Sąd Okręgowy w Poznaniu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 710/17
Data wyroku: 2018-02-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Wieczorek
Słowa kluczowe: Powództwo przeciwegzekucyjne
Podstawa prawna: art. 840 kpc

Sygn. akt I.C 710/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 02 lutego 2018 r.

    Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział I Cywilny

w składzie :
Przewodniczący:  SSO Agnieszka Wieczorek
Protokolant:  st.prot.sąd. Agnieszka Krzyżaniak
po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. w Poznaniu

sprawy z powództwaR. D.iS. D.
przeciwkoBankowi (...) S.A.z siedzibą
wW.
o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego

1
ogranicza wykonalność bankowego tytułu egzekucyjnego numer(...)wystawionego w dniu 07.06.2003 r., zaopatrzonego w dniu 25.08.2003 r. klauzulą wykonalności do egzekucji z nieruchomości powodówS. D.iR. D.zapisanej wksiędze wieczystej (...)Sądu RejonowegoP. (...)wP.położonej wP.przyul. (...);

2
w pozostałym zakresie powództwo oddala;

3
koszty postępowania wzajemne między stronami znosi.

A. Wieczorek

UZASADNIENIE
PowodowieS. D.iR. D.wnieśli powództwo przeciwegzekucyjne przeciwko pozwanemuBank (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.o pozbawienie w całości wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego nr(...)z dnia 7 czerwca 2003 r. i o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazali, iż w dniu 7 czerwca 2003 r. pozwany wystawił powodowi bankowy tytuł egzekucyjny (BTE). Następnie Sąd Rejonowy wP.postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2003 r. zaopatrzył go w klauzulę wykonalności. W postanowieniu o nadaniu klauzuli wskazano, że na podstawie BTE powodowie powinni uiścić na rzecz pozwanego kwotę, która nie może przekroczyć 200.000 zł. W dniu 24 września 2003 r. Komornik Sądowy Rewiru VI przy Sądzie Rejonowym wP.-J. S.wszczął postępowanie egzekucyjne prowadzone pod sygn. akt(...)Postępowanie to zostało umorzone w dniu 17 maja 2006 r. W dalszej kolejności w dniu 9 września 2011 r. Komornik Sądowy przy Sądzie rejonowymP. (...)wP.A. K., na wniosek pozwanego, w oparciu o BTE wszczął kolejne postępowanie egzekucyjne przeciwko powodom pod sygn. akt(...). Postępowanie to, wobec bezskuteczności egzekucji, zostało umorzone postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2014 r. W dniu 26 lipca 2016 r. Komornik Sądowy przy Sądzie RejonowymP. (...)wP.-R. J., na wniosek pozwanego, w oparciu o BTE wszczął przeciwko powodom kolejne postępowanie egzekucyjne w sprawie o sygn. akt(...)które toczy się obecnie. Zdaniem powodów ze względu na to, że pomiędzy umorzeniem pierwszego, a wszczęciem drugiego ze wskazanych wyżej postępowań egzekucyjnych minęło przeszło 5 lat, w oparciu oart. 118 kcwierzytelność objęta BTE uległa przedawnieniu. Zatem została spełniona przesłana określona dyspozycjąart. 840 § 1 pkt 2 kpcuprawniająca powodów z wystąpieniem powództwa przeciwegzekucyjnego przeciwko pozwanemu (k. 2-8).
Postanowieniem referendarza sądowego w Sądzie Okręgowym wP.z dnia 9 czerwca 2017 r. powodowie zostali zwolnieni od kosztów sądowych w części tj. w zakresie opłaty sądowej od pozwu, w pozostałym zakresie wniosek powodów został oddalony (k. 62).
Postanowieniem Sądu Okręgowego wP.z dnia 7 lipca 2017 r. w przedmiocie wniosku o udzielenie zabezpieczenia, zawieszono postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie RejonowymP. (...)wP.-R. J., sygn. akt(...)do czasu prawomocnego zakończenia niniejszego postępowania (k. 71 i n. ).
Postanowieniem Sądu Apelacyjnego wP.z dnia 21 września 2017 r. w sprawie o sygn. akt I Acz 1179/17 oddalono zażalenie pozwanego na postanowienie Sądu Okręgowego wP.z dnia 7 lipca 2017 r. (k. 95 i n.)
W odpowiedzi na pozew ( k. 105-107) pozwany wniósł o oddalenie powództwa co do pozbawienia w całości wykonalności tytułu egzekucyjnego i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu uznał za niesporny stan faktyczny naprowadzony przez powodów, nie kwestionując przedłożonych przez nich dowodów na okoliczność przedawnienia roszczenia. Nadmienił, że bankowy tytuł egzekucyjny nr(...)z dnia 7 czerwca 2003 r. (BTE) został wystawiony w związku z zadłużeniem powodów z tytułu umowy o pożyczkę hipoteczną z dnia 4 lipca 2002 r. nr(...). W umowie pożyczki wskazano, że zabezpieczeniem pożyczki jest hipoteka kaucyjna do wysokości równej 200% kwoty udzielonej pożyczki na lokalu mieszkalnym położonym przyul. (...)/A wP., wpisana doksięgi wieczystej KW (...)prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości. Dodał, że hipoteka kaucyjna do kwoty 200.000 zł została wpisana wksiędze wieczystej (...)w dniu 17 listopada 2003 r., na podstawie wniosku powodów z dnia 4 lipca 2002 r. i oświadczenia pozwanego z dnia 4 lipca 2002 r. Zatem wierzytelność objęta tytułem wykonawczym w postaci bankowego tytułu egzekucyjnego wystawionego w dniu 7 czerwca 2003 r., zaopatrzonego w dniu 25 sierpnia 2003 r. klauzulą wykonalności została zabezpieczona hipoteką kaucyjną obciążającą nieruchomość(...)stanowiącą własność powodów w częściach ułamkowych. Wobec tego pozwany powołał się na przepisart. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece(u.k.w.h.) wskazując, iż mimo przedawnienia wierzytelności, wierzyciel może zaspokoić się z nieruchomości obciążonej hipoteką, zabezpieczającą tą wierzytelność. Jednocześnie podniósł, iż przedmiotowa hipoteka kaucyjna, obciążająca nieruchomość powodów, powstała przed 20 lutego 2011 r. tj. przed nowelizacjąustawy o księgach wieczystych i hipotece. Wobec tego zgodnie z uchyloną ustawą nowelizującą art. 104 u.k.w.h. zabezpiecza ona odsetki oraz koszty postępowania mieszczące się w sumie wymienionej we wpisie hipoteki.
W piśmie procesowym z dnia 14 grudnia 2017 r. (k. 140 i n.) powodowie podtrzymali swoje stanowisko oraz wnieśli ewentualnie na podstawieart. 319 kpco zastrzeżenie powodom prawa do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności.
W uzasadnieniu wskazali, iż w przypadku przedawnienia wierzytelności sąd jest zobowiązany do pozbawienia w całości wykonalności tytułu egzekucyjnego, z zastrzeżeniem wynikającym zart. 319 kpc, zwłaszcza że Bank jako profesjonalista wszczął egzekucję nie tylko z nieruchomości, na której została ustanowiona hipoteka, egzekwując przedawnione roszczenie. Jedynym zatem środkiem obrony powodów było wytoczenie powództwa przeciwegzekucyjnego w trybieart. 840 § 1 kpc.
Sąd ustalił, następujący stan faktyczny:
PowodowieS. D.iR. D.zawarli z pozwanymBank (...)-Spółka Akcyjna z (...)wW.w dniu 4 lipca 2002 r. umowę pożyczki hipotecznej nr(...).
Bank udzielił pożyczkobiorcom na ich wniosek z dnia 28 czerwca 2002 r. pożyczki w kwocie 100.000 zł, waloryzowanej kursem średnim waluty w USD ogłaszanym przez NBP (§ 1 zd. 1 umowy).
W umowie pożyczki wskazano, że zabezpieczenie pożyczki stanowi hipoteka kaucyjna do wysokości równej 200% kwoty udzielonej pożyczki na lokalu mieszkalnym położonym przyul. (...)/A wP., wpisana doksięgi wieczystej KW (...)prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości ( § 10 pkt 1 umowy).
Dowód: odpis z rejestru KRS pozwanego (k. 111-114), umowa o pożyczkę hipoteczną z dnia 4 lipca 2002 r. nr(...)(k. 115-124).
Hipoteka kaucyjna do kwoty 200.000 zł została wpisana w dniu 17 listopada 2003 r, wksiędze wieczystej nr (...)prowadzonej przez Sąd RejonowyP. (...)wP., V Wydział Ksiąg Wieczystych, na podstawie wniosku powodów z dnia 4 lipca 2002 r. i oświadczenia pozwanego z dnia 4 lipca 2002 r.
Dowód: wniosek o wpis hipoteki kaucyjnej (k. 125), oświadczenie z dnia 4 lipca 2002 r. (k. 126), odpisksięgi wieczystej nr (...)(k. 127-135).
W dniu 7 czerwca 2003 r. został wystawiony przez pozwanego bankowy tytuł egzekucyjny nr(...)(BTE). W bankowym tytule egzekucyjnym wskazano, że zadłużenie powodów z tytułu umowy o pożyczkę hipoteczną z dnia 4 lipca 2002 r. nr(...)wynosi łącznie na dzień wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego 97.732,90 zł i od dnia 8 czerwca 2003 r. rośnie o należne odsetki ustawowe w wysokości 1,5 razy odsetki w stosunku rocznym z uwzględnieniem zmian odsetek ustawowych w późniejszym okresie, od kwoty całego niespłaconego zadłużenia. Podano, że na kwotę zadłużenia składają się kwota 90.269,02 zł z tytułu niespłaconego kapitału, kwota 7.414,25 zł z tytułu odsetek umownych i kwota 22, 63 zł z tytułu kosztów upomnień.
Postanowieniem Sąd Rejonowego wP.z dnia 25 sierpnia 2003 r. bankowy tytuł egzekucyjny z dnia 7 czerwca 2003 r. został zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Na jego podstawie powodowie powinni uiścić na rzecz pozwanego kwotę, która nie może przekroczyć 200.000 zł.
Dowód. bankowy tytuł egzekucyjny nr(...)z dnia 7 czerwca 2003 r. (k. 11), postanowienie Sąd Rejonowego wP.z dnia 25 sierpnia 2003 r. (k. 12).
W dniu 24 września 2003 r. Komornik Sądowy Rewiru VI przy Sądzie Rejonowym wP.-J. S.wszczął postępowanie egzekucyjne prowadzone pod sygn. akt(...)

Postanowieniem z dnia 17 maja 2006 r. postępowanie to zostało umorzone.
Dowód: zawiadomienie o wszczęciu egzekucji (k. 13), postanowienie z dnia 17 maja 2006 r. (k. 15), zawiadomienie o umorzeniu egzekucji (k. 14).
W dniu 9 września 2011 r. Komornik Sądowy przy Sądzie RejonowymP. (...)wP.-A. K., na wniosek pozwanego, w oparciu o bankowy tytuł egzekucyjny z dnia 7 czerwca 2003 r. wszczął kolejne postępowanie egzekucyjne przeciwko powodom prowadzone pod sygn. akt(...).
Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2014 r. postępowanie to, wobec bezskuteczności egzekucji zostało umorzone.
Dowód: zawiadomienie o wszczęciu egzekucji (k. 16-17), zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości (k. 18-19), postanowienie z dnia 4 sierpnia 2014 r. (k. 25-26).
W dniu 26 lipca 2016 r. Komornik Sądowy przy Sądzie RejonowymP. (...)wP.R. J., na wniosek pozwanego, w oparciu o bankowy tytuł egzekucyjny z dnia 7 czerwca 2003 r. wszczął przeciwko powodom kolejne postępowanie egzekucyjne w sprawie o sygn. akt(...).
Dowód: zawiadomienie o wszczęciu egzekucji (k. 28). Protokół zajęcia ruchomości, obwieszczenie o licytacji ruchomości (k. 30), dokumenty zgromadzone w aktach sprawy o sygn. akt(...).
Pochodzenie oraz zgodność z oryginałem dokumentów prywatnych i urzędowych nie były kwestionowane przez strony, w związku z czym Sąd uznał je za wiarygodne.
Zgodnie z treściąart. 244 §1 k.p.c.za dokumenty urzędowe należy traktować takie, które sporządzone są w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania i stanowią one dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Na zasadzie art.art. 245 k.p.c.dokument prywatny stanowi dowód jedynie tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.
Sąd zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie bezspornym były wszystkie okoliczność faktyczne naprowadzone przez powodów w uzasadnieniu pozwu, jak również okoliczności faktyczne naprowadzone przez pozwanego w uzasadnieniu odpowiedzi na pozew. Poza sporem było, iż pozwany wszczął egzekucję z nieruchomości dłużników oraz innych składników majątkowych.
Pozwany w toku postępowania nie kwestionował przedłożonych przez powodów dowodów na okoliczność przedawnienia roszczenia. Podnosił jednak, że wierzytelność objęta tytułem wykonawczym w postaci bankowego tytułu egzekucyjnego wystawionego w dniu 7 czerwca 2003 r., zaopatrzonego w dniu 25 sierpnia 2003 r. klauzulą wykonalności, została zabezpieczona hipoteką kaucyjną obciążającą nieruchomość(...)stanowiącą własność powodów w częściach ułamkowych. Wobec tego pozwany Bank jako wierzyciel może zaspokoić się z nieruchomości obciążonej hipoteką, zabezpieczającą tą wierzytelność.
Zgodnie bowiem zart. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece  z dnia 6 lipca 1982 r.(Dz.U. z 2017 r. poz. 1007) (u.k.w.h.) przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Przepis ten ma zastosowanie zarówno do właściciela nieruchomości będącego dłużnikiem osobistym oraz do właściciela, który jest osobą trzecią. W przypadku przedawnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką wierzyciel hipoteczny może zaspokoić się z nieruchomości obciążonej niezależnie od tego, czy jej właścicielem jest dłużnik osobisty, czy tylko rzeczowy (wyrok SA w Białymstoku z 21 listopada 2013 r., I ACa 593/2013, SIP nr 1402852).
Jeżeli w procesie sądowym przeciwko dłużnikowi osobistemu podniesiono zarzut przedawnienia wierzytelności głównej zabezpieczonej hipoteką, sąd z urzędu powinien zastrzec w wyroku (nakazie zapłaty) prawo dłużnika do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności do przedmiotu hipoteki i sumy hipotecznej (art. 319 k.p.c.w zw. zart. 837 kpc). Tak np. H. Ciepła, w: H. Ciepła, E. Bałan-Gonciarz,

    Ustawa..., s. 125; Ł. Przyborowski, w:

    Ustawa..., s. 888. Zob. także wyrok SA we Wrocławiu z 26 stycznia 2012 r., I ACa 1374/2011, Lexis.pl nr 3075401; wyrok SO wP.z 24 stycznia 2014 r., II Ca 1177/13, www.orzeczenia.ms.gov.
  pl. Jeżeli pozwany ponosi odpowiedzialność z określonych przedmiotów majątkowych sąd powinien – nie wymieniając tych przedmiotów ani ich wartości – uwzględnić powództwo, zastrzegając zarazem na rzecz pozwanego prawo do powołania się w toku egzekucji na ograniczenie odpowiedzialności (art. 319 k.p.c.). Sąd orzekający jednak nie bada i następnie nie oznacza w wyroku szczególnej masy majątkowej ani jej wartości; nastąpić to może dopiero w postępowaniu egzekucyjnym na skutek powództwa przeciwegzekucyjnego dłużnika (jeżeli egzekucja przeprowadzona będzie w sposób niewłaściwy).
W przedmiotowej sprawie nie doszło jednak do procesu sądowego o sporną wierzytelność, bowiem wierzyciel skorzystał ze skróconej drogi sądowej poprzez wystawienie bankowego tytułu egzekucyjnego nr(...)z dnia 7 czerwca 2003 r. (BTE) na który została postanowieniem Sądu Rejonowego wP.z dnia 25 sierpnia 2003 r. nadana klauzula wykonalności z ograniczeniem, że całość wyegzekwowanej kwoty nie może przekroczyć 200.000 zł. Na tej podstawie pozwany Bank wszczął egzekucję, a zatem jedyną drogą do podniesienia zarzutu przedawnienia oraz ustalenia zasad odpowiedzialności powodów jako dłużników osobistych jak i jednocześnie rzeczowych z tytułuart. 77u.k.w.h. było powództwo przeciwegzekucyjne, wytoczone na podst.art. 840 § 1 pkt 2 kpc( owym zdarzeniem w rozumieniuart. 840 § 1 pkt 2 kpcpo powstaniu tytułu egzekucyjnego było przedawnienie wierzytelności objętej BTE ).
Powodowie jako dłużnicy osobiści są także właścicielami nieruchomości położonej przyul. (...)/A wP., dla której Sąd RejonowyP. (...)wP., V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...)i na której to ustanowiono hipotekę kaucyjną celem zabezpieczenia wierzytelności.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że hipoteka kaucyjna obciążająca nieruchomość powodów powstała przed dniem 20 lutego 2011 r. tj. przed nowelizacjąustawy o księgach wieczystych i hipotece(została wpisana na skutek wniosku z dnia 8 października 2002 roku). Zatem w oparciu oart. 10 ust 2 ustawy z dnia 26 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych ustaw, do hipoteki kaucyjnej zabezpieczającej roszczenia związane z wierzytelnością hipoteczną, lecz nie objętych z mocy ustawy hipoteką zwykłą, powstałych przez dniem wejścia niniejszej ustawy, stosuje się przepisyustawy o księgach wieczystych i hipotece, w dotychczasowym brzmieniu.
Zgodnie z uchylonym ustawą nowelizującą art. 104 u.k.w.h. hipoteka kaucyjna zabezpiecza odsetki oraz koszty postępowania mieszczące się w sumie wymienionej we wpisie hipoteki. Przepis art. 104 u.k.w.h. jest przepisem szczególnym wobec art. 77 zd. 2 u.k.w.h., który odnosi się do hipoteki kaucyjnej w ogólności. Zatem przepis 104 u.k.w.h. sprzed uchylenia, jako przepis szczególny odnoszący się do hipoteki kaucyjnej, wyłączał w tym zakresie zastosowanie art. 77 zd. 2 u.k.w.h., w wersji sprzed nowelizacji (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II CSK 282/11). Zatem zgodnie z uchylonym ustawą nowelizującą art. 104 u.k.w.h., zabezpiecza on odsetki oraz koszty postępowania mieszczące się w sumie wymienionej we wpisie hipoteki.
Wobec powyższego Sąd uznając, iż nie uległa przedawnieniu wierzytelność w takim zakresie w jakim pozwany może ją egzekwować z nieruchomości powodów jako dłużników rzeczowych, Sąd ograniczył wykonalność bankowego tytułu egzekucyjnego numer(...)wystawionego w dniu 7 czerwca 2003 r., zaopatrzonego w dniu 25 sierpnia 2003 r. klauzulą wykonalności do egzekucji z nieruchomości powodówS. D.iR. D.zapisanej wksiędze wieczystej (...)Sądu RejonowegoP. (...)wP.położonej wP.przyul. (...)w pozostałym zakresie powództwo oddalając.
Sąd oddalił powództwo w pozostałym zakresie, w jakim powodowie żądali pozbawienia wykonalności BTE w całości, ze względu na to, że można prowadzić egzekucję wierzytelności w nieruchomości obciążonej hipoteką, przy czym niezasadny okazał się podniesiony przez pełnomocnika powodów na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 roku zarzut, iż hipoteka nie została skutecznie ustanowiona bowiem do jej wpisu doszło po wypowiedzeniu umowy. Jak bowiem wynika z zawiadomienia Sądu Rejowego wP.z dnia 21 listopada 2003 roku wpisu hipoteki dokonano na podstawie wniosku z dnia 8 października 2002 roku, a zgodnie z treścią art. 29 u.k.w.h. wpis w księdze ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu, umowa zaś została wypowiedziana w dniu 11 marca 2003 roku.
O kosztach procesu sąd orzekł na podst. 100kpc. Powodowie byli zwolnieni w części od kosztów sądowych tj. w zakresie opłaty od pozwu. Natomiast pozostałe koszty w postaci opłaty od zażalenia w wysokości 30 zł, kosztów zastępstwa procesowego, opłaty kancelaryjnej, występujących jednakowo po obu stronach procesu Sąd wzajemnie zniósł. Zważyć należy, iż nie sposób było w tym procesie rozliczyć stron matematycznie co do stopnia wygranej, czy przegranej. W związku z podniesieniem przez powodów zarzutu przedawnienia roszczenia ograniczona została wykonalność BTE zaopatrzonego w klauzulę wykonalności do egzekucji z nieruchomości powodów. Zatem powodowie wygrali co do żądania pozbawienia wykonalności BTE w części odnoszącej się do egzekucji z pozostałych składników majątkowych, poza nieruchomością. Pozwany zaś wygrał w zakresie przeciwnym, tj. z uwagi na dopuszczalność egzekwowania wierzytelności zabezpieczonej hipoteką – tj. z prawa własności nieruchomości powodów. Sąd przy tym nie podziela stanowiska powodów, iż to pozwany winien ponosić całe koszty procesu, skoro wszczął egzekucję co do wierzytelności przedawnionej nie tylko z nieruchomości obciążonej hipoteką, ale też z innych składników majątkowych dłużników. Zważyć bowiem należy, iż dopóki dłużnik nie podniesie zarzutu przedawnienia, taka egzekucja jest prawnie dopuszczalna i skuteczna. Nie można wierzycielowi zatem z tego tytułu czynić zarzutu, bowiem nie musi on z góry zakładać na etapie kierowania wniosku egzekucyjnego, iż dłużnik zarzut przedawnienia podniesie w odrębnym powództwie przeciwegzekucyjnym. Wszak przedawnienia nie uwzględnia się z urzędu w sądowym dochodzeniu wierzytelności , lecz jedynie za zarzut procesowy.
SSO Agnieszka Wieczorek