Sąd Rejonowy w Giżycku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 747/16
Data wyroku: 2018-10-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janusz Supiński
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie

Sygn. akt I C 747/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 października 2018 r.
Sąd Rejonowy w Giżycku I Wydział Cywilnyw składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Janusz Supiński
Protokolant: Katarzyna Kucharska
po rozpoznaniu w dniu 16.10.2018 r. w Giżycku
sprawy z powództwaL. G. (1),Ł. G. (1),B. G. (1),M. G. (1),M. G. (2)
przeciwko(...) SAwW.
z udziałem interwenienta ubocznegoA. G.
o zapłatę

I
Zasądza od pozwanego(...) SAwW.na rzecz powodaL. G. (1)kwotę 15.000,00 (piętnaście tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 23.11.2015r. do dnia 31.12.2015r. i ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 01.01.2016r. do dnia zapłaty.

II
Oddala powództwoL. G. (1)w pozostałym zakresie.

III
Zasądza od powodaL. G. (1)na rzecz pozwanego(...) SAwW.kwotę 3.373,75 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

IV
Wyrokowi w pkt I. nadaje rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 10.000 zł.

V
Zasądza od pozwanego(...) SAwW.na rzecz powodaŁ. G. (1)kwotę 10.000,00 (dziesięć tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 04.04.2016r. do dnia zapłaty.

VI
Oddala powództwoŁ. G. (1)w pozostałym zakresie.

VII
Zasądza od pozwanego(...) SAwW.na rzecz powodaŁ. G. (1)kwotę 508,50 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

VIII
Zasądza od pozwanego(...) SAwW.na rzecz powodaB. G. (1)kwotę 15.000,00 (piętnaście tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 04.04.2016r. do dnia zapłaty.

IX
Oddala powództwoB. G. (1)w pozostałym zakresie.

X
Zasądza od pozwanego(...) SAwW.na rzecz powodaB. G. (1)kwotę 2.787,75 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

XI
Zasądza od pozwanego(...) SAwW.na rzecz powodaM. G. (1)kwotę 8.000,00 (osiem tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14.05.2016r. do dnia zapłaty.

XII
Oddala powództwoM. G. (1)w pozostałym zakresie.

XIII
Zasądza od powodaM. G. (1)na rzecz pozwanego(...) SAwW.kwotę 553,20 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

XIV
Oddala w całości powództwoM. G. (2).

XV
Zasądza od powodaM. G. (2)na rzecz pozwanego(...) SAwW.kwotę 4.817,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt. I C 747/16

UZASADNIENIE
PowodowieL. G. (1),Ł. G. (1),B. G. (1),M. G. (1)iM. G. (2)wnieśli o zasądzenie na ich rzecz od pozwanego(...) SAwW.kwot: 70.000 złotych (L. G. (1)) oraz po 20.000 złotych (Ł. G. (1),B. G. (1),M. G. (1)iM. G. (2)) tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę po śmierciR. G., wraz z odsetkami i kosztami procesu. W uzasadnieniu powodowie podnieśli, iż w dniu 24.10.2007r. w wyniku wypadku drogowego, spowodowanego przezA. G., kierującego pojazdem ubezpieczonym przez pozwanego, zginąłR. G.– ojciecL. G. (1)i dziadek pozostałych powodów. Wskutek tego zdarzenia udziałem powodów stały się traumatyczne przeżycia, związane ze śmiercią ojca i dziadka, a wynikające z faktu utraty osoby najbliższej.
Pozwany(...) SAwW.uznał powództwoL. G. (1)do kwoty 10.000 zł, w pozostałym zakresie nie uznał powództw i wniósł o ich oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że wprawdzie co do zasady uznaje swą odpowiedzialność za zdarzenie, jakie miało miejsce w dniu 24.10.2007 r., czego dowodem była wypłata powodowiL. G. (1)zadośćuczynienia w kwocie 10.000 zł oraz zawarcie z pozostałymi dziećmiR. G.ugód i wypłacenie na tej podstawie zadośćuczynień w kwotach po 20.000 zł, to jednak brak jest podstaw do przyznania powodowiL. G. (1)wyższego zadośćuczynienia i przyznania pozostałym powodom jakiegokolwiek zadośćuczynienia, bowiem prowadziłoby to li tylko do ich wzbogacenia a nie wyrównania krzywdy. Pozwany podkreślił przy tym, iż zmarły w chwili śmierci miał 81 lat, a charakter więzi łączącej zmarłego z wnukami nie uprawnia tych ostatnich do uzyskania zadośćuczynienia. Nadto pozwany podniósł, że wypadek miał miejsce w roku 2007, a zatem w zupełnie innych realiach ekonomicznych i uwarunkowaniach prawnych, co również winno znaleźć odzwierciedlenie w wysokości zadośćuczynienia.
Interwenient uboczny po stronie pozwanej –A. G.– poparł w całej rozciągłości stanowisko pozwanego(...). Podkreślił, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i nie ma już możliwości spełniania żądań rodzin zmarłegoR. G..
Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 24.10.2007 r. około godziny 10:55 w miejscowościS.gminaM.kierujący samochodem m-kiP.nr rej. (...)przekroczył dopuszczalną prędkość, nie zachował ostrożności, nie utrzymał odpowiedniego odstępu od prawidłowo jadącego rowerzystyR. G., w wyniku czego potrącił w/w rowerzystę. W następstwie zderzenia śmierć poniósł kierujący roweremR. G..
dowód: wyrok k 211 akt II K 461/07 SR w Giżycku
W dacie wypadku sprawca był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego w(...) SAwW.. Ubezpieczyciel uznał co do zasady swą odpowiedzialność za skutki w/w zdarzenia i wypłacił powodowiL. G. (1)zadośćuczynienie w kwocie 10.000 zł.
dowód: bezsporne
PowódL. G. (1)w chwili zdarzenia miał 59 lat i wspólnie z ojcem prowadził gospodarstwo rolne, formalnie należące doM. G. (3), na rzecz którego zostało przepisane przez zmarłego.L. G. (1)prowadził ponadto własne gospodarstwo, położone w bezpośrednim sąsiedztwie, korzystając z maszyn i urządzeń ojca. Razem też ze zmarłym ojcem naprawiał te maszyny. Codzienność kontaktówL. G. (1)z ojcem sprawiała, że ich kontakt był bardzo bliski, podobnie jak związek emocjonalny. Po śmierci ojcaL. G. (1)często budził się w nocy, nie mógł zasnąć, dręczyły go koszmary. Nie przyjmował żadnych środków uspakajających, nie korzystał z pomocy specjalistów. Po śmierciR. G.gospodarstwo uległo praktycznej likwidacji – maszyny i konie zostały sprzedane, a grunty wydzierżawione.
PowódŁ. G. (1)miał w chwili zdarzenia 26 lat, mieszkał wS.i pracował wG.. Po pracy pomagał dziadkowi w gospodarstwie, w szczególności przy oporządzaniu koni, stąd miał praktycznie codzienny kontakt ze zmarłym.R. G.był autorytetem dla całej rodziny i spoiwem tej rodziny. Po jego śmierci stosunki rodzinne uległy ochłodzeniu i rozluźnieniu.
PowódB. G. (1)w chwili śmierciR. G.miał 25 lat, pracował i mieszkał wG., ale prawie codziennie spotykał się z dziadkiem, któremu pomagał w pracach gospodarskich. Był silnie związany z dziadkiem, który stanowił dla niego autorytet moralny, pomagający w trudnych życiowych chwilach, również podczas spięć i konfliktów z rodzicami. Utrata tego autorytetu spowodowała załamanie psychiczne powoda, który zaczął korzystać z pomocy psychologa i psychiatry. Konieczna była również terapia farmakologiczna – powód przyjmował przez około 2-3 lata środki antydepresyjne.
PowódkaM. G. (1)w chwili zdarzenia miała 17 lat, była jedyną wnuczkąR. G., którą zresztą zmarły w pierwszych latach jej życia opiekował się, wtedy też razem zamieszkiwali. Powódka była ulubienicą zmarłego, pomagała mu, często prowadziła ze zmarłym długie dysputy, których efektem było zaszczepienie przez dziadka zamiłowania do historii. Śmierć dziadka była szokiem dla młodej wówczas powódki, dla której był to pierwszy kontakt ze śmiercią – w pamięciM. G. (1)utkwił obraz jej ojca prasującego garnitur dziadka, w którym został pochowany.
PowódM. G. (2)miał w dniu zdarzenia 19 lat, pomagał zmarłemu, kiedy była taka potrzeba.
dowód: zeznania powodaL. G.k 212v-213
zeznania powodaŁ. G.k 213
zeznania powodaB. G.k 213
zeznania powódkiM. G.k 213v
zeznania świadkaM. G.k 210v-211
zeznania świadkaB. G.k 211
zeznania świadkaH. G.k 211v
zeznania świadkaJ. G.k 211-212
zeznania świadkaM. G.-G.k 212
zeznania świadkaW. P.k 310
Sąd zważył, co następuje:
Bezspornym jest ustalony w sprawie stan faktyczny – wynika on nie tylko z dokumentów, korelujących wzajemnie, logicznych i zgodnych z zasadami doświadczenia życiowego zeznań świadkówM. G. (6),B. G. (3),H. G. (2),J. G. (2),M. G. (7),W. P. (2)oraz zeznań powodów – przede wszystkim nie kwestionowała tego żadna ze stron. W tej sytuacji Sąd dał wiarę zeznaniom w/w świadków oraz zeznaniom powodów, opierając na tym rozstrzygnięcie sprawy.
Podobnie bezspornym pozostaje w sprawie podstawa odpowiedzialności pozwanego za skutki zdarzenia z 24.10.2007r., w tym w zakresie zadośćuczynienia na rzecz powodów. Wynika to wprost ze stanowiska pozwanego, zawartego w odpowiedzi na pozew. Warto jedynie wspomnieć o podstawie prawnej roszczeńL. G. (1),Ł. G. (1),B. G. (1),M. G. (1)orazM. G. (2)i wskazać, że „W judykaturze utrwalił się pogląd, że jeżeli śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed 3 sierpnia 2008 r. (wejście w życieart. 446 § 4 k.c.), to najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 § 1 k.c.(por. wyrok SN z dnia 11 maja 2011 r., I CSK 621/10, LEX nr 848128 oraz uchwała SN z dnia 22 października 2010 r., III CZP 76/10, LEX nr 604152)” [tak:K.A. (red.),G.Z.,J.A.,K.G.,O.A.,P.A.,S.T.,Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część ogólna, LEX 2014]. W podobnym tonie wypowiadają się również inni przedstawiciele literatury, wskazując, że „Najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawieart. 448w zw. zart. 24 § 1zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed 3 sierpnia 2008 r. (wejście w życieart. 446 § 4). Wprowadzenieart. 446 § 4doprowadziło bowiem jedynie do zmiany w sposobie realizacji roszczenia przez skonkretyzowanie osób uprawnionych do jego dochodzenia oraz przesłanek jego stosowania (wyrok SN z 11 maja 2011 r., I CSK 621/2010 ,L..pl nr(...))”. [tak:C.J. (red.),J.K.,K.G.,K.J.,N.P.,R.B.,S.G.,(...).,Kodeks cywilny. Komentarz, LexisNexis 2014, wydanie II]. W kontekście powyższych uwag oraz treści wspomnianych wyżej orzeczeń Sądu Najwyższego, które zresztą Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni, należy stwierdzić, że podstawą odpowiedzialności pozwanego zakładu ubezpieczeń za skutki zdarzenia z 24.10.2007r. opiera się naart. 448 kcw zw. zart. 805 kc.
Kwestią ewidentnie sporną w niniejszej sprawie jest wysokość zadośćuczynienia należnego powodom. Z jednej strony bowiem powódL. G. (1)dochodzi kwoty 70.000 zł, a pozostali powodowie – po 20.000 zł, a z drugiej – ubezpieczyciel wyszacował tę wysokość na kwotę łączną 20.000 zł dlaL. G. (1)(10.000 zł zresztą już wypłacone i 10.000 zł uznane) oraz po 0 zł dla pozostałych powodów.
Analizując roszczenia powodów w zakresie wysokości zadośćuczynienia Sąd wziął pod uwagę stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uzasadnieniu Uchwały z dnia 13.07.2011 r. sygn. III CZP 32/11(publ. OSNC 2012/1/10,(...)B.S.N. 2011/7/9). Zgodnie z nim „Nie może być kwestionowane, że ten sam czyn niedozwolony może wyrządzać krzywdę różnym osobom, źródłem krzywdy jest zatem czyn niedozwolony, którego następstwem jest śmierć. Krzywdą wyrządzoną zmarłemu jest utrata życia, dla osób mu bliskich zaś jest to naruszenie dobra osobistego poprzez zerwanie więzi emocjonalnej, szczególnie bliskiej w relacjach rodzinnych”. Sąd dostrzegł nadto treść wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 18.10.2012 sygn. akt I ACa 458/12, w którym stwierdzono, że „określając wysokość zadośćuczynienia o którym mowa wart. 446 § 4 k.c.należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności mające wpływ na rozmiar doznanej przez poszkodowanego krzywdy. W razie śmierci osoby bliskiej na rozmiar krzywdy mają przede wszystkim wpływ: dramatyzm doznań osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem tego odejścia (np. nerwicy, depresji), roli w rodzinie pełnionej przez osobę zmarłą, stopień w jakim pokrzywdzony będzie umiał się znaleźć w nowej rzeczywistości i zdolności jej zaakceptowania, leczenie doznanej traumy, wiek pokrzywdzonego” [LEX].
W realiach niniejszej sprawy bezspornym pozostaje fakt bliskich i ciepłych relacji łączących powodów ze zmarłym ojcem i dziadkiem. Nie budzi też wątpliwości, że zmarłyR. G.był osobą, wokół której koncentrowało się życie rodzinne dzieci oraz wnuków i to niezależnie od faktycznej odległości miejsc ich zamieszkania. Z relacji powodów i zeznań świadków wyłania się bowiem obraz zmarłegoR. G.jako osoby energicznej (i to pomimo swojego wieku ponad 80 lat), pracowitej, realizującej swoje pasje i marzenia (hodowla koni), wreszcie stanowiącej rodzinny autorytet, pomocny wszystkim członkom tej rodziny w jej życiu codziennym i trudnych chwilach. Na podkreślenie wymaga fakt, że zmarły był spoiwem całej rodziny, która straciwszy owo spoiwo popadła z czasem w rozsypkę. Dostrzeżenie powyższych okoliczności prowadzi nieuchronnie do konstatacji, że choć każda śmierć jest przeżyciem traumatycznym dla osób najbliższych, a śmierć nagła ową traumę pogłębia w dwójnasób, to w przypadku powodów śmierć ojca i dziadka stanowiła kres istnienia dotychczasowej rodziny, jej bezpieczeństwa emocjonalnego, realizacji planów i marzeń, wreszcie spokojnego, ustabilizowanego życia. Upadek gospodarstwa rolnego (choć formalnie należącego do syna zmarłego -M. G. (3), ale faktycznie prowadzonego przez samego zmarłego iL. G. (1)), czy terapia psychiatrycznaB. G. (1)to przykłady skutków zdarzenia z 24.10.2007r. dla powodów, skutków odczuwanych przez nich do dnia dzisiejszego. Oczywistym przy tym jest, że w sprawie nie była wykonywana żadna opinia biegłego, a strona powodowa nawet nie zainicjowała sprokurowania takiego dowodu. Pozbawiło to strony oraz Sąd orzekający możliwości szerszego i uzasadnionego naukowo określenia charakteru więzi emocjonalnej powodów i zmarłegoR. G.oraz głębokości przeżyć traumatycznych powodówL. G. (1),Ł. G. (1),B. G. (1)iM. G. (1), związanych ze śmiercią ojca i dziadka. Warto też wskazać, że w ogóle skąpość materiału dowodowego sprawy uniemożliwiła stronom i Sądowi poczynienie dalej idących ustaleń, niźli te wymienione powyżej, a w przypadku powodaM. G. (2)– poczynienie w ogóle jakichkolwiek ustaleń w kwestii skutków emocjonalnych śmierciR. G..
Nie zmienia to jednak postaci rzeczy, że nawet te dowody, zaprezentowane przez stronę powodową, doprowadziły Sąd do wniosku, iż kwotą adekwatną do rozmiaru cierpień psychicznych powodaL. G. (1)jest 25.000 zł, zaś kwotami odpowiednimi do rozmiaru krzywdy pozostałych powodów są kwoty wskazane w pkt V, VIII, XI wyroku. Sąd wziął pod uwagę bliskie relacjeL. G. (1)z ojcem, wspólne prowadzenie hodowli koni, silny związek emocjonalny i pustkę oraz ból po utracie ojca, przejawiające się m.in. zaburzeniami odpoczynku nocnego. Uwzględniając przy tym dokonaną już przez pozwanego wypłatę na rzecz omawianego powoda kwoty 10.000 zł i uznanie powództwa przez(...)do kwoty kolejnych 10.000 zł należało – zdaniem Sądu – orzec jak w pkt I, II i IV orzeczenia, przy czym o rygorze natychmiastowej wykonalności (vide pkt IV wyroku) orzeczono po myśliart. 333 § 1 pkt 2 kpc. O odsetkach Sąd orzekł po myśliart. 817 § 1 kc, uwzględniając przy tym żądania pozwu oraz fakt zgłoszenia szkody pozwanemu w dniu 24.10.2015r.
W zakresie roszczeń powodaŁ. G. (1)Sąd dostrzegł związek emocjonalny tego powoda z dziadkiem, wynikający z codziennych kontaktów, wspólnej pracy przy koniach, gorących dysput tak religijnych, wynikających z odmiennych wierzeń, jak i pozareligijnych, wreszcie utraty oparcia powoda w osobie, traktowanej jako autorytet moralny. Poziom negatywnych skutków śmierciR. G.w sferze emocjonalnej powodaŁ. G. (1)Sąd określił kwotą zadośćuczynienia w wysokości 10.000 zł, o czym orzekł w pkt V wyroku. O odsetkach należało orzec w myślart. 817 § 1 kc, biorąc pod uwagę datę zgłoszenia roszczeń (04.03.2016r.).
Przechodząc do żądań powodaB. G. (1)Sąd dojrzał przede wszystkim konsekwencje natury psychicznej dlaB. G. (1), powstałe po zdarzeniu. O głębokości relacji powoda z dziadkiem i wpływu śmierciR. G.na funkcjonowanieB. G. (1)najlepiej świadczy konieczność wszczęcia terapii psychiatrycznej wobec tego ostatniego z obligatoryjnym leczeniem farmakologicznym oraz długotrwałość owych procedur. W efekcie Sąd przyznałB. G. (1)zadośćuczynienie w kwocie 15.000 zł, uznając tę kwotę za adekwatną do stopnia krzywdy i cierpień związanych ze śmiercią dziadka. Dla biegu terminu odsetek od tej kwoty Sąd dostrzegł termin zgłoszenia roszczeń wobec pozwanego (04.03.2016r.) i bezskuteczny upływ terminu zart. 817 § 1 kc.
Rozpatrując z kolei żądania powódkiM. G. (1)Sąd uwzględnił zażyłość powódki z dziadkiem, opartą o fakt, że była jedyną wnuczką, często przebywającą z dziadkiem, lubiącą wspólne spędzanie czasu i wspólne dyskusje na przeróżne tematy, w szczególności związane z przeszłością i szeroko rozumianą historią. To zmarłyR. G.zaszczepił wM. G. (1)zamiłowanie do historii, wielokrotnie opowiadając o swoich przeżyciach z okresu minionego, zwłaszcza wojennego. Śmierć dziadka, przeżywana przez powódkę w tak młodym wieku, odcisnęła znaczące piętno na całym życiu powódki i choć, co jest rzeczą naturalną, relacje na linii dziadek – wnuk/wnuczka nie są z reguły tak bliskie jak na linii ojciec – dziecko, co musi oczywiście znajdować odzwierciedlenie w wysokości zadośćuczynień, orzekanych w sprawie, to jednak brak jest podstaw faktycznych i prawnych, by całkowicie deprecjonować te relacje oraz lekceważyć wpływ śmierci dziadka na życie wnuków. Ustalona przez Sąd kwota 8.000 zł stanowiąca zadośćuczynienia dla powódkiM. G. (1)z tytułu cierpień, wynikających z utraty dziadka pozostaje, w ocenie Sądu, odpowiednio wyważona do tych cierpień. Stąd też orzeczono jak w pkt XI wyroku. O odsetkach należało orzec przy dostrzeżeniu daty zgłoszenia roszczeń wobec pozwanego – 14.04.2016r.
Wreszcie – co do roszczeńM. G. (2), podkreślić należy, że powód ten nie stawił się na rozprawie, wyznaczonej na przesłuchanie go, wskutek czego materiał sprawy nie zawiera jego zeznań. Jedyne światełko na temat relacji łączącychM. G. (2)z dziadkiemR. G.rzuciła w tej sytuacji świadekB. G. (3)– matkaM. G. (2). Zeznania tego świadka jednak w omawianym zakresie są bardzo szczupłe, stąd i to światełko niewielkie.B. G. (3), poza ogólnym opisem relacji rodzinnych, o czym była już mowa, wskazał, iżM. G. (2)miał w chwili śmierci dziadka 19 lat, rok później rozpoczął studia, a wcześniej – za życiaR. G.– jeździł z ojcem pomagać dziadkowi, gdy była taka potrzeba. W takiej sytuacji Sąd, dostrzegając oczywiście, że śmierć dziadka musiała w jakiś negatywny sposób odbić się na życiuM. G. (2), nie dysponował żadnym materiałem dowodowym, który umożliwiłby dokonanie jakichkolwiek ustaleń czy, a jeśli tak to jakie i w jakim rozmiarze wystąpiły ujemne konsekwencji dla funkcjonowania fizycznego i psychicznego powodaM. G. (2), będące następstwem przedmiotowego zdarzenia. Konsekwencją pasywnej postawy powodaM. G. (2)w niniejszym sporze, oraz treściart. 6 kcbyło orzeczenia jak w pkt XIV wyroku.
Orzekając o kosztach procesu, Sąd miał na względzie przede wszystkim fakt, że powództwaL. G. (1),Ł. G. (1),B. G. (1),M. G. (1)iM. G. (2), jakkolwiek zawarte w jednym piśmie procesowym stanowiły odrębne byty prawne, a współuczestnictwa procesowe powodów maiło charakter formalny. Istotnym przy tym jest, że każde z roszczeń powodów podlegało odrębnemu dowodzeniu, co wynika wprost z charakteru owych roszczeń i konieczności oddzielnego badania wpływu zdarzenia z 24.10.2007r. na życie poszczególnych powodów. To zaś implikuje konieczność dokonania rozliczeń kosztów postępowania oddzielnie dla każdego z powodów. W zakresie roszczeńL. G. (1),Ł. G. (1),B. G. (1)iM. G. (1)zastosowanie, w zakresie kosztów procesu, znalazłart. 100 kpc, stanowiący, że w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. Co do powództwaM. G. (2)– o kosztach procesu należało orzec po myśliart. 98 § 1 kpc, uwzględniając po stronie pozwanego kwoty 4.800 zł – wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego i 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. PowództwoL. G. (1)zostało uwzględnione co do kwoty 15.000 zł czyli w 21,43 %, a oddalone w 78,57 %. Po stronie kosztów powodaL. G. (1)Sąd uwzględnił kwoty 3.500 zł opłaty od pozwu, 7.200 zł wynagrodzenia pełnomocnika powódki i 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Koszty po stronie pozwanego to 7200 zł wynagrodzenia pełnomocnika i 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Po dokonaniu wyliczeń matematycznych Sąd o kosztach w zakresie powództwaL. G. (1)orzekł jak w pkt III wyroku. Co do powództwaŁ. G. (1)to zostało one uwzględnione jedynie w wysokości 50 % i oddalone w zakresie 50 %. Po stronie kosztów powoda należało przy tym zaliczyć kwoty 1.000 zł tytułem opłaty od pozwu, kwoty po 4.800 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnikaŁ. G. (1)i 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Koszty po stronie pozwanego to 4.800 zł wynagrodzenia pełnomocnika i po 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Po dokonaniu wyliczeń matematycznych Sąd o kosztach w zakresie powództwaŁ. G. (1)orzekł jak w pkt VII wyroku. Kolejne powództwo to roszczeniaB. G. (1), które zostało uwzględnione w 75 % i oddalone w 25 %. Koszty procesu po stronie powodowej to 500 zł opłaty od pozwu, 4.800 zł wynagrodzenia pełnomocnikaB. G. (1)i 17 zł opłaty od pełnomocnictwa, zaś koszty procesu po stronie pozwanej to 4.800 zł wynagrodzenia pełnomocnika i 17 zł opłaty od pełnomocnictwa. Przeliczenie rachunkowe doprowadziło do orzeczenia jak w pkt X wyroku. Wreszcie rozliczenie kosztów procesu odnośnie roszczeńM. G. (1)prowadzi do ustalenia, że powódka wygrała proces w 40 % i przegrała w 60 %. Koszty po stronie powódki to 1.000 zł tytułem opłaty od pozwu, kwoty po 4.800 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika i 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, zaś koszty pozwanego to 4.800 zł wynagrodzenia pełnomocnika i 17 zł opłaty od pełnomocnictwa. Kolejne przeliczenie rachunkowe umożliwiła orzeczenie jak w pkt XIII.