Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 676/18
Data wyroku: 2018-11-09 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 805 kc

Sygn. akt III Ca 676/18

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 grudnia 2017 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt I C 317/15, z powództwaR. S.przeciwko(...) Spółka AkcyjnawS.o zapłatę, Sąd Rejonowy w Brzezinach:

1
zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 14 300 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 2 września 2014 roku,

2
nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu RejonowegowB.315 zł tytułem nieuiszczonej opłaty,

3
zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2 817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji oparł na ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych, które przedstawiają się następująco:

Dnia 25 lutego 2011 r. powód zawarł z(...) Spółka Akcyjnaumowę ubezpieczenia Autocasco samochodu markiM. (...)onr rej. (...)na okres od 25 lutego 2011 r. do 25 lutego 2012 r.
Samochód został skradziony w dniu 30 grudnia 2011 r. O fakcie kradzieży powód powiadomił policję i ubezpieczyciela, do którego wystąpił o wypłatę odszkodowania.
W dniu 31 października 2014 r.(...) Spółka Akcyjnawystosowało pismo do pełnomocnika powoda informujące o odmowie wypłaty odszkodowania, gdyż pojazd nie posiadał fabrycznie zamontowanego immobilisera, natomiast posiadał blokadę kierownicy.
Pojazd był fabrycznie wyposażony w mechaniczną blokadę kolumny kierownicy, które to urządzenie bez odblokowania za pomocą kluczyka uniemożliwia uruchomienie pojazdu.
W dniu 31 października 2014 r.(...) Spółka Akcyjnapołączyło się z(...) Spółka Akcyjnaprzez przejęcie całego majątku(...) Spółka Akcyjna.
Sąd Rejonowy dał wiarę zeznaniom powoda, opinii biegłego i złożonym dokumentom. Dowody te były niesprzeczne, wzajemnie się potwierdzały i uzupełniały.
Na podstawie tak poczynionych ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo w całości, wskazując, że zgodnie z § 14 ust. 3 pkt. b ogólnych warunków ubezpieczenia, ochroną ubezpieczeniową nie są objęte szkody powstałe w wypadku, gdy pojazd nie miał w chwili dokonania kradzieży urządzeń zabezpieczających przewidzianych w § 13 ogólnych warunków. Zgodnie z § 13 w pojeździe musiało być zainstalowane jedno urządzenie zabezpieczające przed kradzieżą w samochodach o wartości do 50 000 zł. W chwili zawarcia umowy pojazd był zabezpieczony w jedno fabrycznie montowane urządzenie zabezpieczające przed kradzieżą, blokada drążka kierownicy jest bowiem takim urządzeniem, a ogólne warunki ubezpieczenia nie stawiały w tym względzie wymagania posiadania immobilisera. W związku z powyższym brak jest, w ocenie Sądu Rejonowego podstaw do odmowy wypłaty odszkodowania.
O kosztach postępowania Sąd Rejonowy orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.
Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił naruszenie:
-art. 233 § 1 k.p.c.poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowegoz pominięciem dokumentów w postaci znajdującej się w aktach szkody decyzji z dnia 26 lipca 2012 r. o odmowie wypłaty odszkodowania wraz z potwierdzeniem jej wysłania oraz pisma powoda z dnia 11 sierpnia 2012 r. stanowiącego odpowiedź na ww. decyzję i w konsekwencji niepoczynienie ustaleń faktycznych co do otrzymania przez powoda decyzji odmawiającej wypłaty odszkodowania oraz poinformowania powoda o braku podstaw do zmiany stanowiska, w sytuacji, gdy ustalenie powyższej okoliczności miało istotny wpływ na wynik sprawy w świetle podniesionego przez pozwaną zarzutu przedawnienia roszczeń powoda;
-art. 328 § 2 k.p.c.– poprzez niewyjaśnienia podstaw i przyczyn nieuwzględnienia podniesionego przez pozwaną zarzutu przedawnienia roszczeń powoda, a w konsekwencji jego pominięcie, co ma wpływ na wynik sprawy, uzasadnienie wyroku nie zawiera bowiem elementów pozwalających na weryfikację stanowiska Sądu, a braki uzasadnienia we wskazanym zakresie uniemożliwiają weryfikację sfery motywacyjnej wyroku, dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia i poddania go kontroli instancyjnej;
-art. 98 k.p.c.- poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i obciążenie pozwanej kosztami procesu na rzecz powoda, w sytuacji, gdy przy uwzględnieniu podniesionego przez pozwaną zarzutu przedawnienia roszczeń powoda, to powód winien zostać obciążony kosztami procesu na rzecz pozwanej, zgodnie z przewidzianą w ww. przepisie zasadą odpowiedzialności za wynik procesu;
-art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnychpoprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten nie stanowi podstawy do nakazania ściągnięcia od pozwanej nieuiszczonej przez powoda opłaty sądowej od pozwu;
-art. 118w zw. zart. 117 § 2w zw. zart. 819 § 1w zw. zart. 819 § 4 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny– poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji uwzględnienie powództwa, mimo przedawnienia roszczeń powoda w całości i podniesienia przez pozwaną zarzutu przedawnienia;
-art. 805 k.c.- poprzez jego zastosowanie terminu przedawnienia i podniesienia przez pozwaną zarzutu przedawnienia.
Wobec podniesionych wyżej zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz orzeczenie o kosztach procesu stosownie do jego wyniku, tj. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu przed Sądem I instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu przed Sądem II Instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na apelację powód wniósł o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od powoda zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Sąd Okręgowy podziela podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku, przyjmując za własne ustalenia Sądu I instancji i uznając, że ich ocena mieści się w ramach wyznaczonych dyrektywamiart. 233 § 1 k.p.c., czyniąc zarzut wskazanej normy prawnej chybionym.
Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd pierwszej instancji wziął pod uwagę przedłożone przez obie strony dokumenty, znajdujące się również w aktach szkody, przyjmując na tej podstawie, że o fakcie kradzieży powód powiadomił zakład ubezpieczeńw dniu 2 września 2014 roku, na co ubezpieczyciel odpowiedział pismem z dnia 31 października 2014 roku, co nie było kwestionowane przez pozwanego. Poza sporem jest, że powód zgłaszał szkodę związaną z kradzieżą samochodu już wcześniej poprzednikowi prawnemu pozwanego. Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, nie oznacza bowiem, że roszczenie powoda jest przedawnione, o czym Sąd Okręgowy wypowie się w dalszej części uzasadnienia, odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Nietrafnym jest też zarzut naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c.Sąd Okręgowy podziela dominujące w judykaturze stanowisko, że strona może powołać się na zarzut wadliwego sporządzenia uzasadnienia i zarzut taki można ocenić jako zasadny, gdyz powodu braku w uzasadnieniu elementów wskazanych wart. 328 § 2 k.p.c.zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Taka sytuacja miałaby miejsce tylko gdyby sąd odwoławczy nie miał możliwości dokonania oceny toku wywodu, który doprowadził sąd pierwszej instancji do wydania orzeczenie, a także w razie zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie ustalonego stanu faktycznego (tak też SN m. in. w wyroku z dnia 26 lipca 2007 r., V CSK 115/07, wyroku z dnia 06 sierpnia 2015 V CSK 671/14 - legalis). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku umożliwia natomiast dokonanie kontroli instancyjnej i w pełni tłumaczy motywy rozstrzygnięcia.
Przechodząc do oceny niezasadnego zarzutu przedawnienia, odnotować należy, że zgodnie zart. 819 § 1 k.c.roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem lat trzech. Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia,w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia (art. 819 § 4 k.p.c.).
Na gruncie powołanego przepisu nie budzi wątpliwości, że ponowienie wezwania ubezpieczyciela do zapłaty świadczenia, nawet w zakresie tych samych roszczeń, co do których ubezpieczyciel w toku postępowania likwidacyjnego już się wypowiedział, rodzi skutek w postaci przerwania biegu przedawnienia. Wykładnia literalna omawianego przepisu przemawia za powiązaniem skutku w postaci przerwania biegu przedawnienia z każdorazowym zgłoszeniem szkody przez poszkodowanego. Brak przy tym tutaj podstaw do stosowania wykładni zarówno systemowej, a tym bardziej teleologicznej, biorąc przede wszystkim pod uwagę, że przepis ten został wprowadzony doKodeksu Cywilnegoz myślą o zabezpieczeniu interesów ubezpieczających a nie ubezpieczycieli. Założyć należy, że racjonalnie działający ustawodawca inaczej zredagowałby treść powyższego przepisu gdyby zakładał jedynie pierwotne zgłoszenie szkody (tak też Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyrokuz dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt I ACa 104/15, publ. LEX nr 1771310).
Warto przywołać również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2014 roku (sygn. V CSK 5/14, publ. LEX nr 1622339), w którym wywodzi się, że bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela rozpoczyna się po przerwie od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie od ubezpieczyciela kończące postępowanie likwidacyjne oświadczenie o przyznaniu lub odmowie świadczenia. W wyroku tym zwrócono uwagę na to, że postępowanie likwidacyjne nie jest postępowaniem sformalizowanym tak pod względem jego wszczęcia jak i zakończenia, toczącym się przed władzą publiczną. Postępowanie to nie kończy się wydaniem aktu, który korzystałbyz przymiotu prawomocności.Artykuł 819 § 4 k.c.posługuje się pojęciem "oświadczenie ubezpieczyciela", a więc nie odwołuje się do pojęcia decyzji, która wydawana jest w toku urzędowego postępowania, a nawiązuje do zobowiązaniowego charteru stosunku łączącego strony. Dopóki postępowanie likwidacyjne nie skończy się definitywnie, oświadczenie ubezpieczyciela nie nosi waloru oświadczenia kończącego to postępowanie. Zważywszy na wynikający z art. 16 ust. 3 ustawy z 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej obowiązek ubezpieczyciela informowania ubezpieczonego o możliwości dochodzenia roszczeń na drodze sądowej, nie można przyjąć, że celem racjonalnego ustawodawcy było, by postępowanie sądowe musiało być niekiedy wszczęte przed złożeniem przez ubezpieczyciela definitywnego oświadczenia i zakończeniem postępowania likwidacyjnego.
W rozpoznawanej sprawie kilkukrotnie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zarówno na skutek zgłoszenia roszczenia przez powoda, jak i na skutek wydawania kolejnych oświadczeń ubezpieczyciela o odmowie wypłaty odszkodowania. Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela rozpoczyna się po przerwie od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie od ubezpieczyciela kończące postępowanie likwidacyjne oświadczenie o przyznaniu lub odmowie świadczenia (art. 819 § 4 zdanie drugie k.c.) (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2014 roku (sygn. V CSK 5/14, publ. LEX nr 1622339).
Mając na względzie powyższe rozważania zgodzić należy się z Sądem Rejonowym, że nie ma znaczenia, iż pozwany decyzją z dnia 26 lipca 2012 roku po raz pierwszy odmówił powodowi wypłaty odszkodowania. Od chwili kolejnego wezwania do zapłaty z dnia2 września 2014 roku ani tym bardziej od dnia wydania pisma z dnia 31 października 2014 roku o odmowie przyznania odszkodowania do dnia wniesienia pozwu nie minął bowiem trzyletni termin przedawnienia określony wart. 819 § 1 k.c.Zasadnym było zatem uwzględnienie roszczenia powoda w całości, w sytuacji gdy zawarta pomiędzy stronami umowa ubezpieczenia obejmowała powoda ochroną ubezpieczeniową, czego skarżący już na etapie postępowania apelacyjnego nie kwestionuje.
W konsekwencji niezasadne są zarzuty naruszenia przepisu dotyczącego rozliczenia kosztów postępowania zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 k.p.c.). Rację ma jednak skarżący, że Sąd Rejonowy wskazał w uzasadnieniu niewłaściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia o obciążeniu pozwanego kosztami sądowymi, których nie miał obowiązku uiścić powód. Samo postanowienie jest jednak prawidłowe, a swoją podstawę znajduje wart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnychw zw. zart. 98 k.p.c.
Mając na uwadze niezasadność zarzutów apelacyjnych oraz jednocześnie brak ujawnienia okoliczności, które podlegają uwzględnieniu w postępowaniu odwoławczym z urzędu, apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.
Zważywszy na wynik kontroli instancyjnej o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.oraz§ 10 ust. 1 pkt 1w zw. z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1800 ze zm.) w brzmieniu nadanym Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2016 roku, poz. 1668), które weszło w życie z dniem 27 października 2016 roku i zasądził od pozwanego
na rzecz powoda kwotę 1 800 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowegow postępowaniu apelacyjnym.