Sąd Okręgowy w Radomiu
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 479/17
Data wyroku: 2017-12-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bożenna Zawada
Teza: o stałości pracy domownika w gospodarstwie rolnym decyduje zachowanie gotowości do świadczenia pracy na rzecz gospodarstwa rolnego osoby bliskiej w wymiarze czasu co najmniej 4 godziny dziennie

Sygn. akt VI U 479/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 grudnia 2017 roku
Sąd Okręgowy w Radomiu VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie
Przewodniczący SSO Bożenna Zawada
Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Jabłońska
po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 roku w Radomiu
sprawyU. P.
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o prawo do emerytury rolniczej
na skutek odwołaniaU. P.
od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
z dnia 12 maja 2017 roku     Nr GE 0554044/15

I
zaskarżoną decyzję zmienia i ustalaU. P.prawo do emerytury rolniczej od(...)roku,

II
zasądza od Kasy Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoOddział (...)wW.P.Terenowa wR.na rzeczU. P.kwotę 180zł. (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

SSO Bożenna Zawada
Sygn. akt VI U 479/17

UZASADNIENIE

U. P.pismem z dnia 23 maja 2017 roku odwołała się od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 12 maja 2017 rokunr GE 0554044/15 odmawiającej przyznania jej prawa do emerytury rolniczej.W uzasadnieniu wskazała, iż nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, bowiem w okresie od dnia(...)roku do dnia(...)roku pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców, a w związku z czym spełnia wszystkie przesłanki do przyznania jej prawa do emerytury (odwołanie wraz z załącznikami – k. 4-9).
W odpowiedzi na odwołanie Kasa Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoP.Terenowa wR.wniosła o jego oddalenie. Podniesiono, że ogólny staż ubezpieczenia społecznego rolników wnioskodawczyni wynosi 15 lat 11 miesięcy i 4 dni, a do okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców organ rentowy uwzględnił okresy od dnia 01 lipca 1991 roku do dnia 31 grudnia 1991 roku, od dnia 01 października 1999 roku do dnia31 grudnia 2008 roku i od dnia 01 marca 2011 roku do 04 maja 2017 roku. KRUS nie uznał, zaś okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców wnioskodawczyni po ukończeniu 16 roku życia, tj. okresu od dnia(...)roku do dnia(...)roku, bowiem w tym czasie wnioskodawczyni zamieszkiwała w sporej odległości od miejsca w którym położone było gospodarstwo jej rodziców, nie spełniała więc warunku posiadania statusu domownika (odpowiedź na odwołanie – k. 10-11).

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
U. P.,urodzona (...), w dniu 04 maja 2017 roku złożyław Kasie Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoP.Terenowej wR.wnioseko emeryturę (dowód: wniosek – k. 1-3 akt KRUS).
Zaskarżoną decyzją z dnia 12 maja 2017 roku, nr GE 0554044/15 Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do emerytury rolniczej. W jej uzasadnieniu podniesiono, że skarżąca nie udowodniła co najmniej 25-letniego okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu, a jedynie 15 lat 11 miesięcy i 4 dni. Nie doliczono do stażu tego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia(...)roku do dnia(...)roku, ponieważ w tym okresie wnioskodawczyni zamieszkiwała w znacznej odległości od miejsca położenia gospodarstwa, co w ocenie organu wyłączało możliwość podjęcia codziennej i stałej pracy w tym gospodarstwie (dowód: decyzja – k. 30 akt KRUS).
U. P.w dniu (...) ukończyła 16 rokżycia. Po ukończeniu szkoły podstawowej nie kontynuowała nauki. W tym okresie zamieszkiwała wraz z matkąi przybraną, starszą o 11 lat siostrą wR.przyulicy (...). W okresie tym matka wnioskodawczyni posiadała także gospodarstwo rolne położone w obrębie wsiZ., gm. Zakrzew o pow. 4,88 ha, w którym na stałe zamieszkiwał jej ojciec.W gospodarstwie tym stale pracowali rodzice wnioskodawczyni, przy czym jej ojciecz powodu choroby nie mógł wykonywać w nim wszystkich prac. W dniu 20 marca 1975 roku wnioskodawczyni zamieszkał wraz z przyszłym mężem –I. P.w mieszkaniu położonym wR.przyulicy (...), zaś w dniu 24 sierpnia 1975 roku zawarła z nim związek małżeński. W 1979 roku zmarł ojciec wnioskodawczynii ciężar prowadzenia gospodarstwa spadł już wyłącznie na nią i jej matkę. Ponieważ warunki mieszkaniowe w domu położonym na terenie gospodarstwa były słabe, wnioskodawczyni wraz z matką codziennie dojeżdżała do gospodarstwa z mieszkania wR., do którego dojazd linią podmiejską zajmował około 30 minut. Po ślubie natomiast dojeżdżała do gospodarstwa autobusem, zaś wracała z niego wraz z jej mężem samochodem, który przyjeżdżał po nią po zakończeniu pracy. Wspornym okresie wnioskodawczyni urodziła także dwójkę dzieci, pierwsze w 1977 roku, drugie natomiast w 1978 roku. Pomimo ciąży wnioskodawczyni przez cały okres jej trwania pracowała w gospodarstwie, zaś po urodzeniu dzieci zostawiała je wraz z teściami lub zabierała je ze sobą do gospodarstwa w którym zajmowała się nimi matka wnioskodawczyni. Gospodarstwo w którym pracowała wnioskodawczyni nie było zmechanizowane i miało charakter ogólny. Hodowano w nim kury, gęsie i świnie. Było w nim także około 7 krów i byków. Uprawiano w nim drzewa owocowe, zioła (przeznaczone na sprzedaż dlaH.), żyto i owies, a także sadzono ziemniaki, buraki cukrowe oraz rzodkiew. W okresach letnich wnioskodawczyni wypasała krowy oraz pilnowała gęsi i kur. Brała także udział w sianokosach, wyrywała także rzodkiew i buraki, zbierała i sprzedawała owoce, a także brała udział w wykopkach ziemniaków. Praca ta zajmowała jej co najmniej 4 godziny dziennie. W okresach zimowych natomiast rżnęła sieczkę, poiła i karmiła zwierzęta, pracowała przy ziołach oraz obcinała łodygi maku na określoną długość oraz suszyła i kruszyła zioła. Także i te prace zajmowały jej przynajmniej4 godziny dziennie (dowód: zaświadczenie Starostwa Powiatowego wR.– k. 9 akt KRUS, odpis skrócony aktu małżeństwa – k. 25 akt KRUS, zeznania wnioskodawczyni – zapis płyty CD – k. 26, zeznania świadków:W. K.iK. K.– zapis płyty CD – k. 18, zeznania świadków:M. P.iA. Ś.– zapis płyty CD – k. 26).
Zgodnie zart. 19 ust. 1 ustawy z 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników(Dz.U.2016.277) emerytura rolnicza przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek wskazany wust. 1aw przypadku kobiet oraz podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 25 latz uwzględnieniemart. 20.
Zgodnie natomiast z art. 19 ust. 1a pkt 14 w/w ustawy wiek emerytalny dla ubezpieczonych urodzonych w okresie od dnia 01 stycznia 1956 roku do dnia 31 marca 1956 roku wynosi co najmniej 61 lat i 1 miesiąc.
Stosownie zaś do treści art. 20 ust. 1 wskazanej ustawy do okresów ubezpieczenia wymaganych zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 2 zalicza się okresy:
1)podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w latach 1983-1990;
2) prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym, po ukończeniu16 roku życia, przed dniem 01 stycznia 1983 roku;
3)od których zależy prawo do emerytury zgodnie z przepisami emerytalnymi.
W judykaturze utrwalony jest pogląd, że osoba, która ubiega się o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu winna spełniać kryteria domownika zart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników(Dz.U.2016.277). Domownikiem jest zaś osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa albow bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związanaz rolnikiem stosunkiem pracy. Nadto osoba taka winna wykonywać pracę w gospodarstwie rolnym w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy pracowników,tj. minimum 4 godziny dziennie (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 2 lutego 1997 roku, II UKN 96/96, OSNP 1997/23/473; z dnia 13 listopada 1998 roku, II UKN 299/98, OSNP 1999/24/799; z dnia 18 lutego 1999 roku, II UKN 491/98, OSNP 2000/8/324; z dnia 10 maja 2000 roku, II UKN 535/99, OSNP 2001/7/650).
Bezspornym w sprawie było, iżU. P.osiągnęła wiek wymagany do uzyskania prawa do emerytury rolniczej.
Kwestią sporną było ustalenie czy spełniła drugi z warunków określonych w art. 19 ust. 1 ustawy 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników, a mianowicie czy podlegała ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu przez okres co najmniej 25 lat.
W ocenie Sądu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, fakt pracy wnioskodawcy w w/w gospodarstwie rolnym nie budzi wątpliwości. W tym zakresie Sąd uznał za przekonywujące zeznania wnioskodawcy oraz przesłuchanych w sprawie świadkówW. K.,K. K.,M. P.iA. Ś.. Wszyscy zgodnie wskazywali bowiem na rodzaj prowadzonej przez rodziców wnioskodawczyni działalności rolniczej, a także potwierdzili okoliczność pracy wnioskodawczyni w tym gospodarstwie w wymiarze co najmniej 4 godzin dziennie. Na ich podstawie Sąd ustalił,iż w spornym okresieU. P.zamieszkiwała wR.przyulicy (...)z którego codziennie dojeżdżała wraz matką do gospodarstwa rolnego położonego we wsiZ.. W spornym okresie wnioskodawczyni nie kontynuowała nauki, jak też nie pracowała zawodowo. Środki utrzymania pochodziły z pracy zawodowej jej męża oraz z jej pracy w gospodarstwie rolnym matki. Gospodarstwo to miało 4,88 ha powierzchni. Nie miało wyspecjalizowanego charakteru (uprawiano w nim zboże, rzodkiew, buraki i ziemniaki,a także hodowano krowy, byki, gęsi i kury), chociaż uprawiano w nim także zioła i makiz przeznaczeniem dlaH.. Ojciec wnioskodawczyni z uwagi na choroby nie mógł wykonywać w nim wszystkich prac, dlatego też ciężar jego prowadzenia spoczywał na skarżącej oraz jej matce.
Wskazać w tym miejscu należy, iż niewątpliwie, aby praca w gospodarstwie rolnym rodziców mogła zostać uznana za okres uzupełniający powinna być wykonywana przed dniem 01 stycznia 1983 roku w wymiarze przekraczającym połowę pełnego wymiaru czasu pracy (a więc co najmniej w rozmiarze 4 godzin dziennie). Praca ta musi mieć przy tym charakter stały, co oznacza gotowość (dyspozycyjność) do wykonywania pracy rolniczej, gdy wymaga tego sytuacja (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 03 lipca 2001 roku, II UKN 466/00 oraz wyrok z dnia 19 grudnia 2000 roku., II UKN 155/00). W orzecznictwie zauważono, że stałość wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym nie musi jeszcze oznaczać codziennego wykonywania czynności rolniczych, ale gotowość (dyspozycyjność) do podjęcia pracy rolniczej, z czym wiąże się też wymóg zamieszkiwania osoby bliskiej rolnikowi co najmniej w pobliżu gospodarstwa rolnego. Tym kryteriom zazwyczaj odpowiada praca domownika rolnika, który świadczy określone prace stale (codziennie) w wymiarze nie mniejszym niż połowa etatu (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1997 roku, II UKN 96/96,z dnia 03 lipca 2001 roku, II UKN 466/00). Te wymogi spełnia w ocenie Sądu praca ubezpieczonej wykonywana w okresie od dnia(...)roku do dnia(...)roku w gospodarstwie rolnym rodziców. Ubezpieczona co prawda nie zamieszkiwaław gospodarstwie rolnym a w oddalonym o około 15 kmR., to jednak zdaniem Sadu odległość od miejsca zamieszkania do gospodarstwa nie była w tym przypadku barierą uniemożliwiającą stałą i codzienną pomoc w gospodarstwie, gdyż dojazd do tego gospodarstwa nie przekraczał 30 minut, a wnioskodawczyni nie pracowała zawodowo. Nie można więc utrzymywać, że codzienne dojazdy do nie czyniły ubezpieczonej dyspozycyjnym i uniemożliwiały pracę w wymiarze czasu przynajmniej połowy etatu.
Powyższe jednoznacznie zatem wskazuje, że wnioskodawca spełnia kryteria w/w pojęcia „domownika” zart. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, że skarżącaw spornym okresie pracowała stale w gospodarstwie rolnym matki w wymiarze co najmniej4 godziny dziennie. W związku z powyższym okres od dnia(...)roku do dnia(...)roku Sąd uwzględnił do ogólnego okresu ubezpieczenia wnioskodawcy. Okres ten wystarczy, abyU. P.spełniał brakujący warunek niezbędny do ubiegania się o świadczenie emerytalne, jakim jest legitymowanie się ogólnym okresem zatrudnienia w ilości co najmniej 25 lat.
Konkludując, ogólny staż ubezpieczenia rolniczego wnioskodawczyni wynosi zatem 26 lat 8 miesięcy i 10 dni. Zostały zatem spełnione przesłanki określone wart. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników(Dz.U.2016.277).
Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. zart. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolnikówświadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Wniosek w przedmiotowej sprawie wpłynął do organu rentowego w dniu 04 maja 2017 roku, a wiek 60 lat wnioskodawczyni osiągnęław dniu(...)roku, zatem w sprawie niniejszej prawo do emerytury przysługuje od dnia miesiąca w którym złożono wniosek, tj. od dnia 01 lutego 2016 roku.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy w Radomiu w oparciu o treśćart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję o czym orzekł jak w punkcie I wyroku.
O kosztach postępowania w punkcie II sentencji wyroku Sąd orzekł na podatnieart. 98 k.p.c.w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800 ze zm.).
SSO Bożenna Zawada