Sąd Okręgowy w Toruniu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 2438/17
Data wyroku: 2018-06-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Westphal
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność Skarbu Państwa
Podstawa prawna: art. 417 k.c.

Sygn. akt I C 2438/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 czerwca 2018r.
Sąd Okręgowy w Toruniu, I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO Andrzej Westphal
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Chudzińska
po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018r. w Toruniu
sprawy z powództwaM. K. (1)
przeciwko Skarbowi Państwa – Prokuraturze RejonowejT.– Wschód wT.oraz Komendzie Miejskiej Policji wT.
o zapłatę

I
oddala powództwo,

II
zasądza od powodaM. K. (1)na rzecz Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej wW.kwotę 5.400,00zł (pięć tysięcy czterysta) z tytułu zwrotu kosztów procesu,

III
nakazuje wypłacić radcy prawnemuE. B.ze Skarbu Państwa kasy Sądu Okręgowego w Toruniu kwotę 4.428,00zł (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem) brutto z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu,

IV
nie obciąża powoda kosztami sądowymi.

Sygn. akt I C 2438/17

UZASADNIENIE
PowódM. K. (1)wnosił o zasądzenie kwoty 200.000 zł . Po sprecyzowaniu żądania w piśmie z dnia 14 lutego 2018r. ( k. 21 – 22 ) wskazał jako pozwanego Skarb Państwa – Prokuratora Prokuratury Rejonowej Toruń -Wschód wT.i Komendanta Miejskiego Policji wT..
Pozwany Skarb Państwa wnosił o oddalenie powództwa ( k. 71- 77 ) .

Sąd ustalił, co następuje :
W dniu 11 września 2017r. powódM. K. (1)złożył w Komisariacie Policji wL.zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przezS. M.i współwłaścicielakopalni (...),D. K.iB. K. (1)zL., „którzy są powiązani z sołtysem zM.B. K. (2)i Radą Sołecką” , „którzy robią zemstę na działkach , bo nie mają dojazdu do kopalni kruszywa” ,gdyż powód nie dał „im takiej zgody na niszczenie działek”. Poza tym, zawiadomienie to dotyczyłoŁ. L., który zdaniem powoda , ukradł mu beczkę kamienną , srebrne widelce, łyżeczki i dużą łyżkę młynek elektryczny do mielenia kawy , szatkownicę do kapusty. Poza tym , zdaniem powodaŁ. L.i jego bracia uszkodzili - zniszczyli filar. Powód wskazał też ,że „do tej sprawy należy”M. K. (2)iR. Z.zM.. W dniu 28 września 2017r. powód został przesłuchany w Komisariacie Policji wL.. Zeznał wówczas , między innymi ,że w okresie od 2000r. do 28 września 2017r.S. M.i jego wspólnik posiadający żwirownię orazB.iD. K.orazM. K. (3), również posiadający żwirownię w sąsiedztwie powoda notorycznie niszczą jego działki znajdujące się za budynkami gospodarczymi przyul. (...)w ten sposób ,że dokonując wydobycia kruszywa w swoich żwirowniach , a następnie wożąc kruszywo , jeżdżą samochodami ciężarowymi niszcząc działki powoda. Ponownie powód być przesłuchany w dniu 20 października 2017r.
W dniu 14 listopada 2017r. Komisariat Policji wL.odmówił wszczęcia postępowania w sprawie :

1
zaistniałej w okresie od nieustalonego dnia 2005r. do dnia 28 września 2017r. w miejscowościM.ul. (...)gm.L., niszczenia mienia w postaci gruntów rolnych należących doM. K. (1), wobec stwierdzenia ,że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego ,

2
zaistnienia w okresie od nieustalonego dnia 2012r. do dnia 28 września 2017r. w miejscowościM.,ul. (...), gm.L., niszczenia mienia w postaci gruntów rolnych nadziałce (...)należących doM. K. (1), wobec stwierdzenia ,że czyn nie zawiera znamiona czynu zabronionego ,

3
zaistniałej w okresie od dnia 24 września 2009r. do dnia 17 sierpnia 2012r. w miejscowościM.ul. (...), gm.L., kradzieży mienia o łącznej wartości 1.750 zł, wobec braku danych dostatecznie uzasadniających popełnienie czynu zabronionego.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano , między innymi ,że z uwagi na duży upływ czasu zawiadamiający nie jest w stanie udokumentować nakładów finansowych związanych z zasiewem . Określając wysokość szkody nie powołuje się na wartość start w mieniu , lecz na wyrządzone straty psychiczne . Roszczeń tych może dochodzić na drodze cywilno-prawnej , co już uczynił. Stwierdzono także ,że w niniejszym przypadku nie zachodzi przestępstwo określone wart. 288 § 1 k.k., lecz wykroczenie zart. 156k.w. , gdzie dobrami chronionymi są zasiewy ( w szczególności zbóż), sadzonki ( np. leśne ) i trawa na gruntach leśnych lub rolnych . Odnośnie zarzutów dotyczących kradzieży stwierdzono w uzasadnieniu postanowienia ,że powód nie przedstawił potwierdzenia własności utraconych przedmiotów oraz faktycznej ich wartości . W toku postepowania nie zdołano uzyskać wystarczającego materiału dowodowego świadczącego o zaistnieniu zdarzenia polegającego na umyślnym dokonaniu zaboru mienia w celu jego przywłaszczenia . W dniu 22 listopada 2017r. postanowienie to zostało zatwierdzone przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej Toruń – Wschód .
Powód nie odwołał się od tego postanowienia do sądu , lecz złożył pismo do Ministra Sprawiedliwości.
dowód : przesłuchanie powoda k. 117v – 118 , akta PR 0130.5.2018 Prokuratury RejonowejT.- Wschód wT.: zawiadomienie k. 1 – 2 , protokoły przesłuchań k. 4 – 5 , 10 -12 v , postanowienie k. 17 – 18 ,

Sąd zważył , co następuje :
Powód dochodził kwoty z tytułu szkody oraz rozstroju zdrowia . Zeznał bowiem ,że „to wszystko” wpłynęło także na jego stan psychiczny i ma depresję ( k. 117 v ) .
Podstawę prawną roszczenia o naprawienie szkody majątkowej tworzyłart. 417 § 1 k.c.Przepis ten stanowi że za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa .
(...)jest dobrem osobistym podlegającym ochronie -art. 23 k.c.W przypadku naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia –art. 448 k.c.Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych jest bezprawność działania –art. 24 § 1 k.c.
W obu więc przypadkach podstawą odpowiedzialności jest bezprawność działania . W niniejszej sprawie działania policji , ani prokuratora nie były bezprawne . Nie jest takim działaniem odmowa wszczęcia dochodzenia przez policję, zatwierdzona przez prokuratora . Organy te działają bowiem w ramach określonych przez prawo . Tworzą je przepisykodeksu postępowania karnegooraz regulacje ustrojowe dotyczące tych instytucji . Odnośnie działań policji chodzi tu oustawę z dnia 6 kwietnia 1990r. o policji( Dz. U . nr 30 , poz. 179 ze zmianami ) . Zgodnie z jejart. 1 ust 2 pkt 4do jej zadań należy wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców . Formy proceduralne tych działań określakodeks postępowania karnego. Obowiązują one także prokuratora . W odniesieniu do tego organu przepisy ustrojowe tworzy ustawa z dnia 26 stycznia 2016r. prawo o prokuraturze ( Dz. U . poz. 177 ze zmianami) Jej art. 3 § 1 pkt 1 stanowi ,że prokuratorzy wykonują swoje zadania przez prowadzenie lub nadzorowanie postępowań przygotowawczych w sprawach karnych oraz sprawowanie funkcji oskarżyciela publicznego przed sądami .
Nie jest działaniem bezprawnym dokonana przez policję i prokuratora ocena stanu faktycznego jako nie dającego podstawy do wszczęcia dochodzenia, tylko dlatego ,że powód ma odmienne zdanie na ten temat. Policjant i prokurator , tak jak każdy prawnik , dokonuje oceny danego stanu faktycznego pod kątem wystąpienia znamion czynu zabronionego – przestępstwa . Musi ocenić dowody , dokonać podporządkowania stanu faktycznego pod dyspozycję określonego przepisu prawa karnego. Są to działania w ramach obowiązujących przepisów . Organy te mają prawo do dokonania własnej oceny . Powód ma natomiast prawo nie zgadzać się z nią i odwołać się do sądu . Do tego organu należy bowiem prawo do weryfikacji prawidłowości wydanego postanowienia (art. 465 § 2 k.p.k.) . Powód nie skorzystał z tej możliwości , lecz złożył skargę do ministra sprawiedliwości. Nie jest to tryb odwoławczy przewidziany przez przepisy. Sąd w sprawie cywilnej nie jest natomiast uprawniony do oceny prawidłowości postępowania karnego.
Skoro pozwany Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności , to zbędne było ustalanie , czy i jakiej powód doznał szkody i krzywdy raz w jakiej wysokości . Sąd oddalił więc wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rolnictwa ( k. 118).
Nie jest przekonujący argument, że „powód uznał ,że złożenie zawiadomień o popełnieniu przestępstwa wpłynie na pozwanych , aby podjęli się mediacji pomiędzyR. Z.,J. W.Ł. L.,J. B.,Kopalnią (...)wM.” . „A zatem powód uznał ,że w postępowaniu przygotowawczym skierować sprawę do mediacji może policja lub prokuratura po skierowaniu zawiadomień o popełnieniu przestępstwa” ( k. 25 ).Argument ten jest nieprzekonujący nie tylko dlatego , że taki zamiar działania nie wynika z jego zeznań złożonych w toku postępowania karnego oraz w toku niniejszej sprawy , ale także gdyż jest on sprzeczny z doświadczeniem życiowym . Nie składa się bowiem zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa po to ,żeby doprowadzić do mediacji między pokrzywdzonym, a sprawcą . Celem tym jest bowiem dążenie do ukarania sprawcy . Wątpliwe jest też ,żeby powód posiadał taką znajomość przepisów postępowania karnego ,żeby wszczynał postępowanie karne z zamiarem doprowadzenia do mediacji.
Jak też należy rozumieć intencję przestawionego w tym procesie stanowiska powoda , jej celem miałoby być zaspokojenie jego roszczeń majątkowych . Nic nie stało natomiast na przeszkodzie, żeby próbę taką podjąć poprzez zawezwanie do próby ugodowej w trybie postępowania pojednawczego określonego wart. 184i następnychk.p.c.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, należy ocenić że argument o mediacji został powołany tylko na potrzeby niniejszego procesu cywilnego. Na marginesie wskazać należy ,że zarzut nieskorzystania z mediacji w trybieart. 23 „a” k.p.k.jest nietrafiony także dlatego ,że w toku postępowania karnego nie stwierdzono ,żeby zostało popełniono przestępstwo i co jest tego konsekwencją – nie istnieje jego sprawca . Dopiero natomiast po zaistnieniu tych dwóch przesłanek można by rozważać skorzystanie z instytucji mediacji.
Wskazanie Komendy Miejskiej Policji wT.jako statio fisci Skarbu Państwa w odniesieniu do policji było prawidłowe, gdyż jak wynika z jej strony internetowej Komisariat Policji wL.stanowi jednostkę organizacyjną tejK.. W przypadku obu stationes fisci zbędne było natomiast wskazywanie w nazwie organów które je reprezentują:(...)i(...). W wyroku sąd pominął te określenia .
Sąd dał wiarę przeprowadzonym dowodom . W zakresie koniecznym dla rozstrzygnięcia sprawy , były one spójne i wzajemnie się uzupełniały .
Skoro powód przegrał sprawę , to na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.i99 k.p.c.sąd zasądził od niego zwrot kosztów procesu na rzecz pozwanego . Na ten obowiązek nie ma wpływu uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych – art. 108 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych . Zgodnie zart. 99 k.p.c.stronom reprezentowanym przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata . Dla wartości przedmiotu sporu wynoszącej 200.000 zł. wynosi ono 5.400 zł – § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz. U. poz. 1800 ze zmianami ) .
Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu , który reprezentował powoda podlegało wypłacie ze Skarbu Państwa - § 6 ( a contrario ) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ( Dz. U. poz. 1715 ) . Zgodnie z § 8 pkt 6 wysokość tego wynagrodzenia wynosi 3.600 zł . Na podstawie § 4 ust 3 zostało ono powiększone o podatek VAT . Łącznie przyznano więc kwotę 4.428,00 zł.
Powód korzystał ze zwolnienia od kosztów sądowych . Wobec przegrania przez niego sprawy nadal ich nie ponosi – por. art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych .