Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 390/17
Data wyroku: 2017-12-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zbigniew Kapiński, Maria Mrozik-Sztykiel, Marzanna A. Piekarska-Drążek
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko zdrowiu
Podstawa prawna: art.158§3 kk

Sygn. akt II AKa 390/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 1 grudnia 2017r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA – Maria Mrozik- Sztykiel
Sędziowie: SA – Zbigniew Kapiński (spr.)

     SA – Marzanna A. Piekarska-Drążek

Protokolant: – Aleksandra Baran
przy udziale oskarżycieli posiłkowychW. S.,W.S.,K. Ż. (1)
oraz Prokuratora Jacka Pergałowskiego
po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2017 r. w Warszawie
sprawy
A. Ł.urodz. (...)wP.s.R.iB.
J. K.urodz. (...)wN.s.Z.iT.
A. R.urodz. (...)wW.s.J.iT.
oskarżonych zart. 158 § 3 k.k.
na skutek apelacji, wniesionych przez obrońców wszystkich oskarżonych i pełnomocnika oskarżycielki posiłkowejK. Ż. (1)od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 8 czerwca 2017 r. sygn. akt  XVIII K 63/17

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że orzeczone kary pozbawienia wolności wobec oskarżonychA. Ł.iA. R.podwyższa do lat 10 (dziesięciu) zaś wobecJ. K.do lat 9 (dziewięciu);

I
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok wobec wszystkich oskarżonych utrzymuje w mocy;

II
na podstawieart. 63 § 1 k.k.na poczet orzeczonych wobec oskarżonych kar pozbawienia wolności zalicza okresy rzeczywistego pozbawienia wolnościA. Ł.iJ. K.od dnia 28 czerwca 2016 r. do dnia 1 grudnia 2017 r., zaśA. R.od dnia 3 lipca 2016 r. do dnia 1 grudnia 2017 r.;

III
zasądza od każdego z oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa po 600 (sześćset) złotych tytułem opłaty za obie instancje oraz obciąża każdego oskarżonego wydatkami postępowania odwoławczego w częściach na nich przypadających;

IV
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokatA. B.– Kancelaria Adwokacka wW.kwotę 738 zł w tym 23% VAT za obronę oskarżonegoJ. K.w postępowaniu przygotowawczym;

V
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnegoA. W.oraz adwokatówA. B.,T. W.iK. P.– Kancelarie Adwokackie wW.po 738 zł w tym 23% VAT za pomoc prawną świadczoną z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE
Prokuratura oskarżyła:A. Ł.,J. K.,A. R.o to, że: w nocy z 24 na 25 czerwca 2016 r. w budynku przyul. (...)wW.działając wspólnie i w porozumieniu zabiliG. S. (1)tj. o czyn zart. 148 § 1 k.k.
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 8 czerwca 2017 r. orzekł w ten sposób, że:
1. oskarżonychA. Ł.,J. K.,A. R.w ramach zarzucanego im czynu uznał za winnych tego, że w nocy z 24 na 25 czerwca 2016 roku w budynku przyul. (...)wW.działając wspólnie i w porozumieniu wzięli udział w pobiciuG. S. (1), w ten sposób, że zadawali pokrzywdzonemu uderzenia otwartą dłonią, pięścią oraz nieustalonym tępym, twardym narzędziem w głowę, klatkę piersiową i po całym ciele, a także drążkiem od mopa w klatkę piersiową i brzuch, przez co narazili w/w na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, co skutkowało powstaniem rozległych zasinień na kończynach górnych i tułowiu z otarciami i ubytkami naskórka w ich obrębie, rany tłuczonej na wysokości lewego łokcia, dwóch ran tłuczonych na głowie w okolicy czołowej po stronie lewej i potylicznej po stronie lewej, podbiegnięcia krwawego w tkankach miękkich obu oczodołów (po stronie lewej przechodzące na okolicę skroniową) oraz w tkance podskórnej głowy okolicy czołowej i potylicznej, wylewów krwawych w mięśniach skroniowych, krwiaka podtwardówkowego opłaszczającego powierzchnię prawej półkuli mózgu, wylewów krwawych pod oponami miękkimi mózgu, obecności krwisto podbarwionego płynu w układzie komorowym mózgu, podbiegnięcia krwawego w lewym brzegu języka, złamania pojedynczych żeber po obu stronach klatki piersiowej, rozproszonych zasinień z niewielkimi otarciami i ubytkami naskórka w obrębie kończyn dolnych, ubytku skóry na tylnej powierzchni przedramienia lewego z odwarstwieniem skóry w jego brzegu, w następstwie których to obrażeń głowy i mózgu w postaci krwawienia wewnątrzczaszkowego (krwiak podtwardówkowy) z dołączającym się uciskiem na ważne dla życia ośrodki centralnego układu nerwowego pokrzywdzony zmarł, tj. popełnienia czynu zart. 158 § 3 k.k.i za to na podstawieart. 158 § 3 k.k.skazał oskarżonychA. Ł.iA. R.na karę po 8 (osiem) lat pozbawienia wolności, zaś oskarżonegoJ. K.na karę 7 (siedmiu) lat pozbawienia wolności;
2. na podstawieart. 46 § 1 k.k.orzekł solidarnie od oskarżonychA. Ł..J. K..A. R.na rzecz małoletniego pokrzywdzonegoG. S. (2)reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawową oskarżycielkę posiłkowąK. Ż. (1)kwotę 150.000 zł (sto pięćdziesiąt tysięcy złotych) tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę;
3. na podstawieart. 44 § 2 k.k.orzekł przepadek przedmiotu służącego do popełnienie przestępstwa w postaci drążka od mopa opisanego w wykazie dowodów rzeczowych nr 1/17 pod pozycją 20 na karcie 851 akt sprawy;
4. na podstawieart. 230 § 2 k.p.k.nakazał zwrócić dowody rzeczowe wymienione w wykazie dowodów rzeczowych nr 1/17: pod pozycją od 2 do 9, od 21 do 22 na karcie 849-851 oskarżonemuA. Ł., pod pozycją od 10 do 19 oskarżonemuJ. K., pod pozycją 1 na karcie 849 oskarżycielce posiłkowejW. S., pod pozycją od 23 do 25 na karcie 851 oskarżonemuA. R.;
5. na podstawieart. 63 § 1 k.k.na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył okres tymczasowego aresztowania w niniejszej sprawie: oskarżonymA. Ł.iJ. K.od dnia 28 czerwca 2016r. do dnia 8 czerwca 2017r., zaś oskarżonemuA. R.od dnia 3 lipca 2016 r. do dnia 8 czerwca2017 r.:
6. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.A. B.kwotę 840 zł (osiemset czterdzieści złotych) + podatek VAT oraz na rzecz adw.K. P.kwotę 600 zł (sześćset złotych) + podatek VAT tytułem nieopłaconej przez strony pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokata;
7. na podstawieart. 627 k.p.k.zasądził solidarnie od oskarżonychA. Ł.,J. K.,A. R.tytułem zwrotu wydatków na rzecz oskarżycielki posiłkowejW. S.kwotę168 zł (sto sześćdziesiąt osiem złotych), na rzecz oskarżycielki posiłkowejW.S.kwotę 630 zł (sześćset trzydzieści złotych);
8. zasądził na rzecz Skarbu Państwa tytułem kosztów sądowych: od oskarżonychA. Ł.iA. R.kwotę po 4749,91 zł (cztery tysiące siedemset czterdzieści dziewięć złotych dziewięćdziesiąt jeden groszy), w tym kwotę 600 zł (sześćset złotych) tytułem opłaty, zaś od oskarżonegoJ. K.kwotę 5783,11 zł (pięć tysięcy siedemset osiemdziesiąt trzy złote jedenaście groszy), w tym kwotę 600 zł (sześćset złotych) tytułem opłaty.
Powyższy wyrok został zaskarżony przez obrońców wszystkich oskarżonych oraz przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowejK. Ż. (2).
Obrońca oskarżonegoA. R.zaskarżył wyrok na korzyść tego oskarżonego w części dotyczącej orzeczonej kary.
Na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.iart. 438 pkt 1 i 4 k.p.k.zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. obrazę przepisuart. 53 § 1 i § 2 k.k.przez jego niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie oskarżonemu kary ośmiu lat pozbawienia wolności, mimo ustalenia, że oskarżony nie zataił wobec organu powołanego do ścigania przestępstw w toku postępowania przygotowawczego informacji dotyczących istotnych okoliczności popełnienia zarzucanego czynu przyczyniając się do rychłego zakończenia postępowania, bez zbędnej zwłoki i nadmiernego angażowania aparatu sprawiedliwości co winno skutkować wymierzeniem mi kary w dolnych jej granicach tj. 3 lat pozbawienia wolności,
II. rażącą niewspółmierność kary polegającą na wymierzeniu oskarżonemu kary bezwzględnego pozbawienia wolności w wymiarze 8 lat w sytuacji, gdy okoliczności sprawy w tym w szczególności postawa oskarżonegoA. R., istotna współpraca oskarżonego z organami ścigania w okresie prowadzonego postępowania dowodowego, brak utrudnia postępowania, przyznanie się przez oskarżonego do udziału w pobiciu, jak również jego sytuacja osobista i zdrowotna - przemawia za zastosowaniem względem oskarżonegoA. R.kary pozbawienia wolności w wymiarze 3 lat pozbawienia wolności.
Biorąc pod uwagę powyższe, wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej kary pozbawienia wolności i wymierzenie oskarżonemuA. R., tejże kary w wymiarze 3 lat pozbawienia wolności.
Obrońca oskarżonegoA. Ł.zaskarżył wyrok w zakresie rozmiaru orzeczonej kary pozbawienia wolności i na podstawieart. 438 pkt 4 k.p.k.zarzucił wymierzenie oskarżonemu rażąco niewspółmiernej kary pozbawienia wolności bez dostatecznego uwzględnienia okoliczności łagodzących, w tym niekaralności oskarżonego, jego sytuacji rodzinnej, stanu zdrowia, jak też błędne przyjęcie, jako okoliczności obciążającej, zachowania po popełnieniu przestępstwa polegającego na ukryciu zwłok pokrzywdzonego, które to zachowanie realizowało dyrektywęart. 74 § 1 k.p.k., albowiem sprawca zasadniczo każdego przestępstwa ma prawo do zachowaniaincognito, jak również położenie zbyt dużej wagi do realizacji zasady prewencji generalnej.
Stawiając ten zarzut, wniósł zmianę zaskarżonego wyroku przez złagodzenie oskarżonemu orzeczonej kary pozbawienia wolności do poziomu nie przekraczającego 5 lat pozbawienia wolności oraz orzeczenie jej odbywania w warunkach oddziału terapeutycznego specjalizującego się leczeniu osób uzależnionych od alkoholu oraz substancji psychoaktywnych.
Obrońca oskarżonegoJ. K.zaskarżył wyrok w całości na korzyść tego oskarżonego i na podstawieart. 427 § 1 i 2 k.p.k.iart. 438 pkt 2 k.p.k.zarzucił obrazę przepisów postępowania tj.art. 7 i 410 k.p.k.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów:

1
poprzez nieuzasadnioną odmowę przyznania prymatu wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonegoJ. K.w części dotyczącej opisu zadawanych pokrzywdzonemuG. S. (1)przez oskarżonegoJ. K.ciosów w głowę, w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności wyjaśnień współoskarżonegoA. R., opinii sądowo-psychologicznej (k. 661) wynika, że wyjaśnienia oskarżonegoJ. K.są spójne, a oskarżony „nie demonstruje tendencji do ograniczania zakresu podawanych informacji dotyczących kontekstu przedmiotowego zdarzenia, związanego ze stawianymi mu zarzutami”, jak i nie można wykluczyć, iż obrażenia głowyG. S. (1)powstały na skutek uderzenia głową o otaczające przedmioty, np. szafkę czy zlew, co miało wpływ na treść wyroku w jego pkt 1 poprzez bezpodstawne przyjęcie, że oskarżonyJ. K.zadawał pokrzywdzonemu uderzenia nieustalonym tępym, twardym narzędziem w głowę, co doprowadziło do śmierci pokrzywdzonego,

1
poprzez przyjęcie, że oskarżonyJ. K.niewątpliwie mógł i powinien przewidzieć skutek w postacie śmierci pokrzywdzonegoG. S. (1), podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności wyjaśnień oskarżonegoJ. K.i współoskarżonegoA. R., sądowo-lekarskiej opinii uzupełniającej biegłej dr n. med.M. B.(protokół rozprawy z dnia 29 maja 2017 r.) oraz sekcji zwłok wynika, że przyczyną zgonuG. S. (1)było krwawienie wewnątrzczaszkowe (krwiak podtwardówkowy) z dołączającym się uciskiem na ważne dla życia ośrodki centralnego układu nerwowego, które ze swojej istoty stanowi typ obrażeń, z którymi osoba pokrzywdzona może „funkcjonować w sposób niebudzący niepokoju otoczenia”, co miało wpływ na treść wyroku poprzez przyjęcie, że oskarżonyJ. K.swoim czynem wypełnił znamiona przestępstwa określonego wart. 158 § 3 k.k.;

II. w konsekwencji obrazyart. 7 i 410 k.p.k., na podstawieart. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 3 k.p.k., zaskarżonemu wyrokowi zarzucam błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegający na przyjęciu, że:
1. oskarżonyJ. K.zadawał pokrzywdzonemuG. S. (1)uderzenia nieustalonym tępym, twardym narzędziem w głowę, skutkujące powstaniem krwiaka podtwardówkowego i śmiercią pokrzywdzonego, podczas gdy z wiarygodnych i wyczerpujących wyjaśnień oskarżonegoJ. K.wynika, że jedyne ciosy w głowę jakie ów zadawał były ciosami zadawanymi ręką,
2. oskarżonyJ. K.niewątpliwie mógł i powinien przewidzieć skutek w postacie śmierci pokrzywdzonegoG. S. (1), podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że liczba, siła i umiejscowienie zadawanych przez oskarżonegoJ. K.ciosów świadczą o tym, że oskarżony nie mógł przewidzieć, że nastąpi zgon pokrzywdzonego
- co miało wpływ na treść wydanego wyroku poprzez przyjęcie, że oskarżonyJ. K.swoim czynem wypełnił znamiona przestępstwa określonego wart. 158 § 3 k.k., nie zaśart. 158 § 2 k.k.
III. Na podstawieart. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 1 k.p.k., zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, tj.art. 46 § 1 k.k.w zw. zart. 446 § 4 k.c.przez jego błędną wykładnię i zasądzenie kwoty, która nie jest kwotą odpowiednią w obliczu braku wykazania i ustalenia w toku postępowania kluczowych okoliczności wpływających na jego wysokość, takich jak m.in.: charakter więzi rodzinnych pokrzywdzonego z małoletnimG. S. (2), nie wzięcia pod uwagę okoliczności uzależnieniaG. S. (1)od alkoholu, co było przyczyną rozpadu rodziny i wyrzucenia pokrzywdzonego z mieszkania przezK. Ż. (1);
IV. Nadto, z ostrożności procesowej, w oparciu oart. 427 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 4 k.p.k.zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. rażącą niewspółmierność orzeczonej wobec oskarżonegoJ. K.kary pozbawienia wolności w wymiarze 7 lat, tj. blisko górnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianego za tego rodzaju czyn, w sytuacji, gdy po stronie oskarżonego występował szereg okoliczności łagodzących, które nie zostały przez sąd uwzględnione lub uwzględnione jedynie w niewielkim stopniu, takich jak np. nieuczestniczenie przez oskarżonego w całym zajściu, złożenie wyczerpujących wyjaśnień, które przyczyniły się do ustalenia przebiegu zajścia objętego aktem oskarżenia, wykazana skrucha, stan psychiczny oskarżonego po popełnieniu przestępstwa - zawarty w opinii sądowo-psychologicznej (k. 661), spożywanie alkoholu przez pokrzywdzonego i jego wulgarne zachowanie w odpowiedzi na zgłaszane przez oskarżonych zastrzeżenia odnośnie jego postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do orzeczenia kary pozbawienia wolności w wymiarze 7 lat,
2. wymierzenie oskarżonemuJ. K.rażąco niewspółmiernie wysokiego środka kompensacyjnego - zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na rzecz małoletniego pokrzywdzonegoG. S. (2)w wysokości 150.000 zł, która to kwota jest kwotą rażąco nieadekwatną z uwagi na niewykazanie w toku postępowania chociażby charakteru więzi rodzinnej i relacji między niemieszkającym już z małoletnim synemG. S. (1), która jest kluczową okolicznością wpływającą na wysokość zasądzonego zadośćuczynienia;
V. na podstawieart. 626 § 3 i art. 425 § 1 - 3 k.p.k.zaskarżył zawarte:
1. w pkt. 6 wyroku postanowienie w przedmiocie zasądzonych na rzecz obrońcy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej oskarżonemu z urzędu w kwocie 840 zł + podatek VAT. Postanowieniu powyższemu zarzucam naruszenie prawa materialnego, tj. § 161 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. Z 2016 r. poz. 1714) poprzez jego niezastosowanie i nieorzeczenie w orzeczeniu kończącym sprawę wynagrodzenia dla obrońcy z urzędu z tytułu pomocy prawnej świadczonej w postępowaniu przygotowawczym, z uwzględnieniem okoliczności uczestnictwa obrońcy w posiedzeniach w przedmiocie przedłużenia oskarżonemuJ. K.tymczasowego aresztowania w sprawie i zażaleń na ww. postanowienia,
2. w pkt 8 wyroku postanowienie w przedmiocie zasądzenia na rzecz Skarbu Państwa od oskarżonegoJ. K.tytułem kosztów sądowych kwoty 5.783,11 zł (w tym opłatą w wysokości 600 zł). Postanowieniu powyższemu zarzucam naruszenieart. 624 § 1 k.p.k.poprzez obciążenie oskarżonegoJ. K.powyższymi kosztami pomimo okoliczności świadczących, że oskarżony ma na utrzymaniu małoletnie dziecko, nie posiada zawodu i stałego źródła utrzymania i biorąc pod uwagę fakt przebywania od dnia 28 czerwca 2016 r. w areszcie śledczym i perspektywę odbywania kary pozbawienia wolności świadczy niezbicie o tym, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podnosząc powyższe, na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.iart. 437 § 1 i 2 k.p.k.wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:
1) zmianę kwalifikacji prawnej zarzucanego oskarżonemuJ. K.poprzez uznanie go za winnego popełnienie czynu zart. 158 § 2 k.k.oraz wymierzenie oskarżonemuJ. K.kary pozbawienia wolności w niższym wymiarze oraz obniżenie kwoty zasądzonego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na rzecz małoletniegoG. S. (2),
względnie, z ostrożności procesowej, poprzez:
zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemuJ. K.kary pozbawienia wolności w niższym wymiarze oraz obniżenie kwoty zasądzonego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na rzecz małoletniegoG. S. (2),
2) zasądzenie na rzecz obrońcy także kosztów pomocy prawnej udzielonej oskarżonemuJ. K.w postępowaniu przygotowawczym.
3) uchylenie orzeczenia dotyczącego kosztów sądowych zasądzonych od oskarżonegoJ. K.na rzecz Skarbu Państwa i zwolnienie oskarżonegoJ. K.od ponoszenia kosztów sądowych za obie instancje.
Natomiast pełnomocnik oskarżycielki posiłkowejzaskarżyła wyrok w części dotyczącej wymiaru kary oraz środka kompensacyjnego na niekorzyść oskarżonych i zarzuciła:
II. w ramach czynu przypisanego oskarżonym na podstawieart. 438 pkt 4 k.p.k.zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła rażącą niewspółmierność orzeczonych względem oskarżonychA. Ł.,J. K.iA. R.kar pozbawienia wolności odpowiednio w wymiarze8 (ośmiu) lat, 7 (siedmiu) lat oraz 8 (ośmiu) lat przejawiającą się w niedostatecznym wyeksponowaniu w wymiarze kary okoliczności obciążających jakimi są m.in. stopień społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonym czynu bardzo wysoki stopień winy każdego z oskarżonych, skutek w postaci zgonu pokrzywdzonego, zachowanie oskarżonych po dokonaniu przestępstwa, w istocie zbezczeszczenie przez nich zwłok pokrzywdzonego, brutalność i bezwzględność zachowania, których to wystąpienie i nagromadzenie w niniejszej sprawie winno skutkować orzeczeniem bezwzględnych kar pozbawienia wolności w wyższym wymiarze;
III. nadto w ramach czynu przypisanego oskarżonym na podstawieart. 438 pkt 4 k.p.k.rażącą niewspółmierność orzeczonego względem oskarżonych środka kompensacyjnego w postaci zadośćuczynienia za doznaną krzywdę przejawiającą się w orzeczeniu środka w wysokości nieadekwatnej do doznanej przez małoletniego pokrzywdzonegoG. S. (2)krzywdy, jaką jest utrata jednej z najbliższych dziecku osób – ojca;
IV. na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.wniosła, aby Sąd Apelacyjny w Warszawie działając na zasadzieart. 437 § 1 i 2 k.p.k.zmienił wyrok w zaskarżonym zakresie i wymierzył oskarżonymA. Ł.,J. K.iA. R.kary pozbawienia wolności w wyższym wymiarze oraz orzekł solidarnie od oskarżonych środek kompensacyjny tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w wyższej wysokości.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacje wniesione przez obrońców oskarżonych są całkowicie bezzasadne i nie zasługują na uwzględnienie zawarte w nich zarzuty oraz wnioski końcowe. Natomiast na uwzględnienie zasługuje zarzut rażącej niewspółmierności kary zawarty w apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów zawartych we wniesionej przez obrońcę oskarżonegoA. R.apelacji podkreślić należy, że zarzut zawarty wpkt Idotyczący obrazyart. 53 § 1 i § 2 k.k.jest nie tylko całkowicie bezpodstawny ale jest również błędny rodzajowo. Z utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa zarówno Sądu Najwyższego jak również Sądów Apelacyjnych wynika, że wymiar kary orzeczonej wobec oskarżonego nie może być kwestionowany poprzez zarzut obrazy prawa materialnego tj.art. 53 § 1 i 2 k.k.Analiza treści tego przepisu wskazuje bowiem w sposób jednoznaczny, że zarówno w§ 1jak również w§ 2nie są zawarte normy o charakterze bezwzględnym. Omawiany przepis określa bowiem ogólne dyrektywy i zasady wymiaru kar i środków karnych„według swojego uznania, w granicach przewidzianych przez ustawę”(§ 1). Również w§ 2omawianego przepisu brak jest normy o charakterze bezwzględnym, której istnienie w treści przepisu decyduje o tym, czy jego naruszenie może być kwestionowane poprzez zarzut o którym mowa wart. 438 pkt 1 k.p.k.Skoro katalog okoliczności, które Sąd bierze pod uwagę przy wymiarze kary nie ma charakteru zamkniętego, z uwagi na treść przepisu„Sąd uwzględnia w szczególności …”,to tym samym pominięcie przez Sąd określonej okoliczności nigdy nie daje podstaw skarżącemu do postawienia zarzutu obrazy prawa materialnego tj.art. 53 k.k.
W takiej sytuacji kwestionowanie rodzaju oraz wymiaru kary w aspekcie jej rażącej surowości czy też łagodności może odbywać się jedynie poprzez zarzut określony wart. 438 pkt 4 k.p.k.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut zawarty w pkt II omawianej apelacji i dotyczący rażącej niewspółmierności kary orzeczonej wobec oskarżonegoA. R.w wymiarze 8 lat pozbawienia wolności. Sąd Apelacyjny uznał bowiem, że na uwzględnienie w części zasługuje apelacja wniesiona przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowejK. Ż. (1)tj. w zakresie zarzutu z pkt II w których podniesiono rażącą niewspółmierność orzeczonych wobec oskarżonychA. Ł.,J. K.iA. R.kar pozbawienia wolności ale w aspekcie ich rażącej łagodności.
Sąd odwoławczy dokonując korekty wyroku w omawianym zakresie uznał, że wprawdzie Sąd Okręgowy nie pominął przy wymiarze kar orzeczonych wobec oskarżonych w tymJ. R.iA. Ł.żadnych istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie ale uznał, że występującym w sprawie okolicznościom obciążającym Sądmeritinie nadał właściwego znaczenia.
W pisemnych motywach zaskarżonego wyroku zasadnie uznano, że stopień winy oraz stopień społecznej szkodliwości czynu dokonanego przez oskarżonych są bardzo wysokie. Zasadnie potraktowano jako okoliczności obciążające przy wymiarze kary znajdowanie się przez oskarżonych w stanie po użyciu alkoholu i odurzenia środkami psychotropowymi w chwili czynu. Sąd Okręgowy trafnie również uznał, że właściwości osobiste oskarżonych związane z faktem zacierania przez nich śladów przestępstwa oraz wynoszenia nagich zwłok pokrzywdzonego i wrzucenie ich do kontenera na śmieci świadczy o wysokim stopniu ich demoralizacji, wysoce negatywnych właściwościach osobistych. Jednakże ustalony przez Sądmeritisposób zachowania oskarżonych zarówno w trakcie zdarzenia w tym brak jakichkolwiek powodów aby tak potraktować pokrzywdzonego, jak również ich zachowanie po zdarzeniu i potraktowanie ludzkich zwłok jak odpadu i śmiecia, powinno skutkować orzeczeniem wobec oskarżonychA. Ł.iA. R.kar pozbawienia wolności w maksymalnym wymiarze określonym wart. 158 § 3 k.k.tj. 10 lat, zaś w odniesieniu do trzeciego z oskarżonychJ. K.kary 9 lat pozbawienia wolności z uwagi na fakt, że nie uczestniczył on w całym zdarzeniu zawiązanym ze śmiertelnym pobiciemG. S. (1). Zdaniem Sądu Apelacyjnego tylko kary pozbawienia wolności w takim wymiarze w sposób właściwy i odpowiedni odzwierciedlają zarówno stopień winy oskarżonych, ich właściwości osobiste i wysoki stan demoralizacji, jak również wysoki stopień społecznej szkodliwości czynu którego się dopuścili. Tak orzeczone kary spełniają również swoje cele w zakresie prewencji szczególnej i ogólnej oraz uwzględniają dyrektywy wymiaru kary określone wart. 53 k.k.
W ocenie Sądu Apelacyjnego w odniesieniu do oskarżonegoA. R.nie wystąpiły żadne istotne okoliczności uzasadniające orzeczenie kary poniżej górnej granicy ustawowego zagrożenia. Stanowisko autora omawianej apelacji, że wskazane przez niego okoliczności sprawy, wymienione w treści zarzutu z pkt II oraz w uzasadnieniu środka zaskarżenia przemawiają za orzeczeniem wobecA. R.niższej kary od tej jaką orzekł Sąd Okręgowy nie zasługują na uwzględnienie.
Powyższe stanowisko ze względów wskazanych we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia jest całkowicie bezpodstawne i nie mogło zasługiwać na akceptację ze strony Sądu odwoławczego.
Na akceptację i uwzględnienie z wyżej wskazanych powodów nie zasługuje również zarzut rażącej niewspółmierności kary zawarty w apelacji obrońcy oskarżonegoA. Ł.. Wskazane zarówno w treści zarzutu jak również w uzasadnieniu apelacji obrońcy tego oskarżonego okoliczności dotyczące: niekaralności oskarżonego, jego sytuacji rodzinnej, stanu zdrowia w żaden sposób nie mogą równoważyć istotnych okoliczności obciążających, które zostały omówione zarówno przez Sąd Okręgowy w końcowej części pisemnych motywów zaskarżonego wyroku jak również we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia.
Podkreślić również należy i to w sposób zdecydowany, że całkowicie błędne jest stanowisko autora omawianej apelacji, że ukrywanie zwłok pokrzywdzonego nie może stanowić okoliczności obciążającej, gdyż realizowało dyrektywęart. 74 § 1 k.p.k.
W realiach faktycznych i dowodowych niniejszej sprawy zdaniem Sądu Apelacyjnego nie można w sposób uprawniony twierdzić, że wyniesienie nagich zwłok pokrzywdzonego i wrzucenie ich do kontenera na śmieci stanowi realizację dyrektywyart. 74 § 1 k.p.k.Jest oczywiste, że obrońca w ramach realizacji prawa do obrony oskarżonego może podejmować różne działania i w środku zaskarżenia podnosić określone fakty i okoliczności ale nie powinien przekraczać określonych granic wyznaczonych chociażby przez obowiązujące zasady etyki. W ocenie Sądu odwoławczego powyższe stwierdzenie obrońcy oskarżonego nie powinno się znaleźć w treści apelacji sporządzonej przecież przez fachowy i profesjonalny podmiot.
Nie zasługuje również na akceptację stanowisko autora apelacji, że Sądmeritipołożył zbyt dużą wagę do realizacji zasady prewencji generalnej. Sąd Apelacyjny uznał bowiem, że uwzględnienie wszystkich okoliczności przedmiotowo – podmiotowych występujących w przedmiotowej sprawie oraz dyrektyw wymiaru kary określonych wart. 53 k.k.i nadanie właściwego znaczenia wszystkim występującym w sprawie okolicznościom mającym wpływ na wymiar kary uzasadniało orzeczenie wobec oskarżonegoA. Ł.kary w maksymalnym wymiarze określonym wart. 158 § 3 k.p.k.tj. 10 lat pozbawienia wolności i taką też karę orzeczono w instancji odwoławczej.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonegoJ. K.stwierdzić należy, że na uwzględnienie zasługuje jedynie zarzut dotyczący rozstrzygnięcia zawartego w pkt 6 wyroku o wynagrodzenie za obronę z urzędu. Podzielić należy stanowisko skarżącego, że Sądmeritipowinien uwzględnić fakt, że obrońca oskarżonegoJ. K.został ustanowiony z urzędu już na etapie postępowania przygotowawczego a zatem zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości zasądzając wynagrodzenie za obronę z urzędu powinien mieć to na uwadze.
Z treści zaskarżonego wyroku wynika jednak, że Sąd Okręgowy przyznał wynagrodzenie za obronę z urzędu tylko za etap postępowania sądowego i w związku z tym Sąd odwoławczy zmieniając rozstrzygnięcie Sądu I instancji zasądził na rzecz adwokatA. B.wynagrodzenie za obronę z urzędu wykonywaną w postępowaniu przygotowawczym.
Pozostałe zarzuty zawarte w omawianej apelacji są bezpodstawne i nie zasługują na uwzględnienie. Zauważyć należy, że w analizowanym środku zaskarżenia zostały postawione wszystkie rodzajowe zarzuty określone wart. 438 k.p.k., czyli zarzuty obrazy prawa materialnego, procesowego błędu w ustaleniach faktycznych oraz rażącej niewspółmierności kary w odniesieniu do jednego czynu, co świadczyć może o tym, że autorka apelacji nie jest przekonana jakich uchybień dopuścił się Sądmeritiw odniesieniu do oskarżonegoJ. K..
Za chybiony i bezpodstawny uznać należy zawarty wpkt 1omawianej apelacji zarzut obrazy prawa procesowego tj.art. 7 k.p.k.odnośnie oceny wyjaśnień składanych przez oskarżonegoJ. K.w zakresie dotyczącym opisu zadawanych pokrzywdzonemu ciosów w głowę. Przedmiotowy zarzut w ocenie Sądu odwoławczego ma charakter wyłącznie polemiczny i skarżąca zarówno w treści zarzutu jak również w uzasadnieniu apelacji nie przedstawiła merytorycznych i przekonujących argumentów świadczących o tym, że rzeczywiście ocena wyjaśnień oskarżonego dokonana przez Sąd Okręgowy nosi cechy dowolności. Z utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa zarówno Sądu Najwyższego jak również Sądów Apelacyjnych wynika, że zarzut obrazyart. 7 k.p.k.może być uznany za trafny i zasadny tylko wówczas gdy skarżący wykaże, iż w procesie analizy i oceny określonego dowodu wystąpiły błędy i uchybienia, które świadczą o tym, że tak dokonana ocena jest dowolna a nie swobodna. Jeżeli jednak nie zostanie wykazane, że Sąd I instancji przy ocenie określonego dowodu dopuścił się błędu natury faktycznej, logicznej, bądź też, że ocena jest sprzeczna z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia z życiowego to brak jest podstaw aby w ramach instancyjnej kontroli zakwestionować ocenę dowodu tylko dlatego, że wynik tej oceny nie jest satysfakcjonujący dla autora apelacji.
W treści pisemnych motywów zaskarżonego wyroku wykazano w sposób logiczny i przekonujący w oparciu o opinie sporządzone przez biegłąM. B., że należy wykluczyć wersje oskarżonych, iż w trakcie zdarzenia zadawane były pokrzywdzonemu uderzenia w głowę wyłącznie pięścią oraz otwartą dłonią. Z opinii sądowo – lekarskich oględzin i sekcji zwłok wynika bowiem, że do powstania obrażeń głowy u pokrzywdzonego doszło w wyniku działania narzędzia tępego twardego i warunki takiego narzędzia mogły spełniać okazane przy sekcji zwłok „kołki drewniane” jak również kij od mopa. BiegłaM. B.odniosła się również do kwestii możliwości powstania u pokrzywdzonego obrażeń opisanych przy użyciu dłoni zwiniętej w pięść i mając na uwadze obecność ran tłuczonych w okolicy potylicznej i górnej części czoła zasadnie uznała, że jest mało prawdopodobne aby do powstania obrażeń uG. S. (1)doszło na skutek uderzenia ręką zwiniętą w pięść.
Skoro Sądmeritinie dopuścił się obrazy przepisów ze sfery gromadzenia i oceny dowodów to uznać również należy, że całkowicie trafne są dokonane w sprawie ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu zdarzenia jakie miało miejsce w mocy z 24 na 25 czerwca 2016 r. w wyniku którego śmierć poniósłG. S. (1).
Za bezpodstawne zatem uznać należy zawarte w analizowanej apelacji zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku w których autorka apelacji kwestionuje zadawanie przez oskarżonegoJ. K.pokrzywdzonemu uderzeń nieustalonym, tępym, twardym narzędziem w głowę oraz ustalenie, żeJ. K.mógł i powinien przewidzieć skutek w postaci śmierciG. S. (1).
Wbrew twierdzeniom skarżącej dokonane przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne mają pełne oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ustalenia dotyczące zadawania pokrzywdzonemu przez oskarżonych uderzeń nieustalonym, tępym, twardym narzędziem w głowę mają oparcie w treści omawianych wcześniej opinii sporządzonych przez biegłąM. B..
Odnośnie zaś zarzutów zawartych w pkt I.2 oraz w pkt II.2, to stwierdzić należy, że przestępstwo określone wart. 158 § 3 k.k.jest przestępstwem skutkowym i całkowicie błędne jest stanowisko autorki apelacji, że gdyby Sąd poczynił inne ustalenia faktyczne dotyczące możliwości przewidzenia przez oskarżonegoJ. K.skutku w postaci śmierci pokrzywdzonegoG. S. (1)to mógłby odpowiadać za czyn zart. 158 § 2 k.k.a nie pobicie ze skutkiem śmiertelnym określone wart. 158 § 3 k.k.
Zdaniem Sądu odwoławczego przy zaistniałym skutku w postaci śmierci pokrzywdzonego kwalifikacja prawna zart. 158 § 2 k.k.jest w przedmiotowej sprawie wykluczona, natomiast możliwe byłoby zakwalifikowanie zachowania oskarżonych jako zbrodni zabójstwa określonej wart. 148 § 1 k.k.dokonanej w zamiarze ewentualnym. Jednak z uwagi na zakres zaskarżenia wyroku na niekorzyść oskarżonych nie ma potrzeby aby szerzej tę kwestię omawiać.
Całkowicie bezpodstawny jest również zarzut obrazyart. 46 § 1 k.k.w zw. zart. 446 § 4 k.c.Wymaga podkreślenia fakt, że omawiany zarzut jest także rodzajowo błędny, bowiem skoro został złożony w terminie określonym wart. 49a k.p.k.wniosek o zasądzenie zadośćuczynienia to Sąd Okręgowy miał obowiązek określoną kwotę z tego tytułu zasądzić.
Zatem kwestionowanie zasądzonej tytułem zadośćuczynienia kwoty 150.000 zł może być dokonane jedynie poprzez zarzut określony wart. 438 pkt 4 k.p.k.a nie zarzut obrazy prawa materialnego.
W ocenie Sądu odwoławczego celowe jest łączne odniesienie się do kwestii rażącej niewspółmierności zasądzonej solidarnie od oskarżonych na rzecz małoletniego pokrzywdzonegoG. S. (2)reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawowąK. Ż. (1)kwoty 150.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Wysokość zasądzonego zadośćuczynienia została bowiem zakwestionowana zarówno przez autorkę omawianej apelacji, która twierdzi, że wskazana kwota jest niewspółmiernie wysoka, jak również przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej, która z kolei zarzuciła rażącą niewspółmierność orzeczonego względem oskarżonych środka kompensacyjnego w postaci zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego oba zarzuty dotyczące omawianej kwestii są chybione i bezpodstawne. Podkreślić w tym zakresie należy, że ustalenie w postępowaniu karnym odpowiedniej i właściwej kwoty zadośćuczynienia jest bardzo trudne i ma charakter ocenny. Istotne jest również to, że zasądzona kwota zadośćuczynienia nie ma charakteru ostatecznego bowiem możliwe jest dochodzenie dalszych roszczeń w tym zakresie w ramach postępowania cywilnego.
Nie można zaakceptować stanowiska autorek omawianych apelacji, że zasądzona przez Sądmeritina podstawieart. 46 § 1 k.k., kwota 150.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę jest rażąco wysoka lub też jest rażąco niska.
Z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku odnoszących się do tej kwestii wynika bowiem, że Sąd Okręgowy w ramach postępowania karnego w sposób właściwy ustalił rozmiar krzywdy jakiej doznał małoletni pokrzywdzonyG. S. (2), który w wyniku przedmiotowego zdarzenia utracił osobę najbliższą czyli swojego ojca. Obie skarżące w ocenie Sądu odwoławczego zarówno w treści pozostawionych zarzutów jak również w uzasadnieniach apelacji nie przedstawiły przekonujących argumentów dających podstawę do zmiany wyroku w omawianym zakresie. W szczególności na akceptację ze strony Sądu odwoławczego nie może zasługiwać zarzut obrońcy oskarżonegoJ. K., że zasądzona kwota jest rażąco nieadekwatna z uwagi na niewykazanie w toku postępowania chociażby więzi rodzinnej i relacji między niemieszkającym już z małoletnim synemG. S. (1).
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem autorki omawianej apelacji, że kwestia dotycząca wspólnego zamieszkania pokrzywdzonego i jego synaG. S. (2)ma kluczowe znaczenie dla wysokości zasądzonego zadośćuczynienia. Bez względu bowiem na to, czyG. S. (1)zamieszkiwał przed swoją śmiercią ze swoim synem czy też nie, toG. S. (2)stracił osobę najbliższą czyli swojego ojca i z tego tytułu należało zasądzić odpowiednią kwotę tytułem zadośćuczynienia.
W sytuacji zaś gdy za trafny i zasadny uznano zarzut rażącej niewspółmierności kary zawarty w apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej, nie może zasługiwać na uwzględnienie tego rodzaju zarzut zawarty w pkt IV 1 apelacji obrońcy oskarżonegoJ. K.. Wbrew twierdzeniom autorki apelacji został uwzględniony fakt, że ten oskarżony nie uczestniczył w całym zdarzeniu i z tego właśnie względu orzeczono wobec niego karę pozbawienia wolności o rok niższą niż w stosunku do dwóch pozostałych oskarżonych. Pozostałe okoliczności podniesione przez skarżącą w żaden sposób nie świadczą o tym, że orzeczona wobec oskarżonegoJ. K.kara jest rażąco niewspółmiernie surowa.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego karą adekwatną do stopnia winy tego oskarżonego i stopnia społecznej szkodliwości popełnionego czynu, która uwzględnia także w sposób właściwy dyrektywy określone wart. 53 k.k.jest kara 9 lat pozbawienia wolności i taką też karę orzeczono w instancji odwoławczej mając na uwadze zarówno argumenty podniesione przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej jak również nadając właściwe znaczenie występującym w sprawie okolicznościom obciążającym wskazywanym we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia.
Za błędny rodzajowo i jednocześnie bezpodstawny uznać należy również zarzut obrazyart. 624 § 1 k.p.k.zawarty w pkt V.2. Podkreślić w tym zakresie należy, że z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego i Sądów Apelacyjnych wynika, że zasadą jest w przypadku wyroku skazującego zasądzenie od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych. Zwolnienie od uiszczenia tych kosztów jest fakultatywne i może nastąpić tylko wówczas gdy zostaną wykazane okoliczności określone wart. 624 § 1 k.p.k.W przedmiotowej sprawie nie zostało wykazane aby uiszczenie kosztów było dla oskarżonego zbyt uciążliwe i dlatego też Sądmeritizasadnie te koszty zasądził.
Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.
O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze orzeczono zaś na podstawieart. 634 k.p.k.i633 k.p.k.