Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKz 821/18
Data wyroku: 2018-10-23 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION
Sędziowie: Sędzia Piotr Pośpiech

Sygn. akt II AKz 821/18

POSTANOWIENIE
Dnia 23 października 2018 roku
Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący-Sędzia: SA Piotr Pośpiech
Protokolant:   Damian Krzywda
przy udziale

     Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Katowicach Krzysztofa Urgacza

po rozpoznaniu w sprawie przeciwkoA. G.(G.)
oskarżonemu o przestępstwa zart. 11 d.k.k.w zw. zart. 148 § 1 d.k.k.
zażalenia wniesionego przez obrońcę oskarżonego
na postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 26 września 2016 roku, sygn. akt XXI K 130/15
w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania
na podstawieart. 437 § 2 k.p.k.

p o s t a n a w i a:
uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 września 2016 roku Sąd Okręgowy w Katowicach podjął zawieszone postanowieniem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 4 lutego 1985 roku postępowanie o sygn. akt IV K 223/84 w sprawie przeciwko oskarżonemuA. G..
Zażalenie na to postanowienie złożył obrońca oskarżonego zarzucając mu obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na wynik sprawy, w wyniku czego doszło do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia. Naruszenie przepisów postępowania miało obejmować:
-art. 7 k.p.k.poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodu z opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 10 września 2018 r. i uznanie jej za pełnowartościowy materiał dowodowy, podczas gdy z listy biegłych sądowych Sądu Okręgowego w Katowicach nie wynika, jakoby którykolwiek z biegłych sporządzających opinię legitymował się specjalnością z zakresu medycyny sądowej;
-art. 201 k.p.k.w zw. zart. 2 § 2 k.p.k., poprzez jego niezastosowanie oraz uwzględnienie opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 10 września 2018 r., podczas gdy zachodziły podstawy do wydania opinii uzupełniającej lub nowej opinii;
-art. 167 k.p.k.w zw. zart. 193 oraz 194 pkt. 1 k.p.k., poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania na podstawie opinii sporządzonej przez biegłego, który nie został prawomocnie powołany do udziału w wyznaczonych czynnościach;
-art. 22 § 1 k.p.k.w zw. zart. 5 § 2 k.p.k., poprzez jego niezastosowanie i dyskontynuację zawieszenia postępowania z powodu nie dającej się wykluczyć długotrwałej przeszkody, uniemożliwiającej prowadzenie postępowania, tj. choroby psychicznej oskarżonego.
Stawiając takie sformułowany zarzuty, które miały skutkować błędnym ustaleniem faktycznym, żeA. G.może brać udział w postepowaniu karnym, obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach i uchylenie orzeczenia o podjęciu zawieszonego postępowania oraz ponowne przeprowadzenie dowodu z opinii sądowo-psychiatrycznej.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie obrońcy oskarżonego okazało się zasadne o tyle, że spowodowało uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania SądowiI instancji.
Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2018 r. Sąd Okręgowy w Katowicach dopuścił dowód z dwóch biegłych lekarzy psychiatrówA. N.iM. D. (1)na okoliczność ustalenia czy oskarżonyA. G.może – z uwagi na stan zdrowia – brać udział w postępowaniu karnym w charakterze oskarżonego, a jeżeli nie – jakie są tego przyczyny i jaki jest czas trwania istniejącej po jego stronie przeszkody.
Opinię sądowo-psychiatryczną z dnia 10 września 2018 r. o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego sporządzili biegli psychiatrzyM. D. (2)iA. N.. Biegli stwierdzili w treści opinii u badanego schizofrenię paranoidalną – brak pełnej remisji. W ich opinii badany może brać udział w postępowaniu karnym w charakterze oskarżonego przy udziale obrońcy.
Obrońca oskarżonego trafnie zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu niewłaściwe zastosowanieart. 167 k.p.k.w zw. zart. 193 oraz 194 pkt. 1 k.p.k., poprzez oparcie rozstrzygnięcia w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania na podstawie opinii sporządzonej przez biegłego, który nie został prawomocnie powołany do udziału w wyznaczonych czynnościach. Biegli powoływani są jedynie przez organ procesowy prowadzący postępowanie, przy czym dla ich ustanowienia potrzebne jest wydanie postanowienia. Dopiero takie formalne powołanie konstytuuje zaistnienie biegłych w procesie. Organ procesowy też decyduje o osobie biegłego i przedmiocie jego ekspertyzy (vide: Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 22 listopada 2001 r., sygn. akt II AKa 395/01, OSA 2003/6/65, KZS 2002/4/53, KZS 2002/11/42, Biul.SAKa 2002/1/5-6).
W konsekwencji należy podkreślić, że koniecznym warunkiem uznania ustnej lub pisemnej wypowiedzi określonej osoby za „opinię biegłego” jest poprzedzenie jej postanowieniem organu procesowego o zasięgnięciu opinii tej osoby jako biegłego (art. 193 i 194 k.p.k.). Postanowienie to kreuje określoną osobę biegłym i z tą chwilą staje się ona uczestnikiem postępowania, zaś jej wypowiedzi zyskują walor czynności procesowych. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że skoro tzw. „opinia prywatna” (inaczej: opinia pozaprocesowa) nie została sporządzona przez uczestnika postępowania i nie była czynnością procesową, to nie może następnie podlegać konwalidacji (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II AKa 227/15, Legalis nr 1504706).
Sąd Apelacyjny miał na uwadze, że w wypadkach niecierpiących zwłoki (art. 308 k.p.k.) powołanie biegłego może nastąpić w innej formie niż pisemne postanowienie, także np. w rozmowie telefonicznej, choć musi ono być w dalszym toku postępowania potwierdzone we właściwej formie (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt V KK 379/08, Legalis nr 226503). W niniejszej sprawie z całą pewnością nie doszło jednak do sytuacji powołania biegłego w innej formie, o czym świadczy treść pkt. 1 zarządzenia z dnia 1 października 2018 r., w którym przewodniczący zwrócił się do biegłych psychiatrów o wskazanie przyczyn, dla których w badaniu udział wziął inny biegły, niż wskazany w postanowieniu Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 20 sierpnia 2018 r. (k. 793, tom V). Nie sposób również mówić o zatwierdzeniu powołania biegłego w dalszym toku postępowania we właściwej formie, gdyż brak w tym przedmiocie nie tylko stosowanego postanowienia Sądu, ale również brak podstaw do zatwierdzenia biegłego, skoro Sąd dopiero w dniu 1 października 2018 r. zwrócił uwagę na rozbieżność między nazwiskami biegłych powołanych postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2018 r., a autorami opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 10 września 2018 r.
W ocenie Sądu odwoławczego, analiza akt sprawy nie wskazuje zatem jednoznacznie, że odpadła przyczyna zawieszenia postępowania karnego z uwagi na zły stan zdrowia oskarżonegoA. G., nie pozwalający mu na stawiennictwo przed sądem. O kształcie takiej decyzji procesowej ostatecznie zadecydowało oparcie rozstrzygnięcia w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania na podstawie opinii sporządzonej przez biegłegoM. D. (2), który nie został prawidłowo powołany do udziału w wyznaczonych czynnościach. W tych okolicznościach za wcześnie jeszcze, aby zawieszone postępowanie podjąć.
Skoro więc Sąd Okręgowy nie poczynił pełnych ustaleń faktycznych w oparciu o pełnowartościowy materiał dowodowy – należało wydać orzeczenie o charakterze kasatoryjnym, celem ponownego rozważenia przedmiotowej sprawy na tle wszystkich okoliczności, po prawidłowym przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłych psychiatrów.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd powinien zająć stanowisko, czy konwaliduje zaistniałą sytuację i akceptuje zmianę składu opiniującego, czy też zwraca się ponownie o wydanie opinii w składzie przez siebie ustalonym, bądź tez wydaje zupełnie nowe postanowienie w tym zakresie, mając na uwadze lakoniczność kwestionowanej ekspertyzy i odmienne wnioski w niej zawarte od tych dotychczasowych. Dopiero prawidłowo sporządzona opinia może być podstawą do podejmowania decyzji w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania.
Wobec tego, mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny orzekł jak na wstępie,co w żadnej mierze nie przesądza końcowego rozstrzygnięcia w sprawie.

ZARZĄDZENIE
- o treści postanowienia poinformować oskarżonego z pouczeniem o jego prawomocności i jego obrońcę,
- zwrócić akta sprawy do Sądu Okręgowego w Katowicach.
Katowice, dnia 23 października 2018 roku.