Sąd Okręgowy w Kaliszu
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ca 573/17
Data wyroku: 2017-12-21 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Janusz Roszewski, Wojciech Vogt, Barbara Mokras
Teza: podstawę uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może stanowić błąd prawnie doniosły ( art. 1019 par. 2 w zw. z art. 84 par. 1 zd.1 i par. 2 k.c.). Błędem taki nie jest nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustaleniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego .

Sygn. akt II Ca 573/17

POSTANOWIENIE
Dnia 21 grudnia 2017 r.
Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Wojciech Vogt (spr.)

Sędziowie:

SSO Janusz Roszewski
SSO Barbara Mokras

Protokolant:

st. sekr. sąd. E.Wajgielt

po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017r. w Kaliszu
na rozprawie
sprawy z wnioskuN. Z.,A. Z. (1)iL. Z.
z udziałem(...) SAz siedzibą weW.orazM. Z.
o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku
na skutek apelacji wnioskodawczyńN. Z.iA. Z. (1)
od postanowienia Sądu Rejonowego w Kaliszu
z dnia 22 maja 2017r. sygn. akt I Ns 313/17
p o s t a n a w i a:

1
oddalić apelację,

2
zasądzić odN. Z.iA. Z. (1)na rzecz uczestnika postępowania(...) spółka akcyjnaz siedzibą weW.kwotę po 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.

SSO Janusz Roszewski SSO Wojciech Vogt   SSO Barbara Mokras

UZASADNIENIE
WnioskodawczynieN. Z.,A. Z. (1)iL. Z., reprezentowane przez pełnomocnika złożyły wniosek o przyjęcie i zatwierdzenie oświadczeń o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczeń o odrzuceniu spadku poP. Z.zmarłym 26 kwietnia 2013r.
Uczestnik postępowania(...) S.Az siedzibą weW.wniósł o oddalenie wniosku i zasądzenie od wnioskodawczyń na rzecz uczestnika postępowania kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Dla uczestnika postępowaniaM. Z.ustanowiono kuratora w osobie matkiL. Z..
Sąd Rejonowy w Kaliszupostanowieniem z dnia 22 maja 2017 r. oddalił wniosek i orzekł o kosztach postępowania.
Apelacjęod powyższego rozstrzygnięcia złożyły uczestniczki postępowaniaN. Z.iA. Z. (1)zaskarżając postanowienie w całości. Zarzuciły:

1
naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.art.1019 kcw zw. zart.84 kciart. 88 par. 2 kciart. 6 kc.poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że wnioskodawczynieN. Z.iA. Z. (2)nie spełniły przesłanek do skutecznego uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu i jego zatwierdzenia przez Sąd, a w szczególności przyjęcie, że wnioskodawczynie nie nie zachowały rocznego terminu na złożenie 3Świadczenia uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym w dniu 26 kwietnia 2013 r.P. Z.oraz, że niezłożenie oświadczenia woli przez uczestników nie było skutkiem błędu prawnie istotnego co do przedmiotu spadku, lecz jedynie brakiem należytej staranności, podczas gdy uczestnicy pozostawali w istotnym błędzie co do składu spadku.

2
naruszenia przepisów postępowania, tj.art. 233 kpcw zw. zart. 13 § 2 k.p.c.przez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów pozostającą w sprzeczności z doświadczeniem życiowym, polegającą na wadliwej ocenie stanu faktycznego sprawy i przyjęciu, iż uczestnicy dowiedzieli się o długach spadkowych poP. Z.na skutek otrzymania wniosku o stwierdzenia nabycia spadku sporządzonego przez wierzyciela(...) spółka akcyjnaz siedzi weW.,

3
naruszenia przepisów postępowania, tj.art. 233 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpcpoprzez uznanie za niewiarygodne zeznań wnioskodawczyń w zakresie, w którym wskazały one że wnioskodawczyniL. Z.przekazana im, że to ona będzie dziedziczyć po mężu, gdyż taki wniosek został skierowany do Sądu przez wierzyciela(...) spółka akcyjnaz siedzibą weW.,

4
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętym za podstawę zaskarżonego orzeczenia poprzez nieprawidłowe ustalenie, że przyczyną niezłożenia przez uczestników oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym PawieZ.było ich lekkomyślne zachowanie objawiające się niedołożeniem należytej staranności w ustaleniu rzeczywistej wartości spadku, podczas gdy w rzeczywistości zaniechanie ułożenia takiego oświadczenia wynikało z błędu co do rzeczywistego stanu spadku, w szczególności faktu, że w skład masy spadkowej wchodzą długi spadkowe.

W oparciu o te zarzuty wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości przez zatwierdzeniu uchylenia się przezA. Z. (1)iN. Z.od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym w dniu 26 kwietnia 2013 r.P. Z..
Uczestnik postępowania(...) S.A.weW.wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy w całości podziela ustalenia faktyczne i rozważania dokonane przez Sąd Rejonowy i uznaje je za własne. W takiej sytuacji gdy sąd odwoławczy orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w pierwszej instancji i aprobuje dotychczasowe ustalenia, nie musi ich powtarzać (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., II CSK 18/07, Lex nr 966804; orzeczenie Sadu Najwyższego z dnia 13 grudnia 1935 r., C III 680/34. Zb. Urz. 1936, poz. 379, z dnia 14 lutego 1938 r., C II 21172/37, Przegląd Sądowy 1938, poz. 380 i z dnia 19 listopada 1998 r., III CKN 792/98, OSNC 1999, nr 4, poz. 83; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2006 r., I CSK 147/05).
Skarżący podnosi w swojej apelacji zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.Zarzut ten nie jest uzasadniony.
W myślart. 233 § 1 k.p.c.sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według swego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału. Sąd Rejonowy dokonując tej oceny nie naruszył reguł oznaczonych w powołanym tu unormowaniu, dającym wyraz obowiązywaniu zasady swobodnej oceny dowodów.
Cechą istotną swobodnej oceny dowodów jest ich bezstronna ocena (por. np. K. Piasecki, w:Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz do artykułów 1 – 505, pod red. K. Piaseckiego, Warszawa 2006, t. I, s. 1026). Takiej właśnie – tj. bezstronnej oceny – dokonał Sąd I instancji. Wszechstronne rozważenie zebranego materiału oznacza uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu oraz wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych środków dowodowych, a mających znaczenie dla ich mocy i wiarygodności (por. W. Siedlecki,Realizacja zasady swobodnej oceny dowodów w polskim procesie cywilnym,NP. 1966, nr 4, s. 20). Sąd Rejonowy wszechstronnie rozważył zebrany w tej sprawie materiał. Swoje twierdzenia Sąd I instancji przekonująco i należycie uzasadnił.
Sąd Rejonowy również prawidłowo wskazał jakie okoliczności na gruncieart. 1019 k.c.są okolicznościami istotnymi. Należy zgodzić się z poglądem, że podstawę uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku możestanowić błąd prawnie doniosły(art. 1019 § 2w wz. zart. 84 § 1 zd. 1 i § 2 k.c.). Błędem taki nie jest nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustaleniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego (por. postanowienie SN z dnia 30 czerwca 2005 r., IV CK 799/04, OSNC 2006, nr 5, poz. 94, z glosą W. Borysiaka, Palestra 2009, z. 5-6, s. 285). Nie będzie też błędem prawnie doniosłym złożenie oświadczenia pod wpływem wadliwych, błędnych pobudek czy motywów (J. Kremis, E. Gniewek /w/ E. Gniewek, Komentarz, s. 1642), czy z tego samego powodu brak odpowiedniego oświadczenia w terminie (por. E. Niezbecka, Kodeks cywilny. Komentarz. Redakcja Andrzej Kidyba, Tom IV Spadki, Warszawa 2011, s. 248).
Subiektywne przekonanie wnioskodawczyń, że po ojcu dziedziczy wyłącznie jego żona nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż zgodnie ze wskazanymi przepisami chodzi w nich o staranność obiektywną, a takiej staranności – jak trafnie ustalił Sąd I instancji - wnioskodawczynie nie zachowały.
Mając powyższe na uwadze należało, zgodnie zart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie zart. 520 k.p.c.