Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 875/17
Data wyroku: 2018-04-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Czaja, Małgorzata Pasek, Małgorzata Rokicka-Radoniewicz
Słowa kluczowe: Emerytura pomostowa
Podstawa prawna: art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych

Sygn. akt III AUa 875/17

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 kwietnia 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Elżbieta Czaja (spr.)

Sędziowie:

SA Małgorzata Pasek
SA Małgorzata Rokicka-Radoniewicz

Protokolant: p.o. protokolanta sądowego Sylwia Zawadzka

po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. w Lublinie
sprawyA. I.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o prawo do emerytury pomostowej
na skutek apelacjiA. I.
od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu
z dnia 11 września 2017 r. sygn. akt VI U 1277/16
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Radomiu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Małgorzata Pasek Elżbieta Czaja Małgorzata Rokicka-Radoniewicz

Sygn. akt III AUa 875/17

UZASADNIENIE
A. I.wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.z dnia 2 listopada 2016 roku odmawiającej przyznania mu prawa do emerytury pomostowej. Podniósł, że pracował wFabryce (...)od 21 lutego 1975 roku do 30 września 1995 roku oraz od 13 kwietnia 1991 roku do 30 kwietnia 2012 roku w warunkach szczególnych i posiada wymagany 15-letni okres pracy w takich warunkach.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.wniósł o jego oddalenie wskazując, że wniosek został rozpoznany zgodnie zart. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych.A. I.po 31 grudnia 2008 roku nie wykonywał zatrudnienia w szczególnych warunkach, nie został zgłoszony do ubezpieczenia społecznego jako pracownik wykonujący pracę w szczególnych warunkach.. Wnioskodawca udowodnił okres zatrudnienia w wymiarze 37 lat, 11 miesięcy i 14 dni oraz 27 lat, 7 miesięcy i 25 dni okresów pracy w szczególnych warunkach.
Wyrokiem z dnia 11 września 2017 roku Sąd Okręgowy w Radomiu oddalił odwołanie.
Podstawą wyroku były następujące ustalenia:
A. I.urodził się (...).
W okresie od 21 lutego 1975 roku do 24 czerwca 1976 rokuA. I.zatrudniony był wFabryce (...)wR.na stanowisku kanałowego w odlewni, w okresie od 19 sierpnia 1976 roku do 30 listopada 1979 roku na stanowisku przerabiacza mas formierskich, od 1 grudnia 1979 roku do 5 maja 1981 roku jako kanałowy w odlewni, od 6 stycznia 1981 roku do 31 sierpnia 1983 roku jako rdzeniarz maszynowy, od 1 września 1983 roku do 30 września 1985 roku jako zalewacz form piaskowych, od 13 kwietnia 1991 roku do 31 stycznia 2001 roku jako zalewacz form i od 1 lutego 2001 roku do 30 kwietnia 2012 roku na stanowisku rdzeniarz maszynowy na odlewni, tj. wydziale(...). Na wydziale tym odlewne były wszystkie kształtki hydrauliczne z żeliwa białego. Praca rdzeniarza maszynowego polegała na obsłudze maszyny, tzw. karuzeli, do której wlewana była z kosza masa rdzeniowa. Masa była wciskana maszynowo do formy, następnie po uruchomieniu odpowiedniego przycisku następował obrót i dociśnięcie masy. W jednej maszynie znajdowały się trzy takie formy. Po utwardzeniuA. I.wyjmował rdzenie i wkładał je do pojemnika. W zależności od potrzeb i braków kadrowych wykonywał także inne, czynności, np. pracował jako zalewacz form piaskowych, co polegało na zalewaniu formy żeliwem, Pracował też jako murarz piecowy na żeliwierni. Wykonywał spodki i syfony służące do spuszczania żeliwa z pieca. Wykonywał też prace kanałowego w odlewni, co polegało na sprzątaniu masy formierskiej, która spadała z przenośników taśmowych do kanałów. Zajmował się odbijaniem odlewów, co polegało na oddzielaniu od odlewu układu wlewowego. Pracował też na szlifierkach, gdzie odlewy poddawano obróbce wykończeniowej. Po wejściu w życieustawy o emeryturach pomostowych,Fabryka (...) S.A.nie opłacała zaA. I.składek na Fundusz Emerytur Pomostowych.
Decyzją z dnia 9 października 2013 roku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.przyznałA. I.rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Organ rentowy ponownie ustalał rentę decyzjami z dnia 1 października 2015 roku i z dnia 6 września 2016 roku, ostatnio do 31 sierpnia 2019 roku.
W dniu 5 października 2016 rokuA. I.złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.wniosek o emeryturę pomostową  Decyzją z dnia 2 listopada 2016 roku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówiłA. I.przyznania prawa do emerytury pomostowej wskazując, że wnioskodawca nie osiągnął wieku 60 lat oraz po dniu 31 grudnia 2008 roku nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Organ rentowy nie uwzględnił do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia po dniu 31 grudnia 2008 roku, ponieważ wnioskodawca nie został zgłoszony w ZUS jako pracownik zatrudniony w warunkach szczególnych. Łącznie udowodnił on 37 lat, 11 miesięcy i 14 dni okresów ubezpieczenia, w tym 37 lat, 2 miesiące i 29 dni okresów składkowych oraz 8 miesięcy i 15 dni okresów nieskładkowych, a także 27 lat, 7 miesięcy i 25 dni pracy w szczególnych warunkach.
Sąd uznał za wiarygodne zeznaniaA. I.i świadkaM. K.co do zatrudnienia wnioskodawcy wFabryce (...)wR., w zakresie w jakim korelują one z dokumentami znajdującymi się w aktach osobowych wnioskodawcy, nie dał zaś wiary co do ich twierdzeń, iż mimo braku zmiany angaży wnioskodawca wykonywał inne wskazywane przez nich prace stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zeznania w tym zakresie pozostają w sprzeczności z dokumentacją pracowniczą. Zeznania świadkaE. M.nie wniosły nic istotnego do sprawy.
Zgodnie zart. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych(tekst jednolity Dz. U. z 2017 roku poz. 664 z późn. zm.), prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1
urodził się po dniu 31 grudnia 1948 roku;

2
ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3
osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4
ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5
przed dniem 1 stycznia 1999 roku wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;

6
po dniu 31 grudnia 2008 roku wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

7
nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.

A. I.w dniu(...)osiągnął wiek emerytalny 60 lat, udowodnił co najmniej 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz rozwiązano z nim stosunek pracy.
Kwestią sporną pozostawało, czy wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze po dniu 31 grudnia 2008 roku w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.
Co do zatrudnienia wFabryce (...)wR., wnioskodawca przedstawił świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, z którego wynika, iż zatrudniony był tam w okresie od 13 kwietnia 1991 roku do 30 kwietnia 2012 roku, w tym w okresie 13 kwietnia 1991 roku do 31 stycznia 2001 roku jako zalewacz form i od 1 lutego 2001 roku do 31 grudnia 2008 roku jako rdzeniarz maszynowy.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci akt osobowych wnioskodawcy wynika, iż po 31 grudnia 2008 roku zajmował on stanowisko rdzeniarza maszynowego. Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy i świadkaM. K., w ocenie Sądu nie można uznać, że w tym czasie wykonywał on inne wskazywane przez siebie czynności, mimo braku wzmianek o tym fakcie w angażach. W dokumentacji pracowniczej od 1 lutego 2001 roku wszędzie znajdują się wpisy, że pracował na stanowisku rdzeniarza maszynowego. Niewątpliwe wnioskodawca wykonywał prace na stanowiskach kanałowego w odlewni i zalewacza form, ale miało to miejsce w okresach od 21 lutego 1975 roku do 24 czerwca 1976 roku, od 1 września 1983 roku do 30 września 1985 roku i od 13 kwietnia 1991 roku do 31 stycznia 2001 roku.
W ocenie Sądu, rzeczywiście z uwagi na braki kadrowe wnioskodawca czasami mógł wykonywać inne czynności, niż te wynikające z angaży, jednak nie były one wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
W przedmiotowej sprawie jak zostało wykazane, wnioskodawca nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze po dniu 31 grudnia 2008 roku. Skarżący w czasie zatrudnienia po dniu 31 grudnia 2008 roku wykonywał prace rdzeniarza maszynowego, tj. na stanowisku wymienionym wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Jednak wyżej wskazane stanowisko pracy nie zostało ujęte ani w załączniku nr 1 doustawy o emeryturach pomostowych, jako prace na stanowiskach w szczególnych warunkach ani w załączniku nr 2 do ustawy, jako prace na stanowiskach w szczególnym charakterze. W odniesieniu do zatrudnienia od dnia 1 stycznia 2009 roku nie wystarczy bowiem wykazanie wymaganego okresu pracy w warunkach szczególnych w rozumieniuart. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż konieczne jest także, aby praca ta była pracą w warunkach szczególnych w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych.
A. I.nie spełnił warunku wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze po 31 grudnia 2008 roku w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, zatem zaskarżona decyzja jest prawidłowa.
Na marginesie Sąd zauważył , że wnioskodawca nie spełnił też przesłanek określonych wart. 49 ustawy o emeryturach pomostowych, gdyż nie spełnia jednego z warunków określonych w jego punkcie 2), odnoszącego się do art. 5-12 tej ustawy, tj. nie wykonywał pracy na statkach powietrznych, w morskich portach handlowych, w hutnictwie, maszynistów pojazdów trakcyjnych, członka zawodowych ekip ratownictwa górskiego, ani prac górniczych.
Apelację od powyższego wyroku wniósłA. I.zaskarżając wyrok w całości.
Wyrokowi zarzucił, że organ rentowy niewłaściwie odmówił mu prawa do emerytury z tego powodu, że po grudniu 2008 roku nie wykonywał prac w szczególnych warunkach, bowiem nie były odprowadzane składki na Fundusz Emerytur Pomostowych. Skarżący wywodził, że był w tym czasie pracownikiem rdzeniarni – wydziału odlewni(...)ale był oddelegowany do prac jako zalewacz na polecenie ustne brygadzisty . Każde polecenie wykonania prac na wydziale odlewni wykonywał, i prace te wykonywał jeszcze w 2009 roku.
Podnosząc powyższe, jak wynika z treści apelacji wniósł w zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie prawa do emerytury pomostowej.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna w sposób skutkujący uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Sąd ten bowiem nie dokonał ustaleń koniecznych dla rozstrzygnięciai nie rozpoznał istoty sprawy.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest prawo ubezpieczonego do emerytury pomostowej.A. I.w dniu(...)osiągnął wiek emerytalny 60 lat, udowodnił co najmniej 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz rozwiązano z nim stosunek pracy. Zdaniem sądu wnioskodawca po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy.
Przede wszystkim zaznaczyć należy, że osoba niespełniająca warunkuz art. 4 pkt 6 ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych może nabyć prawo do świadczenia na podstawie art. 49 tej ustawy. Lakoniczne rozważania sądu w tym zakresie zawarte w końcowym fragmencie uzasadnienia nie są zrozumiałe .
Stosownie do regulacji zawartej w tym przepisie prawo do emerytury pomostowej przysługuje osobie, która: 1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3; 2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7i art. 5-12; 3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach,o których mowa w pkt 2, 5 okres pracy w szczególnych warunkach lubo szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.
W miejsce przesłanki z art. 4 pkt 6 ustawodawca wprowadził zatem wymóg spełnienia przez zainteresowanego w dniu wejścia w życie ustawy(1 stycznia 2009 r.) warunku posiadania, co najmniej 15 lat pracyw szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Stosownie do regulacji zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy, pracami w szczególnych warunkach są prace związanez czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku. Wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.
W wykazie nr 1 są wymienione min. - w pkt 4 - prace bezpośrednio przy zalewaniu form odlewniczych, transportowaniu naczyń odlewniczychz płynnym, rozgrzanym materiałem (żeliwo, staliwo, metale nieżelazne i ich stopy), w pkt 5 - prace bezpośrednio przy ręcznej obróbce wykańczającej odlewy: usuwanie elementów układu wlewowego, ścinanie szlifowanie, powierzchni odlewów oraz ich malowanie na gorąco, w pkt 6 - prace bezpośrednio przy obsłudze wielkich pieców stalowniczych lub odlewniczych, zaś w pkt 15 prace bezpośrednio przy produkcji materiałów formierskich,
Jak wynika z zebranego materiału wnioskodawca wFabryce (...)wR.wykonywał min. prace : w okresie od 19 sierpnia 1976 roku do 30 listopada 1979 roku na stanowisku przerabiacza mas formierskich, od1 września 1983 roku do 30 września 1985 roku pracował jako zalewacz form piaskowych, a od 13 kwietnia 1991 roku do 31 stycznia 2001 roku jako zalewacz form.
Brak jest stanowiska organu rentowego, czy prace te w jego ocenie podlegają zaliczeniu jako wymienione w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, a Sąd I instancji nie dokonał żadnych ustaleń w tym zakresie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy, mając na względzie powyższe rozważania, ustali istotne okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy, w razie konieczności przeprowadzi postępowanie dowodowe w niezbędnym zakresie dotyczącym spornych okoliczności.
Prowadzenie postępowania dowodowego może okazać się zbędnew przypadku nie kwestionowania przez pozwanego charakteru prac umożliwiających spełnienia przez zainteresowanego w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 2009 r.) warunku posiadania 15 lat pracy w szczególnych warunkach w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.
Mając powyższe na uwadze, na mocyart. 386 § 4 k.p.c.Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.