Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1772/17
Data wyroku: 2018-03-06 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 415 kc

Sygn. akt III Ca 1772/17

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 lipca 2017 r. wydanym w sprawie II C 855/15 Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi w stosunku do trzech pozwanych w sprawie :

1
w punkcie 1.zasądził odTowarzystwa (...) S.A.wW.na rzecz powódkiZ. P.tytułem zadośćuczynienia kwotę 45.000 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 3 października 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku i z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty ;

2
w punkcie 2 zasądził od tego samegoTowarzystwa (...) SAna rzecz powódki kwotę 7.970,80 złotych tytułem odszkodowania z następującymi odsetkami : ustawowymi co do kwoty 594,80 złotych od dnia 25 grudnia 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku i z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty oraz co do kwoty 7.376 złotych odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 19 kwietnia 2017 roku do dnia zapłaty .

3
w punkcie 3 zasądził odTowarzystwa (...) SAna rzecz powódki kwotę po 176 zł miesięcznie za zwiększone potrzeby , płatną do 10-go każdego miesiąca , poczynając od 20 lipca 2017 roku

4
w punkcie 4 oddalił powództwo w pozostałej części w stosunku doTowarzystwa (...) SA

5
w punkcie 5 oddalił powództwo w całości w stosunku do(...) Spółki AkcyjnejwŁ.

6
w punkcie 6 obciążyłTowarzystwo (...) SAna rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi kwotą 3.722,36 złotych tytułem tymczasowo wyłożonych wydatków

7
w punkcie 7 zasądził odTowarzystwa (...) SAna rzecz powódki kwotę 2.717 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu

8
w punkcie 8 zasądził od powódki na rzeczGminy M.Ł.kwotę 2.400 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu

9
W punkcie 9 zasądził od powódki na rzecz pozwanej(...) SAwŁ.kwotę 2.400 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu

Podstawę rozstrzygnięcia Sądu I instancji w skarżonym zakresie stanowiły następujące ustalenia faktyczne:
W dniu 27 stycznia 2015 roku wŁ.około godz. 9 powódkaZ. P.idąculicą (...)na wysokości bloków o numerze 65/67 poślizgnęła się na oblodzonym chodniku , na skutek czego straciła równowagę i upadłą na lewą stronę ciała . Nawierzchnia w okolicy zdarzenia nie była posypana piaskiem ani solą , a pod świeżą warstwą śniegu znajdowała się warstwa lodu . U powódki stwierdzono wieloodłamowe złamanie kości łokciowej lewego przedramienia ze zwichnięciem głowy kości promieniowej . Następnego dnia po zdarzeniu przeprowadzono u powódki zabieg operacyjny nastawienia złamanej kości i jej zespolenia blaszkami i śrubami i unieruchomiono w szynie na 3 tygodnie . Po zdjęciu szyny gipsowej stwierdzono u powódki ograniczenie supinacji przedramienia o 30o. Podczas wizyty kontrolnej 25 marca 2015 roku odnotowano minimalny obrzęk przedramienia i nadgarstka lewego oraz znaczny deficyt ruchów stawu łokciowego . Na przełomie kwietnia i maja 2015 roku powódka korzystała z zabiegów fizykalnych . W wyniku badań przeprowadzonych w dniu 22 lipca 2015 roku odnotowano cechy postępującego zrostu , a badania kliniczne wykazały deficyt wyprostu 200,, zgięcia 800, pronacja i supinacja przedramienia ok. 600 ..  Wykonane w dniu 20 sierpnia 2015 roku badania przewodnictwa nerwowego lewej kończyny górnej wykazało aksonalne uszkodzenie włókien ruchowych nerwu promiennego . W okresie 31 maja 2016 roku – 2 czerwca 2016 roku powódka miała usunięte wSzpitalu (...)materiały zespalające. W wyniku wypadku powódka doznała trwałego uszczerbku na zdrowiu w wysokości 15 % . Zakres cierpień fizycznych był znacznego stopnia w okresie pierwszego miesiąca od wypadku . Przez okres 2 miesięcy powódka wymagała pomocy osób trzecich przy wykonywaniu czynności życia codziennego w wymiarze 3 godzin dziennie , a przez kolejne 2 miesiące pomoc ta była konieczna przez 2 godziny dziennie. Po tym czasie do chwili obecnej powódka wymaga pomocy nadal w związku z czynnościami związanymi z gruntownym sprzątaniem , dźwiganiem cięższych zakupów w wymiarze 4 godzin tygodniowo .
Chodnik w miejscu zdarzenia umiejscowiony jest na działach nr 325/7 i 260/33 będących własnościąGminy M.Ł.i przy granicydziałek nr (...), na których usytuowane są bloki mieszkalne pozostające w zasobach(...) Spółdzielni Mieszkaniowej.
Utrzymanie ciągów dla pieszych przylegających do nieruchomości przyul. (...)na wysokości bloków 65/67 należy do(...) Spółdzielni Mieszkaniowej, która zleciła te czynności umową z dnia 30 sierpnia 2010 rokuJ. N.prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą(...)J. N.. Do czynności tych należy między innymi usuwanie śniegu i lodu z powierzchni utwardzonych oraz uszorstwienie nawierzchni poprzez posypanie piaskiem . Na podstawie tej umowy zakresem prac objęty był teren chodnika na wysokości bloków przyul. (...). Firma natomiast nie zgłaszała zastrzeżeń administracji w przedmiocie zakresu obowiązków utrzymania zimowego przyległych terenów .J. N.posiadał w dacie wypadku ubezpieczenie z tytułu odpowiedzialności cywilnej wTowarzystwie (...) SAwW..
Na podstawie powyższych ustaleń Sąd Rejonowy przyjął , że utrzymanie w należytym stanie terenu chodnika przyul. (...)wŁ.spoczywał na(...) Spółdzielni Mieszkaniowej, która w drodze umowy powierzyła goJ. N.. Powierzenie czynności przedsiębiorstwu lub zakładowi , które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności prowadzi do wyłączenia odpowiedzialności powierzającego na podstawie przepisuart. 429 kc .Wyłączenie odpowiedzialności powierzającego czynność skutkuje uruchomieniem odpowiedzialności za szkodę podmiotu , który przyjął na siebie czynności do wykonania . Z materiału dowodowego wynika , że w dacie zdarzenia nawierzchnia chodnika była oblodzona i niezabezpieczona . DlategoJ. N.można przypisać winę jako niedołożenie należytej staranności . Ponieważ
pomiędzy powstałą u powódki szkodą istnieje związek przyczynowy uzasadniona jest odpowiedzialność ubezpieczycielaJ. N.– tjTowarzystwa (...) SAwW..
Powództwo skierowane przeciwkoGminie M.Ł.oraz(...) SApodlegało oddaleniu . Nie stwierdzono bowiem , aby pozwana Gmina była zobowiązana do usuwania oblodzenia bądź minimalizowania śliskości nawierzchni . Objęta ubezpieczeniem w(...) SA(...) Spółdzielnia Mieszkaniowapowierzyła zaś wykonywanie tych obowiązkówJ. N..
Apelację od wyroku złożył pełnomocnik pozwanegoTowarzystwa (...) SAoraz pełnomocnik powódki .
Pozwany w apelacji w zakresie punktów 1,2,3,6 i 7 zarzucił :
a/ naruszenie przepisów prawa procesowego w szczególnościart. 233 § 1 kpcpoprzez niewłaściwe zastosowanie i fragmentaryczną ocenę dowodów przeprowadzonych w sprawie oraz wybiórczą ocenę zeznań świadków , a zwłaszcza zeznańJ. N.w zakresie dotyczącym jego obowiązków związanych z odśnieżaniem chodnika ;
b/ naruszenie przepisów prawa materialnego a w szczególnościart. 415 kcw związku zart. 429 kciart. 355 § 2 kcpoprzez przyjęcie , że powódka wykazała winę działania ubezpieczonegoJ. N., a tym samym zasadę odpowiedzialności pozwanego(...) SA, podczas gdy wykonywał on swoje obowiązki sumiennie, a ponadto z umowy pomiędzy nim a Spółdzielnią Mieszkaniową wŁ.nie wynikało jednoznacznie które tereny objęte były zakresem obowiązków ;
c/ naruszenie przepisów prawa materialnego , a w szczególnościart. 5 ust 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez jego niezastawanie , w sytuacji gdy obowiązek wynikający z utrzymania tej czystości ciążył na Spółdzielni Mieszkaniowej .
d/ naruszenie przepisów prawa materialnego , a w szczególnościart. 445 § 1 kcpoprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zasądzenie zadośćuczynienia nieadekwatnego do rozmiaru uszczerbku , którego doznała powódka ;
e/ naruszenie przepisów prawa materialnego , a w szczególnościart. 444 § 1 i 2 kcpoprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zasądzenie na rzecz powódki kwoty 7.970,80 zł kosztów za opiekę osób trzecich przyjmując stawkę opieki za godzinę w wysokości 11 zł , w sytuacji , gdy strona powodowa nie wykazała ile koszty te wyniosły oraz w tym samym zakresie kwotę 176 zł renty na zwiększone potrzeby powódki .
W związku z tymi zarzutami apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości wobec pozwanegoTowarzystwa (...)„ SA oraz o rozstrzygnięcie o kosztach procesu za obie instancje stosownie do wyników postępowania i zasady odpowiedzialności za wynik sprawy .
Z kolei pełnomocnik powódki wniósł apelację w zakresie punktu 5 i 9 wyroku , w których Sąd oddalił powództwo w stosunku do pozwanego(...) SAwŁ., wnosząc o zmianę wyroku i zasądzenie zadośćuczynienia, odszkodowania i renty także od tego pozwanego in solidum . Apelacja została złożona z daleko posuniętej ostrożności wobec istniejącej już w sprawie apelacji pozwanego(...)Warta „ SA .
Pełnomocnik pozwanego(...) SAwŁ.wniósł o oddalenie powództwa apelacji powódki i pozwanegoTowarzystwa (...) SAi zasądzenie od powódki kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą .
Sąd Okręgowy zważył , co następuje :
Obie apelacje podlegają oddaleniu jako bezzasadne .
Rozpoczynając analizę zarzutów apelacji, należało odnieść się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 kpc, gdyż prawidłowo ustalony i oceniony stan faktyczny determinuje kierunek dalszych rozważań w aspekcie prawa materialnego.
Stosownie do powołanego przepisu, Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Ocena dowodów polega na ich zbadaniu i podjęciu decyzji, czy została wykazana prawdziwość faktów, z których strony wywodzą skutki prawne. Celem Sądu jest tu dokonanie określonych ustaleń faktycznych, pozytywnych bądź negatywnych i ostateczne ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia.
Ocena wiarygodności mocy dowodów przeprowadzonych w danej sprawie wyraża istotę sądzenia w części obejmującej ustalenie faktów, ponieważ obejmuje rozstrzygnięcie o przeciwnych twierdzeniach stron, na podstawie własnego przekonania sędziego powziętego w wyniku bezpośredniego zetknięcia ze świadkami, stronami, dokumentami i innymi środkami dowodowymi. Powinna odpowiadać regułom logicznego rozumowania wyrażającym formalne schematy powiązań między podstawami wnioskowania i wnioskami oraz uwzględniać zasady doświadczenia życiowego wyznaczające granice dopuszczalnych wniosków i stopień prawdopodobieństwa ich występowania w danej sytuacji. Jeżeli z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy wnioskowanie Sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzonaprzez Sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona.
Skarżący zarzucił naruszenie przez Sądart. 233 k.p.c.poprzez przyjęcie fragmentarycznie zgromadzonych dowodów , bądź wybiórcze zastosowanie dowodów osobowych . Należy w tym zakresie wskazać , że zarzut ten nie jest słuszny. ZeznaniaJ. N.zostały w całości zanalizowane przez Sąd Rejonowy , bowiem była to osoba , z którą Spółdzielnia Mieszkaniowa wŁ.zawarła umowę dotyczącą sprzątania nieruchomości Spółdzielni . Zeznania te zostały jednak inaczej zinterpretowane przez Sąd , niż chce tego skarżący , a co w konsekwencji decyduje o odpowiedzialności tego pozwanego . ŚwiadkaJ. N.zeznał bowiem , że w różnych okresach czasu różnie bywało z odśnieżaniem chodnika wzdłuż ulicy na wysokości Obywatelskiej 65-67 , ale świadek ten przyznał , że kiedyś odśnieżało się cały chodnik wzdłuż tych posesji , a wykonywali te czynności mimo innych uzgodnień , bo tak robili wcześniej . O obowiązku utrzymania chodnika na tym odcinku ulicy w okresie opadów śniegu zeznawała również świadekG. P., która powoływała się na Regulamin MiastaŁ.. Niezależnie od faktu , że w sprawie rzeczywiście nie został załączony ten regulamin należy stwierdzić , że obowiązek ten ciąży na właścicielu nieruchomości na podstawieustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. ( Dz U z 2017 poz. 1289 ) . Przyjęcie tej ustawy było spowodowane stworzeniem prawnych gwarancji utrzymania czystości na terenach zurbanizowanych wobec braku jednolitych i jasnych rozwiązań prawnych w tym zakresie . Przepisy tej ustawy zostały skonstruowane w ten sposób , że obowiązki w niej wskazane obciążają w pierwszej kolejności podmiot lub podmioty faktycznie władające nieruchomością , a sam tytuł w postaci własności czy użytkowania wieczystego nie wystarczy , aby obciążyć właściciela wspomnianym obowiązkiem , gdy nieruchomość znajduje się faktycznie we władaniu innej osoby ( uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2017 roku III CZP 22/17 ) . Przyjąć wiec należy w konsekwencji , że na zarządzie drogi spoczywa obowiązek utrzymania chodników w zakresie uprzątnięcia z nich błota , śniegu i innych zanieczyszczeń w takim zakresie , w jakim nie obarcza on właścicieli nieruchomości na podstawie art. 5 ust 1 pkt 4 w związku z art. 2 ust 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach . Dopiero tam gdzie kończy się zakres obowiązków właściciela nieruchomości , zaczyna się odpowiedzialność zarządu drogi . ( uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2017 III CZP 38/17 ) . Z tego też powodu wykonujący prace porządkowe zwłaszcza w zakresie utrzymania w należytym stanie chodników w okresie zimy i opadów śniegu powinien wiedzieć o tym , że wszelkie chodniki wzdłuż nieruchomości należących do Spółdzielni Mieszkaniowej wŁ., a zwłaszcza stanowiące ciągi poruszania się pieszych w obrębie bloków mieszkalnych powinny być utrzymane w należytym stanie przez tych właścicieli , a wobec zawarcia umowy o utrzymaniu czystości , przez podmioty zobowiązane do tych czynności w ramach takiej właśnie umowy .
Niewątpliwie Sąd Rejonowy w sposób dokładny i rzetelny przedstawił powody , dla których przyjął , żeJ. N.prowadzący firmę zajmującą się profesjonalnym porządkowaniem nieruchomości , również z okresie zimy w przypadku opadów śniegu i śliskości nie dopełnił swoich obowiązków należycie . Zdarzenie związane z upadkiem powódki miało miejsce w późnych godzinach porannych , około 9 , a więc o tej porze , przy drodze prowadzącej wzdłuż bloków mieszkalnych , gdzie przemieszcza się zdecydowanie dużo ludzi , czynności związane z posypaniem śliskiego chodnika powinny być zrobione co najmniej w pierwszej kolejności .
Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy prawa materialnego tj,art. 445 § 1 kc,art. 444 § 1 i 2 kcw zakresie zasądzonego zadośćuczynienia i odszkodowania oraz renty wyrównawczej . Należy bowiem mieć na względzie , że powódka jest osobą w zaawansowanym wieku , co ma zdecydowanie większy wpływ na jej kondycję zdrowotną w porównaniu z osobą młodszą , której organizm szybciej regeneruje się po urazach i zabiegach . Natomiast przyjęcie przez Sąd stawki za opiekę osób trzecich na poziomie stawek stosowanych przez Miejskie Ośrodki Pomocy Społecznej jest o tyle uzasadnione , że właśnie te stawki są wskaźnikiem obowiązujących kwot wymaganych przy opiece osób trzecich nad chorymi lub niesprawnymi ludźmi . Jedynie stan zdrowia osoby , nad którą sprawuje się taką opiekę może mieć wpływ na zwiększenie tej odpłatności , gdy opieka ta jest bardziej specjalistyczna , związana na przykład z przewijaniem chorego , karmieniem , szczególnymi zabiegami , lub uznaniem jej za wystarczającą w przypadku bardziej prostych czynności opiekuńczych.
O przyczynach oddalenia apelacji strony powodowej zadecydowało rozstrzygniecie przez Sąd Okręgowy o całkowitej odpowiedzialności pozwanegoTowarzystwa (...) SA.
Mając powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy , na podstawieart. 385 kpcoddalił obie apelacje .
O kosztach postepowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawieart. 98 kpc, obciążając przegrywającą apelację stronę pozwanąTowarzystwo (...) SAkwotą 2.700 złotych według § 2 pkt 6 i § 10 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz U 2015.1800 ) .
Na podstawieart. 102 kpcSąd Okręgowy nie obciążył powódki obowiązkiem zwrotu pozwanemu(...) SAwŁ.kosztów postepowania apelacyjnego . Należy bowiem zaznaczyć , że powódka utrzymuje się wyłącznie z emerytury , nadal wymaga opieki osób trzecich .