Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 642/17
Data wyroku: 2017-11-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Arkadiusz Łata, Marcin Schoenborn, Grzegorz Kiepura
Słowa kluczowe: Korupcja
Podstawa prawna: art. 228 § 1 kk

Sygnatura akt VI Ka 642/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia28 listopada 2017r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Marcin Schoenborn
Sędziowie SSO Grzegorz Kiepura (spr.)
SSO Arkadiusz Łata
Protokolant Edyta Ferencz-Trzópek
przy udziale Krystyny Marchewki Prokuratora Prokuratury OkręgowejwG.
po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2017 r.
sprawyK. S.ur. (...)wŚ.
synaR.iH.
oskarżonego zart. 228§1 kk
na skutek apelacji wniesionych przez oskarżyciela publicznego i obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
z dnia 24 marca 2017 r. sygnatura akt VI K 608/13
na mocyart. 437 kpk,art. 438 kpk,art. 627 kpkw zw. zart. 635 kpk

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że wymierzoną oskarżonemu w punkcie 1 karę grzywny podwyższa do 500 (pięciuset) stawek dziennych;

2
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

3
zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki za postępowanie odwoławcze w kwocie 20 (dwadzieścia) złotych i wymierza mu jedną opłatę za obie instancje w kwocie 5.000 (pięć tysięcy) złotych.

VI Ka 642/17

UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z dnia 24.03.2017r.K. S.został uznany za winnego tego, że w dniu 16.11.2005r. wR.w związku z pełnieniem funkcji publicznej ordynatora Oddziału(...)Szpitala Miejskiego nr (...)wR.przyjął od przedstawiciela handlowego(...) Sp. z o.o.wW.korzyść majątkową w postaci pieniędzy w kwocie 9.050 zł przekazaną na należący do niego rachunek bankowy na podstawie fikcyjnej umowy o dzieło, tj. przestępstwa zart. 228 § 1 kki za to na mocyart. 228 § 1 kkw zw. zart. 37a kkskazany został na karę 300 stawek dziennych grzywny po 100 zł.
Na podstawieart. 41 § 1 kkorzeczono wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych w publicznych placówkach służby zdrowia na okres 1 roku.
Na podstawieart. 45 § 1 kkorzeczono wobec oskarżonego przepadek na rzecz Skarbu Państwa równowartości korzyści majątkowej osiągniętej przez oskarżonego z popełnienia przestępstwa w wysokości 9.050 zł.
Na podstawieart. 627 kpkiart. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23.06.1973r. o opłatach w sprawach karnychzasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe obejmujące opłatę w kwocie 3000 zł i wydatki w kwocie 448 zł.
Apelacje od tego wyroku wywiedli prokurator i obrońca oskarżonego.
Prokurator zarzucił wyrokowi rażącą niewspółmierność kary orzeczonej wobec oskarżonego poprzez wymierzenie mu, przy zastosowaniuart. 37a kk, samoistnej kary grzywny, niewspółmiernej do wysokiego stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu, jak też nieodpowiadającej względom prewencji indywidualnej i generalnej oraz potrzebie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
W oparciu o podniesiony zarzut prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 3 lata oraz grzywny w wysokości 300 stawek dziennych po 100 zł.
Obrońca zarzucił wyrokowi:

1
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu takiego przebiegu zdarzeń, w efekcie którego oskarżony miał ostatecznie przyjąć korzyść majątkową na podstawie fikcyjnej umowy o działo, po uprzednim uzgodnieniu tego faktu z przedstawicielem(...);

2
obrazę przepisów postępowania określonych wart. 424 kpk,art. 5 § 2 kpk,art. 169 kpk,art. 170 § 1 kpkiart. 7 kpkwyrażającą się w ocenie dowodów z naruszeniem reguł wynikających z tych przepisów;

3
obrazę przepisów prawa materialnego, a toart. 228 kkpoprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

W oparciu o podniesione zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Apelacja obrońcy oskarżonego nie była zasadna. Wbrew jej wywodom sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów postępowania określonych wart. 5 § 2 kpk,art. 7 kpk,art. 169 kpk,art. 170 § 1 kpkiart. 424 kpk, ani też nie popełnił błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, który mógł mieć wpływ na jego treść. Sąd rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia w oparciu o wszystkie przeprowadzone dowody, ocenione swobodnie, zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a stanowisko w przedmiocie sprawstwa i winy oskarżonego należycie uzasadnił w pisemnych motywach wyroku, wskazując jakie fakty uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, nie naruszając przy tym normy nakazującej rozstrzyganie wątpliwości, których nie usunięto w postępowaniu dowodowym na korzyść oskarżonego. Przeprowadzona przez sąd ocena dowodów była rzetelna, wszechstronna i kompleksowa, dlatego też sąd odwoławczy ją podziela. Sąd dokonał też prawidłowej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod przepisy ustawy trafnie kwalifikując czyn przypisany oskarżonemu jako występek zart. 228 § 1 kk.
Wbrew podniesionemu w apelacji zarzutowi dokonana przez sąd rejonowy ocena zeznań przedstawicieli handlowych spółki(...)J. S.iM. J.oraz wyciągnięte z niej wnioski nie budzą zastrzeżeń z punktu widzenia kryteriów określonych wart. 7 kpk, tj. wskazaniami logiki i doświadczenia życiowego. Nie może dziwić, że zeznania wymienionych świadków zawierały pewne nieścisłości i rozbieżności, skoro były one składane na przestrzeni wielu lat, co niewątpliwie mogło wpłynąć na zatarcie w ich pamięci niektórych szczegółów relacjonowanych zdarzeń, a w szczególności chronologii ich przebiegu. Co do istoty zeznania te były spójne i logiczne – zasługiwały zatem na przymiot wiarygodności. Oceny tej nie może zmienić fakt, że na ich podstawie nie udało się wyjaśnić wszystkich okoliczności sprawy, dotyczących np. tego, który z pracownikówfirmy (...)wypełnił część formularza umowy, kto dołączył do umowy streszczenie pracy autorstwaW. B., czy też kiedy umowa z oskarżonym została podpisana. Okoliczności te miały jednak drugorzędne znaczenie dla podstawowego ustalenia, że umowa w rzeczywistości była fikcyjna i służyła jedynie do uzasadnienia wypłacenia oskarżonemu „wynagrodzenia” za rzekomo wykonaną pracę. Istotna była treść uzgodnień do jakich doszło pomiędzyK. S.iJ. S.podczas rozmowy przeprowadzonej na terenie Szpitala Miejskiego wR.. Relacjonując przebieg spotkaniaJ. S.zeznał: „W trakcie tej rozmowy poinformowałemS., że w przypadku kiedy szpital dokona zakupu aparatuM.i 50 sztuk taśm, wtedyS.będzie miał do dyspozycji kwotę 10.000 zł, którą będzie miał do dyspozycji i będzie mógł wykorzystać według swojego uznania”, „W maju skontaktowała się ze mną telefonicznie osoba zatrudniona w dziale zamówień publicznych szpitala wR.(…), która poinformowała mnie, że otrzymała wniosek odS.na zakup 50-ciu taśm i aparatuM.i aby jej przesłać szczegółowy opis przedmiotu zamówienia, który potrzebny jest jej do sporządzenia specyfikacji istotnych warunków zamówienia w ogłaszanym właśnie przez ten szpital przetargu” (k. 104). Wymowa tych zeznań jest zupełnie jednoznaczna – wynika z nich, iż oskarżony spodziewając się gratyfikacji finansowej podjął działania zmierzające do ułatwieniaspółce (...)sprzedaży szpitalowi wR.aparatuM.i taśm do trzymania moczu. Szczegółowość technicznego opisu przedmiotu zamówienia wprost wskazywała na to, że zamawiającemu chodziło o aparat(...), który oferowany był do sprzedaży wyłącznie przezspółkę (...), o czym przekonuje treść pisma przedstawicielafirmy (...)z dnia 20.06.2005r. skierowanego do działu zamówień publicznych Szpitala Miejskiego wR.(k. 220-221). Wprawdzie po interwencji konkurencyjnej firmy dokonano stosownej zmiany opisu przedmiotu zamówienia, która umożliwiała udział w przetargu również innym sprzedawcom, to jednak pierwotna treść zamówienia wskazująca w istocie na konkretny produkt faworyzowałaspółkę (...), zgodnie z wcześniejszymi ustaleniamiJ. S.iK. S..
W trakcie kolejnego spotkaniaJ. S.przedstawił oskarżonemu alternatywnie możliwości wykorzystania przez niego „budżetu” związanego z wygranym przezspółkę (...)przetargiem – jak zeznał: „Ja mu powiedziałem, że te pieniądze możemy przeznaczyć jako darowiznę dla oddziału lub wskazanej przez niego fundacji, na pokrycie kosztów jego udziału w sympozjum lub zjeździe zarówno w kraju, jak i za granicą, a także możemy te pieniądze wpłacić jemu na podstawie fikcyjnej umowy cywilno-prawnej. DoktorS.wybrał ostatnią możliwość” (k. 105). Zeznania świadka były spontaniczne, szczegółowe i konkretne – wynika z nich w sposób nie budzący wątpliwości, że oskarżony przyjął korupcyjną propozycję przedstawiciela firmy farmaceutycznej. W trakcie spotkania nie było mowy o rzeczywistym wykonaniu „pracy”, jej temacie, czy też terminie dostarczenia – umówiono się wprost, że kontrakt będzie miał charakter fikcyjny i służył będzie wyłącznie jako formalne uzasadnienie przelania pieniędzy na konto oskarżonego. Nikt z przedstawicielihandlowych spółki (...), którzy kontaktowali się zK. S.w omawianym okresie, nie oczekiwał od niego wykonania jakiejkolwiek pracy. Rolą przedstawicieli handlowych spółki było pozyskiwanie klientów i zwiększanie sprzedaży, a nie gromadzenie publikacji i innych prac lekarzy zatrudnionych w szpitalach.
Tytuł pracy widniejący na umowie(...)odpowiadał wprawdzie tytułowi znajdującemu się na opracowaniu dołączonym do umowy, jednak jego treść stanowiła wierną kopię opracowania sporządzonego przezW. B.we współpracy zJ. D.,A. J.iA. W.(k. 84, k. 87, k. 861). Wynika z tego, iż któryś z nieustalonych co do tożsamości pracownikówfirmy (...), w celu uwiarygodnienia fikcyjnej umowy zawartej pomiędzy spółką a oskarżonym, w dokumentacji umieścił pracęW. B., wskazując jako autoraK. S.. WyjaśnieniaK. S., jakoby opracowanie napisał wspólnie ze swoim asystentemW. C.(k. 446 – verte) były całkowicie niewiarygodne –W. C.nie wiedział nawet, że oskarżony miał sporządzić jakąś publikację na zleceniefirmy (...)(k. 698 – verte).
Pomimo tego, że oskarżony nie był formalnie członkiem komisji przetargowej, to jednak z racji pełnionej funkcji ordynatora oddziału ginekologiczno-położniczego szpitala brał udział w merytorycznym przygotowaniu przetargu i przygotowywał opis przedmiotu zamówienia, o czym przekonują depozycje kierowniczki działu zamówień publicznych i zaopatrzenia szpitalaJ. K., która zeznała m.in.: „W trakcie przedmiotowego postępowania do przetargu nr(...)zajmowałam się kontaktem z osobą merytorycznie przygotowującą opis przedmiotu zamówienia, czyli ordynatorem p.K. S.…”, „Odpowiedzi na pytania oferentów przygotowywałam osobiście po konsultacji z ordynatoremK. S..”, „…K. S.uczestniczył w przedmiotowym przetargu i jego rola polegała na merytorycznym przygotowaniu przetargu”. Opisując rolę lekarzy wyznaczonych do udziału w pracach komisjiJ. K.stwierdziła: „…A. Ł.nie uczestniczył w pracach komisji przetargowej, on tylko dostawał dokumenty do podpisu, podobnie jak przewodniczący komisji p.D. D..A. Ł.został wskazany do prac komisji przez ordynatoraK. S.” (k. 269-verte). O zaangażowaniu oskarżonego w proces decyzyjny związany z wyborem ofertyfirmy (...)świadczą również relacje jego asystentaA. Ł., który po okazaniu kopii protokołu posiedzenia komisji przetargowej z dnia 29.06.2005r. zeznał: „Ja nie brałem udziału w pracach tej komisji jako członek komisji, otrzymałem polecenie służbowe podpisania się na tym protokole. Polecenie to otrzymałem od ordynatoraK. S.”. NadtoA. Ł.zeznał: „Ten sprzęt dotyczył operacyjnego leczenia nietrzymania moczu u kobiet. Pracowaliśmy na sprzęcie różnych producentów i jak mówiłem już wcześniej, ja nie wyrażałem opinii na jego temat. Po zakończeniu testów ordynatorK. S.oznajmił, że zostanie zakupiony sprzętfirmy (...)” (k. 265-verte). W świetle zeznańJ. K.iA. Ł.nie sposób zgodzić się z tezą obrońca, że rola oskarżonego podczas procedury przetargowej nie wykraczała poza praktycznie przyjęte ramy. Twierdzenia oskarżonego, że nie miał żadnego wpływu na organizowany przez szpital przetarg i nie interesował się jego przebiegiem i wynikiem należało uznać za całkowicie niewiarygodne.
Nietrafny był zarzut obrazyart. 170 § 1 kpk. Sąd rejonowy słusznie oddalił wnioski obrońcy o przeprowadzenie dowodów z bilingów rozmów telefonicznych za miesiąc listopad 2016r. na okoliczność zweryfikowania twierdzeń świadkówM. J.iJ. S., iż nie kontaktowali się ze sobą (k. 907, k. 915) oraz z opinii biegłego grafologa na okoliczność autorstwa osoby sporządzającej dokument umowy o dzieło (k. 929-verte). Wskazane bowiem przez obrońcę okoliczności, które miały być udowodnione przy pomocy wnioskowanych dowodów nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, czyJ. S.iM. J.rozmawiali ze sobą w listopadzie 2016r. nie mogło mieć wpływu na ocenę wiarygodności ich zeznań złożonych w latach 2007-2015. Brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iżby treść zeznań złożonych przez świadków na rozprawie w dniu 25.11.2016r. była między nimi uzgodniona, w sytuacji, gdyJ. S.oświadczył, że nie pamięta takich szczegółów o jakich zeznawałaM. J., w swoich wypowiedziach odnosił się głównie do zeznań jakie złożył poprzednio (k. 898-900). Znaczenia dla rozstrzygnięcia nie miała również podnoszona przez obrońcę okoliczność dotycząca tego kto wypełnił poszczególne elementy formularza umowy – oskarżony nie kwestionował wszak ani treści umowy, ani też autentyczności złożonego przez siebie podpisu (k. 929).M. J.zeznała, że mogła wpisać jedynie datę sporządzenia umowy, a jej rola ograniczała się do odebrania umowy odK. S.i przesłania jej do siedziby firmy, nie miała wpływu na ustalenia dotyczące rzeczywistych warunków umowy i jej charakteru (k. 898, k. 91, k. 150, k. 777). Prawdziwy cel umowy wynikał z wcześniejszych uzgodnieńK. S.iJ. S..
Podsumowując, stwierdzić należy, iż właściwie przeprowadzone i ocenione przez sąd pierwszej instancji dowody pozwalały na ustalenie, że zawarta zK. S.umowa o dzieło datowana na 12 października 2005r., była fikcyjna i została podpisana w wyniku porozumienia, które zakładało „wynagrodzenie” dlaK. S.w sytuacji wygrania przezspółkę (...)przetargu na zakup taśm(...)i aparatuM.. Przyjęcie przez oskarżonego kwoty 9.050 zł stanowiło realizację tego porozumienia i niewątpliwie pozostawało w związku z pełnioną przez niego funkcją ordynatora oddziału szpitala będącego placówką publicznej służby zdrowia. Skoro zatem oskarżony przyjął korzyść majątkową w związku z pełnioną funkcją publiczną, to kwalifikację prawną przypisanego mu czynu jako występku zart. 228 § 1 kknależało uznać za prawidłową.
Częściowo zasadna okazała się apelacja prokuratora. Sąd rejonowy słusznie uznał, że właściwości i warunki osobiste oskarżonego, jego niekaralność oraz dotychczasowy nienaganny sposób i tryb życia uzasadniały wymierzenie mu – przy zastosowaniuart. 37a kk– samoistnej kary grzywny. Kształtując wymiar orzeczonej kary sąd pierwszej instancji w niedostatecznym stopniu uwzględnił jednak – akcentowany w apelacji prokuratora – wysoki stopień społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu. Rodzaj i charakter naruszonego dobra oraz sposób i okoliczności popełnienia przestępstwa przemawiały za podwyższeniem wymierzonej oskarżonemu kary grzywny do 500 stawek dziennych. W ocenie sądu odwoławczego kara grzywny w takim wymiarze spełni ustawowe cele tak w zakresie prewencji indywidualnej, jak i generalnej – dlatego też nie uwzględniono wniosku oskarżyciela publicznego o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary rodzajowo surowszej.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku. Na podstawieart. 627 kpkw zw. zart. 635 kpkzasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki za postępowanie odwoławcze w kwocie 20 zł i wymierzono mu opłatę za obie instancje w wysokości 5.000 zł.