Sąd Rejonowy w Dębicy
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 619/14
Data wyroku: 2018-01-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Beata Kozik
Słowa kluczowe: Droga konieczna
Podstawa prawna: 145 K.C.
Teza: Ustanowienie służebności drogi powinno stanowić wynik łącznej oceny: potrzeb nieruchomości nie mającej odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, najmniejszego obciążenia gruntu przez który droga ma przebiegać oraz interesu społeczno-gospodarczego.

Sygn. akt I Ns 619/14

POSTANOWIENIE
Dnia 9 stycznia 2018 r.
Sąd Rejonowy w Dębicy, Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący:  SSR Beata Kozik
Protokolant:   starszy sekretarz sądowy Elżbieta Domińczak
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. wD.
sprawy z wnioskuK. R.iL. R.
z udziałemK. S.,B. R.iJ. W. (1)
o ustanowienie drogi koniecznej
p o s t a n a w i a :

I
Ustanowić na rzecz(...)
działki nr (...)położonej w(...)gmina(...)objętejKsięgą Wieczystą numer (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Dębicy służebność przejazdu, przechodu i przegonu podziałce nr (...)położonej w(...)gmina(...)objętejKsięgą Wieczystą numer (...)szlakiem o szerokości 3,5 metra, długości 32 metry, oznaczonym w opinii biegłego geodetyW. D.z dnia 20 lutego 2015 roku i na kopii mapy zasadniczej w skali 1:1000, kopii mapy ewidencyjnej w skali 1:2000, stanowiącymi załączniki do opinii jako wariant I kolorem żółtym.

II
Zasądzić od wnioskodawcówK. R.iL. R.solidarnie na rzecz uczestniczkiK. S.kwotę 3.315,95 zł (słownie: trzy tysiące trzysta piętnaście złotych i dziewięćdziesiąt pięć groszy) tytułem wynagrodzenia i odszkodowania, płatną w terminie 14 dni od uprawomocnienia się postanowienia z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w płatności.

III
Orzec, że każda ze stron ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Sygn. akt I Ns 619/14

UZASADNIENIE

postanowienia Sądu Rejonowego w Dębicy z dnia 9 stycznia 2017 r.
WnioskodawcyL. R.iK. R.wystąpili z wnioskiem o(...)na rzecz każdoczesnych właścicielidziałki numer (...)położonej w(...), Gmina(...), objętejKsięgą Wieczystą numer (...)będącej własnością wnioskodawców na zasadach małżeńskiej wspólności majątkowej przez nieruchomość oznaczoną jakodziałką numer (...), położoną w(...), Gmina(...), objętejKsięgą Wieczystą numer (...), będącej własnością uczestniczkiK. S.szlakiem o szerokości 6 metrów biegnącym wzdłuż rowu melioracyjnego, od jego północnej strony, zaznaczonym kolorem żółtym na załączonej do wniosku kserokopii mapy ewidencyjnej albo przez nieruchomość oznaczoną jakodziałką numer (...), położoną w(...), Gmina(...)objętejKsięgą Wieczystą numer (...), będącej obecnie własnością uczestniczkiB. R., szlakiem o szerokości 6 metrów, biegnącym wzdłuż granicy z nieruchomością, oznaczoną jakodziałka ewidencyjna numer (...), zaznaczonym kolorem zielonym na załączonej do wniosku kserokopii mapy ewidencyjnej.
Na uzasadnienie podali, że wnioskodawcy są właścicielami na zasadach małżeńskiej wspólności majątkowej nieruchomości oznaczonej jakodziałką numer (...), położonej w(...), Gmina(...)objętejKsięgą Wieczystą numer (...). Nieruchomość oznaczona jakodziałka numer (...), położona w(...)Gmina(...), objętejKsięgą Wieczystą numer (...)stanowi własność uczestniczkiK. S.. Właścicielką nieruchomości oznaczonej jakodziałka numer (...), położonej w(...)Gmina(...), objętejKsięgą Wieczystą numer (...)jest uczestniczkaB. R.. Nieruchomość wnioskodawców pozbawiona jest dostępu do drogi publicznej. Proponowane warianty ustanowienia służebności pozwolą na zapewnienie dostępu do drogi publicznej, w sposób najmniej uciążliwy dla nieruchomości sąsiednich. Taki przebieg służebności byłby także adekwatny do potrzeb nieruchomości władnącej.
W odpowiedzi na wniosek (k. 28-31) uczestniczkaK. S.podniosła, że w latach powojennychdziałki numer (...)prawdopodobnie stanowiły jedną całość geodezyjną. Na skutek śmierci poprzedników prawnych wnioskodawczyni –L. R.i zmian geodezyjnych, w latach 70-tychdziałka numer (...)stała się własnością dziadka wnioskodawczyniJ. W. (2). Natomiastdziałka numer (...)stała się własnością ojca wnioskodawczyniJ. W. (3). Dojście i dojazd dodziałki numer (...)były wówczas zapewnione przez drogę wewnętrzną biegnącą podziałce numer (...)(będącej obecnie własnościąJ. W. (1)- brata wnioskodawczyni) wzdłuż jej granicy zdziałką numer (...). Po śmierciJ. W. (2)(dziadka wnioskodawczyni)działki numer (...)stały się własnością jednej osoby –J. W. (3)(ojca wnioskodawczyni) i automatyczniedziałka numer (...)uzyskała dostęp do drogi publicznej przezdziałkę numer (...). WnioskodawczyniL. R.nabyła własnośćdziałki numer (...)w drodze działu spadku (postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, wydane przez Sąd Rejonowy w Dębicy w dniu 14 kwietnia 2009 r., sygn. akt I Ns(...)). Była to czynność prawna dokonana między innymi pomiędzyL. R., a jej bratemJ. W. (1)– właścicielemdziałki numer (...). Zgodnie zart. 145 § 2 k.c.przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej powinno zostać dokonane w ramach tej czynności. Wnioskodawczyni faktycznie korzysta w celu dojścia dodziałki numer (...)z będącej własnością jej bratadziałki numer (...). Wnioskodawcy są właścicielamidziałki numer (...)na podstawie umowy darowizny z dnia 18 sierpnia 2014 r., Rep. A numer(...). Dokonano już co najmniej dwóch czynności prawnych, tj. działu spadku, a następnie darowizny, w których to czynnościach nie zatroszczono się o dostępdziałki numer (...)do drogi publicznej. Wszystkie te czynności dokonywane były w obrębie rodziny wnioskodawców, którzy kosztem sąsiednich nieruchomości (będących własnością osób trzecich, a nie ich rodziny) pragną zapewnić sobie dogodny dostęp do drogi publicznej. Wbrew dawniejszym zwyczajom i zasadom współżycia społecznego. W latach wcześniejszych, w ramach stosunków dobrosąsiedzkich, poprzednicy prawni PaniR.korzystali z działek sąsiednich w celach przejazdu, przechodu, przegonu bydła na podstawie umów ustnych, bez ustanawiania stosownych służebności i odwrotnie – między innymi właścicieledziałki numer (...)(przed jej podziałem nadziałki (...)) mieli zapewnioną (na podstawie umowy ustnej) możliwość przejazdu i przechodu przezdziałkę numer (...)do drogi stanowiącejdziałkę numer (...)szlakiem drożnym wzdłuż granicy zdziałką numer (...). W momencie objęciadziałki numer (...)w posiadanie PaniR.zagrodziła swoją działkę zabraniając wstępu na jej teren. Jest to niezrozumiałe, zwłaszcza że wnioskodawczyni nie zamieszkuje w Polsce, ani tym bardziej na przedmiotowej działce z której nie korzysta. Podczas krótkotrwałych pobytów w Polsce PaniR.wszczyna postępowania sądowe (sygn. akt I C(...)oraz I C(...)) lub administracyjne (rozgraniczenie, sądowe ustalenie granic), wzywa policję, etc. W takim stanie rzeczy tym bardziej niesprawiedliwe jest „odbieranie” nieruchomościom sąsiednim dotychczas wykonywanych przez około 150 lat nieformalnych służebności (których wykonywanie związane było z korzystaniem z widocznego i trwałego urządzenia, takiego jak bramka w płocie, wydeptana ścieżka), a wnioskowanie o ustanowienie służebności drogi koniecznej z przebiegiem po działkach będących własnością osób trzecich. Uczestniczka podniosła, że wielokrotnie proponowała wnioskodawczyni zamianędziałki numer (...)albo jej części na inną działkę w bezpośrednim sąsiedztwie, np.działkę (...)(albo ich część), ale żadna z propozycji nie została przez PaniąR.zaakceptowana (w tym także w postępowaniu o sygn. I C(...)).Działka numer (...)znajduje się miej więcej w połowie jejdziałki numer (...), a zatem ustanowienie służebności doprowadziłoby do podziału faktycznego jej działki ograniczając jej funkcjonalność, użyteczność oraz zagospodarowanie. Wnioskodawcy podczas pobytu w Polsce korzystają ze szlaku biegnącego podziałce numer (...), od jej granicy z drogą publiczną (działka numer (...)), który rozpoczyna brama wjazdowa znajdująca się w ogrodzeniudziałki numer (...)i prowadzi pomiędzy budynkiem mieszkalnym i gospodarczym, aż do blaszanych garaży (wzniesionych bez wymaganychprawem budowlanymzezwoleń) usytuowanych tuż przy granicydziałki numer (...)zdziałką numer (...). Około 15 metrów od tych garaży, w ogrodzeniu biegnącym wzdłuż granicydziałki numer (...)zdziałką numer (...)znajduje się brama o szerokości około 4 metrów i mostek umożliwiająca wnioskodawcą bezpośredni wjazd nadziałkę numer (...)zdziałki numer (...). Opisany szlak i tak musi istnieć na potrzeby właściciela, gdyż jest to jedyne możliwe połączenie z garażami. Uczestniczka podała, że najbardziej słuszne jest ustanowienie służebności podziałce numer (...)zgodnie z istniejącą sytuacją faktyczną.
W odpowiedzi na wniosek uczestniczkaB. R.(k. 51-53) podniosła, żedziałka numer (...)powstała z podziału prawnego (dział spadku i podziału geodezyjnego). Dojście i dojazd dodziałki numer (...)były zapewnione od lat przezdziałkę numer (...). Nieruchomość wnioskodawców ma faktyczny dostęp do drogi publicznej przezdziałkę numer (...), co potwierdzają widoczne na zdjęciach koleiny. W umowie darowizny z dnia 18 sierpnia 2014 r. wnioskodawcaK. R.przyjął do akceptującej wiadomości fakt, że działka nie posiada bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, a więc tym samym wyraził w akcie notarialnym zgodę na istniejący stan faktyczny i prawny (jednocześnie nie dbając o uprzednie zapewnienie takiego dostępu, np. przez ustanowienie służebności w drodze umowy). Jednocześnie w tym samym dniu, tj. w dniu 18 sierpnia 2014 r. (być może nawet przed podpisaniem aktu notarialnego) wnioskodawcy udzielili radcy prawnemu pełnomocnictwa do reprezentowania w sprawie o ustanowienie drogi koniecznej przed sądem.
Na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 r. uczestnikJ. W. (1)zarzucił, że jeden wariant przebiega przez środek jegodziałki numer (...)i nie widzi możliwości takiego przejazdu. Natomiast drugi wariant obejmuje płot i róg budynku. Podał, że uważa, iż Sąd powinien zdecydować, który szlak będzie najkorzystniejszy. Wariant okazany na mapie jako IV przebiegałby pod samym oknem i w sumie nie ma z tego szlaku wyjazdu na drogę gminną. Nie może zając stanowiska co do szlaku oznaczonego jako V.
Na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. pełnomocnik wnioskodawców wniósł o ustanowienie służebności wariantem numer I, ewentualnie wariantem numer II.
UczestniczkaB. R.na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. działając przez pełnomocnika wniosła o ustanowienie służebności wariantem numer III i zasądzenie od wnioskodawców na rzecz uczestniczek zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
UczestniczkaK. S.na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. działając przez pełnomocnika wniosła o ustanowienie służebności wariantem numer III i zasądzenie od wnioskodawców na rzecz uczestniczek zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
UczestnikJ. W. (1)na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. wniósł o nieobciążanie służebnością nieruchomości w wariancie numer III i IV.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny
Przedmiotem postępowania jest ustanowienie służebności drogi koniecznej na rzecz nieruchomości położonej w(...), Gmina(...), oznaczonej jakodziałka numer (...)o powierzchni 0,18 ha, objętaKsięgą Wieczystą numer (...), stanowiąca własność wnioskodawcówL. R.iK. R.na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej. Nieruchomość ta stanowi stare siedlisko, aktualnie bez zabudowań i jest ogrodzona.Działka numer (...)nie posiada bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, ani ustanowionej odpowiedniej służebności drogowej.
Dowód:
- wyrys z mapy ewidencji gruntów, k. 6,
- odpisKsięgi Wieczystej numer (...), k. 4-5,
- odpis umowy darowizny z dnia 18 sierpnia 2014 r., Rep. A numer(...),
- opinia biegłego sądowego geodetyW. D.z dnia 20 lutego 2015 r., k. 77-80,
- opinia uzupełniająca biegłego sądowego geodetyW. D.z dnia 28 lipca 2015 r., k. 115.
WnioskodawczyniL. R.w dniu 18 sierpnia 2014 r. darowała do majątku wspólnego wnioskodawcyK. R.działkę numer (...), położoną w(...)postanawiając, że przedmiot tej darowizny stanowić będzie ich majątek objęty wspólnością ustawową. Wnioskodawczyni oświadczyła, że przedmiotową nieruchomość nabyła w drodze działu spadku po rodzicach na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Dębicy z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt I Ns(...). W akcie notarialnym w § 3 wnioskodawczyniL. R.oświadczyła, że nieruchomość nie posiada bezpośredniego dostępu do drogi publicznej.
Dowód:
- odpis aktu notarialnego z dnia 18 sierpnia 2014 r., Rep. A numer(...), k. 56-58.
W toku postępowania rozpoznawane były następujące warianty przebiegu służebności.

    Wariant numer I(zgłoszony przez wnioskodawców) przebiegający od drogi gminnej (działka numer (...)) przezdziałkę numer (...), położoną w(...)w odległości 0,5 metra na północ od krańca rowu melioracyjnego. Szlak o szerokości 3,5 metra i długości 32 metrów zajmuje powierzchnię 112 m(
    2 )PsIV zdziałki numer (...). Właścicielemdziałki numer (...)jest uczestniczkaK. S.. Nieruchomość objęta jestKsięgą Wieczystą numer (...). W celu urządzenia tego szlaku należałoby usunąć rosnące drzewa: 2 jabłonie, 7 świerków, 1 brzozę, 2 olchy.

    Wariant numer II(zgłoszony przez wnioskodawców) przebiegający od drogi gminnej (działka numer (...)) przezdziałkę numer (...), położoną w(...)przy ogrodzeniudziałki numer (...)i dochodzący do południowego narożnikadziałki numer (...). Szlak o szerokości 3,5 metra i długości 36 metrów zajmuje powierzchnię 126 m(

    2)PsV, w tym zdziałki numer (...), położonej wK.- 8 m(

    2), zdziałki numer (...)m(

    2). Właścicielemdziałki numer (...), objętejKsięgą Wieczystą numer (...)jestJ. W. (1), synJ.iZ.. Właścicielemdziałki numer (...), położonej w(...), objętejKsięgą Wieczystą numer (...)jestB. R.. W celu urządzenia tego szlaku należy usunąć rosnące drzewa: 6 wierzb, 1 olchę oraz zbudować most na rowie melioracyjnym.

Działki numer (...), objęteKsięgą Wieczystą numer (...)stanowią mienie komunalne Gminy(...)– drogi gminne.
Wariant numer III(zgłoszony przez uczestników) przebiega od drogi gminnej (dz.(...)przez bramę o szerokości 4,5 metra nadziałkę numer (...), następnie pomiędzy budynkami mieszkalno-gospodarczymi i przez drugą bramę o szerokości 4 metrów i mostek na rowie dochodzący dodziałki numer (...). Szlak ten o szerokości 3,5 metra i długości 40 metrów zajmuje powierzchnię 140 m2– B/PsV zdziałki numer (...). Szlak ten przebiega przez siedlisko, dzieląc je na dwie części. Wymaga otwierania dwóch bram.
Wariant numer IV(zgłoszony przez uczestników) przebiega od drogi gminnej (dz.(...)) w południowo-zachodnim narożnikudziałki numer (...), a następnie w kierunku północno-wschodnim dochodząc do bramy i mostka na rowie nadziałce numer (...). Szlak ten o szerokości 3,5 metra i długości 66 metrów zajmuje powierzchnię 231 m2– B/PsV zdziałki numer (...). W celu urządzenia tego szlaku należałoby usunąć fragment ogrodzenia przy drodze i rozebrać budynek gospodarczy (garaż) nadziałce numer (...).
Wariant numer V(zgłoszony przez uczestników) przebiega od drogi gminnej (dz.(...)) przezdziałkę numer (...)(identycznie jak w wariancie numer II), a następnie za budynkiem gospodarczym skręcający w kierunku zachodnim, przechodzący przez bramę o szerokości 4 metrów, po czym biegnący przy północnej granicydziałki numer (...)oraz przez bramę i mostek na rowie łączący się zdziałką numer (...). Szlak ten o szerokości 3,5 metra i długości 42 m zajmuje powierzchnię 147 m2– PsV, w tym zdziałki numer (...)m2, zdziałki numer (...)m2. Szlak wymaga pokonania dwóch zakrętów pod kątem 90 stopni oraz otwierania dwóch bram.
Dowód:
- protokół z oględzin nieruchomości z dnia 18 lutego 2015 r., k. 75-76,
- opinia biegłego sądowego geodetyW. D.z dnia 20 lutego 2015 r., k. 77-80,
- opinia uzupełniająca biegłego sądowego geodetyW. D.z dnia 28 lipca 2015 r., k. 115,
- odpisKsięgi Wieczystej numer (...), k. 4-5,
- odpisKsięgi Wieczystej numer (...), k. 7-8,
- odpisKsięgi Wieczystej numer (...), k. 12-14,
- wyrys z mapy ewidencji gruntów, k. 6,

Działka numer (...), położona w(...), Gmina(...)wraz zdziałką numer (...)położoną w(...), Gmina(...)były w posiadaniuK. W.przed 1975 r. W 1975 r. nadziałkę numer (...)został uwłaszczonyJ. W. (3), a nadziałkę numer (...)K. W..Działki numer (...)pochodzą z jednej nieruchomości szczepowej.Działka numer (...)stanowi obecnie własnośćJ. W. (1), synaJ.iZ.. Jak wynika z ewidencji gruntów działki te od 1968 r. były w posiadaniuK. W..Działka numer (...)była w posiadaniuJ. B.iH. W.,działka numer (...)była w posiadaniuZ. J.. Z arkuszy posiadłości gruntowych z lat 1895-1900 wynika, żedziałka numer (...)była w posiadaniuW. B.,działki numer (...)były w posiadaniuK. J., a od 1926 r. w posiadaniu jej spadkobierców.Działka numer (...)była w posiadaniuA.,M.,J.,R.iZ. J., a od 1934 r. –R. P.zJ.. Szczepowymi sądziałki numer (...)w pierwszej kolejności, a w drugiej kolejnościdziałki numer (...).
Dowód:
- opinia biegłego sądowego geodetyW. D.z dnia 20 lutego 2015 r., k. 77-80,
- opinia uzupełniająca biegłego sądowego geodetyW. D.z dnia 28 lipca 2015 r., k. 115.
Dojazdy poprzedników prawnych wnioskodawczyniL. R.do nieruchomości odbywały się jak w wariancie numer IV przebiegu służebności. Od czasu gdy został tam wzniesiony garaż przez rodziców wnioskodawczyni komunikacja do nieruchomości odbywała się podziałce numer (...)pomiędzy budynkiem mieszkalnym i budynkiem gospodarczym.Działka numer (...)stanowiła nieruchomość siedliskowąZ. W.iJ. W. (3)rodziców wnioskodawczyni, którzy na tej nieruchomości mieszkali. Nadziałce numer (...)znajdowały się dawniej zabudowania mieszkalno-gospodarcze dziadków wnioskodawczyniJ. W. (2)iK. W., którzy zmarli około 30 lat temu. W przeszłościdziałka numer (...)była ogrodzona drewnianym płotem, zaśdziałka numer (...)na której mieszkali rodzice wnioskodawczyni była nie ogrodzona. Ogrodzeniedziałki numer (...)zostało wzniesione około 30 lat temu. Obecniedziałka (...)stanowi własność brata wnioskodawczyniJ. W. (1), który ma troje małych dzieci. W latach 80-tych XX wieku nadziałce numer (...)rodzice wnioskodawczyni wybudowali garaż, który wznosił mąż uczestniczkiK. S.. W toku postępowania sądowego o ustanowienie służebności drogi koniecznej uczestniczkaK. S.w 2016 roku zagrodziładziałkę numer (...)od strony drogi publicznej. WnioskodawczyniL. R.w(...)wyjechała do Austrii, gdzie mieszka na stałe wraz z mężem wnioskodawcąK. R.. Do Polski przyjeżdża kilka razy do roku i wtedy zatrzymuje się u brataJ. W. (1), który mieszka nadziałce numer (...). Działka wnioskodawców nie jest uprawiana rolniczo i w celu skoszenia i zabrania trawy wnioskodawczyni dostaje się na nią zdziałki brata numer (...). UczestniczkaK. S.będąca właścicielkądziałki numer (...)zamierza dokonać jej podziału geodezyjnego i darować po 1 działce córce i synowi pod budowę domów mieszkalnych.
Dowód:
- protokół z oględzin nieruchomości z dnia 18 lutego 2015 r., k. 75-76,
- zeznania świadków:Z. C., k. 131-132,M. K., k. 156-157,
- przesłuchanie wnioskodawczyniL. R., k. 258-259,
- przesłuchanie wnioskodawcyK. R., k. 260,
- przesłuchanie uczestnikaJ. W. (1), k. 260,
- przesłuchanie uczestniczkiK. S., k. 261,
- przesłuchanie uczestniczkiB. R., k. 261.
Projektowany szlak drogi koniecznej w wariancie numer I dzieli nieruchomość (działkę numer (...)) mającą być obciążoną na dwie części, zmniejsza możliwość racjonalnego zagospodarowania, może być przyczyną dalszych konfliktów sąsiedzkich. Długość szlaku 32 metry, szerokość 3,5 metra, powierzchnia 112 m2.
Projektowana droga konieczna w wariancie numer II dzieli nieruchomość (działkę numer (...)) mającą być obciążoną na części w sposób nieznaczny, zmniejszy możliwość racjonalnego zagospodarowania terenu (działka może być budowlaną), wymaga usunięcia drzew i budowy mostu na rowie melioracyjnym, może być przyczyną dalszych konfliktów sąsiedzkich. Długość szlaku 36 metrów, szerokość 3,5 metra, powierzchnia 126 m2.
Projektowana droga konieczna w wariancie numer III dzieli działkę na dwie części biegnąc pomiędzy budynkiem mieszkalnym i gospodarczym, ogranicza możliwość racjonalnego zagospodarowania. Długość szlaku 40 metrów, szerokość 3,5 metra, powierzchnia 140 m2.
Proponowany szlak służebny w wariancie numer IV dzieli nieruchomość w nieznacznym stopniu, przebiega w bezpośrednim sąsiedztwie budynku mieszkalnego, wymaga przebudowy ogrodzenia na bramę wjazdową oraz rozbiórki garażu. Długość szlaku 66 metrów, szerokość 3,5 metra, powierzchnia 231 m2.
Projektowana droga konieczna w wariancie numer V dzielidziałkę numer (...)w stopniu nieznacznym, wymaga przebudowy ogrodzenia nadziałce numer (...), posiada dwa zakręty pod kątem 90 stopni. Długość szlaku 42 metry, szerokość 3,5 metra, powierzchnia 147 m2.
Dowód:
- opinia biegłego sądowego gospodarczegoS. B.z dnia 29 grudnia 2016 r., k. 211-215.
Biegły sądowy z zakresu spraw gospodarczychW. W.opowiedział się za wyborem wariantu numer I przebiegu służebności. Wprawdzie wymaga on urządzenia (utwardzenia nawierzchni), gdyż biegnie po terenie, który jest użytkiem rolnym sklasyfikowanym jako grunt pokryty roślinnością trawiastą – użytek zielony, ale jego obciążenie szlakiem służebnym jest minimalne, gdyż przebiega poza terenem na którym zlokalizowane są zabudowania mieszkalno-gospodarcze wzdłuż naturalnej przeszkody terenowej (rów melioracyjny), który i tak przedzieladziałkę numer (...)na dwie części. Takie umiejscowienie drogi koniecznej niczym nie ograniczy dalszego korzystania z gruntu pod ewentualną zabudowę. Wariant ten jest najkrótszym szlakiem komunikacyjnym pomiędzy nieruchomością władnącą, a drogą publiczną. W drugiej kolejności odpowiednim wariantem jest wariant numer II.
Dowód:
-opinia biegłego sądowego gospodarczegoW. W.z dnia 21 kwietnia 2014 r., k. 94-97,
- pisemna opinia uzupełniająca biegłego sądowego gospodarczegoW. W.z dnia 26 lipca 2015 r., k. 114,
- pisemna opinia uzupełniająca biegłego sądowego gospodarczegoW. W.z dnia 16 sierpnia 2016 r., 184,
- ustna opinia uzupełniająca biegłego sądowego gospodarczegoW. W.z dnia 24 listopada 2015 r., k. 130-131,
- opinia biegłego sądowego gospodarczegoS. B.z dnia 29 grudnia 2016 r., k. 211-215.
Według wyliczeń biegłego sądowegoW. W.w przypadkuwariantu numer Iwynagrodzenie z tytułu obciążenia nieruchomości służebnością płatne jednorazowo winno wynosić na rzecz właścicieladziałki numer (...)– 2.520,00 zł, a odszkodowanie 795,95 zł stanowiące wartość drzew jabłoni, wartość utraconych korzyści, wartość drzew świerka pospolitego, wartość drzewa brzozy i olch, koszt demontażu części ogrodzenia.
W przypadkuwariantu numer IIwynagrodzenie z tytułu obciążenia nieruchomości służebnością płatne jednorazowo winno wynosić na rzecz właścicieladziałki numer (...)– 11,48 zł, dla właścicieladziałki numer (...)– 169,27 zł.
W przypadkuwariantu numer IIIwynagrodzenie z tytułu obciążenia nieruchomości służebnością płatne jednorazowo winno wynosić na rzecz właścicieladziałki numer (...)– 3.150,00 zł.
W przypadkuwariantu numer IVwynagrodzenie z tytułu obciążenia nieruchomości służebnością płatne jednorazowo winno wynosić na rzecz właścicieladziałki numer (...)– 5.197,50 zł.
W przypadkuwariantu numer Vwynagrodzenie z tytułu obciążenia nieruchomości służebnością płatne jednorazowo winno wynosić na rzecz właścicieladziałki numer (...)– 1.642,50 zł, dla właścicieladziałki numer (...)– 106,15 zł.
Według wyliczeń biegłego sądowegoS. B.w przypadkuwariantu numer Iwynagrodzenie z tytułu obciążenia nieruchomości służebnością płatne jednorazowo winno wynosić na rzecz właścicieladziałki numer (...)– 2.100,00 zł.
W przypadkuwariantu numer IIwynagrodzenie z tytułu obciążenia nieruchomości służebnością płatne jednorazowo winno wynosić na rzecz właścicieladziałki numer (...)– 150,00 zł, dla właścicieladziałki numer (...)– 2.212,50 zł.
W przypadkuwariantu numer IIIwynagrodzenie z tytułu obciążenia nieruchomości służebnością płatne jednorazowo winno wynosić na rzecz właścicieladziałki numer (...)– 2.625,00 zł.
W przypadkuwariantu numer IVwynagrodzenie z tytułu obciążenia nieruchomości służebnością płatne jednorazowo winno wynosić na rzecz właścicieladziałki numer (...)– 4.331,25 zł.
W przypadkuwariantu numer Vwynagrodzenie z tytułu obciążenia nieruchomości służebnością płatne jednorazowo winno wynosić na rzecz właścicieladziałki numer (...)– 1.368,75 zł, dla właścicieladziałki numer (...)– 1.387,50 zł.
Dowód:
-opinia biegłego sądowego gospodarczegoW. W.z dnia 21 kwietnia 2014 r., k. 94-97,
- pisemna opinia uzupełniająca biegłego sądowego gospodarczegoW. W.z dnia 26 lipca 2015 r., k. 114,
- pisemna opinia uzupełniająca biegłego sądowego gospodarczegoW. W.z dnia 28 maja 2016 r., 171-172,
- pisemna opinia uzupełniająca biegłego sądowego gospodarczegoW. W.z dnia 16 sierpnia 2016 r., 184,
- ustna opinia uzupełniająca biegłego sądowego gospodarczegoW. W.z dnia 24 listopada 2015 r., k. 130-131,
- opinia biegłego sądowego gospodarczegoS. B.z dnia 29 grudnia 2016 r., k. 211-215.
Odnośnie do zakresu obciążeń nieruchomości uczestników to:
W wariancie numer I projektowana droga konieczna dzielidziałkę numer (...)na dwie części, zmniejsza możliwość racjonalnego zagospodarowania (działka budowlana), może być przyczyną dalszych konfliktów sąsiedzkich. Biegnie wzdłuż rowu melioracyjnego w odległości pół metra od tego rowu. Długość szlaku 32 metry, szerokość 3,5 metra, powierzchnia 112 m2.
W wariancie numer II projektowany szlak służebny dzielidziałkę numer (...)na części w sposób nieznaczny, zmniejsza możliwość racjonalnego zagospodarowania terenu (działka może być budowlaną), wymaga usunięcia drzew i budowy mostu na rowie melioracyjnym, może być przyczyną dalszych konfliktów sąsiedzkich. Długość szlaku 36 metrów, szerokość 3,5 metra, powierzchnia 126 m2.
W wariancie numer III proponowany szlak służebny dzielidziałkę numer (...)na dwie części biegnąc pomiędzy budynkiem mieszkalnym, a budynkiem gospodarczym. Ogranicza możliwość racjonalnego zagospodarowania nieruchomości. Biegnie przez dwie bramy w ogrodzeniu działki siedliskowej. Długość szlaku 40 metrów, szerokość 3,5 metra, powierzchnia 140 m2.
W wariancie numer IV projektowana droga konieczna dzieli nieruchomość w nieznacznym stopniu, przebiega w bezpośrednim sąsiedztwie budynku mieszkalnego, wymaga przebudowy ogrodzenia na bramę wjazdową oraz rozbiórki istniejącego garażu. Długość szlaku 66 metrów, szerokość 3,5 metra, powierzchnia 231 m2.
W wariancie numer V proponowany szlak służebny dzielidziałkę numer (...)w stopniu nieznacznym, wymaga przebudowy ogrodzenia nadziałce numer (...), posiada dwa zakręty pod kątem 900.
Dowód:
- opinia biegłego sądowego gospodarczegoS. B.z dnia 29 grudnia 2016 r., k. 211-215.
UczestniczkaK. S.w dniu 27 listopada 2015 r. wystąpiła z wnioskiem do Wójta Gminy(...)o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla zamierzenia: budowa dwóch budynków mieszkalnych, jednorodzinnych nadziałce numer (...), położonej w(...)Wójt Gminy(...)sporządził projekt decyzji o warunkach zabudowy bez daty i podpisu, znak:(...)dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych, jednorodzinnych nadziałce numer (...)wK.. W dniu 29 lutego 2016 r. została wydana decyzja o warunkach zabudowy o treści jak w projekcie decyzji, a następnie utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 kwietnia 2016 r.
Dowód:
- odpis wnioskuK. S.do Wójta GminyŻ.z dnia 27 listopada 2015 r., k. 147-150.
- odpis projektu decyzji o warunkach zabudowy, znak:(...).6730.122.2015, k. 151-155,
- oświadczenie pełnomocników stron złożone na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r., k. 258.
Dokonując powyższych ustaleń, oparł się Sąd na zgromadzonych w toku postępowania dokumentach. Sąd nie dopatrzył się uchybień w ich treści oraz formie. Dokumenty urzędowe Sąd uznał w całości za autentyczne i wiarygodne. Nie ujawniły się też jakiekolwiek okoliczności podważające moc dowodową tych dokumentów, które należałoby brać pod uwagę z urzędu. Stąd dokumenty urzędowe stanowiły dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone (art. 244 §1 k.p.c.).
Podzielił Sąd opinie biegłego sądowego geodetyW. D.wykonane na użytek niniejszego postępowania na okoliczność identyfikacji nieruchomości, ustalenia stanu prawnego oraz ustalenia czy nieruchomości wnioskodawców posiadają odpowiedni dostęp do drogi publicznej. Opinie te były jasne, logiczne i wyczerpujące. Mogły zatem, jako rzetelne i pełne stanowić oparcie dla Sądu w przedmiotowej sprawie. Są one na tyle szczegółowe i rzeczowe, że pozwalają Sądowi wyrobić pełny pogląd na problematykę położenia nieruchomości będących przedmiotem postępowania i ich stanu prawnego. Podstawy opinii zostały szczegółowo i przekonywująco wyłuszczone przez biegłego. Szczegółowy opis nieruchomości został dodatkowo przedstawiony przez biegłego na mapach dołączonych do opinii.
Również Sąd podzielił opinie biegłego sądowego gospodarczegoW. W., uznając je za fachowe i sporządzone zgodnie z zasadami wiedzy, którą biegły w swej dziedzinie posiada. Biegły wyliczył również wartość wynagrodzeń z tytułu obciążenia nieruchomości służebnością oraz odszkodowań.
Biegły sądowy gospodarczyW. W.opowiedział się za wyborem wariantu numer I. Sąd podziela opinię. Wariant numer I wymaga urządzenia (utwardzenia nawierzchni), gdyż biegnie po terenie, który jest użytkiem rolnym sklasyfikowanym jako grunt pokryty roślinnością trawiastą – użytek zielony, ale jego obciążenie szlakiem służebnym jest minimalne, gdyż przebiega poza terenem na którym zlokalizowane są zabudowania mieszkalno-gospodarcze wzdłuż naturalnej przeszkody terenowej (rów melioracyjny), który i tak przedzieladziałkę numer (...)na dwie części. Takie umiejscowienie drogi koniecznej niczym nie ograniczy dalszego korzystania z gruntu pod ewentualną zabudowę. Wariant ten jest najkrótszym szlakiem komunikacyjnym pomiędzy nieruchomością władnącą, a drogą publiczną. Również Sąd podzielił opinię biegłego sądowego gospodarczegoS. B., który dokonał oceny obciążenia nieruchomości uczestników, jak również dokonał wyliczenia wynagrodzenia z tytułu obciążenia nieruchomości służebnością drogową. Jest to wariant najkrótszy.
Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego opinia biegłego ma na celu ułatwienie sądowi rozeznania i zrozumienia dziedziny (rozstrzyganej kwestii) wymagającej wiadomości specjalnych. W tym znaczeniu biegły jest pomocnikiem sądu, jednakże prezentuje własne stanowisko w kwestii, którą sąd rozstrzyga. Biegły zachowuje niezawisłość, co do merytorycznej treści opinii, co zapewnia prawidłową rolę tej opinii w postępowaniu sądowym(vide:orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1997 r., sygn. akt I CKN 44/96, nie publ., za T. Erecińskim, „Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2003, wydanie 4 zmienione i uaktualnione, pod red. T. Erecińskiego, tom l, s. 553, teza l). Co niezwykle istotne na tle przedmiotowej sprawy „opinia biegłego ma na celu ułatwienie sądowi należytej oceny zebranego w sprawie materiału wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Nie może ona natomiast sama być źródłem materiału faktycznego sprawy, ani tym bardziej stanowić podstawy ustalenia okoliczności będących przedmiotem oceny biegłego" (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 lipca 1969 r., sygn. akt I CR 140/69, publ. OSNC 1970 r., nr 5, póz. 85). „Spór rozstrzyga sąd, a nie biegły; biegły jest tylko pomocnikiem sądu, dostarczającym mu specjalnych wiadomości naukowych, technicznych itp., których sąd może nie posiadać” (tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 4 stycznia 1935 r., sygn. akt C.III. 18/34, publ. Zb. Urz. 1935 r., póz. 285, za J. Gudowskim, „Kodeks postępowania cywilnego - tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo”, Wydawnictwo Prawnicze sp. z o.o. Warszawa 1998 r., tom l, s. 520, teza 2).
Kierując się wyżej opisanymi wskazaniami Sądu Najwyższego, Sąd Rejonowy uznał, że zachodzą podstawy do ustanowienia służebności wariantem numer I.
Strony postępowania nie kwestionowały opinii biegłych co do wysokości wyliczonych wynagrodzeń i odszkodowań, co zostało potwierdzone także w oświadczeniach złożonych do protokołu rozprawy w dniu 9 stycznia 2018 r. Strony zgodnie wniosły, aby przy wydawaniu przez Sąd orzeczenia przyjąć wskazane w opiniach biegłych wartości wynagrodzeń i odszkodowań (k. 258).
Z zeznań świadkówZ. C.,M. K.oraz przesłuchania stron wnioskodawczyniL. R., przesłuchania wnioskodawcyK. R., przesłuchania uczestnikaJ. W. (1), przesłuchania uczestniczkiK. S., przesłuchania uczestniczkiB. R.wynika, że w przeszłości komunikacja do nieruchomości wnioskodawców i uczestnikaJ. W. (1)odbywała się najpierw jak w wariancie numer IV w miejscu gdzie obecnie stoi budynek gospodarczy (garaż), a następnie w latach 80-tych tak jak w wariancie numer III pomiędzy budynkiem mieszkalnym i gospodarczym nadziałce numer (...). Od czasu, gdy wnioskodawczyni nabyła własność nieruchomości dostawała się na swoją działkę zdziałki brata numer (...), u którego zatrzymywała się gdy przyjeżdżała od czasu do czasu z Austrii do Polski.

Sąd rozważył co następuje:
Zgodnie zart. 64 ust 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejwłasność może być ograniczona tylko w zakresie jakim nie narusza ono istoty własności. Powyższa gwarancja wypływa ze szczególnej ochrony jakiej udzielaKonstytucjaprawu własności, dając temu wyraz wustępie 2powoływanego przepisu. Możność ograniczenia tego prawa przewiduje natomiastkodeks cywilnywart. 145 k.c., typizując pewien wycinek rzeczywistości społecznej w warunkach której jest ona dopuszczalna przy spełnieniu określonych tam przesłanek i tylko w zakresie tam oznaczonym.
Okoliczności niniejszej sprawy mieszczą się w hipotezie powyższego przepisu,a zatem w oparciu o jego treść normatywną, mając nieprzerwanie na uwadze zasadę wyrażoną wart. 64 ust 3 i 2 Konstytucjirozstrzygnąć należało zaistniały w niniejszej sprawie konflikt interesów. Ustawodawca wart. 145 k.c.wychodząc ze słusznego założenia, iż każdy właściciel winien mieć możliwość korzystania z pełni atrybutów przysługujących mu jako podmiotowi tego prawa, statuuje warunki jakim powinno odpowiadać ustanowienie służebności drogi koniecznej - tak by nie ograniczyło ono prawa własności innego podmiotu ponad niezbędny zakres. Tak więc służebność ta musi być „potrzebna” (art. 145 § 1 k.c.), jej ustanowienie winno nastąpić z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które ma ono prowadzić (art. 145 § 2 zdanie pierwsze).
Jeśli potrzeba ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej, a między zainteresowanymi nie dojdzie do porozumienia, o ile jest to możliwe przeprowadzenie drogi powinno nastąpić przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej (art. 145 § 2 zdanie drugie k.c.).
Zasadą scalającą wszystkie pozostałe jest ta wyrażona wart. 145 § 3 k.c.zgodnie z którą przeprowadzenie drogi koniecznej winno nastąpić z uwzględnieniem interesu społeczno-gospodarczego. Ustawodawca nie przewidział wyjątku od powyższych zasad dopuszczalnych, np. w razie zaistnienia szczególnych okoliczności, zatem mając na uwadze konstytucyjne gwarancje prawa własności oraz oceny charakteru ustawowych przesłanek ustanowienia służebności drogi koniecznej - wykluczyć należy jakąkolwiek rozszerzającą wykładnię przepisuart. 145 k.c.W obliczu mocno akcentowanej wKonstytucjiochrony prawa własności przesłanki zart. 145 k.c.uznać należy również jako gwarancję nieingerencji bez wyraźnej potrzeby w prawo własności innego podmiotu. Jako granicę restryktywnej wykładni uznać jednak trzeba konieczność stworzenia dostatecznych warunków dla realnego korzystania z prawa własności nieruchomości pozbawionej dotąd dostępu do drogi publicznej.
Przeprowadzenie drogi koniecznej stanowi wynik łącznej oceny: potrzeb nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej, najmniejszego obciążenia gruntu, przez który droga ma prowadzić oraz interesu społeczno-gospodarczego. W wypadku możliwości wyboru między kilkoma gruntami, co do przeprowadzenia drogi koniecznej, interes społeczno-gospodarczy wymaga, żeby w razie braku przeciwwskazań z punktu widzenia potrzeb nieruchomości nie mającej dostępu – droga konieczna była przeprowadzona przez grunt, którego uszczerbek wskutek tego przeprowadzenia będzie najmniejszy. Wyjątkiem od tej zasady jestart. 145 § 2 zd. 2 k.c.wprowadzony w imię zasad współżycia społecznego (art. 5 k.c.), jednakże nie może on iść tak daleko aby naruszał interes społeczno-gospodarczy (art. 145 § 3 k.c.).
Ustanowienie ograniczonegoprawa rzeczowegojakim jest służebność gruntowa drogi koniecznej polega na tym, że na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości władnącej ustanawia się prawo przechodu, przejazdu lub przegonu bydła przez nieruchomość służebną niezależnie od tego czyją staje się własnością. Jest to rzeczowe obciążenie jednej nieruchomości na rzecz drugiej, co jest formą rozporządzenia prawem własności, ale nie prowadzącym do obrotu prawnego, którejś z tych nieruchomości. Ustanowienie służebności daje prawo do korzystania z drogi w celu posiadania dostępu do drogi publicznej z tej nieruchomości, która z różnych przyczyn została tego dostępu pozbawiona (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt II CSK 624/14, LEX numer 1844079).
W razie nabycia na podstawie decyzji administracyjnej prawa własności nieruchomości powstałej w wyniku podziału, w postępowaniu o ustanowienie drogi koniecznej ma zastosowanieper analogiamart. 145 § 2 zd. 2 k.c.Sąd jest więc zobowiązany do rozważenia w pierwszej kolejności, czy możliwie jest przeprowadzenie drogi koniecznej przez nieruchomość dzieloną. Zasadą jest przeprowadzenie drogi przez tę nieruchomość, nawet wówczas, gdy powodować to będzie dla niej większy uszczerbek, niż dla nieruchomości sąsiedniej oraz uwzględnienie potrzeb gruntu nie posiadającego dostępu do drogi publicznej. Nakaz ustanowienia służebności przez nieruchomość dzieloną nie ma charakteru bezwzględnego, bo inny przebieg drogi może być wyznaczony w razie braku możliwości wytyczenia drogi przez grunty dzielone – bądź fizycznie, bądź w skutek absolutnej nieracjonalności takiego przebiegu, gdy uszczerbek nieruchomości dzielonej będzie nieracjonalnie większy niż dla nieruchomości sąsiedniej. Sąd rozważając właściwy przebieg drogi powinien również rozważyć i uwzględnić interes społeczno-gospodarczy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2015 r., sygn. akt III CSK 147/14, LEX numer 1659239). W orzecznictwie podkreśla się, że wyjątek statuowany wart. 145 § 2 zd. 2 k.c.nie może prowadzić do kolizji z klauzulą interesu społeczno-gospodarczego, przewidzianą wart. 145 § 3 k.c.i do wyłączenia jej działania przez naruszenie tego interesu w stosunku do właściciela nieruchomości obciążonej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1970 r., sygn. akt III CRN 36/70, OSN 1970, Nr 11, poz. 207; z dnia 26 października 2000 r., sygn. akt IV CKN 1197/00, LEX numer 319581; z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV CSK 450/13, LEX numer 1476969; z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II CSK 476/16, LEX numer 2297387).
Sam konflikt pomiędzy zainteresowanymi nie stanowi samodzielnej przesłanki uzasadniającej odmowę wytyczenia drogi koniecznej przez nieruchomości niektórych z nich, o ile za tym szlakiem przemawiają szczególne względy natury społeczno-gospodarczej (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2004 r., sygn. akt IV CK 398/02, LEX numer 602388).
Art. 145 § 2 zd. 1 k.p.c.nakazuje, aby przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpiło w taki sposób, który uwzględniałby potrzeby nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej oraz aby grunty przez które droga ma przebiegać zostały obciążone w najmniejszym zakresie. Przepis ten wyraża zasadę uwzględnienia wzajemnych interesów stron. Przy stosowaniu tej zasady Sąd powinien mieć na względzie interes społeczno-gospodarczy (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt III CKN 413/00, LEX numer: 51863).
W rozumieniuart. 145 § 1 k.c.„odpowiedni” dostęp do drogi publicznej nie oznacza dostępu najbardziej dogodnego (tak również Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 17 marca 2011 r., sygn. akt IV CSK 313/10, LEX numer 1111018).
Powyższe Sąd miał na uwadze dokonując wyboru najwłaściwszego jego zdaniem wariantu ustanowienia drogi koniecznej.
Zasadne było ustanowienie służebności w sposób opisany w sentencji postanowienia wariantem numer I.
Wariant ten umożliwia bowiem dostęp do drogi publicznej i jest najbardziej odpowiedni pod względem społeczno-gospodarczym, jest wariantem najkrótszym. Nie obciąża on ponad niezbędną potrzebę nieruchomości uczestnika, a jednocześnie zapewnia dostęp do drogi publicznej. Umożliwia on przejazd samochodami osobowymi oraz dostawczymi o gabarytach dostosowanych do szerokości szlaku. W ocenie Sądu wystarczająca jest szerokość szlaku 3,5 metra, gdyż nieruchomość władnąca stanowi stare siedlisko, aktualnie bez zabudowań. Ponadto wariant ten biegnie wzdłuż naturalnej przeszkody terenowej, którą jest rów melioracyjny, który i tak dzielidziałkę numer (...)na dwie części. Przebieg szlaku wzdłuż tego rowu nie będzie nadmiernym obciążeniem dla nieruchomości. Gdyby właścicieldziałki numer (...)w przyszłości zabudowywał ją to będzie miał możliwość odgrodzenia siedliska od tej drogi.
Sąd Najwyższy wyraził stanowisko, iż droga konieczna powinna być ustanowiona w taki sposób, aby likwidować napięcie w stosunkach sąsiedzkich, a nie stanowić dodatkowe ich zarzewie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21.03.1983 r. III CRN 14/83 OSPiKA 1983 s. 12 poz. 259) Tworzenie sytuacji konfliktowych nie leży w należycie pojmowanym interesie samych zainteresowanych, ani też w interesie społeczno - gospodarczym.
Zdaniem Sądu Rejonowego w Dębicy, usytuowanie drogi służebnej według wariantu numer I przy dobrej woli stron nie powinno stwarzać konfliktów sąsiedzkich, gdyż szlak służebny biegnie wzdłuż rowu melioracyjnego, który i tak dzieli nieruchomość w sposób naturalny na dwie części. Ponadto uczestniczkaK. S., jak sama podała na rozprawie zamierza dokonać podziału nieruchomości, aby wydzielić dwie działki darując każdą z nich dzieciom pod budowę domów mieszkalnych. Powstaną więc dwa odrębne siedliska, które mogą być ogrodzone, a droga konieczna z wariantu numer I może służyć także jako droga dojazdowa do wydzielonych działek. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy dladziałki numer (...)w dniu 29 lutego 2016 r. nie powoduje, iż nie istnieje możliwość ustanowienia służebności drogi koniecznej. W miejscu przebiegu wariantu numer I nie ma żadnych przeszkód terenowych z wyjątkiem kilku drzew do usunięcia oraz ogrodzenia od strony drogi publicznej, które uczestniczka wzniosła w złej wierze w toku postępowania o ustanowienie służebności w celu stworzenia sytuacji, która w jej ocenie byłaby najkorzystniejsza i eliminowała możliwość ustanowienia drogi koniecznej. Również wystąpienie z wnioskiem w toku postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy służyło temu celowi. Zauważyć należy, że decyzja o warunkach zabudowy ustala jedynie warunki pod jakimi może dojść do zabudowy nieruchomości, a nie udziela pozwolenia na budowę. Biorąc pod uwagę wielkość działki może być ona zabudowana dwoma budynkami mieszkalnymi wolnostojącymi. Uczestniczka nie przedstawiła decyzji o pozwoleniu na budowę, która konkretyzuje miejsce wzniesienia budynku, jego wymiary, itp. Zdaniem Sądu gdyby nawet dzieci uczestniczki budowały domy mieszkalne to nie będą wznosić ich tuż przy rowie melioracyjnym ze względu na ograniczenia budowlane. Pas gruntu przy rowie melioracyjnym może być wykorzystywany jako droga. W ocenie Sądu wybór pozostałych wariantów byłby nieuzasadniony ze względu na występujące ograniczenia. Przejazd w wariancie numer III pomiędzy budynkiem mieszkalnym i gospodarczym w bliskim sąsiedztwie budynków w aktualnych warunkach społeczno-gospodarczych w ocenie Sądu jest niedopuszczalny, gdyż rozdziela zorganizowaną całość gospodarczą nieruchomości na dwie części, uniemożliwia zabezpieczenie siedliska oraz zapewnienia bezpieczeństwa osób poruszających się po podwórzu, w tym małych dzieci. Z kolei wariant numer II wymagałby budowy mostu na rowie melioracyjnym, usunięcia części ogrodzeniadziałki numer (...)oraz biegłby w bezpośrednim sąsiedztwie budynku gospodarczego. Wariant ten tylko w niewielkim zakresie biegłby podziałce numer (...)należącej doJ. W. (1), tj. na powierzchni 8 m2, a w pozostałym zakresie na powierzchni 118 m2obciążałbydziałkę numer (...)stanowiącą własność uczestniczkiB. R.. Wariant numer V z kolei wymagałby pokonania dwóch zakrętów pod kątem 900każdy, otwierania dwóch bram, co przy aktualnych gabarytach pojazdów poruszających się po drogach i częstotliwości przejazdów byłoby to szczególnie utrudnione. W wariancie numer IV zachodziłaby konieczność usunięcia garażu wzniesionego w latach 80-tych XX wieku oraz fragmentu ogrodzenia. Stanowiłoby to duże obciążenie dla nieruchomości numer(...)Zauważyć należy, że wprawdzie w przeszłości w miejscu tym istniał dojazd do działki wnioskodawców i uczestnikaJ. W. (1), to jednak został on zlikwidowany w latach 80-tych XX wieku poprzez budowę tego garażu, a sam mąż uczestniczkiK. S.przyczynił się do likwidacji tego szlaku, gdyż jak podała uczestniczka to on budował garaż.
W ocenie Sądu wariant numer I jest wariantem najkrótszym i przy dobrej woli stron może w sposób nieskrępowany służyć jako droga dojazdowa nie tylko dla wnioskodawców, ale także dla dzieci uczestniczki, jeśli w przyszłości na nieruchomości powstaną zabudowania. W przeszłości relacje pomiędzy poprzednikami stron były bardo dobre. UczestniczkaU. S.jest spokrewniona z wnioskodawczynią, gdyż ich ojcowie byli kuzynami, a ponadto ojciec uczestniczki ożenił się z matką wnioskodawczyni po śmierci jej pierwszego męża. Konflikt pomiędzy wnioskodawczynią i uczestniczkąK. S.powstał dopiero po śmierci matki wnioskodawczyni, a dotyczył wybudowania płotu przez uczestniczkę na nieruchomości wnioskodawczyni. Przy dobrej woli stron konflikt nie powinien mieć miejsca, gdyż umiejscowienie szlaku służebnego wzdłuż rowu melioracyjnego nie powinno być samo w sobie zarzewiem konfliktów sąsiedzkich. Ustanawiając drogę konieczną Sąd wziął pod uwagę interes społeczno-gospodarczy i uwzględnił zarówno interes nieruchomości, na rzecz której służebność jest ustanowiona, jak i interes nieruchomości, która ma zostać obciążona. Oznacza to, że uwzględnił zarówno to, aby nieruchomość władnąca uzyskała właściwy dostęp do drogi publicznej z możliwie najmniejszym ograniczeniem prawa własności nieruchomości obciążonej. Sąd Rejonowy podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 lutego 1985 r. (sygn. akt III CRN 311/84,L.), że przeprowadzenie drogi koniecznej może i musi nastąpić przy uwzględnieniu potrzeb nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej z najmniejszym obciążeniem gruntów przez które droga ma prowadzić. Ustanowienie drogi koniecznej przez działkę stanowiącą siedlisko jest w ogóle, a przynajmniej w zasadzie wykluczone, jako sprzeczne z interesem społeczno-gospodarczym nieruchomości mającej być taką służebnością obciążoną. Tym samym wybranie wariantu numer III i IV jako właściwego do ustanowienia służebności drogowej w niniejszej sprawie, przy sprzeciwie uczestnika postępowania należało co do zasady wykluczyć.
Należy mieć na uwadze, że ustanowienie służebności drogi powinno stanowić wynik łącznej oceny: potrzeb nieruchomości nie mającej odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, najmniejszego obciążenia gruntu przez który droga ma przebiegać oraz interesu społeczno-gospodarczego (art. 145 § 2 zd. 1 i § 3 k.c.). Analiza okoliczności sprawy przy zastosowaniu przesłanek zart. 145 k.c.prowadzi do wniosku, iż wariant numer I jest najbardziej optymalnym wariantem przebiegu służebności.
Ponadto, zasądzono wynagrodzenie z tytułu obciążenia nieruchomości służebnością i odszkodowanie wyliczone przez biegłego sądowego gospodarczegoW. W.w opinii uzupełniającej z dnia 28 maja 2016 r. (k. 170-172). Na rzecz właścicieladziałki numer (...)zasądzono kwotę 3.315,95 zł tytułem wynagrodzenia oraz odszkodowania (795,95 zł odszkodowane + 2.520,00 zł za obciążenie nieruchomości służebnością). Sąd przyjął wielkość wyliczonego wynagrodzenia oraz odszkodowania z tej opinii, gdyż była korzystniejsza dla uczestniczkiK. S.. Biegły sądowyS. B.w swojej opinii z dnia 29 grudnia 2016 r. wyliczył wynagrodzenie w niższej kwocie, tj. 2.100,00 zł.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie powołanych przepisów.
O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.orzekając, iż każda ze stron ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.