Sąd Okręgowy w Gliwicach
IX Zamiejscowy Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IX U 684/18
Data wyroku: 2018-06-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Kużdrzał-Kiermaszek
Słowa kluczowe: Deputaty i ich ekwiwalenty
Podstawa prawna: art.1 ustawy z dnia 06.07.2007r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z byłych przedsiębiorstw górniczych

Sygn. akt IX U 684/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 czerwca 2018r.
Sąd Okręgowy___________________w Gliwicach Wydział IX

    Sąd Pracy i Ubezpieczeń SpołecznychOśrodek Zamiejscowy w Rybniku

w składzie:

Przewodniczący:

SSO Barbara Kużdrzał-Kiermaszek

Protokolant:

Monika Holona

przy udziale
po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2018r. w Rybniku
sprawy z odwołaniaM. W. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o ekwiwalent pieniężny z tytułu prawa do bezpłatnego węgla
na skutek odwołaniaM. W. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
z dnia 26 lutego 2018r. Znak(...)
- zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznaje ubezpieczonej prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za 2018r w ilości 2,5 tony.
Sędzia
Sygn. akt IX U 684/18

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 26.02.2018r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówiłM. W. (1)prawa do ekwiwalentu pieniężnego, gdyż ubezpieczonej uwzględniono w podstawie wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych pełną wartość deputatu węglowego, a także nie przedłożyła dokumentów wskazujących na uprawnienia do wypłaty ekwiwalentu za deputat węglowy zarówno dla niej jak i dla zmarłego męża.
Ubezpieczona odwołała się od tej decyzji, domagała się jej zmiany poprzez przyznanie prawa do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
UbezpieczonaM. W. (1)jest wdową poM. W. (2), byłym pracownikuPrzedsiębiorstwa (...)wB.. Renta rodzinna przysługuje ubezpieczonej od dnia jego zgonu tj. od dnia(...)
W związku z pismemP.B., w którym informuje, że z dniem 01.01.1994r. odstąpiło od wydawania węgla deputatowego, decyzją z dnia 20.02.1994r. organ rentowy doliczył ubezpieczonej po podstawy wymiaru renty pełną wartość węgla deputatowego.
W dniu 21.02.2018r. ubezpieczona wystąpiła z wnioskiem o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla, w rozpoznaniu którego organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję opisaną na wstępie.
dowód: akta rentowe
Sąd zważył co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 1 ustawy z dnia 06.07.2007 r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych/Dz.U. Nr 147, poz. 1031/ ustawa określa zasady i sposoby realizacji uprawnienia do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla zwanego dalej „ekwiwalentem” przysługującego osobom uprawnionym z przedsiębiorstw robót górniczych za okres od 01.01.2002 r. do dnia 31.12.2015 r.
W art. 2 pkt. 1 powyższej ustawy zawarta jest definicja ustawowa osoby uprawnionej. Są to uprawnieni do bezpłatnego węgla na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla PracownikówZakładów (...)z dnia 21.12.1991 r., którzy uzyskali emeryturę lub rentę przed dniem 01.07.2007 r. a po dniu 31.12.2001 r. nie pobierali ekwiwalentu :
- emeryci i renciści, którzy pobierali bezpłatny węgiel w naturze od przedsiębiorstw
robót górniczych
- osoby, które na emeryturę przeszły z przedsiębiorstw górniczych,
- wdowy, wdowcy i sieroty mające ustalone prawo do renty rodzinnej po byłych pracownikach przedsiębiorstw robót górniczych.
W art. 2 pkt. 2 ww ustawy zawarto definicję przedsiębiorstwa robót górniczych - określając, że jest to przedsiębiorca prowadzący roboty górnicze pod ziemią związane z budową, utrzymaniem lub likwidacją zakładu górniczego. Nazwa byłego pracodawcy ubezpieczonego i rodzaj prowadzonej przez to przedsiębiorstwo działalności pozwala uznać, je za przedsiębiorstwo robót górniczych w rozumieniu art. 2 pkt. 2 ww ustawy i wobec braku takiego zarzutu ze strony organu rentowego jest to okoliczność niesporna.
W prawa i obowiązki stron tego Układu, tj. Ministra Przemysłu i Handlu i związków zawodowych w myśl art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o zmianieustawy kodeks pracyoraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 1113 poz. 547) oraz na mocy porozumienia z dnia 03.10.1995 r. weszliZwiązek (...)wK.i ponadzakładowe organizacje związkowe. W dniu 20.10.1995 r. dokonano ponownej jego rejestracji jako ponadzakładowego układu zbiorowego pracy stosowanie do art. 9 ust. 7 ustawy z dnia 29.09.1994 r. Układ ten jak wynika z treści powołanego wyżej porozumienia obejmował swymi postanowieniamiPrzedsiębiorstwo (...) S.A.wB.. Także w kolejnych protokołach do Układu nr 7 i 9, które weszły w życie zanim z dniem 31.12.2000 r. Układ ten wypowiedział ZarządZwiązku (...), a które precyzowały wykaz jednostek objętych układem, figurujePrzedsiębiorstwa (...) S.A.wB..
W Układzie w art. 22 uregulowano, że emerytom i rencistom zamieszkałym w kraju oraz wdowom, wdowcom i sierotom przysługuje bezpłatny węgiel w naturze z tym, że dopuszczono możliwość wypłaty w miejsce deputatu węglowego jego ekwiwalent pieniężny. Na podstawie protokołu dodatkowego nr 7 z dnia 21.11.1995 r. uprawnieniami do bezpłatnego węgla objęto także emerytów i rencistów, których uprawnienia powstały na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla Przemysłu Węglowego z dnia 01.02.1980 r. i którzy korzystali z nich w dniu 25.11.1995 r.
Protokołem tym wprowadzono także do Układu art. 441o treści „od dnia 26 listopada 1995 r. postanowienie art. 22 Układu, nie dotyczą jednostek, które do 25.11.1995 r. w swoich zakładowych układach zbiorowych pracy odstąpiły na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz, o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 113 poz. 577 z późniejszymi zmianami od stosowania świadczeń, o których mowa w art. 22 ust. 2 pkt. 1 w wymiarze i na zasadach określonych w Układzie Zbiorowym Pracy dla PW z dnia 01.02.1980 r.
Odstąpienie takie dla swej skuteczności powinno nastąpić w formie aneksu do zakładowego układu zbiorowego pracy i powinno być zarejestrowane przez Okręgowego Inspektora Pracy. Układ Zbiorowy Pracy dla(...) S.A.wB.zawarty dnia 01.04.1995 r., zmieniony dnia 01.02.1996 r. zarejestrowany został w dniu 30.09.1996 roku. Nie przewidywał on możliwości wypłaty deputatu węglowego dla emerytów i rencistów, ale nie zawarto w nim oświadczenia o odstąpieniu od wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy emerytom i rencistom, którzy nabyli do niego prawo na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla Przemysłu Węglowego z dnia 01.02.1980 r. Takie odstąpienie winno być wyrażone jednoznacznie w oświadczeniu woli stron. Nie można go domniemywać, ani wywodzić z faktu pominięcia emerytów i rencistów w zakresie uprawnień do deputatu węglowego w treści zakładowego układu zbiorowego pracy, który został zarejestrowany 30.09.1996 r.
Porozumienie z dnia 30.12.1994 r. zawarte między związkami zawodowymi w sprawie zawieszenia niektórych postanowień dotyczących Układu Zbiorowego Pracy nie było zarejestrowane przez Okręgowego Inspektora Pracy. Zatem w świetle art. 441Układu z dnia 21.12.1991 r. w związku z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 19.09.1994 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 113, poz. 547 ze zm./ nie spełnia waloru skutecznego prawnie odstąpienia.
Pogląd taki wyraził także Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 09.10.2003r., sygn. akt: III AUa 2059/02. Ponadto uregulowania ZUZP z dnia 01.04.1995 r. dotyczące deputatu węglowego w świetle art. 241(
    26)§ 1  jako mniej korzystne niż uregulowania PZUZP z dnia 21.12.1991 r. nie wywołują skutków prawnych.
W tej sytuacji postanowienia art. 22 Układu z dnia 21 grudnia 1991 r. dotyczą byłych pracownikówP.i ubezpieczona jest osobą uprawnioną w rozumieniuart. 2 ust.1 ustawy z dnia 06.07.2007 r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych, gdyż nie pobierała bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych, a była do niego uprawniony na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla PracownikówZakładów (...)z dnia 21 grudnia 1991 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 20.05.2008 r. sygn. akt III AUa 282/08 przyjął , że za zaspokojenie roszczenia do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla należy uznać wypłatę przez byłego pracodawcę deputatu węglowego w naturze lub jego ekwiwalentu pieniężnego oraz wypłatę przez organ rentowy ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla np. w wykonaniu wyroku sądowego. Niezasadna jest zatem zaskarżona decyzja z dnia 26.02.2018r., w której ZUS o/R.odmówił ubezpieczonej prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla, gdyż ubezpieczonej uwzględniono w podstawie wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych pełną wartość deputatu węglowego. Wliczenie pełnej wartości deputatu węglowego do podstawy wymiaru świadczenia nie może być uznane za zaspokojenie roszczeń z tytułu prawa do bezpłatnego węgla w rozumieniu art. 3 ust. 1 ww ustawy.
Zatem ubezpieczonaM. W. (1)jest osobą uprawnioną w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 06.07.2007r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla, ubezpieczona nie pobierała węgla w naturze ani ekwiwalentu pieniężnego, a jej uprawnienie jako wdowy po pracowniku(...)G.powstało na podstawie Układu z 21.12.1991r.
Dlatego też Sąd na mocyart. 47714§ 2 kpczmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonej prawo ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za 2018r. w ilości 2,5 tony.                              Sędzia