Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 109/17
Data wyroku: 2018-09-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Joanna Napiórkowska-Kasa
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia społeczne osób prowadzących działalność gospodarczą
Podstawa prawna: art. 48 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa

Sygn. akt VI U 109/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 06 września 2018 r.
Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSR Joanna Napiórkowska- Kasa
Protokolant: protokolant sądowy Aleksandra Łaszuk
po rozpoznaniu w dniu 06 września 2018 r. w Warszawie na rozprawie
sprawyB. B.
przeciwko(...)wW.
o zasiłek chorobowy
na skutek odwołaniaB. B.
od decyzji(...)wW.z dnia(...). znak:(...)
oddala odwołanie.
Sygn. akt VI U 109/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia(...), znak:(...),(...)wW.przyznał ubezpieczonejB.B.zasiłek chorobowy od podstawy wymiaru wynoszącej 1.107,39 zł. W uzasadnieniu tej decyzji ZUS wskazał, że ubezpieczona podlegała ubezpieczeniu chorobowemu nieprzerwanie od dnia 9 listopada 2015 roku, wobec czego podstawa wymiaru przysługującego jej zasiłku chorobowego za okres od 15 lutego 2016 roku do 21 marca 2016 roku została ustalona z uwzględnieniem jej przychodu, stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe za okres od grudnia 2015 roku do stycznia 2016 roku.
(decyzja z dnia 11.05.2016r. – k. 2 akt organu rentowego)
Od powyższej decyzjiB. B.(d.B.) wniosła odwołanie. Odwołująca wskazała, że dnia 9 listopada 2015 roku złożyła oświadczenie woli o przejściu z tzw. preferencyjnego ZUS-u na pełny. Jednocześnie zgłosiła się do ubezpieczenia chorobowego. Dodała, że zadeklarowała jako podstawę wymiaru składek kwotę 5.000,00 zł i od tej podstawy uiściła składki na ubezpieczenie chorobowe za miesiące listopad i grudzień 2015 roku oraz styczeń 2016 roku. Odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez wyliczenie jej podstawy wymiaru zasiłku chorobowego w wysokości 2.628,35 zł z uwzględnieniem składek z 3 miesięcy (listopad i grudzień 2015 roku i styczeń 2016 roku) oraz podstawy pełnego wymiaru składek ZUS stanowiącej 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, która wynosiła 2.375,40 zł w 2015 roku i 2.433,00 zł w 2016 roku.
(odwołanie – k. 1 – 4)
W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o jego oddalenie w całości. W uzasadnieniu swego stanowiska organ rentowy wskazał, że odwołująca podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od dnia 9 listopada 2015 roku, wobec czego nieprzerwany okres podlegania przez nią temu ubezpieczeniu był krótszy niż 12 miesięcy. W dalszej części organ rentowy powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
(odpowiedź na odwołanie – k. 18 – 19)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
OdwołującaB. B.(d.B.) złożyła dnia 9 listopada 2015 roku zgłoszenie do objęcia jej dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Jako podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe zadeklarowała kwotę 5.000,00 zł i od takiej podstawy opłacała składkę za miesiące listopad i grudzień 2015 roku, styczeń 2016 roku. Za luty 2016 roku opłaciła składkę od postawy wymiaru w kwocie 2.413,79 zł. Niezdolność do pracy odwołującej powstała dnia 15 lutego 2016 roku.
(dowód: zgłoszenie do ubezpieczenia – k. 16 – 17, deklaracje ZUS P DRA oraz potwierdzenia przelewów – k. 5 – 15, zeznania odwołującej sięB. B.– protokół rozprawy z dnia 19.01.2017r. od 00:01:32 do 00:06:49)
Przy przyjęciu, że odwołująca się opłaciła składkę za 3 pełne miesiące ubezpieczenia chorobowego jej podstawa wymiaru zasiłku powinna wynosić 2.522,88 zł.
(dowód: opinia biegłego z zakresu księgowości – k. 49 – 54 i k. 74 – 76)
Powyższy stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o wskazane wyżej dokumenty, których prawdziwość nie była kwestionowana przez strony. Sąd oparł się również na zeznaniach odwołującej, które zostały uznane za wiarygodne w całości.
Odnośnie opinii biegłego z zakresu księgowości Sąd miał na uwadze, że obie opinie biegłego zakładają inne warianty. Należy wskazać, że to do Sądu należy analiza prawna i ocena, który z wariantów opinii biegłego będzie przydatny. Odnośnie sposobu wyliczenia rachunkowego obu wariantów brak było zastrzeżeń ze strony tak odwołującej się jak i organu rentowego. Zastrzeżenia stron postępowania dotyczą jedynie przyjęcia danego wariantu przez biegłego. Jednak jak to już wyżej wskazano przyjęcie wariantu prawidłowego w niniejszej sprawie, zależy od analizy prawnej i decyzji Sądu, nie jest to zależne od decyzji biegłego, czy stron. Stąd też Sad oparł się na wnioskach opinii biegłego w zakresie jedynie rachunkowego sposobu wyliczenia, a więc w zakresie, w jakim biegły prezentuje wysokość podstawy wymiaru zasiłku przy przyjęciu dwóch różnych wariantów.

Sąd zważył, co następuje:
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest odwołanie od decyzji ustalającej podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przyznanego odwołującej.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. – Dz. U. z 2017r., poz. 1368, ze zm.; dalej jako: ustawa zasiłkowa) podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego ubezpieczonemu niebędącemu pracownikiem stanowi przeciętny miesięczny przychód za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. W niniejszej sprawie odwołująca podlegała ubezpieczeniu chorobowemu od dnia 9 listopada 2015 roku, a jej niezdolność do pracy powstała dnia 15 lutego 2016 roku. Oznacza to, że przed miesiącem, w którym powstała jej niezdolność do pracy (luty 2016 roku) podlegała ona ubezpieczeniu chorobowemu jedynie przez dwa pełne miesiące kalendarzowe (grudzień 2015 roku i styczeń 2016 roku). Nie podlegała ona bowiem temu ubezpieczeniu przez cały listopad 2015 roku. Tym samym nie można jej podstawy wymiaru zasiłku chorobowego ustalić zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy zasiłkowej, a należy sięgnąć do art. 48a tej ustawy.
Zgodnie z art. 48a ust. 1 ustawy zasiłkowej w przypadku ubezpieczonego, dla którego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe stanowi zadeklarowana kwota, podlegającego ubezpieczeniu chorobowemu przez okreskrótszy niż okres, o którym mowa w art. 48 ust. 1, podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi suma:
1) przeciętnej miesięcznej najniższej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniach, o których mowa w art. 3 pkt 4, zapełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia, z których przychód podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru zasiłku, oraz
2) kwoty stanowiącej iloczyn jednej dwunastej przeciętnej kwoty zadeklarowanej, jako podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, w części przewyższającej najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniach, o których mowa w art. 3 pkt 4, zapełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia, z których przychód podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru zasiłku, oraz liczby tych miesięcy.
Należy zauważyć, że ustawodawca posługuje się pojęciem pełnych miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia. Oznacza to, że w niniejszej sprawie istotne są miesiące grudzień 2015 roku i styczeń 2016 roku. Niezdolność odwołującej się do pracy powstała w lutym 2016 roku, więc ten miesiąc nie jest pełnym miesiącem podlegania przez nią ubezpieczeniu chorobowemu przed powstaniem tej niezdolności. Odnośnie listopada 2015 roku to, jak już wyżej wskazano i jak wynika z ustaleń faktycznych, odwołująca nie była objęta ubezpieczeniem chorobowym przez ten cały kalendarzowy miesiąc. Reasumując, na potrzeby obliczenia podstawy wymiaru zasiłku przysługującego ubezpieczonej należy uznać, że pełnymi miesiącami kalendarzowymi w rozumieniu art. 48a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zasiłkowej są jedynie grudzień 2015 roku i styczeń 2016 roku.
Wobec powyższego należy przejść do obliczeń. Kwestią sporną między stronami jest ustalenie, jaka jest przeciętna miesięczna najniższa podstawa wymiaru składek za miesiące grudzień 2015 roku i styczeń 2016 roku. Celem ustalenia należy odnieść się do przepisówustawy o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. – Dz. U. z 2017r., poz. 1778, ze zm.). Zgodnie z art. 20 ust. 1 tej ustawy podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe. Wobec tego należy przejść do analizy przepisów dotyczących podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe dla osób prowadzących własną działalność gospodarczą. Istotne są tu przepisy zawarte wart. 18 ust. 8 i art. 18a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie z art. 18 ust. 8 tej ustawy podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 i 5a, stanowi zadeklarowana kwota,nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznegoprzyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybieart. 19 ust. 10na dany rok kalendarzowy. Z koleiart. 18a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychwskazuje, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa wart. 8 ust. 6 pkt 1, w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zadeklarowana kwota,nie niższa jednak niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia.
Przytoczone regulacje dotyczą tzw. preferencyjnej wysokości składek (art. 18a ust. 1) i zwykłej, pełnej wysokości składek (art. 18 ust. 8). Z ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego wynika, że odwołująca składając deklarację z dnia 9 listopada 2015 roku zadeklarowała, jako podstawę wymiaru składek kwotę 5.000,00 zł. Należy jednak zauważyć, że przepis z art. 18a ust. 1 ustawy systemowej nie zabrania ubezpieczonemu zadeklarowania wyższej podstawy wymiaru składek niż 30% minimalnego wynagrodzenia. Zadeklarowanie więc przez odwołującą kwoty 5.000,00 zł, jako podstawy wymiaru składek nie oznacza automatycznie, że jako najniższą podstawę wymiaru składek należy przyjąć dla niej tę wynikającą zart. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
W ocenie Sądu brzmienieart. 18a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychjest jasne i kategoryczne. Z przepisu tego wynika, że najniższą podstawą wymiaru składek dla ubezpieczonych prowadzących własną działalność gospodarczą w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej jest kwota stanowiąca 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia. Ubezpieczony, który spełnia przesłankę pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej nie może więc wybrać najniższej podstawy wymiaru składki określonej w art. 18 ust. 8 tej ustawy. Powyższy pogląd znajduje też potwierdzenie w orzecznictwie. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2016 roku, sygn. akt I UK 247/15, gdzie SN wyjaśnił, że błędne jest założenie „dopuszczalności wyboru przez ubezpieczonego w okresie pierwszych 24 miesięcy od rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej, a więc znajdującego się w sytuacji określonej w hipotezie normy wynikającej z art. 18a ustawy systemowej, między minimalnymi podstawami wymiaru składek określanymi na podstawie art. 18 ust. 8 i art. 18a tej ustawy”. Powyższy pogląd znajduje też potwierdzenie w nowszym orzecznictwie (wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 13 lutego 2017 roku, sygn. akt VIII Ua 107/16).
Powyższe rozważania należy teraz przełożyć na grunt przepisów ustawy zasiłkowej dotyczących obliczania podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przyznanego odwołującej. Art. 48a ust. 1 pkt 1 tej ustawy mówi o przeciętnej miesięcznej najniższej podstawie wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe. Organ rentowy, jako tę podstawę przyjął najniższą wynikającą zart. 18a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia. W ocenie Sądu jest to trafne założenie. Wobec powyższego najniższą podstawą wymiaru składek za grudzień 2015 roku jest kwota 525,00 zł, stanowiąca 30% minimalnego wynagrodzenia za 2015 rok. Z kolei najniższą podstawą wymiaru składek za styczeń 2016 roku jest kwota 555,00 zł, stanowiąca 30% minimalnego wynagrodzenia za 2016 rok.
W tym miejscu należy wskazać, że podstawę wymiaru zasiłku w przypadku odwołującej stanowić będzie suma dwóch kwot.
Kwota pierwsza to przeciętna miesięczna najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniach, o których mowa w art. 3 pkt 4, za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia, z których przychód podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru zasiłku. Chodzi tutaj o dwa miesiące grudzień 2015 roku i styczeń 2016 roku. Kwoty 525,00 zł za grudzień 2015 roku i 555,00 zł za styczeń 2016 roku, po odliczeniach od każdej z nich stawki 13,71% zgodnie z art. 3 pkt 4 ustawy zasiłkowej, wynoszą odpowiednio 453,02 zł i 478,91 zł. Średnia, czyli przeciętna kwota wyniesie więc 465,97 zł (453,02 zł + 478,91 zł = 931,93 zł; 931,93 zł : 2 = 465,97 zł).
Druga kwota to iloczyn jednej dwunastej przeciętnej kwoty zadeklarowanej jako podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, w części przewyższającej najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniach, o których mowa w art. 3 pkt 4, za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia, z których przychód podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru zasiłku, oraz liczby tych miesięcy. Odwołująca zadeklarowała za grudzień 2015 roku i styczeń 2016 roku kwotę 5.000,00 zł jako podstawę wymiaru składek. Nadwyżka za grudzień 2015 roku wyniesie więc 4.475,00 zł (5.000,00 zł – 525,00 zł = 4.475,00 zł), po odliczeniu kwoty 13,71% wyniesie zaś 3.861,48 zł. Nadwyżka za styczeń 2016 roku wyniesie 4.445,00 zł (5.000,00 zł – 555,000 zł = 4.445,00 zł), po odliczeniu kwoty 13,71% wyniesie zaś 3.835,59 zł. Średnia z tych dwóch kwot wyniesie 3.848,54 zł. Tak uzyskaną kwotę należy teraz przemnożyć przez 1/12, następnie przez 2 (liczba pełnych miesięcy ubezpieczenia chorobowego). Otrzymana kwota, stanowiącą drugą składową podstawy wymiaru zasiłku wynosi 641,42 zł (1/12 x 3.848,54 zł x 2 = 641,42 zł).
Na koniec należy, zgodnie z art. 48a ust. 1 ustawy zasiłkowej, dodać kwotę pierwszą (465,97 zł) i kwotę drugą (641,42 zł). Takie działanie daje jako wynik kwotę 1.107,39 zł (465,97 zł + 641,42 zł = 1.107,39 zł). Tak otrzymana kwota stanowi w niniejszej sprawie podstawę wymiaru zasiłku odwołującej się. Jest to kwota zgodna z wyliczeniami ZUS-u, a także potwierdzona wyliczeniami zawartymi w opinii biegłej z k. 74 – 76 akt sprawy. Sąd uznał więc, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja jest zgodna z prawem, a odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i z tego względu podlega oddaleniu.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.