Sąd Okręgowy w Gliwicach
IX Zamiejscowy Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IX U 465/18
Data wyroku: 2018-04-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Iwona Nowak
Słowa kluczowe: Deputaty i ich ekwiwalenty
Podstawa prawna: art.2 ustawy z dnia 06.07.2007r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla  dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych ( Dz.U.z 2017r. nr 147 poz. 1031 ze zm. )

Sygn. akt IX U 465/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 kwietnia 2018 r.
Sąd Okręgowy___________________w Gliwicach Wydział IX

    Sąd Pracy i Ubezpieczeń SpołecznychOśrodek Zamiejscowy w Rybniku

w składzie:

Przewodniczący:

SSO Iwona Nowak

Protokolant:

Wioleta Potrząsaj

po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. w Rybniku
sprawy z odwołaniaJ. U.(U.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
przy udziale ./.
o ekwiwalent pieniężny z tytułu prawa do bezpłatnego węgla
na skutek odwołaniaJ. U.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
z dnia 19 stycznia 2018 r. Znak(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznaje ubezpieczonemu prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla w wysokości 3 tony węgla rocznie począwszy od daty złożenia wniosku,

2
zasądza od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kwotę 180,00 zł (sto osiemdziesiąt złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sędzia
Sygn.akt IX U 465/18

UZASADNIENIE
UbezpieczonyJ. U.złożył wniosek o wypłatę ekwiwalentu z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla uprawnionych emerytów i rencistów z przedsiębiorstw robót górniczych.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.decyzją z dnia 19.01.2018r.odmówił ubezpieczonemu prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego
z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za rok 2018r. , ponieważ ubezpieczony utracił prawo do bezpłatnego węgla przed 14.01.1999 r. tj. dniem wejścia w życie przepisówustawy z dnia 26.11.1998 r. o dostosowaniu górnictwa węgla kamiennego do funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej oraz szczególnych uprawnieniach i zadaniach gmin górniczych/Dz.U. Nr 162, poz. 1112 z późn.zm./.
Ubezpieczony odwołał się od tej decyzji i wniósł o jej zmianę i przyznanie mu prawa do ekwiwalentu pieniężnego za rok 2018.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
J. U.był pracownikiem(...)wR., z którego przeszedł na rentę z tytułu niezdolności do pracy.
10.01.2018r. wystąpił z wnioskiem o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za rok 2018.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.decyzją z dnia 19.01.2018r.odmówił ubezpieczonemu prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za rok 2018r. , ponieważ ubezpieczony utracił prawo do bezpłatnego węgla przed 14.01.1999 r. tj. dniem wejścia w życie przepisówustawy z dnia 26.11.1998 r. o dostosowaniu górnictwa węgla kamiennego do funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej oraz szczególnych uprawnieniach i zadaniach gmin górniczych/Dz.U. Nr 162, poz. 1112 z późn.zm./.
(dowód: akta ZUS)
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 1 ustawy z dnia 06.07.2007 r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych/Dz.U. Nr 147, poz. 1031/ ustawa określa zasady i sposoby realizacji uprawnienia do
ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla zwanego dalej „ekwiwalentem” przysługującego osobom uprawnionym z przedsiębiorstw robót górniczych za okres od 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 grudnia 2015 r.
W art. 2 ust. 1 powyższej ustawy zawarta jest definicja ustawowa osoby uprawnionej.
Są to uprawnieni do bezpłatnego węgla na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Zakładów (...)z dnia 21.12.1991 r., którzy uzyskali emeryturę lub rentę przed dniem 01.07.2007 r. a po dniu 31.12.2001 r. nie pobierali ekwiwalentu
- emeryci i renciści, którzy pobierali bezpłatny węgiel w naturze od przedsiębiorstw robót górniczych
- osoby, które na emeryturę lub rentę przeszły z przedsiębiorstw robót górniczych

–

wdowy, wdowcy i sieroty mający ustalone prawo do renty rodzinnej po byłych pracownikach przedsiębiorstw robót górniczych.

W powyższym Układzie w art. 22 uregulowano, że emerytom i rencistom oraz
wdowom, wdowcom i sierotom uprawnionym do renty rodzinnej po pracowniku przysługuje bezpłatny węgiel w naturze z tym, że dopuszczono możliwość wypłaty deputatu węglowego w ekwiwalencie pieniężnym.
Na podstawie protokołu dodatkowego nr 7 z dnia 21.11.1995 r. uprawnieniami do bezpłatnego węgla objęto także emerytów i rencistów zamieszkałych w kraju, których uprawnienia powstały na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla Przemysłu Węglowego z dnia 01.02.1980 r., i którzy korzystali z nich w dniu 25.11.1995 r.
Protokołem tym wprowadzono także do Układu art. 441o treści.... od dnia
26 listopada 1995 r. postanowienia art. 22 nie dotyczą jednostek, które do dnia
25 listopada 1995 r. w swoich zakładowych układach zbiorowych pracy odstąpiły na
podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 113, poz. 577 ze zm./ od stosowania świadczeń, o których mowa w art. 22 ust. 2 pkt. 1 w wymiarze i na zasadach określonych w Układzie Zbiorowym Pracy dla PW z dnia 1 lutego 1980 r.
W dniu 17.11.1995 r. zawartoaneks nr (...)do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dlaPrzedsiębiorstwa (...)wR.obowiązującego od 26.11.1994 r. na mocy, którego od dnia 01.01.1996 r. zaprzestano wydawania węgla w naturze lub jego pieniężnego ekwiwalentu osobom uprawnionym do jego otrzymywania na podstawie ust. 9,10,11,12 i 17 Załącznika Nr 12 w sprawie zasady realizacji deputatu węglowego ww Układu.
Aneks ten został zarejestrowany przez Okręgowego Inspektora Pracy
wK.z dnia 04.01.1996 r.
Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o zmianieustawy Kodeks pracyi niektórych ustaw /Dz.U. z 1994 r. Nr 113, poz. 547/ strony uprawnione do zawarcia zakładowego układu zbiorowego pracy mogły do dnia 25.11.1995 r. zawrzeć porozumienie w kwestii włączenia uprawnień i świadczeń unormowanych w ponadzakładowym układzie zbiorowym pracy zawartym przed 01.01.1987 r., albo o odstąpieniu od ich stosowania.
Zaneksu Nr (...)z dnia 17.11.1985 r. do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla PracownikówP. R.wR.nie wynika by zostało między dyrekcją zakładu a związkami zawodowymi zawarte porozumienie, o którym mowa w cytowanym wyżej art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1994 r.
To, że do zawarcia takiego porozumienia nie doszło potwierdza również Okręgowy Inspektor Pracy wK..
W treści § 1 tego aneksu podano, że zaprzestaje się wydawania deputatu węglowego lub jego pieniężnego ekwiwalentu zarówno emerytom i rencistom, którzy byli do niego uprawnieni w wysokości 3 ton rocznie jak i tym byłym pracownikom, którzy otrzymali bezpłatny węgiel w naturze w wysokości 2,5 tony rocznie.
To uregulowanie nie mogło odnieść żadnych skutków prawnych wobec emerytów i rencistów, którzy prawo do bezpłatnego węgla w ilości 3 ton nabyli na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla PracownikówZakładów (...)z dnia 21.12.1991 r. /tj. przeszli na emeryturę lub rentę po 01.01.1992 r./, gdyż zgodnie zart. 24126kppostanowienia układu zakładowego nie mogą być mniej korzystne niżeli postanowienia układu ponad zakładowego. Pogląd taki wyraził Sąd Apelacyjny w Katowicach w orzeczeniu z dnia 20.05.2008 r. sygn.akt III AUa 282/08.
W ocenie Sądu Okręgowego skoro strony uprawnione do zawarcia zakładowego układu zbiorowego pracy nie zawarły formalnego porozumienia o odstąpieniu od stosowania uprawnień i świadczeń określonych w układach zbiorowych pracy zawartych przed dniem 01.01.1987 r. w trybie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 113, poz. 547/ toaneks Nr (...)z dnia 17.11.1985 r. do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla PracownikówPrzedsiębiorstw (...)wR.nie może być uznany za skutecznie prawne odstąpienie od stosowania świadczeń, o których mowa w art. 22 ust. 1 pkt. 1 w wymiarze i na zasadach określonych w Układzie Zbiorowym Pracy dla PW z dnia 01.02.1980 r.
Zatem emeryci i renciści zPrzedsiębiorstwa (...)wR.
zamieszkali w kraju zgodnie z protokołem dodatkowym nr 7 z dnia 21.11.1995 r. do
Układu Zbiorowego Pracy dla PracownikówZakładów (...)z dnia 21.12.1991 r., których uprawnienia do bezpłatnego węgla powstały na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla Przemysłu Węglowego z dnia 01.02.1980 r. i którzy korzystali z nich w dniu 25.11.1995 r. zachowali prawo do bezpłatnego węgla w wymiarze 2,5 tony rocznie.
Odmienne uregulowania zawarte w powołanym wcześniejaneksie nr (...)do zakładowego układu zbiorowego pracy w świetleart. 24126kpjako mniej korzystne nie wywołują skutków prawnych.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że ubezpieczony prawo do bezpłatnego węgla w naturze nabył na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla PracownikówZakładów (...)z dnia 21.12.1991 r.
Zatem jest on osobą uprawnioną w rozumieniu art. 2 pkt. 1 ustawy z dnia
06.07.2007 r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych.
Między stronami jest niesporne, żePrzedsiębiorstwo (...)wR.było przedsiębiorstwem robót górniczych w rozumieniu art. 2 pkt. 2 cytowanej wyżej ustawy.
Wliczenie pełnej wartości deputatu węglowego do podstawy wymiaru świadczenia nie może być uznane za zaspokojenie roszczeń z tytułu prawa do bezpłatnego węgla w rozumieniu art. 3 ust. 1 ww ustawy.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 20.05.2008 r. sygn.akt III Aua
282/08 przyjął , że za zaspokojenie roszczenia w rozumieniu powołanego przepisu należy uznać wypłatę przez byłego pracodawcę deputatu węglowego w naturze lub jego ekwiwalentu pieniężnego oraz wypłatę przez organ rentowy ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla np. w wykonaniu wyroku sądowego.
Mając więc powyższe na uwadze Sąd na mocyart. 47714§ 2 kpcw pkt. 1 zmienił zaskarżoną decyzję orzekając jak w wyroku.
W pkt 2 wyroku Sąd z mocyart.98 §1 i §3 kpcw zw. z §9 ust.2 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015, poz. 1804) zasądził od organu rentowego kwotę 180,00zł na rzecz ubezpieczonego tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Sędzia