Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 813/17
Data wyroku: 2018-09-02 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Przestępstwa karnoskarbowe
Podstawa prawna: art. 107§1 kks

Sygn. akt. IV Ka 813/17

UZASADNIENIE
D. G.został oskarżony o to, że w sierpniu 2015 roku urządzał gry na automacieo nazwie H. (...)nr(...)oraz na automacie(...)w lokalu przyul. (...)wM., wbrewart. 14 ust. 1 i 23 a Ustawy z dnia 19.11.2009 roku o grach hazardowych(Dz.U. 2015.612.j.t. z późń. zm.) tj. o czyn zart. 107 § 1 k.k.s.
Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2017 roku w sprawie sygn. akt II K 490/16 oskarżonegoD. G.w ramach zarzucanego czynu uznał za winnego tego, że w sierpniu 2015 roku urządzał gry na automacieo nazwie H. (...)nr(...)oraz na automacie(...)w lokalu przyul. (...)wM., wbrewart. 6 ust. 1 i art. 23 a Ustawy z dnia 19.11.2009 roku o grach hazardowych, czym wypełnił znamionaart. 107 § 1 kksi za to na podstawieart. 107 § 1 kkswymierzył mu karę grzywny 100 stawek dziennych po 100 złotych każda,
- na podstawieart. 30 § 5 kksorzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych opisanych w wykazie numer 01, na karcie 122 akt sprawy, w pozycjach 1,2,3
- zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa tytułem zwrotu wydatków 1 586 złotych, a tytułem opłaty kwotę 1 000 złotych.
Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, która zarzuciła:
- obrazę prawa materialnego, poprzez naruszenieart. 1 § 1 kksw zw. zart. 107 § 1 kksw zw. zart. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowychpoprzez przyjęcie, że oskarżony popełnił przestępstwo, o którym mowa wart. 107 § 1 kks, mimo, żeustawa o grach hazardowych, w tym jejart. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1nie obowiązywały z powodu braku procedury notyfikacji w chwili popełnienia czynu;
- obrazę prawa procesowego, która miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a toart. 17 § 1 pkt 2 kpkw zw. z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej i wynikającej zeń zasady effet utile prawa Unii Europejskiej w zw. z art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE, poprzez wydanie wyroku skazującego w oparciu o treśćart. 107 § 1 kks, gdy w niniejszej sprawie, w dniu popełnienia zarzucanego czynu tj. w sierpniu 2015 r., zachodziła negatywna przeszkoda procesowa w postaci bezskuteczności przepisówart. 6 i 14 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych(dalej jako(...)) wypełniających blankietowy przepisart. 107 § 1 kksna skutek braku przekazania Komisji Europejskiej przez Rzeczpospolitą Polską projektu przepisów technicznych, w tymart. 6 i 14,(...), podczas gdy obowiązek taki ciążył na Rzeczypospolitej Polskiej w świetle art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE, a w konsekwencji powstaje konieczność natychmiastowej odmowy przez sądy krajowe stosowania norm prawnych, które zostały zawarte w jednostkach redakcyjnych nie notyfikowanych;
- obrazę przepisów prawa materialnego, tj.art. 10 § 3 kkspoprzez jego niezastosowanie w realiach niniejszej sprawy w sytuacji gdy oskarżony pozostawał w błędnym przekonaniu o okoliczności wyłączającej bezprawność zarzucanego mu czynu w postaci braku znamion czynu zabronionego;
- obrazę przepisów prawa materialnego, poprzez naruszenie zasady nullum crimen sine lege wyrażonej wart. 1 kodeksu karnegow sytuacji, gdy ustawa nie penalizuje zachowania oskarżonego jako niezgodnego z prawem.
W konkluzji skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego czynu ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Trybunalskim do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonego nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, że Sąd Rejonowy nie przypisał oskarżonemu naruszeniaart. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowychw związku z czym zarzuty w tej kwestii są bezprzedmiotowe.
Wobec dalszych zarzutów apelacji rozważyć należało kwestię notyfikacjiart. 6 ustawy o grach hazardowychi ewentualnego działania w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu o istnieniu okoliczności wyłączającej bezprawność zarzucanego oskarżonemu czynu.
Problem notyfikacjiart. 6 ustawy o grach hazardowychzostał najpierw rozstrzygnięty przez(...)w dniu 13 października 2016 roku, który wydał orzeczenie w sprawie C-305/15 i stwierdził, że przepis taki jakart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowychnie stanowi „przepisu technicznego” w rozumieniu dyrektywy 98/34. W tych okolicznościach nie ma konieczności badania skutków naruszenia obowiązku zgłoszenia przepisów technicznych. Z całości powyższych rozważań wynikało, że na zadane pytanie(...)udzielił odpowiedzi, iż art. 1 dyrektywy 98/34 należy interpretować w ten sposób, że przepis krajowy, taki jak ten będący przedmiotem postępowania głównego nie wchodzi w zakres pojęcia „przepisów technicznych” w rozumieniu tej dyrektywy, podlegających obowiązkowi zgłoszenia na podstawie art. 8 ust. 1 tej samej dyrektywy, którego naruszenie jest poddane sankcji w postaci braku możliwości stosowania takiego przepisu.
Przede wszystkim jednak takie kompleksowe oceny prawne zostały przeprowadzone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2017 r., I KZP 17/16 (OSNKW 2017, nr 2, poz. 7). Oceny te odnosiły się zarówno do płaszczyzny przepisów krajowych, jak i prawa unijnego, także w kontekście przepisuart. 91 ust. 3 Konstytucji RP, w związku z treścią wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 13 października 2016 r., C-303/15. Podjęta w składzie siedmiu sędziów uchwała Sądu Najwyższego ujmuje wszystkie te elementy prawne, które były rozważane w sprzecznych - jeśli chodzi o poglądy prawne co do charakteru przepisówart. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1GryHazardU - orzeczeniach Sądu Najwyższego, przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Pełność jej argumentacji, niepominięcie żadnego obszaru normatywnego „sporu o prawo”, logika wywodu oraz spójność wniosków daje podstawę do przyjęcia, że pogląd prawny w niej wyrażony jest trafny. Dlatego Sąd Odwoławczy nie widzi potrzeby powtarzania argumentacji tam zawartej. Nie można zatem mówić o złamaniu przez Sąd Rejonowy zasadynullum crimen sine legeskoro z powyższych orzeczeń wynika wprost, że norma blankietowaart. 107 § 1 k.k.s.mogła być uzupełniona o treśćart. 6 ust 1. ustawy o grach hazardowych.
Sąd Odwoławczy nie podzielił także zarzutów kwestionujących ustalenia z zakresu strony podmiotowej czynu oraz zmierzających do wykazania działania w warunkach błędu co do okoliczności wyłączającej bezprawność czynu. Z przepisuart. 10 § 3 kkswynika, iż nie popełnia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, kto dopuszcza się czynu zabronionego w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność (art. 10 § 3 kks). Skarżący, uzasadniając powołanie się na te kontratypy wskazuje, iż świadomość oskarżonego o legalności i niekaralności tego rodzaju zachowań, jak przypisane zaskarżonym wyrokiem, była usprawiedliwiona, bo kształtowały ją – prezentowane także w sprawach, w których oskarżony był stroną – stanowiska rozmaitych organów państwowych, w tym sądów powszechnych i Sądu Najwyższego, opinie prawne oraz poglądy doktryny, z których miało wynikać, iż brak notyfikacji przepisuart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowychw Komisji Europejskiej powoduje, iż postępowanie pozostające z nimi w sprzeczności nie może wywoływać niekorzystnych konsekwencji – w tym również w zakresie odpowiedzialności karnoskarbowej za występek zart. 107 § 1 kks. Rozumowanie to jest jednak wybiórcze, bo zakłada, jakoby w powyższym zakresie orzecznictwo i doktryna były jednomyślne. Pomija istnienie szeregu innych judykatów, które na skuteczne powoływanie się na takie usprawiedliwione błędne przekonanie lub usprawiedliwioną nieświadomość, nie pozwalają. Problem stosowaniaart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowychw kontekście prawa Unii Europejskiej, wywołał bowiem w ciągu ostatnich lat rozbieżności w orzecznictwie, także w zakresie oceny, czy i w jakich warunkach wymienione przepisy mogą uzupełniać normę blankietową zart. 107 § 1 kks. Na taką możliwość wprost wskazywała zwłaszcza dominująca w ramach Sądu Najwyższego linia orzecznicza, by przywołać choćby: postanowienie SN z dnia 28 listopada 2013 r. I KZP 15/13, wyrok SN z dnia 3 grudnia 2013 r., V KK 82/13, wyrok SN z dnia 8 stycznia 2014 r., IV KK 183/13, czy postanowienie SN z dnia 20 sierpnia 2014 r. IV KK 69/14. Dla oskarżonego płynęły stąd dostatecznie czytelne sygnały, które podważały przekonanie o legalności i niekaralności takiego zachowania, jak przypisane niniejszym wyrokiem. Zatem kontynuując tego rodzaju działalność oskarżony musiał brać pod uwagę jego potencjalną sprzeczność z prawem, w tym zprawem karnym skarbowymi wiążące się z tym konsekwencje. Taki stan świadomości nie jest tożsamy z istotą kontratypów, o jakich mowa powyżej. Oskarżony, mając taką świadomość, działał nie w błędzie, tylko w realizacji uświadamianego ryzyka i konsekwencji z tym związanych – także na gruncie prawa karnoskarbowego. Taka kalkulacja wyłącza błąd w każdej jego postaci. Człowiek działający w błędzie nie zdaje sobie sprawy z możliwości pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej, oskarżony zaś taką możliwość zakładał i liczył się z nią. Tym bardziej, że w dacie czynu był już skazany za czyn zart. 107 k.k.s.w innej sprawie.
W oparciu o przepisy powołane w sentencji wyroku Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonego 1000 zł opłaty za drugą instancję oraz 403,66 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym, na które złożyły się koszty uzyskania opinii biegłych psychiatrów oraz ryczałt za doręczenia. Ich uiszczenie przez oskarżonego nie będzie dla niego zbyt uciążliwe.