Sąd Okręgowy w Olsztynie
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Ka 461/18
Data wyroku: 2018-06-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dariusz Firkowski
Słowa kluczowe: Postępowanie odwoławcze
Podstawa prawna: art. 437 §1 kpk

Sygn. akt VII Ka 461/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 czerwca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie w VII Wydziale Karnym Odwoławczym
w składzie:
Przewodniczący: SSO Dariusz Firkowski
Protokolant: st. sekr. sądowy Katarzyna Filipiak
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Piotra Miszczaka
po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r.
sprawyM. S. (1)ur. (...)wB., synaA.iT. z domu K.
oskarżonego zart. 178a§4 kk
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego i jego obrońcę
od wyroku Sądu Rejonowego w Bartoszycach z dnia 12 marca 2018 r., sygn. akt II K 643/17
I utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok,
II zwalnia oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze,
III zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokataS. S. (1)kwotę 420 ( czterysta dwadzieścia ) zł tytułem opłaty za obronę z urzędu oskarżonegoM. S. (1)wykonywanej w postępowaniu odwoławczym oraz kwotę 96,60 (dziewięćdziesiąt sześć złotych i sześćdziesiąt groszy ) zł tytułem podatku od towarów i usług od tej opłaty.
Sygn. akt VII Ka 461/18

UZASADNIENIE

M. S. (1)został oskarżony o to, że w dniu 27 września 2016 roku nadrodze nr (...)na odcinku drogiG.-L.gm.G., powiat(...), woj.(...), będąc wcześniej prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości na mocy wyroku Sądu Rejonowego wB.sygn. akt(...)z dnia 25.06.2013 r. będąc w stanie nietrzeźwości 0,66 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu prowadził pojazd mechaniczny w ruchu lądowym w ten sposób, iż kierował samochodem osobowym markiM.onumerze rej. (...)

tj. o czyn zart. 178a § 4 k.k.
Sąd Rejonowy w Bartoszycach wyrokiem z dnia 12 marca 2018 r. w sprawie II K 643/17 orzekł:
I oskarżonegoM. S. (1)uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to z mocyart. 178a§4 k.k.skazał go na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności;
II na podstawieart.42§3 k.k.orzekł wobec oskarżonego środek karny dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych;
III na podstawieart.43a §2 k.k.orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci świadczenia pieniężnego w kwocie 10.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej;
IV na podstawieart.63§1 k.k.na poczet orzeczonej w pkt I wyroku kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres zatrzymania w dniu 28 września 2016 r. od godz. 01:10 do godz. 15:30 i przyjmując, iż jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności jest równoważny jednemu dniowi kary pozbawienia wolności, uznał ją za wykonaną w wymiarze 1 dnia;
V zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.S. S. (1)kwotę 504 zł wraz z należnym podatkiem VAT, tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu oskarżonego w postepowaniu sądowym;
VI na podstawie 624§ 1 k.p.k.zwolnił w całości oskarżonego od obowiązku ponoszenia na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych.
Apelacje od powyższego wyroku złożyli obrońca oskarżonego oraz sam oskarżony.
Obrońca oskarżonegozaskarżył wyrok w całości i orzeczeniu zarzucił:
1/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku, który miał wpływ na treść wydanego orzeczenia, polegający na niezasadnym przyjęciu, iż oskarżony w dniu 27 września 2016 r. nadrodze nr (...)na odcinku drogiG.I.-L., będąc w stanie nietrzeźwości 0,66 mg/l w wydychanym powietrzu prowadził pojazd mechaniczny w ruchu lądowym w ten sposób, iż kierował samochodem osobowym markiM.onr rej. (...), podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci zeznań złożonych przed Sądem Rejonowym wB.(...)przez świadkówM. S. (2)oraz wyjaśnienia oskarżonego wskazuje, iż, wyżej wymieniony pojazd prowadziła świadekM. S. (2);
2/ obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść wydanego orzeczenia, a to:art. 7 k.p.k.w związku zart. 410 k.p.k.przez dowolną, pobieżną i sprzeczną z zebranym materiałem dowodowym, ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w postaci wyjaśnień oskarżonego oraz świadkówM. S. (2)dotyczących okoliczności zdarzenia i osoby prowadzącej w chwili zdarzenia samochód osobowy markiM.onr rej. (...);
3/ obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść wydanego orzeczenia, a to:art. 7 k.p.k.przez brak wyjaśnienia zaistniałych w sprawie wątpliwości dotyczących tego, czy oskarżony został zmuszony za pomocą kierowanych w stosunku do niego gróźb do przyznania się do popełnienia zarzucanego mu aktem oskarżenia czynów podczas przesłuchania w postępowaniu przygotowawczym.
W oparciu o powyższe obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonegoM. S. (1)od zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w Bartoszycach z 12 marca 2018 r., w sprawie o sygn. akt: II K 643/17 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
OskarżonyM. S. (1)również zaskarżył wyrok z całości i orzeczeniu zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę, mające wpływ na jego treść, a polegające na przyjęciu, że:

l
oskarżony przesłuchiwany w trakcie postępowania przygotowawczego zeznawał prawdę, a po rozpoczęciu przewodu sądowego (rozprawa 30 maja 2017 roku i kolejne) zaczął w swoich wyjaśnieniach się z nią mijać i co za tym idzie danie wiary wyłącznie wyjaśnieniom, w których przyznaje się on do zarzucanego mu czynu;

2
zeznania świadkaM. S. (2)złożone w dniu zdarzenia są wiarygodne, a jej późniejsze wyjaśnienia (list z 10 kwietnia 2017 roku) mają na celu wyłącznie doprowadzenie do uniewinnienia oskarżonego; a w konsekwencji ustalenie, że w dniu 27 września 2016 roku oskarżonyM. S. (1)kierował samochodem osobowym markiM.onumerze rejestracyjnym (...).

W oparciu o powyższe ten skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacje są chybione i jako takie nie zasługiwały na uwzględnienie. Wobec praktycznej tożsamości zarzutów możliwe jest jednoczesne ustosunkowanie się do podniesionych zarzutów
Na wstępie należy zauważyć, iż w ocenie Sądu Okręgowego wydane przez Sąd I instancji rozstrzygnięcie zapadło na podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń natury faktycznej, jak też i prawnej. Sąd Rejonowy dokonał szczegółowej i prawidłowej analizy materiału dowodowego. Także wnioski powzięte przez Sąd na podstawie przeprowadzonych w sprawie dowodów, zdaniem Sądu Okręgowego, są logiczne, spójne i konsekwentne, dokonane w oparciu o zasady doświadczenia życiowego oraz przekonująco uzasadnione. Apelacje w istocie nie wskazują na żadne okoliczności, które nie byłyby przedmiotem uwagi Sądu i nie zawierają też żadnej, merytorycznej argumentacji, która rozważania tego Sądu mogłaby skutecznie podważyć. Wobec powyższego zarzuty skarżących, jakoby Sąd I instancji błędnie przyjął, że oskarżony popełnił zarzucany mu czyn nie mogą być uznane za zasadne. Apelacje sprowadzają się w rezultacie do polemiki z ustaleniami Sądu i wyciągniętymi z tych ustaleń wnioskami.
Formułując zarzuty przeciwko zapadłemu rozstrzygnięciu skarżący podporządkowali ich treść linii obrony prezentowanej przez oskarżonego, nie znajdującej jednak swego odzwierciedlenia w przeprowadzonych dowodach. Jest rzeczą oczywistą, że oskarżony nie jest zobowiązany do składania przeciwko sobie wyjaśnień, w tym może wskazywać na okoliczności nieprawdziwe, zaś granice prawa do obrony wyznaczają znamiona innego przestępstwa (np. skierowania postępowania przeciwko innej osobie), tym niemniej stanowisko skarżących sprowadzające się do totalnej wręcz krytyki dokonanych przez Sąd ustaleń faktycznych nie pozwala na przyjęcie, że Sąd Rejonowy naruszył reguły oceny dowodów określone wart. 7 k.p.k., czy też zasadę in dubio pro reo (art. 5 § 2 k.p.k.).
Niewątpliwie najbardziej istotnymi dowodami w niniejszej sprawie były wyjaśniania oskarżonego i zeznania świadkaM. S. (2). Z uwagi na fakt, że osoby te w toku procesu karnego zmieniały przedstawianą przez siebie wersję wydarzeń koniecznym była szczegółowa i dogłębna analiza oraz właściwa ocena tych dowodów.
W sprawie istotnym jest, iż oskarżony w toku postępowania przygotowawczego złożył wyjaśnienia, w których przyznawał się do popełnienia zarzucanego mu czynu i składał wniosek o dobrowolne poddanie się karze. Było to w sytuacji stawiania mu zarzutu zart.178a § 1 k.k.Wyjaśniania te były złożone świadomie i dobrowolnie. Podnieść należy, iż wówczas wyjaśnienia oskarżonego znalazły potwierdzenie w składanych na gorąco zeznaniach świadkówM. S. (2)orazJ. S.oraz interweniujących na miejscu funkcjonariuszy Policji.
Sąd Rejonowy słusznie przyjął, że wyjaśnienia oskarżonego złożone tuż po zdarzeniu, niezwłocznie po wytrzeźwieniu, kiedy wyjaśniał on „na gorąco” – zasługiwały na wiarę. W tamtym czasie ani oskarżony, ani podróżujący z nimJ. S.iM. S. (2), nie ustalali uprzednio wersji wydarzeń na wypadek sytuacji, jak miała miejsce w nocy z 27 na 28 września 2016 r. W przeciwnym razie, mając na uwadze iż obajmężczyźni w trakcie przedmiotowej podróży znajdowali się pod znacznym działaniem alkoholu (z czego wszyscy musieli zdawać sobie sprawę), niewątpliwie już na miejscu zdarzenia, jako kierowcę wskazano byM. S. (2), która była trzeźwa i mimo, że nie posiadała uprawnień do kierowania pojazdami (takich uprawnień nie mieli także oskarżony orazJ. S.), ryzykowała najmniej, albowiem odpowiadać mogłaby jedynie, jako sprawca wykroczenia. Również w trakcie czynności przybyłych na miejsce funkcjonariuszy podróżującyM.nie byli w stanie kontaktować się ze sobą na tyle, aby ustalić wspólną, najkorzystniejszą dla siebie wersję zdarzeń, minimalizującą odpowiedzialność związaną z prowadzeniem samochodu oskarżonego.
Już chociażby z tych względów te pierwsze wyjaśnienia, uprzednio nieprzygotowane,niekonsultowane i nieustalane, należy uznać za szczere, a co za tym idzie wiarygodne.Należy podkreślić, o czym była wyżej mowa, iż treść wskazanych wyjaśnień, na dalszymetapie postepowania przygotowawczego była dwukrotnie przez oskarżonego potwierdzona,co więcej nie wnosił on do nich jakichkolwiek zmian i poprawek. Na postawę oskarżonego,przyznającego się do kierowania w dniu 27 września 2016 r. samochodem w stanienietrzeźwości nie miała wpływu nawet zmiana kwalifikacji prawnej czynu i zarzucenie muprzestępstwa o znacznie surowszej kwalifikacji tj.art. 178 a § 4 k.k.Nadto co ważne, wyjaśnienia oskarżonego składane w dniu 28 września 2016 r. w pełni korespondowały także z treścią zeznańM. S. (2), która złożyła je kilkanaście godzin wcześniej, tuż podoprowadzeniu jej do siedziby(...)Policji.
Nie ma żadnych dowodów na to, że składane przez oskarżonego wyjaśnienia w trakcie postępowania przygotowawczego były na nim w jakikolwiek sposób wymuszone, sugerowane czy składane pod presją. Jak wynika z akt sprawy funkcjonariusze wykonujący zadania w ramach przesłuchaniaM. S. (1), nie brali uprzednio udziału w jakichkolwiek czynnościach związanych z tym postepowaniem. Składane w dniu 28 września 2016 r. przez oskarżonego wyjaśnienia wydają się być swobodnym relacjonowaniem przebiegu zdarzeń, są krótkie jednakże konkretne, a w sposobie samego przesłuchania nie sposób dostrzec natarczywości czy nawet zbytniej dociekliwości ze strony przesłuchującego. Sąd Rejonowy słusznie przyjął, że policjanci przesłuchujący oskarżonego,nieskonfliktowani w żaden sposób z nim, nie mieli żadnego interesu, ażeby w sposóbz góry ustalony kształtować treść jego wyjaśnień, w szczególności wbrew prawdzie wymuszać na nim przyznanie się do sprawstwa. Brak również racjonalnych względów ażeby w tym celu posuwali się do gróźb, przekraczając w ten sposób swoje uprawnienia i samemu narażając się na odpowiedzialność karną.
Mając powyższe na uwadze przyjąć należało, że zmiana przez oskarżonego treści wyjaśnień w toku postępowania sądowego, negowanie swojego sprawstwa, była nieudolną próbą realizacji przyjętej przez niego linii obrony. Trudno uwierzyć w historię, w której oskarżony, w dniu swoich urodzin, mimo urządzania imprezy w swoim domu, za wszelką cenę chciał pojechać do odległego o kilkadziesiąt kilometrów miasta, tylko dlatego, iżotrzymał telefon od kolegi, którego bliższych danych nawet nie zna. Nie sposób zawiarygodne uznać, ażeby w tym celu angażował zaproszonych na spotkanie gości,powierzając swój samochód osobie, którą pierwszy raz widział i nie miał jakichkolwiekinformacji odnośnie umiejętności prowadzenia przez nią auta. Jeszcze trudniej przyjąć dowiadomości, iż osoba taka, będąca pierwszy raz wB., mająca - jak się okazało wtrakcie rozprawy - co najwyżej mglistą wiedzę o budowie i obsłudze samochodu osobowego,była w stanie w godzinach nocnych przejechać kilkadziesiąt kilometrów, wpierw przezmiasto, a następnie po drogach lokalnych, przez nikogo nie prowadzona i kierowana. Nie bez znaczenia jest fakt, że taką wersję wydarzeń oskarżony przedstawił dopiero po ponad 9 miesiącach od zdarzenia. Jak wcześniej wskazano, oskarżony miał już w dniu zdarzenia pełną, nieskrepowaną możliwość zrelacjonowania przebiegu wydarzeń i uczynił to, przedstawiając jednakże całkowicie odmienne informacje - podając siebie jako kierowcęM., co więcej słuchany jeszcze dwukrotnie obciążające siebie wyjaśnieniakonsekwentnie podtrzymywał. Wszystkie te okoliczności powodują, że zmienione przez oskarżonego wyjaśniania, w których negował on swoje sprawstwo, nie zasługiwały na wiarę. Wskazać wreszcie należy, że oskarżony składając wyjaśnienia, w których faktycznie się obciążał był osobą wielokrotnie karaną- k.18-20 a zatem doskonałe zdawał sobie sprawę z wagi swoich słów.
Sąd Rejonowy prawidłowo również ocenił zeznania świadkaM. S. (2).
Na wiarę zasługiwały zeznania tego świadka złożone w postepowaniu przygotowawczym. Świadek miała możliwość wypowiedzenia się co do okoliczności sprawy już 27 września 2016 r. i wtedy to interweniującym na miejscu funkcjonariuszom podała pierwsze informacje w sprawie, w tym odnośnie kierowcyM.(wskazującM. S. (1)). Po kilku godzinach, zeznając do protokołu potwierdzała tą wersję, czyniąc to w sposób absolutnie zbieżny z późniejszymi wyjaśnieniami samego oskarżonego. Taka relacja nie mogła być nieprawdziwa czy przypadkowa, albowiem jak wcześniej wspomniano, osoby biorące udział w przedmiotowym zdarzeniu nie mogły poczynić wspólnej wersji zdarzenia z27 września 2016 r., nie posiadały też wiedzy o tym co każda z nich powiedziała Policji wtrakcie przesłuchania. Podobnie jak w sytuacji oskarżonego Sąd nie dopatrzył się żadnychpodstaw do uznania, ażeby treść zeznań składanych przez świadka przed Policją byławymuszana czy sugerowana, w szczególności ukierunkowana na ukazanieM.S.jako sprawcę przestępstwa zart. 178 a k.k.
W ocenie Sądu Okręgowego  odmienne relacjonowanie na rozprawie przezM. S. (2)przebiegu zdarzeń z 27 września 2016 r., w porównaniu do tego cowymieniona przedstawiała w toku postępowania przygotowawczego, to nic innego jak wspólnie ustalona z oskarżonym próba uchronienia go od surowej odpowiedzialności karnej.
W konsekwencji więc, w okolicznościach przedstawionych w niniejszym uzasadnieniu brak było podstaw do zakwestionowania tak ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Rejonowy, jak i dokonanej oceny prawnej czynu oskarżonego.
Sąd Okręgowy nie znalazł także podstaw do ewentualnego złagodzenia rozstrzygnięcia o konsekwencjach prawnych popełnionego przez oskarżonego czynu. Kara wymierzona oskarżonemu nie razi surowością i jest adekwatna do stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu mu przypisanego. Odpowiada dyrektywom wskazanym wart. 53 k.k., a Sąd I instancji trafnie powołał okoliczności na korzyść i niekorzyść oskarżonego.
W konsekwencji zaskarżony wyrok co do zasady jako słuszny utrzymano w mocy -art. 437 § 1 kpk,art.438pkt2-4kpk.
O kosztach sądowych orzeczono na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.w zw. zart. 634 k.p.k.zwalniając z uwagi na sytuacją osobistą oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.
Sąd Okręgowy na podstawie § 4 ust. 1-3, § 17 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu zasądził na rzecz adw.S. S. (1)kwotę 420 zł tytułem wynagrodzenia za obronę oskarżonego wykonywaną z urzędu w postępowaniu odwoławczym i kwotę 96,60 zł tytułem podatku VAT od zasądzonego wynagrodzenia.