Sąd Rejonowy w Jędrzejowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 886/16
Data wyroku: 2018-03-27 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Katarzyna Wysoczyńska

Sygn. akt: I Ns 886/16

POSTANOWIENIE
Dnia 27 marca 2018 r.
Sąd Rejonowy w Jędrzejowie I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Katarzyna Wysoczyńska

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Dagmara Pałka

po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018 r. w Jędrzejowie na rozprawie
sprawy z wnioskuW. K. (1)
z udziałemJ. K. (1),G. B.,S. K.,J. K. (1),F. K.,B. J.,D. Z.,J. Z.,J. K. (2),K. K. (1),A. K.,E. R.,G. M.,A. S.,L. B.,W. K. (2),Z. K.
o zasiedzenie nieruchomości
postanawia:

I
stwierdzić, żeM. S. (1)s.W.iE.orazE. J.c.S.iA.małżonkowieK.stali się z dniem 1 kwietnia 1986 roku przez zasadzenie współwłaścicielami na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej nieruchomości położonej wL.gminaM.oznaczonej jakodziałki nr (...)o pow. 4,07 ha, na mapie zaewidencjonowanej w Starostwie Powiatowym wJ.za nr(...).(...).(...).2014, pochodzącej z księgi hipotecznej p.n.(...)ks. 49 tom II str. 24 do pkt 13

II
pobrać od wnioskodawcyW. K. (1)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Jędrzejowie kwotę 1447,76 zł (jeden tysiąc czterysta czterdzieści siedem złotych 76/100) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych

III
orzec, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie

Sygn. akt I Ns 886/16

UZASADNIENIE
Postanowienia z dnia 27 marca 2018 roku
W dniu 21 grudnia 2016 roku do tut. Sądu wpłynął wniosekW. K. (1)o stwierdzenie, że z dniem 30 września 2014 roku nabył przez zasiedzenie własność nieruchomości położonej wL.gminaM.oznaczonej jakodziałki nr (...). W uzasadnieniu swego wnioskuW. K. (1)wskazał, że posiadaczami samoistnymi nieruchomości objętej wnioskiem byli jego rodziceM.iE. K. (1), a po ich śmierci on sam jest posiadaczem wskazanej nieruchomości, co potwierdza zapis z ewidencji gruntów.
W odpowiedzi na wniosek uczestniczkaD. Z.wniosła o oddalenie wniosku, wskazując, żeW. K. (1)nie był posiadaczem samoistnym nieruchomości objętej wnioskiem (k. 37 – 38).
UczestniczkaW. K. (3)sprzeciwiła się wnioskowi wskazując, żeW. K. (1)nie był posiadaczem samoistnym nieruchomości objętej wnioskiem (k. 135).
W dniu 16 stycznia 2018 roku wnioskodawca zmienił wniosek i wskazał, że nieruchomość przez zasiedzenie winien nabyćJ. K. (1)s.M.(k.188v).
Uczestnicy pozaF. K.nie sprzeciwili się wnioskowi według stanowiska z dnia 16 stycznia 2018 roku.
Sąd ustalił następujący tan faktyczny:
W. K. (4)s.S.orazB. S.s.W.byli współwłaścicielami nieruchomości oznaczonej jako parcela nr 12 o pow. 3.6558 ha położonej wL., składającej się z dwóch działek zwanych(...)i(...)na mocy umowy darowizny odW. S.. Parcela ta pochodzi z księgi hipotecznej(...)ks. 49 str. 24 do pkt 113.
W rejestrach ewidencji gruntów z 1966 rokuW. K. (4)oraz spadkobiercyW. S.ujawnieni zostali jako władającydziałkami nr (...)o pow. 4.15 ha położonych wL..
W wyniku modernizacji ewidencji gruntówdziałki nr (...)o pow. 2.82 ha zostały oznaczone jakodziałka nr (...)o pow. 2.84 ha.
W rejestrach ewidencji gruntów z 1986 rokuW. K. (4)oraz spadkobiercyW. S.ujawnieni zostali jako władającydziałkami nr (...)o pow. 4.07 ha położonymi wL..
Współwłaścicielami nieruchomości położonej wL.oznaczonej aktualnie jakodziałki nr (...)byliW. K. (4)s.S.orazB. S.s.W..
Dowód: opinia biegłejM. S. (2)(k. 42 – 45), mapy (k. 46-47), protokół ustalenia władania (k. 48 – 50).
B. S.zmarł jako kawaler i zostawił jedną siostręE. S., która wyszła za mąż zaW. K. (4).
E. K. (2)zd.S.iW. K. (4)pozostawili dzieciM. K. (1),J. K. (2),S. K.,A. S.,L. B.,F. K.,W. K. (3),J. K. (1).
M. K. (1)s.W. K. (4)iE. S.orazE. F.c.S.iA.wzięli ślub w dniu 16 lutego 1960 roku.
W marcu 1966 rokuM. K. (1)iE. K. (1)zamieszkali wraz z dziećmiH.,M.iW.wL.nadziałce nr (...)wL.. W trakcie zamieszkiwania wL.urodziły się ich kolejne dzieciB.,J.,D.iB..
M. K. (1)zmarł w dniu 15 maja 1990 roku. Pozostawił żonęE. K. (1)oraz dzieciB. K.,M. K. (2),J. K. (1),W. K. (1),D. Z.,B. J.iH. B..
H. B.zmarła w 2006 roku, pozostawiając dzieciJ. Z.iG. B..
M. K. (2)zmarła w dniu 8 kwietnia 2011 roku wJ., była ona panną i nie zostawiła dzieci.M. K. (2)do swej śmierci mieszkała z matkąE. K. (1)i bratemB.w domu nadziałce nr (...)położonej wL..
W dniu 18 września 2014 roku spłonął dom nadziałce nr (...)położonej wL..W wyniku pożaru zginęliB. K.iE. K. (1).
B. K.był kawalerem, nie miał dzieci.
Dowód:odpisy aktu stanu cywilnego (k. 8-20), zaświadczenia (k. 23 - 26), zeznania uczestnikaJ. K. (1)(k. 159 v – 160 + nagranie rozprawy z dnia 9 listopada 2017 roku), częściowe zeznania uczeniaF. K.złożone w dniu 27 lutego 2018 roku przed Sądem Rejonowym w Dzierżoniowie (k. 227 – nagranie).
Od marca 1966 rokuM. K. (1)wraz żonąE. K. (1)prowadzili całe gospodarstwo rolne położone wL., składające się z działek oznaczonych aktualnie(...). Na nieruchomości zabudowanej domem postawili szopki. W latach 80 – tych został przewieziony na tą nieruchomość dom zŻ., w czym uczestniczyły także dzieciM.iE. K. (1).
DodatkowoM. K. (1)pracował zawodowo i latach 1979 – 1985 w prowadzeniu gospodarstwa pomagał mu bratJ..J. K. (1)uważał się za użytkownika gospodarstwa, a za właściciela uważałM. K. (1). RodzeństwoM. K. (1)nie kwestionowała tego, że to on jest samo samoistnym posiadaczem z żoną gospodarstwa położonego wL.składającego się z działek oznaczonych aktualnie(...).
Po śmieciM. K. (1), z biegiem lat,E. K. (1)w coraz mniejszym zakresie zajmowała się gospodarzem rolnym położonym wL.składającym się zdziałek nr (...)., albowiem nie pozwalał jej na to stan zdrowia. Przy domuE. K. (1)prowadziła ogródek. Nadto dzieci poza niepełnosprawnąM. K. (2)iB. K., opuściły rodzinny dom i przyjeżdżały jedynie w odwiedziny. Najczęściej do matki i rodzeństwa przyjeżdżałJ. K. (1), który założył z sąsiadem staw przy domu, pomagał takżeB.w pracach gospodarskich i opiekował się matką.
B. K.pomagał matce w prowadzeniu gospodarstwa rolnego do swej śmieci, ale także i on nie zajmował się całym tym gospodarstwem, pracował bowiem dorywczo na budowie. Hodował on na działce kozy i króliki, pielęgnował z bratemJ.las.
Z biegiem lat pole stopniowo zarastało samosiejkami.
Nieruchomość zabudowaną domem po pożarze uprzątnąłJ. K. (1)z żoną, pomagał im takżeW. K. (1). Aktualnie działkę siedliskową użytkujeJ. K. (1), któryw szopce na tej działce przechowuje swoje rzeczy. Na działkę ta przyjeżdża takżeW. K. (1).
Teren gospodarstwa rolnego wL.składającego się z działek oznaczonych aktualnie(...), którego posiadaczami samoistnymi byliM.iE. K. (1)poza siedliskiem nie jest użytkowany.
Podatki od nieruchomości objętej wnioskiem do 2008 roku płaciłaJ. K. (2)(siostraM. K. (1)), a od 2008 roku do 2014 rokuE. K. (1), a od jej śmierci opłacaJ. K. (1)s.M..
Dowód:zeznania świadkaJ. S.(k. 156v – 157 + nagranie rozprawy z dnia 9 listopada 2017 roku), zeznania świadkaR. S.(k. 157v – 158 + nagranie rozprawy z dnia 9 listopada 2017 roku), zeznania świadkaM. Z.(k. 158v – 159 + nagranie rozprawy z dnia 9 listopada 2017 roku), zeznania świadkaW. W. (4)(k. 188 – 188v + nagranie rozprawy z dnia 16 stycznia 2018 roku) zeznania uczestnikaJ. K. (1)s.W.(k. 159 v – 160 + nagranie rozprawy z dnia 9 listopada 2017 roku), zeznania uczestniczkiB. J.(k. 160 – 160 + nagranie rozprawy z dnia 9 listopada 2017 roku), zeznania uczestnikaJ. K. (1)s.M.(k. 161 – 161v + nagranie rozprawy z dnia 9 listopada 2017 roku), zeznania uczestniczkiD. Z.(k. 161v – 162v + nagranie rozprawy z dnia 9 listopada 2017 roku), zeznania uczestniczkiJ. K. (2)(k. 162 – 162 v + nagranie rozprawy z dnia 9 listopada 2017 roku), częściowe zeznania uczeniaF. K.złożone w dniu 27 lutego 2018 roku przed Sądem Rejonowym w Dzierżoniowie (k. 227 – nagranie), zeznania uczestniczkiZ. K.(k. 233- 233v ++ nagranie rozprawy z dnia 9 listopada 2017 roku).
W wypisie z rejestru gruntów jako władający nieruchomością oznaczoną jakodziałki nr (...)położoną wL.ujawniony jestW. S., a jako władającyW. K. (4)s.S..
W stosunku do nieruchomości oznaczonej jakodziałki nr (...)położonych wL.nie toczyło się postępowanie na podstawieustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
Dowód:zaświadczenie (k. 4), wypis z rejestru gruntów (k. 5).
Sąd zważył co następuje:
Zgodnie z przepisemart. 172 § 1 kcposiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat 20 jako posiadacz samoistny, chyba, że uzyskał posiadanie w złej wierze. Zgodnie z§ 2wskazanego przepisu po upływie lat 30 posiadacz nieruchomości nabywa jej własność choćby nabył posiadaniew złej wierze.
W okresie od 1.01.1965 roku do 30.09.1990 roku wskazany przewidywał okres 10 lat przy uwzględnieniu dobrej wiary i 20 lat przy uwzględnieniu złej wiary posiadacza.
Do nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek, a mianowicie:
- konieczność samoistnego posiadania rzeczy
- upływ czasu, który w zależności od tego czy posiadacz jest w dobrej lub złej wierze wynosi odpowiednio 20 lub 30 lat, a w okresie od 1.01.1965 roku do 30.09.1990 roku odpowiednio 10 i 20 lat.
Wskazane przesłanki muszą zachodzić kumulatywnie.
Definicja posiadacza samoistnego została sformułowana w przepisieart. 336 kc, zgodniez którym posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten kto faktycznie nią włada jak właściciel. Posiadanie samoistne zwane inaczej właścicielskim charakteryzuje się tym, że posiadacz włada rzeczą w takim zakresie jak to czyni właściciel, wykorzystując faktyczną możliwość władania rzeczą do jakiej uprawniony jest właściciel ( III CRN 60/86 OSNCP 1987/9/138).
Posiadacz samoistny włada zawsze rzeczą z zamiarem władania dla siebie. Jednocześnie zamiar ten nie może być ukryty, musi on być jawny i jasny dla otoczenia, które musi postrzegać posiadacza jako osobę władającą rzeczą jak właściciel (wyrok SN z dnia 19 grudnia 2000 roku V CKN 164/00 lex 52668, postanowienie SN z dnia 28 lutego 2002 roku III CKN 891/00 lex 54474).
Władztwo faktyczne nad rzeczą oznacza nie tylko jego wykonywanie, ale także samą praktyczną możność władania rzeczą. Oznacza to, że władanie rzeczą nie musi przejawiać się w formie efektywnego, w sensie gospodarczym, korzystania z rzeczy, wystarczy sama wolai możność korzystania z rzeczy (Stanisław Rudnicki „Nabycie przez zasiedzenie” LexisNexis Warszawa 2007 rok Wydanie I str. 62-63)
Drugą z przesłanek koniecznych do nabycia nieruchomości przez zasiedzenie jest upływ czasu, który w zależności czy mamy do czynienia z posiadaczem samoistnym w dobrej lub złej wierze wynosi odpowiednio 20 i 30 lat i odpowiednio 10 i 20 lat w okresie od 1 stycznia 1965 roku do 30 września 1990 roku.
Dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu posiadacza, że przysługuje mu takie prawo własności jakie faktycznie wykonuje (I CR 302/71 NP.(...)str. 580).
Osoba, która weszła w posiadanie nieruchomości na podstawie umowy mającej na celu przeniesienie własności, zawartej bez zachowania formy aktu notarialnego nie jest posiadaczem samoistnym w dobrej wierze (uchwała SN z dnia 6 grudnia 1991 roku III CZP 108/91 OSNCP 1992 rok nr 4 poz. 48).
W niniejszej sprawie niewątpliwym było to, że współwłaścicielami działek objętych wnioskiem byli pierwotnieW. K. (4)s.S.orazB. S.s.W., co ustalono na podstawie opinii geodetyM. S. (2).
Na podstawie wyjaśnień zainteresowanych ustalono także spadkobierców wskazanych osób.
Sąd na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego, w tym zeznań świadkówJ. S.,R. S.,M. Z.iW. W. (4)oraz uczestników postępowania, ustalił ponad wszelką wątpliwość, że od marca 1966 roku do śmierciM. K. (1)(maj 1990 roku), toM. K. (1)wraz z żoną byli samoistnymi posiadaczami całego gospodarstwa rolnego położonego wL.składającego się z działek oznaczonych aktualnie(...). To oni zajmowali się uprawą działek, mieszkali na jednej z nich, a gdy nie mogli zajmować się samodzielnie działkami, to w ramach dzierżawy przekazali je bratuM. J.K.. Żadna z osób, która składała zeznania w sprawie nie kwestionowała tego, że toM.iE. K. (1)byli właścicielami nieruchomości objętej wnioskiem.
Z tych też względów Sąd uznał za zasadne stwierdzenie, żeM. S. (1)s.W.iE.orazE. J.c.S.iA.małżonkowieK.stali się z dniem 1 kwietnia 1986 roku przez zasiedzenie współwłaścicielami na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej nieruchomości położonej wL.gminaM.oznaczonej jakodziałki nr (...)o pow. 4,07 ha, na mapie zaewidencjonowanej w Starostwie Powiatowym wJ.za nr(...).(...).(...).2014, pochodzącej z księgi hipotecznej p.n.(...)ks. 49 tom II str. 24 do pkt 13.
Jako datę pewną początku biegu zasiedzenia Sąd przyjął 31 marca 1966 rok, albowiem jak wynika z zaświadczeń zameldowania,M.iE. K. (1)zameldowani zostali wL.w marcu 1966 roku, natomiastJ. K. (2)wskazała, że przybyli oni na ten teren już w 1965 roku, lecz nie wskazała dokładniejszej daty. Zatem 20 lat upłynęło w dniu 31 marca 1986 roku i nabycie własności nieruchomości możliwe było z dniem 1 stycznia 1986 roku.
Sąd orzekając w niniejszej sprawie miał na uwadze przepis zart. 172 kcw treści obowiązującej od 1 stycznia 1965 roku do 30 września 1990 roku.
Należy dodać, że Sąd orzekając w niniejszej sprawie miał także na względzie postanowienie SN z dnia 7 października 2011 roku II CSK 215/11 (lex 1043994) i postanowienie SN z dnia 12 lutego 2010 roku I CSK 315/09 (lex 583725), w których dopuszczono możliwość nadania tytułu własności nieruchomości w drodze zasiedzenia na rzecz osób nie wskazanych we wniosku.
Sądowi orzekającemu w sprawie znane są rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w tym i uchwała z dnia 19 października 2017 roku IIICZP 49/17 (lex 2374977), w zakresie braku możliwości działania przez Sąd z urzędu w sprawach o zasiedzenie, jednakże zdaniem Sądu, pomimo tego, że wnioskodawca był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, przyjęcie braku możliwości działania przez Sąd z urzędu byłoby dla spadkobiercówM.iE. K. (1)krzywdzące, tym bardziej, że spadkobiercy pierwotnych współwłaścicieli wyraźnie wskazywali, że jedynymi posiadaczami samoistnymi całej nieruchomości objętej wnioskiem byliM.iE. K. (1). Gdyby uznać, że Sąd nie ma możliwości samodzielnego orzekania, to należałoby przyjąć, że wniosek pozadziałką oznaczoną nr (...)(działka siedliskowa) winien zostać oddalony, albowiem jak wynika z przeprowadzonego postępowania dowodowegoJ. K. (1)s.M.nie zajmuje się całością nieruchomości objętej wnioskiem. Nadto od śmierciM. K. (1)tj. od maja 1990 roku spadkobiercyM. K. (1)także nie zajmowali się nieprzerwanie całością tego gospodarstwa, a jedynie siedliskiem czylidziałką nr (...)o pow. 0.48 ha. Zatem należałoby przyjąć brak spełnienia przesłanki samoistnego posiadania nieruchomości objętej wnioskiem co dodziałek nr (...)przez cały wymagany przepisemart. 172 kcokres przezJ. K. (1)(osoba wskazana w sprecyzowanym wniosku) i odesłać zainteresowanych na drogę postępowania o stwierdzenie nabycia spadku poW. K. (4)iB. S.. Oznaczałoby to prawo do dysponowania wskazanymi działkami także przez osoby, które od przeszło 50 lat nie roszczą sobie do nich żadnych pretensji i się nimi nie zajmowały.
W ocenie Sądu niezasadny był wniosek o nadanie tytułu własności w drodze zasiedzenia na rzeczW. K. (1), albowiem z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynikało w sposób nie budzący wątpliwości, że nie był on w ogóle samoistnym posiadaczem nieruchomości objętej wnioskiem.
Z uwagi na powyższe orzeczono jak w pkt I postanowienia.
Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadkówJ. S.,R. S.,M. Z.iW. W. (4)oraz uczestnikówJ. K. (1)s.W.,B. J.,J. K. (1)s.M.,D. Z.,J. K. (2)F. K.iZ. K., albowiem były one ze sobą zgodne.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Na kwotę 1447,76 zł złożyły się wynagrodzenie biegłejM. S. (2)oraz zwrot kosztów dojazdu świadków. W ocenie SąduW. K. (1)jako inicjujący przedmiotowe postępowanie winien ponieść wskazane koszty
O kosztach postępowania orzeczono jak w pkt III postanowienia na podstawieart. 520 § 1 kpc, uznając, że wnioskodawczyni i uczestnicy byli w równym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania, a zatem winni ponosić koszty postępowania we własnym zakresie.