Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu
VI Wydział Karny
Sygnatura akt: VI K 378/16
Data wyroku: 2018-05-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Izabela Hantz-Nowak

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 maja 2018r.
Sąd Rejonowy Poznań Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu Wydział VI Karny w składzie:
Przewodniczący SSR Izabela Hantz – Nowak
Protokolant: staż. Iza Jóźwiak
przy udziale -
po rozpoznaniu dnia 7.09.16r., 22.02.17r., 25.05.17r., 30.10.17r., 17.01.18r., 18.04.18r.
sprawyJ. T., s.C.iZ.,ur. (...)wP.
z oskarżenia prywatnegoP. M. (1)
oskarżonego o to, że:
w piśmie z dnia 21 sierpnia 2013r. skierowanym do Przewodniczącego RadyI.Komorniczej wP., pomówiłP. M. (1)o takie postępowanie i właściwości, które mogą narazić go na utratę zaufania potrzebnego dla wykonywania zawodu komornika tj. w szczególności pomówiłP. M. (1)o popełnienie na szkodęJ. T.szeregu przestępstw w dniu 27 czerwca 2013r. i „bandyckie zachowanie”
tj. o przestępstwo zart. 212 § 1 kk

I
OskarżonegoJ. T.uznaje za winnego popełnienia w sposób opisany wyżej przestępstwa zart. 212 § 1 kki za to na podstawieart. 212 § 1 kkwymierza oskarżonemu karę grzywny w wysokości 50 (pięćdziesiąt) stawek dziennych po 20 (dwadzieścia) zł każda.

II
Na podstawieart. 628 pkt 1 kpki § 17 ust. 2 pkt 3 i § 20 Rozporządzenia MS z dnia 3.10.16r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016, poz. 1714) zasądza od oskarżonego na rzecz oskarżyciela subsydiarnegoP. M. (1)zwrot kosztów zastępstwa procesowego z tytułu ustanowienia pełnomocnika w kwocie 840 (osiemset czterdzieści) zł.

III
Na podstawieart. 628 pkt 2 kpkiart. 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23.06.1973r. o opłatach w sprawach karnych(Dz. U. z 1983r. Nr 49, poz. 223 ze zm.) zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania w kwocie 90 zł oraz opłatę w kwocie 100 zł.

/-/ SSR I. Hantz – Nowak

UZASADNIENIE

(...)jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowościB.ul. (...). Bezpośrednio sąsiadująca posesja (pod numerem 84) należy do komornika sądowegoP. M. (1)– nie mieszka on tam jednak na co dzień, lecz często przebywa z uwagi na wykorzystywanie jej w związku z prowadzoną przez siebie działalnością zawodową (m.in. organizuje tam licytacje komornicze).
Pomiędzy oskarżonym, a pokrzywdzonym i jego rodziną od kilku lat toczy się konflikt – strony wzajemnie obwiniają się o popełnienie różnego rodzaju przestępstw oraz wykroczeń.
W dniu 21 sierpnia 2013r. oskarżony skierował do Przewodniczącego RadyI.Komorniczej wP.pismo, zatytułowane „Zawiadomienie o niegodnym zachowaniu komornika wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego”, w treści którego wskazał na popełnienie przezP. M. (1)w dniu 27 czerwca 2013r. szeregu przestępstw na jego szkodę, w szczególności kierowania pod jego adresem razem z bratemT. M.gróźb, zadawania uderzeń pięściami, naruszenia miru domowego, jak również „bandyckie zachowanie”. Pismo oskarżonego po jego wpłynięciu do sekretariatuI.Komorniczej (3 osoby w sekretariacie oraz radca prawny) zostało w pierwszej kolejności skierowane na posiedzenie RadyI.Komorniczej wP., której członkowie otrzymali skargę drogą mailową, a dodatkowo została ona odczytana w całości na posiedzeniu. Skarga została także przesłanaP. M. (1)celem ustosunkowania się. Podczas posiedzenia w dniu 29 maja 2014r., gdzie przedmiotem procedowania była skarga oskarżonego z dnia 21 sierpnia 2013r., obecne były łącznie 4 osoby. Protokół z posiedzenia został drogą mailową rozsyłany do wszystkich 130 członkówI.Komorniczej wP.wraz z podaniem tematyki.
W stosunku doP. M. (1)nie zostało wszczęte żadne postępowanie dyscyplinarne.
Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 8 września 2016r.P. M. (1)został uniewinniony od popełnienia przestępstwa zart. 193 k.k.polegającego na tym, że w dniu 27 czerwca 2013r. wB.przyul. (...)działając wspólnie zT. M.dokonał naruszenia miru domowego poprzez wdarcie się przezT. M.iP. M. (1)na teren lokalu gastronomicznego(...)należącego doJ. T., a następnie do pomieszczenia lokalu i wbrew żądaniu osoby uprawnionej nie opuścił tego miejsca, działając tym samym na szkodęJ. T..
OskarżonyJ. T.jest 67 letnim mężczyzną, o wykształceniu technicznym, z zawodu jest elektrykiem, aktualnie prowadzi własną działalność gospodarczą i z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości ok. 1500-2000 zł miesięcznie. Oskarżony na utrzymaniu ma żonę oraz częściowo córkę.
Oskarżony nie był dotychczas karany.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie następujących dowodów:

1
wyjaśnień oskarżonegoJ. T.k. 74, k. 421 – we wskazanym zakresie

2
zeznań świadków:

-P. M. (1)k. 74-81, k. 421-423;
-Ł. M.k. 144-151, k. 475-476,
-M. G. (1)k. 184-187, k. 486;
-J. K.k. 187-191;
-L. P.k. 191-194;
-K. S.k. 194-196;
-A. W.k. 197-198;
-W. K.k. 198-200;
-I. T.k. 201-205, k. 484v-485v, we wskazanym zakresie
-G. M.k. 254-255;
-K. R.k. 256-257;
-P. J. (1)k. 464-465;
-T. M.k. 476-477;
-M. G. (2)k. 492-493;
-P. J. (2)k. 518v;

3
dokumentów:

- skargi z dnia 21.08.2013r. k. 39-41;
- wyroku z dnia 8.09.2016r. k. 444-445;
- zapytania o karalność k. 496;
- akt komorniczych(...)635-26/15;
OskarżonyJ. T.przesłuchany dwukrotnie w toku postępowania sądowego nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu przestępstwa i skorzystał z przysługującego mu prawa do odmowy składania wyjaśnień. Sąd nie dał wiary nie przyznaniu się, gdyż było to sprzeczne z materiałem dowodowym.
Zeznaniom pokrzywdzonego – komornika sądowegoP. M. (1)– Sąd I instancji dał, w zakresie w jakim odnosiły się one do zarzucanego oskarżonemuJ. T.w przedmiotowym postępowaniu sądowym przestępstwa, wiarę w całości, albowiem były one spójne i logiczne, a nadto korespondowały ze zgromadzonym w przedmiotowej sprawie materiałem dowodowym, w szczególności prawdziwe okazały się relacje procesowe pokrzywdzonego odnośnie toczącego się od lat konfliktu pomiędzy nim i jego rodziną, a oskarżonymJ. T., co potwierdziły liczne kierowane przeciwko sobie nawzajem pisma do różnego rodzaju organów oraz instytucji, jak również te, w których naświetlił on procedurę postępowania, jaka miała miejsce po wpłynięciu skargi oskarżonego z dnia 21 sierpnia 2013r., co pozostawało w zgodności z zeznaniami świadkówG.orazK.. Przede wszystkim jednak Sąd I instancji dal wiarę pokrzywdzonemu odnośnie zdarzenia z dnia 27 czerwca 2013r., gdyż przywołana przez niego wersja przebiegu zajścia z udziałem oskarżonego znalazła swoje odzwierciedlenie w wyroku uniewinniającym z dnia 8 czerwca 2016r., a nadto korespondowała z zeznaniamiT. M.,M. G. (2)orazP. J. (2), jak również pośrednio wspierała ją relacjaP. J. (1). Wprawdzie pokrzywdzony nie był w stanie imiennie wskazać, który z komorników zwracał się do niego z zapytaniem odnośnie przedmiotu skargi, to trudno nie przyjąć za prawdziwe jego twierdzeń, iż skarga oskarżonego była komentowana w środowisku zawodowym – na fakt ten wskazywał też świadekŁ. M., jak równieżK. S.– doświadczenie życiowe uczy, że tego rodzaju, kolokwialnie rzecz ujmując, pikantne informacje stają się przedmiotem plotek, w środowisku, którego członka dotyczą i zawsze w jakiś bliżej nieokreślony sposób wydostają się z kręgu pierwotnie określonych adresatów, do których skarga była skierowana. W ocenie Sądu Rejonowego skarga oskarżonego nie wzbudziła jednak tak szerokiego zainteresowania, jak zdawał się to sugerować sam pokrzywdzony.
Sąd I instancji wprawdzie dał wiarę zeznaniom świadkaŁ. M.– brata pokrzywdzonego, jednakże zauważyć należy, że znamiennym było dążenie przez niego w swoich relacjach procesowych do wykazania, iż skarga oskarżonego była bardzo szeroko komentowana pośród(...)komorników. Owszem, jak już sygnalizowano przy omawianiu relacji procesowych pokrzywdzonego, oczywistym jest, iż informacje o skardze i jej treści wydostały się poza krąg adresata, do którego była ona skierowana, to jest RadyI.Komorniczej wP., to poza zwykłą ciekawością i potraktowaniem jej w charakterze plotki, nie odbiła się ona tak szerokim echem, jak zdawał się to sugerować świadekŁ. M.. Co istotne świadek, podobnie jak jego brat, czyK. S., nie był w stanie wskazać imiennie ani jednej osoby, która miała do niego dzwonić z zapytaniem, o co chodzi w konflikcie, pomimo przyznania, że w lokalnym środowisku wszyscy komornicy się znają. Zatem w tym zakresie relacje procesowe świadka, choć nie pozbawione wiarygodności, zostały z pewnością wyolbrzymione. Wiarygodna okazała się ta część relacji procesowych tegoż świadka, gdzie wskazał on na zapoznanie się z treścią skargi także przez pracownikówKancelarii (...), do której została ona przesłana celem ustosunkowania się, albowiem okoliczność tą potwierdzili świadkowieS.orazK.(pokazał ją wszystkim kolegom w pokoju), zaś świadekW.nie była tego faktu pewna, co przy wiedzy, że zajmowała pokój razem z ww. świadkami oznaczało, iż o skardze także się dowiedziała.
Sąd Rejonowy nie znalazł przesłanek do zakwestionowania wiarygodności relacji procesowej świadkaT. M., albowiem była ona spójna z zeznaniami samego pokrzywdzonego, jak również świadkówG.,J.i pośrednio je wspierającą relacjąP. J. (1), a przede wszystkim swoje odzwierciedlenie znalazła w treści wyroku uniewinniającego z dnia 8 września 2016r.
ZeznaniomM. G. (1)orazJ. K.– członków RadyI.Komorniczej wP.– którzy zajmowali się rozpoznawaniem skargi oskarżonegoT.w dnia 21 sierpnia 2013r., Sąd I instancji dał wiarę w całości. Podkreślić trzeba, że dotyczyły one w przeważającym zakresie trybu procedowania po wpłynięciu tego rodzaju skargi, jak również wskazania osób, które z przedmiotowym pismem mogły się z uwagi na zatrudnienie w sekretariacieI.Komorniczej wP.zapoznać. ŚwiadekG.podkreślił, że o sporze pokrzywdzonego z oskarżonym dowiedział się wyłącznie ze skargi skierowanej na posiedzenie RadyI.Komorniczej, zaś pomimo teoretycznych możliwości, w praktyce treść skarg nie jest udostępniana innym zainteresowanym osobom. Wprawdzie świadekK.zeznał coś przeciwnego, to z uwagi na to, że słowaM. G. (1)zostały potwierdzone przez świadkówM.orazR.- pracownice sekretariatu, to właśnie przedstawiony przezM. G. (1)obieg dokumentów i możliwość wglądu do nich przez osoby spoza RadyI.Komorniczej wP.został uznany za wiarygodny.
Zeznania świadkówL. P.,K. S.,A. W.orazW. K.– pracownikówKancelarii (...)pokrzywdzonegoP. M. (1)- Sąd I instancji uznał za wiarygodne oraz przydatne dla poczynienia ustaleń faktycznych w realiach przedmiotowej sprawy. Zarówno świadekP.orazW.potwierdziły, że z uwagi na pełnione funkcje o charakterze biurowym, otwierały wszystkie pisma adresowane do komornikaP. M. (1), przy czym z treścią przesłanej do ustosunkowania się skargi oskarżonego zapoznały się jedynie w zakresie, w jakim było to niezbędne dla ustalenia dalszego postępowania z pismem – w tym przypadku świadekP.skargę przekazała albo asesorowi komorniczemu lub też aplikantowi. ŚwiadekA. W.wprawdzie nie pamiętała, czy zapoznała się z całą treścią skargi oraz rozmawiała o niej z innymi pracownikami kancelarii, ale już świadekW. K.potwierdził przeczytanie jej w całości i przedstawienie kolegom z pokoju treści tego pisma, a skoro w latach 2013-2014 w jego pokoju siedziała takżeA. W., to z dużym prawdopodobieństwem także jej. Wprawdzie na tle relacji procesowych przywołanych powyżej osób, w odmiennym świetle wydźwięk skargi oskarżonego przedstawiła świadekK. S.wskazując, iż była ona komentowana pośród asesorów oraz aplikantów komorniczych, to brak było przesłanek, ażeby te jej twierdzenia zakwestionować, tym bardziej, iż na powzięcie o niej informacji przez innych komorników sądowych wskazywał także sam pokrzywdzony, czy świadekŁ. M.. Oczywistym jest dla Sądu, iż kiedy świadekP.nie wiedząc, co ze skierowanym do ustosunkowania się przezP. M. (1)pismem ma zrobić, zwróciła się z nim do swoich współpracowników, ci zaś przeczytawszy skargę w celu ustalenia dalszego biegu dokumentu podzielili się jej treścią z osobami siedzącymi w pokoju, tym bardziej, iż skarga zawierała ciekawe w aspekcie plotkarskim informacje i oczywistym jest, że tego typu sprawy były wśród pracowników komentowane.
Zeznaniom świadkaI. T.,przy czym Sąd dokonał ich oceny wyłącznie w tej części, w jakiej dotyczyły ustaleń okoliczności faktycznych zarzucanego oskarżonemu przestępstwa, a zatem w zakresie przebiegu zdarzenia z dnia 27 czerwca 2013r., Sąd nie dał wiary, albowiem nie była ona jego bezpośrednim uczestnikiem, zaś przebieg znała tylko i wyłącznie z opowieści oskarżonegoT.. Tym bardziej w świetle wyroku uniewinniającegoP. M. (1)od przestępstwa naruszenia miru domowego oskarżonego, jak również wzbudzających wątpliwości natury logicznej twierdzeń tegoż świadka o hospitalizacji oskarżonego po zdarzeniu (nie został na tą okoliczność w toku postępowania przedstawiony żaden dowód, a świadek jednocześnie jako powód braku wykonania obdukcji wskazała nieznaczny charakter obrażeń, jakie wówczas miał odnieść oskarżony, co w oczywisty sposób kłóciło się z potrzebą pobytu w szpitalu), nie sposób ocenić relacji procesowychI. T.jak zasługujących na przymiot wiary.
Sąd Rejonowy nie znalazł podstaw do zakwestionowania wiarygodności zeznań świadkówG. M.orazK. R.– pracownic sekretariatu RadyI.Komorniczej wP.. W szczególności zrelacjonowały one procedurę zapoznawania się przez nie z wpływającymi skargami – następowało to w zakresie niezbędnym dla ustalenia, czy dotyczyła ona komornika z obszaru apelacji, została wpisywana data wpływu, nadawca, a następnie zwrócono się doP. M. (1)o ustosunkowanie się do treści skargi. ŚwiadekM.iR.podobnie jakM. G. (1)wskazały, iż nie ma praktycznie możliwości zapoznania się ze skargą przez osobę spoza RadyI.Komorniczej.
Wprawdzie świadekP. J. (1)nie pamiętał szczegółów zajścia z dnia 27 czerwca 2013r. z udziałem oskarżonego orazP. M. (1), to w sposób w ocenie Sądu przekonujący oraz wiarygodny wskazał na ogólne zachowanie się wówczas oskarżonego – był wybuchowy, a jego agresja była skierowana w stronę braciM., co wespół z zeznaniamiP. M. (1),T. M., jak również w świetle wyroku uniewinniającego z dnia 8 września 2016r., wskazywało na nieprawdziwość postawionych przezJ. T.w skardze z dnia 21 sierpnia 2013r. zarzutów.
Sąd Rejonowy nie powziął także żadnych wątpliwości odnośnie prawdziwości zeznańM. G. (2)orazP. J. (2), którzy w sposób spójny i korespondujący ze sobą nawzajem, jak również relacjamiP.iT.braciM.zrelacjonowali przebieg zdarzenia z dnia 27 czerwca 2013r. i choć nie byli oni przy nim bezpośrednio obecni, albowiem pozostali na nieruchomości pokrzywdzonego, to wskazany przez nich zarówno powód, z jakiego braciaM.udali się na posesję oskarżonego, jak i ówczesne usytuowanieJ. T.na dachu, łączyły się w logiczną całość ze słowami pokrzywdzonego oraz jego brata.
Zeznania świadkówP. M. (2)(k. 137-139, k. 479),A. K.(k. 139-140, k. 485v-486),A. R.(k. 141-142),P. N.(k. 142-143) orazI. P.(k. 258) nie zawierały żadnych informacji istotnych dla zrekonstruowania stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie.
Podstawą wyrokowania Sąd uczynił także pozostały materiał dowodowy zebrany w sprawie w postaci dokumentów, ujawnionych na rozprawie w trybieart. 393 i 394 k.p.k., wskazanych w protokole rozprawy głównej. Są to w przeważającej części dokumenty procesowe, urzędowego pochodzenia, sporządzone przez kompetentne osoby zgodnie z zakresem ich kwalifikacji i uprawnień, a w związku z tym wiarygodność i autentyczność tych dokumentów nie budziła wątpliwości stron i również Sąd nie znalazł żadnych podstaw do ich podważania.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Poddając gruntownej, a jednocześnie swobodnej ocenie zgromadzony w przedstawionej sprawie materiał dowodowy, kierując się przy tym wskazaniami zawartymi w przepisachart. 7 i 410 k.p.k., Sąd uznał winę oskarżonego w zakresie czynu przypisanego mu w części orzekającej niniejszego rozstrzygnięcia za bezsporną
Sąd zakwalifikował opisane w stanie faktycznym zachowanie oskarżonego jako przestępstwo zart. 212 § 1 k.k.
Dobrem chronionym przez treśćart. 212 § 1 k.k.jest cześć, pojmowana jako godność, dobre imię, dobra sława, świadomość własnej wartości, szacunek dla samego siebie, honor, reputacja i duma.
Przepisart. 212 § 1 k.k.nie definiuje pojęcia pomówienia i zniesławienia. Brak jest takiej legalnej definicji także w jakimkolwiek przepisieKodeksu karnego. W tej sytuacji bliższe określenie zwrotu „pomawia” spoczęło na doktrynie i judykaturze, według której wystarczające jest zakomunikowanie uwłaczającej wiadomości nawet tylko jednej osobie, wiadomość może być ustna lub pisemna, może być podana ogólnikowo lub w sposób nieskonkretyzowany, może być zastrzeżona jako poufna, może być opatrzona informacją o jej źródle. Zniesławienie może nastąpić w pierwszym rzędzie ustnie, ale także pismem odręcznym, drukiem, wizerunkiem, karykaturą, a więc przy wykorzystaniu rozmaitych środków przekazu informacji (J. Raglewski, w: Zoll, Kodeks karny, t. 2, 2006, s. 773).
Przestępstwo zniesławienia może być popełnione jedynie przez pomówienie pokrzywdzonego wobec innej osoby. Konieczne jest więc, aby informacje o postępowaniu lub właściwościach, które mogą poniżyć jakąś osobę w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności, zostały przekazane innym osobom niż ta, której te wiadomości dotyczą. Ustawa nie wymaga jednak, aby takich odbiorców pomówienia było więcej.
Pomówienie polega na podnoszeniu lub rozgłaszaniu zarzutu. Podnoszenie zarzutu ma miejsce wówczas, gdy sprawca stawia zarzut we "własnym imieniu", bez względu na to, czy opiera go na własnych przemyśleniach i spostrzeżeniach, czy też na faktach, o których informacje przekazały mu inne osoby. Natomiast rozgłaszaniem jest przekazywanie zarzutów zasłyszanych (zob. J. Raglewski, [w:] A. Zoll (red.), Kodeks karny, t. II, 2013, s. 945 i n.).Rozgłaszany lub podnoszony zarzut tylko wówczas stanowi przestępne pomówienie, gdy ma określoną treść, tzn. dotyczy postępowania osoby pomawianej lub jej właściwości, które mają charakter poniżający w opinii publicznej albo narażają na utratę zaufania zawodowego. Są to więc zarzuty przedstawiające zniesławianego w negatywnym, ujemnym świetle.
Pomówienie dotyczyć może zarówno "postępowania", jak i "właściwości" osoby pomówionej. Przez "postępowanie" należy rozumieć zachowanie się lub zachowywanie się, czyli postępowanie pomówionego podmiotu, oznacza czynienie czegoś w określonych sytuacjach, zachowanie się w pewien określony sposób wobec kogoś lub czegoś (np. zarzut, że ktoś bierze łapówki, utrzymuje kontakty ze światem przestępczym, prowadzi niemoralny tryb życia, bądź też znęca się nad rodziną), przy czym nie jest konieczne, by przedmiotem zarzutu było postępowanie sprzeczne z prawem (zob. J. Raglewski, [w:] A. Zoll (red.), Kodeks karny, t. II, 2013, s. 947 i n.).Pomówienie o określone postępowanie powinno zatem powoływać się na fakty, natomiast nie może ograniczać się do samych ocen dotyczących cech jednostki (tak również I. Zgoliński, [w:] V. Konarska-Wrzosek (red.), Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2016, s. 964 i n. oraz przywołane tam piśmiennictwo). Nie zawsze jednak pomawianie o postępowanie musi wskazywać konkretne fakty, wystarczy twierdzenie, że określona osoba postępuje nieuczciwie, że urzędnik jest stronniczy, a sędzia niesprawiedliwy (L. Peiper,Komentarz, s. 530). Formułowane zarzuty dotyczyć więc muszą postępowania, np. nieuczciwości lub sprzedajności osoby pełniącej funkcję, związaną z zaufaniem społecznym, a nie ograniczać się do stwierdzenia, że taka osoba jest "tępa" bądź "arogancka". Znamię pomówienia wyczerpane jest np. przez sformułowanie zarzutów: sprzedajności, popełnienia czynów karalnych, łapówkarstwa, utrzymywania kontaktów ze światem przestępczym, kolaborowania z okupantem, złego traktowania rodziny, niemoralnego trybu życia, alkoholizowania się, dotknięcia zboczeniami seksualnymi, nie wywiązywania się z przyjętych zobowiązań, nadużywania pełnionej funkcji publicznej, składania fałszywych zeznań, nepotyzmu (L. Gardocki,Prawo karne, s. 274; Marek, Kodeks karny, 2010, s. 480–481; J. Raglewski, w: Zoll, Kodeks karny, t. 2, 2006, s. 776–777).Przedmiotem pomówienia może być zarówno zachowanie sprzeczne z prawem, jak i naruszające zasady etyczne, jak też niezgodne ze społecznymi oczekiwaniami.
Ustawodawca w treściart. 212 § 1 k.k.wskazuje, że znamieniem strony przedmiotowej przestępstwa zniesławienia nie jest wszelkie narażenie na utratę zaufania, lecz jedynie narażenie na utratę takiego zaufania, które jest potrzebne dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności. Takie ujęcie omawianego znamienia oznacza, że zarzuty takie nie hańbią, nie powodują odczucia pogardy, a więc nie poniżają, lecz wyłącznie narażają na utratę zaufania zawodowego. Należy je więc odróżnić od zarzutów poniżających w rozumieniu powszechnej oceny społecznej. Tak więc w razie przypisania sprawcy czynu zart. 212 § 1 k.k.zniesławienia, w postaci narażenia na utratę zaufania, każdorazowo niezbędne jest wykazanie, że taka możliwość zaistniała. Ocena ujemnej treści pomówienia musi więc być dokonywana w kontekście wymagań lub oczekiwań związanych z zajmowanym stanowiskiem, pełnioną funkcją, wykonywanym zawodem albo rodzajem działalności.
Przedmiotem pomówienia może być dobre imię (tzw. cześć zewnętrzna) innej osoby fizycznej, grupy osób, instytucji, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. Przez pojęcie innej osoby należy rozumieć każdą osobę fizyczną, niezależnie od wieku, pod warunkiem jednak, że jest ona zdolna pojąć i rozpoznać treść podnoszonego zarzutu.
Przestępstwo zniesławienia zart. 212 § 1 k.k.jest przestępstwem formalnym (bezskutkowym). Dla dokonania tego przestępstwa nie jest wymagane zaistnienie skutku w postaci utraty przez pomówionego zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności – wystarczy stwierdzenie, że zniesławiająca wypowiedź mogła taki skutek wywołać (J. Raglewski, w: Zoll, Kodeks karny, t. 2, 2006, s. 785; J. Wojciechowski, w: Wąsek, Kodeks karny, t. 1, 2010, s. 1312).
Przestępstwo zniesławienia, zarówno w typie podstawowym -art. 212 § 1 k.k.ma charakter powszechny, a więc sprawcą tych przestępstw może być każdy człowiek, który zachowa się w sposób opisany w treściart. 212 k.k., zniesławiając podmioty wymienione w treści tego przepisu.
Przestępstwo zniesławienia należy do kategorii przestępstw umyślnych, które można popełnić zarówno w zamiarze bezpośrednim (dolus directus), jak i ewentualnym (dolus eventualis). Umyślnością muszą być objęte wszystkie znamiona zniesławienia, a więc zarówno to, że działanie stanowi rozpowszechnianie karalnego pomówienia, jak i to, że treść jego może narazić pokrzywdzonego na utratę zaufania, potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności. Sprawca przestępstwa zart. 212 k.k.musi mieć świadomość, że jego wypowiedź zawiera w swej treści zarzuty zniesławiające pod adresem innej osoby, grupy osób, instytucji, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. Winien działać z zamiarem zniesławienia, zdając sobie sprawę z tego, że podniesienie lub rozgłaszanie zarzutów może narazić podmiot, którego ta wypowiedź dotyczy, na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności. Zniesławienie nie jest przestępstwem celowym. Narażenie pomówionego na utratę zaufania, potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności, może być celem zachowania sprawcy, ale nie musi nim być.
Z kolei jak wynika zart. 213 § 1 k.k.nie ma przestępstwa określonego wart. 212 § 1 k.k., jeżeli zarzut uczyniony niepublicznie jest prawdziwy. Uczynienie zarzutu niepublicznie oznacza, że zarzut ten i związany z nim przekaz informacyjny nie jest dostępny szerokiej, bliżej nieokreślonej grupie osób, nie trafił do wiadomości szerszego kręgu osób lub nie był uczyniony w miejscu publicznym dostępnym dla nieokreślonej grupy ludzi (nie wiąże się z przeniesieniem jego treści do szerokiego, nieokreślonego kręgu osób). Odbiorcą zarzutu może być z kolei określona osoba lub grupa osób indywidualnie oznaczonych, przy czym liczebność tej grupy nie ma znaczenia, o ile można ustalić, kto jest adresatem pomawiającego przekazu informacyjnego (por. także J. Raglewski, [w:] A. Zoll (red.), Kodeks karny, t. II, 2013, s. 980). W tym kontekście istotne jest jednak, aby ze sposobu uczynienia zarzutu można było zdekodować intencję sprawcy, by ów zarzut nie dotarł do wiadomości publicznej. W doktrynie zasadnie przyjmuje się, że sytuacja przekazania zarzutu określonej osobie lub określonej grupie osób bez zamiaru upublicznienia go, którego treść – wbrew woli sprawcy – przedostała się jednak następnie do nieograniczonego kręgu odbiorców, uzasadnia przyjęcie niepublicznego pomówienia. Takie ujęcie uzasadnione jest założeniem, że sprawca nie może ponosić negatywnych następstw niezależnego od niego dalszego rozpowszechniania zarzutu(por. J. Raglewski, [w:] A. Zoll (red.), Kodeks karny, t. II, 2013, s. 980).
Zawarty wart. 213 § 1 k.k.problem prawdziwości zarzutu łączy się z funkcją procesową tego przepisu(zob. Zoll, Kodeks, s. 655)i inną regułą ciężaru dowodu, aniżeli ma to miejsce w odniesieniu do innych przestępstw. W każdej innej sprawie to oskarżyciel musi udowodnić oskarżonemu winę, natomiast sam oskarżony nie musi dowodzić swojej niewinności. Wynika to z regułKodeksu postępowania karnego, konkretnie zart. 5 § 1 k.p.k.W przypadku zniesławienia to nie pomówiony jako oskarżyciel prywatny ma udowodnić w procesie nieprawdziwość zarzutu, lecz pomawiający ma udowodnić, że postawiony przez niego zarzut jest prawdziwy. To stawiający zarzuty musi wykazać ich prawdziwość. Wynika to z niekwestionowanej interpretacji treści kontratypów zart. 213 k.k.Mamy tu do czynienia z wyjątkowym w procedurze karnej przesunięciem ciężaru dowodowego z oskarżyciela na oskarżonego. Również i niedające się usunąć wątpliwości co do prawdziwości zarzutu, w tym wypadku muszą być tłumaczone na korzyść pomówionego, czyli oskarżyciela (zob. Kulesza, Zniesławienie, s. 91). Oskarżyciel natomiast musi wykazać, że oskarżony postawił określony zniesławiający zarzut, że w ogóle miała miejsce zniesławiająca wypowiedź.
Wątpliwości budzi kwestia odpowiedzialności za zniesławienia dokonywane w skargach składanych do władz publicznych. W zasadzie podlegają one odpowiedzialności. J.S.(Wolność słowa łączy się z odpowiedzialnością za to, co się powiedziało,R.. z 23.2.2001r.) stwierdził, że fakt, iż dane pismo (skarga) zostało złożone do Rzecznika Praw Obywatelskich – do czego uprawniałart. 80 Konstytucji RPskonkretyzowany wart. 9 pkt 1 i art. 10(...)ma o tyle znaczenie dla odpowiedzialności za zniesławienie, iż traktuje się je jako zarzut podniesiony niepublicznie w rozumieniuart. 213 § 1 k.k.Okoliczność, iż Rzecznik jest adresatem skargi, sama przez się nie wyłącza bezprawności zniesławienia. Gdy więc w skardze (skierowanej do organu państwowego, instytucji państwowej) padnie zarzut np. opieszałości w podejmowaniu przez sędziego lub prokuratora czynności, na pewno zmieści się w granicach uprawnień wynikających ze skargi, chociażby nie do końca znalazł on potwierdzenie. Nie zachodzi natomiast żadna okoliczność wyłączająca bezprawność czynu, gdy obojętnie w jakim piśmie i do kogo skierowanym padnie nieprawdziwy zarzut, iż sędzia czy prokurator są skorumpowani. Zarzut dotyczący korupcji wyłączyłby przestępność zniesławienia tylko wówczas, gdyby był prawdziwy. Nie ma bowiem żadnych podstaw, aby z karalności za pomówienia wyłączać nieprawdziwe i niepubliczne zarzuty, zawarte w skargach.
Postępowanie dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie wykazało bez najmniejszej wątpliwości, że oskarżonyJ. T.podnosząc w sformułowanym przez siebie piśmie z dnia 21 sierpnia 2013r. pod adresem komornika sądowegoP. M. (1)zarzuty dotyczące jego postępowania w dniu 27 czerwca 2013r., tj. naruszenia miru domowego, gróź, pobicia oraz „bandyckie zachowanie” naraził go, biorąc pod uwagę wymagania, czy oczekiwania, jakie związane są z wykonywaniem zawodu komornika sądowego – przestrzeganie przez niego obowiązujących norm prawnych - na utratę zaufania potrzebnego dla wykonywania tego zawodu. Wprawdzie żaden z przesłuchanych świadków nie potwierdził, ażeby przywołane przez oskarżonego w skardze rzekome postępowanieP. M. (1)wpłynęło w jakikolwiek sposób na postrzeganie przez nich pomówionego, to skutek taki z uwagi na formalny charakter czynu zart. 212 § 1 k.k.nie był wymagany. Oczywistym jest natomiast, iż wysunięcie pod adresem komornika sądowego tego rodzaju ciężkich zarzutów stanowić będzie zawsze swojego rodzaju rysę na jego wizerunku zawodowym i mogło z pewnością narazić go na utratę zaufania jakim winien się cieszyć jako osoba wykonująca ten i tak narażony na liczne szykany zawód. Działanie oskarżonego nacechowane było także umyślnością – jego celem było narażenie pokrzywdzonegoP. M. (1)na utratę zaufania potrzebnego przy wykonywaniu przez niego zawodu komornika sądowego i oskarżony zdawał sobie sprawę, iż taki właśnie efekt będzie mogło wywołać jego pismo z dnia 21 sierpnia 2013r. skierowane do RadyI.Komorniczej wP.zawierające nieprawdziwe zarzuty.
W realiach przedmiotowej sprawy nie zostały wypełnione znamiona swojego rodzaju kontratypu, o jakim mowa wart. 213 § 1 k.k.Wprawdzie Sąd I instancji stanął na stanowisku, iż podniesiony przez oskarżonego zarzut został poczyniony niepublicznie, to był on nieprawdziwy. I tak jego skarga została skierowana do określonego kręgu osób, tj. RadyI.Komorniczej wP.i już w jej tytule oskarżony wskazał, że wnosi o wszczęcie wobecP. M. (1)postępowania dyscyplinarnego, a zatem jego rzeczywistym celem było uruchomienie wewnętrznej procedury na skutek wysuwanych przez niego pod adresem pokrzywdzonego zarzutów. Uczynione zarzuty nie były dostępne szerokiej, nieokreślonej liczbie osób, a zamykały się w kręgu związanym z RadąI.Komorniczej, jej członkami oraz personelem biurowym –de facto2 osoby, które z treścią skarg zapoznają się jedynie w sposób wybiórczy w zakresie danych o charakterze formalnym - oraz pracownikamiKancelarii (...). Sam sposób uczynienia zarzutu wskazywał na rzeczywistą intencję oskarżonegoT., który przy pomocy organów samorządu zawodowego komorników domagał się wyciągnięcia konsekwencji wobec komornika sądowegoP. M. (1). Gdyby oskarżony działał z zamiarem upublicznienia go, to mógłby się zwrócić chociażby do mediów, czy prasy o naświetlenie jego stanowiska, co biorąc pod uwagę niezmienną nagonkę na komorników sądowych mogłoby się spotkać z ich dużym zainteresowaniem. Okoliczność natomiast, iż treść skargi i wskazane w niej zarzuty wyszły poza krąg pierwotnie określonych adresatów, tj. była komentowana w środowisku komorników sądowych, nie może obciążać oskarżonego, albowiem nie miał on przecież żadnego wpływu na niedyskrecję osób, które ze skargą się zapoznały. Choć i w tym przypadku Sąd I instancji hipotetycznie skłania się ku stanowisku, iż w ocenie niepublicznego charakteru zarzutu niczego nie zmieniałby fakt, gdyby wiedzę o nim powzięli wszyscy komornicy zI.Komorniczej wP., albowiem nadal byłby to zamknięty krąg osób, zaś jego globalna liczba pozostawałby bez znaczenia.
Nie został w ocenie Sąd Rejonowego spełniony drugi z warunków kontratypu zart. 213 § 1 k.k.to jest prawdziwość poczynionych wobecP. M. (1)zarzutów, o czym przesądził prawomocnie wyrok Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 8 września 2016r. Sąd I instancji zauważa wprawdzie, iż obejmował on wyłącznie zachowanieP. M. (1)dotyczące zarzucanego mu wówczas naruszenia w dniu 27 czerwca 2013r. miru domowego, to odnośnie pozostałych zachowań pokrzywdzonego, tj. gróź kierowanych pod adresem oskarżonego oraz pobicia,J. T.nie sprostał nałożonemu nań ciężarowi wykazania prawdziwości tych zachowańP. M. (1)– skorzystał z prawa do odmowy składania wyjaśnień, nie przedłożył chociażby wyników badania sądowo – lekarskiego i to pomimo rzekomej hospitalizacji, do jakiej dojść miało na skutek działania pokrzywdzonego oraz jego brataT. M., zaś świadekI. T.przebieg zdarzenia znała jedynie ze słów oskarżonego i nie była przy nim osobiście obecna. W kontekście ciężaru dowodowego nie budzi natomiast żadnych wątpliwości, iż oskarżony zniesławiający zarzut postawił, co wprost wynika z treści skargi z dnia 21 sierpnia 2013r., a nadto nie było przez nikogo kwestionowane.
Wobec niezaistnienia w realiach przedmiotowej sprawy, w obliczu poczynionego niepublicznie nieprawdziwego zarzutu, przesłanek warunkujących kontratyp zart. 213 § 1 k.k., brak było okoliczności wyłączających odpowiedzialność karną po stronie oskarżonego za przestępstwo zart. 212 § 1 k.k.
W świetle powyższego wina oskarżonegoJ. T.nie budzi zdaniem Sądu żadnych wątpliwości i została w pełni wykazana.
Uznając sprawstwo i winę oskarżonego za udowodnione w zakresie opisanym powyżej, Sąd Rejonowy przystąpił do wymierzenia mu kary adekwatnej do stopnia zawinienia, społecznej szkodliwości popełnionego przez niego czynu, a także uwzględniając cele zapobiegawcze i wychowawcze, jakie kara winna osiągnąć w stosunku do oskarżonego oraz warunki i właściwości osobisteJ. T.. Ponadto orzeczona kara powinna spełniać rolę w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, jak również uwzględniać motywację i sposób jego zachowania, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na nim obowiązków, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstw. Przy wymiarze kary Sąd, kierując się dyrektywami zawartymi wart. 53 § 1 i 2 k.k.orazart. 115 § 2 k.k., miał na uwadze tak okoliczności obciążające, jak i łagodzące dotyczące oskarżonego. I tak, w pierwszej kolejności Sąd jako okoliczności obciążające uznał obrany przez oskarżonego sposób działania, który dążąc do zaszkodzenia pokrzywdzonemu na płaszczyźnie zawodowej usiłował przy pomocy organów samorządu zawodowego komorników rozwiązać spór sąsiedzki i wymusić podjęcie przez niego określonych, korzystanych dla oskarżonego zgód. Uwzględnić należy także szerszy aspekt społeczny postępowania oskarżonego, albowiem formułowanie bezpodstawnych zarzutów na fali nagonki medialnej pod adresem komorników sądowych w rzeczywistości nie prowadzi do wyeliminowania tych spośród nich, którzy nie działają zgodnie z prawem, a raczej posądzenia o nieuczciwe praktyki każdego komornika sądowego. Oskarżony jako osoba dorosła i w pełni władz umysłowych winien zdawać sobie sprawę z konsekwencji swoich działań i nie wysuwać ciężkich przecież i nieprawdziwych zarzutów o popełnienie przestępstw. Jako okoliczność łagodzącą należy przyjąć dotychczasową niekaralność oskarżonego oraz prowadzenie przez niego ustabilizowanego trybu życia.
Z tych względów za zasadne Sąd I instancji uznał wymierzenie oskarżonemu kary 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych grzywny po 20 (dwadzieścia) złotych każda. Ustalając wysokość stawki dziennej grzywny na kwotę 20 zł Sąd Rejonowy miał na uwadze możliwości zarobkowe oskarżonego oraz jego aktualną sytuację finansową – oskarżony prowadzi własną działalność gospodarczą z której uzyskuje dochód w wysokości 1500-2000 zł miesięcznie.
O kosztach oskarżyciela prywatnegoP. M. (1)Sąd Rejonowy orzekł na podstawie przywołanych w wyroku przepisów (pkt II wyroku).
Na podstawieart. 628 pkt 2 k.p.k.wobec uznania oskarżonego za winnego w całości przypisanego mu czynu obciążono go kosztami postępowania w kwocie 90 zł i wymierzono mu na podstawieart. 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy o opłatach w sprawach karnych z dnia 23 czerwca 1973r.(tekst jednolity z roku 1983r., Dz. U. Nr 49, poz. 223 ze zmianami) opłatę w wysokości 100 zł.

/-/ SSR Izabela Hantz - Nowak