Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 10/18
Data wyroku: 2018-04-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Katarzyna Antoniak
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 10/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 kwietnia 2018 r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Katarzyna Antoniak

Protokolant

st. sekr. sądowy Anna Wąsak

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2018 r. wS.
odwołaniaM. P.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
z dnia 24 listopada 2017 r. Nr(...)
w sprawieM. P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o prawo do emerytury
zmienia zaskarżoną decyzję i ustala prawoM. P.do emerytury od 1 grudnia 2017 roku.
Sygn. akt: IV U 10/18UZASADNIENIE
Decyzją z 24 listopada 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS., działając na podstawieart.184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeodmówiłM. P.prawa do emerytury wskazując, że ubezpieczony nie udowodnił, iż do dnia 1 stycznia 1999r. osiągnął 25-letni staż okresów składkowych i nieskładkowych, a także 15-letni staż pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy podniósł, że udowodniony staż ubezpieczenia wynosi 22 lata, 3 miesiące i 8 dni i do okresu tego nie zaliczono okresu pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym rodziców od 4 listopada 1973r. do 16 sierpnia 1976r., gdyż w w/w okresie ubezpieczony uczęszczał do(...) Szkoły ZawodowejwC.oddalonej o 40 km od miejsca zamieszkania i w związku z dojazdami do szkoły jego praca w gospodarstwie rolnym miała charakter doraźny i okazjonalny i przez to nie mogła mieć znaczącego wpływu na funkcjonowanie gospodarstwa. W odniesieniu do stażu pracy w szczególnych warunkach organ rentowy wskazał, że staż ten wynosi 9 lat, 9 miesięcy i 18 dni i do stażu tego nie zaliczono okresów pracy ubezpieczonego wI.-M.wM.oraz w Zakładzie Budownictwa wW.z uwagi na błędy formalne w świadectwach wykonywania prac w szczególnych warunkach (decyzja z 24 listopada 2017r. k.34 akt emerytalnych).
Odwołanie od w/w decyzji złożyłM. P.wnosząc o jej zmianę i ustalenie mu prawa do emerytury wskazując, że organ rentowy błędnie nie zaliczył do okresu ubezpieczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 4 listopada 1973r. do 16 sierpnia 1976r., którą to pracę wbrew twierdzeniom organu rentowego wykonywał stale, a także do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu pracyI.-M.wM.od 2 kwietnia 1991r. do 30 listopada 1998r. na stanowisku operatora koparki zgodnie ze świadectwem wykonywania prac w szczególnych warunkach (odwołanie k.1-2 akt sprawy).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując się na przepisy prawa i uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.3-5 akt sprawy). Jednocześnie na skutek wniesionego przez ubezpieczonego odwołania, organ rentowy ponownie rozpoznał wniosek ubezpieczonego o emeryturę i w dniu 14 grudnia 2017r. wydał kolejną decyzję, w której ponownie odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury na podstawieart.184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychwskazując, że ubezpieczony nie udowodnił, że do dnia 1 stycznia 1999r. osiągnął staż ubezpieczenia w wymiarze co najmniej 25 lat okresów składkowych. Udowodniony przez ubezpieczonego okres ubezpieczenia wynosi – w ocenie organu rentowego – 22 lata, 3 miesiące i 8 dni. Nadto organ rentowy wskazał, że na podstawie przedłożonego skorygowanego świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawionego w dniu 27 listopada 2017r. przezI.-M.wM.organ rentowy zaliczył do stażu pracy w szczególnych warunkach okres pracy ubezpieczonego w powyższym przedsiębiorstwie przez co wykazany przez niego okres pracy w szczególnych warunkach wynosi 17 lat, 4 miesiące i 1 dzień (decyzja z 14 grudnia 2017r. k.36 akt emerytalnych i korekta świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach k.37 akt emerytalnych).
Sąd ustalił, co następuje:
UbezpieczonyM. P.urodził się w dniu (...)wG.. Rodzice ubezpieczonegoG.iJ.małż.P.w latach 60-tych XX wieku byli posiadaczami gospodarstwa rolnego położonego na terenie wsiT.iK.gminaS.o powierzchni 5,99 ha, a na mocy ustawy uwłaszczeniowej ,tj.ustawy z 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychstali się właścicielami tego gospodarstwa (zaświadczenia Starostwa Powiatowego wG.z 5 maja 2015r. k.10-11 akt emerytalnych). Ubezpieczony od urodzenia mieszkał z rodzicami na terenie powyższego gospodarstwa – we wsiT.(zaświadczenie o zameldowaniu z 12 maja 2015r. k.9 akt emerytalnych). Po ukończeniu szkoły podstawowej w 1972r., ubezpieczony kontynuował naukę w(...) Szkole ZawodowejwC., gdzie uczył się zawodu murarza. Szkołę tę ukończył w dniu 12 czerwca 1975r. (świadectwo ukończenia(...) Szkoły Zawodowejz 12 czerwca 1975r. k.12 akt emerytalnych). Od ukończenia 16. roku życia ,tj. od 3 listopada 1973r. do 30 czerwca 1975r. (1 rok, 7 miesięcy i 28 dni), czyli do chwili rozpoczęcia pierwszej po szkole, pracy zawodowej w(...)Przedsiębiorstwie Budowlanym, co nastąpiło w dniu 1 lipca 1975r., ubezpieczony stale – codziennie pracował w gospodarstwie rolnym rodziców. Na posiadanych gruntach uprawiane było zboże, ziemniaki, buraki. W gospodarstwie hodowany był koń do prac polowych, 2-3 krowy, trzoda chlewna w ilości około 5 sztuk jednocześnie, drób – kury, gęsi. Matka ubezpieczonego pracowała wyłącznie w gospodarstwie rolnym oraz prowadziła dom, a ojciec ubezpieczonego oprócz pracy na roli pracował dodatkowo jako stróż na budowie wW.w systemie 24/28. Ubezpieczony ma troje rodzeństwa – brata starszego o 12 lat, drugiego brata starszego o 2,5 roku oraz siostrę młodszą o 5 lat. W rozpatrywanym okresie ,tj. po ukończeniu przez ubezpieczonego 16. roku życia, najstarszy brat ubezpieczonego o wielu lat mieszkał wS., gdzie został po odbyciu służby wojskowej, a drugi starszy o 2 lata brat po ukończeniu 18. roku życia rozpoczął pracę wK.przy budowie tamtejszej elektrowni. W związku z tym spośród dzieci, w domu rodzinnym pozostał ubezpieczony i młodsza o 5 lat siostra ubezpieczonego. W związku z taką sytuacją rodzinną (w tym pracą zawodową ojca) obowiązki związane z pracą w gospodarstwie rolnym spadły głównie na ubezpieczonego. Dodatkowo ojciec ubezpieczonego po pobycie naS.w okresie II wojny światowej miał nadwyrężony stan zdrowia, a matka ubezpieczonego cierpiała na nadciśnienie tętnicze. Ucząc się w szkole zawodowej wC.ubezpieczony rozpoczynał zajęcia o godzinie 8 rano. Z domu rodzinnego ubezpieczonego doC.było 40 km. Ubezpieczony dojeżdżał doC.pociągiem ze stacji kolejowej wS.. Drogę z domu rodzinnego doS.o długości 1,5 km ubezpieczony pokonywał piechotą lub rowerem, zajmowało mu to od 15 do 20 minut. WS.ubezpieczony wsiadał do pociągu doC., który dojeżdżał na miejsce po około jednej godzinie podróży. Ze stacji kolejowej wC.do siedziby szkoły ubezpieczony miał 200 metrów. Łącznie podróż ubezpieczonego z domu do szkoły trwała około 1,5 godziny do 1 godziny 45 minut. Tyle samo trwała podróż powrotna. Zajęcia w szkole ubezpieczony kończył około 13.30, a w dni, w które miał praktyczną naukę zawodu zajęcia te kończył maksymalnie o godzinie 14. W związku z powyższym ubezpieczony wracał do domu najpóźniej o godzinie 16. Po powrocie do domu ubezpieczony przystępował do wykonania stałych obowiązków w gospodarstwie rolnym. Do jego zadań należała pomoc w tzw. obrządku. W ramach tych prac ubezpieczony przygotowywał paszę dla zwierząt – rżnął sieczkę, parował ziemniaki, po czym robił z tego paszę dla zwierząt, ponadto poił zwierzęta, co wymagało przynoszenia wody wiadrami ze studni, nadto wymieniał ściółkę dla zwierząt i wykonywał inne potrzebne prace. W okresie jesienno-zimowym, praca ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym wynosiła nie mniej niż 4 godziny dziennie, trwała nawet do godziny 22 wieczorem. Rano przed wyjściem do pociągu ubezpieczony wnosił bańki z mlekiem przed posesję, skąd odbierał je wozak. W okresie wiosenno-letnim oraz w dni wolne od szkoły, praca ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym trwała znacznie dłużej. Ubezpieczony wykonywał wówczas prace polowe – pracował przy żniwach, sianokosach, wykopkach, orce, zasiewach (zeznania świadków:T. P.iE. S.k.25-25v akt sprawy oraz zeznania ubezpieczonego k.23v-24v akt sprawy).
W dniu 1 lipca 1975r. ubezpieczony rozpoczął pracę w(...)Przedsiębiorstwie Budowlanym i pracę tę wykonywał do 20 września 1975r., a zatem przez 2 miesiące i 20 dni na stanowisku murarza-tynkarza w pełnym wymiarze czasu pracy (umowa o pracę z 9 czerwca 1975r. z datą rozpoczęcia pracy w dniu 1 lipca 1975r. na stanowisku murarza-tynkarza, karta obiegowa rozwiązania stosunku pracy z 20 września 1975r. oraz świadectwo pracy z 21 października 1975r. – w aktach osobowych ubezpieczonego). Po rozwiązaniu powyższego stosunku pracy – w okresie od 21 września 1975r. do 16 sierpnia 1976r., a zatem przez 10 miesięcy i 27 dni, ubezpieczony nadal mieszkał w domu rodzinnym i stale - codziennie pracował w gospodarstwie rolnym rodziców wykonując opisane wyżej prace. Od 17 sierpnia 1976r. ubezpieczony podjął kolejną pracę zawodową wZakładach Budownictwa (...)- dawne(...)15 wG.(świadectwo pracy z 12 czerwca 1981r. k.15 akt o ustalenie kapitału początkowego).
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieM. P.podlegało uwzględnieniu.
Zgodnie zart.184 ust.1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2015r., poz.748 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego przewidzianego w art.32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy ,tj. w dniu 1 stycznia 1999r. osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz osiągnęli okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.27 ustawy, a także nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W myśl przywołanego wyżej art.32 ust.1 i 4 ustawy pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, a w myśl przywołanego wyżej art.27 ustawy wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynosi co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Zgodnie z§4 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz.43 ze zm.) pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A załącznika do rozporządzenia, nabywa prawo do emerytury w w/w wieku jeżeli ma wymagany okres zatrudnienia (co najmniej 25 lat mężczyzna), w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Ponadto zgodnie z §2 ust.1 przedmiotowego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymagało zbadania, czy ubezpieczony spełnia przesłankę wymaganego okresu ubezpieczenia w wymiarze co najmniej 25. Poza sporem pozostawało, że ubezpieczony osiągnął wymagany ustawą wiek oraz spełnił przesłankę co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach, co ostatecznie uwzględnił organ rentowy wydając decyzję z 14 grudnia 2017r. (k.36 akt emerytalnych). Ubezpieczony podnosił, że posiada 25-letni ubezpieczenia, gdyż do ustalonego przez organ rentowy okresu ubezpieczenia w wymiarze 22 lata, 3 miesiące i 8 dni, doliczyć należy okres pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16. roku życia. Przeprowadzone przez Sąd postępowanie dowodowe dało podstawy do uwzględnienia roszczenia ubezpieczonego z tą uwagą, że obok okresu pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym od ukończenia 16. roku życia ,tj. od 3 listopada 1973r. do 16 sierpnia 1976r. (od 17 sierpnia 1976r. ubezpieczony podjął pracę zawodową – vide: wcześniejsze ustalenia) do okresu ubezpieczenia należy zaliczyć okres pracy ubezpieczonego w(...)Przedsiębiorstwie Budowlanym od 1 lipca 1975r. do 20 września 1975r. Organ rentowy nie uwzględnił tego okresu pracy do okresu ubezpieczeniaM. P.wskazując, że świadectwo pracy z 21 października 1975r., złożone na potrzeby ustalenia kapitału początkowego (k.9 akt o ustalenie kapitału), nie zawiera pieczęci osoby je wystawiającej (decyzja z 24 października 2006r. k.69 akt o ustalenie kapitału początkowego). Jednakże w toku niniejszego postępowania złożone zostały oryginalne akta osobowe ubezpieczonego z okresu zatrudnienia w(...)Przedsiębiorstwie Budowlanym od 1 lipca 1975r. do 20 września 1975r., które dają pełne podstawy do zaliczenia w/w okresu 2 miesięcy i 20 dni do okresu ubezpieczeniaM. P.. Są to bowiem umowa o pracę oraz karta obiegowa rozwiązania stosunku pracy, które potwierdzają w/w daty rozpoczęcia i zatrudnienia przedmiotowego zatrudnienia. Co do okresu pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym rodziców od ukończenia 16. roku życia ,tj. od 3 listopada 1973r. do 16 sierpnia 1976r. (z przerwą na w/w zatrudnienie od 1 lipca 1975r. do 20 września 1975r.) wskazać należy, że przeprowadzone przez Sąd postępowanie dowodowe wykazało, że we wskazanym okresie ubezpieczony stale – codziennie pracował w gospodarstwie rolnym rodziców. Na fakt wykonywania przez ubezpieczonego takiej pracy wskazują nie tylko spójne i logiczne zeznania ubezpieczonego, ale również zeznania świadków w osobach(...), w tym młodszej siostry ubezpieczonegoE. S., która we wskazanym okresie mieszkała w razem z ubezpieczonym w domu rodzinnym i była bezpośrednim świadkiem pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym. Z dowodów tych wynika bezspornie, że ubezpieczony po ukończeniu szkoły podstawowej kontynuował naukę w szkole zawodowej oddalonej o 40 km od miejsca zamieszkania, ale jednocześnie stale – codziennie pracował w gospodarstwie rolnym. Powyższych ustaleń nie podważa fakt codziennych, trwających około półtorej godziny, dojazdów ubezpieczonego do szkoły i z powrotem. Przedmiotowe dojazdy i czas z nimi związany nie był wprawdzie krótki, ale nie niweczył możliwości, a wręcz konieczności pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym. Z ustaleń Sądu wynika, że po powrocie ze szkoły, najpóźniej o godzinie 16., ubezpieczony przystępował do pracy w gospodarstwie i prace te wykonywał przez co najmniej 4 godziny, a były to stałe – codzienne prace związane m.in. z obrządkiem zwierząt, prace polowe oraz inne prace sezonowe w rolnictwie. Na koniczność pracy ubezpieczonego w gospodarstwie wskazuje nie tylko stan ówczesnej bardzo małej mechanizacji rolnictwa, ale także sytuacja domowa ubezpieczonego, który w tym okresie był najstarszym dzieckiem w domu i miał obowiązek pomagać rodzicom, szczególnie, że ojciec ubezpieczonego dorabiał pracując jako stróż wW., a matka ubezpieczonego obok pracy na roli prowadziła dom, w tym sprawowała pieczę nad młodszą o 5 lat siostrą ubezpieczonego. W tych okolicznościach to na ubezpieczonym spoczywał znaczny ciężar pracy w gospodarstwie rolnym i z pewnością wykonywana przez niego praca miała istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania tego gospodarstwa. Dodać należy, że do 12 czerwca 1975r. ubezpieczony uczył się w szkole zawodowej zawodu murarza i wiarygodne jest twierdzenie ubezpieczonego, że profil szkoły nie wymagał od niego dużego nakładu czasu na naukę w domu. Dlatego zgodnie zart.10 ust.1 pkt 3 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychokres pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16. roku życia podlega zaliczeniu do okresu wymaganego do nabycia emerytury. Na marginesie wskazać należy, że w aktach osobowych ubezpieczonego z okresu zatrudnienia w(...)Przedsiębiorstwie Budowlanym znajduje się umowa o naukę zawodu, która miała trwać 2 lata i obejmować okres nauki ubezpieczonego w w/w zasadniczej szkole zawodowej wC., przy czym okres tej nauki miał być zaliczony do czasu pracy. Umowa jest podpisana przez ubezpieczonego, jego rodziców oraz dyrektora w/w przedsiębiorstwa, niemniej nie zawiera daty jej zawarcia (wskazuje jedynie rok 1973 – bez daty dziennej i miesiąca, nie licząc częściowo przekreślonych dopisków innym kolorem długopisu i charakterem pisma). W tych okolicznościach i mając na uwadze przedstawione wyżej ustalenia, Sąd uwzględnił wniosek ubezpieczonego o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców przypadającego na czas nauki w szkole zawodowej do okresu ubezpieczenia.
Reasumując uznać należało, że po doliczeniu do okresu ubezpieczenia, wyżej wymienionych okresów pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16. roku życia – od 3 listopada 1973r. do 16 sierpnia 1976r., w tym również okresu pracy w(...)Przedsiębiorstwie Budowlanym od 1 lipca 1975r. do 20 września 1975r. ubezpieczony spełnia przesłankę 25-letniego okresu ubezpieczenia. Mając to na uwadze Sąd na podstawieart.47714§2 kpczmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, żeM. P.przysługuje prawo do emerytury od 1 grudnia 2017r. ,tj. od miesiąca, w którym ubezpieczony przedłożył skorygowane (załączone do odwołania z 7 grudnia 2017r.) świadectwo pracy w szczególnych warunkach, co pozwoliło organowi rentowemu na ustalenie, że ubezpieczony spełnia przesłankę 15 lat pracy w szczególnych warunkach (vide: decyzja z 14 grudnia 2017r. k.36 akt emerytalnych).