Sąd Okręgowy w Płocku
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 19/18
Data wyroku: 2018-03-21 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Barbara Kamińska, Katarzyna Mirek-Kwaśnicka, Małgorzata Szeromska
Słowa kluczowe: Podział majątku wspólnego
Podstawa prawna: art. 46 kro

Sygn. akt IV Ca 19/18

POSTANOWIENIE
Dnia 21 marca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Płocku IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodnicząca – SSO Barbara Kamińska
Sędziowie SO Małgorzata Szeromska (spr.)
SO Katarzyna Mirek - Kwaśnicka
Protokolant st. sekr. sąd. Anna Bałdyga
po rozpoznaniu na rozprawie 21 marca 2018 r. wP.
sprawy z wnioskuB. M.
z udziałemA. M.
o podział majątku wspólnego
na skutek apelacji uczestnika
od postanowienia Sądu Rejonowego w Ciechanowie z 31 października 2017 r.
sygn. akt I Ns 177/12
postanawia:

1
oddalić apelację;

2
oddalić wniosekB. M.o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa prawnego za II instancję.

Sygn. akt IV Ca 19/18

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Ciechanowie postanowieniem z dnia 31 października 2017 r. ustalił, że w skład majątku wspólnego wnioskodawczyniB. M.i uczestnika postępowaniaA. M.wchodzą:
a/ zabudowana nieruchomość położona wC.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy w Ciechanowie prowadziksięgę wieczystą (...), o wartości 337.000 zł
b/ samochód osobowy markiS. (...)nr rej. nr(...)nadwozia(...)o wartości 12.500 zł
c/ środki uzyskane ze sprzedaży samochodu osobowego markiD.nr rej. (...)w kwocie 1500 zł
d/ środki uzyskane ze sprzedaży lodówki w wysokości 200 zł
e/ pralka wartości 200 zł
f/ dwie komody wartości 600 zł
g/ stół i krzesła kuchenne łącznej wartości 100 zł
h/ laptop wartości 0 zł
i/ obraz olejny wartości 0 zł
j/ szafka pod telewizor wartości 200 zł
II. ustalił, że wnioskodawczyniB. M.poniosła nakład z majątku osobistego na majątek wspólny w wysokości 100.000 zł na kupno za 300 000 zł zabudowanej nieruchomości położony wC.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy w Ciechanowie prowadziksięgę wieczystą (...);
III. ustalił, że udziały małżonkówB. M.iA. M.w majątku wspólnym są równe;
IV. dokonał podziału majątku wspólnego wnioskodawcyB. M.i uczestnika postępowaniaA. M.w ten sposób, że
1/ na wyłączną własność wnioskodawczyniB. M.przyznał: zabudowaną nieruchomość położoną wC.przyul. (...)opisaną w punkcie I a postanowienia, środki uzyskane ze sprzedaży samochodu osobowego markiD.nr rej. (...)opisane w punkcie I c postanowienia, środki uzyskane ze sprzedaży lodówki opisane w punkcie I d postanowienia, o łącznej wartości 338 700 zł,
2/ na wyłączną własność uczestnikaA. M.przyznał pozostałe składniki majątku wspólnego opisane w punkcie I postanowienia, o łącznej wartości 13 600 zł;
V. zasądził od wnioskodawczyniB. M.na rzecz uczestnikaA. M.tytułem dopłaty kwotę 76 150 zł płatną w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienie terminowi płatności ;
VI. ustalił, że uczestnikA. M.po ustaniu wspólności ustawowej poniósł nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny w łącznej kwocie 15 789,28 zł;
VII. zasądził od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika kwotę 7894,64 zł tytułem rozliczenia nakładów z majątku osobistego uczestnikaA. M.na majątek wspólny, płatną w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie do dnia zapłaty na wypadek uchybienia terminowi płatności; w pozostałym zakresie oddalił wniosek i rozstrzygnął o kosztach postępowania.
Istotne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy i stanowiące podstawę rozstrzygnięcia były następujące:
Strony zawarły związek małżeński w dniu 5 sierpnia 2000 r. Przed jego zawarciem, ani w jego trakcie, małżonkowieM.nie zawierali umów majątkowych małżeńskich. Z małżeństwa tego mają 1 dziecko, którego wychowaniem zajmuje sięA. M.. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 16 maja 2011 r. małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód. Dotychczas nie było podziału majątku wspólnego. Na dzień ustania wspólności majątkowej, wnioskodawczyniB. M.i uczestnikA. M.byli właścicielami:
1/ udziału w ½ części w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego położonym wC.przyul (...), stanowiącym współwłasność w ½ częściM. G.i w ½ częściA. M.iB. M., dla którego w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie prowadzona jestksięga wieczysta (...),
2/ ruchomości i wyposażenie lokalu mieszkalnego położonego wC.przyul (...),
3/ zabudowanej nieruchomości położonej wC.przyul (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie prowadzona jestksięga wieczysta (...),
4/ niezabudowanej nieruchomości położonej wC.przyul (...)–działka oznaczona numerem (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie prowadzona jestksięga wieczysta (...),
5/ niezabudowanej nieruchomości położonej wC.przyul (...)–działka oznaczona numerem (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie prowadzona jestksięga wieczysta (...)
6/ samochodu osobowego markiS. (...)nr rej. (...)
7/ środków uzyskanych przezB. M.ze sprzedaży samochodu osobowego markiD. (...)w wysokości 1.500 zł.
W trakcie postępowania, poza Sądem, strony część wspólnego majątku sprzedały i podzieliły się uzyskanymi ze sprzedaży środkami. Aktem notarialnym z dnia 19 lutego 2016 r.B. M.iA. M.sprzedali działki położone wC.przyul (...)oznaczone numerami(...), a nabywcy tych nieruchomości przeleli na wskazane przez strony konta bankowe po połowie dla każdego z nich.B. M.sprzedała używaną lodówkęmarki A.za kwotę 200 zł w dniu 24 listopada 2016 r. zatrzymując pieniądze uzyskane ze sprzedaży dla siebie. Umową zawartą w dniu 29 listopada 2016 r.B. M.iA. M.sprzedali wspólnieP. S.iI. S.ruchome wyposażenie mieszkania położonego wC.przyul (...): meble kuchenne, zmywarkę, kuchenkę gazową, komplet wypoczynkowy z pokoju, komplet mebli z pokoju dziecinnego, komplet mebli do sypialni i meble w zabudowie z przedpokoju. Pieniądze ze sprzedaży ruchomości były wypłacone przez kupujących wnioskodawczyni i uczestnikowi w częściach równych. Aktem notarialnym z dnia 17 lutego 2017 r.B. M.,A. M.iM. G.sprzedaliI.iP.małżonkomS.spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego wC.przyul (...)i podzielili się uzyskanymi ze sprzedaży środkami. W okresie od 1 maja 2011 r. do 31 sierpnia 2016 r. w lokalu położonym wC.przyul (...)mieszkałA. M.z synem. Do lokalu klucze miała równieżB. M.. Wnioskodawczyni korzystała z lokalu okazjonalnie, znajdowały się tam również jej rzeczy. Opłaty z tytułu zajmowanego lokalu położonego wC.przyul (...)za okres od 1 maja 2011 r. do 31 sierpnia 2016 r. w ½ części w wysokości 15.789,28 zł poniósł wyłącznieA. M.. W dniu 30 grudnia 2008 r.B. M.iA. M.kupili, do majątku wspólnego, nieruchomość położoną wC.przyul (...), za kwotę 300.000 zł. Na zakup nieruchomości położonej wC.przyul (...)B. M.iA. M.w dniu 29 lutego 2009 r. zaciągnęli pożyczkę w(...) S.A.wW.w kwocie 136.535,03 zł, z czego kapitał stanowiła kwota 135.800 zł. Zabezpieczeniem pożyczki była hipoteka łączna w kwocie 170.000 zł wpisana do wszystkich ksiąg wieczystych nieruchomości, których współwłaścicielami były strony. Na kupno nieruchomości położonej wC.przyul (...)B. M.otrzymała w dniu 29 grudnia 2008 r. darowiznę od swojego ojcaR. G.w kwocie 100.000 zł. Za środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości położonych wC.przyul (...)działki nr (...)została spłacona pożyczka zaciągnięta na kupno nieruchomości położonej przyul (...)wC.. Wobec spłacenia pożyczki w dniu 1 marca 2016 r. Bank zezwolił na wykreślenie wszystkich hipotek. Aktualnie nieruchomość położona wC.przyul (...)nie jest obciążona hipoteką. Wartość nieruchomości położonej wC.przyul (...)wynosi 337.000 zł. WnioskodawczyniB. M.ma 40 lat. jest z zawodu ekonomistką. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę. Uczestnik postępowaniaA. M.ma 41 lat, jest z zawodu inżynierem mechanikiem. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę.
Sąd Rejonowy przyznał na własność wnioskodawczyni nieruchomość położoną wC.przyul (...). Przy ustaleniu komu ma przypaść nieruchomość na wyłączną własność, Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że obydwie strony zadeklarowały gotowość dokonania spłat w terminie 3 miesięcy, ale ze względu na wkład w kupno nieruchomości, wnioskodawczyni będzie obciążona niższą kwotą, gdyż ustalona spłata musi być obniżona o jej wkład w zakup nieruchomości.
Apelację od tego orzeczenia złożył uczestnik, zaskarżając postanowienie w części, w jakiej sąd dokonał merytorycznego rozpoznania sprawy i przyznał na rzecz wnioskodawczyniB. M.na jej wyłączną własność zabudowaną nieruchomość położoną wC.przyul. (...)opisaną w punkcie I a postanowienia oraz zasądził od wnioskodawczyniB. M.na rzecz uczestnika postępowaniaA. M.dopłatę. Apelujący zarzucił:

1
Naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 13 § 2 k.p.c.w zw. zart. 233§ 1w zw. zart. 328§ 2 k.p.c.poprzez całkowity brak uzasadnienia i wskazania podstawy prawnej powzięcia przez Sąd I instancji decyzji o przyznaniu należącej do stron nieruchomości położonej przyul. (...)wC.na wyłączną własność wnioskodawczyni z obowiązkiem dopłaty na rzecz uczestnika postępowania.

2
Naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 13 § 2 k.p.c.w zw. zart. 233 k.p.c.poprzez niewszechstronne rozważenie materiału dowodowego i całkowite pominięcie wniosków z opinii biegłego z zakresu budownictwa z dnia 20 stycznia 2014 r. stanowiącej o możliwości dokonania podziału fizycznego nieruchomości wspólnej stron na 6 lokali przy jednoczesnym braku znacznego nakładu kosztów, wobec czego uznaniu takiego podziału taki za w pełni zasadny z ekonomicznego punktu widzenia i jedynie lakonicznym stwierdzeniu w uzasadnieniu orzeczenia, że„podział nieruchomości znacznie wpłynąłby na jej wartość",a strony„podzielają stanowisko biegłego odnośnie braku racjonalnego uzasadnienia dla fizycznego podziału nieruchomości",podczas gdy wyraźnie sformułowane przez biegłego w opinii wnioski są zgoła inne.

3
Naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 13 § 2 k.p.c.w zw. zart. 233 k.p.c.poprzez nie rozważenie w sposób wszechstronny materiału dowodowego i przyjęcie, że strony zgodziły się ostatecznie na niedokonywanie podziału fizycznego nieruchomości, podczas gdy uczestnik postępowania wielokrotnie wyrażając stanowisko procesowe w sprawie jako preferowaną możliwość rozstrzygnięcia sporu wskazywał jako drugą ewentualność podział fizyczny nieruchomości.

4
Naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 13 § 2 k.p.c.w zw. zart. 233 k.p.c.poprzez pominięcie bezspornej w wyjaśnieniach stron okoliczności, że uczestnik postępowania wychowuje i zabezpieczenia potrzeby materialne małoletniego syna stron i przyznanie na jego wyłączną własność przedmiotowej nieruchomości będzie służyło zaspokojeniu potrzeb materialnych syna stron, a zatem przyznanie nieruchomości na wyłączną własność uczestnika postępowania znajduje faktyczne uzasadnienie.

5
Naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 13 § 2 k.p.c.w zw. zart. 233 k.p.c.poprzez pominięcie bezspornej w wyjaśnieniach stron okoliczności, że uczestnik postępowania z sukcesem administrował całą nieruchomością i osiąga wyższe dochody miesięczne, a zatem gwarantuje lepszą rękojmie zachowania nieruchomości w należytym stanie, a co więcej pewniejszą rękojmie szybkiej jednorazowej spłaty wnioskodawczym.

6
Naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 13 § 2 k.p.c.w zw. zart. 233 k.p.c, tj. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wyprowadzeniu z zebranego w sprawie materiału dowodowego uznanego przez Sąd za wiarygodny wniosków w niego nie wynikających, a tym samym ustalenie stanu faktycznego sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym.

7
Naruszenie prawa materialnego przepisu art.art. 211 k.c.orazart. 212 k.c.i623 k.p.c.poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji ich niezastosowanie polegające na niedokonaniu podziału fizycznego, wobec istnienia w sprawie sprzecznych stanowisk stron, z których każda żądała przyznania jej nieruchomości na wyłączną własność, przy jednoczesnym uzyskaniu opinii biegłego z zakresu budownictwa uznanej przez Sąd za wiarygodną, a stanowiącej o możliwości i zasadności dokonania podziału fizycznego nieruchomości. Co więcej z przedmiotowej opinii wyraźnie wynika, że podział nie jest sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy i nie pociąga za sobą znacznego zmniejszenia jej wartości.

Apelujący wniósł o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego w Ciechanowie z dnia 31 października 2017 r. poprzez przyznanie na wyłączną własność uczestnika postępowania Arka­diuszaM.zabudowanej nieruchomości położonej wC.przyul. (...)­pernika 4 opisanej w punkcie I a postanowienia o łącznej wartości 337.000,00 PLN oraz zasądzenie od uczestnika postępowaniaA. M.dopłaty na rzecz wnioskodawczyniB. M.połową wartości spornej nieruchomości, ewentualnie o uchylenie postanowienia w zaskarżonym zakresie, tj. w pkt. IV 1/ zdanie 1 i w pkt. V tegoż postano­wienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył:
Apelacja jest niezasadna.
Spór w rozpoznawanej sprawie ostatecznie sprowadził się do sposobu zniesienia współwłasności nieruchomości, po częściowym ugodowym dokonaniu podziału innych składników majątku przez wnioskodawczynię i uczestnika. Zarówno wnioskodawczyni jak i uczestnik wnosili o przyznanie każdemu z nich nieruchomości, przy czym uczestnik dopuszczał możliwość jej podziału na lokale i przyznanie poszczególnych lokali współwłaścicielom, pozostawiając we współwłasności część wspólną, wnioskodawczyni natomiast na taką ewentualność nie wyrażała zgody.
Przyznać należy rację apelującemu uczestnikowi, że przy zniesieniu współwłasności pierwszeństwo ma podział fizyczny rzeczy, co wynika wprost zart. 211 k.c.Zaakceptować także należy utrwalone w orzecznictwie stanowisko, że zniesienie współwłasności przez przyznanie rzeczy jednemu współwłaścicielowi nie może nastąpić wbrew jego woli albo gdy żaden współwłaściciel nie życzy sobie takiego sposobu zniesienia współwłasności. Inaczej mówiąc, nie można przyznać rzeczy osobie, która jej sobie nie życzy. Analogicznie potraktować należy brak zgody wnioskodawczyni na ustanowienie odrębnej własności lokali i przyznanie jej połowy wyodrębnionych lokali. Skoro wnioskodawczyni nie wyraża zgody na przyznanie jej części lokali, chciała natomiast otrzymać – tak jak uczestnik – całą nieruchomość, to jej brak zgody uniemożliwia dokonanie takiego podziału. Nie ma więc potrzeby rozważać kwestii dopuszczalności podziału nieruchomości na lokale, aczkolwiek Sąd Okręgowy, po analizie opinii biegłego przychyla się do stanowiska apelującego, że ustanowienie odrębnej własności 6-ciu lokali było jak najbardziej możliwe. W tym miejscu przywołać natomiast należy uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z 12 września 2013 r. (IV CSK 5/13):Sposób zniesienia współwłasności nieruchomości poprzez wydzielenie odrębnej własności lokali tylko wówczas świadczyć będzie o zastosowaniu właściwego sposobu podziału, jeśli pozwoli on na stworzenie warunków do normalnego, niezakłóconego korzystania w przyszłości przez współwłaścicieli z wydzielonych w ramach budynku lokali i do zapewnienia na przyszłość zgodnego współdziałania wszystkich współwłaścicieli do pozostawionych nadal we współwłasności wspólnych części w ramach całej nieruchomości będącej przedmiotem zniesienia współwłasności. Trzeba również podkreślić to, żeart. 211 oraz 212 k.c.w ramach postępowania o podział majątku wspólnego małżeńskiego stosowane są nie wprost, lecz odpowiednio, i to przez podwójne odesłanie (art. 46 k.r.o.iart. 1035 k.c.). Ustawodawca nakazuje zatem brać pod uwagę specyfikę instytucji, do której zastosowanie mają mieć przepisy docelowe. Podział majątku wspólnego małżeńskiego następuje z reguły w okolicznościach konfliktu między współwłaścicielami, dlatego sposób podziału majątku wspólnego powinien sprzyjać likwidacji tego konfliktu.Nie ulega wątpliwości, że wnioskodawczyni i uczestnik pozostają w konflikcie, co mogłoby znacząco utrudnić lub uniemożliwić zarząd nieruchomością w odniesieniu do części pozostałej we współwłasności.
Rzeczą Sądu Rejonowego było zatem dokonanie wyboru współwłaściciela, któremu nieruchomość powinna być przyznana. Wybór, który został dokonany należy zaakceptować. Za wyborem wnioskodawczyni przemawiał fakt, że ma ona nieruchomość w swoim posiadaniu i nią administruje, zatem nie ma problemu związanego z wydaniem nieruchomości, przekazaniem dokumentacji związanej z administracją. Nadto, ponieważ wnioskodawczyni poczyniła nakład z majątku osobistego na majątek wspólny, dopłata na rzecz uczestnika jest znacząco mniejsza, aniżeli w przypadku konieczności dokonania tej dopłaty przez uczestnika na rzecz wnioskodawczyni. Natomiast argument apelującego, że wspólny syn stron zamieszkuje z uczestnikiem nie mógł odnieść skutku, bowiem żaden z lokali mieszkalnych w przedmiotowej nieruchomości nie służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych uczestnika i syna stron. Przywołać w tym miejscu należy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2003 r. (IV CKN 13/01):Ocena okoliczności, które - zgodnie zart. 212 § 2 k.c.w zw. zart. 1035 k.c.- decydują o przyznaniu rzeczy jednemu ze współspadkobierców, należy do Sądów rozpoznających sprawę merytorycznie i Sąd kasacyjny mógłby ją zakwestionować tylko wtedy, gdyby była rażąco błędna lub oparta na stwierdzeniach oczywiście sprzecznych z dokonanymi ustaleniami.Wybór, któremu ze współwłaścicieli przyznać przedmiotową nieruchomość nie był oczywisty, bowiem oboje ubiegali się o to, nadto, oboje dawali gwarancję uiszczenia dopłaty. Jednakże opisane powyżej okoliczności uzasadniają przyznanie nieruchomości wnioskodawczyni, co Sąd Okręgowy zaakceptował.
Z powyższych przyczyn Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawieart. 385 k.p.c., o kosztach postępowania orzekając na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.