Sąd Rejonowy w Nowym Dworze Mazowieckim
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 599/16
Data wyroku: 2018-02-14 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: sędzia sądu rejonowego Jacek Modras
Słowa kluczowe: Testament, Spadek
Podstawa prawna: 679 k.p.c.

Sygn. akt I Ns 599/16

POSTANOWIENIE
18 stycznia 2018 r.
Sąd Rejonowy w Nowym Dworze Mazowieckim I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący – sędzia sądu rejonowego Jacek Modras
Protokolant –  sekretarz sądowy Justyna Wiśniewska
po rozpoznaniu 11 stycznia 2018 r. w Nowym Dworze Mazowieckim
na rozprawie
sprawy z wnioskuI. R. (1)
z udziałemJ. P. (1),K. S.
o zmianę postanowienia o stwierdzenia nabycia spadku

1
zmienia postanowienie Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim z 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I(...)i stwierdza, że spadek poW. G. (1) z d. H., c.J.iE., zm. 22 marca 2012 r. wN.i tu ostatnio stale zamieszkałej, nabyła w całości córkaK. S.z d.G., c.K.iW.—na podstawie testamentu własnoręcznego z 21 maja 2010 r.;

2
oddala wniosek uczestniczkiJ. P. (1)o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Sygn. akt I Ns 599/16

UZASADNIENIE
postanowienia z 18 stycznia 2018 r.

W. G. (2)zmarła 22 marca 2012 r. wN.. Postanowieniem z 13 stycznia 2016 r., sygn.(...), tutejszy sąd stwierdził, że spadek po niej odziedziczyły z mocy ustawy córkiJ. P. (1)iK. S.(k. 106 akt o sygn.(...)). Druga z córek, choć formalnie była uczestnikiem postępowania, faktycznie nie brała w nim udziału, nie odbierała bowiem korespondencji z sądu. Nie powiodła się nawet próba doręczenia jej przesyłki za pomocą komornika sądowego (k. 104 akt o sygn.(...)). Postanowienie z 13 stycznia 2016 r. nie zostało zaskarżone i uprawomocniło się.
21 grudnia 2016 r.I. R. (2)(córkaK. S.) złożyła wniosek o zmianę postanowienia z 13 stycznia 2016 r. i stwierdzenie, że to ona nabyła spadek poW. G. (2)– na podstawie testamentu notarialnego z 4 stycznia 2001 r. Sprawa została zarejestrowana pod sygn.(...).
UczestniczkaJ. P. (1)domagała się oddalenia wniosku (k. 62–64). Zarzuciła, że spadkodawczyni pozostawiła jeszcze jeden, późniejszy testament holograficzny, w którym do całości spadku powołałaK. S.. W mowie końcowej pełnomocnikJ. P. (1)zarzucił, że ów własnoręczny testamentK. S.powinna była ujawnić w postępowaniu o sygn.(...). Zdaniem pełnomocnika niedopuszczalne byłoby stwierdzenie nabycia spadku na podstawie tego testamentu na skutek wniosku o zmianę postanowienia z 13 stycznia 2016 r., złożonego przez osobę trzecią (k. 107).
Wnioskodawczyni i uczestniczka ostatecznie domagały się stwierdzenia nabycia spadku na podstawie testamentu holograficznego (k. 106v.).
Sąd ustalił, że 4 stycznia 2001 r.W. G. (2)przed notariuszemJ. L.w kancelarii wN.powołała do spadku wnuczkęI. R. (2). Oświadczenie sporządzone zostało w formie aktu notarialnego [dowód: akt notarialny rep. A(...), k. 7].
21 maja 2010 r.W. G. (2)sporządziła własnoręcznie pismo zatytułowane „Pismo dot. zamiany [pisownia oryginalna – przyp. sądu] mojego testamentu. To jest moje ostateczne postanowienie”. W piśmie tymW. G. (2)oświadczyła, że stanowiące jej własność mieszkanieprzekazuje ostatecznie[podkreślenie oryginalne – przyp. sądu] córceK., a nie – jak w dokumencie testamentu – wnuczceI.. W dalszej części spadkodawczyni jeszcze raz podkreśliła, że to postanowienie byłoOSTATECZNE[wielkość liter i podkreślenie oryginalne – przyp. sądu]. Również w ostatnim akapicieW. G. (2)powtórzyła prośbę, by jej ostatnia wola została uszanowana przez wszystkich. Pod pismem podpisała się własnoręcznie spadkodawczyni oraz – jako świadek –J. J. (2)[dowód: pismo, k. 68–69, zeznania świadkaJ. J. (2), k. 106v.]
Mieszkanie, o którym mowa w piśmie z 21 maja 2010 r., wyczerpywało spadek poW. G. (2)[okoliczność bezsporna, k. 107].
Sąd rejonowy rozważył, co następuje.
Dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku (art. 679 § 1 k.p.c.). Osoba, która nie była uczestnikiem pierwszego postępowania, nie doznaje tu żadnych ograniczeń. Natomiast ten, kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność.
I. R. (2)nie była uczestnikiem postępowania o sygn.(...), zatem jej legitymacja do złożenia wniosku w trybieart. 679 § 1 k.p.c.nie budzi wątpliwości. Postępowanie dowodowe doprowadziło jednak do nietypowego rezultatu, ujawniono bowiem nie jeden, a dwa testamenty.
Co do tego, że akt notarialny z 4 stycznia 2001 r. jest testamentem, nie ma kwestii i nie wymaga to dalszego uzasadnienia (art. 950 k.c.).
Za testament sąd uznał również pismo z 21 maja 2010 r. Spadkodawczyni kilkakrotnie podkreślała, że pismo to zawiera jej ostatnią wolę. Co więcej, wyraźnie nawiązała do testamentu notarialnego, który niewątpliwie chciała zmienić. Był to zatem testament holograficzny, napisany w całości pismem ręcznym, opatrzony datą i podpisany (art. 949 § 1 k.c.).
Co prawda w testamencie z 21 maja 2010 r.W. G. (2)przeznaczyłaK. S.określony przedmiot majątkowy, ale wyczerpywał on cały spadek. W takim wypadkuK. S.uznać należało za spadkobiercę, a nie zapisobiercę, zgodnie zart. 961 k.c.Dodać wypada, że z testamentu własnoręcznego nie wynika, by wolą testatorki było uczynienie zapisu.
W testamencie z 21 maja 2010 r.W. G. (2)wyraźnie zmieniła też rozporządzenie ostatniej woli zawarte w testamencie notarialnym z 4 stycznia 2001 r. Treści wcześniejszego testamentu nie dałoby się pogodzić z treścią późniejszego, gdyż oba dotyczyły całego spadku. Testament z 4 stycznia 2001 r. należało zatem uznać za odwołany (art. 946–947 k.c.).
W związku z powyższym pozostało jedynie rozważyć, czy sąd mógł, w takiej sytuacji procesowej, jak w tej sprawie, stwierdzić nabycie spadku na podstawie testamentu z 21 maja 2010 r.K. S., jedyna beneficjariuszka tego testamentu, formalnie mogła powołać się na jego istnienie w poprzednim postępowaniu. W praktyce skorzystała natomiast z tego, że inna osoba, powołując się na inny testament, wszczęła postępowanie w trybieart. 679 § 1 k.p.c.Sąd doszedł do wniosku, że mimo takiej konfiguracji należało jednak uwzględnić wolę spadkodawczyni. Decydujące znaczenie miał tu przepisart. 679 § 3 k.p.c., zgodnie z którym sąd ma stwierdzić nabycie spadku zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a nie tylko w granicach zakreślonych we wniosku. Ponadtoart. 679 § 1 k.p.c.nakazuje w postępowaniu o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku stosować przepisy całegoRozdziału 8, czyli m.in.art. 677 § 1 k.p.c., zgodnie z którym sąd stwierdzi nabycie spadku przez spadkobierców, choćby były nimi inne osoby niż te, które wskazali uczestnicy. Wreszcie nie można pominąć i tej okoliczności, że w tej sprawie również wnioskodawczyni ostatecznie przyłączyła się do stanowiskaK. S..
Dlatego sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.
S..(...):

1
(...)

2
(...)J. P.

3
(...)