Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUz 50/18
Data wyroku: 2018-06-20 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Urszula Iwanowska, Anna Polak
Słowa kluczowe: Odrzucenie środka zaskarżenia
Podstawa prawna: art. 477 ^10^ § 1 k.p.c.

III A Uz 50/18

POSTANOWIENIE
Dnia 20 czerwca 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodnicząca: SSA Urszula Iwanowska (spr.)
Sędziowie SA: Anna Polak
Jolanta Hawryszko
po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca2018 r., na posiedzeniu niejawnym,
sprawy z odwołaniaM. T.iA. T. (1)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wG.
o rentę z tytułu wypadku, ustalenie wyższego stopnia uszczerbku na zdrowiu w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 3 lutego 1984 r. oraz przyznanie renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy
na skutek zażaleniaM. T.na postanowienie Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt VI U 609/17,
postanawia:

1
oddalić zażalenie,

2
przyznać od Skarbu Państwa Sądu Apelacyjnego w Szczecinie na rzecz adwokatM. M.kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej ubezpieczonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym.

SSA Anna Polak SSA Urszula Iwanowska SSA Jolanta Hawryszko

UZASADNIENIE
M. T.iA. T. (1)pismem z dnia 30 września 2016 r. wnieśli odwołanie od decyzji ZUS, a także pozwy:
- z dnia 6 września 2017 r. o ustalenie prawa do renty z tytułu wypadku przy pracy przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wG.;
- z dnia 22 marca 2018 r. o ustalenie 50% uszczerbku na zdrowiu wynikającego z wypadku przy pracy z dnia 3 lutego 1984 r. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wG.,
oraz odwołanie z dnia 22 marca 2018 r. od decyzji ZUS z dnia 17 czerwca 1985 r., znak:(...).
Postanowieniem z dnia 22 marca 2018 r. Sąd Okręgowy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wG.odrzucił odwołanie (pkt 1), pozewM. T.iA. T. (1)o ustalenie prawa do renty z tytułu wypadku przy pracy skierowany przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wG.z dnia 6 września 2017 r. przekazał do rozpoznania Wydziałowi Cywilnemu Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim (pkt 2), pozewM. T.iA. T. (1)o ustalenie 50% uszczerbku na zdrowiu wynikającego z wypadku przy pracy z dnia 3 lutego 1984 r. skierowany przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wG.z dnia 22 marca 2018 r. zawarty w piśmie z dnia 21 września 2017 r. (punkt 4) przekazał do rozpoznania Wydziałowi Cywilnemu Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim (pkt 3), odwołanieM. T.iA. T. (1)od decyzji z dnia 17 czerwca 1985 r. złożone w dniu 22 marca 2018 r., a zawarte w piśmie z dnia 21 września 2017 r. przekazał organowi rentowemu celem udzielenia odpowiedzi na odwołanie i dołączenia akt rentowych (pkt 4) oraz przyznał od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz adwokatM. M.kwotę 180 zł powiększoną o stawkę podatku VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu (pkt 5).
Sąd pierwszej instancji wskazując na treśćart. 476 § 2 k.p.c.uznał, że odwołanieM. T.iA. T. (1)z dnia 30 września 2017 r. od decyzji ZUS podlegało odrzuceniu. Sąd wyjaśnił, że postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wszczynane jest w rezultacie odwołania wniesionego przez ubezpieczonego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ma więc ono charakter odwoławczy, a jego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem - w aspekcie formalnym i materialnym - decyzji wydanej przez organ rentowy na wniosek ubezpieczonego lub z urzędu. Jest zatem postępowaniem kontrolnym. Badanie owej legalności decyzji i orzekanie o niej jest możliwe tylko przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania decyzji. Zatem sąd meriti wskazał, że w tych sprawach nie jest możliwe wystąpienie wprost do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych z żądaniem zasądzenia świadczeń emerytalno-rentowych, tak jak następuje to w sprawach cywilnych, w których złożenie pozwu powoduje wszczęcie postępowania sądowego.
W dalszej kolejności Sąd Okręgowy wskazując na treśćart. 47710§ 1 k.p.c.wyjaśnił, że jeżeli odwołanie nie spełnia wymagań formalnych, ich uzupełnienie może nastąpić w toku wstępnego badania sprawy, czynności wyjaśniających (art. 467 § 3 i art. 468 k.p.c.) lub na rozprawie. W przypadku spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych wstępne badanie sprawy polega na lekturze odwołania i dołączonych do niego akt organu rentowego w celu ustalenia, czy droga sądowa jest dopuszczalna, czy odwołanie spełnia wszystkie wymagania formalne, czy zostało wniesione w terminie do sądu właściwego według przepisów o właściwości miejscowej i rzeczowej. W wyniku tego badania dokonywana jest ocena, które braki formalne pisma wszczynającego postępowanie sądowe dadzą się usunąć w trakcie czynności wyjaśniających sądu, o których mowa wart. 468 k.p.c.(braki nietamujące postępowania), a które wymagają wezwania do ich uzupełnienia (na podstawieart. 130 § 1 k.p.c.; chodzi tu o braki mające istotne znaczenie dla dalszego toku sprawy, np. brak odpisu odwołania, brak żądania, brak oznaczenia strony pozwanej, brak podpisu na odwołaniu, brak pełnomocnictwa) (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2011 r., III UZ 27/11, Legalis).
Dalej sąd pierwszej instancji zaznaczył, że oznaczenie zaskarżonej decyzji przez osobę odwołującą się powinno w sposób nie budzący wątpliwości identyfikować decyzję, którą skarży. Najczęściej wystarczające będzie określenie organu, który wydał zaskarżoną decyzję, podmiotu wobec którego decyzja została wydana oraz daty jej wydania i numeru indywidualnego decyzji. W przypadku wniesienia odwołania na bezczynność organu rentowego należy w sposób niebudzący wątpliwości określić organ rentowy, do którego złożono wniosek i który winien wydać decyzję, podmiot, w stosunku do którego decyzja powinna zostać wydana oraz datę i przedmiot złożenia wniosku (tak: J. Gudowski, [w:] Kodeks, pod red. T. Erecińskiego, s. 725).
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy wskazał, żeM. T.iA. T. (2)zostali wezwani do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez podanie jaką decyzję sprzed 30 września 2017 r. zaskarżają, w terminie 14 dni i w zakreślonym terminie nie ustosunkowali się do wezwania Sądu. Wobec powyższego uznać należało, że złożyli odwołanie od decyzji nieistniejącej. Sąd wyjaśnił, że w myślart. 199 § 1 pkt. 1 k.p.c.Sąd odrzuci pozew jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna. Brak decyzji podlegającej zaskarżeniu powoduje, do czasu jej wydania, niedopuszczalność drogi sądowej. Mając to na względzie Sąd Okręgowy orzekł jak w punkcie 1 postanowienia.
Następnie mając na uwadze, że rozstrzygnięcia zawarte w punkcie 2 i 3 nie podlegają zaskarżeniu, Sąd Okręgowy nie uzasadnił tych postanowień zgodnie zart. 357 § 1 zd. 1 k.p.c.
Z kolei, uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w pkt 4 Sąd Okręgowy wskazał, że przed sądem ubezpieczony może żądać jedynie zmiany stanowiska zajętego przez organ rentowy i wykazywać swoją rację, odnosząc się do przedmiotu sporu objętego zaskarżoną decyzją, natomiast nie może żądać czegoś, o czym organ rentowy nie decydował. W rzeczywistości, bowiem, zgodnie z systemem orzekania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, sąd nie rozstrzyga o zasadności wniosku, nie działa w zastępstwie organu rentowego i nie ustala prawa do świadczeń. Dlatego też odwołanie wnoszone od decyzji organu ubezpieczeń społecznych nie ma charakteru samodzielnego żądania, a jeżeli takie zostanie zgłoszone, to sąd nie może go rozpoznać, lecz zobowiązany jest postąpić zgodnie zart. 47710§ 2 k.p.c.(por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1999 r., II UKN 622/98, Legalis).M. T.iA. T. (1)dopiero w dniu 22 marca 2018 r. zgłosili swoje żądanie, które nie było przedmiotem analizy organu rentowego.
W punkcie 5 postanowienia Sąd Okręgowy na podstawie § 15 ust. 2 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r., przyznał pełnomocnikowi ubezpieczonej z urzędu kwotę 180 zł wraz z należnym podatkiem VAT (§ 4 ust. 3 rozporządzenia) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Z powyższym orzeczeniem Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim w pkt. 1 i 4 nie zgodziła sięM. T., która działając przez pełnomocnika w złożonym zażaleniu zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść postanowienia tj.art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.w zw. zart. 126 k.p.c.w zw. zart. 468 § 2 k.p.c.w zw. zart. 47710§ 1 k.p.c.poprzez odrzucenie odwołania, podczas gdy sąd pierwszej instancji powinien nadać dalszy bieg.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia we wskazanym zakresie.
W uzasadnieniu skarżąca podała, że w piśmie z dnia 21 września 2017 r. wskazywała, że wnosi odwołanie również od decyzji z dnia 23 maja 1984 r. o uznaniu 7% uszczerbku na zdrowiu, w której ZUS odmówił jej przyznania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W dniu 3 lutego 1984 r.M. T.doznała wypadku w drodze do pracy i po tej dacie jej stan zdrowia pogorszył się. Wymagała pomocy innych osób, cierpi na liczne schorzenia, które pogarszają jej stan zdrowia. W chwili obecnej jest ona nadal całkowicie niezdolna do świadczenia pracy. Skarżąca odwołała się również do treściart. 45 Konstytucji RP.

Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje:
Zażalenie okazało się niezasadne.
W punkcie 1 zaskarżonego postanowienia Sąd Okręgowy orzekł o odrzuceniu odwołania, wskazując, że w wyznaczonym terminie nie zostały uzupełnione jego braki formalne. W zażaleniu ubezpieczona wyjaśniła, że w piśmie z dnia 21 września 2017 r. wskazywała, że wnosi odwołanie również od decyzji z dnia 23 maja 1984 r.
W ocenie Sądu Apelacyjnego analiza akt niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji w przedmiocie odrzucenia odwołania (jako przedwczesnego, bez wyczerpania drogi postępowania administracyjnego) jest prawidłowe. Wskazać bowiem trzeba, że zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2017 r. (k. 22) zobowiązano pełnomocnika ubezpieczonej do podania jaka decyzja wydana przed 30 września 2017 r. została przez niego zaskarżona, w terminie 14 dni pod rygorem zwrotu odwołania. Przesyłka sądowa zawierająca to zobowiązanie była podwójnie awizowana (w dniach 12 i 20 grudnia 2017 r.) i wobec powyższego termin do uzupełniania braków formalnych upłynął ubezpieczonej z dniem 27 grudnia 2017 r. Zauważyć przy tym należy, że pismo, na które powołuje się ubezpieczona w zażaleniu, zostało do akt sprawy złożone dopiero na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. Wobec czego Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, iż w wyznaczonym terminie nie zostały uzupełnione braki formalne odwołania. Tym samym rozstrzygnięcie o odrzuceniu odwołania z powołaniem się na wskazane przez sąd pierwszej instancji podstawy prawne tego rozstrzygnięcia należało uznać za prawidłowe.
Odnosząc się do prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w pkt 4 zaskarżonego postanowienia, za sądem pierwszej instancji powtórzyć trzeba, że ze specyfiki spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych wynika, iż kognicja sądu w danej sprawie zawsze wyznaczona jest zakresem rozpoznania zaskarżonej decyzji, gdyż sąd nie rozstrzyga o zasadności wniosku, lecz o prawidłowości zaskarżonej decyzji. W sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego sąd pierwszej instancji kontroluje bowiem jej zgodność z prawem, a sąd drugiej instancji - prawidłowość rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji w odniesieniu do stanu rzeczy (faktycznego i prawnego) istniejącego w chwili wydania przez organ rentowy decyzji. Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego zawsze bezpośrednio musi zatem odnosić się do treści zaskarżonej decyzji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, OSNP 2000/15/601). Treść zaskarżonej decyzji określa zatem sądowi rozpoznającemu odwołanie zakres rozpoznania, tzw. granice rozpoznania. Oznacza to, że sąd nie może w swoim rozstrzygnięciu orzekać o kwestiach, których nie dotyczyła zaskarżona decyzja.
Zatem Sąd Apelacyjny miał na uwadze, że skoro odwołanie ubezpieczonych od decyzji z dnia 17 czerwca 1985 r. złożone w dniu 22 marca 2018 r., a zawarte w piśmie datowanym na dzień 21 września 2017 r., złożone zostało do akt niniejszej sprawy po raz pierwszy w toku postępowania sądowego, należało odwołanie to przekazać organowi rentowemu celem udzielenia odpowiedzi na odwołanie i dołączenia do akt rentowych (art. 4779§ 1 k.p.c.). W tych okolicznościach rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego należało uznać za prawidłowe.
Z powyższych względów Sąd Apelacyjny, uznając zaskarżone rozstrzygnięcie za prawidłowe, a wywiedzione zażalenie za niezasadne, na podstawieart. 385 k.p.c.w związku zart. 397 § 2 k.p.c., oddalił je w całości (punkt 1).
O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.oraz§ 16 ust. 2 pkt 2w zw. z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu -Dz. U. z 2016 r., poz. 1714 (punkt 2).
SSA Anna Polak SSA Urszula Iwanowska SSA Jolanta Hawryszko