Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Ga 278/17
Data wyroku: 2018-04-18 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Elżbieta Kala, Beata Sadowska, Marek Tauer
Słowa kluczowe: Umowa o roboty budowlane
Podstawa prawna: art. 638 kc

Sygn. akt.

VIII Ga 278/17

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 kwietnia 2018r.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy
w składzie:

Przewodniczący
Sędzia
Sędzia

SSO Elżbieta Kala
SR del. Beata Sadowska (spr.)
SO Marek Tauer

Protokolant

Katarzyna Burewicz

po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018r. w Bydgoszczy

na rozprawie

sprawy z powództwa:H. K.

przeciwko :Powiatowi(...)

o zapłatę

na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 26 września 2017r. sygn. akt VIII GC 1602/17

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób że:

1
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 15.457,92 zł (piętnaście tysięcy czterysta pięćdziesiąt siedem złotych 92/100) z ustawowymi odsetkami od dnia 9 września 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku oraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty;

2
oddala powództwo w pozostałym zakresie;

3
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.160,70 zł (tysiąc sto sześćdziesiąt złotych 70/100) tytułem zwrotu kosztów procesu;

4
nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Bydgoszczy tytułem nieuiszczonej części opłaty od pozwu kwoty:

a
od powoda kwotę 248,40 zł (dwieście czterdzieści osiem złotych 40/100);

b
od pozwanego kwotę 579,60 zł (pięćset siedemdziesiąt dziewięć złotych 60/100);

II
oddala apelację w pozostałej części;

III
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.493,50 zł (tysiąc czterysta dziewięćdziesiąt trzy złote 50/100) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Beata Sadowska Elżbieta Kala Marek Tauer

Sygn. akt VIII Ga 278/17

UZASADNIENIE
PowódH. K.- prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą(...)H. K.- wniósł do Sądu Rejonowego w Nakle nad Notecią pozew przeciwko pozwanemu Powiatowi(...)o zapłatę 22.082,74 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w oparciu o umowę z(...)w upadłości układowej zobowiązał się wykonać i zamontować więźbę dachową drewnianą oraz wykonać pokrycie dachowe budynku przystani wodnej wN.. Zgodnie z twierdzeniami powoda, w § 7 umowy strony ustaliły, że tytułem wynagrodzenia za wykonane przez niego prace zamawiający zapłaci na rzecz powoda ryczałtową kwotę 190 tys. złotych netto. Ponadto, w § 10 ustalono, że wartość zabezpieczenia z tytułu niewykonania bądź nienależytego wykonania umowy wynosić będzie 10% wartości wynagrodzenia umownego brutto. Powód wskazał, że w § 10 pkt 3 i 4 strony postanowiły, że kwota zabezpieczenia podlega podziałowi w ten sposób, że 70% kwoty zabezpieczenia będzie przeznaczone na zabezpieczenie zgodnego z umową wykonania robót i obowiązuje do 30 dni po odbiorze całego zadania inwestycyjnego, natomiast 30% kwoty zabezpieczenia miało być przeznaczone na zabezpieczenie ewentualnych roszczeń z tytułu gwarancji i rękojmi za wady fizyczne i prawne, obowiązując do 15 dni licząc od daty upływu umownego okresu gwarancji i rękojmi.
Powód podał, że za wykonaną pracę wystawił fakturę VAT na łączną kwotę 220.827,41 złotych brutto
W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu.
Zauważył on, że wiązała go z wykonawcą generalnym umowa o roboty budowlane z dnia 17 października 2012 r., jednakże druga strona od umowy odstąpił.a co powodowało, iż przestała istnieć odpowiedzialność solidarna pozwanego za zobowiązania generalnego wykonawcy.

i
W piśmie procesowym opatrzonym datą 31 grudnia 2015 roku pozwany powołał się na oświadczenie powoda, iż wszystkie należności wykonawcy zostały uregulowane. W związku z powyższym, zdaniem pozwanego, nie było podstaw do dochodzenia od niego jakichkolwiek roszczeń.
W dniu 26 stycznia 2016 roku Sąd Rejonowy w Nakle nad Notecią stwierdził swoją niewłaściwość i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy.
W dniu 30 września 2016 roku Sąd Rejonowy w Bydgoszczy oddalił powództwo oraz orzekł o kosztach procesu (sygn. akt VIII GC 518/16).
Na skutek apelacji wniesionej przez powoda, wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2017 roku, wydanym pod sygn. akt VIII Ga 9/17, Sąd Okręgowy w Bydgoszczy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.
Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy oparł się na dokumentach prywatnych załączonych do akt sprawy, a niekwestionowanych przez strony postępowania.
Nie budziło wątpliwości, że powód zawarł z(...)z siedzibą wB.umowę o roboty budowlane, a strony określiły wysokość zabezpieczenia roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania przedmiotu umowy wynosiła 10% wartości wynagrodzenia umownego brutto. Zabezpieczenie miało gwarantować zgodne z umową wykonanie prac oraz służyło pokryciu ewentualnych roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Kontrahenci zdecydowali, że 70% gwarantowanej kwoty wniesionego zabezpieczenia będzie przeznaczone na zabezpieczenie zgodnego z umową wykonania robót i obowiązywać będzie do 30 dni po odbiorze całego zadania inwestycyjnego przez inwestora, potwierdzonego podpisanym bezusterkowym końcowym protokołem odbioru prac. Jak wynikało z ust. 3, równowartość 30% gwarantowanej kwoty zabezpieczenia przeznaczone miało być na zabezpieczenie ewentualnych roszczeń z tytułu gwarancji jakości i rękojmi za wady fizyczne i prawne, obowiązując do 15 dni licząc od daty upływu umownego okresu gwarancji i rękojmi.
Sąd Rejonowy zaakceptował solidarną odpowiedzialność pozwanego za zobowiązania generalnego wykonawcy wobec powoda i uznał, że w świetle § 10 umowy podwykonawczej nr(...)(k. 29 - 32 akt), w sprawie istnieje zabezpieczenie odnoszące się do prawa zatrzymania części wynagrodzenia, a więc w istocie z

2
wynagrodzeniem, za które inwestor może odpowiadać solidarnie na podstawieart. 6471k.c.Jednocześnie Sąd orzekający w I instancji wskazał, iż w związku z odstąpieniem od umowy przez generalnego wykonawcę, rozważyć w tej sytuacji można analogiczne zastosowanie przepisów o następczej niemożności świadczenia. Przepisart. 495 § 1 k.c.nakazuje w takiej sytuacji zwrot świadczenia według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, a niezależnie od tego, zgodnie z przepisemart. 91 ust. 1 Prawa upadłościowego, zgodnie z którym zobowiązania pieniężne upadłego, których termin płatności świadczenia jeszcze nie nastąpił, stają się wymagalne z dniem ogłoszenia upadłości. Na jednej z opisanych podstaw roszczenie powoda o zwrot całej kwoty wynagrodzenia byłoby wymagalne albo z dniem odstąpienia od umowy o roboty budowlane i wezwania do zapłaty, albo z dniem ogłoszenia upadłości.
W ocenie Sądu, nie miało to znaczenia, ponieważ powód domaga się zapłaty odsetek dopiero od dnia wniesienia pozwu.
Sąd zasądził tym samym od pozwanego na rzecz powoda należności dochodzone pozwem.
Orzekając o kosztach procesu Sąd zastosował zasadę odpowiedzialności stron za wynik procesu (art. 98 § 1 i 3 k.p.c).
Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie przepisów:

•

art. 91 Prawa upadłościowegoi przyjęcie, że roszczenie o zapłatę wynagrodzenia stało się wymagalne z dniem ogłoszenia upadłości likwidacyjnej generalnego wykonawcy,

art. 65 § 2 k.c.poprzez błędną wykładnię umowy z dnia 31 maja 2013 roku i przyjęcie, że kwoty zatrzymane przez pozwaną stanowią część wynagrodzenia, nie zaś kaucję ,

art. 638 k.c.poprzez przyjęcie za zasadny zwrot wynagrodzenia powodowi mimo trwania okresu rękojmi za wady wykonanego dachu.

W oparciu o wskazane zarzuty pozwany domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa, żądając zasądzenia kosztów procesu za obie instancje procesu, ewentualnie żądając uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Uzasadniając apelację pozwany podkreślił, że przepisart. 91 Prawa upadłościowegodotyczy wyłącznie upadłego, a roszczenie o zwrot zatrzymanej

3
należności nie powinno zostać uznane za wymagalne jeszcze przed upływem okresu rękojmi i gwarancji.
Pozwany podniósł ponadto, iż w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z roszczeniem o wypłatę wynagrodzenia, a wobec ujawnienia się wad robót wykonanych przez powoda do czasu upływu okresów rękojmi i gwarancji żądanie powoda nie znajduje uzasadnienia.
W odpowiedzi na apelację powód podtrzymał wcześniejsze stanowisko podkreślając, iż przepisart. 91 Prawa upadłościowegodotyczy również zobowiązania pozwanego z uwagi na charakter gwarancyjny odpowiedzialności inwestora.
Pozwany podniósł ponadto gotowość powoda do usunięcia wad stwierdzonych na obiekcie.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja pozwanego zasługiwała na częściowe uwzględnienie.
Przede wszystkim Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego, by sposób zabezpieczenia roszczeń gwarancyjnych wykluczał odpowiedzialność pozwanego, wobec faktu, iż nie stanowią one roszczeń o wynagrodzenie.
Słusznie bowiem wskazał Sąd Rejonowy, iż w omawianej sprawie roszczenie powoda o zwrot kwoty zatrzymanej w charakterze takiej „kaucji" jest właśnie żądaniem zwrotu wynagrodzenia.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w sposób precyzyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 stycznia 2011 roku (V CSK 204/10), zgodnie z którym charakter prawny zabezpieczenia zawsze winien być oceniany przez pryzmat postanowień umownych. Strony winny bowiem ustalić, czy zabezpieczenie ma nastąpić w formie kaucji gwarancyjnej, czy też jako zabezpieczenie miało służyć zatrzymane wynagrodzenie wykonawcy, który po pierwsze godził się na wypłacenie tej jego części w innym terminie, niż określony w umowie, a po drugie zgadzał się by inwestor przeznaczy je na pokrycie wierzytelności z tytułu roszczeń z rękojmi.
Z treści umowy powoda z generalnym wykonawcą (§ 10 ust. 1 ) wynika tymczasem jednoznacznie, iż zabezpieczenie miała stanowić część zatrzymanego wynagrodzenia.

4
Przede wszystkim potwierdza taką możliwość językowa wykładnia samej regulacji, gdzie wyraźnie podkreślono, że chodzi o część wynagrodzenia powoda.
Powyższe powodowało, że zasadnie uznał Sąd Rejonowy, iż pozwany jako inwestor ponosił odpowiedzialność gwarancyjną w zakresie roszczeń powoda o wynagrodzenie za wykonane roboty.
Sąd Okręgowy uznał jednak, że apelacja powoda zasługuje na uwzględnienie w części, w jakiej kwestionuje on wymagalność części roszczeń powoda.
Zwrócić należy uwagę, iż treśćart. 91 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe, zgodnie z którym zobowiązania pieniężne upadłego, których termin płatności świadczenia jeszcze nie nastąpił, stają się wymagalne z dniem ogłoszenia upadłości, nie dotyczy współdłużników upadłego. Powołana regulacja ma na celu uporządkowanie rozliczeń finansowych z udziałem upadłego, nie zaś wszystkich uczestników stosunków prawnych, których dotyczy wierzytelność.
Podkreślić należy, że w piśmiennictwie (m.in. K. Piasecki,Ustawa Prawo Upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, s. 116) również panuje zgodność co do tego, że natychmiastowa wymagalność wierzytelności przysługującej wierzycielowi w stosunku do upadłego nie zmienia treści stosunku prawnego między wierzycielem, a współdłużnikiem upadłego. Od tych osób wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia w pierwotnym terminie wymagalności.
Stanowisko takie zawarł również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 marca 2008 roku (V CSK 499/07).
Mając powyższe na uwadze częściowo zasadnym zatem okazał się zarzut pozwanego zawarty w apelacji, iż roszczenia powoda nie są wymagalne.
O ile bowiem roszczenie o zwrot należności kaucyjne w części 70% winien nastąpić po upływie 30 dni od chwili odbioru całego zadania inwestycyjnego przez inwestora, o tyle pozostałą część należności winna zostać zwrócona dopiero po upływie 15 dni od daty upływu umownych okresów gwarancji i rękojmi.
Tymczasem zgodnie z § 14 ust. 3 umowy, będącej podstawą roszczeń powoda, okres rękojmi i gwarancji mijał z upływem 5 lat od daty uzyskania przez inwestora pozwolenia na użytkowanie całego zadania inwestycyjnego.
Zakładając, że do zawarcia umowy doszło w dniu 31 maja 2013 roku, ów okres nie upłynął nawet do dnia wydania wyroku w niniejszej instancji. Powodowało to, iż roszczenie powoda w zakresie żądania 30 % zatrzymanej części wynagrodzenia nie było wymagalne.

5
W pozostałej jednak części zasługiwało ono na uwzględnienie, zwłaszcza, że na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2018 roku obie strony postępowania zgodnie potwierdziły, że do zakończenia procesu inwestycyjnego doszło na przełomie lat 2014 i 2015.
Reasumując wskazać należy, iż w ocenie Sądu Okręgowego roszczenie powoda obejmujące część 70 % zatrzymanego wynagrodzenia było wymagalne, zaś pozwany był zobowiązany do zapłaty należności w oparciu o przepisart. 6471k.c.
W pozostałym zaś zakresie (30% zatrzymanych należności) roszczenie powoda nie było wymagalne na chwilę wyrokowania i w zakresie, w jakim apelacja kwestionowała zasadność roszczenia, zasługiwała ona na uwzględnienie.
W tych okolicznościach Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 15.457,92 złotych, stanowiącą 70% zatrzymanej części wynagrodzenia za wykonane roboty wraz z żądaną przez powoda należnością odsetkową, oddalając powództwo w pozostałym zakresie.
O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawieart. 98 § 1 i 99 k.p.c.stosując zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, przy czym orzeczenie zapadło z uwzględnieniemart. 100 k.p.c.rozdzielając koszty stosunkowo, z uwzględnieniem, że powód wygrał w 70%.
Powód poniósł koszty procesu w wysokości 2.694,00 złotych tytułem kosztów procesu. Do kosztów procesu Sąd zaliczył kwotę: 2.400,00 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego według stawki minimalnej ustalonej w § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych według brzmienia na datę wytoczenia powództwa, opłatę od pozwu w kwocie 277,00 złotych oraz kwotę 17,00 złotych opłaty skarbowej.
Pozwany poniósł koszty procesu w wysokości 2.417,00 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej.
Mając na uwadze powyższe Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1.160,70 (2.694x70%%(725,10)-2.417x30%(1.056,60).
W punkcie I 4. sentencji wyroku, w oparciu o przepis art. 83 ust. 1 i 2 w związku z art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Sąd nakazał pobrać proporcjonalnie każdej ze stron stosowna część nieuiszczonej części opłaty od pozwu.

6
W zakresie nieuwzględnionym przez Sąd, apelację pozwanego należało oddalić jako niezasadną w oparciu o przepisart. 385 k.p.c.(pkt II wyroku).
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie przepisówart. 98 i 100 k.p.c, stosownie do wyniku sprawy.

7