Sąd Apelacyjny w Katowicach
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V S 22/18
Data wyroku: 2018-07-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Aleksandra Janas, Lucjan Modrzyk, Jadwiga Galas
Słowa kluczowe: Skarga na przewlekłość
Podstawa prawna: art. 2 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

Sygn. akt V S 22/18

POSTANOWIENIE
Dnia 9 lipca 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Jadwiga Galas

Sędziowie:

SA Lucjan Modrzyk (spr.)
SA Aleksandra Janas

po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2018 r. w Katowicach
na posiedzeniu niejawnym
sprawy ze skargi(...)Z. R.,T. J.Spółka Jawna wJ.

o stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie sygn. akt VI Gc 1084/14 Sądu Rejonowego(...)w(...)i w sprawie sygn. akt XIX Ga 1240/17 Sądu Okręgowego w(...)
p o s t a n a w i a:

1
stwierdzić, iż w postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym w(...)w(...)w sprawie o sygn. akt VI GC 1084/14 nastąpiła przewlekłość postępowania;

2
przyznać skarżącej od Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w(...)w(...)) kwotę 2000 (dwa tysiące) złotych;

3
zwrócić skarżącej opłatę od skargi w kwocie 200 (dwieście) złotych;

4
oddalić skargę w pozostałym zakresie.

SSA Lucjan Modrzyk  SSA Jadwiga Galas SSA Aleksandra Janas
Sygn. akt V S 22/18

UZASADNIENIE

(...)Z. R.,T. J.Spółka Jawna wJ.w skardze na przewlekłość postępowania wniesionej w toku postępowania w sprawach:
- Sądu Rejonowego(...)w(...)Wydział VI Gospodarczy sygn. akt VI GC 1084/14;
- Sądu Okręgowego w(...)Wydział XIX Gospodarczo – Odwoławczy wniosła o:
- stwierdzenie przewlekłości postępowania;
- przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty 2000 zł;
nakazanie podjęcia czynności zmierzających do niezwłocznego wyznaczenia terminu rozprawy;
- zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego;
zwrot uiszczonej opłaty od Skarbu.
Prezes Sądu Okręgowego w(...)i Prezes Sądu Rejonowego w(...)w(...)wnosili o oddalenie skargi.
Sąd Apelacyjny zważył:
Skarga jest częściowo uzasadniona.
Za takim stanowiskiem przemawia uporządkowany chronologicznie przebieg postępowania. Pozew w niniejszej sprawie wniesiony został 18 lipca 2014 r., a 4 sierpnia 2014 r. wydano nakaz zapłaty, od którego sprzeciw pozwana wniosła 28 sierpnia 2014 r. 8 października 2014 r. odpis sprzeciwu doręczono powódce, która odniosła się do niego pismem z 24 października 2014 r. 6 listopada 2014 r. pozwana zgłosiła wnioski dowodowe. 16 listopada 2014 r. wyznaczono rozprawę na dzień 25 lutego 2015 r. – dopuszczono dowodów z dokumentów i zeznań świadka – rozprawę odroczono z uwagi na ewakuację sądu (alarm bombowy). Na rozprawie 20 maja 2015 r. przesłuchano świadków i strony i dopuszczono dowód z opinii biegłego. Akta przesłano 26 maja 2015 r. – termin przedłużono do 17 lipca 2015 r. i w tej dacie biegły złożył opinię. Opinię przesłano stronom 31 lipca 2015 r. Powódka złożyła zarzuty do opinii 24 sierpnia 2015 r. i zarzuty przesłano biegłemu 30 września 2015 r. Biegły odpowiedział na zarzuty powódki pismem, które wpłynęło do Sądu 13 października 2015 r. i 17 listopada 2015 r. przesłano je stronom. Powódka odniosła się do stanowiska biegłego pismem złożonym 3 grudnia 2015 r. 12 stycznia 2016 r. wyznaczono rozprawę na 12 kwietnia 2016 r. i 26 kwietnia 2016 r. wydano wyrok.
Wniosek pozwanej o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem złożono 9 maja 2016 r. Odpis wyroku z uzasadnieniem przesłano pełnomocnikowi pozwanej 7 czerwca 2016 r., a 11 lipca 2016 r. pozwana wniosła apelację z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.
Wniosek został rozpoznany 13 września 2016 r. a 7 października 2016 r. pozwana wniosła zażalenie.
Akta z zażaleniem przesłano do Sądu Okręgowego w(...)1 grudnia 2016 r. Zażalenie zostało oddalone postanowieniem z 1 marca 2016 r. i zarządzono jego doręczenie pełnomocnikom stron. Z uwagi na brak dowodu doręczenia postanowienia przesyłkę reklamowano - odpowiedź Poczty Polskiej zwrócono 11 lipca 2017 r. i akta zwrócono do Sądu Rejonowego 28 lipca 2017 r. 25 sierpnia 2017 r. zarządzono wezwanie pozwanej do uiszczenia opłaty od apelacji (zarządzenie wykonano 7 września 2017 r.).
Opłata wpłynęła 19 września 2017 r. i 11 października 2017 r. zarządzono przesłanie odpisu apelacji pełnomocnikowi powódki (zarządzenie wykonano 2 listopada 2017 r., a dowód doręczenia 7 listopada 2017 r.).
17 listopada 2017 r. akta z apelacją przesłano do Sądu Okręgowego w(...).
Zarządzeniem z 23 listopada 2017 r. Przewodniczący wydziału XIX Gospodarczo-Odwoławczego zarządził, że z uwagi na to, że najbliższy termin rozprawy wyznaczony w kolejności wpływu przypada na drugą połowę 2018 r. wstrzymane jest wyznaczenie terminu rozprawy.
18 kwietnia 2018 r. poinformowano pełnomocnika powoda, że obecnie na 22 października 2018 r. wyznaczone są rozprawy w kolejności wpływu – ostatnia o sygnaturze XIX Ga 1022/18.
Przedmiotem postępowania wywołanego skargą na przewlekłość postępowania zgodnie zustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.), zwaną dalej w skrócie:ustawą, jest badanie podniesionego przez składającego skargę zarzutu, że doszło do naruszenia przysługującego mu prawa do sądu poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie. Za przewlekłość postępowania uważa się, że są to wszystkie te sytuacje, w których pomimo realnych możliwości sprawnego prowadzenia postępowania, postępowanie to (na skutek nieuprawnionych działań lub zaniechań sądu) „przewleka się” – a stan ten utrzymuje się przez pewien okres czasu (trwa).
Dla stwierdzenia czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy zgodnie z treścią art. 2 ust. 2 cyt. ustawy ocenić w szczególności terminowośći prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty. Ponieważ ustawa mówi o nieuzasadnionej zwłoce w rozpoznaniu sprawy, ta wymaga zawinionego, nieusprawiedliwionego obiektywnymi przesłankami opóźnieniaw podejmowaniu czynności przez sąd.
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy uznać należy, iż postępowanie przed Sądem Rejonowym(...)w sprawie sygn. akt VI GC 1084/14 trwało dłużej niż to konieczne.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem uznać należy, iż postępowanie trwa przewlekle (w ocenie całego postępowania) jeżeli pomiędzy zasadnymi czynnościami Sądu następuje przerwa ponad miesięczna. W oczywisty sposób nie można tego czasu dokładnie określić co do dnia, ale okres braku zasadnych czynności przekraczający dwa miesiące z całą pewnością powinien zostać uznany za przewlekłość postępowania.
Takiej przerwy w zasadnych czynnościach Sądu nie sposób dopatrzeć się w postępowaniu od chwili wniesienia pozwu do daty przekazania akt z zażaleniem pozwanej na odmowę zwolnienia od opłaty od apelacji w dniu 1 grudnia 2016 r.
Dalsze czynności podejmowane były przez Sąd Okręgowy w(...)w postępowaniu incydentalnym - zażaleniowym.
Jednakże zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przez „tok postępowania” w rozumieniu art. 2 ust 1 i art. 5 ust. 1 cyt. ustawy należy rozumieć „postępowanie co do istoty sprawy”, a nie postępowanie incydentalne (uboczne), którego bieg nie powoduje „przejścia” istoty sprawy do Sądu wyższej instancji (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 22 lutego 2017 r., III SPP 2/17, z 10 stycznia 2017 r., III SPP 66/16, z 13 listopada 2014 r., III SPP 277/14, OSNP 2017, ust. 1, poz. 13).
Oznacza to, że ewentualne uchybienia co do sprawności postępowania w postępowaniu zażaleniowym powoduje przewlekłość postępowania przed Sądem pierwszej instancji.
Akta z zażaleniem pozwanej wpłynęły do Sądu Okręgowego w(...)9 grudnia 2017 r. i 1 marca 2017 r. zażalenie zostało rozpoznane postanowieniem sygn. akt XIX Gz 1036/16.
Termin rozpoznania zażalenia nie budzi zastrzeżeń w przeciwieństwie do dalszych podejmowanych czynności. Odpis postanowienia z uzasadnieniem, został przesłany 16 marca 21017 r. do pełnomocników obu stron. Z uwagi na brak dowodu doręczenia pełnomocnikowi powódki złożono reklamację do doręczyciela , która została zwrócona 11 lipca 2017 r. a akta zwrócono Sądu pierwszej instancji 28 lipca 2017 r.
Zarządzenie doręczenie odpisu postanowienia pełnomocnikowi powódki było bezzasadne i zbędne. Zgodnie zart. 394 § 1 pkt 2 k.p.c.zażalenie przysługuje stronie, której odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem nie przysługuje przeciwnikowi.
Zgodnie z art. 395 § 1 akta sprawy przesyła się do Sądu drugiej instancji bez doręczenia odpisu zażalenia stronie przeciwnej w przypadku, gdy ustawa przewiduje doręczenie zaskarżonego postanowienia tylko jednej stronie.
W przypadku postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych takim przepisem ustawowym jest art. 111 a u.k.s.c., zgodnie z którym postanowienie to doręcza się tylko wnioskodawcy. Oznacza to, że strona przeciwna nie jest uczestnikiem postępowania zażaleniowego dot. odmowy zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem brak jest podstaw do doręczenia jej postanowienia Sądu drugiej instancji.
Nieprawidłowe zarządzenie w tym zakresie spowodowało, że postępowanie zażaleniowe mogło zakończyć się z chwilą doręczenia postanowienia pełnomocnikowi pozwanej w dniu 20 marca 2017 r. i akta mogły być niezwłocznie zwrócone do Sądu pierwszej instancji, a zostały faktycznie 28 lipca 2017 r. tj. ze zwłoką ok. czterech miesięcy.
Wobec powyższego należało przyznać skarżącej od Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w(...)w(...)na podstawie art. 12 ust. 4 cyt. ustawy kwotę 2000 złotych zgodnie z jej wnioskiem i na mocy art. 17 ust. 3 cyt. ustawy zwrócić skarżącej opłatę od wniosku – kwotę 100 złotych.
Brak było natomiast podstaw do zasądzenia na rzecz pozwanej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, gdyż przepisy ustawy z 17 czerwca 2004 r. nie przewidują takiego obowiązku Skarbu Państwa.
W pozostałej części – co do postępowania apelacyjnego przed Sądem Okręgowym w(...)skarga podlegała oddaleniu. Odległy termin rozprawy apelacyjnej nie wynikał z braku czynności tego Sądu lecz istniejącej zaległości wynikającej z ilości wpływających spraw i trudności kadrowych. Wprawdzie okoliczności te co do zasady nie mogą być przyczyną uznania braku przewlekłości postępowania ale zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/2018) przyjmuje się, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można mówić w przypadku bezczynności Sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy. Taka sytuacja w niniejszej sprawie, w chwili wniesienia skargi nie nastąpiła, a zatem skarga zgodnie z art. 12 ust. 1 cyt ustawy podlegała oddaleniu.
SSA Lucjan Modrzyk  SSA Jadwiga Galas SSA Aleksandra Janas