Sąd Okręgowy w Gliwicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 72/18
Data wyroku: 2018-12-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Przybylska
Słowa kluczowe: Rodzinne ogródki działkowe
Podstawa prawna: art. 37 ust. 2 u r.o.d., 36 ust. 3 pkt 1 u r.o.d., 31,32 u r.o.d.

Sygn. akt: I C 72/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 grudnia 2018 roku
Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Barbara Przybylska

Protokolant:

Agnieszka Zych

po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2018 roku w Gliwicach
sprawy z powództwaJ. T.,I. T.
przeciwko(...)
o ustalenie względnie przywrócenie prawa do działki

1
umarza postępowanie w zakresie żądania uznania uchwał numer(...)za bezskuteczne;

2
przywraca powodom prawo do działki RODN.wG.przyul. (...)na poprzednich warunkach

3
zasądza pozwanego na rzecz powodów solidarnie kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.

SSO Barbara Przybylska
Sygn. akt I C 72/18

UZASADNIENIE
PowodowieJ. T.iI. T.w pozwie przeciwko(...)ogrodowe wW.wnieśli o uznanie za bezskuteczne uchwał nr 20 i 21/08/2017 w prawie wypowiedzenia dzierżawy działkowej , uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umów dzierżawy działkowej ogrodu nr 192a, ewentualnie przywrócenia prawa do dzierżawy działki na poprzednich warunkach.
W uzasadnieniu podali, że pozwany z naruszeniem statutu i regulaminu(...)wypowiedział im umowę dzierżawy ogródka działkowego, dopuszczając się naruszeń formalnych – niewłaściwy formularz wypowiedzenia, brak wskazania jednostki nadrzędnej, czytelnego podpisu, podpisów członków zarządu. Ponadto okoliczności stanowiące podstawę wypowiedzenia są niezgodne z rzeczywistością, bądź dotyczą okoliczności niemogących być podstawą wypowiedzenia (jak zarzut dotyczący powoda że toleruje zachowanie żony).
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa zarzucając, że Zarząd RODN.jednomyślnie podjął uchwały w sprawie wypowiedzenia dzierżawy działkowej powodom, a następnie oświadczeniami z 22.09.2017r. wypowiedział im umowę. Oświadczenia zostały podpisane przez prezesa i członka zarządu RODN.wG.zgodnie z(...)statutu(...). Podstawą wypowiedzenia było uporczywe nękanie innych działkowców oraz naruszeń Regulaminu(...)w(...), a to: braku kompostownika, dokonania nasadzeń w odległości mniejszej niż 1 m od ogrodzenia zewnętrznego, kilkukrotne spalanie odpadów, usunięcie z użytkowanej działki bez wymaganego zezwolenia jesionu.
Sąd ustalił:
PowódJ. T.uzyskał prawo do ogrodu działkowego nr 192a w 1994r. Ogród ten użytkowała mama powódkiI. T.. W 2012r., po śmierci matki, powódka przystąpiła do dzierżawy ogrodu działkowego jako współmałżonek. Na działce znajdowały się liczne nasadzenia – w tym kilkadziesiąt drzew i wiele krzewów. Z czasem na działce wyrosły liczne nieusuwane samosiejki, rosnące bezpośrednio przy ogrodzeniu zewnętrznym i przerastające na zewnątrz. Drzewa te już w 2011r. wyrastały do znacznych, wielometrowych rozmiarów, nie były wówczas ani później przez powodów usuwane. Rosnące na działce krzewy jeżyny przerastają ok. 1 m na zewnątrz ogrodzenia, zawężając alejkę i stanowiąc uciążliwość dla innych działkowiczów. Powodowie ograniczali się do ich podwiązywania oraz wycinania części gałęzi, jednak wiele z nich nadal przerasta ogrodzenie. Część drzew jest sucha i nadal pozostaje na działce. Jedno z drzew (orzech) , wyrosłe przy starym jesionie, spowodowało jego zawalenie, Powódka dokonywała dodatkowych nasadzeń krzewów owocowych i bukszpanu, ziół i kwiatów.
/oględziny, zeznania świadkówU. B.k. 518, G.C., TF.k.522,M. K.k.522-523, T.H.k.524,D. J.k. 527,A. G.k. 528-529,B. N.k. 530, przesłuchanie stron k. 554-558/
Powodowie w 2011r. i 2015r. byli bezskutecznie wzywani do uporządkowania ogrodu oraz usunięcia nieprzyciętych gałęzi przy ogrodzeniu działki(k. 552,102).
Od 2012r. powódka na terenie całego ogrodu poszukiwała stanowiących w jej ocenie naruszenie prawa i regulaminu zachowań innych działkowców, nagminnie i z ogromną częstotliwością składała liczne skargi na użytkowników ogrodów i działalność zarządu ROD, ustawicznie fotografowała i nagrywała innych działkowiczów – po czym zdjęcia te przekazywała organom jako dowody naruszeń przepisów. Z jej inicjatywy toczyło się 36 spraw administracyjnych, co najmniej kilkadziesiąt postępowań w Straży Miejskiej, na Policji, w prokuraturze i sądach, a także organach gminnych i wojewódzkich. Wielokrotnie powódka składała zawiadomienia do straży miejskiej lub prokuratury w błahych sprawach, dotyczących np. niewłaściwego parkowania, spalania odpadów – w sytuacji, gdy np. inni działkowicze urządzali grilla, wydostania się psa poza działkę. Zarzucała kradzieże prądu, niszczenie roślin w jej ogrodzie, nieprzestrzeganie przepisów regulaminu. Zdecydowana większość z nich nie znalazła potwierdzenia, w sporadycznych przypadkach sprawy te kończyły się pouczeniem, zwłaszcza w sytuacjach, gdy objęci skargami nie podejmowali obrony. Nieustannie składała skargi na działalność zarządu do(...). Inni działkowicze czuli się nękani, stresowała ich sama obecność powódki , gdyż obawiali się jej zachowania, a zwrócenie jej uwagi wiązało się z obietnicami spotkania w sądzie. Zmuszeni byli wielokrotnie stawiać się na przesłuchania w związku ze skargami składanymi przez powódkę, dla wielu z nich postawa powódki spowodowała utratę przyjemności z pobytu na działce, dezorganizowała pracę.
Ostatecznie działkowcy gremialnie domagali się usunięcia powodów z członkostwa w(...)i pozbawienia ich prawa do działki.
/zeznania świadków.B.k.401, S.B., G.C.k. 520,J. B.k. 517-518,T. F.k. 521-522,M. K.k. 523-524, T.H.k. 524-525,D. J.k. 526,T. F.k.527-528,A. G.k.528,B. N.k. 529-530, M.P.k. 530, przesłuchanie stron k. 544-558/
Pismem z 7.08.2017r. zarząd RODN.wG.wezwał powodów do stosowania przepisów regulaminu ROD i zaprzestania naruszeń porządku ogrodowego w terminie 1 miesiąca od otrzymania pisma z informacją, że bezskuteczny upływ tego terminu będzie skutkował wypowiedzeniem umowy dzierżawy działkowej. Jako naruszenia porządku ogrodowego wskazano:
- uporczywe nękanie innych działkowców, bezpodstawne posadzanie członków zarządu o okaleczenie drzewa, publikację wizerunku Prezesa Zarządu ROD bez jego zgody Straży Miejskiej, prowadzenie sporów z zarządem ROD i utrudnianie jego działania, utrudnianie przeprowadzenia Walnego Zebrania Sprawozdawczego w dniu 24.04.2017r., zwracanie uwagi w sposób niedopuszczalny małym dzieciom, wskazywanie, ze działki w ROD to ruina – w tym ciągłe bezpodstawne doniesienia do Straży Miejskiej, bezpodstawne oskarżanie zarządu ROD o wrzucanie zanieczyszczonego papieru toaletowego na ogród powodów, bezpodstawne oskarżenie o kradzież prądu, bezpodstawne oskarżanie działkowców zdziałki (...)o zanieczyszczanie śmietnika,
- brak kompostownika, nasadzenia w odległości mniejszej niż 1 m od ogrodzenia oraz poza ogrodzeniem, spalanie odpadów organicznych,
usunięcie jesionu bez wymaganego zezwolenia.
/pismo k. 11-13/.
W dniu 22.09.2017r. zarząd ROD(...)na podstawie art. 36 ust.3 pkt 1 ustawy o R.O.D podjął uchwałę o wypowiedzeniu umowy dzierżawy działkowejpowódce(uchwała k. 12-13), powołując się na przyczyny tożsame z zarzucanymi w upomnieniu z 7.08.2017r., oraz powodowi – wskazując że od co najmniej 5 lat nie pojawia się na działce, toleruje zakłócenia porządku ogrodowego przez małżonkę oraz brak kompostownika, nasadzenia w odległości mniejszej niż 1 m od ogrodzenia oraz poza ogrodzeniem, spalanie odpadów organicznych. Uchwały te zostały podpisane przez prezesa Zarządu ROD(...)M. O..
/uchwały k. 12-15/.
Powodowie pomimo wezwania nie wyposażyli ogródka w kompostownik, nie dokonali żadnych zmian w nasadzeniach – w szczególności nie doszło do żadnych działań dla dostosowania nasadzeń do obowiązującego regulaminu, tj. usunięcia krzewów wyrastających poza ogrodzenie zewnętrzne, drzew i krzewów rosnących bezpośrednio przy ogrodzeniu, nie wyposażono działki w kompostownik, który według powodów wystarczająco zastępowały plastikowe wiadra. Nie ustały także dalsze skargi powódki kierowane do licznych organów./oględziny, zeznania świadków i stron/
W dniu 22.09.2018r.(...)reprezentowany przez Zarząd Rodzinnego Ogrodu Działkowego ”N.” wG.działając na podstawie art.36 ust.3 pkt 1 ustawy o R.O.D.,(...)Statutu(...)oraz uchwał zarządu ROD z 22.09.2017r. wypowiedział powodom umowę dzierżawy działkowej ze skutkiem na 31.10.2017r. jako przyczynę wypowiedzenia wskazano przyczyny wymienione we wcześniejszych uchwałach oraz niezaniechanie tych naruszeń. Wypowiedzenia zostały podpisane przez Prezesa Zarządu i członka zarządu ROD(...).
/wypowiedzenia k. 16-19/
Powyższy stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody. Sąd oddalił pozostałe wnioski dowodowe powodów i pozwanego, zmierzały one bowiem do ustalenia toku poszczególnych postępowań, bądź wykazania naruszeń dokonywanych przez zarząd lub innych działkowców, co - biorąc pod uwagę, że przedmiotem postępowania jest skuteczność i zasadność wypowiedzenia względem powodów – pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Analiza zeznań świadków i stron (w tym powodów) wskazuje na ich zgodność co do faktów, pomijając oceny dokonywane przez zeznających. W szczególności zarówno fakt uporczywego fotografowania, nagminnego składania skarg i doniesień przez powódkę, braku jakichkolwiek działań dla dostosowania ogrodu powodów do zasad regulaminowych jest w ich świetle bezsporny. Powodowie wskazują jedynie na „próby usuwania gałęzi”, potwierdzają jednak, że na przestrzeni całego użytkowania działki – od 1994r. - nie dokonano usunięcia roślin, w tym licznych samosiejek i roślin zdziczałych, co zresztą potwierdzone zostało w czasie oględzin – zarówno w stanie działki, jak i oświadczeniach powodów. Zeznania te jednak nie potwierdzają podnoszonego przez pozwanego faktu nieprzebywania powoda na działce.
Sąd zważył:
Roszczenie powodów wywodzi się z art.37ustawy o ROD (Dz.U 2014/40). W myśl tego przepisu działkowiec może wytoczyć powództwo o uznanie wypowiedzenia umowy za bezskuteczne albo o przywrócenie prawa do działki na poprzednich warunkach w terminie 30 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę.
W razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy nastąpiło z naruszeniem przepisów ustawy, sąd orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu – o przywróceniu prawa do działki na poprzednich warunkach.
Powodowie kwestionowali skuteczność wypowiedzenia zarówno pod kątem zasadności podstaw wypowiedzenia w nim wskazanych, jak i braków formalnych oraz naruszenia statutu i regulaminu.
Odnosząc się do kwestii podstaw faktycznych wypowiedzenia w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że oboje powodowie przez wiele lat uporczywie nie stosowali się do zasad regulaminowych w zakresie zagospodarowania działki, ignorowali upomnienia dotyczące usunięcia gałęzi i niedopuszczalnych w świetle regulaminu nasadzeń, wbrew obowiązkowi nie posiadali kompostownika ( którego kilka plastikowych wiader z całą pewnością nie zastępuje). Zachowania te stanowią naruszenie art. 31 i 32 ustawy o ROD oraz(...)obowiązującego wówczas regulaminu. Pomimo upomnienia poprzedzającego wypowiedzenie powodowie nie podjęli nawet minimalnych starań dla doprowadzenia działki do stanu zgodnego z regulaminem, choć powołują się na jego dogłębną znajomość. Niewątpliwie także zachowanie powódki polegające na nieustannym obserwowaniu innych użytkowników i członków zarządu celem przypisania im uchybień i dokonywania pod pozorem dbałości o porządek prawny zgłoszeń do różnych organów stanowi działanie o charakterze uporczywego nękania, dezorganizujące życie i działalność ROD (nawet jeżeli uznać, że kilka z nich było zasadnych). Co prawda część zarzutów w wypowiedzeniu, które dotyczyły wcześniejszych działań powodów ( jak spalanie odpadów, usunięcie drzewa, utrudnianie walnego zebrania, pięcioletnia nieobecność powoda), chociażby ze względu na ich nieodwracalny charakter, niemożliwy do zmiany w okresie wyznaczonym w upomnieniu czy też zarzut dotyczący tolerowania przez powoda zachowania żony nie mogły stanowić skutecznych podstaw wypowiedzenia. Tym niemniej usunięcie naruszenia regulaminu w zakresie nasadzeń czy kompostownika czy zaniechanie nękania działkowców były proste do podjęcia w wyznaczonym czasie, co jednak nie nastąpiło.
W konkluzji stwierdzić należy, że wystąpiłypodstawy faktycznedo skutecznego wypowiedzenia umowy dzierżawy działkowej w świetle art. 36 ust.3 pkt 1 ustawy o ROD, w myśl którego stowarzyszenie ogrodowe może wypowiedzieć umowę, nie później niż na miesiąc naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego, jeżeli działkowiec pomimo pisemnego upomnienia nadal korzysta z działki lub altany działkowej w sposób sprzeczny z przepisami ustawy lub regulaminem, niszczy infrastrukturę ogrodową albo wykracza w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi ogrodowemu, czyniąc uciążliwym korzystanie z innych działek.
Tym niemniej żądanie powodów należało uznać za zasadne z uwagi na naruszenie wynikającej z powyższego przepisu zasady dotyczącej sposobu wypowiedzenia. Przepis ten przewiduje wypowiedzenie przez

    stowarzyszenie ogrodowe. Stowarzyszenie takie działa przez swoje organy na zasadach określonych w statucie (do których odwołuje się także § 17 ust.2 regulaminu ROD:

    Szczegółowe zasady oraz tryb wypowiadania umowy dzierżawy działkowej określa statut(...)
). Rodzinne ogrody działkowe są podstawowymi jednostkami organizacyjnymi(...)((...)(...),(...)regulaminu ROD). Zgodnie z(...)statutu w stosunku do zarządu ROD statutu organem wyższego stopnia jest właściwy terytorialnie okręgowy zarząd.
Zgodnie z(...)statutu Zarząd ROD prowadzi sprawy ROD polegające na realizacji zadań koniecznych do zapewnienia bieżącego funkcjonowania ROD (sprawy zwykłego zarządu), a w szczególności:
4) wypowiada umowy dzierżawy działkowejna zasadach określonych w(...).
Zgodnie z tym ostatnim przepisem
(...)może wypowiedzieć umowę, nie później niż na miesiąc naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego, jeżeli działkowiec:
1) pomimo pisemnego upomnienia nadal korzysta z działki lub altany w sposób sprzeczny z przepisami ustawy lub regulaminem, niszczy infrastrukturę ogrodową albo wykracza w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi ogrodowemu, czyniąc uciążliwym korzystanie z innych działek
2. Podstawę wypowiedzenia umowy stanowi uchwała zarządu ROD, która musi być zatwierdzona przez okręgowy zarząd.

    3. Zatwierdzenie, o którym mowa w ust. 2, stanowi zgodę na złożenie, w imieniu(...), oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o treści przedłożonej przez zarząd ROD.

4.W razie spełnienia warunków określonych w ust. 1-3, zarząd ROD może wypowiedzieć umowę w drodze pisemnego oświadczenia, które doręcza zainteresowanemu działkowcowi.
W niniejszej sprawie wypowiedzenie zostało dokonane przez zarząd ROD na podstawie podjętej przez niego uchwały, brak jednak spełnienia przesłanek z(...)statutu. Strona pozwana podnosząc, że wypowiedzenie zostało podpisane zgodnie z(...)statutu(...)nie powoływała się nawet na zatwierdzenie uchwały zarządu ROD przez organ nadrzędny w myśl(...)statutu, pomijając przy tym treść ust.(...), jak i powołanych wyżej uregulowań szczególnych w zakresie wypowiedzenia umowy.
W konsekwencji uznać należy, że w braku zatwierdzenia przez okręgowy zarząd –zarówno uchwała zarządu ROD, stanowiąca podstawę wypowiedzeń, jak i dokonane na jej podstawie wypowiedzenia jako wydane z naruszeniem przepisów są bezskuteczne.
W takiej sytuacji na podstawie art. 37 ust.2 ustawy o ROD aktualizuje się roszczenie powodów o przywrócenie prawa do działki na poprzednich zasadach. Mając powyższe na względzie, sąd na podstawie tego przepisu uwzględnił powództwo , o kosztach orzekając na podstawieart. 98 kpc. W zakresie, w jakim powodowie cofnęli żądanie (uznanie za bezskuteczne uchwał) postępowanie umorzono na podstawieart. 355kpc.