Sąd Rejonowy w Gdyni
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1578/16
Data wyroku: 2017-12-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: SSR Tadeusz Kotuk
Słowa kluczowe: Klauzule niedozwolone
Podstawa prawna: art.405 k.c.

Sygn. akt I C 1578/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 grudnia 2017 r.
Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny:Przewodniczący: SSR Tadeusz KotukProtokolant: st. sekr. sąd. Anna Szymańska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2017 r. wG.sprawy z powództwaM. L.przeciwkoV.L.Towarzystwo (...) spółka akcyjnaV.(...)z siedzibą wW.
o zapłatę

I
zasądza od pozwanegoV.L.Towarzystwo (...) spółki akcyjnejV.(...)z siedzibą wW.na rzecz powodaM. L.kwotę 21.554,72 zł (dwadzieścia jeden tysięcy pięćset pięćdziesiąt cztery złote siedemdziesiąt dwa grosze) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia 4 października 2016 r. do dnia zapłaty;

II
zasądza od pozwanegoV.L.Towarzystwo (...) spółki akcyjnejV.(...)z siedzibą wW.na rzecz powodaM. L.kwotę 5.811 zł (pięć tysięcy osiemset jedenaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 1578/16

UZASADNIENIE
Stan faktyczny
M. L.zawarł w 2011 r. na okres 15 lat umowę ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym ze składka regularną(...)(nr(...)) ze(...) S.A.wW., ze składką miesięczną na poziomie 600 zł.
Okoliczność bezsporna
Czynności poprzedzające zawarcie umowy ze strony ubezpieczyciela wykonywał agentR. C., który kilkakrotnie spotkał się z powodem i omawiał zalety w/w produktu, przede wszystkim w oparciu o dane historyczne (tabelki, wykresy).R. C.wyjaśnił powodowi, że opłata likwidacyjna dotyczy wypracowanych zysków. Powód uznał w tej sytuacji, że ryzyko inwestycyjne jest niewielkie - co najwyżej w razie przedwczesnego rozwiązania umowy - utraci spodziewany zysk. przy zachowaniu wpłaconego kapitału. Powód otrzymał ogólne warunki ubezpieczenia po podpisaniu umowy, drogą pocztową, przy czym agent miał je przy sobie wcześniej i powód je przejrzał.
Dowód: zeznania powoda, k. 146
Umowa uległa rozwiązaniu w 2016 r. na skutek nieopłacenia składek.
Okoliczność bezsporna
W dacie rozwiązania umowy wartość portfela klienta wynosiła łącznie 35.924,53 zł.
Okoliczność bezsporna
Pozwany zwrócił dobrowolnie powodowi kwotę 14.369.81 zł, odmówił natomiast - mimo wezwania - zwrotu pozostałej części wartości portfela klienta.
Okoliczność bezsporne
Punkt 15 załącznika nr 1 do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia przewidywał, że w razie rozwiązania umowy w szóstym roku umowy Świadczenie Wykupu będzie wynosić 50% części bazowej rachunku.
Dowód: załącznik, k. 34
W późniejszym czasie nastąpiła zmiana oznaczenia firmy ubezpieczyciela na określoną w pozwie.
Okoliczności bezsporne
Ocena dowodów
Sąd dał wiarę zeznaniom powoda, które są logiczne, wewnętrznie niesprzeczne. Wynika z nich, że powód został wprowadzony w błąd przez reprezentanta ubezpieczyciela, tj. zasugerowano mu, że rezygnacja z umowy będzie skutkowała jedynie utratą spodziewanych zysków. Po tego rodzaju jednoznacznej sugestii samodzielna lektura przez klienta ogólnych warunków ubezpieczenia, które zdaniem Sądu zostały w kluczowej kwestii sformułowane w sposób niejednoznaczny, nie mogła wyprowadzić go z błędu, gdyż wymagałaby wyższego niż przeciętny poziomu rozumienia idiosynkratycznej terminologii wymyślonej przez ubezpieczyciela: punkt 15 załącznika nr 1 w części opisowej posługuje się niezrozumiałymi, rozbudowanymi terminami ((...).(...)). Każda z definicji w OWU odwołuje się do innych rozbudowanych definicji (wszystkie mają charakter tzw. definicji projektujących, a więc wymagających gruntownego zapoznania się z ich znaczeniem i uzmysłowienia wzajemnych relacji wszystkich definiowanych terminów), zaś definicja(...)(§ 2 pkt 1 ppkt 25) w ogóle nie jest klasyczną definicją, lecz zwykłym odwołaniem się do całej treści OWU.
Świadczenie wykupu jest szerzej regulowane w § 23 OWU. Należy zwrócić uwagę, że jest ono definiowane od pozytywnej strony, tj. jaką kwotę klient otrzyma. Brak natomiast w ogóle w umowie i OWU choćby lakonicznego wyjaśnienia (zdefiniowania) pozbawienia klienta części bazowej rachunku. Nie jest to przy tym żadna z „opłat"" w rozumieniu § 24 OWU. W istocie więc pozbawienie klienta części przysługujących mu środków nie zostało w ogóle zdefiniowane lub wyjaśnione w OWU. W kontekście szerokiego katalogu wielu różnych definicji, świadczących o znaczącej kreatywności ubezpieczyciela na etapie projektowania produktu na rynek, należy uznać, że pominięcie powyższego zagadnienia oznacza, że całe OWU jest po prostu niejasne, bo potencjalnie najwyższy koszt klienta w razie przedterminowego rozwiązania umowy nie jest zrozumiały sposób uregulowany umową stron. Charakterystyczne jest to. że skoro chodzi po prostu o pozbawienie klienta części środków, to każdy agent mógłby to w prosty sposób wyjaśnić przeciętnemu klientowi dosłownie w jednym, krótkim zdaniu, choć oczywiście po takim, rzetelnym wyjaśnieniu sprawy prawdopodobnie nikt nie zawarłby z pozwanym takiej umowy. Można więc skonstatować, że przeciętny klient nie jest w stanie zrozumieć OWU i sytuacja opisana w zeznaniach powoda zdaniem Sądu jest prawdziwa.
Pozwany zawnioskował świadka będącego agentem, lecz jednak odnalezienie takiej osoby okazało się niemożliwe i dowód ten po prostu nie mógł być w rozsądnym czasie przeprowadzony. W kontekście generalnej dyrektywy zart. 3 k.p.c.interpretacjaart. 242 k.p.c.musi zapobiegać sytuacjom, w których, że pozwany poprzez zawnioskowanie nieuchwytnego świadka miałby doprowadzić do przedłużenia procesu - praktycznie - w nieskończoność.
Pozostałe okoliczności sprawy były bezsporne, wynikają z niekwestionowanych dokumentów prywatnych.
Kwalifikacja prawna
Zawarta w OWU (traktowanym jako całość) oraz w załączniku nr 1 regulacja(...)jest, po pierwsze - całkowicie niejasna. Została sformułowana od strony pozytywnej i w żadnym stopniu nie wyjaśnia podstaw obniżenia wartości zwracanego klientowi stanu środków. Skoro w ogóle nie wiadomo, czym jest korzyść ubezpieczyciela polegająca na uprawieniu do zatrzymania części środków, to - co logiczne - nie można twierdzić, że jest to świadczenie główne. Świadczenie, które w umowie ani w ustawie w ogóle nie zostało zdefiniowane lub wyjaśnione, w ogóle nie jest świadczeniem. Po drugie - wysokość środków, o które jest pomniejszone Świadczenie Wykupu - w danej sytuacji (w odniesieniu docałejtabeli z pkt 15 załącznika nr 1 do OWU) jest rażąco zawyżony. Jak wspomniano wyżej OWU nie wyjaśnia - dlaczego taki poziom został określony (choćby poprzez zwięzłe odniesienie się do kosztów ubezpieczyciela związanych np. z akwizycją itp.). W tym kontekście jest całkowicie arbitralny i w danej sytuacji oznacza pozbawieniegrosso modopołowy środków zgromadzonych przez klienta. Powoływanie przez pozwanego - post factum - kosztów związanych z akwizycją w niniejszym procesie jest więc pozbawione znaczenia prawnego, gdyż nie ma umocowania w umowie ani ustalonych zwyczajach.
W tym kontekście należy uznać, że zatrzymanie pozostałej (niezwróconej) części środków z rachunku klienta oznacza stan bezpodstawnego wzbogacenia po stronie pozwanego, uzasadniający uwzględnienie powództwa w całości na mocyart. 405 k.c.w zw. zart. 385 § 2 k.c.w zw. zart. 3851§ 1 k.c.w zw. zart. 455 § 1 k.c.(punkt 1.sentencji).
Koszty
O kosztach procesu orzeczono wpunkcie II.sentencji na mocyart. 98 § 1 k.p.c.Na zasądzone koszty składa się: opłata sądowa od pozwu 1078 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zl). opłata za czynności radcy prawnego w stawce minimalnej za 1 instancję (3.600 zł, § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, ze zm.), opłata radcowska za postępowanie zażaleniowe (900 zł), opłata sądowa od zażalenia (216 zł).