Sąd Okręgowy w Olsztynie
IX Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ca 1337/17
Data wyroku: 2018-06-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bożena Charukiewicz, Krystyna Skiepko, Dorota Ciejek
Słowa kluczowe: Eksmisja
Podstawa prawna: art. 222 kc
Teza: Postanowienie o przysądzeniu własności jest tytułem wykonawczym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości i opróżnienia pomieszczeń.

Sygn. akt IX Ca 1337/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 czerwca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Bożena Charukiewicz (spr.)

Sędziowie:

SO Krystyna Skiepko
SO Dorota Ciejek

Protokolant:

st. sekr. sąd. Agnieszka Najdrowska

po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. w Olsztynie na rozprawie
sprawy z powództwaE. R.
z udziałem interwenienta ubocznego GminyO.
przeciwkoP. C.,H. C.,O. W.,D. W.,A.C.iA. C. (1)
o eksmisję
na skutek apelacji pozwanych od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie
z dnia 13 września 2017 r., sygn. akt I C 922/17,

I
odrzuca apelację pozwanegoP. C.;

II
uchyla zaskarżony wyrok w całości i odrzuca pozew.

Krystyna Skiepko   Bożena Charukiewicz   Dorota Ciejek

Sygn. akt IX Ca 1337/17

UZASADNIENIE
PowódE. R.ostatecznie wniósł o nakazanie pozwanymH. C.,P. C.,O. W.,A. W.C.,A. C. (1)iD. W.aby opróżnili, opuścili i wydali lokal mieszkalny położony wO.przyul. (...).
W uzasadnieniu wskazał, że lokal ten nabył na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 22 listopada 2016r. w sprawie o sygn. I Co 2379/15. W dniu 6 grudnia 2016r. powód skierował do pozwanejH. C.pismo stanowiące wezwanie do opuszczenia przedmiotowego lokalu. Pozwana odmówiła wykonania zawartego w piśmie żądania.
Interwenient uboczny GminaO.wniósł o nieprzyznanie pozwanym lokalu socjalnego oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów interwencji ubocznej wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa.
Wyrokiem z dnia 13 września 2017 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie nakazał pozwanymP. C.,H. C.,O. W.,A. W.C.,A. C. (1)iD. W., aby opóźnili, opuścili i wydali powodowiE. R.lokal mieszkalny nr (...), położony wO.przyulicy (...)w terminie 2 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Orzekł, że pozwanym nie przysługuje prawo do otrzymania lokalu socjalnego. Zasądził od pozwanychP. C.iH. C.na rzecz powoda kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sąd Rejonowy ustalił, że lokal mieszkalny położony wO.przyul. (...)stanowi własność powodaE. R.. Własność wskazanej nieruchomości przysądzona została na rzecz powoda postanowieniem Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 22 listopada 2016r. w sprawie o sygn. I Co 2379/15.
Zarówno w chwili nabycia przedmiotowego lokalu przez powoda, jak i obecnie, mieszkają w nim pozwani:H. C., jej mąż pozwanyP. C.oraz ich małoletnie dzieci:A. C. (2),A. C. (1),O. W.iD. W..
MałoletniO. W.iD. W.są dziećmi pozwanej z poprzedniego związku, zaś małoletnieA. C. (2)iA. C. (1)są dziećmi obojga pozwanych.
Pismem z dnia 6 grudnia 2016r. powód wezwał pozwanych do opuszczenia stanowiącego jego własność lokalu, jednakże pozwani odmówili wykonania żądania.
PozwanaH. C.aktualnie nie pracuje i wychowuje dzieci. Korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Od 2015r. pobiera zasiłki okresowe z tytułu bezrobocia, zasiłki celowe na zakup żywności oraz na zaspokajanie bieżących potrzeb. Od 2005r. pozwana pobiera również świadczenia rodzinne w postaci zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego osobie legitymującej się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami z tytułu urodzenia dziecka, wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Ponadto pobiera także stypendia szkolne dla dwojga starszych dzieci.
Aktualnie pozwana ma przyznane stypendia szkolne i posiłki w szkole dla dwojga dzieci, zasiłki rodzinne na czworo dzieci wraz z dwoma dodatkami z tytułu wychowywania dzieci w rodzinie wielodzietnej a także świadczenia wychowawcze na czworo dzieci w ramach programu 500+.
PozwanaH. C.nie pobiera świadczenia rentowego, ani emerytalnego. Jest zarejestrowana w Miejskim Urzędzie Pracy wO.jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Pozwana leczona jest w poradni pulmonologicznej z powodu astmy oskrzelowej.
PozwanyP. C.nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Pozwany zatrudniony jest na czas określony do dnia 31 grudnia 2017r. wP. (...)wO.jako spawacz. Z tytułu zatrudnienia osiąga dochód w wysokości 2000 zł brutto miesięcznie. W stosunku do pozwanego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Zaległość pozwanego w spłacie zobowiązania wynosi około 30.000 zł.
Małoletni pozwanyD. W.jest właścicielem lokalu mieszkalnego położonego wO.przyul. (...). Lokal ten nabył w wyniku dziedziczenia po mężu babci (matce pozwanejH. C.) -I. K.. Spadek po wymienionych małoletni nabył na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 5 września 2013r. w sprawie o sygn. I Ns 407/13, na podstawie testamentów notarialnych z dnia 29 czerwca 2009 r. Lokal ten ma powierzchnię zbliżoną do aktualnie zajmowanego.
W ocenie Sądu Rejonowego pozwani nie kwestionowali faktu, że zajmują lokal stanowiący własność powoda i odmawiają dobrowolnego wydania go właścicielowi. Nie negowali również tego, iż lokalem tym władają bez tytułu prawnego. Mając powyższe na uwadze, roszczenie powoda o opróżnienie przez pozwanych zajmowanego lokalu mieszkalnego należało uznać za uzasadnione. Dodał, że okoliczności przedmiotowej sprawy nie uzasadniały przyznanie pozwanym lokalu socjalnego. O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.
Powyższy wyrok zaskarżyli nieformalną apelacją pozwani domagając się zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa. W uzasadnieniu stwierdzili, że ich sytuacja życiowa i materialna predystynuje ich do otrzymania lokalu socjalnego.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Apelacja pozwanegoP. C.podlegała odrzuceniu. Stosownie doart. 370 k.p.c.Sąd jest zobowiązany do odrzucenia na posiedzeniu niejawnym apelacji wniesionej po upływie przepisanego terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również apelacji, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Apelację wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone postanowienie w terminie dwutygodniowym od doręczenia stronie skarżącej orzeczenia z uzasadnieniem. Uzasadnienie orzeczenia sporządza się na żądanie strony, zgłoszone w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia sentencji postanowienia (art. 369 § 1w zw. zart. 328 1 i art. 13 § 2 k.p.c.). Apelację można wnieść również w terminie 21 dni od ogłoszenia sentencji wyroku, w przypadku gdy strona nie zażądała uzasadnienia w terminie tygodniowym od ogłoszenia sentencji (art. 369 § 2 k.p.c.).
W niniejszej sprawie wyrok Sądu Rejonowego został ogłoszony w dniu 13 września 2017 r. Pozwany nie żądając uprzednio doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem, wniósł apelację w dniu 16 października 2017 r. Tymczasem termin 21 dni do wniesienia apelacji upłynął 4 października 2017 r. Zatem apelacja została wniesiona po terminie i z tego względu podlegała odrzuceniu. Skoro nie uczynił tego Sąd Rejonowy, obowiązany do tego treściąart. 373 k.p.c.był Sąd Okręgowy.
Apelacja pozostałych pozwanych zasługiwała na uwzględnienie, choć nie ze względów w niej wskazanych.
Podkreślić należy, że postanowieniem z dnia 22 listopada 2016 r., wydanym w sprawie I Co 2379/15, Sąd Rejonowy w Olsztynie po rozpoznaniu sprawy egzekucyjnej z wniosku wierzycielaSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wO.oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.przeciwko dłużnikowiH. C., prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w OlsztynieM. C., przysądził własność nieruchomości –lokalu mieszkalnego numer (...)położonego wO.przyulicy (...), dla którego w Sądzie Rejonowym w Olsztynie prowadzona jestksięga wieczysta (...)wraz z udziałem(...)we współwłasności budynku i urządzeń nie służących wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz prawie własności gruntu, dla którego Sąd Rejonowy w Olsztynie prowadziksięgę wieczystą (...), na rzecz nabywcy,E. R., synaJ.iM., za cenę 111.472,50 zł, która została uiszczona w całości. Postanowienie powyższe stało się prawomocne z dniem 7 grudnia 2016r. (k.5).
Zauważyć należy, że sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego (por. uchwała Sądu Najwyższego 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008/6/55), dlatego powoływanie się w zarzutach na naruszenie prawa procesowego, ma skutek procesowy tylko do wymienionych w odwołaniu konkretnych zarzutów naruszenia procedury, z wyjątkiem powodujących nieważność postępowania.
Przede wszystkim należy wskazać na treśćart. 999 k.p.c., który reguluje skutki uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości. Z normy tego przepisu wynika, że prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi na nabywcę własność nieruchomości. W obowiązującym stanie prawnym prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest tytułem wykonawczym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości i opróżnienia znajdujących się na tej nieruchomości pomieszczeń bez potrzeby nadania mu klauzuli wykonalności (art. 999 § 1 zd. 2 k.p.c.). Powyższe oznacza, że dzięki temu przepisowi nabywca nie musi wytaczać powództwa o wydanie nieruchomości, w przypadku, gdy osoba władająca nieruchomością nie wydaje jej dobrowolnie. Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest tytułem wykonawczym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości oraz do opróżnienia znajdujących się na tej nieruchomości pomieszczeń i to bez potrzeby nadania mu klauzuli wykonalności.
Postanowienie o przysądzeniu własności wydane 22 listopada 2016 r. stanowi tytuł egzekucyjny do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości przy zastosowaniu egzekucji świadczeń niepieniężnych. Wykonanie tego obowiązku odbywa się w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym na wniosek nabywcy. Oznacza to, że komornik jest uprawniony wyeksmitować dłużnika z nieruchomości zajmowanej przez niego bez tytułu prawnego. Z mocy prawa powstaje bowiem skutek prawny polegający na przyznaniu właścicielowi (nabywcy licytacyjnemu) uprawnienia do wprowadzenia w posiadanie nieruchomości. Za tym idzie obowiązek dłużnika do wydania nieruchomości nabywcy bez potrzeby uzyskiwania przeciwko niemu osobnego tytułu sądowego. Dzięki zatemart. 999 § 1 k.p.c.nabywca licytacyjny nieruchomości, nie musi wytaczać powództwa o wydanie nieruchomości (lokalu) w przypadku, gdy dłużnik władający nieruchomością (lokalem) nie wydaje jej dobrowolnie.
W ocenie Sądu Okręgowego zwrot „wprowadzenie w posiadanie nieruchomości” jest tożsamy ze zwrotem „wydanie nieruchomości”, natomiast „wydanie nieruchomości” oznacza konieczność opróżnienia nieruchomości, czyli usunięcia z niej nie tylko samej osoby dłużnika, ale także jego ruchomości. Postanowienie o przysądzeniu własności zawiera zatem co do zasady dorozumiany nakaz wydania nieruchomości (lokalu) nabywcy przez dłużnika.
W niniejszej sprawie powód posiada prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności lokalu mieszkalnego położonego wO.przyul. (...), które zapadło w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwkoH. C.. Tym samym posiada już tytuł umożliwiający wprowadzenie go w posiadanie lokalu oraz, w razie zajmowania tego lokalu przez osoby, do ich eksmisji. Tytuł ten upoważnia wierzyciela, stosownie do treściart. 791 § 2 k.p.c.do prowadzenia egzekucji nie tylko przeciwko dłużnikowi, lecz także przeciwko jego domownikom, krewnym i innym osobom reprezentującym jego prawa.
Wykonanie egzekucji polegającej na wprowadzeniu nabywców w posiadanie nieruchomości następuje w trybieart. 1046 k.p.c.
Uwzględniając powyższe nie było w ocenie Sądu Okręgowego podstaw do skutecznego wystąpienia przez powodaE. R.z niniejszym powództwem o opróżnienie i opuszczenie lokalu przyul. (...)wO.przez pozwanychH. C.,P. C.,O. W.,A.C.,A. C. (1),D. W..
Skuteczne wytoczenie tego powództwa prowadziłoby bowiem w istocie do powstania kolejnego tytułu egzekucyjnego umożliwiającego eksmisję pozwanych w sytuacji, gdy powód dysponuje już stosownym tytułem pozwalającym na wprowadzenie go w posiadanie tego lokalu. Tytułem tym jest prawomocne postanowienie o przysądzeniu na jego rzecz prawa własności do wskazanego w pozwie lokalu. W takim wypadku prowadzenie przez powoda postępowania w celu uzyskania kolejnego tytułu do opróżnienia i opuszczenia przez dłużników lokalu, który nabył w drodze licytacji jest wykluczone. Mamy bowiem w niniejszej sytuacji do czynienia z tożsamością stron (nabywcy licytacyjnego i dłużnika) i tożsamością żądania (wydania lokalu, jego opróżnienia i opuszczenia). W związku z tym zachodziła sytuacja, w której o to samo roszczenie między tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona (art. 199 pkt 3 k.p.c.). Sąd natomiast obowiązany jest badać istnienie okoliczności wymienionych wart. 199 k.p.c.w zasadzie z urzędu, w każdym stanie sprawy (art. 202 zdanie drugie k.p.c.). W konsekwencji, po stwierdzeniu jednej z przesłanek zart. 199 k.p.c., Sąd ma obowiązek odrzucić pozew, jeśli brak przesłanki procesowej jest pierwotny, tj. istniał już od chwili wytoczenia powództwa, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Oznacza to, że w stosunku do pozwanych pozew powinien podlegać odrzuceniu już w chwili wytoczenia powództwa. Odrzucenie pozwu oznacza odmowę udzielenia sądowej ochrony prawnej zawartego w pozwie roszczenia powoda bez zajęcia merytorycznego stanowiska, co do zasadności (bezzasadności) tego roszczenia w świetle prawa materialnego.
Mając zatem na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji. Zgodnie bowiem zart. 386 § 3 k.p.c.jeżeli pozew ulega odrzuceniu sąd drugiej instancji uchyla wyrok oraz odrzuca pozew. W odniesieniu do apelacjiP. C.orzeczono na podstawieart. 373 k.p.c.
Dorota Ciejek Bożena Charukiewicz Krystynę Skiepko