Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII Pz 49/17
Data wyroku: 2018-03-08 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Grzegorz Tyrka, Anna Capik-Pater, Teresa Kalinka
Słowa kluczowe: Koszty procesu
Podstawa prawna: art. 385 k.p.c., art 387 k.p.c. i art. 102 k.p.c.

Sygn. akt VIII Pz 49/17

POSTANOWIENIE

Dnia 8 marca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Grzegorz Tyrka
Sędziowie: SSO Teresa Kalinka
SSR (del.) Anna Capik-Pater
po rozpoznaniu sprawy w dniu 8 marca 2018 r. wG.
na posiedzeniu niejawnym
w sprawieT. R.
przeciwko(...) Spółki Akcyjnejw(...) Spółki Akcyjnej(...)Chodnikowe(...) OddziałwK.
oodprawę pieniężną i posiłki regeneracyjne
na skutek zażalenia(...) Spółki Akcyjnejw(...) Spółki Akcyjnej(...)Chodnikowe(...) OddziałwK.
od postanowieniazawartego w punkcie 2 wyroku Sądu Rejonowego wT. G.
z dnia16 października 2017 r.sygn. aktIV P 247/16
p o s t a n a w i a:

1
oddalić zażalenia;

2
zasądzić od pozwanej(...) Spółki AkcyjnejwK.na rzecz powoda kwotę 168,75 zł (sto sześćdziesiąt osiem złotych i siedemdziesiąt pięć groszy) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym;

3
zasądzić od pozwanej(...) Spółki Akcyjnej(...)Chodnikowe(...) OddziałwK.na rzecz powoda kwotę 168,75 zł (sto sześćdziesiąt osiem złotych i siedemdziesiąt pięć groszy) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym.

(-) SSO Teresa Kalinka (-) SSO Grzegorz Tyrka (-) SSR (del.) Anna Capik-Pater
Sędzia Przewodniczący Sędzia
VIII Pz 49/17

UZASADNIENIE
PowódT. R.domagał się zasądzenia solidarnie od pozwanych(...) Spółki AkcyjnejwK.(następcy prawnego(...)+(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.)i (...) Spółki Akcyjnej(...)Chodnikowe(...) OddziałwK.na swoją rzecz kwoty 8 530 zł tytułem odprawy pieniężnej i kwoty 2 100 zł tytułem posiłków regeneracyjnych wraz z ustawowymi odsetkami oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k.135).
Na rozprawie dnia 16 marca 2017 roku pełnomocnik powoda bezskutecznie rozszerzył powództwo w zakresie odprawy pieniężnej do kwoty 11 003 zł.
Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na swoją rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Bezsporna między stronami jest okoliczność, że powód przeszedł z(...)+(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.do nowego pracodawcy(...) Spółki Akcyjnej(...)Chodnikowe(...) OddziałwK.na podstawieart. 231k.p.z dniem 14 marca 2016 roku. Powód rozwiązał stosunek pracy za 7-dniowym uprzedzeniem na podstawieart. 231§ 4 k.p.Potencjalne prawo do odprawy emerytalnej powoda powstała z chwilą rozwiązania stosunku pracy, tj. z dniem 31 marca 2016 roku.
Wyrokiem z dnia 16 października 2017 roku Sąd Rejonowy w punkcie pierwszym oddalił powództwo, w punkcie drugim odstąpił od obciążenia powoda kosztami zastępstwa procesowego.
W pisemnym uzasadnieniu Sąd Rejonowy podał, że skorzystał z dobrodziejstwaart. 102 k.p.c., z uwagi na charakter sprawy oraz sytuację rodzinną powoda, który jest kawalerem mieszka ze schorowaną matką.
Pozwane(...) Spółka Akcyjnaw(...) Spółka Akcyjna(...)Chodnikowe(...) OddziałwK.wniosły zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego wT. G.zawarte w punkcie 2 wyroku z dnia 16 października 2017 roku, domagając się jego zmiany poprzez zasądzenie od powoda na rzecz każdej pozwanej po 3 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; nadto zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym.
Pozwane zarzuciły zaskarżonemu postanowieniu obrazęart. 102 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż w sprawie wystąpiły wypadki, które uzasadniały odstąpienie od obciążania powoda kosztami procesu.
W pisemnym uzasadnieniu pozwana(...) Spółka AkcyjnawK.już w odpowiedzi na pozew wykazywała niezasadność roszczenia, z uwagi na brak legitymacji biernej. Powód był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika i nie cofnął pozwu wobec pozwanej(...) Spółki AkcyjnejwK.. Trudno zatem przyjąć, że powód był subiektywnie przekonany o zasadności swojego żądania. Pozwane podały, że sytuacja rodzinna i osobista powoda nie uzasadniała zwolnienia go z kosztów procesu. Powód jest kawalerem i nie posiada na utrzymaniu innych osób. Wytaczając powództwo i będąc reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika, powód powinien był liczyć z możliwością przegrania sprawy. Matka powoda mimo, że jest schorowana, to posiada swój dochód.
Powód wniósł o oddalenie obu zażaleń i zasądzenie od każdej pozwanej na swoją rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym.
Na uzasadnienie podano, że w chwili wytoczenia powództwa pozwana(...) Spółka AkcyjnawK.była biernie legitymowana w postępowaniu. Powód podał, że zastosowanieart. 102 k.p.c.jest pozostawiona sądowi z odwołaniem się do jego kompetencji, bezstronności, doświadczenia i poczucia sprawiedliwości. Ocena w tym zakresie ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem oraz oceną okoliczności i może być podważona przez sąd wyższej instancji tylko wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwa. Powód dodał, że jego subiektywne przeświadczenie o zasadności roszczenia powoduje, że ewentualne obciążenie go kosztami procesu kłóciłoby się z poczuciem sprawiedliwości.
Na zarządzenie sędziego Sądu Okręgowego powód złożył oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, z którego wynika, że jego miesięczny dochód wynosi 3 188,74 zł. Powód prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją matką, której miesięczny dochód wynosi 1 090 zł. Powód dodał, że sprawuje stałą opiekę na swoją matką, która cierpi na schorzenie kardiologiczne, osteoporozę ze złamaniem kręgosłupa oraz chorobę Alzheimera. W związku z tym matka nie opuszcza mieszkania. Powód wyliczył, że stałe miesięczne wydatki obejmują: koszty dojazdu do pracy 500 zł, czynsz 1 200 zł, prąd 250 zł, gaz 70 zł, leki 400 zł (w tym powód 100 zł a jego matka 300 zł), wyżywienie 1 400 zł, 460 zł (ubiór, kosmetyki, wizyty lekarskie, telefon, internet, ubezpieczenie, eksploatacja samochodu). Powód do oświadczenia załączył dokumentację medyczną oraz rachunki i dowody przelewów związanych z kosztami prowadzenia gospodarstwa domowego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
zażalenia pozwanych nie zasługują na uwzględnienie.
Sąd I instancji w pkt. 2 wyroku odstąpił od obciążenia powoda kosztami procesu na mocyart. 102 k.p.c.Pozwane uznały, że nie zachodzą okoliczności przewidziane wart. 102 k.p.c.i zastosowanie winien znaleźć przepisart. 98 k.p.c.
Sąd I instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego na okoliczność sytuacji rodzinnej i majątkowej powoda. Sąd Okręgowy uzupełnił postępowanie w tym zakresie, zobowiązując powoda do złożenia oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.
Należy podnieść za Sądem Najwyższym, iż wyjątek od zasady ponoszenia kosztów za wynik sprawy przewidujeart. 102 k.p.c., który pozwala w szczególnie uzasadnionych wypadkach na zasądzenie od strony przegrywającej tylko części kosztów lub nieobciążenie jej w ogóle kosztami; nadto przepisart. 102 k.p.c.nie może być rozszerzająco wykładanyi wyklucza uogólnienie, a może być stosowany w zależności od konkretnego przypadku (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 1981 roku sygn. akt IV PZ 11/81,LEX nr 8307). Do kręgu „wypadków szczególnie uzasadnionych” w rozumieniuart. 102 k.p.c.należą okoliczności zarówno związane z samym przebiegiem procesu, jak i leżące na zewnątrz. Do pierwszych zalicza się np. charakter żądania poddanego rozstrzygnięciu, jego znaczenia dla strony, subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczeń, przedawnienie, do drugich - sytuację majątkową i życiową strony, z zastrzeżeniem, że nie jest wystarczające powołanie się jedynie na trudną sytuację majątkową, nawet jeśli była podstawą zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Całokształt okoliczności, które mogłyby uzasadniać zastosowanie tego wyjątku powinny być ocenione z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Uznanie czy w sprawie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu tego przepisu, jest przejawem dyskrecjonalnej władzy sądu, przy czym ocena wystąpienia takiego przypadku, powinna być należycie umotywowana. Z uwagi na charakter tego przepisu, może on być stosowany tylko wtedy, gdy okoliczności danej sprawy wskazują, że obciążenie strony przegrywającej kosztami byłoby oczywiście niesłuszne, niesprawiedliwe, nie zgodne z zasadami współżycia społecznego (wyrok Sądu Apelacyjnego wK.z dnia 30 marca 2017 roku, w sprawie I ACa 1330/15, LEX nr 2372254).
Powód, wytaczając powództwo był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, korzystał z fachowej pomocy prawnej i mógł ocenić szanse wygrania procesu.
Pozwana(...) Spółka AkcyjnawK.(następca prawny(...)+(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.) nie była biernie legitymowana w niniejszym procesie od początku. Należy przypomnieć, że powód przeszedł do nowego pracodawcy(...) Spółki Akcyjnej(...)Chodnikowe(...) OddziałwK.na podstawieart. 231k.p.z dniem 14 marca 2016 roku, a jego stosunek pracy ustał z dniem 31 marca 2016 roku. Prawo do potencjalnej odprawy pieniężnej powstało z dniem 1 kwietnia 2016 roku. Na podstawieart. 231§ 2 k.p.pozwana(...) Spółka AkcyjnawK.nie ponosi odpowiedzialności za potencjalną odprawę pieniężną, bowiem to świadczenie nie powstało przed przejściem zakładu pracy na nowego pracodawcę.
Powód rozwiązał umowę o pracę za 7 dniowym uprzedzeniem na podstawieart. 231§ 4 k.p.i domagał się zasądzenia odprawy pieniężnej. Na powodzie ciążył obowiązek wykazania zasadności roszczenia (art. 6 k.c.w związku zart. 300 k.p.).
Należy przypomnieć, że rozwiązanie stosunku pracy w trybieart. 231§ 4 k.p.nie uprawnia do nabycia odprawy pieniężnej, o której mowa wart. 8 ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, chyba że przyczyną rozwiązania stosunku pracy była poważna zmiana warunków pracy na niekorzyść pracownika (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2009 roku, w sprawie III PZP 1/09, OSNP z 2011 roku, Nr 3-4, poz. 32)
Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, że sam fakt, iż sprawa jest z zakresu prawa pracy nie uzasadnia zwolnienia powoda od kosztów zastępstwa procesowego, które poniosła strona pozwana. Zwolnienie z tego tytułu powoda od kosztów procesu naruszałoby zasadę równości stron w postępowaniu sądowym i oznaczałoby, że w każdym postępowaniu ze stosunku pracy, pracownik byłby w uprzywilejowanej pozycji na wypadek przegrania postępowania.
Powód wykazał jednak, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Poniesienie przez powoda kosztów pozostaje w sprzeczności z powszechnym odczuciem sprawiedliwości oraz zasadami współżycia społecznego. Powód ma faktycznie na utrzymaniu matkę, która uzyskuje niskie świadczenie emerytalne. Powód sprawuje stałą opiekę nad przewlekle chorą matką. SchorzenieA.ma charakter postępujący i wymaga od powoda sprawowania stałej opieki i co raz większych kosztów finansowych.
Mając na uwadze powyższe, na mocyart. 397 k.p.c.w związku zart. 385 k.p.c.zażalenie należało oddalić.
Koszty powoda w postępowaniu zażaleniowym wyniosły 337,50 zł (2 x 168,75 zł) i dotyczą wynagrodzenie pełnomocnika (§ 2 pkt. 3, § 9 ust. 1 pkt. 2, § 10 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych Dz.U. z 2015 roku, poz. 1804 ze zm.).
Na podstawie w/w rozporządzenia orazart. 98 k.p.c.,art. 108 § 1 k.p.c.w związku zart. 397 k.p.c.należało zasądzić od każdej pozwanej na rzecz powoda po 168,75 zł.
(-) SSO Teresa Kalinka (-) SSO Grzegorz Tyrka (-) SSR (del.) Anna Capik-Pater
Sędzia Przewodniczący Sędzia