Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2170/17
Data wyroku: 2018-04-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Patrycja Bogacińska-Piątek
Słowa kluczowe: Zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
Podstawa prawna: art. 138 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. aktVIII U 2170/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 kwietnia 2018 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Patrycja Bogacińska-Piątek

Protokolant:

Iwona Sławińska

po rozpoznaniu w dniu17 kwietnia 2018 r. w Gliwicach
sprawyE. W.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
ozwrot nienależnie pobranego świadczenia
na skutek odwołaniaE. W.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia22 listopada 2017  r.nr(...)
zmienia zaskarżoną decyzję częściowo w ten sposób, że stwierdza, iż ubezpieczonaE. W.nie jest zobowiązana do zwrotu emerytury za październik 2017 roku.
(-) SSO Patrycja Bogacińska-Piątek

Sygn. akt VIII U 2170/17

UZASADNIENIE
Decyzją z 22 listopada 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ., działając na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ustalił ubezpieczonejE. W.wysokość emerytury i podjął wypłatę świadczenia od 1 listopada 2017 r., tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku, a także poinformował ubezpieczoną, że błędnie wypłacona emerytura za miesiąc październik 2017 r. zostanie potrącona w dwóch transzach (10 grudnia 2017 r. w kwocie 924,62 zł oraz 10 stycznia 2018 r. w kwocie 893,09 zł).
UbezpieczonaE. W.wniosła odwołanie od powyższej decyzji, domagając się anulowania potrącenia emerytury za październik 2017 r. W uzasadnieniu wskazała, że z dniem 28 października 2017 r. rozwiązała stosunek pracy, jednakże świadectwo pracy otrzymała 5 listopada 2017 r., które przedłożyła w organie rentowym 6 listopada 2017 r. W związku z powyższym – zdaniem odwołującej – emerytura za październik 2017 r. powinna jej przysługiwać.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.(...) OddziałwZ.wskazał, że odwołująca została pouczona o braku prawa do pobierania emerytury w decyzji z 10 października 2017 r.
Sąd ustalił, co następuje:
UbezpieczonaE. W.19 września 2017 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa do emerytury. We wniosku zaznaczyła, że postaje nadal w stosunku pracy.
Decyzją z 10 października 2017 r.(...) OddziałwZ.przyznał ubezpieczonej prawo do emerytury od 1 października 2017 r., tj. od daty wejścia w życie przepisów, i błędnie wypłacił jej świadczenie za październik 2017 r.
W dniu 6 listopada 2017 r. ubezpieczona złożyła wniosek o ponowne obliczenie emerytury, załączając świadectwo pracy z 30 października 2017 r., z którego wynika, że była zatrudniona od 1 listopada 2014 r. do 28 października 2017 r.
Zaskarżoną decyzją z 22 listopada 2017 r.(...) OddziałwZ.ustalił ubezpieczonej wysokość emerytury i podjął wypłatę świadczenia od 1 listopada 2017 r., tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku, a także poinformował, że błędnie wypłacona emerytura za miesiąc październik 2017 r. zostanie potrącona w dwóch transzach.
Sąd ustalił, że decyzję o przyznaniu emerytury z 10 października 2017 r., która zawierała m.in. pouczenie o braku prawa do pobierania emerytury do czasu rozwiązania stosunku pracy, przekazano do wysłania do ubezpieczonej 13 października 2017 r.
Ustalono, że wypłaty świadczenia emerytalnego zgodnie z decyzją z 10 października 2017 r. dokonano na rachunek bankowy ubezpieczonej 10 października 2017 r.
Odwołująca pozostawała w zatrudnieniu do 28 października 2017 r., co potwierdza przedłożone organowi rentowemu świadectwo pracy z 30 października 2017 r.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego.
Sąd zważył, co następuje
Odwołanie ubezpieczonej zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j.: Dz. U. z 2017r., poz. 1383 ze zm.) prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.
Jak stanowi art. 135 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej w razie ustania przyczyny powodującej wstrzymanie wypłaty świadczenia, wypłatę wznawia się od miesiąca ustania tej przyczyny, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty lub wydano z urzędu decyzję o jej wznowieniu, z uwzględnieniem ust. 2.
Z kolei po myśli art. 138 ust. 1 ustawy emerytalno rentowej osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu.
Zgodnie zaś z ust. 2 tego przepisu za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się:
1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;
2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia.
Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy mając na uwadze ustalony stan faktyczny i obowiązujące przepisy odwołującaE. W.jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za październik 2017 r.
W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, że żądanie zwrotu uzasadnia stwierdzenie bezpodstawności wypłaconego świadczenia. W przedmiotowej sprawie bezspornie świadczenie emerytalne za październik 2017 r. było wypłacone ubezpieczonej nienależnie, ponieważ nie rozwiązała ona stosunku pracy do czasu uzyskania prawa do emerytury. Obowiązująca ją umową o pracę została rozwiązana dopiero 28 października 2017 r., podczas gdy emeryturę przyznano od 1 października 2017 r. Bezsporne było również, że wypłata przedmiotowego świadczenia była błędem organu rentowego, ponieważ ubezpieczona we wniosku o przyznanie prawa do emerytury wskazała, że pozostaje w zatrudnieniu i nie załączyła do niego świadectwa pracy od ostatniego pracodawcy.
Sąd podkreśla, że do stwierdzenia zasadności zwrotu nienależnie pobranego świadczenia niezbędne jest również ustalenie złej wiary osoby pobierającej świadczenie, a zatem istnienia po jej stronie świadomości takiego charakteru świadczenia. Dobrą wiarę wyłącza przeciwna wiedza, jak też niedołożenie należytej staranności.
Szczególnie istotnym elementem regulacji art. 138 ust. 2 pkt 1 ustawy emerytalno-rentowej jest wymóg pouczenia osoby pobierającej świadczenia o okolicznościach, których wystąpienie w czasie pobierania świadczenia powoduje utratę prawa do świadczeń (w ogóle lub w określonej wysokości), a obowiązek ten obciąża organ rentowy.
Natomiast konsekwencją braku pouczenia jest niedopuszczalność nałożenia obowiązku zwrotu pobranego świadczenia.
Powyższe stanowisko zostało potwierdzone w orzecznictwie. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 19 kwietnia 2013 r. (sygn. akt III AUa 789/12) „szczególnie istotnym elementem regulacji art. 138 ust. 2 pkt 1 u.e.f.u.s. jest wymóg pouczenia osoby pobierającej świadczenie o braku prawa do pobierania świadczenia (w ogóle lub w określonej wysokości). Wymóg pouczenia ma przy tym charakter formalny, co oznacza, że osoba, której umożliwiono zapoznanie się ze stosowną informacją (pouczeniem), nie może zasłaniać się okolicznością faktycznego braku zapoznania się z tą informacją (…) Zgodzić się trzeba ze skarżącą, iż świadczenia z tytułu renty socjalnej za okres od 1 marca do 31 maja 2011 r. nie mogą być uznane za świadczenia nienależnie pobrane w rozumieniu art. 138 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. Ubezpieczona otrzymała, bowiem wypłatę renty socjalnej za ww. okres w połowie maja, 2011 r., kiedy nie była jeszcze pouczona o braku prawa do ich pobierania. Nie obciąża jej, zatem określony w art. 138 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, obowiązek zwrotu świadczeń za ten okres” (LEX nr 1312045).
Odnosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy podnieść, że skoro organ rentowy decyzję z 10 października 2017 r. o przyznaniu ubezpieczonej prawa do emerytury, na odwrocie której zawarte zostały m.in. pouczenia o okolicznościach powodujących zawieszenie prawa do tego świadczenia, przekazał do wysłania do ubezpieczonej dopiero w dniu 13 października 2017 r., a ubezpieczona otrzymała wypłatę świadczenia za październik 2017 r. w dniu 10 października 2017 r., to nie można obciążyć jej obowiązkiem zwrotu świadczenia zgodnie z art. 138 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej. Sąd podkreśla, że dopiero z chwilą otrzymania ww. decyzji spełniony został zatem wymóg pouczenia ubezpieczonej o braku prawa do pobierania emerytury z uwagi na nierozwiązanie stosunku pracy. W rozpatrywanej sprawie ubezpieczona otrzymała bowiem wypłatę emerytury za październik 2017 r. kiedy nie była jeszcze pouczona o braku prawa do jej pobierania.
Według oceny Sądu świadczenie pobrane przez odwołującą nie jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 138 ust. 2 pkt 1 ustawy emerytalno-rentowej ponieważ nie była ona pouczona o sytuacjach powodujących zawieszenie prawa do świadczenia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 19 kwietnia 2013r., sygn. akt III AUa 789/12, Lex nr 1312045).
Reasumując, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania, iż odwołująca w październiku 2017 r. pobrała nienależne świadczenie, co w pełni potwierdziło przeprowadzone postępowanie, a w konsekwencji odwołanie jest w pełni uzasadnione.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję częściowo w ten sposób, że stwierdził, iż ubezpieczonaE. W.nie jest zobowiązana do zwrotu emerytury za październik 2017 r.
(-) SSO Patrycja Bogacińska – Piątek