Sąd Rejonowy w Bełchatowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 590/18
Data wyroku: 2018-10-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bartłomiej Niedzielski
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko mieniu
Podstawa prawna: art.286§1

Sygn. akt II K 590/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 października 2018 roku
Sąd Rejonowy w Bełchatowie, II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSR Bartłomiej Niedzielski
Protokolant: st. sekr. sąd. Jadwiga Jankowska
przy udziale Prokuratora: ---------------------
po rozpoznaniu na rozprawach w dniach 19 września i 17 października 2018 r.
sprawyR. P.ur. (...)wS.s.S.iT.z d.D.,
oskarżonego o to, że:
w dniu 8 marca 2017 r. w miejscowościB.woj.(...), działając z góry powziętym zamiarem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadziłfirmę (...) S.A.z/s wB.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w wysokości 9.000,00 zł. w ten sposób, że zawierając umowę pożyczki gotówkowej nr(...), wprowadził w błąd przedstawiciela firmy co do faktycznego zamiaru jej spłaty i wywiązania się z warunków tej umowy, czym działał na szkodę(...) S.A.z/s wB.,
tj. o czyn zart. 286 § 1 kk

1
uznaje oskarżonegoR. P.za winnego tego, że w dniu 8 marca 2017 r. wB.(woj.(...)), w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził(...) SAz s. wB.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w wysokości 9.000 (dziewięciu tysięcy) złotych w ten sposób, że zawierając umowę pożyczki gotówkowej nr(...), wprowadził w błąd przedstawiciela pożyczkodawcy odnośnie zamiaru jej spłaty i wywiązania się z jej warunków, czym działał na szkodę(...) SAz s. wB., tj. czynu zart. 286 § 1 kki za to na podstawieart. 286 § 1 kkw zw. zart. 37 a kkw zw. zart. 34 § 1 i 1a pkt 1 kk, a takżeart. 35 § 1 kkwymierza mu karę 4 (czterech) miesięcy ograniczenia wolności polegającej na obowiązku wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 (trzydziestu) godzin w stosunku miesięcznym;

2
zwalnia oskarżonego z obowiązku zapłaty kosztów sądowych.

Sygn. akt II K 590/18

UZASADNIENIE
R. P.od 7 lutego 2006 r. jest zatrudniony w(...) SAOddział wB.w pełnym wymiarze czasu pracy. Obecnie (od 1 września 2009 r.) pracuje na stanowisku(...)Na dzień 6 marca 2017 r. średnie wynagrodzenie netto oskarżonego z ostatnich 3 miesięcy wynosiło 7.591,78 zł.
/pismo(...) SAOddział wB.z 11.05.2018 r. k. 35, zaświadczenie zakładu pracy o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dn. 10.05.2018 r. k. 36, kserokopia umowy o pracę k. 37, kserokopia zaświadczenia zakładu pracy o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dn. 06.03.2017 r. k. 19/
W dniu 8 marca 2017 r. wB.R. P.zawarł z(...) SAumowę pożyczki gotówkowej nr(...), na podstawie której wymieniona spółka udzieliła oskarżonemu pożyczki gotówkowej w kwocie 9.000,00 zł. W świetle tej umowy całkowitą kwotą do zapłaty była suma 19.920,00 zł, którą rozłożono na 48 rat po 415 zł poczynając od 18 kwietnia 2017 r., kiedy to wymagalna była pierwsza z rat.
/kserokopia ww. umowy wraz z załącznikami k. 7-12, kserokopia wniosku o udzielenie kredytu k. 13-18, kserokopia zaświadczenia zakładu pracy o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dn. 06.03.2017 r. k. 19, zeznaniaR. A.k. 53-54/
R. P.z tytułu powyższej umowy wpłacił na rzecz(...) SAjedynie kwotę 500 zł - w dniu 18 maja 2017 r.
/zeznaniaR. A.k. 53-54, potwierdzenie wpłaty k. 44/
W dniu 25 października 2017 r. pełnomocnikR. P.złożył w Sądzie Rejonowym w Piotrkowie Trybunalskim wniosek o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. W świetle jego treści suma wierzytelności oskarżonego względem banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych przekraczała kwotę 517.000 złotych, zaś względem innych podmiotów sięgała kwoty ponad 587.000 zł. Spis wierzycieli liczył 118 pozycji. Suma wierzytelności wymagalnych już w miesiącu marcu 2017 roku wynosiła blisko 90.000 zł. W skład natomiast majątkuR. P.wchodziło jedynie mieszkanie wraz z elementami wyposażenia o wartości szacunkowej niecałych 180.000 zł.
/wniosek o ogłoszenie upadłości k. 2-15 akt(...)SR w Piotrkowie Tryb./
W dniu 24 lutego 2017 r.R. P.wraz ze swoją żonąA. P.zawarł zL. D.umowę pożyczki na kwotę 98.570,00 zł, dla której całkowita spłata kapitału miała nastąpić do dnia 24 sierpnia 2017 r., zaś w między czasie spłacane miały być odsetki w kwotach po 2.500 zł miesięcznie przez okres 5 miesięcy poczynając od 24 marca 2017 r.
/kserokopia ww. umowy k. 26-30 akt(...)SR w Piotrkowie Tryb./
W marcu 2017 r.A. P.pracowała i zarabiała ok. 1700-1800 zł. Po opłaceniu wszystkich rat na utrzymanie rodziny pozostawało 500-600 zł.
/zeznaniaA. P.k. 118/
W połowie szkoły podstawowej syn oskarżonego doznał kontuzji kończyny, która uniemożliwia mu uprawnie sportu.
/zeznaniaA. P.k. 118/
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z 25 stycznia 2018 r. sygn. akt(...)ogłoszono upadłość dłużnikaR. P.w celu likwidacji majątku.
/kserokopia odpisu ww. postanowienia k. 43/

R. P.ma(...)lat, jest żonaty, uzyskał wykształcenie średnie, z zawodu jest(...), pracuje jako(...)uzyskując dochód w wysokości ok. 7.000 złotych netto miesięcznie, który w 60 % jest zajęty z uwagi na ogłoszoną upadłość; ma na utrzymaniu jedno dziecko w wieku(...)lat; nie był karany.
/oświadczenie oskarżonego – k. 115; dane o karalności – k. 70/
Oskarżony nie przyznał się do zarzucanego mu czynu. Wyjaśniał, że zawierając przedmiotową umowę miał zamiar wywiązania się z jej warunków. Płynność finansową stracił w związku z popadnięciem w tzw. pętlę finansową dopiero później, kiedy komornik zajął mu wynagrodzenie. W związku z tym, w połowie roku 2017 zaczął szukać pomocy u doradców, a następnie wystąpił z wnioskiem o ogłoszenie upadłości (k. 60 i 116-117).
Sąd zważył, co następuje:
Ustalenia faktyczne w sprawie w zakresie zawarcia przedmiotowej umowy pożyczki oraz sytuacji finansowej, w której znajdował się wówczasR. P.i jego rodzina Sąd poczynił przede wszystkim w oparciu o dokumenty sporządzone na okoliczność jej zawierania oraz dokumentację złożoną w sprawie o ogłoszenie upadłości oskarżonego, a także na podstawie zeznańR. A.iA. P.. Wymienione dokumenty nie były bowiem kwestionowane w sprawie, zaś treść zeznań żony oskarżonego w zakresie ilości środków jakie pozostawały rodzinie PaństwaP.na życie korespondowała z treścią akt sprawy upadłościowej.
Kluczowym dla niniejszej sprawy było rozstrzygnięcie tego, czyR. P.zawierając umowę pożyczki miał zamiar wywiązania się z jej warunków, czy też zmierzał do wyłudzenia pieniędzy od pożyczkodawcy. W tym zakresie zarówno oskarżony jak i jego żona deklarowali, żeR. P.chciał się wywiązać z zaciągniętego zobowiązania. Zdaniem jednak Sądu obiektywne okoliczności, wynikające przede wszystkim z lektury akt sprawy o ogłoszenie upadłości oskarżonego, w sposób oczywisty temu zaprzeczają. Rzeczywista bowiem sytuacja finansowaR. P.w chwili zawierania umowy pożyczki gotówkowej nr(...)z(...) SAbyła taka, że nie był on w stanie spłacić tejże pożyczki. W świetle przecież treści złożonego pół roku później wniosku o ogłoszenie upadłości wysokość długów oskarżonego przekraczała 1.000.000 złotych (!), a w miesiącu, w którym zawierał umowę suma wymagalnych już wówczas wierzytelności sięgała blisko 90.000 zł. Ponadto, na dzień 24 marca 2017 r. przypadał już termin zapłaty pierwszej z pięciu rat odsetek z tytułu umowy pożyczki zawartej zL. D., w kwocie 2.500 zł, zaś już na 24 sierpnia 2017 r. oskarżony miał zwrócić wymienionemu przed chwilą pożyczkodawcy kapitał otrzymanej od niego pożyczki w wysokości ponad 90.000 zł. Okoliczności te w połączeniu z tym, że w świetle zeznańA. P.wówczas na życie zostało rodzinie 500-600 zł w sposób nie budzący najmniejszych wątpliwości wskazują, że oskarżony nie był w stanie wywiązać się z zaciągniętego zobowiązania.R. P.w chwili zawierania umowy miał długotrwałe trudności w regulowaniu zobowiązań, których już ówczesna wysokość była nieproporcjonalnie wyższa niż możliwości zarobkowe oskarżonego i stan jego majątku. Zdaniem Sądu wymienione okoliczności niezbicie dowodzą tego, że w chwili rozporządzenia mieniem przez pożyczkodawcę, oskarżony miał zamiar niewykonania zaciąganego zobowiązania. W praktyce bowiem nie był w stanie się z niego wywiązać. Skoro przecież osiągane przezR. P.zarobki nie wystarczały na spłacanie zaciągniętych już wcześniej przez niego długów, to tym bardziej nie mogły one wystarczyć na kolejne zobowiązania.
W związku z powyższym Sąd odmówił wiary wyjaśnieniom oskarżonego oraz zeznaniomA. P.w zakresie, w którym utrzymywali oni, iżR. P.posiadał wolę spłaty pożyczki. Wskazane okoliczności pozwalają w sposób nie budzący żadnych wątpliwości na przyjęcie, że zamiarem oskarżonego było uzyskanie potrzebnych mu wtedy pieniędzy, a następnie „uratowanie” się ogłoszeniem upadłości. Odmienne zaś twierdzenia podnoszone w tym zakresie w wyjaśnieniach oraz zeznaniach stanowią jedynie przyjętą przez oskarżonego linię obrony, w której był wspierany przez żonę.
Mając na uwadze dokonaną ocenę materiału dowodowego i ustalony na jej podstawie stan faktyczny Sąd uznałR. P.za winnego tego, że w dniu 8 marca 2017 r. wB.(woj.(...)), w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził(...) SAzs. wB.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w wysokości 9.000 złotych w ten sposób, że zawierając umowę pożyczki gotówkowej nr(...), wprowadził w błąd przedstawiciela pożyczkodawcy odnośnie zamiaru jej spłaty i wywiązania się z jej warunków, czym działał na szkodę(...) SAzs. wB., tj. czynu zart. 286 § 1 kk.
W przypadku przestępstwa oszustwa określonego wart. 286 § 1 kkwymaganym jest, aby sprawca w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego zachowania.
Błędem jest niezgodność między obiektywną rzeczywistością, a jej odbiciem w świadomości człowieka. W przypadku osoby prawnej dla oceny, czy została ona wprowadzona w błąd lub czy wykorzystano jej błędne przeświadczenie o rzeczywistości, decydujące znaczenie ma stan świadomości osób wchodzących w skład organu tej osoby lub działających z ich umocowania.
Wprowadzenie w błąd oznacza zachowanie prowadzące do wywołania (powstania) u danej osoby błędu, a więc fałszywego odzwierciedlenia rzeczywistości w świadomości tej osoby, przy czym przed podjęciem działania przez sprawcę pokrzywdzony nie ma błędnego wyobrażenia o rzeczywistości. Innymi słowy, w sytuacji wprowadzenia w błąd sprawca wywołuje w świadomości pokrzywdzonego fałszywe wyobrażenie.
W rezultacie wprowadzenia w błąd pokrzywdzony ma rozporządzić mieniem, a więc pomiędzy zachowaniem sprawcy, polegającym na wprowadzeniu w błąd i niekorzystnym rozporządzeniem mieniem, zachodzić musi związek przyczynowy.
Ponadto, o istnieniu wyłudzenia nie decyduje co prawda samo zaniechanie oddania długu, ale z kolei deklarowana gotowość zapłaty jak i nawet spłacenie części długu nie ma znaczenia zasadniczego dla istnienia owego zamiaru. Są to bowiem na gruncie znamion czynu zart. 286 § 1 kkfakty od siebie niezależne.
W związku z tym, przyjąć należało, że przypisanym zachowaniem oskarżony wyczerpał znamiona występku stypizowanego wart. 286 § 1 kk, a więc oszustwa.R. P.działał bowiem w zamiarze, aby pokrzywdzona spółka udzieliła mu pożyczki. Wykorzystał do tego jej stan świadomości wynikający z wcześniejszej udzielanych pożyczek. Podstępnie zatajając przy tym przed pokrzywdzoną, że nie ma zamiaru spłacić pożyczki, na co wprost wskazuje jego kondycja finansowa z chwili zawierania umowy, która w praktyce wykluczała wywiązanie się z przedmiotowego zobowiązania.
Przy wymiarze kary Sąd na korzyść oskarżonego poczytał jego niekaralność.
W przekonaniu Sądu, wymierzona w oparciu oart. 286 § 1 kkw zw. zart. 37 a kkw zw. zart. 34 § 1 i 1a pkt 1 kk, a takżeart. 35 § 1 kkkara 4 miesięcy ograniczenia wolności polegająca na obowiązku wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym odpowiada stopniowi jego winy i społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu czynu oraz pozwala na osiągnięcie zapobiegawczych i wychowawczych celów kary w stosunku doR. P., a także czyni zadość potrzebie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Podkreślić bowiem trzeba, iż oskarżony swoim postępowaniem i jego tłumaczeniem w bardzo zmyślny sposób próbował przerzucić pełną odpowiedzialność na pokrzywdzoną, która udzieliła mu pożyczki oraz umniejszał przy tym ogromną skalę wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Tym samym, stopień niedochowania wierności prawu był wyraźny, a motywacja i sposób działania oskarżonego, który starał się nie dostrzegać rozmiaru swoich długów zasługiwał na zdecydowaną reakcję prawno-karną.
Na podstawieart. 624 § 1 kpkSąd zwolnił oskarżonego od obowiązku zapłaty kosztów sądowych uznając, że ich uiszczenie byłoby dla niego zbyt uciążliwe ze względu na jego sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów. Oskarżonemu odebrano bowiem obecnie zarząd nad jego majątkiem w związku z ogłoszoną upadłością, a posiada on na utrzymaniu syna.