Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie
XVI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XVI C 255/18
Data wyroku: 2018-08-21 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON

Sygn. akt XVI C 255/18

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 23 lipca 2018 r.
W pozwie wniesionym w dniu 17 sierpnia 2017 r. (data prezentaty Sądu) powódM. W.wniósł o ustalenie, że wstąpił z mocy prawa w stosunek najmulokalu mieszkalnego nr (...)usytuowanego w budynku położonym przyul. (...)wW.w miejsce swojej zmarłej matki –K. K..
W uzasadnieniu powód wskazał, że jego matka, która była najemcą przedmiotowego lokalu zmarła w lutym 2017 r. Oświadczył, że zamieszkiwał wraz z nią, w tym lokalu od 34 lat. Wyjaśnił, że cała korespondencja prywatna i urzędowa przychodziła na adres ww. mieszkania. Podkreślił, że od wielu lat opiekował się swoją matką, która bardzo ciężko chorowała i przebyła kilka udarów. Ponadto wskazał, że od wielu lat jego matka z uwagi na swój stan zdrowia, korzystała z uprzejmości swojej siostry i od wiosny do późnej jesieni przebywała na jej działce, a przedmiotowy lokal wówczas był niezamieszkany. Powód wyjaśnił również, że otrzymał od(...) W.odpowiedź odmowną odnośnie jego wniosku o uregulowanie uprawnień do ww. lokalu(pozew – k.1).
Zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2017r. zwrócono pozew.
(zarządzenie k. 9)
Pismem, nadanym do Sądu w dniu 2 stycznia 2018r. powód złożył wniosek o niezwracanie fizyczne pozwu i nadanie sprawie nowej sygnatury oraz sprawie dalszego biegu.
(pismo k. 39)
Zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2018r. Sąd przychylił się do wniosku i nadał sprawie nową sygnaturę.
(zarządzenie k. 41)
W odpowiedzi na pozew złożonej w dniu 23 maja 2018 r. (data stempla pocztowego)(...) W.wniosło o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, że nie zostały spełnione konieczne przesłanki do wstąpienia w stosunek najmu w postaci stałego zamieszkiwania z najemcą w lokalu do chwili jego śmierci. Podkreślono, że przebywanie powoda w przedmiotowym lokalu spowodowane było jedynie sprawowaniem specjalistycznej opieki nad chorą matką, a nie stałym zamieszkiwaniem. Zdaniem strony pozwanej celowe przebywanie w lokalu, wynikające z konieczności sprawowania opieki nad osobą bliską, nie powoduje przeniesienia centrum życiowego, a także nawiązania trwałej więzi z lokalem. Strona pozwana powołała się na orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazując, iż pobyt osoby bliskiej w celu udzielenia doraźnej, choćby nawet dłużej trwającej pomocy najemcy mieszkania, z reguły nie stanowi stałego zamieszkania(odpowiedź na pozew – k.51-53).
Sąd Rejonowy ustalił i zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie powódM. W.domagał się ustalenia wstąpienia w stosunek najmulokalu nr (...), usytuowanego w budynku położonym przyul. (...)wW., w miejsce zmarłej matki, dotychczasowej najemczyni.
Jednocześnie strony zgodnie przyznały, że w dniu 8 września 2017 r.(...) W.wniosło pozew o nakazanieM. W., aby opuścił i opróżnił z rzeczy i osób ww. lokal mieszkalny, bez prawa do lokalu socjalnego, wskazując, iż zajmuje on przedmiotowy lokal bez tytułu prawnego. Postępowanie w powyższej sprawie toczy się przed tut. Sądem pod sygn. XVI C 3003/17.
Wobec powyższych okoliczności stwierdzić należało, że powództwoM. W.przeciwko(...) W.o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, bowiem powód nie ma interesu prawnego w dokonaniu przez Sąd żądanych w pozwie ustaleń w drodze orzeczenia w niniejszej sprawie.
Zgodnie zart. 189 k.p.c.powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Powód traci jednak ten interes wówczas, gdy ustalenie prawa lub stosunku prawnego, którego żąda w pozwie, stanowi przesłankę wydania rozstrzygnięcia w innej toczącej się sprawie, w której zgłoszone zostało roszczenie dalej idące (o świadczenie, o ukształtowanie).
Powyższe stanowisko zaprezentował w orzecznictwie po raz pierwszy – wprost odnosząc je do sytuacji, gdy owo „roszczenie dalej idące” zostało zgłoszone w powództwie wytoczonym przeciwko powodowi w sprawie o ustalenie – Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 lutego 1972 r., sygn. I CR 388/71, Legalis nr 16075, w którym orzekł, że dłużnik dopóty ma interes prawny w ustaleniu rozmiaru swego obowiązku, dopóki nie został przez wierzyciela pozwany o świadczenie. Gdy już został pozwany, przysługuje mu tylko obrona w takim procesie. Stanowisko to zostało następnie potwierdzone w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 grudnia 1998 r., sygn. III CKN 56/98, Legalis nr 43804, gdzie Sąd Najwyższy wskazał, że „(...) przedmiotem żądania w jednej sprawie jest eksmisja z lokalu mieszkalnego, a w drugiej żądanie, przez pozwanych ze sprawy eksmisyjnej, ustalenia wstąpienia w stosunek najmu tego lokalu. Powództwo o ustalenie należy w takiej sytuacji ocenić w aspekcie braku interesu prawnego w rozumieniuart. 189 k.p.c.”. Ponadto w wyroku z dnia 17 listopada 2000 r., sygn. V CKN 221/00, LEX nr 52658, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w przypadku równoczesnego toczenia się procesu o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu oraz o opróżnienie lokalu mieszkalnego brak jest celowości w dążeniu przez powoda do ustalenia istnienia stosunku najmu lokalu w pierwszym ze wskazanych postępowań. Sąd Najwyższy stwierdził bowiem, że istnienie bądź brak tego stosunku prawnego jest prejudycjalną przesłanką rozstrzygnięcia w innym sporze, a mianowicie w procesie o eksmisję. Bardziej zaś ogólnie pogląd ten wyraził następnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 stycznia 2002 r., sygn. I CKN 723/99, LEX nr 53132, którego teza 3 stanowi: „Przesłanką materialnoprawną powództwa o ustalenie, opartego naart. 189 k.p.c., jest interes prawny powoda. Nie jest ona spełniona wówczas, gdy występuje równocześnie możliwość innej formy ochrony prawnej, w tym potwierdzenia istnienia stosunku prawnego w innym procesie cywilnym”.
Analogiczna sytuacja do wskazanych w powołanych wyżej orzeczeniach Sądu Najwyższego, zaistniała w niniejszej sprawie. Bowiem, przed wytoczeniem niniejszego powództwa (jego wytoczenie należy datować na dzień złożenia przez powoda pisma o niezwracanie fizyczne pozwu i nadanie sprawie nowej sygnatury oraz sprawie dalszego biegu) o wstąpienie w stosunek najmu, przeciwko powodowi zostało wytoczone przez(...) W.powództwo o opuszczenie i opróżnienie przedmiotowego lokalu. Kwestia oceny, czy pomiędzyM. W., a(...) W.istnieje stosunek prawny, który uprawnia go obecnie do korzystania z ww. lokalu może i powinna być przedmiotem badania w sprawie o eksmisję, ponieważ jej rozstrzygnięcie stanowić będzie zasadniczą przesłankę rozstrzygnięcia. Zatem powód może i powinien bronić się jako pozwany w procesie o eksmisję poprzez wykazanie istnienia stosunku najmu. W tej sytuacji, wobec toczącego się przed tutejszym Sądem postępowaniem przeciwkoM. W.o opróżnienie przedmiotowego lokalu uznać należało, że powód powinien usunąć istniejące wątpliwości co do tego, czy strony niniejszego procesu łączy stosunek prawny najmu przedmiotowego lokalu w postępowaniu o eksmisję, a tym samym, że po stronie powoda brak jest interesu prawnego w ich rozpoznaniu w niniejszej sprawie o wstąpienie w stosunek najmu.
Istnienie interesu prawnego jest warunkiem umożliwiającym dalsze badanie poddanej pod osąd sprawy w zakresie istnienia lub nieistnienia ustalanego prawa lub stosunku prawnego. W konsekwencji – brak interesu prawnego powoduje oddalenie powództwaa liminewobec jego bezzasadności (T. Ereciński, red.:Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze.Tom I, Wyd. 4, s. 403). Dodać też należy, że podlega ono badaniu przez sąd w każdym stanie sprawy i z urzędu (por. teza 2 wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 października 1990 r., sygn. I CR 649/90, Legalis nr 731074). Wobec powyższego na rozprawie w dniu 23 lipca 2018 r. Sąd oddalił wszystkie wnioski dowodowe – uznając, iż merytoryczne badanie sprawy byłoby zbędne, a nawet niedopuszczalne, skoro powództwo musiało ulec oddaleniu wobec braku istnienia interesu prawnego.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku, oddalając powództwo w całości.
O kosztach procesu (pkt. 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za jego wynik. Zasądzoną z tego tytułu od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 900 zł stanowi wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego będącego adwokatem, którego wysokość Sąd ustalił na podstawie § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800), w brzmieniu obowiązującym w dniu wniesienia pozwu.

ZARZĄDZENIE
(...)