Sąd Okręgowy w Łomży
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 325/18
Data wyroku: 2018-10-18 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Włodzimierz Wójcicki, Krzysztof Adamiak, Eugeniusz Dąbrowski
Słowa kluczowe: Zniesienie małżeńskiej wspólności majątkowej

Sygn. akt I Ca 325/18

POSTANOWIENIE
Dnia 18 października 2018 r.
Sąd Okręgowy w Łomży I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

Włodzimierz Wójcicki (spr.)

Sędziowie:

Eugeniusz Dąbrowski
Krzysztof Adamiak

Protokolant:

Alicja Gładysiak

po rozpoznaniu w dniu 18 października 2018 r. w Łomży
na rozprawie
sprawy z wnioskuA. G.
z udziałemB. G.,J. G.
o zniesienie współwłasności
na skutek apelacji wnioskodawcyA. G.i uczestnikaB. G.
na postanowienie Sądu Rejonowego w Łomży
z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. akt I Ns 316/17

postanawia:

I
apelacje oddalić,

II
zasądzić odA. G.i uczestnikaB. G.na rzecz uczestnikaJ. G.kwotę 1350 złotych tytułem kosztów za instancję odwoławczą.

E. D.W. K.A.
I Ca 325/18

UZASADNIENIE
Wnioskodawcy:A. G.iB. G.wystąpili z wnioskiem o dokonanie zniesienia współwłasności prawa własności stron, w skład którego wchodziła nieruchomość położona wK.przyul. (...)o łącznej powierzchni 0,0565 ha, oznaczonanumerem ewidencyjnym (...), dla której Sąd Rejonowy w Łomży prowadziksięgę wieczystą o nr (...)o wartości 80 000 zł.
Wnioskodawcy wnosili, by nieruchomość będąca przedmiotem współwłasności została w całości przydzielonaA. G.iB. G.z obowiązkiem spłaty uczestnikaJ. G.. Wnioskodawcy podnosili, że nie mogą dojść do porozumienia zJ. G., który wywołuje konflikty i uniemożliwia normalne eksploatowanie wspólnej nieruchomości. Przyznanie w całości wnioskodawcom prawa własności nieruchomości byłoby zgodne z zasadami współżycia społecznego i ułatwiłoby spokojne korzystanie z nieruchomości ( k.3-4).
UczestnikJ. G.w odpowiedzi na wniosek wnosił o zniesienie współwłasności przez podział w naturze i przyznanie na jego rzecz wydzielonej częścidziałki (...)jako pasa o szerokości 5 metrów, przylegającego dodziałki (...)stanowiącej jego własność. Jednocześnie uczestnik wnosił o przyznanie mu stosownej dopłaty do wartości 1/3 jego udziału wdziałce o nr (...).
J. G.podkreślał, że jest właścicielemdziałki nr (...)bezpośrednio przylegającej dodziałki (...)będącej przedmiotem sprawy. WnioskodawcyA. G.iB. G.opuścili nieruchomość o nr(...)ponad 30 lat temu i nigdy na tę nieruchomość nie powrócili. Ich centrum życiowym jestR.iW., a wspólna nieruchomość ma dla nich jedynie wartość handlową. Z kolei nieruchomością nr(...)i zamieszkującą na niej 88-letnią matką oraz jej synemW. G.- bratem zainteresowanych opiekował się od wielu latJ. G.. Po śmierciW. G.stosunki rodzinne uległy drastycznej zmianie. Konieczne i zasadne będzie wydzielenie uczestnikowi pasa gruntu z działki będącej przedmiotem współwłasności, w celu umożliwieniaJ. G.swobodnego korzystania z jego nieruchomości i unikania konfliktów z matką ( k. 19).
Sad Rejonowy w Łomży postanowieniem z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. akt I Ns 316/17
- w punkcie I ustalił, że przedmiotem współwłasności jest zabudowana nieruchomość składająca się zdziałki nr (...)o pow. 0,0565 ha położona wK., dla której Sąd Rejonowy w Łomży prowadziksięgę wieczystą (...), a w której to udziały posiadająA. G.w 1/3 części,B. G.w 1/3 części,J. G.w 1/3 części;
- w punkcie II dokonał zniesienia współwłasności nieruchomości opisanej w pkt. I postanowienia w ten sposób, że:
a) nieruchomość oznaczoną nr(...)o pow. 0,0444 ha położoną w
K.powstałą w wyniku podziałudziałki nr (...)według projektu sporządzonego przez biegłego geodetęS. K./k.84 akt/, który to stanowi integralną część orzeczenia, przyznałA. G.iB. G.na współwłasność po 1/2 części;
b) nieruchomość oznaczoną nr(...)o pow. 0,0121 ha położoną w
K.powstałą w wyniku podziałudziałki nr (...)według projektu sporządzonego przez biegłego geodetęS. K./k.84 akt/, który to stanowi integralną część orzeczenia, przyznałJ. G.;
- w punkcie III zasądził solidarnie odA. G.iB. G.na rzeczJ. G.tytułem spłaty kwotę 50046,33 zł /pięćdziesięciu tysięcy czterdziestu sześciu złotych i 33/100/ płatną w terminie do 10 października 2018 r wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia terminowi płatności;
- w punkcie IV wartość przedmiotu postępowania ustalił na kwotę 181315 zł /stu
osiemdziesięciu jeden tysięcy trzystu piętnastu złotych/;
- w punkcie V ustalił, że zainteresowani ponoszą koszty postępowania po 1/3 każdy,
pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.
Powyższe orzeczenie zapadło w tak ustalonym stanie faktycznym:
Dladziałki o nr (...)o pow. 0,0565 ha prowadzona jest pozycja nr G.(...)w rejestrze gruntów obrębuK., prowadzonym w Starostwie Powiatowym wK.orazksięga wieczysta o nr (...)w Sądzie Rejonowym w Łomży. Wskazana nieruchomość obecnie stanowi przedmiot współwłasności w 1/3 części braci :A. G.,B. G.iJ. G.. Nieruchomość jest obciążona nieodpłatną dożywotnią służebnością osobistą polegającą na prawie korzystania przezC. G.- matkęA.,B.iJ. G.- z całego budynku mieszkalnego i działki gruntu. Prawo dożywotniego korzystania z budynku i działki miał równieżK. G. (1), który obecnie nie żyje.
Umową darowizny z dnia 27 stycznia 2003 r. zawartą w formie aktu notarialnego rep. A(...)K. G. (1)iC. G.darowali swym synom:W. G.,A. G.orazB. G.na współwłasność po 1/3 zabudowaną działkę gruntu położoną wK.oznaczoną nr geod.(...)o pow. 565 m2. Na podstawie umowy darowizny z dnia 18 sierpnia 2015 r. sporządzonej w formie aktu notarialnego rep. A(...)W. G.darował swemu bratuJ. G.udział w wysokości 1/3 części we własności nieruchomości - działki gruntu oznaczonej numerem(...)o pow. 0,0565 ha ( aktaksięgi wieczystej KW (...)).
Działka nr (...)zabudowana jest domem jednorodzinnym i położona jest w centralnej strefie miejskiej MiastaK.w otoczeniu terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, z dostępem do dwóch ulic (W.i Szkolnej) o nawierzchni asfaltowej, w zasięgu linii eNN, wodociągu gminnego, kanalizacji sanitarnej. Działka ma kształt zbliżony do prostokąta.Działka o nr (...)graniczy bezpośrednio zdziałką o nr (...), stanowiącą własnośćJ. G.. Nadziałce o nr (...)J. G.pobudował m.in. dom mieszkalny i tam też on zamieszkuje od kilkunastu lat ( mapa ewidencyjna k. 50).
Wartośćdziałki o nr (...)wraz z zabudowaniami wynosi 204 783 zł. Wartość prawa dożywocia obciążającego wskazaną nieruchomość wynosi 23 468 zł. Wartość nieruchomości(...)pomniejszona o wartość prawa dożywocia przysługującegoC. G.wynosi 181 315 zł ( opinia biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomościS. K.k. 32-52).
Działka (...)nie jest objęta ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie pozostaje w obiegu prawnym decyzja o warunkach zabudowy przedmiotowej nieruchomości. Budynek na działce budowlanej powinien być usytuowany w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 4 metry - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy (pismo Burmistrza MiastaK.k. 49).
Działka o nr (...)może być podzielona na dwie działki z zachowaniem granicy podziału oddalonej o 4 metry od ściany budynku mieszkalnego. Zdziałki (...)wyodrębnione zostałybydziałki nr (...)o pow. 0,0121 ha o wartości 10 392 zł orazdziałka o nr (...)o pow. 0,0444 ha zabudowana domem mieszkalnym o wartości 170 923 zł ( opinia uzupełniająca biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomościS. K.k. 80-84). Taki projekt podziału został pozytywnie zaopiniowany przez Burmistrza MiastaK..
A. G.orazB. G.od wielu lat nie zamieszkują wK..
A. G.mieszka wraz z rodziną wR.od ok. 30 lat i tam też pracuje. Także małżonkaA. G.pracuje wR..
B. G.ok. 25 lat temu opuścił strony rodzinne i osiedlił się wW., gdzie mieszka wraz z żoną i córką. Uczestnik posiada dodatkowo nieruchomość w górach wU..
J. G.od wielu lat zamieszkuje wK..J. G.pobudował nadziałce (...)budynek mieszkalny, w którym zamieszkuje wraz rodziną. Budynek mieszkalny został pobudowany bezpośrednio na granicy zdziałką (...), będącą przedmiotem współwłasności stron. Na sąsiedniejdziałce (...)od kilkudziesięciu lat zamieszkuje matka zainteresowanych -C. G.. W budynku mieszkalnym nadziałce (...)wraz z matką przez długi czas zamieszkiwał także jej synW. G., który pozostawał w dobrych relacjach zJ. G.. Bracia -J. G.orazW. G.żyli ze sobą zgodnie i wspólnie sobie pomagali.J. G.miał także dobre relacje z matkąC. G., której pomagał w potrzebie.
Stosunki rodzinne międzyJ. G.a matkąC. G.zaczęły się psuć po śmierciW. G., który to swój udział przekazałJ. G.. Matka używała wobec swego syna przemocy słownej i fizycznej, niszczyła jego ogródek znajdujący się na granicy działek. Po zgonieW. G.pogorszeniu uległy także stosunkiJ. G.z jego braćmi -A. G.iB. G..A. G.wymienił zamki w domu mieszkalnym znajdującym się nadziałce (...)i ograniczył kontaktJ. G.z matką. Komplet kluczy do zmienionego zamka nie został nigdy przekazanyJ. G..
J. G.po śmierciW. G.zainstalował monitoring, w związku z kierowanymi wobec niego groźbami pobicia i wyrządzenia szkody.I. Ś.zniszczyła ogródekJ. G., za co została ukarana przez Sąd Rejonowy w Łomży Zamiejscowy Wydział Karny wK..
Do chwili obecnej relacje między wnioskodawcami a uczestnikiem są bardzo złe.A. G.iB. G.rzadko przebywają wK.i unikają kontaktów zJ. G.( zeznania świadków:L. G., częściowo:K. Ś.,K. G. (2),P. G.k. 161-162, transkrypcja k. 166-199, przesłuchanie stron:A. G.,B. G.,J. G.k. 201-202).
Sąd Rejonowy wskazał, iż podstawą rozstrzygnięcia Sądu w przedmiotowej sprawie były przepisy -art. 211 kciart. 212 kcodnoszące się do podziału rzeczy wspólnej.
Sąd I instancji podkreślił, iż zart. 211 kckażdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Przy tym podstawowym sposobem zniesienia współwłasności, jest podział fizyczny rzeczy wspólnej. Dlatego też, sąd powinien przede wszystkim brać pod uwagę ten sposób wyjścia ze współwłasności, chyba że współwłaściciele żądają przyznania rzeczy wspólnej jednemu z nich w zamian za spłaty albo sprzedaży stosownie do przepisówkpc. W braku zaś takich żądań sąd powinien ustalić, czy istnieje fizyczna i prawna możliwość podziału, a dopiero gdy podział nie jest dopuszczalny, znieść współwłasność w inny sposób.
Sąd Rejonowy podkreślił, że gdy rzecz nadaje się do podziału z zachowaniem wymagańart. 211 kc, a współwłaściciele nie wyrażają w toku postępowania uzgodnionego wniosku o przyznanie rzeczy na wyłączną własność jednemu z nich, sąd dokonuje podziału rzeczy, nie może zaś uwzględnić wniosku jednego ze współwłaścicieli o przyznanie jemu rzeczy wspólnej.
Sąd I instancji wskazał, że zasadą jest, iż w wyniku postępowania o zniesienie współwłasności powinno nastąpić całkowite zniesienie współwłasności. Zniesienie współwłasności rzeczy wspólnej poprzez przyznanie rzeczy wspólnej lub jej części kilku dotychczasowym właścicielom może być uzasadnione z ekonomicznego i społecznego punktu widzenia, co jest dopuszczalne. Warunkiem niezbędnym dopuszczalności takiego zniesienia współwłasności jest wyrażenie nań zgody przez wszystkich współwłaścicieli którzy mają nadal pozostać w niepodzielności.
Sąd Rejonowy zgodnie z preferencją ustawodawcy, dokonał zniesienia współwłasności poprzez podział w naturze, dzielącdziałkę nr (...)na dwie odrębne nieruchomości: o nr(...)i(...), zgodnie z opinią biegłego sądowego wskazując, iż taki podział fizyczny nieruchomości nie był sprzeczny z przepisami ustawy oraz ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa, a przede wszystkim umożliwiał spokojnie korzystanie z nieruchomości oznaczonej uprzednio numerem(...).
Sąd I Instancji uznał za zasadne stanowisko uczestnika dotyczące zniesienia współwłasności przez podział w naturze i wydzielenie mu z częścidziałki (...)fragmentu nieruchomości, z którego mógłby spokojnie korzystać mając na uwadze konflikt istniejący między stronami od dłuższego czasu na który wskazywali w swych zeznaniach świadkowie, strony, a co także potwierdzała złożona do akt dokumentacja zdjęciowa, nagrania CD oraz akta prowadzonych postępowań karnych, dotyczące dewastowania ogródka znajdującego się na granicydziałek (...), a przy tym najistotniejsze było istnienie między stronami ostrego konfliktu, który w zasadzie uniemożliwiał stronom przebywanie ze sobą w bezpośredniej styczności.
Sąd Rejonowy mając powyższą okoliczność na uwadze wydzielił pas gruntu o szerokości 4 metrów od dotychczasowej granicydziałek (...), zgodnie z opinią biegłego sądowego, wskazując iż taki podział będzie zapobiegał narastaniu waśni w przyszłości między stronami, a jednocześnie będzie uwzględniał słuszny interes uczestnikaJ. G..
Sąd Rejonowy miał na uwadze, żeJ. G.jest właścicielem działki sąsiedniej o nr(...), na której zamieszkuje od wielu lat wraz ze swoją rodziną i pobudował budynki gospodarcze. Z kolei wskazał, iż wnioskodawcy od ok. 30 lat zamieszkują poza granicamiK., gdzie pracują i posiadają własne rodziny. Z tych też względów sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa byłoby przyznanie w całościdziałki (...)na wyłącznośćA. G.iB. G., z pominięciemJ. G., który od wielu lat zajmował się matką i bratem mieszkającymi na sąsiedniejdziałce (...)i zamieszkuje wK..
Tym samym Sąd Rejonowy uznał, że toJ. G.ma największy związek z przedmiotową nieruchomością(...)i uznał za niewiarygodne twierdzenia wnioskodawcy, iż w przyszłości będzie chciał się sprowadzić do domu mieszkalnego położonego nadziałce (...). Przy tym wskazał, iż w przypadku realności twierdzeń wnioskodawców i sprowadzenia się ich doK., wskazany sposób zniesienia współwłasności w żaden sposób nie będzie krzywdziłA.iB. G.. Wnioskodawcy w dalszym ciągu pozostawaliby przecież właścicielami większego fragmentudziałki o nr (...)i to z domem mieszkalnym, a więc mieliby możliwość zaspokajania swych potrzeb mieszkaniowych. Przesunięcie zaś granicy działki o 4 metry, zgodnie ze wskazaniem biegłego w żaden sposób nie doprowadzi do pokrzywdzenia wnioskodawców. Przy tym projektowana linia podziału nieruchomości została usytuowana równo między istniejącymi budynkami mieszkalnymi, tak by oba budynki miały wymagany dystans do granicy 4 m, co w przyszłości nie będzie czyniło żadnych ograniczeń ze stronyprawa budowlanegow celu dokonania ewentualnych modernizacji obu budynków.
Sąd Rejonowy podkreślił, że powyższe względy uzasadniają przyznanie z częścidziałki (...)fragmentu danej nieruchomości, oznaczonej wedle wskazań biegłego numerem(...)uczestnikowiJ. G., zaśdziałki o nr (...)wnioskodawcom:A.iB. G.. Taki sposób podziału spełnia wymogi zart. 211 kci jest zgodny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa. Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w pkt II sentencji postanowienia.
Sąd Rejonowy jednocześnie, w związku z przyznaniem uczestnikowi mniejszego fragmentu nieruchomości z podzielonejdziałki (...)zasądził od wnioskodawców na rzeczJ. G.dopłatę w wysokości 50 046,33 zł płatną w terminie do dnia 10 października 2018 r. zgodnie zart. 212 kc.Wskazana kwota stanowi różnicę między wartością działki przyznanej wnioskodawcom -(...)i udziałem uczestnika w nieruchomości pierwotnej ((...)) , a wartości działki uczestnika(...)i jego udziałem w nieruchomości(...).
Sąd I instancji wskazał, iż wartość nieruchomości(...), niekwestionowana przez strony, wynosiła 181 315 zł, zaś wydzielonych z niej działek -170 923 zł (działka (...)) oraz 10 392 zł (działka (...)). Wnioskodawcy:A. G.iB. G.w związku z przyznaniem imdziałki (...)o wartości 170 923 zł zobowiązani byliby do spłaty na rzeczJ. G.kwoty 56 974,34 zł jako 1/3 wartości ( udziałJ. G.)działki (...). Z koleiJ. G.zobowiązany byłby do zapłaty na rzeczA.iB. G.kwoty 6 928 zł jako 2/3 ( udziały wnioskodawców) wartościdziałki (...). Z powyższych względów, Sąd zasądził do wnioskodawców na rzecz uczestnika kwotę 50 046,33 zł jako różnicę kwot spłaty istniejących między stronami ( 56 974,34 zl - 6 928 zł). Z tych względów orzeczono jak w pkt III sentencji postanowienia.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 520 § 1 kpcw zw. zart. 108 kpc, pozostawiając szczegółowe ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
Apelację od powyższego orzeczenia wniósł wnioskodawcaA. G.iB. G..
Zaskarżonemu postanowieniu na podstawieart. 368 par 2 kpcw zw. zart. 13 par 2 kpczarzucili:
1. - naruszenie przepisów postępowania, a toart. 233 § 1 k.p.c.przez błędną ocenę materiału dowodowego, poprzez wybiórczą i nie logiczną ocenę dowodów w tym przesłuchania wnioskodawcy, uczestnikaB. G., świadków:K. S.,K. G. (2),P. G., poprzez wysnucie z nich niewłaściwych wniosków polegających na przyjęciu, iż:
-A.iB. G.nie przeprowadzą się doK.aby wspólnie zamieszkać w przedmiotowej nieruchomości, jako że nie mają wK.znajomych, mają domy i przyjaciół wW.iR.i nie przeprowadzą się na stare lata do nowej miejscowości, podczas gdy zgormadzony w sprawie materiał dowodowy ukazuje, iżB. G.nie posiada domu wW., a jedynie wynajmuje nieruchomość, jest on na rencie chorobowej, a razem z małżonką chcą się przeprowadzić jak tylko córka będzie mogła przenieść się do nowej szkoły, nieruchomość jaką posiada w górach jest nie zabudowana i będzie sprzedana abyB. G.mógł dokonać spłaty na rzeczJ. G.,B.iA. G.posiadają bardzo dużo znajomych wK.jako, że tutaj się wychowali i uczyli, nie jest to dla nich nowe miejsce gdzie muszą się aklimatyzować,A. G.chce przeprowadzić się do rodzinnego domu na stare lata razem z rodziną,
- marginalne ma znaczenie kto wywołał konflikt pomiędzyC. G.,A.iB. G., aJ. G., podczas gdy okoliczność ta ma istotne znaczenie przy dokonaniu oceny zaproponowanych sposobów podziału nieruchomości pod kątem zasad współżycia społecznego
2. błędy w postaci obrazy przepisów postępowania spowodowały dokonanie błędnego ustalenia przez Sąd stanu faktycznego w sprawie i uznanie, iż właściwym w sprawie będzie dokonanie zniesienia współwłasności poprzez wydzielenie pasa gruntuJ. G., zamiast zasadzenia jedynie spłaty na jego rzecz
3. błędne zastosowanie prawa materialnego, a toart. 211 kcpoprzez zniesienie współwłasności dokonując częściowego podziału nieruchomości przez wydzielenie pasa gruntuJ. G., podczas gdy zastosowane zniesienie współwłasności:
- jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, jako żeC. G.nie będzie miała możliwości korzystania ze służebności osobistej polegającej na prawie do korzystania z całej nieruchomości w tym budynku mieszkalnego i całego gruntudziałki nr (...), w przypadku wydzielenia pasa gruntu jako, żeJ. G.na pewno się odgrodzi płotem od matki, a ta nie będzie miała dostępu do wydzielonej nieruchomości, i spotęguje to konflikt
- jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, jako że to w wyniku zachowaniaJ. G.powstał konflikt - namówił on obecnie nieżyjącego jużW. G., a wcześniej bardzo poważnie chorego do przekazania mu udziału 1/3 w nieruchomości podczas gdy otrzymał już od rodziców największą część nieruchomości na której się pobudował na granicy, międzyJ. G., a matkąC. G.powstał konflikt, jako że nie interesuje się on nią, nie pomaga jej, niszczył wydzielony pas gruntu zanim zakończyła się sprawa sądowa, znikały rzeczy z domu w którym mieszka matka i dlatego zostały wymienione zamki- jednakże nigdy nie zgłosił chęci aby przekazać mu klucz, przez całe postępowanie sądowe wbrew faktom twierdził, iż jego wjazd na nieruchomość jest tak wąski, iż nie może swobodnie wjeżdżać na swoją nieruchomość dlatego musi mieć wydzielony pas gruntu przez który będzie miał drugi wjazd,
- jest sprzeczne z przeznaczeniem społeczno-gospodarczym rzeczy, jako że nie będzie można swobodnie korzystać z nieruchomości nr(...)z uwagi ogromny konflikt który będzie narastał i uniemożliwiał wspólne korzystanie z nieruchomości i tym samym trudności w przyszłości w postawieniu wspólnie ogrodzenia pomiędzy nieruchomościami, nie odizoluje a zbliży to skonfliktowane strony i stworzy większą powierzchnię styczności pomiędzy nimi, brak możliwości postawienia garażu czy drugiego wjazdu nadziałce nr (...)podczas gdy będą tam zamieszkiwały dwie rodziny, przejeżdżanie pod oknami nieruchomości(...)w przypadku spełnienia deklaracjiJ. G.o konieczności stworzenia drugiego wjazdu na jego nieruchomość
- spowoduje istotną zmianę rzeczy i jej wartości w wyniku zmniejszenia i tak nie dużej powierzchni nieruchomościdziałki nr (...)co zmniejszy jej funkcjonalność i wartość
4. błędne niezastosowanie prawa materialnego, a toart. 211 kcpoprzez zniesienie współwłasności w ten sposób, że Sąd przyznaA. G.iB. G.po 1/2 części nieruchomości oraz zasądzi solidarnie spłatę od nich na rzeczJ. G.zgodnie z wyceną dokonaną przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego podczas gdy:
- konflikt nie będzie narastał z uwagi na fakt, iż odpadnie główna jego przyczyna, jako, że na nieruchomość nie będzie wchodziłJ. G., nieruchomość nie zmieni swojej powierzchni i będzie można z niej swobodnie korzystać i w razie konieczności wybudować garaż czy zrobić drugi wjazd na nieruchomość,C. G.i synowieA.iB.będą mieli zJ. G.mniejszą styczność osobistą aniżeli po ustanowieniu granicy po całej szerokości gruntu,C. G.będzie swobodnie korzystała z ustanowionej na jej rzecz służebności osobistej na całej nieruchomości,A.iB. G.będą mogli wrócić do rodzinnej miejscowości i swobodnie z niej korzystać, z uwagi na zniwelowanie konfliktuJ. G.będzie mógł dokonywać swobodnie remontu swojego domu
5. obrazę przepisów postępowania, a toart. 328 par 2 kpc, jako że Sąd nie wskazał dowodów, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz przyczyn z jakich to uczynił, co powoduje trudności w analizie prawidłowości i słuszności wydanego orzeczenia i ustalenia czy Sąd dokonał pełnej oceny materiału dowodowego.
Na podstawieart. 368 par 1 pkt 5 kpcskarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że Sąd dokona zniesienia współwłasności przedmiotowej nieruchomości w ten sposób, że przyznaA. G.iB. G.po 1/2 części nieruchomości oraz zasądzi solidarnie spłatę od nich na rzeczJ. G.zgodnie z wyceną dokonaną przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego
UczestnikJ. G.wniósł o oddalenie apelacji; zasądzenie na rzecz uczestnikaJ. G.kosztów zastępstwa procesowego wg norm.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Apelacja wniesiona przez wnioskodawcęA. G.iB. G.jest niezasadna.
Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne i ocenę dowodów Sądu pierwszej instancji i przyjmuje je za własne. Sąd Rejonowy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, a dowody ocenił wszechstronnie, opierając się na wszystkich okolicznościach sprawy, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Zarzuty podnoszone zaś przez skarżących nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Wskazać należy, że dokonując oceny dowodów zgodnie z regułami zakreślonymi wart. 233 § 1 k.p.c.sąd winien wyprowadzić z zebranego materiału dowodowego logiczne wnioski, musi uwzględnić zasady określone przez prawo procesowe określone w przepisachart. 227-234 k.p.c.oraz dominujące poglądy na stosowanie prawa. Dokonując oceny swobodnej Sąd wykorzystuje własne przekonania, wiedzę, doświadczenie życiowe, uwzględnia zasady procedury i zasady logiki. Dowody winien sąd oceniać bezstronnie, racjonalnie, wszechstronnie. W odniesieniu do każdego dowodu winien Sąd ocenić jego wiarygodność, odnosząc się także do pozostałego materiału dowodowego. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona.
W ocenie Sądu Okręgowego Sąd I instancji, przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny, wskazał istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności, właściwie ocenił zgromadzony materiał dowodowy i w konsekwencji dokonał prawidłowej oceny prawnej. Zarzuty podniesione w apelacji nie mogły zatem wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia w sprawie.
Skarżący wnioskodawcaA. G.i uczestnikB. G.wiązali zarzut naruszenia 233k.p.c.z oceną zeznań świadkówK. Ś.,K. G. (2),P. G., poprzez wysnucie z nich wniosków, iżA.iB. G.nie przeprowadzą się doK., aby wspólnie zamieszkać w przedmiotowej nieruchomości. Wskazać należy, iż istotnie w ocenie Sądu Rejonowego sprowadzenie sięA.iB. G.jest mało prawdopodobne jednakże należy podkreślić, iż uważna lektura uzasadnienia Sądu Rejonowego wskazuje, iż ocena zeznań ww. świadków w tym zakresie i wysnucie kwestionowanego wniosku nie była okolicznością, której Sąd I instancji nadał istotne znaczenie. Sąd Rejonowy jedynie ubocznie stwierdził, iż mało prawdopodobny jest powrót wnioskodawców doK.celem zamieszkania w budynku mieszkalnym posadowionym na działce o nr. geodezyjnym nr(...), z uwagi na długi okres zamieszkiwania poza nieruchomością będącą przedmiotem współwłasności. Również wniosek Sądu Rejonowego, iż w przedmiotowej sprawie marginalnie znaczenie ma okoliczność, która ze stron postępowania była inicjatorem konfliktu, nie miał wpływu na skarżone rozstrzygnięcie. Sąd prawidłowo ze zgromadzonego materiału dowodowego wyprowadził wniosek, iż strony postępowania są ze sobą mocno skonfliktowane, co jest oczywiste skoro strony nie potrafiły się porozumieć w przedmiocie zniesienia współwłasności nieruchomości i tę okoliczność miał na uwadze przy ustaleniu sposobu wyjścia ze współwłasności, jednakże okoliczność ta nie mogła uzasadniać zniesienia współwłasności zgodnie ze złożonym wnioskiem. Okoliczności te nie miały znaczenia również dla przyjęcia przez Sąd Rejonowy słusznej koncepcji o zniesieniu współwłasności nieruchomości nr(...)poprzez wydzielenie pasa gruntuJ. G.. Nieżyjący brat stronW. G.umową darowizny z dnia 18 sierpnia 2015 r. Rep. A:(...)darowałJ. G.swój udział w wysokości 1/3 części we współwłasności nieruchomości działki gruntu oznaczonej nr(...).J. G.miał zatem pełne prawo domagania się zniesienia współwłasności ww. nieruchomości poprzez fizyczny jej podział.
Przy tym wskazać należy, iż podstawą rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego była opinia sporządzona przez biegłego z zakresu szacowania nieruchomości. Biegły w opinii przedstawił wstępny projekt podziału nieruchomości między strony postępowania, który przewidywał wydzielenie pasa gruntu o szerokości 5 m na poszerzeniedziałki nr (...)będącej własnością uczestnikaJ. G.. Wskazany projekt został przedłożony do oceny i opinii Burmistrza MiastaK., który w piśmie z dnia 11 czerwca 2017 r. dopuścił możliwość podziału działki o nr geodezyjnym(...)z zachowaniem 4 m od ściany budynku usytuowanego na działce o nr geod.(...)lub min. 4,0 m od ściany budynku usytuowanego na działce o nr geodezyjnym(...), co biegły uwzględnił na sporządzonej mapie z projektem podziału nieruchomości stanowiącej załącznik do opinii (k. 84. ). Opinia ta jak i opinia uzupełniająca posiadają wszelkie niezbędne elementy pozwalające na jej sądową kontrolę. Tym samym, Sąd Rejonowy mógł oprzeć swe przekonanie co do trafności wniosków końcowych na podstawie konkluzji opinii biegłego. Zarzuty skarżących dotyczące zamiaru wnioskodawcyA. G.i uczestnikaB. G.co do przeprowadzenia się doK.jak i okoliczność, że Sąd Rejonowy nie zajmował się ustaleniem osoby generującej konflikt nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnegoart. 211 k.c.
Niewątpliwie bowiem ustawodawca przy zniesieniu współwłasności preferuje dokonywanie podziału fizycznego rzeczy, co wprost wynika z treściart. 211 k.c.Jeżeli zniesienie współwłasności następuje na podstawie orzeczenia sądowego, sąd powinien więc przede wszystkim brać pod rozwagę ten sposób wyjścia ze wspólności, chyba że współwłaściciele żądają przyznania rzeczy wspólnej jednemu z nich w zamian za spłatę udziału albo sprzedania jej stosownie do przepisówKodeksu postępowania cywilnego. W wypadku niezgłoszenia takich żądań, sąd powinien ustalić, czy istnieje fizyczna i prawna możliwość podziału, a dopiero, gdy podział jest niedopuszczalny - a przedmiotem podziału jest nieruchomość - znieść współwłasność w sposób określony wart. 212 § 2bądźart. 214 k.c.Odstąpienie od dzielenia nieruchomości przy znoszeniu współwłasności jest w świetleart. 211 k.c.możliwe tylko wówczas, gdy podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo pociągnąłby za sobą istotną zmianę tej rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Żadnej z powyższych przesłanek negatywnych nie można dopatrzyć się w sprawie niniejszej.
Zarzut naruszeniaart. 211 k.c.sprowadzał się w istocie do zakwestionowania stanowiska Sądu, że istniejący między współwłaścicielami konflikt nie uzasadniał odstąpienia przez Sąd I Instancji od zniesienia współwłasności przez podział nieruchomości.
Podkreślić należy, że orzecznictwie przyjmuje się, że społeczno-gospodarcze przeznaczenie rzeczy, o jakim mowa wart. 211 k.c., nie może być utożsamiane ani ze stosunkami osobistymi istniejącymi między współwłaścicielami, ani ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa własności (współwłasności) - ( tak w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2002 r., III CKN 1283/00, OSNC 2003, Nr 12, poz. 170). Jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność i jest możliwy jej podział to "przeznaczeniem" ich jest zaspokajanie wspomnianych potrzeb dotychczasowych współwłaścicieli. Nie ma jednak podstaw do twierdzenia, że przy ocenie dopuszczalności takiego podziału, a więc rozstrzyganiu kwestii prawnorzeczowej, decydujące znaczenie ma stan stosunków osobistych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2000 r., IV CKN 1525/00, niepubl. i z dnia 4 października 2002 r. III CKN 1283/00).
Skoro przedmiotem niniejszego postępowania była zabudowana nieruchomość, gdzie nie zamieszkiwała żadna ze stron postępowania i strony nie zgłosiły zgodnego wniosku o przyznanie nieruchomości jednemu ze współwłaścicieli to rzeczą Sądu Rejonowego było, w dążeniu do realizacji tego wniosku, czuwanie z urzędu, aby podział nie był sprzeczny nie tylko z przepisami ustawy, ale także ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy lub aby nie pociągał za sobą istotnej zmiany rzeczy lub znacznego zmniejszenia jej wartości. Z zadania tego Sąd Rejonowy wywiązał się prawidłowo.
Podział o którym mowa wart. 211 k.c., dotyczy bowiem rzeczy, a więc "przedmiotu materialnego" (art. 45 k.c.), wynika zatem bezpośrednio z jej charakteru, stanu technicznego oraz funkcji, jaką pełni w życiu człowieka oraz w jego działalności gospodarczej. W konsekwencji oznacza cel, jakiemu rzecz ma służyć. Na tak rozumiane przeznaczenie rzeczy żadnego - choćby pośredniego – wpływu nie mają stosunki osobiste między współwłaścicielami.
W ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie podstaw do odstąpienia od zasady podziału fizycznego rzeczy nie było. Niewątpliwie strony pozostają w sporze, co wynika już choćby z faktu, że nie były w stanie podzielić się wspólną nieruchomością w sposób ugodowy, ale zdecydowały się na postępowanie sądowe. Tym niemniej nie sposób wyprowadzić wniosku z przedstawionego stanu faktycznego, że konflikt między stronami jest tak głęboki, że uniemożliwi prawidłowe korzystanie z nieruchomości. Wzajemna niechęć (niezależnie od negatywnej oceny takich zachowań) nie stanowią o uniemożliwianiu spokojnego zamieszkiwania. W sytuacji zaś ich nasileń właściciel ma odpowiednie instrumenty prawne w celu przeciwdziałania im.
Podkreślić trzeba, że na spornej działce zamieszkiwała wyłącznie matka stron postępowania, a wnioskodawcy od wielu lat zamieszkiwali pozaK.. Wnioskodawcy domagali się przyznania im na własność spornej nieruchomości motywując to okolicznością powtórnego zamieszkania w budynku posadowionym na spornej nieruchomości z jednoczesną spłatąJ. G..
Zniesienie współwłasności przez jej podział dokonane przez Sąd Rejonowy uwzględnia potrzeby wnioskodawców, pozostali oni bowiem właścicielami większego pasa nieruchomości nr(...)na którym posadowiony jest budynek mieszkalny, a więc mają możliwość zaspokajania swych potrzeb mieszkaniowych. Przesunięcie zaś granicy o 4 m nie pokrzywdzi wnioskodawców, będą oni posiadali dostęp do drogi publicznej, co nie będzie w żaden sposób ograniczone. Jednocześnie linia granicy wynikająca z opinii biegłego przebiega między budynkami w taki sposób, że oba budynki mają wymagalny dostęp do granicy wynoszący 4 m.
Słusznie Sąd Rejonowy miał również na uwadze okoliczność ewentualnej modernizacji budynku mieszkalnego posadowionego na działceJ. G.. Brak podziału spornej nieruchomości powodowałby, że przy dokonywaniu ewentualnych remontów ww. nieruchomościJ. G.byłby zależny od wyrażenia zgody wnioskodawców, a w przypadku jej braku do wszczęcia postępowania administracyjnego.
Tym samym Sąd I instancji w przeprowadzonym postępowaniu jednakowo zadbał o interesy prawne wszystkich dotychczasowych współwłaścicieli uczestniczących w tym postępowaniu.
Odnosząc się do zarzutu naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c., stwierdzić należy, że uzasadnienie orzeczenia wyjaśnia przyczyny, dla jakich orzeczenie zostało wydane. Jest przy tym sporządzane już po wydaniu tegoż orzeczenia, a zatem wynik sprawy z reguły nie zależy od tego, jak napisane zostało uzasadnienie i czy zawiera ono wszystkie wymagane elementy. Stąd też zarzut naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c.może być usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych okolicznościach, w których treść uzasadnienia orzeczenia uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia lub w przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego (vide: uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2011 r., II PK 202/10 – Lex). Sytuacja taka nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Sąd I instancji w uzasadnieniu wskazał bowiem, ustalone przez siebie okoliczności faktyczne i kwalifikację prawną, jaką dla nich przyjął. Treść zaś uzasadnienia pozwala na prześledzenie wywodu Sądu I instancji i nie pozostawia żadnych wątpliwości, co do jego toku rozumowania.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., orzekł jak w punkcie 1 sentencji.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. z § 2 pkt 6, § 5 pkt 6 § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. – Dz. U. 2015.1800 t.j. (punkt 2 sentencji).