Sąd Okręgowy w Szczecinie
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Gz 391/17
Data wyroku: 2017-11-29 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Anna Górnik

Sygn. akt VIII Gz 391/17

POSTANOWIENIE
Dnia 29 listopada 2017 r.
Sąd Okręgowy w Szczecinie, VIII Wydział Gospodarczy
w składzie:
Przewodniczący SSO Anna Górnik
po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. w Szczecinie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaR. S.
przeciwkoO. D. (1)iK. D.
o zapłatę
na skutek zażalenia pozwanych na postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 6 lipca 2017r., sygn. akt XI GC 565/17
postanawia:

1
zmienić punkt 1 i 3 zaskarżonego postanowienia i zwolnićO. D. (1)iK. D.od kosztów sądowych;

2
oddalić zażalenie w pozostałym zakresie.

UZASADNIENIE
Pozwani wnieśli o zwolnienie ich od kosztów sądowych. Do oświadczenia dołączyli: zeznanie podatkowe PIT – 37 za rok 2016 roku dotycząceO. D. (2), zgodnie z którym osiągnęła ona roczny dochód w kwocie 1153,96 zł, zeznanie podatkowe CIT – 8 za rok 2016 dotyczącyH (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.zgodnie z którym spółka poniosła w tym roku stratę na poziomie(...),09 oraz wydruki dotyczące księgi wieczystej.
Zgodnie z przedłożonymi wydrukami pozwani są właścicielami nieruchomości położonych wC.– do których ksiąg wieczystych wpisane zostało ostrzeżenie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości oraz na której ustanowione zostały hipoteki przymusowe celem zabezpieczenia zobowiązania z tytułu podatków od towarów i usług, odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, a także hipoteka umowna łączna – celem zabezpieczenia wierzytelności wynikającej z umowy. Pozwani dołączyli także wezwania z(...), z których wynika, że są osobami bezrobotnymi. Ponadto załącznik do wniosku stanowiły wezwania do zapłaty.
Postanowieniem z dnia 6 lipca 2017 roku Sąd Rejonowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów i ustanowenie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu przywołano treść art. 102 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych orazart. 117§2 kpc. Wskazano, że zobowiązania wobec Skarbu Państwa nie mogą ustępować innym zobowiązaniom. Sąd wskazał nadto, że pozwani są wspólnikamiH (...) spółki z o.o.co do której nie złożono wniosku o upadłość. Ponadto wskazał, że dotychczasowe działania pozwanych w sprawie pozwalają przyjąć, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie jest konieczne.
Pozwani złożyli zażalenie, w którym wskazali, że złożony CIT-8 wskazuje, że Spółka wykazuje stratę, a ponadto jako odrębny podmiot prawa sama dysponuje swoim majątkiem. Wobec straty nie podjęto w Spółce uchwały o wypłacie dywidendy. Ponadto udziały pozwanych zostały zajęte przez Urząd Skarbowy. Wskazali, że nie posiadają środków na poniesienie kosztów sądowych. Ponadto wskazali, że nie mają wiedzy prawniczej, co uzasadnia przyznanie pełnomocnika z urzędu ze względu na skomplikowany charakter sprawy. Do zażalenia dołączono bilans i rachunek zysków i strat Spółki z 2016 roku i protokół Zgromadzenia Wspólników z czerwca 2017 roku.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie okazało się częściowo uzasadnione.
Zgodnie bowiem zart. 102 § 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnychzwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przez pozwanych okoliczności, wyżej opisane – a więc brak zatrudnienia, ponoszenie przez spółkę strat, konieczność utrzymania córki oraz szereg zaległości egzekwowanych wobec pozwanych, dawały zdaniem Sądu podstawę do przyjęcia, że pozwani nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W szczególności wskazać należy, iż znaczna suma zobowiązań pozwanych, wbrew stanowisku Sądu Rejonowego, pozwala przyjąć, iż nie są oni w stanie ponieść kolejnych wydatków. Zwłaszcza, iż oboje są bezrobotni, zaś ich aktywa, np. w postaci udziałów w Spółce, są zajęte w toku egzekucji prowadzonej na rzecz Urzędu Skarbowego. Trzeba także zaznaczyć, iż nie ma prostego przełożenia pomiędzy sytuacją finansowa Spółki, w której są udziałowcami albowiem pozwani nie mogą swobodnie dysponować majątkiem Spółki, a zwłaszcza regulować z jej majątku swoich zobowiązań. Niesporne przy tym jest, iż Spółka nie generuje zysków, z których pozwani mogliby otrzymywać dywidendę.
W związku z powyższym, na podstawieart. 397 § 2w zw. zart. 386 § 1 k.p.c., Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji postanowienia, dokonując zmiany zaskarżonego orzeczenia co do punktu 1 i 3.
Na uwzględnienie nie zasługiwało natomiast w ocenie Sądu Okręgowego zażalenie dotyczące odmowy ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Zgodnie zart. 177 § 1 k.p.c., strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub w części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego orazart. 117 § 2 k.p.c., zgodnie z którym osoba fizyczna, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, przy czym paragraf 5 powołanego wyżej przepisu stanowi, że sąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny.
Do pozytywnego rozpoznania wniosku, oprócz niedysponowania przez pozwanych środkami finansowymi niezbędnymi do ustanowienia pełnomocnika z wyboru, konieczne jest uznanie przez sąd, że udział adwokata lub radcy prawnego jest w sprawie potrzebny. Udział adwokata (radcy prawnego) w sprawie należy uznać za potrzebny w szczególności, gdy strona wnosząca o jego ustanowienie jest nieporadna, ma trudności z samodzielnym podejmowaniem czynności procesowych albo gdy sprawa jest skomplikowana pod względem faktycznym lub prawnym. Potrzeba udziału adwokata lub radcy prawnego nie zachodzi bowiem, jeżeli sprawa jest nieskomplikowana pod względem prawnym, a strona sama potrafi sobie poradzić w prowadzeniu procesu.
Prawidłowo Sąd Rejonowy przyjął, że analiza toczącego się postępowania sądowego pozwala uznać, iż nie jest wymagany udział pełnomocnika z urzędu dla obrony praw pozwanych. Czynności procesowe pozwanych – w tym złożony sprzeciw czy choćby zażalenie składane były terminowo i pozbawione były wadliwości, które mogłyby wskazywać na jakiekolwiek problemy przy ich podejmowaniu. Złożone przez pozwanych pisma zawierają poprawnie sformułowane wnioski i wywołują skutki procesowe. Właściwa redakcja sporządzanych pism procesowych świadczy o tym, że pozwani posiadają wystarczającą wiedzę dla prowadzenia niniejszej sprawy bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Pozwani powołują nawet przepisy prawa adekwatne do składanych pism procesowych i formułują żądania w sposób prawidłowy. Ponadto w postępowaniu niniejszym nie występują trudności lub przeszkody, które uniemożliwiałyby pozwanym podejmowanie czynności prawnych w celu obrony ich praw. Również stopień skomplikowania sprawy, zarówno pod względem faktycznym jak i prawnym, nie powoduje konieczności udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Należy zaznaczyć przy tym, iż brak wykształcenia prawniczego nie jest wystarczającą podstawą do ustanowienia pełnomocnika z urzędu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2014 r., sygn. akt I ACa 1290/14,L., postanowienie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I ACz 598/13,L.). W niniejszej sprawie poziom intelektualny pozwanych i stopień ich poradności życiowej pozwala im na obronę swoich praw w procesie, tym bardziej, że pozwani podjęli się pełnienia funkcji członków zarządu spółki kapitałowej.
W tym stanie rzeczy zażalenie w tej części podlegało oddaleniu – zgodnie zart. 397 § 2 k.p.c.w zw. zart. 385 k.p.c..

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

3
(...)