Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1477/17
Data wyroku: 2017-12-19 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Roszczenie regresowe
Podstawa prawna: art. 828 kc

Sygn. akt III Ca 1477/17

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2017 roku w sprawie z powództwaTowarzystwa (...) Spółka AkcyjnawW.o zapłatę, Sąd Rejonowy w Rawie Mazowieckiej w pkt 1. zasądził odK. G.na rzeczTowarzystwa (...) Spółka AkcyjnawW.kwotę 17500 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 lutego 2016 roku do dnia zapłaty (pkt 1a.) oraz kwotę 12100 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 lipca 2016 roku do dnia zapłaty (pkt 1b.), zaś w pkt 2. oddalił powództwo w pozostałej części. Ponadto Sąd zasądził odK. G.na rzeczTowarzystwa (...) Spółka AkcyjnawW.kwotę 6846,79 zł tytułem zwrotu kosztów proces oraz nakazał zwrócić na rzeczTowarzystwa (...) Spółka AkcyjnawW.pozostałość zaliczki uiszczonej w dniu 10 października 2016 roku i zaksięgowanej pod pozycją 112/16, to jest kwotę 150,21 zł.
Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.art. 379 pkt 5w zw. zart. 214 k.p.c.poprzez pozbawienie pozwanego możności obrony jego praw wskutek nieodroczenia rozprawy, po zamknięciu której Sąd ogłosił wyrok w wyniku czego pozwany został pozbawiony możliwości składania wniosków dowodowych, tj. wnioskuo przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność charakteru i rozmiaru doznanej krzywdy, stopnia przyczynienia się poszkodowanego z uwagi na prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu, bez ważnego przeglądu technicznego i bez kasku, ustosunkowania się do wydanej w sprawie opinii biegłego psychologa i złożenia wniosku o wydanie opinii uzupełniającej, powoływania świadków których przeprowadzenie miałoby istotny wpływ na treść wyroku.
W konkluzji apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku ze zniesieniem postępowania i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Rawie Mazowieckiej do ponownego rozpoznania, ewentualnie – na wypadek nieuwzględnienia zarzutu nieważności postępowania – zmianę wyroku po przeprowadzeniu postępowania dowodowego; zwolnienie pozwanego od kosztów postępowania apelacyjnego oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm.
W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
apelacja nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Sąd odwoławczy w całości podziela ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, przyjmując je za własne, czyniąc integralną częścią poniższych rozważań. Wobec powyższego nie widzi konieczności ich ponownego, szczegółowego przytaczania. (por. wyrok SN z dnia 22 sierpnia 2002 roku, V CKN 348/00, Lex nr 52761, Prok. i Pr. 2002/6/40)
W ocenie Sądu Okręgowego w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszeniaart. 379 pkt. 5 k.p.c.i pozbawienia strony możności obrony swoich praw.
Przede wszystkim podkreślić trzeba, że zarzut nieważności postępowaniaz przyczyny przewidzianej wart. 379 pkt 5 k.p.c.należy oceniać w okolicznościach konkretnej sprawy, różnorodność stanów faktycznych wyklucza bowiem możliwość sformułowania ogólnej tezy definiującej tę przyczynę. Niewątpliwie jednak chodzi tu o takie uchybienia procesowe popełnione przez sąd, które w praktyce uniemożliwiały stronie podjęcie stosownej obrony przed wydaniem rozstrzygnięcia (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 5 czerwca 2009 roku, I PK 19/09, publ. LEX nr 519171; wyrok Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2002 roku, V CKN 1057/00, publ. LEX nr 55517). Przesłanka pozbawienia strony możności obrony swych praw, przewidziana wart. 379 pkt 5 k.p.c., zachodzi, gdy rzeczywiście, na skutek naruszenia przepisów przez sąd lub przeciwnika procesowego, nie brała ona udziału w postępowaniu sądowym lub w istotnej jego części albo też w sytuacji pozbawienia jej możności podejmowania lub też niepodejmowania czynności procesowych, zmierzających do ochrony jej sfery prawnej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2015 roku, V CSK 573/14, Lex numer 1678097, por. także wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17 stycznia 2003 r. I CK 166/02, z dnia 17 października 2003 r. IV CK 76/02, z dnia 9 stycznia 2001 I CZ 43/03 - nie publ.). Dokonując analizy, czy w sprawie doszło do pozbawienia strony możliwości działania należy w pierwszej kolejności rozważyć, czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, następnie ustalić, czy uchybienie to wpłynęło na możliwość strony do działania w postępowaniu, a w końcu trzeba zbadać, czy pomimo zaistnienia tych okoliczności strona mogła bronić swoich praw w procesie. Tylkow razie kumulatywnego spełnienia wszystkich tych przesłanek można przyjąć, że strona została pozbawiona możności działania (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 26 lutego 2014 roku, I ACa 731/13, LEX nr 1437896). Wskazać przy tym należy, że o pozbawieniu możliwości obrony swoich praw można mówić wówczas, gdy strona została pozbawiona uprawnień procesowych wskutek wadliwego postępowania Sądu, a nie wtedy, gdy na skutek własnego działania z uprawnień tych nie skorzystała (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2009 r. w sprawie IICSK 156/09 LEX nr 603162; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie III UK 16/09 LEX nr 518055).
Apelujący upatruje pozbawienia go możności obrony swych praw w naruszeniu przez Sąd I instancjiart. 214 k.p.c.wskutek przeprowadzenia rozprawy pod nieobecność jego pełnomocnika, mimo że wnosił on o odroczenie rozprawy z uwagi na to, że sprawa jest wielowątkowa i merytorycznie trudna i przygotowanie się do sprawy wymaga lektury akt.
Wbrew stanowisku apelującego Sąd I instancji prawidłowo oddalił wniosek pozwanego o odroczenie rozprawy z uwagi na niestawiennictwo jego pełnomocnika. Należało podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w realiach niniejszej sprawy nie było żadnego rozsądnego powodu, by udzielić pełnomocnictwa dopiero 2 dni przed rozprawą. Pozwany wiedział bowiem o toczącym się postępowaniu od chwili doręczenia mu pozwu,a o rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 roku od 15 grudnia 2016 roku. W tym stanie rzeczy niewątpliwie miał wystarczającą ilość czasu, by zapewnić sobie pomoc prawną. Wiedzą na temat terminu rozprawy miał również pełnomocnik pozwanego – najpóźniej w dniu4 kwietnia 2017 r. Tym samym pełnomocnik pozwanego mógł brać udział w postępowaniui uczestniczyć w procesie, a Sąd I instancji nie dopuścił się żadnych uchybień procesowych. Oceny tej nie zmienia argumentacja wskazująca na trudną sytuację materialną pozwanegoi brak możliwości ustanowienia pełnomocnika na wcześniejszym etapie postępowania. Pozwany mógł bowiem zgłosić wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Tymczasem na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 roku wniósł o odroczenie rozprawy, w celu ustanowienia pełnomocnika z wyboru (protokół - k. 129). Tym samym argumentacja ta stanowiła jedynie przyjętą linię obrony. Wskazać także należy, że wskazywana przez pełnomocnika pozwanego w piśmie z dnia 5 kwietnia 2017 roku niemożność udzielenia substytucji nie jest nadzwyczajnym wydarzeniem, o jakim stanowiart. 214 § 1 k.p.c., nie jest też przeszkodą, której nie można przezwyciężyć.
Wskazać przy tym należy, że nawet w sytuacji istnienia obligatoryjnych przesłanek odroczenia rozprawy zart. 214 § 1 k.p.c., uchybienie powołanemu przepisowi przez sąd nie musi powodować nieważności postępowania, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że strona już zajęła stanowisko co do wszystkich kwestii prawnomaterialnych w postępowaniu, zgłosiła wszystkie istotne dowody dla poparcia swoich tez i ustosunkowała się do twierdzeń strony przeciwnej (tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2014, IV CSK 463/13, Lex numer 1477457, a także wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2016 roku, I ACa 16/16, Teza nr 1, Lex numer  2057793 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 3 grudnia 2014 roku, I ACa 875/12, Lex numer 1623937). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy pozwany złożył sprzeciw od nakazu zapłaty, w którym wskazał również, że uzyskał pomoc prawną, podniósł szereg zarzutów, odniósł się szczegółowo do treści dokumentów. Pozwany złożył także wnioski o przeprowadzenie dowodów z dokumentów, zeznań świadków, a także opinii biegłych. Na ostatnim terminie rozprawy nie zgłosił zaś już żadnych wniosków dowodowych. Zatem pozwany podjął się obrony swoich praw i interesów, a zatem nie może być mowy o nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możności obronnych swoich praw.
W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Nie istniały również żadne podstawy do uwzględnienia alternatywnego wniosku apelacji o zmianę zaskarżonego wyroku. O ile bowiem dopuszczalność sformułowania wniosku apelacji wynika wprost z treści przepisuart. 368 § 1 pkt 5 k.p.c., to wniosek taki powinien cechować wewnętrzną spójność i winien w sposób logiczny nawiązywać do przyczyn apelacji, w szczególności skonkretyzowanych motywów uznania zaskarżonego orzeczenia za wadliwe. Tymczasem apelacja nie zawiera żadnych zarzutów skutkujących uwzględnieniem wniosku o zmianę zaskarżonego wyroku.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i § 3 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.i zasądzono od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę1800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, ustaloną na podstawie§ 2 pkt 5w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015.1804 z późn. zm.).