Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 366/18
Data wyroku: 2018-04-18 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Pożyczka
Podstawa prawna: art. 385^1^kc

Sygn. akt III Ca 366/18

UZASADNIENIE
Wyrokiem zaocznym z dnia 14 grudnia 2017 roku Sąd Rejonowy w Skierniewicach w sprawie z powództwaG. C.,A. Z.iA. G.przeciwkoM. K.o zapłatę:1) zasądził od pozwanej na rzecz powodów solidarnie kwotę 3.445,45 zł z umownymi odsetkami w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 11 sierpnia 2017 roku do dnia zapłaty, oraz kwotę 1.198,86 zł tytułem kosztów procesu, 2) oddalił powództwo w pozostałej części, 3) nadał wyrokowi w pkt. 1 rygor natychmiastowej wykonalności.
Apelację od powyższego rozstrzygnięcia w zakresie w jakim oddalone zostało powództwo wniosła strona powodowa.
Skarżący zarzucili rozstrzygnięciu naruszenie :
-art. 3531k.c.poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i w efekcie nieprawidłowe przyjęcie, że postanowienia umowy pożyczki gotówkowej z dnia 19 lutego 2016 r. dotyczące prowizji mają charakter niedozwolonej klauzuli umownej, a tym samym nie wiążą strony pozwanej.
-art. 720 § k.c.poprzez uznanie, że pozwana obowiązana jest do zwrotu pożyczki mniejszej, a nie takiej samej kwoty pożyczki jaką otrzymała w wyniku zawartej w dniu 19 lutego 2016 r. umowy pożyczki gotówkowej.
-art. 5 pkt 6 oraz art. 30 ust 1 pkt 10 ustawy z dnia 12 maja 2011 r o kredycie konsumenckim, poprzez ich niezastosowanie i w efekcie nieprawidłowe uznanie, iż zastrzeżenie przez pożyczkodawcę prowizji nie wiąże strony pozwanej,
-art. 481 § 1 k.c.w zw. zart. 720 § 1 k.c.poprzez nieprawidłowe zastosowanie a w konsekwencji nie zasądzenie na rzecz powodów w pełnej wysokości odsetek za opóźnienie od zadłużenia przeterminowanego liczonych od dnia wymagalności całej pożyczki do dnia sporządzenia pozwu.
-art. 233 § 1 k.p.c.poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, a tym samym nieprawidłowe przyjęcie, że kwota prowizji nie może być zaliczona do kwoty pożyczki.
-art. 339 § 2 k.p.c.przez nieprzyjęcie za prawdziwe twierdzenia powodów, pomimo że nie zostały wykazane przez Sąd pierwszej instancji okoliczności podważające te twierdzenia na podstawie tego przepisu tj. wykazujące, że twierdzenia powodów budzą uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa.
Skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów dodatkowo kwoty 2.501,88 zł wraz z umownymi odsetkami za opóźnienie w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 11 sierpnia 2017 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu w pełnej wysokości, w tym kosztami zastępstwa procesowego; oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem II instancji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje :
Apelacja nie jest zasadna.
Mając na uwadze, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu uproszczonym i Sąd drugiej instancji nie przeprowadzał postępowania dowodowego, to stosownie doart. 50513§ 2 k.p.c.uzasadnienie wyroku zostaje ograniczone jedynie do wyjaśnienia jego podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.
Wbrew zarzutom podniesionym w apelacji Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, znajdujących pełne oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym i trafnie określił konsekwencje prawne z nich wynikające.
Ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd I instancji nie jest sprzeczna z zasadami logicznego rozumowania, czy doświadczenia życiowego i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów, wyznaczonejart. 233 k.p.c.
Chybiony okazał się także zarzut skarżących naruszenia przez Sąd I instancjiart. 339 § 2 k.p.c.W realiach niniejszej sprawy, Sąd Rejonowy słusznie uznał, iż twierdzenia powoda odnośnie dochodzonego przez niego roszczenia ponad zasądzoną kwotę budzą wątpliwości. Podkreślić należy, że wyrok zaoczny nie w każdym przypadku musi być wyrokiem uwzględniającym powództwo. Ustanowione wart. 339 § 2 k.p.c.domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie nie obowiązuje, jeżeli twierdzenia te budzą poważne wątpliwości lub zostały przytoczone w celu obejścia prawa. Ocena czy twierdzenia powoda co do okoliczności faktycznych budzą poważne wątpliwości następuje na podstawie materiału procesowego znajdującego się w aktach sprawy. Nadto sąd rozstrzygający daną sprawę może powziąć wątpliwości co do twierdzeń powoda także w świetle faktów powszechnie znanych albo znanych sądowi urzędowo. Konstrukcja wyroku zaocznego (art. 339 § 1 k.p.c.) nie oznacza, że sąd zwolniony jest z zastosowania przepisów prawa materialnego, a zatem ma obowiązek badania przedstawionego przez powoda materiału dowodowego pod kątem sprzeczności z ustawą i zasadami współżycia społecznego. Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu I instancji, że zastrzeżona prowizja od udzielonej pożyczki stanowiła niedozwoloną klauzulę umowną. Podzielając w całości rozważania Sądu Rejonowego Sąd Okręgowy nie widzi powodów ich powielania, a zarzut naruszeniaart. 339 § 2 k.p.c.nie może być uznany za zasadny.
Niezasadne są podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa materialnego, które sprowadzają się do zakwestionowania dokonanej przez Sąd I instancji oceny prawnej, iż postanowienia umowy pożyczki w zakresie dotyczącym wysokości opłat z tytułu prowizji wypełniają przesłanki do uznania ich za niedozwolone klauzule umowne.
Zgodnie zart. 3851k.c.postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Ustawa za nieuzgodnione indywidualnie postanowienia umowy, nakazuje traktować te, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Nie może być wątpliwości, że strona pozwana w sprawie jest konsumentem, który zawarł umowę pożyczki z przedsiębiorcą. Nie budzi również wątpliwości, że postanowienie umowne dotyczące prowizji nie dotyczyło głównych świadczeń stron. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 czerwca 2004 roku (I CK 635/03) pojęcie „głównych świadczeń stron” (art. 3851§ 1 zd. 2. k.c.) należy interpretować raczej wąsko, w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy. Opłata z tytułu prowizji z całą pewnością nie należy do istoty umowy pożyczki. W końcu nie może podlegać również dyskusji, iż postanowienia umowne dotyczące tychże kosztów nie zostały indywidualnie uzgodnione ze stroną pozwaną. Są one częścią standardowej umowy, którą strona powodowa stosuje do wszystkich klientów. Nie podlegają one negocjacji z uwagi choćby na sposób zawierania umowy. Opłata ta od razu jest potrącana z całkowitej kwoty pożyczki w dniu zawarcia umowy. Powód w umowie nie wskazał w jaki sposób została wyliczona opłata, jest ona podana kwotowo, bez wskazania składników i wyliczenia co składa się na całkowity koszt tej opłaty. Zastrzeżenie w umowie na niekorzyść klienta opłaty w wysokości 2090 zł tytułem prowizji bez jakiekolwiek związku z rzeczywistymi kosztami umowy pożyczki rażąco narusza interes konsumenta i dobre obyczaje.
Opłata z tytułu prowizji w stanie faktycznym sprawy jest oderwana od rzeczywistych kosztów czynności i ma w ocenie Sądu stanowić jedynie dodatkowe źródło dochodu pożyczkodawcy (wskazuje na to wysokość opłaty). Została ustalona w wysokości rażąco wysokiej, stanowi 70 % udostępnionego kapitału pożyczki. Sąd uznaje to postanowienie umowne za regulujące obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające jego interesy. W ocenie Sądu Okręgowego ustanowienie opłaty w sposób jak to zrobiono w niniejszej sprawie służy obejściu przepisów o odsetkach maksymalnych. Stanowi w istocie rzeczy próbę ukrycia rzeczywistego oprocentowania pożyczki. Gdyby więc nawet przyjąć, że zastrzeżenie umowne prowizji nie jest klauzulą niedozwoloną, to i tak należy uznać je za nieważne w oparciu oart. 58 § 1 i 3 k.c.Wbrew twierdzeniom skarżącego, dla oceny tej nie ma znaczenia, że przepisy cyt. ustawy o kredycie konsumenckim przewidują możliwość zastrzeżenia prowizji. Istotne jest, że prowizja ta jest rażąco wygórowana.
W konsekwencji stwierdzić należy, że prawidłowo Sąd Rejonowy przyjął, że powodom odsetki za opóźnienie od zadłużenia przeterminowanego należą się od udostępnionego kapitału w wysokości 3.000 zł a nie od kwoty 5.090 zł, skoro zastrzeżenie co do dalszej kwoty 2.090 zł zostało uznane za niedozwolone. Niezasadny jest zatem zarzut naruszeniaart. 481 § 1 k.c.w zw. zart. 720 § 1 k.c.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy oddalił apelację jako niezasadną na podstawieart. 385 k.p.c.