Sąd Rejonowy w Ciechanowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 906/16
Data wyroku: 2018-01-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Lidia Grzelak
Słowa kluczowe: Uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym

Sygn. akt I C 906/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 stycznia 2018 r.
Sąd Rejonowy w Ciechanowie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Lidia Grzelak

Protokolant:

st. sekr. sąd. Jolanta Dziki

po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2018 r. w Ciechanowie
na rozprawie
sprawy z powództwaA. K.
przeciwkoK. M.,Z. G.,M. S. (1),B. G.,W. S.,P. G.,D. A. (1),D. A. (2),J. G. (1),H. N.,S. S. (1)iM. S. (2)
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym
I powództwo oddala;
II zasądza od powódkiA. K.na rzecz pozwanegoK. M.kwotę 3617,00 zł ( trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych ) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Sygn. akt I C 906/16

UZASADNIENIE
PowódkaA. K.wniosła pozew o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, wnosząc o dokonanie zmiany wksiędze wieczystej KW (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ciechanowie, w ten sposób, aby sprostować powierzchnię nieruchomości po ustaleniu jej wielkości przez biegłego sądowego w zakresie geodezji oraz odłączenie z tej księgi wieczystej odrębnej nieruchomości w granicach i o powierzchni ustalonej przez biegłego sądowego w zakresie geodezji w celu założenia nowej księgi wieczystej, w której jako właściciel zostanie wpisanaZ. K.. Wnosiła ponadto o zasądzenie od pozwanych na rzecz powódkiZ. K.zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
PozwaniK. M.,W. S.,J. G. (1),P. G.,D. A. (1),M. G.,D. A. (2),B. G.,H. N.wnosili o oddalenie powództwa. PozwanyK. M.wnosił ponadto o zasądzenie na swoją rzecz od powódkiZ. K.zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
PozwaniZ. G.iM. S. (1)nie zajęli stanowiska w sprawie.
PozwaniS. S. (1)iM. S. (2)pozostawili powództwo do uznania Sądu.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
J. M. (1)i jego małżonkaW. M.byli właścicielami nieruchomości położonych wM.:J. M. (1)oznaczonej lit. B o powierzchni 9 morgów, zaśW. M.oznaczonej lit. A o powierzchni 90 morgów 51 prętów ( bezsporne ).
J. M. (1)zmarł dnia 10 października 1903 r. Spadek po nim, zarówno w części ogólnej, jak i gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład spadku, nabył synJ. M. (2), zaś wdowieW. M.przypadła część spadku do dożywotniego użytkowania ( akta I Ns 78/10, I Ns 205/08 ).
J. M. (2)zmarł dnia 1 listopada 1920 r. Spadek po nim zarówno w części ogólnej, jak i gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład spadku, nabyli synowieR. M.,E. M.,L. M.,S. M. (1)oraz córkiA. G.,N. M.iN. M.po 1/7 części, zaś wdowieS. M. (2)przypadła część spadku do dożywotniego użytkowania ( akta I Ns 78/10, I Ns 205/08 ).
W. M.zmarła dnia 27 maja 1930 r. Spadek po niej, zarówno w części ogólnej, jak i gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład spadku, nabyli zstępni jej synaJ. M. (2): synowieR. M.,E. M.,L. M.,S. M. (1)oraz córkiA. G.,N. M.iN. M.po 1/7 części ( akta I Ns 78/10, I Ns 205/08 ).
R. M.zmarł dnia 25 czerwca 1949 r. Spadek po nim nabyli matkaS. M. (2)1/4 części oraz rodzeństwoE. M.,L. M.,S. M. (1),A. G.,N. M.iN. M.po 3/24 części, z tym że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyło rodzeństwoE. M.,L. M.,S. M. (1),A. G.,N. M.iN. M.po 1/6 części ( akta I Ns 37/00 ).
S. M. (2)zmarła dnia 2 czerwca 1962 r. Spadek po niej nabyły jej dzieci:E. M.,L. M.,S. M. (1)oraz córkiA. G.,N. M.iN. M.po 1/6 części ( akta I Ns 78/10 ).
E. M.zmarł dnia 10 stycznia 1968 r. Spadek po nim nabyli żonaH. M.oraz dzieciE. G.,S. M. (3)iK. M.po 1/4 części ( akta I Ns 37/00 ).
L. M.zmarł dnia 4 maja 1984 r. Spadek po nim nabyło rodzeństwoS. M. (1),N. M.,A. G.iN. M.po 1/5 części oraz bratanicaE. G.i bratankowieK. M.iS. M. (3)po 1/15 części ( akta I Ns 37/00 ).
S. M. (1)zmarł dnia 4 maja 1985 r. Spadek po nim w całości nabyła córkaA. K.( akta I Ns 37/00 ).
N. M.zmarła 16 kwietnia 1991 r. Spadek po niej nabyli siostryA. G.iN. M.i bratanicaA. K.po 1/4 części oraz bratanicaE. G.i bratankowieK. M.orazS. M. (3)po 1/12 części ( akta I Ns 37/00 ).
A. G.zmarła 13 kwietnia 1994 r. Spadek po niej nabyli córkaW. S.i synJ. G. (2)po 1/3 części oraz wnukiH. N.iD. C.po 1/6 części ( akta I Ns 37/00, I Ns 457/13 ).
H. M.zmarła dnia 17 stycznia 1996 r. Spadek po niej nabyli córkaE. G.oraz synowieK. M.iS. M. (3)po 1/3 części ( akta I Ns 191/05 ).
J. G. (2)zmarł dnia 12 czerwca 1999 r. Spadek po nim nabyli żonaJ. G. (1)oraz dzieciD. A. (1),D. A. (2)iP. G.po 1/4 części ( akta I Ns 638/99 Sądu Rejonowego w Stargardzie Szczecińskim ).
N. M.zmarła dnia 10 listopada 1999 r. Spadek po niej nabyła siostrzenicaW. S.w całości ( akta I Ns 37/00 ).
S. M. (3)zmarł dnia 14 września 2000 r. Spadek po nim nabyli bratK. M.i siostraE. G.po 1/2 części ( akta I Ns 168/06 ).
E. G.zmarła dnia 27 stycznia 2004 r. Spadek po niej nabyli mążZ. G.oraz dzieciM. S. (1),M. G.iB. K.po 1/4 części ( akta I Ns 168/06 ).
W dniu 26 listopada 1923 r.W. M.zawarła zL. G.iJ. G. (3)przed notariuszemB. M.za nr 362 umowę sprzedaży w formie aktu notarialnego części nieruchomości położonej wM.lit. A bez budynków ( informacja Archiwum Państwowego wW.k. 117, skrócony odpis aktu k. 118 - 121 ).
Tego samego dniaW. M.zawarła przed notariuszemB. M.zeS. M. (2)działającą w imieniu i na rzecz małoletnich dzieci:S.,A.,L. J.,R.,E.,J. N.iN. M.za nr 363 umowę sprzedaży w formie aktu notarialnego pozostałej części nieruchomości położonej wM.lit. A wraz z budynkami, tj. za wyjątkiem 38 morgów sprzedanychL. G.iJ. G. (3), na rzecz małoletnich wnukówS.,A.,L. J.,R.,E.,J. N.iN. M.w równych częściach. Notariusz odmówił sporządzenia aktu, pouczając strony, że do jego zawarcia konieczne jest zezwolenie Okręgowego Urzędu Ziemskiego, lecz na żądanie stron sporządził przedmiotowy akt sprzedaży ( umowa sprzedaży k. 132 - 134 ).
W dniu 15 maja 1934 r.S. M. (1)zawarł zL. G.iJ. G. (3)„ugodę dobrowolną”, w którejS. M. (1)zobowiązał się zapłacić długiG.w zamian za odstąpienie przez nich na jego rzecz nabyte aktem notarialnym z 26 listopada 1923 r., sporządzonym przez notariuszaB. M.za numerem 362, 30 morgów ziemi z posiadłości ziemskiejM.lit. A. Strony zastrzegły, że akt notarialny może być sporządzony na żądanieS. M. (1)w każdym czasie ( ugoda k. 39 ).
Orzeczeniem Urzędu Wojewódzkiego(...)z dnia 24 października 1949 r. nr(...)4/Cn/53, utrzymanym w mocy orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 30 marca 1950 r. nr UR.PO.I.2.212.49, uznano, że nieruchomość ziemska pod nazwąM.lit. A iM.lit. B o powierzchni 54 ha, położona wGminie G., stanowiąca współwłasność spadkobiercówW. M.iJ. M. (2)podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 pkt e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ( akta przejęcia majątkuM.).
Decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr GZ.rn.-057-625-221/06 z dnia 20 kwietnia 2015 r. stwierdzono nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 30 marca 1950 r. nr UR.PO.I.2.212.49 oraz Orzeczeniem Urzędu Wojewódzkiego(...)z dnia 24 października 1949 r. nr(...)4/Cn/53. W uzasadnieniu wskazano, że nieruchomość oznaczona jakoM.lit. B stanowiła odrębną od nieruchomości oznaczonej jakoM.lit. A. Nieruchomość oznaczona jakoM.lit. B stanowiła współwłasność zstępnychJ. M. (1). Nieruchomość oznaczona jakoM.lit. A została w dniu 26 listopada 1923 r. na mocy aktów notarialnych sporządzonych przed notariuszemB. M.sprzedana przezW. M.w części małż.G., zaś w części małoletnim spadkobiercomJ. M. (2). Żadna z tych nieruchomości nie przekraczała 50 ha użytków rolnych. W uzasadnieniu decyzji podkreślono również, że o stwierdzeniu nieważności zmiany tytułów własności takiej jak wynikająca z umowy z dnia 26 listopada 1923 r. zawartej za numerem 363 orzekały sądy na skutek powództwa właściwych urzędów ziemskich, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło, a zatem nie stwierdzono w ustawowym trybie nieważności tej umowy ( akta GZ.rn.-057-625-221/06 Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi ).
Nieruchomość odpowiadająca posiadłości ziemskiej oznaczonej jakoM.lit. A iM.lit. B znajduje się obecnie w granicach wsiS.gmina G.- Ośrodek ( bezsporne ).
Umową z dnia 28 grudnia 2015 r. zawartą w formie aktu notarialnego nr 10927/2015 przed notariuszemB. B.prowadzącą Kancelarię Notarialną wC.S. S. (1)iM. S. (2)nabyli do majątku wspólnego odD. C.przysługujący jej udział w wysokości 4/96 części we współwłasności nieruchomości ( bezsporne ).
Obecnie, dla nieruchomości położonej wS.gmina G.- Ośrodek o łącznej powierzchni 55,0521 ha, Sąd Rejonowy w Ciechanowie VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW (...). Jako współwłaściciele nieruchomości wpisani są zstępniJ. M. (1)iW. M.w udziałach odpowiadających ich udziałowi w spadku poJ. M. (1)iW. M.:K. M.w 12/96 części,A. K.w 24/94 części,Z. G.w 3/96 części,M. S. (1)w 3/96 części,M. G.w 3/96 części,B. G.w 3/96 części,W. S.w 32/96 części,P. G.w 2/96 części,D. A. (1)w 2/96 części,D. A. (2)w 2/96 części,J. G. (1)w 2/96 części,H. N.w 4/96 części orazS. S. (1)iM. S. (2)w 4/96 części na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej ( oględziny akt księgi wieczystej k. 136, wydruk księgi wieczystej k. 15 - 34 ).
W sprawie I Ns 34/16 toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie jest obecnie zawieszone w trybieart. 177§pkt 1 kpc( bezsporne ).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt I Ns 34/16, akt spraw spadkowych, akt przejęcia majątkuM.oraz akta GZ.rn.-057-625-221/06 Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zebranych w sprawie dokumentów, a w szczególności wydruku zksięgi wieczystej KW (...)( k. 15 - 34 ), oględzin akt księgi wieczystej ( k. 136 ), informacji Archiwum Państwowego wW.( k. 117 ), skróconego odpisu aktu notarialnego rep. nr 362 ( k. 118 - 121 ), umowy sprzedaży ( k. 132 - 134 ) oraz ugody ( k. 35 ). Powyższe dowody są w pełni wiarygodne. Żadna ze stron nie kwestionowała ich mocy dowodowej, za wyjątkiem ugody z 15 maja 1934 r., której wiarygodność była kwestionowana w niniejszym procesie przez pozwanych. Wskazać należy, że niewątpliwie, powódkaA. K.nie dysponuje oryginałem tej ugody. Nie może to jednak wprost prowadzić do uznania, że ugoda tej treści nie została wówczas zawarta pomiędzyS. M. (1), ojcem powódkiA. K., aL.iJ.małż.G.. Nie może jednak również prowadzić do uznania, że wywołała skutki prawne, na które powołuje się powódkaA. K.w swym pozwie, tj. żeS. M. (1)nabył własność nieruchomości na podstawie tej ugody od małż.G.w zakresie w jakim nabyli oni jej własność odW. M.tj. 30 morgów bez zabudowań nieruchomości ziemskiejM.lit. A aktem notarialnym nr 362 z dnia 26 listopada 1923 r. Jak wynika z informacji Państwowego Archiwum wW.powyższy akt notarialny nie zachował się, nie są zatem znane szczegółowe jego uzgodnienia; okoliczność ta nie pozwala na ocenę czy nabycie przez nich własności nieruchomości było w istocie ważne i skuteczne, w szczególności czy umowa istotnie dotyczyła 38 morgów ziemi, jak wskazano to w kolejnym akcie notarialnym nr 363, w zapisach bowiem jakie zachowały się w zbiorach Archiwum Państwowego wW.brak jest szczegółowego określenia powierzchni nieruchomości. Brak jest również danych pozwalających na dokonanie ustaleń czy i w jakim trybie małż.G.utracili tytuł prawy do tej nieruchomości. Niewątpliwie jednak, „ugoda dobrowolna” z dnia 15 maja 1934 r., na którą powołuje się powódkaA. K.nie stanowi podstawy nabycia przez jej ojcaS. M. (1)własności tej nieruchomości. Przeniesienie własności nieruchomości, w latach 30-tych ubiegłego wieku wymagało również zawarcia umowy w formie aktu notarialnego; z treści ugody wynika, że strony miały świadomość wymogu sporządzenia aktu notarialnego, z tym że uzależniały termin jego sporządzenia od woliS. M. (1): „Akt rejentalny na żądanie p.S. M. (4)może być sporządzony w każdym czasie”. Dodatkowo zauważyć również należy, że ugoda posługuje się pojęciem „odstąpieniem w całości nabytych przez nas 30 ( trzydzieści ) morgów ziemi” w dalszej części szczegółowo opisanych w zakresie podstawy nabycia, choć nabycie to dotyczyło prawdopodobnie 38, a nie 30 morgów. Małż.G.rozumieli zatem w pełni sposób i skutki sprzedaży nieruchomości. Być może „odstąpienie” w ugodzie oznaczało jedynie przeniesienie posiadania nieruchomości do czasu zapłaty należności, co miało nastąpić do 1938 r. Brak jest jakichkolwiek dowodów pozwalających na ustalenie, że pomiędzy małż.G.aS. M. (1)nastąpiło po 15 maja 1934 r. nie tylko przeniesienie posiadania nieruchomości, ale także przeniesienie jej własności. PowódkaA. K.nie wykazała zatem, do czego jest zobowiązana z mocyart. 6 kc, że jej ojciecS. M. (1)nabył własność nieruchomości, której wydzielenia domaga się w niniejszym procesie. Z tych względów Sąd pominął wniosek powódkiA. K.o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego w zakresie geodezji na okoliczność wydzielenia z nieruchomości, dla której prowadzona jest w tut. Sądzieksięga wieczysta KW (...), nieruchomości odpowiadającej położeniem i powierzchnią części nieruchomości, stanowiącej własnośćW. M.oznaczonej jako posiadłość ziemskaM.lit. A o powierzchni 30 morgów bez zabudowań, opisanej w umowie sprzedaży z dnia 26 listopada 1923 r. za numerem repertorium 362 sporządzonej przez notariuszemB. M.oraz w „ugodzie dobrowolnej” z dnia 15 maja 1934, uznając że dowód ten jest nieprzydatny dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd zważył, co następuje:
PowódkaZ. K.swoje roszczenie o uzgodnienie z treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości wywodzi z treści przepisuart. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Zgodnie z tym przepisem, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.
Zasadą jest, że księga wieczysta powinna dawać pełny i wierny obraz stanu prawnego nieruchomości, jednakże w pewnych sytuacjach może powstać niezgodność między stanem ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, przy czym przez rzeczywisty stan prawny należy rozumieć stan zgodny z prawem materialnym.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszego procesu, uznać należy roszczenie powódkiA. K.za niezasadne.
Sąd ustalił, żeksięga wieczysta KW (...)prowadzona jest w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie dla nieruchomości położonej wS.gmina G.- Ośrodek o powierzchni 55,0521 ha. Nieruchomość ta odpowiada nieruchomościom stanowiącym pierwotnie własnośćJ. M. (1)jako posiadłość ziemskaM.lit. B oraz jego żonyW. M.jako posiadłość ziemskaM.lit. A. Jako współwłaściciele nieruchomości, stanowiącej obecnie jedność, w księdze wieczystej wpisani są spadkobiercyJ. M. (1)iW. M.w przysługujących im udziałach spadkowych, za wyjątkiemD. C., która swój udział w wysokości 4/96 części zbyła na rzeczS. J.iM. E.małż.S.. Zwrot własności nieruchomości na rzecz spadkobiercówJ. M. (1)iW. M.nastąpił wskutek decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr GZ.rn.-057-625-221/06 z dnia 20 kwietnia 2015 r. stwierdzającej nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 30 marca 1950 r. nr UR.PO.I.2.212.49 oraz Orzeczenia Urzędu Wojewódzkiego(...)z dnia 24 października 1949 r. nr(...)4/Cn/53 wydanych w trybie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, przy uwzględnieniu zasad dziedziczenia wynikających z poszczególnych orzeczeń Sądów. Ustalenie kręgu współwłaścicieli nieruchomości nastąpiło z pominięciem okoliczności związanych ze sprzedażą części nieruchomości bez zabudowań oznaczonej jakoM.lit A. przezW. M.umową z dnia 26 listopada 1923 r. na rzeczL. G.iJ. G. (3). Brak tego aktu notarialnego nie pozwala na ustalenie powierzchni i dokładnego położenia sprzedanej części nieruchomości w stosunku do obecnego jej położenia, jak również ustalenie czy zbycie części nieruchomości było ważne, a zatem czy wywołało skutki prawne zgodne z zamiarem stron. Gdyby przyjąć, że nastąpiło wówczas skuteczne zbycie części nieruchomości na rzecz tych osób, to za osoby uprawione do wystąpienia z roszczeniem zgłoszonym przez powódkęA. K.uznać należy ich następców prawnych. PowódkaA. K.nie wykazała, że jej poprzednik prawny - ojciecS. M. (1)nabył skutecznie od małż.G.prawo własności tej części nieruchomości. Jak wskazano powyżej „ugoda dobrowolna” z dnia 15 maja 1934 r., na którą powołuje się powódkaA. K., nie stanowi umowy przenoszącej własność, a zatem nie stanowiła podstawy nabycia własności części nieruchomości o powierzchni 30 morgów przezS. M. (1). PowódkaA. K.nie przedstawiła żadnego innego dowodu potwierdzającego, żeS. M. (1)nabył własność wyodrębnionej części nieruchomości stanowiącej posiadłość ziemskąM.lit. A w drodze umowy zW. M.lub małż.G.. W szczególności podstawy takiej nie stanowią wywody zawarte w uzasadnieniu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr GZ.rn.-057-625-221/06 z dnia 20 kwietnia 2015 r.: „W roku 1934S. M. (1)żeniąc się zJ. O.przejął zaś i spłacił długi małżeństwaG.i wszedł w posiadanie 30 morgów tj. 15 ha ziemi w oparciu o ugodę zawartą w dniu 15 maja 1934 r. z małżeństwemG.. W ten sposób powstały odrębne własności: rodzeństwaM.oraz własnośćS. M. (1)”. Z niezrozumiałych względów w uzasadnieniu decyzji utożsamiono objęcie części nieruchomości w posiadanie na podstawie pisemnej umowy ( ugody ) z przeniesieniem własności tejże nieruchomości.
W tym stanie rzeczy, uznać należy – zdaniem Sądu – że obecne wpisy w dziale IIksięgi wieczystej KW (...)Sądu Rejonowego w Ciechanowie, jak też oznaczenie nieruchomości są zgodne z rzeczywistym stanem prawnym.
W związku z powyższym Sąd oddalił powództwo w całości uznając je za niezasadne.
O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie zart. 98 kpc, obciążając nimi w całości powódkęA. K.. Sąd zasądził zatem od powódkiA. K.na rzecz pozwanegoK. M.tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego kwotę 3617,00 zł, z uwzględnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, ustaloną stosownie do § 5 pkt 8 ) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w zw. z § 2 pkt 6 ) cyt. rozporządzenia.