Sąd Rejonowy w Mrągowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 21/18
Data wyroku: 2018-09-25 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. aktI C 21/18

UZASADNIENIE
PowódkaD. T.domagała się zasądzenia od pozwanegoK. D.kwoty 9.994,54 złotych z odsetkami i kosztami procesu.
W uzasadnieniu wskazała, że podstawą prawną powództwa jestart. 299 kodeksu spółek handlowychi obejmuje roszczenie wierzyciela przeciwko pozwanemu, który był członkiem zarząduspółki (...) sp. z o.o.z siedzibą wM.. Powódka wyjaśniła, że dysponując tytułem wykonawczym przeciwko tej spółce w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 26 września 2012 roku sygn. akt I C 156/12 zaopatrzonego w dniu 18 stycznia 2016 roku w klauzulę wykonalności wszczęła postępowanie egzekucyjne, które okazało się bezskuteczne, a pozwany pomimo wezwania do zapłaty nie uiścił należności i wytoczenie powództwa stało się konieczne.
W odpowiedzi na pozew pozwanyK. D.wniósł o oddalenie powództwai zasądzenie od powódki kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu swojego stanowiska zarzucił, że roszczenie objęte żądaniem pozwu uległo już przedawnieniu, a nadto pozwany nie ponosi odpowiedzialności, ponieważ zgodnie zart. 299 § 2 kshpomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie wierzyciel nie poniósł szkody.
Sąd ustalił, co następuje:
Wyrokiem z dnia 25 września 2012 roku wydanym w sprawie I C 156/12 Sąd Rejonowy w Wołominie zasądził od(...) sp. z o.o.z siedzibą wM.na rzeczA. K.kwotę 6.700,54 złotych z odsetkami ustawowymi liczonymiod kwoty 2.600 złotych od dnia 2 września 2009 roku do dnia zapłaty, od kwoty2.600 złotych od dnia 2 października 2009 roku do dnia zapłaty i od kwoty 1.500,54 złotych od dnia 10 listopada 2009 roku do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałej częścii zasądził od(...) sp. z o.o.z siedzibą wM.na rzeczA. K.kwotę 1.476 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.
(bezsporne, a nadto dowód: odpis wyroku Sądu Rejonowego w Wołominie – k. 9)
W dniu 12 marca 2013 roku na podstawie tego wyroku, który postanowieniem z dnia 26 października 2012 roku został zaopatrzony w klauzulę wykonalności, zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne z wnioskuA. K.przeciwkospółce (...) sp. z o.o.z siedzibą wM.. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą aktKm 507/13. Postanowieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w PruszkowieM. J.z dnia 9 sierpnia 2013 roku, które uprawomocniło się w dniu18 września 2013 roku, postępowanie egzekucyjne w sprawie Km 507/13 zostało umorzone wobec bezskuteczności egzekucji.
(bezsporne, a nadto dowód: postanowienie o umorzeniu egzekucji – k. 11, dokumentyw aktach egzekucyjnych Km 507/13)
W dniu 19 listopada 2015 roku pomiędzyA. K.aD. T.została zawarta umowa przelewu wierzytelności objętych wyrokiem Sądu RejonowegowW.z dnia 25 września 2012 roku sygn. akt I C 156/12 oraz obejmujących koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym Km 507/13. Postanowieniem z dnia18 stycznia 2016 roku Sąd Rejonowy w Wołominie w sprawie I Co 50/16 nadał klauzulę wykonalności co do punktu pierwszego i trzeciego tego wyroku na rzeczD. T..
(dowód: postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności – k. 10, dokumenty w aktach sprawy I Co 50/16 SR w Wołominie)
W dniu 23 maja 2016 roku na podstawie tego tytułu wykonawczego z wnioskuD. T.zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne przeciwkospółce (...) sp. z o.o.z siedzibą wM.prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w PiasecznieM. M.pod sygnaturą Km 680/16. Postanowieniem z dnia 21 października 2016 roku postępowanie to zostało przekazanedo dalszego prowadzenia Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w PruszkowieP. T.pod sygnaturą Km 205/17. Postanowieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w PruszkowieP. T.z dnia 30 listopada 2017 roku, które uprawomocniło się w dniu 6 lutego 2018 roku, postępowanie egzekucyjne w sprawie Km 205/17 zostało umorzone wobec bezskuteczności egzekucji.
(dowód: dokumenty w aktach egzekucyjnych Km 205/17)
K. D.od dnia 5 lipca 2007 roku pełnił funkcję prezesa jednoosobowego zarządu spółki(...) sp. z o.o.z siedzibą wM..
(dowód: umowa spółki – k. 37-43, odpis zupełny KRS – k. 224-225 akt sprawy VI K 218/13)
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Mrągowie Zamiejscowego Wydziału Karnegoz siedzibą wB.z dnia 18 czerwca 2013 roku wydanym w sprawie o sygn. aktVI K 218/13K. D.został skazany za popełnienie przestępstw zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 286 § 1 kkw zb. zart. 270 § 1 kkw zb. zart. 297 § 1 kkoraz zart. 270 § 1 kkna karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania karyna okres 2 lat. Wyrok uprawomocnił się w dniu 1 sierpnia 2013 roku
(dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Mrągowie Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą wB.z dnia 18 czerwca 2013 roku – k. 228-229, k. 267-268, uzasadnienie – k. 232-237)
Pismem z dnia 20 listopada 2017 rokuD.T.wezwałaK. D.jako członka zarząduspółki (...) sp. z o.o.z siedzibą wM.do zapłaty należności wynikających z wyroku Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia25 września 2012 roku w sprawie I C 156/12, zwrotu kosztów postępowania klauzulowegoi kosztów zastępstwa prawnego w egzekucji w sprawach Km 507/13 i Km 680/16.
(dowód: korespondencja – k. 14-18)
Sąd zważył, co następuje:
Zgłoszone powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
Powódka oparła swe roszczenie naart. 299 § 1 kshokreślającym zasadę odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w przypadku, gdy egzekucja przeciwko spółce jest bezskuteczna.
PozwanyK. D.– prezes jednoosobowego zarządu spółki(...) sp. z o.o.z siedzibą wM.podniósł zarzut przedawnienia roszczenia nadto podał,że nie ponosi odpowiedzialności, ponieważ nie miał możliwości złożenia wnioskuo ogłoszenie upadłości.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia jako najdalej idącego i mającego kluczowe znaczenie dla oceny zgłoszonego powództwa.
Zgodnie zart. 117 kcz zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chybaże zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne. Skutkiem przedawnienia jest przekształcenie zobowiązań w zobowiązania naturalne, czyli takie, które nie mogą być dochodzone i egzekwowane przed sądem.
W odniesieniu do roszczeń opartych naart. 299 § 1 kshwskazuje się, że mają one charakter deliktowy, w związku z czym ich przedawnienie reguluje treśćart. 4421kc, zgodnie z którym roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział sięo szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Przewidziany wart. 4421kctrzyletni termin przedawnienia biegnie w przypadku roszczenia wywodzonego zart. 299 § 1 kshna ogół od dnia bezskuteczności egzekucji wierzytelności objętej tytułem egzekucyjnym wystawionym przeciwko spółce, z reguły bowiem już w chwili, gdy egzekucja tej wierzytelności okazuje się bezskuteczna, wierzyciele spółki dowiadują się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Przed dniem bezskuteczności egzekucji tej wierzytelności bieg przedawnienia roszczenia wobec członków zarządu nie może się rozpocząć, ponieważ dopiero w tym dniu powstają przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej przewidzianej wart. 299 ksh(vide: uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2008 roku sygn. akt III CZP 72/08, publ. LEX nr 460259).
W związku z powyższym w okolicznościach niniejszej sprawy należało przyjąć trzyletni termin przedawnienia roszczeń wobec pozwanego.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że po raz pierwszy postępowanie egzekucyjne przeciwkospółce (...) sp. z o.o.z siedzibąwM.zostało zainicjowane jeszcze przez poprzedniego wierzycielaA. K.i umorzone z uwagi na bezskuteczność egzekucji postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2013 roku w sprawie Km 507/13, które uprawomocniło się w dniu 18 września 2013 roku. Przyjąć więc należy, że najpóźniej od tej daty wierzyciel miał możliwość dowiedzenia sięo bezskuteczności egzekucji wobec spółki, a tym samym o szkodzie i osobie obowiązanejdo jej naprawienia w rozumieniu przepisuart. 4421kc.Trzyletni termin przedawnienia roszczenia przeciwko członkowi zarządu spółki upłynął więc z dniem 18 września 2016 roku.
Okoliczność, że w dniu 19 listopada 2015 roku pomiędzyA. K.aD. T.została zawarta umowa przelewu wierzytelności obejmująca wierzytelnościspółki (...) sp. z o.o.z siedzibą wM.nie ma znaczenia dla biegu terminu przedawnienia roszczenia zart. 299 § 1 kshprzysługującego powódce. Zgodnie bowiem z treściąart. 509 § 2 kcw razie cesji wierzytelności na nabywcę przechodzi ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, wszystkie właściwości, przywileje i braki. Ustawodawca zakłada identyczność wierzytelności cesjonariuszaz wierzytelnością cedenta i co do zasady nabywca wstępuje w sytuację prawną cedenta,w tym również w zakresie biegu terminu przedawnienia.
Pozew w sprawie – zgodnie z prezentatą urzędu pocztowego – został wniesionyw dniu 28 grudnia 2017 roku, a zatem po upływie trzyletniego terminu przedawnienia, licząc od dnia 18 września 2013 roku.
Odnosząc się do zgłoszonego zarzutu nadużycia prawa przez pozwanegoK. D.poprzez powołanie się na zarzut przedawnienia należy wskazać, że zgodniezart. 5 kcnie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
W orzecznictwie dopuszcza się zastosowanie powyższej reguły również do zarzutu przedawnienia. Uznanie zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa i uwzględnienie przez sąd przedawnionego roszczenia możliwe jest jednak jedynie wyjątkowo, gdy indywidualna ocena okoliczności w rozstrzyganej sprawie wskazuje, iż opóźnienie w dochodzeniu przedawnionego roszczenia jest spowodowane szczególnymi przesłankami uzasadniającymi to opóźnienie i nie jest ono nadmierne (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2011 roku sygn. akt I CSK 238/11, publ. LEX nr 1129070). Podobnie stosowanieart. 5 kcw sprawach dotyczących odpowiedzialności członków zarządu na podstawieart. 299 kshnie jest wyłączone, trzeba jednak uwzględnić, że przepisart. 5 kcma charakter szczególny. Domniemywa się, iż korzystający ze swego prawa czyni to w sposób zgodny z zasadami współżycia społecznego i dopiero istnienie szczególnych okoliczności może obalićto domniemanie, a także pozwolić na zakwalifikowanie określonego zachowania, jako nadużycia prawa, niezasługującego na poparcie z punktu widzenia zasad współżycia społecznego (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2007 roku sygn. akt(...), publ. LEX nr 381109). W niniejszej sprawie Sąd nie dostrzegł takich okoliczności, a przekroczenie terminu przedawnienia było stosunkowo znaczne.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że pozwany skutecznie wykazał w toku postępowania, że nie ponosi odpowiedzialności z uwagi na zaistnienie przesłanki przewidzianej wart. 299 § 2 ksh. Zgodnie z treścią tego przepisu członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności za zobowiązania spółki jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody.
Podzielić przy tym należy stanowisko Sądu Najwyższego, że członek zarządu spółkiz ograniczoną odpowiedzialnością nie może ponosić odpowiedzialności za zobowiązania, które powstały w okresie, w którym nie pełnił tej funkcji, ani za te, które powstały w okresie, w którym członek zarządu pozostając w zarządzie nie mógł, wskutek szczególnych regulacji tego zarządu odnośnie majątku sprawować (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia14 kwietnia 2016 roku sygn. akt IV CSK 485/15, publ. LEX nr 2048975).
Pozwany przedkładając odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Mrągowie Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą wB.z dnia 18 czerwca 2013 roku wydanego w sprawie VI K 218/13, na podstawie którego został skazany za popełnienie przestępstw zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 286 § 1 kkw zb. zart. 270 § 1 kkw zb.zart. 297 § 1 kkoraz zart. 270 § 1 kkna karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, dostatecznie udowodnił, że nie mógł jako jedyny członek zarząduspółki (...) sp. z o.o.z siedzibą wM.w „czasie właściwym”, a więc najwcześniej do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z wniosku pierwotnego wierzyciela (co nastąpiło w dniu 18 września 2013 roku z datą uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu egzekucji) złożyć wniosku o ogłoszenie upadłości. Został bowiem skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwa objęte określone w przepisachrozdziałów XXXIII-XXXVII kki zgodnie z treściąart. 18 kshod uprawomocnienia się wyroku skazującego tj. od 1 sierpnia 2013 roku, z mocy prawa nie mógł pełnić funkcji członka zarządu, niezależnie od braku stosownego wpisu w KRS w tym zakresie. Nie mógł tym samym reprezentować spółki i nie miał wpływu na prowadzenie jej spraw. Nie mógł zatem złożyć wniosku o ogłoszenie upadłości i nie można mu w tym zakresie przypisać winy w rozumieniuart. 299 § 2 ksh.
Mając na uwadze powyższe okoliczności powództwo podlegało oddaleniu, o czym orzeczono na podstawieart. 299 kshw zw. zart. 4421kcjak w punkcie I wyroku.
O kosztach procesu orzeczono stosownie do jego wyniku w oparciu oart. 98 § 1 i 3 kpcw zw. z § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 roku, poz. 1800), zasądzając od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1.800 złotych (pkt II wyroku).
/-/ SSR Krzysztof Połomski