...)Spółce Akcyjnej wW.

o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I C 1004/16
prostując trzeci człon nazwy pozwanej z(...)na(...),

1
oddala apelację;

2
zasądza od powoda na rzecz pozwanej 4 050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego.

SSA Ewa Solecka

SSA Ewa Tkocz

SSA Tomasz Ślęzak

Sygn. akt I ACa 936/17

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwoA. Ś. (2)przeciwko(...)Spółce AkcyjnejwW.o zapłatę 87.861,02 złotych z odsetkami ustawowymi od27 kwietnia 2015 r. oraz orzekł o kosztach procesu.
Sąd ten ustalił, że przeciwko powodowi toczy się postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika przy Sądzie Rejonowym wP.o zapłatę należności głównej w wysokości 356.334.400 złotych.
W dniu 16 marca 2015 r. wpłynęło do pozwanego Banku zawiadomienieo zajęciu rachunku bankowego powoda przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym wP.w postępowaniu zabezpieczającym Km 1417/14. Pozwany został wezwany do nieuwzględniania dyspozycji posiadacza rachunku dotyczących wypłat oraz przekazywania zajętych środków na rachunek Komornika.
26 marca 2015 r. na rachunek powoda wpłynęły środki z Agencji(...)w wysokości 99.359,45 złotych, a jako tytuł wskazany został numer decyzji administracyjnej. W dniu 31 marca 2015 r. pozwany na podstawie zajęcia przekazał Komornikowi 87.861,02 złotych.
Na skutek interwencji powoda, w dniu 9 kwietnia 2015 r. pozwany zawiadomił Komornika, że środki te wyjęte są spod egzekucji. Pismemz 17 kwietnia Komornik poinformował, że poza oświadczeniem powoda nie dysponuje dowodami potwierdzającymi by środki te pochodziły ze źródła powodującego zwolnienie od egzekucji.
13 października 2015 r. wpłynęło do Banku zawiadomieniez 1 października 2015 r. o zajęciu egzekucyjnym wierzytelności z rachunku,w którym wskazano ten sam tytuł egzekucyjny, który był podstawą zajęcia zabezpieczającego.
W oparciu o powyższe ustalenia Sąd Okręgowy uznał, że stanowisko powoda jakoby pozwany Bank ponosił odpowiedzialność za bezprawne przekazanie Komornikowi kwot wpłaconych na jego rachunek, nie jest zasadne. Bank nie może bowiem samodzielnie oceniać czy rzecz lub prawo podlega egzekucji.
Pozwany nie miał wiedzy z jakiego źródła pochodziły środki przekazane na rachunek bankowy powoda przez Agencję(...), a w szczególności czy były to środki niepodlegające egzekucjiw rozumieniuart. 831 § 1 pkt 2 a i § 2 k.p.c.bądź z art. 32 ustawy o Agencji(...).
Sąd Okręgowy wskazał, iż Bank zawiadomił Komornika o stanowisku powoda co do pochodzenia i przeznaczenia kwoty przelanej na jego rachunek lecz Komornik nie podzielił tej argumentacji. Bank w takiej sytuacji nie mógł samodzielnie zadecydować o odmowie przekazania środków Komornikowi.
Uzasadnienie do wypłaty stanowiłart. 889 k.p.c.W ocenie Sądu powód nie poniósł szkody, gdyż doszło do spłaty części wymagalnych zobowiązań.
Rozstrzygnięcie o kosztach Sąd uzasadnił przepisamiart. 98 i 108 k.p.c.oraz § 2 ust. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października2017 r. (sic!).
Apelację od powyższego wyroku wniósł powódA. Ś. (2).
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:art. 207 § 3w związku zart. 227 i 217 § 1 i 3 k.p.c.,299 k.p.c.,831 §1 pkt 2a k.p.c., 889§ 1 k.p.c.,231 k.p.c.,233 § 1 i 2 k.p.c.,328§ 2 k.p.c., 6 w związku z 232 oraz przepisów prawa materialnego, a to:art. 32 ustawy o Agencji(...),art. 50 ustawy o usługach płatniczych.
W oparciu o tę podstawę powód domagał się zmiany zaskarżonego wyrokui uwzględnienia powództwa w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o koszach postępowania za obie instancje.
Pozwany(...)Spółka Akcyjna wW.wniósło oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja powoda jest nieuzasadniona.
Sąd Apelacyjny podziela ustalenia Sądu pierwszej instancji, że 16 marca 2015 r. wpłynęło do pozwanego Banku zawiadomienie Komornika o zajęciu rachunku bankowego powoda na skutek wszczętego postępowania w celu wykonania postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia w kwocie174.674.974,26 złotych (k. 208) oraz że w dniu 26 marca 2015 r. na rachunek powoda przelana została przez Agencję(...)kwota 99.100,75 złotych, zaś 31 marca 2015 r. Bank przelał Komornikowi 87.861,02 złotych z tytułu dokonanego zajęcia (k. 53).
Kwota przelana na rachunek bankowy powoda przez Agencję(...)stanowiła środki unijne przyznane Decyzją z 26 lutego 2015 r. (k. 47), o czym Bank powziął wiadomość od powodai poinformował o tym Komornika. Zajęcie rachunku bankowego nie może obejmować bowiem środków, o których mowa wart. 831 §1 pkt 2a k.p.c., chyba że egzekwowana wierzytelność powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone.
Komornik w piśmie z dnia 17 kwietnia 2015 r. – w nawiązaniu do pismaz 9 kwietnia 2015 r. – poinformował pozwanego, że Bank zwalniając zajętą wierzytelność poza kwotę zwolnioną od zajęcia bez postanowienia Komornika naraża się na odpowiedzialność odszkodowawczą wobec uprawnionego, gdyż wyłącznie komornik jako organ egzekucyjny lub sąd jest władny do zwolnienia bądź ograniczenia zajętej wierzytelność z rachunku bankowego wydając w tym przedmiocie postanowienie. Równocześnie Komornik poinformował, że przekazana kwota znajduje się na rachunku depozytowym (k. 209).
W świetle powyższych okoliczności brak jest podstaw do przypisania pozwanemu Bankowi odpowiedzialności za naruszenieart. 889 § 1 pkt 1wzwiązku z 831§ 1 pkt 2a k.p.c.Zawiadomienie o egzekucji skierowane do banku stanowi czynność egzekucyjną i co do zasady nie może być dodatkowo weryfikowane przez bank prowadzący rachunek dłużnika, zwłaszcza że także dłużnik zawiadamiany jest przez komornika o dokonanym zajęciu jego rachunku (art. 889 § 1 pkt 2 k.p.c.). W rozpoznawanej sprawie pozwany po otrzymaniu od powoda informacji co do charakteru środków przekazanych przez Agencję(...)zawiadomił o tym Komornikaw piśmie z dnia 9 kwietnia 2015 r. (co wynika z wyżej wskazanego pisma Komornika z 17 kwietnia 2015 r.), a tym samym dopełnił należytej staranności zgodnie z wymogamiart. 355 § 2 k.c.
Wskazać trzeba, że nie jest wystarczający sam ustawowy zapis zwalniający spod egzekucji środki wymienione wart. 831 § 1 pkt 2a k.p.c., gdyż dłużnik– beneficjent musi to jeszcze wykazać w postępowaniu egzekucyjnym. Bank nie może go w tym wyręczyć i dokonywać oceny czy są to środki wolne od egzekucji, zwłaszcza że nawet pieniądze pomocowe podlegają egzekucji,np. w sytuacji określonej wart. 1083 k.p.c.lub gdy długi powstały w związkuz realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone. Dłużnik spodziewający się nadejścia środków wolnych od zajęcia winien sam przekazać komornikowi tę informację, a gdy tego nie uczynił powinien zawiadomić o tym bezpośrednio po uzyskaniu informacji o przekazaniu środków na konto komornika i wystąpić o zwolnienie spod egzekucji lub umorzenie postępowaniaz wierzytelności niepodlegającej zajęciu.
Odnosząc się to zarzutu apelacji dotyczącego naruszeniaart.207 § 3w związku z 227 i 217§ 1 i 3 oraz 299 k.p.c.stwierdzić trzeba, że Sąd pierwszej instancji w piśmie z 17 maja 2017 r. zobowiązał pełnomocnika powoda „do zajęcia stanowiska w świetle odpowiedzi na pozew” zakreślając w tym celu czternastodniowy termin, a w dniu 13 czerwca 2017 r., mimo braku dowodu doręczenia tego zobowiązania, wydał wyrok. Naruszenie tych przepisów nie ma jednak istotnego charakteru bowiem zawnioskowane w nim dowody, w tymz zeznań świadkaG. P., podobnie jak z zeznań stron, nie miały dla rozstrzygnięcia sprawy istotnego znaczenia w rozumieniuart. 227 k.p.c.Okoliczności mające być przedmiotem tych dowodów nie budziły wątpliwości. Pozwany nie miał wszak wiedzy o charakterze środków przekazanych przez Agencję(...)i dopiero na skutek działań powoda dowiedział się, że mogą być one zaliczone do kategorii wymienionej wart. 831 § 1 pkt 2a k.p.c., o czym powiadomił wówczas Komornika. Dołączony do pisma z dnia 9 czerwca 2017 r. wniosek powoda o zwolnienie wierzytelności spod egzekucji wraz z kopią postanowienia Sądu Rejonowego dla(...)
wK.z dnia 20 stycznia 2016 r. (k. 232-235) wskazują tylko, że zarówno Komornik prowadzący egzekucję jak i Sąd rozpoznający skargę dłużnika (powoda) na czynność komornika nie podzielili jego zastrzeżeń, co tym bardziej nie może spowodować odpowiedzialności pozwanego Banku.
Bank ma obowiązek wstrzymania przekazu środków i poinformowania komornika o przeszkodzie jeżeli powziął wiedzę, że zachodzi taka przeszkoda egzekucyjna. Brak wiedzy uniemożliwia wstrzymanie wypłaty na rzecz komornika, gdyż prowadziłoby to do odpowiedzialności banku na podstawieart. 892 k.p.c.Obowiązek wynikający m.in. zart. 831 § 1 pkt 2a k.p.c.spoczywa na komorniku ewentualnie na sądzie sprawującym nadzór nad egzekucją, gdyż to komornik lub sąd dysponuje środkami umożliwiającymi wyłączenie rzeczy spod egzekucji, w tym umorzenie o ile okaże się, że jest ona ze względu na jej przedmiot niedopuszczalna.
Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się także obrazyart. 231 i 233 § 1 i 2wzwiązku zart. 227 k.p.c.Jak wynika z wyżej wskazanych względów pozwany nie miał wiedzy odnośnie do pochodzenia środków przekazanych przez Agencję(...)na rachunek bankowy powoda.
Wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącego informacja taka nie wynikała ze szczegółów przelewu, gdyż samo wskazanie w jego tytule numeru decyzji Agencji(...)(k. 53) nie stanowiło przeszkody do przekazania Komornikowi zajętej wierzytelności ponad kwotę zwolnioną od zajęcia. Pomimo iż rzeczą powoda było w takiej sytuacji powiadomienie Komornika o przeszkodzie prowadzenia egzekucji, uczynił to także pozwany w czasie gdy przelane środki na konto Komornika były na jego rachunku depozytowym (k. 209).
Nie znajduje w końcu uzasadnienia także zarzut naruszenia art. 32 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji(...)aniart.50 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczychwobec braku winy pozwanego Banku. Zarówno przekazanie Komornikowi z rachunku bankowego powoda zajętej wierzytelności jak i odmowa zwrotu tej kwoty powodowi, nie zezwalają na przypisanie pozwanemu odpowiedzialności deliktowej opartej na przepisieart. 415 k.c.w związku zart. 892 k.p.c.Wymaga ona ustalenia bezprawności i winy sprawcy, a w okolicznościach niniejszej sprawy, winy organu pozwanego Banku (art. 416 k.c.). Tymczasem podejmowane przez pozwanego czynności zgodne były z dyspozycjąart. 889 § 1 pkt 1 k.p.c.
Nie ma także podstaw do przyjęcia na tleart. 892 k.p.c.odpowiedzialności Banku na zasadzie ex contractu, określonej wart. 471 k.c., na którą wskazywał pozwany w odpowiedzi na apelację zwalczając zarzuty skarżącego.
Wobec tego apelacja nie powołuje dostatecznie ważkich argumentów, które mogłyby skutecznie podważyć prawidłowość stanowiska Sądu pierwszej instancji o braku podstaw odpowiedzialności pozwanego.
Z tych względów apelacja jako bezzasadna z mocyart. 385 k.p.c.podlegała oddaleniu.
Rozstrzygniecie o kosztach uzasadnia przepisart. 98 i 99 k.p.c.w związku zart. 391 § 1 k.p.c.oraz§ 2 pkt 6w związku z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U. z 2016 r., poz. 1667).
Sąd Apelacyjny w oparciu oart. 350 § 1 i 3 k.p.c.sprostował w wyroku Sądu pierwszej instancji niedokładność w oznaczeniu nazwy strony pozwanej.
SSA Ewa Solecka SSA Ewa Tkocz SSA Tomasz Ślęzak