Sąd Okręgowy we Wrocławiu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 969/17
Data wyroku: 2018-01-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Stanisław Jabłoński

Sygn. akt. IV Ka 969/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 stycznia 2018r.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział IV Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący  SSO  Stanisław Jabłoński
Protokolant  Jowita Sierańska
przy udziale Andrzeja Roli Prokuratora Prokuratury Okręgowej
po rozpoznaniu w dniach 29 listopada 2017r. i 24 stycznia 2018r.
sprawyŁ. D.
synaA.iL. z domu K.ur.(...)w miejscowościL.oskarżonego o czyn zart. 211 kk
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Oławie
z dnia 12 kwietnia 2017r.   sygn. akt II K 775/15
na podstawieart. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.w zw. zart. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.orazart. 79 § 3 k.p.k.uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Oławie do ponownego rozpoznania.
Sygn.akt IV Ka 969/17

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Oławie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2017 r uznałŁ. D.za winnego tego, że w dniu 25 kwietnia 2015 roku wŚ.- rejonie(...), mając wyrokiem Sądu Rejonowego w Oławie z dnia 15 lipca 2014 roku sygn.. akt lll Nsm 2015/14 ograniczone wykonywanie władzy rodzicielskiej nad synemF. D., zatrzymał małoletniego wbrew woli jego opiekuna prawnego -D. K.
tj. czynu zart. 211 kki za ten czyn na podstawieart.211 kkw zw. zart. 37a kkwymierzył mu karę grzywny w wymiarze 100 /stu/ stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 40 /czterdzieści/ złotych oraz zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w wysokości 702,91 złotych.
Od powyższego wyroku na podstawieart. 444 k.p.k.iart. 425 § 2 k.p.k.apelację wywiódł obrońca oskarżonego, zarzucając obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia a polegającą na naruszeniu
-art. 6 k.p.k.poprzez rażące naruszenie prawa do obrony oskarżonego polegające na odmowie przerwania rozprawy, która odbyła się w dniu 12.04.2017 r. w celu ustanowienia obrońcy oskarżonego, w sytuacji kiedy przed rozprawą Sąd I instancji cofnął wyznaczenie obrońcy z urzędu, a oskarżony powziął o tym fakcie wiedzę dopiero na w/w terminie rozprawy, dlatego oskarżony sformułował wniosek o jej przerwanie właśnie w celu ustanowienia obrońcy (oskarżony jest niepełnosprawnym inwalidą I grupy, który cierpi na stwardnienie rozsiane i nie jest w stanie samodzielnie prowadzić swojej obrony - wymaga stałej opieki osób trzecich),
-art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.poprzez zbiorcze powołanie dowodów bez ich indywidualnego
wyodrębnienia w odniesieniu do konkretnych faktów
- z ostrożności procesowej obrońca zarzucił wyrokowi rażącą surowość orzeczonej wobec oskarżonego kary, w szczególności orzeczenie kary 100 stawek grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 40 zł, co w konsekwencji spowodowało nieprawidłowe zastosowanie dyrektyw wymiaru kary przewidzianych wart. 53 k.k.i zastosowanie zbyt surowej represji za zarzucany występek.
Obrońca podnosząc te zarzuty wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Ponadto skarżący z uwagi na naruszenie prawa do obrony oskarżonego wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania funkcjonariusza Policji KPPO.P. U., świadkaR. P.na okoliczność przebiegu zdarzeń z dnia 25 kwietnia 2015 r. albowiem osoby te były świadkami całej sytuacji z powyższego okresu.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonego, zwłaszcza dotycząca obrazyart. 6 kpkprzez sąd orzekający oraz co do wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu w Oławie do ponownego rozpoznania zasługuje na uwzględnienie.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem skarżącego, że Sąd I instancji rażąco naruszył prawo do obrony oskarżonego, cofając mu wyznaczonego obrońcę z urzędu, tym samym uniemożliwiając oskarżonemu realizowanie jego uprawnień dotyczących prawa do obrony zarówno w znaczeniu formalnym, jak i materialnym co wynika m. inn. ze stanu zdrowia oskarżonego. Słusznie też obrońca powołuje się na zapisy Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, a zwłaszczaart. 6 ust. 3dotyczące prawa oskarżonego do obrony w toczącym się wobec niego postępowaniu karnym. Zasadnie też podnosi obrońca, że nie można skutecznie zakwestionować prawa oskarżonego do ustanowienia obrońcy w każdym stadium procesu, nawet w przeddzień rozprawy apelacyjnej. Z akt sprawy wynika, że Sąd I instancji w sposób rażący i nieuzasadniony uniemożliwił oskarżonemu ustanowienia obrońcy, a więc do skorzystania przez oskarżonego z uprawnień opartych o przepisart. 6 kpk.
To stanowisko obrońcy ma też oparcie w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn.. akt V KK 450/17 który dokonując w postępowaniu kasacyjnym kontroli zasadności zarzutów w sprawie IV Ka 396/17 Sądu Okręgowego we Wrocławiu także pod kątem uchybień wskazanych w treściart. 439 § 1 k.p.k.stwierdził, że w postępowaniu sądowym doszło do naruszenia przepisuart. 79 § 1 pkt 3i4 oraz§ 3 k.p.k., a tym samymzaistniało uchybienie opisane wart. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., co winno obligować sąd odwoławczy do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż od dnia 1 lipca 2015 roku zmieniono przepisart. 79 § 4 k.p.k.Od tej daty - zgodnie z nowym brzmieniem tego przepisu ~ to sąd, po dokonaniu oceny opinii biegłych lekarzy psychiatrów i uznaniu, że jest ona uzasadniona, orzeka, że udział obrońcy oskarżonego nie jest obowiązkowy. Dopiero po stwierdzeniu przez sąd, że udział nie jest obowiązkowy, prezes sądu albo sąd zwalnia obrońcę wyznaczonego z urzędu z jego obowiązków, chyba że zachodzą inne okoliczności, by oskarżony miał obrońcę z urzędu (art. 79 § 4zd. drugiek.p.k.). Redakcja tego przepisu nie pozostawia – zdaniem Sądu Najwyższego - wątpliwości, że musi w tym zakresie zostać wydane postanowienie sądu (,,sąd orzeka”), co jest zresztą oczywiste, skoro w przepisie tym położono nacisk na ocenę zasadności opinii biegłych (,,uznając za uzasadnioną opinie biegłych lekarzy psychiatrów”). Tak więc, od dnia 1 lipca 2015 r., to nie treść opinii biegłych lekarzy psychiatrów opiniujących co do stanu psychicznego oskarżonego w zakresie wymienionym wart. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.stanowi o istnieniu lub braku obligatoryjności obrony oskarżonego na rozprawie (art. 79 § 3 k.p.k.), ale decyduje postanowienie sądu wydane po tym, jak opinia biegłych lekarzy psychiatrów zostanie złożona do akt sprawy. W orzeczeniu Sądu Najwyższego stwierdzono też, że stylistyka przepisuart. 79 § 4 k.p.k.od dnia 1 lipca 2015 r., w zestawieniu z tym, jaką treść miał ten przepis poprzednio, a także gwarancyjny charakter tego unormowania w zakresie prawa oskarżonego do korzystania z obrony (art. 6 k.p.k.), nie pozwala na aprobatę stanowiska, że nie wydanie takiego postanowienia przez sąd oznacza w istocie jednak, iż postanowienie takie zostało wydane w sposób dorozumiany.
W niniejszej sprawie akt oskarżenia wpłynął do sądu 30 listopada 2015 r., a więc po zmianie przepisuart. 79§ 4 k.p.k, zaś w dniu 22 sierpnia 2016 r. Sędzia Sądu Rejonowego zarządzeniem cofnął wyznaczenie oskarżonemu obrońcy z urzędu, bez uprzedniego postanowienia wydanego w oparciu o przepisart. 79§ 4 k.p.k., a następnie Sąd Rejonowy procedował bez udziału obrońcy i wydał wyrok.
Z tego powodu opierając się na treści powyższego orzeczenia Sądu Najwyższego Sąd Okręgowy uznał, ze zaistniała w sprawie bezwzględna podstawa odwoławcza i dlatego  na podstawieart. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.w zw. zart. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.orazart. 79 § 3 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Oławie do ponownego rozpoznania. Z uwagi na stwierdzone uchybienie sąd odwoławczy uznał nadto , że odniesienie się do pozostałych zarzutów zawartych w apelacji obrońcy byłoby przedwczesne. W toku ponownego postępowania Sąd Rejonowy powinien rozstrzygnąć w trybieart. 79 § 4 k.p.k., czy udział obrońcy oskarżonego jest obligatoryjny, zważywszy na treść opinii biegłych lekarzy psychiatrów oraz stan zdrowia oskarżonego, a następnie po ponownym przeprowadzeniu dowodów wydać trafne rozstrzygnięcie.