Sąd Okręgowy w Słupsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 290/17
Data wyroku: 2018-05-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Kopania
Słowa kluczowe: Uznanie czynności za bezskuteczną
Podstawa prawna: art. 527 kc

Sygn. I C 290/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 maja 2018 r.
Sąd Okręgowy w Słupsku I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Beata Kopania

Protokolant:

sekretarz sądowy Małgorzata Bugiel

po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2018 r. w Słupsku
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.
przeciwkoS. R.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

1
uznaje za bezskuteczną w stosunku do powoda(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.umowę sprzedaży zawartą pomiędzyK. C.aS. R.w dniu 4 września 2014 r., sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. A nr(...)przed notariuszemJ. M., przenoszącą udział wynoszący ½ w prawie własności nieruchomości położonej w miejscowościS., stanowiącej lokal użytkowy położony przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy wS.prowadziksięgę wieczystą o nr (...), w celu zaspokojenia wierzytelności w kwocie 1.398.288,21 zł (słownie: jeden milion trzysta dziewięćdziesiąt osiem tysięcy dwieście osiemdziesiąt osiem złotych 21/100) wynikającej z aktu notarialnego sporządzonego przez notariuszaA. W., Rep. A nr(...)z dnia 29.12.2011 r., któremu Sąd Rejonowy wS.Wydział(...)
(...)postanowieniem z dnia 21.07.2012 r. w sprawie o sygn.(...)nadał klauzulę wykonalności;

2
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 12.000 zł (słownie: dwanaście tysięcy złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu;

3
nie obciąża pozwanego kosztami sądowymi, od uiszczenia których powód był zwolniony.

Na oryginale właściwy podpis
Sygn. akt IC 290/17

UZASADNIENIE
Powód,(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW., wniosła przeciwko pozwanemu,S. R.pozew o uznanie za bezskuteczną w stosunku do powoda umowy sprzedaży zawartej pomiędzyK. C.aS. R.w dniu 4 września 2014r., sporządzonej w formie aktu notarialnego rep. A numer(...)przed notariuszemJ. M., przenoszącej udział wynoszący ½ w prawie własności nieruchomości stanowiącej lokal użytkowy położony wS.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy wS.prowadziksięgę wieczystą (...), w celu zaspokojenia wierzytelności w kwocie 1.398.288,21 zł., wynikającej z aktu notarialnego sporządzonego przez notariuszaA. W.rep. A numer(...)z dnia 29 grudnia 2011r., któremu Sąd Rejonowy wS.nadał klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia 21 lipca 2012r. w sprawie o sygn.(...). Zażądał także zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu.
Na uzasadnienie wskazał, że zaskarżona czynność prawna została dokonana przez dłużnika powoda –K. C.z pokrzywdzeniem wierzycieli. Podał, iżK. C.jest dłużnikiem powoda z tytułu umowy pożyczki zawartej w dnu 29 grudnia 2011r. na kwotę 1.320.000 zł. Egzekucja prowadzona przeciwkoK. C.okazała się bezskuteczna.K. C.w chwili dokonywania sprzedaży udziału w lokalu użytkowym z pozwanym miała świadomość, że toczące się przeciwko niej postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne. Zatem, w dniu 4 września 2014r. działa w ze świadomością pokrzywdzenia powoda. Nadto podniósł, że okoliczność uzyskania przez pozwanego korzyści majątkowej wskutek jej dokonania jest oczywista. Pozwany stał się bowiem współwłaścicielem udziału wynoszącego ½ w lokalu użytkowym. Dodatkowo podkreślił, że pozwany miał wiedzę odnośnie zobowiązań finansowychK. C., co potwierdził m.in. podczas przesłuchania w dniu 5 grudnia 2014r. w Prokuraturze Rejonowej wS.w sprawie o sygn.(...). Nadto, pozwany iK. C.stanowią związek konkubencki od 2008r., prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, posiadają wspólne dziecko, co czyni zasadnym zastosowanie w tej sprawie domniemania, że osoba trzecia wiedziała, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Mając na uwadze powyższe, zostały spełnione, zdaniem powódki, przesłanki do uznania zaskarżonej czynności prawnej za bezskuteczną wobec powoda.
Pozwany,S. R., uznał powództwo. Jednocześnie wniósł o to, by nie obciążać go kosztami procesu.
Wskazał, że zamiar zwrotu udziału wynoszącego ½ w nieruchomości położonej wS.przyul. (...)powziął już wiele miesięcy temu, lecz wpis w księdze wieczystej zakazujący sprzedaży i obciążania udziału, dokonany na wniosek powoda, uniemożliwił to pozwanemu. Wskazał też, że powód nie kontaktował się z pozwanym przed wytoczeniem niniejszego procesu. Dodatkowo podkreślił, że przystępując do dokonania zaskarżonej czynności miał świadomość, że powód jest wierzycielem hipotecznym. Zatem będzie miał prawo egzekwowania z udziału w nieruchomości.
Postanowieniem z dnia 21 lipca 2017r. Sąd Okręgowy wS., na wniosek(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwW., udzielił zabezpieczenia przyszłego powództwa(...) spółki z ograniczona odpowiedzialnościąwW.przeciwkoS. R.o uznanie za bezskuteczną w stosunku do(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.umowy sprzedaży zawartej międzyK. C.aS. R.w dniu 4 września 2014 roku przed notariuszemJ. R.. A(...)przenoszącej udział wynoszący ½ w prawie własności nieruchomości położonej wS.stanowiącej lokal użytkowy położony wS.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy wS.prowadziksięgę wieczystą KW (...)poprzez: ustanowienie zakazu zbywania i obciążania udziału wynoszącego ½ w nieruchomości położonej wS., stanowiącej lokal użytkowy położony przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy wS.prowadzi księgę wieczystą numer KW numer(...)oraz nakazanie Sądowi Rejonowemu wS.Wydział(...)Ksiąg Wieczystych wpisanie ostrzeżenia o zakazie zbywania i obciążania udziału wynoszącego ½ wyżej opisanej nieruchomości wksiędze wieczystej KW (...)(sygn. akt(...)).
Sąd ustalił:
W dniu 29 grudnia 2011r. powód udzielił pożyczkiK. C.w kwocie 1.320.000 zł. na okres do dnia 31 marca 2012r. Pożyczkobiorca poddała się rygorowi egzekucji aktem notarialnym sporządzonym przez notariuszaA. W.(

    bezsporne, nadto odpis aktu notarialnego z dnia 29.12.2011r,(...), k. 12 - 13 akt Sądu Okręgowego wS.o sygn.(...)).
Postanowieniem z dnia 24 lipca 2012r. Sąd Rejonowy wS.Wydział(...)nadał klauzulę wykonalności aktowi notarialnemu z dnia 29 grudnia 2011r. na rzecz wierzyciela(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.przeciwko dłużnikowiK. C.co do obowiązku zapłaty kwoty 1.320.000 zł. wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 23 % od dnia 1 kwietnia 2012r. do dnia zapłaty (

    bezsporne, nadto postanowienie Sądu Rejonowego w Słupsku Wydział(...)z dnia 24 lipca 2012r., k 14 akt Sądu Okręgowego wS.o sygn.(...)).
Powyższy tytuł wykonawczy powód złożył do komornika sądowego, działającego przy Sądzie Rejonowym wS.,J. Ż.. Sprawa egzekucyjna prowadzone przeciwkoK. C.została zarejestrowana pod sygn.(...). Egzekucja prowadzona przeciwkoK. C.nie przyniosła pełnego zaspokojenia powoda (

    bezsporne, nadto informacja o zaległości w sprawie egzekucyjnej(...)z dnia 07.04.2016r., k. 15 akt Sądu Okręgowego wS.o sygn.(...)).
W dniu 4 września 2014r. przed notariuszem,J. M.aktem notarialnym rep. A nr(...)K. C.sprzedała pozwanemu,S. R., udział wynoszący ½ w sprawie własnościlokalu użytkowego nr (...)położonego wS.przyul. (...)wbudynku oznaczonym nr (...)wraz z przynależnym udziałem w częściach wspólnych nieruchomości, objętegoksięgą wieczystą (...), prowadzoną przez Sąd Rejonowy wS.za kwotę 100.0000zł. W akcie notarialnym wskazano, że cena została przez kupującego.S. R., zapłacona przed zawarciem umowy (

    bezsporne, odpis aktu notarialnego z dnia 04.09.(...)., rep. A nr(...), k. 16 – 18vakt Sądu Okręgowego wS.o sygn.(...)).
Wycena udziału wynoszący ½ w nieruchomości położonej wS.przyul. (...), stanowiącej lokal użytkowy, dla której Sąd Rejonowy wS.prowadziksięgę wieczystą (...)na potrzeby sprawy egzekucyjnej(...)została określona na kwotę 606.225 zł. (

    bezsporne, nadto wyciąg z operatu szacunkowego ze sprawy(...), k. 7 – 9).
S. R.pozostaje zK. C.w bliskich relacjach (bezsporne).
Sąd zważył:
Powództwo zasługuje na uwzględnienie.
Stan faktyczny między stronami jest bezsporny. Nadto, pozwany uznał powództwo.
Wskazać należy, ze roszczenie zgłoszone w pozwie zostało oparte na instytucji prawa cywilnego opisanej wart. 527 k.c.W myśl § 1 przywołanego przepisu, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.
Powyższy przepis stanowi uprawnienie wierzyciela do zakwestionowania skuteczności krzywdzącej go czynności dłużnika dokonanej z osobą trzecią. Jego funkcją jest zabezpieczenie interesów wierzyciela w wypadku nielojalnego postępowania dłużnika (często realizowanego w porozumieniu z osobą trzecią i na jej korzyść), który doprowadza swój majątek do stanu zagrażającego zaspokojeniu wierzycieli (ograniczając realne możliwości wyegzekwowania odpowiedzialności osobistej). Przesłankami uwzględnienia roszczenia wierzyciela są:

1
istnienie prawnie chronionej wierzytelności wierzyciela (powoda) względem dłużnika, który dokonał czynności prawnej z osobą trzecia (pozwanym);

2
dokonanie przez dłużnika czynności prawnej z pokrzywdzeniem wierzyciela (powoda);

3
uzyskanie przez osobę trzecią (pozwanego) korzyści majątkowej w wyniku dokonania czynności prawnej;

4
istnienie u dłużnika w chwili dokonania czynności prawnej świadomości działania z pokrzywdzeniem wierzyciela (powoda);

5
wiedza osoby trzeciej (pozwanego) o działaniu dłużnika za świadomością pokrzywdzenia wierzyciela (powoda).

W niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do uwzględnienia zgłoszonego żądania.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że istnienie wierzytelności powoda wobecK. C.zostało wykazane aktem notarialnym z dnia 29 grudnia 2011r., Rep. A nr(...)z którego wynika, żeK. C.pożyczyła od powodowej spółki kwotę 1.320.000 zł.
Z zestawienia informacji o stanie zadłużeniaK. C.ze sprawy(...)wynika natomiast, że prowadzona od 2012r. egzekucja nie przyniosła pełnego zaspokojenia powoda. Zatem przeniesienie w dniu 4 września 2014r. udziału w nieruchomości należy uznać za działaniaK. C.z pokrzywdzeniem wierzyciela.
Nadto, uzyskanie przez pozwanego korzyści majątkowej wskutek dokonania zaskarżonej czynności nie budzi wątpliwości. Pozwany uzyskał majątkowy składnik w postaci udziału w nieruchomości. Niekwestionowana jest przez pozwanego również przesłanka istnienia uK. C.świadomości działania z pokrzywdzeniem wierzycieli. Poza sporem jest także wiedza pozwanego o działaniu dłużnika za świadomością pokrzywdzenia wierzyciela (powoda), choć niniejsza przesłanka korzysta z domniemania na podstawieart. 527 par 3 k.c.
Zatem, wobec zaistnienia przesłanek opisanych wyżej, sąd na podstawieart. 527 k.c.orzekł jak w sentencji.
O kosztach procesu orzeczono w myślart. 98 par 1 k.p.c., uznając, że skoro pozwany przegrał niniejszy spór, to obowiązany jest zwrócić powodowi koszty procesu. Nie zasługuje na uwzględnienie twierdzenie pozwanego, że powód powinien był zwrócić się do pozwanego o przeniesienie udziału na rzeczK. C.. Podkreślić należy, żeK. C.od 2012r. jest dłużniczką powoda. Prowadzone jest wobec niej postępowanie egzekucyjne. Pozwany zaś posiadał tę wiedzę. Pomimo tego przystąpił do umowy kupna – sprzedaży udziału w nieruchomości położonej wS.przyul. (...). Działał zatem w porozumieniu z nielojalnym dłużnikiem. Nadto okoliczność, iż wierzytelność powoda zabezpieczona jest hipoteką na spornej nie ruchomości nie uzasadnia nieobciążania pozwanego kosztami procesu. Zbycie udziału w nieruchomości utrudnia prowadzenie egzekucji wierzycielowi. Trudniej zbyć udział w nieruchomości w toku egzekucji aniżeli zbyć nieruchomość, która nie jest przedmiotem współwłasności. Zatem wskutek czynności z dnia 4 września 2014r. doprowadziło do pokrzywdzenia powoda nie tylko jako wierzyciela rzeczowego, lecz również wierzyciela osobistego.
W konsekwencji powyższego sąd nie znalazł podstaw, by na podstawieart. 102 k.p.c.nie obciążać pozwanego kosztami procesu należnymi stronie powodowej, przy czym sąd omyłkowo wskazał jako kwotę należną powodowi kwotę 12.000 zł. Tymczasem powód uiścił opłatę od pozwu w wysokości 3.312 zł. i tę właśnie kwotę pozwany winien zwrócić powodowi.
Co do kosztów sądowych w zakresie opłaty od pozwu, od uiszczenia której powód był zwolniony, sąd nie obciążył pozwanego kosztami właśnie na podstawieart. 102 k.p.c.(pkt 3 sentencji wyroku). Za takim rozwiązaniem przemawia okoliczność, iż pozwany uznał powództwo, a jego sytuacji materialna jest trudna (00:07:51 protokół rozprawy z dnia 22.05.2018r., k. 143v).
Na oryginale właściwy podpis