Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi
VIII Wydział Cywliny
Sygnatura akt: VIII Ns 66/15
Data wyroku: 2018-02-02 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Bartek Męcina

sygn. akt VIII Ns 66/15

POSTANOWIENIE
Dnia 2 lutego 2018 roku
Sąd Rejonowy dla Łodzi Widzewa w Łodzi, Wydział VIII Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia SR Bartek Męcina
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Ewa Ławniczak
po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2018 roku
na rozprawie
sprawy z wnioskuB.M.
z udziałemM. M. (2)
o podział majątku wspólnego
p o s t a n a w i a :
1. ustalić, że w skład majątku wspólnego byłych małżonkówB.M.iM. M. (2)wchodzą:
a) prawo własności nieruchomości niezabudowanej położonej wN.przyulicy (...), oznaczonej jakodziałki o numerach (...)o łącznej powierzchni 1.046 m2(jeden tysiąc czterdzieści sześć metrów kwadratowych), dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi prowadziKsięgę Wieczystą o numerze (...), o wartości 93.000 zł. (dziewięćdziesiąt trzy tysiące złotych),
b) prawo własności nieruchomości zabudowanej położonej wN.przyulicy (...), oznaczonej jakodziałka o numerze (...)o powierzchni 552 m2(pięćset pięćdziesiąt dwa metry kwadratowe), dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi prowadziKsięgę Wieczystą o numerze (...), o wartości 84.000 zł. (osiemdziesiąt cztery tysiące złotych),
2. ustalić, że udział wnioskodawczyniB.M.w majątku wspólnym wynosi 9/10 (dziewięć dziesiątych), a uczestnikaM. M. (2)1/10 (jedną dziesiątą),
3. dokonać podziału majątku wspólnego byłych małżonkówB.M.iM. M. (2)w ten sposób, że prawo własności nieruchomości opisanych w pkt. 1 a) i b) przyznać na wyłączną własność wnioskodawczyniB.M.z obowiązkiem spłaty na rzecz uczestnikaM. M. (2)kwoty 17.700 zł. (siedemnaście tysięcy siedemset złotych) płatnej w terminie 6 (sześciu) miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia,
4. oddalić roszczenie wnioskodawczyni o rozliczenie kwoty 15.600,30 zł. (piętnaście tysięcy sześćset złotych trzydzieści groszy) tytułem nakładów z jej majątku odrębnego na majątek wspólny,
5. ustalić, że każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie,
6. nie obciążać uczestnikaM. M. (2)kosztami poniesionymi tymczasowo przez Skarb Państwa.
Sygn. akt VIII Ns 66/15

UZASADNIENIE
W dniu 18 grudnia 2014 rokuB. M., reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, złożyła wniosek o podział majątku wspólnego byłych małżonkówB.M.iM. M. (2)w skład którego wchodziły: nieruchomość niezabudowana położona wN.przyul. (...), dla której prowadzona jestksięga wieczysta o nr (...)oraz nieruchomość zabudowana położona wN.przyul. (...), dla której prowadzona jestksięga wieczysta o nr (...). DalejB. M.wniosła o ustalenie, że wyłącznie ona przyczyniła się do powstania majątku dorobkowego w postaci wymienionych nieruchomości i w związku z tym wniosła o ustalenie na podstawieart. 567 1 kpc, że przysługuje jej udział w majątku wspólnym w wysokości 90 %. Wnioskodawczyni zaproponowała, aby podziału majątku wspólnego dokonać poprzez przyznanie na jej wyłączną własność obu powyższych nieruchomości z obowiązkiem spłaty na rzecz uczestnika kwoty 12.500 zł. w terminie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia. Na wypadek kwestionowania sposobu podziałuB. M.wniosła o zasądzenie na jej rzecz od uczestnika kosztów procesu.
(wniosek k. 2- 5)
Postanowieniem z dnia 12 marca 2015 roku Sąd zwolnił wnioskodawczynię od kosztów sądowych ponad uiszczoną kwotę 300 zł.
(postanowienie k. 94)
Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2018 roku wnioskodawczyni występująca samodzielnie podtrzymała stanowisko w sprawie z tą zmianą, że wniosła o rozłożenie kwoty przyznanej uczestnikowi tytułem spłaty na raty w kwocie po 200- 300 zł., począwszy od 2023 r. Natomiast uczestnik, pomimo osobistego odebrania wezwania, nie stawił się na rozprawie.M. M. (2)nie zajął też żadnego stanowiska w sprawie.
(protokół rozprawy k. 249- 254)

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
W 1984 r.B. M.iM. M. (2)zawarli związek małżeński. Strony najpierw zamieszkały z rodzicami wnioskodawczyni, a od końca lutego 1985 r. z rodzicami uczestnika.
(zeznaniaB.M.k. 250)
W marcu 1985 r.M. M. (2)podjął zatrudnienie wOśrodku (...)Lasów Państwowych wB.na stanowisku kierownika działu transportu.
(zeznaniaB.M.k. 250, zeznaniaM. M. (3)k. 127)
W okresie od 18 marca 1985 r. do 31 grudnia 1993 r.B. M.była zatrudniona wWojewódzkim Zrzeszeniu (...),(...)wŁ.na stanowisku inspektora, specjalisty ds. branżowych, z wynagrodzeniem 1.275.000 starych zł.
(zeznaniaB.M.k. 250, świadectwo pracy k. 33)
WOśrodku (...)Lasów Państwowych wB.M. M. (2)pracował do czasu jego likwidacji w 1991 r. Przez następny rok uczestnik otrzymywał zasiłek dla osób bezrobotnych.
(zeznaniaB.M.k. 250)
W okresie od 1 stycznia 1994 r. do 30 kwietnia 2000 r.B. M.była zatrudniona w(...) spółka z o.o.wŁ.na stanowisku magazyniera, przy czym w okresie od 1 sierpnia 1996 r. do 31 lipca 1999 r. wnioskodawczyni korzystała z urlopu wychowawczego.
(zeznaniaB.M.k. 250, świadectwo pracy k. 34)
M. M. (2)iB. M.prowadzili sklep z odzieżą przez około rok, półtora, a następie działalność gospodarczą polegającą na montażu okien.
(zeznaniaB.M.k. 250, zeznaniaE. B.k. 125, zeznaniaM. M. (3)k. 127)
Od października do maja 1999 r.M. M. (2)był zatrudniony w(...) spółka z o.o., a od 2000 r. do lutego 2007 r. w(...). W 2011 r. przez okres 3 miesięcy uczestnik był zatrudniony w firmie spedycyjnej mającej siedzibę wŁ.przyul. (...).
(zeznaniaB.M.k. 252)
W okresie od 1 października 2000 r. do 12 września 2005 r.B. M.była zatrudniona w(...) spółka z o.o.wŁ.najpierw na stanowisku pracownika biurowego, a potem specjalisty ds. logistyki. Od 13 września 2005 r. wnioskodawczyni podjęła pracę wWojewódzkim Związku Zrzeszeń (...)wŁ.
(zeznaniaB.M.k. 252, świadectwo pracy k. 35)
W czasie trwania małżeństwa małżonkom urodziła się dwójka synów, pierwszy w 1993 r., a drugi w listopadzie 1995 r.
(zeznaniaB.M.k. 250)
W dniu 22 listopada 1996 r.B. M.iM. M. (2)nabyli do majątku wspólnego nieruchomość niezabudowaną położoną wN.przyul. (...), dla której prowadzona jestksięga wieczysta o nr (...). Pieniądze na zakup nieruchomości pochodziły ze świadczenia wypłaconego wnioskodawczyni przez ZUS w związku z urodzeniem dziecka oraz z ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypłaconego przez(...) spółka z o.o.wŁ..
(wypis z aktu notarialnego k. 25- 29, wydruk z elektronicznej księgi wieczystej k. 16- 23, zaświadczenie k. 24, zeznaniaB.M.k. 251- 252)
W dniu 29 kwietnia 1997 r.B. M.iM. M. (2)nabyli do majątku wspólnego nieruchomość zabudowaną położoną wN.przyul. (...), dla której prowadzona jestksięga wieczysta o nr (...). Pieniądze na zakup nieruchomości pochodziły z pożyczki zaciągniętej przez wnioskodawczynię u jej siostry oraz środków uzyskanych z prowadzonej działalności gospodarczej.
(wypis z aktu notarialnego k. 30- 31, wydruk z elektronicznej księgi wieczystej k. 8- 15, zaświadczenie k. 24, zeznaniaB.M.k. 252)
Decyzją z dnia 11 lipca 2011 r. wykreślono z ewidencji działalności gospodarczej wpis dotyczący działalnościPPHU (...)prowadzonej przezB.M..
(decyzja o wykreśleniu k. 32)
Wyrokiem z dnia 27 września 2012 roku wydanym w sprawie z powództwaB.M.przeciwkoM. M. (2)Sąd Okręgowy w Łodzi rozwiązał przez rozwód związek małżeński stron zawarty w dniu 21 kwietnia 1984 r. z winy męża. Wyrok uprawomocnił się w dniu 19 października 2012 r.
(wyrok k. 7, notatka k. 130)
W dniu 1 lipca 2011 r.B. M.z powodu zachowania uczestnika była zmuszona do opuszczenia ze swoimi synami domu przyul. (...)wN.. Ponownie na powyższej nieruchomości wnioskodawczyni zamieszkała pod koniec maja 2014 r. Po wprowadzeniu sięB. M.przeprowadziła remont domu polegający na położeniu paneli, położeniu gładzi gipsowej na ścianach, pomalowaniu ścian, wymianie dwóch okien i drzwi wewnętrznych, założeniu podwieszanych sufitów, położeniu płytek w toalecie, kupnie pieca C.O., wanny i bojlera.
(zeznaniaB.M.k. 253, zeznaniaM. M. (3)k. 127- 128)
Wartość nieruchomości zabudowanej położonej wN.przyul. (...)wynosi 84.000 zł.
(opinia biegłego k. 138- 159)
Wartość nieruchomości niezabudowanej położonej wN.przyul. (...)wynosi 93.000 zł.
(opinia biegłego k. 174- 193)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dowodów z dokumentów, które nie budziły wątpliwości, co do prawidłowości i rzetelności ich sporządzenia, nie były także kwestionowane przez żadną ze stron procesu. Za podstawę ustaleń faktycznych Sąd przyjął ponadto dowód z przesłuchania wnioskodawczyni oraz zeznania wymienionych powyżej świadków. Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd przyjął również opinię biegłegoB. W.. Oceniając opinię biegłego rzeczoznawcy majątkowego, Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania zawartych w jej treści wniosków, opinia ta była bowiem rzetelna, jasna, logiczna oraz w sposób wyczerpujący objaśniająca budzące wątpliwości kwestie. Wydając opinię biegły oparł się na zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym oraz przeprowadzonych przez siebie oględzinach nieruchomości. Początkowo pełnomocnik wnioskodawczyni kwestionował ustalenia opinii biegłegoB. W., jednak na rozprawie w dniu 20 października 2017 r. wnioskodawczyni, występująca już samodzielnie, cofnęła wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego ds. wyceny nieruchomości. Ponadto na rozprawie w dniu 29 stycznia 2018 r.B. M.nie wnosiła o dokonanie aktualizacji opinii biegłego.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Przedmiotem rozpoznawanej sprawy był podział majątku wspólnego byłych małżonkówB.M.iM. M. (2). Z chwilą prawomocnego orzeczenia rozwodu ustała wspólność majątkowa małżeńska stron postępowania. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków (art. 31 k.r.o.).
Przepisyart. 46 k.r.o.orazart. 567 § 3 k.p.c.stanowią, że do podziału majątku objętego wspólnością ustawową w kwestiach nie unormowanych stosuje się przepisy o dziale spadku (art. 680 - 689 k.p.c.). Te ostatnie zaś (art. 688 k.p.c.) odsyłają do odpowiedniego stosowania przepisów o zniesieniu współwłasności. W świetleart. 210 k.c., każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności.
Jak wynika z powołanych powyżej przepisów normujących postępowanie o podział majątku wspólnego, w postępowaniu tym Sąd w pierwszej kolejności ustala skład i wartość majątku wspólnego. Zgodnie z ogólnie przyjętą zasadą, Sąd ustalił skład i stan majątku wspólnego na dzień ustania wspólności ustawowej małżeńskiej, zaś według cen obowiązujących w chwili orzekania(tak m.in. Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 15 grudnia 1969 roku, III CZP 12/69, OSNCP 1970, poz.39).
Wnioskodawczyni wskazała wszystkie składniki majątku wspólnego, którymi do dnia złożenia wniosku strony nie podzieliły się, ich wartość została natomiast ustalona m.in. w oparciu o opinie biegłego, która ostatecznie nie była kwestionowana przez strony, co stanowiło podstawę ustaleń faktycznych Sądu. Dlatego też Sąd ustalił, że w skład majątku wspólnego byłych małżonkówB.M.iM. M. (2)wchodzą prawo własności nieruchomości niezabudowanej położonej wN.przyulicy (...), oznaczonej jakodziałki o numerach (...)o łącznej powierzchni 1.046 m2, dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi prowadziKsięgę Wieczystą o numerze (...), o wartości 93.000 zł. oraz prawo własności nieruchomości zabudowanej położonej wN.przyulicy (...), oznaczonej jakodziałka o numerze (...)o powierzchni 552 m2, dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi prowadziKsięgę Wieczystą o numerze (...), o wartości 84.000 zł.
Odnosząc się do żądania wnioskodawczyni ustalenia nierównych udziałów w przyczynieniu się do powstania majątku wspólnego Sąd uznał je za zasadne. Jak stanowi przepisart. 43 § 1 i 2 k.r.o.oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym; jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Jak wynika z zeznań wnioskodawczyni popartych zeznaniami świadkówM. M. (3)iE. B., uczestnik nie przyczyniał się do powstania majątku wspólnego.M. M. (2)miał częste przerwy w zatrudnieniu, a w okresach kiedy pracował, zarobione pieniądze przeznaczał na alkohol i papierosy.M. M. (2)nie zajmował się również utrzymaniem porządku w domu, czy też opieką nad synami. Poza tym środki na zakup obu nieruchomości wchodzących w skład majątku wspólnego pochodziły z ekwiwalentu należnego wnioskodawczyni za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, pożyczki zaciągniętej przez wnioskodawczynię i świadczenia uzyskanego przez wnioskodawczynię z ZUS-u. Tylko część środków finansowych pochodziła z dochodów, które przyniosła prowadzona działalność gospodarcza. Wobec tego Sąd ustalił, że udział wnioskodawczyniB.M.w majątku wspólnym wynosi 9/10, a uczestnikaM. M. (2)1/10.
Zgodnie zart. 211 k.c., każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Powołany przepis reguluje podstawowy sposób zniesienia współwłasności poprzez tak zwany podział rzeczy w naturze. Gdyby jednak rzecz nie dała się podzielić, może być przyznana jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana (art. 212 k.c.).
B. M.od samego początku wnosiła o przyznanie na jej wyłączną własność obu nieruchomości z obowiązkiem spłaty na rzecz uczestnika, przy uwzględnieniu dokonanych przez wnioskodawczynię nakładów na nieruchomość położoną wN.przyul. (...). W razie przyznania rzeczy bądź prawa podlegającemu postępowaniu podziałowemu jednemu ze współwłaścicieli, przepisy prawa materialnego zawierają uregulowania zawierające pewne wytyczne dla sądu, którymi powinien kierować się przy wyborze osoby, któremu dana rzecz bądź prawo jest przydzielane. Takie szczególne przepisy zawarte są wart. 213orazart. 214 § 1i2k.c.dotyczących gospodarstwa rolnego. W stosunku do innych rzeczy (bądź praw), jak stanowiart. 212 § 2k.c.w zw. zart. 1035k.c.iart. 46k.r.o.(w odniesieniu do byłego majątku wspólnego małżonków), może być ono przyznane jednemu ze współwłaścicieli "stosownie do okoliczności". W istocie więc decyzja w tym przedmiocie należy do sądu, który przyznając rzecz (prawo) jednemu ze współwłaścicieli, powinien uwzględnić wszelkie okoliczności sprawy. Swoboda sądu w dokonaniu wspomnianego wyboru nie jest nieograniczona, gdyż sąd orzeka w tym zakresie stosownie do wszelkich okoliczności sprawy. Przy określeniu sposobu zniesienia współwłasności należy uwzględniać całokształt okoliczności mających dla niego znaczenie, jednakże we właściwym wymiarze, uwzględniając konkretne okoliczności specyficzne dla poszczególnych spraw(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2008 r.,III CSK 10/08,L.). O wyborze konkretnego współwłaściciela, który ma uzyskać własność rzeczy, decydować musi szereg okoliczności faktycznych każdej, konkretnej sprawy, takich jak w szczególności: rodzaj i przeznaczenie rzeczy, stan rodzinny poszczególnych współwłaścicieli, przygotowanie zawodowe, rodzaj działalności zawodowej, stan majątkowy, i możliwość dokonania spłaty przez tego współwłaściciela, któremu rzecz ma być przyznana. Przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli nie może nastąpić wbrew jego woli. Ponadto, należy uwzględnić również warunki przedstawione przez tego współwłaściciela przejęcia tej rzeczy, w szczególności odnoszące się do jej wartości, decydujące zarazem o wysokości spłat(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2013 r.,II CSK 459/12,L.). Natomiast bez znaczenia jest ewentualny sprzeciw pozostałych współwłaścicieli. Sąd związany byłby jedynie wolą współwłaścicieli, gdyby wszyscy oni zgodnie wskazali konkretną osobę, z grona współwłaścicieli, której ma być przyznana własność rzeczy przez sąd.
Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że zasadnym jest przyznanie przedmiotowych nieruchomości na wyłączną własność wnioskodawczyni. Należy pamiętać, że udziałB.M.w powstaniu majątku wspólnego wynosi 9/10, a uczestnika tylko 1/10. Stąd ewentualna spłata należna wnioskodawczyni od uczestnika byłaby znacznie wyższa, niż w przypadku spłaty należnej od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika. Tymczasem Sąd nie zna możliwości zarobkowych i majątkowychM. M. (2), gdyż uczestnik nie zajął w ogóle stanowiska w sprawie. W przeciwieństwie do niegoB. M.posiada stałe zatrudnienie, które pozwoli jej na dokonanie spłaty uczestnika. Poza tym wnioskodawczyni zajmuje nieruchomość położoną wN.przyul. (...)wraz z dwoma synami, a uczestnik ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe, gdyż zajmuje dom swoich rodziców.
Skoro przedmiotowe nieruchomości zostały przyznane na wyłączną własnośćB.M., a ich łączna wartość to 177.000 zł. (84.000 zł.+ 93.000 zł.), to uczestnikowi należała się spłata wynikająca z podziału majątku wspólnego od wnioskodawczyni w wysokości 17.700 zł (177.000 zł. *1/10 = 17.700 zł).
Mając na uwadze aktualną sytuację finansową i zarobkową wnioskodawczyni, fakt, że zapewne będzie ona potrzebowała czasu na zgromadzenie środków finansowych potrzebnych na spłatę uczestnika, Sąd zasądził odB.M.na rzecz uczestnika kwotę 17.700 zł, płatną w terminie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia (co było zgodne z przepisemart. 212 § 3 k.c.). Należy zwrócić uwagę, że powyższy sposób dokonania spłaty uczestnika, wnioskodawczyni zaproponowała we wniosku inicjującym przedmiotowe postępowanie. Poza tym postępowanie toczy się od grudnia 2014 r. iB. M., która od samego początku wnosiła o przyznanie na jej rzecz prawa własności obu nieruchomości, powinna liczyć się z obowiązkiem dokonania spłaty na rzecz uczestnika. W ocenie Sądu przedstawiona na rozprawie w dniu 29 stycznia 2018 r. propozycja dokonania spłaty nie była do zaakceptowania z uwagi na zbyt niską wysokość rat oraz zbyt długi okres odroczenia terminu rozpoczęcia spłaty, jak i okres samej spłaty.
Odnosząc się do żądaniaB.M.rozliczenia kwoty 15.600,30 zł. tytułem nakładów z majątku odrębnego wnioskodawczyni na majątek wspólny, Sąd uznał je za bezzasadne. Wnioskodawczyni załączyła do wniosku rachunki i faktury VAT dotyczące przeprowadzonego remontu domu położonego wN.przyul. (...). PonadtoB. M.iM. M. (3)zeznali jakie prace remontowe zostały wówczas przeprowadzone. Jednak trzeba pamiętać, że nakłady z majątku osobistego wnioskodawczyni poniosła w 2014 r., czyli już po ustaniu wspólności majątkowej stron. Natomiast biegły dokonywał wyceny nieruchomości położonej wN.przyul. (...)według stanu na datę ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, czyli przed dokonaniem remontu. Uwzględnienie przedmiotowego roszczeniaB.M.w sytuacji gdy obie nieruchomości zostały przyznane na jej wyłączną własność prowadziłoby do nieuzasadnionego wzbogacenia wnioskodawczyni.
O kosztach Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., ustalając, że każdy z uczestników postępowania ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, co stanowi zasadę w postępowaniu nieprocesowym. Poza tym należy zwrócić uwagę, żeB. M.wniosła o zasądzenie na jej rzecz od uczestnika kosztów procesu, tylko na wypadek kwestionowania przez niego sposobu podziału. Jednocześnie Sąd odstąpił od obciążenia uczestnika postępowania nieuiszczonymi kosztami sądowymi.