Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1048/17
Data wyroku: 2018-07-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Witold Nowakowski, Alicja Kolonko, Wojciech Bzibziak

Sygn. akt III AUa 1048/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 lipca 2018 r.
Sąd Apelacyjny w KatowicachWydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Wojciech Bzibziak (spr.)

Sędziowie

SSA Alicja Kolonko
SSA Witold Nowakowski

Protokolant

Michał Eksterowicz

po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2018 r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaCentrum (...) sp. z o.o.z siedzibą wM.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
przy udziale zainteresowanychT. B.(T. B.),M. L.(M. L.) iL. P.(L. P.)
o składki
na skutek apelacjiCentrum (...) sp. z o.o.z siedzibąwM.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach
z dnia 6 lutego 2017 r. sygn. akt X U 1944/15

1
oddala apelację,

2
odstępuje od obciążeniaCentrum (...) sp. z o.o.z siedzibą wM.kosztami zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

/-/SSA A. Kolonko  /-/SSA W. Bzibziak  /-/SSA W. Nowakowski

Sędzia   Przewodniczący  Sędzia
Sygn. akt III AUa 1048/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 21 września 2015r. wydaną w stosunku do płatnika składek– Centrum (...) Sp. z o.o.z siedzibą wM., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.dokonał przypisu składek za okres od lutego 2012r. do września 2012r. oraz od listopada 2012r. do grudnia 2014r. w wysokości:
na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych – 92.339,92 zł,
na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego – 25.193,74 zł,
na Fundusz Pracy – 7.855,29 zł oraz
na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – 320,67 zł,
natomiast kwota odpisu składek za okres od lutego 2012r. do grudnia 2014r. wynosi347,87 zł.
Kwota przypisu oraz odpisu składek stanowi sumę przypisów oraz odpisów składek za poszczególnych ubezpieczonych, dla których wystawiono kolejne decyzje indywidualne.
Kolejnymi decyzjami z tej samej daty organ rentowy stwierdził, że płatnik składek– Centrum (...) Sp. z o.o.z siedzibą wM.jest zobowiązany do obliczenia składek za:

1
T. B.za okres od października 2013r. do grudnia 2014r.,

2
M. L.za okres od lipca 2013r. do grudnia 2014r.

3
L. P.za okres od lutego 2012r. do września 2012r. oraz od listopada 2012r. do grudnia 2014r.

4
M. Ż. (1)za okres od kwietnia 2013r. do grudnia 2014r.

i ustalił z tego tytułu podstawy wymiaru składek oraz wysokość składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, ubezpieczenia emerytalne i rentowe, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
ZUS wskazał, żeCentrum (...) Sp. z o.o.w kontrolowanym okresie zawarł umowę cywilnoprawną określoną jako „umowa na udzielanie świadczeń zdrowotnychw zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej”, której stronami umowy byli: udzielający zamówienie (podmiot leczniczy) i przyjmujący zamówienie – indywidualna (specjalistyczna) praktyka lekarska. Umowę zawarto z lekarzami będącymi równocześnie pracownikami płatnika składek. W ocenie organu rentowego, zawarte przez Centrum Zdrowia wM.z własnymi pracownikami, prowadzącymi równocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie specjalistycznej praktyki lekarskiej, umowy na świadczenie usług medycznych w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych w ramach pełnionych dyżurów lekarskich są umowami cywilnoprawnymi, do których z mocyart. 750 kcstosuje się przepisy o zleceniu. Organ rentowy podał nadto, że charakter świadczeń zdrowotnych pokrywał sięz charakterem zatrudnienia na podstawie umowy o pracę łączących ich z płatnikiem składekz tym, że świadczenia zdrowotne realizowane były w dniach i godzinach, w których lekarze podstawowej opieki zdrowotnej zatrudnieni na podstawie umowy o pracę nie świadczą pracy.
Zdaniem ZUS umowy zlecenia zawierane przez płatnika z własnymi pracownikami w ramach prowadzonej przez nich indywidualnej praktyki lekarskiej, na podstawie której świadczone są usługi na rzecz własnego pracodawcy, są umowami do których stosuje się przepisart. 8ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
W odwołaniach od tych decyzjiCentrum (...) Sp. z o.o.z siedzibą wM.działające przez pełnomocnika będącego radcą prawnym domagało sięich zmiany poprzez stwierdzenie, że w okresach w nich wskazanych nie występowało zobowiązanie z tytułu przypisu składek w wysokościach w nich określonych oraz zasądzenia od ZUS na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Odwołujący się zarzucił naruszenie prawa materialnego:
-art. 8 ust. 2a, art. 18 ust. 1 i 1a, aw konsekwencjiart. 20 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych,
-art. 81 ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,
-art. 194 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnieniai instytucjach rynku pracy,
-art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2006r. o ochronie roszczeń pracowniczychw razie niewypłacalności pracodawcy,
-art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych,
-art. 750 kc,
-art. 26 ust. 1 i 2 oraz art. 1-8 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011r. o działalności leczniczej– poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że „umowy o udzielenie zamówieniana świadczenie zdrowotne” są takimi umowami cywilnoprawnymi, do których zgodnie zkcstosuje się przepisy o zleceniu a w konsekwencji uznaniu, że osoby zatrudnione przezCentrum (...) Sp. z o.o., udzielające świadczeń zdrowotnych na podstawie odrębnych „umów o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne” powinny być traktowane jako pracownicy w rozumieniu przepisuart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pomimo tego, że „umowy o udzielenie zamówienia na świadczenie zdrowotne” są nazwanymi umowami, do których nie stosuje się przepisów o zleceniu na zasadzieart. 750 kc.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołań oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych podnosząc okoliczności wskazane w zaskarżonych decyzjach.
Postanowieniami z dnia 6 lipca 2016r. Sąd I instancji połączył sprawy z wszystkich odwołań do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Wyrokiem z dnia 6 lutego 2017r., sygn. akt X U 1944/15 Sąd Okręgowy – Sąd Pracyi Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach zmienił zaskarżone decyzje w ten sposób, że stwierdził, iżCentrum (...) Sp. z o.o.z siedzibą wM.nie jest zobowiązane do obliczenia składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zaM. Ż. (1)za okres od kwietnia 2013r. do grudnia 2014r. z tytułu umów o świadczenie usług w charakterze ratownika medycznego – kierowcy oraz w zakresie przychodów uzyskanych przezM. Ż. (1)w okresie od kwietnia 2013r. do grudnia 2014r., oddalił odwołania od pozostałych decyzji, a także zasądził odCentrum (...) Sp. z o.o.na rzecz ZUS kwotę 720 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,a od organu rentowego na rzecz odwołującego się kwotę 180 zł z tego tytułu.
Na podstawie akt organu rentowego, akt osobowych zainteresowanegoM. Ż. (1)(k. 38 a.s.), umów zawieranych przez płatnika składek z NFZ –(...)Oddziałem Wojewódzkim wK.(k. 24 a.s.) oraz przesłuchania zainteresowanych:M. Ż. (1)(k. 19-20 akt sprawy o sygn. X U 2114/15),L. P.(k. 20akt sprawy o sygn. X U 2113/15),T. B.(k. 20 akt sprawy o sygn. X U 2111/15),M. L.(k. 20 akt sprawy o sygn. X U 2112/15) i zeznań świadkaJ. P.(k. 34 a.s. i 35 a.s.) ustalił Sąd, że w dniu 24 stycznia 2011r. Centrum Zdrowiaw(...) Sp. z o.o.zawarło z Narodowym Funduszem Zdrowia –(...)Oddziałem Wojewódzkim wK.umowę o udzielenie świadczeń gwarantowanych w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej na okres od 1 stycznia 2011r. do 31 grudnia 2013r. Z koleiw dniu 1 marca 2013r. Centrum Zdrowia zawarło z NFZ umowę o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na okres od 1 marca 2013r. do 31 grudnia 2015r. Przedmiotem umowy było udzielenie przez Centrum świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej. Następnie w dniu 8 stycznia 2014r. odwołujący się zawarł umowęz NFZ o udzielanie świadczeń gwarantowanych w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej na okres od 1 stycznia 2014r. do 31 grudnia 2016r.
W wyniku kontroli przeprowadzonej u płatnika składek, ustalił ZUS w protokole kontroliz dnia 10 czerwca 2015r., że Centrum zawierało umowy cywilnoprawne nazwane „umowami na udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie nocnej i świąteczne opieki zdrowotnej”oraz „umowami o udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie nocnej i świątecznej ambulatoryjnej, wyjazdowej opieki w POZ” na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 2011r.o działalności leczniczej. Stronami byli: udzielający zamówienie (podmiot leczniczy)i przyjmujący zamówienie – indywidualna (specjalistyczna) praktyka lekarska.Umowy zawierane były z lekarzami i ratownikiem medycznym będącymi równocześnie pracownikamiCentrum (...) Sp. z o.o.Usługi wykonywane były zgodniez harmonogramem określającym dni i godziny, przedstawianym przyjmującemu zamówienie na 4 dni przed rozpoczęciem miesiąca kalendarzowego. Świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej były realizowane w dniach i godzinach, w których lekarze podstawowej opieki zdrowotnej zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, nie świadczyli pracy.
Podał nadto Sąd, że(...)Oddział Wojewódzki NFZ zawierał z podmiotami leczniczymi wyłonionymi w drodze konkursu ofert – umowy na każdy zakres świadczeń zdrowotnych odrębnie. Dla każdej umowy wykazywany był personel medyczny realizujący świadczenia medyczne określone w umowie, jak również sprzęt i aparatura oraz pomieszczenia niezbędne do ich realizacji.
Centrum preferowało zawieranie umów z podmiotami wyłonionymi w drodze konkursuw trybie przewidzianymustawą o działalności leczniczej. Z osobami, które złożyły najkorzystniejsze oferty nawiązano umowy o udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej. Koniecznym wymogiem przy składaniu oferty,przez lekarza było posiadanie wpisu indywidualnej (specjalistycznej) praktyki lekarskiejwe właściwej Okręgowej Izbie Lekarskiej. Przyjmujący zamówienie – lekarz, ratownik medyczny w czasie wykonywania świadczeń zdrowotnych, będących przedmiotem umowy nieodpłatnie korzystał z bazy lokalowej Spółki, aparatury i sprzętu medycznego, jak również leków oraz środków medycznych. Odbywało się ono, wyłącznie w zakresie niezbędnymdo wykonywania powierzonych świadczeń zdrowotnych. Osoby realizujące na kontrakcie świadczenia zdrowotne w ramach nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej wystawiały fakturę na udzielone usługi. Miesięczne wynagrodzenie z tytułu udzielonych świadczeń zdrowotnych stanowiło iloczyn liczby godzin udzielonych świadczeń zdrowotnych w danym miesiącui stawki godzinowej określonej w umowie. Wystawiona faktura przez przyjmującego zamówienie sprawdzana była pod względem merytorycznym przez dział polityki kadroweji szkoleń, a pod względem formalno-rachunkowym przez dział księgowości. Płatność dokonywana była w terminie 14 dni od doręczenia prawidłowo wystawionej faktury do siedziby zamawiającego.
Wskazał Sąd, że pomiędzyCentrum (...) Sp. z o.o., a jego pracownikami zawarte zostały następujące umowy:
- z dnia 19 grudnia 2011r. na okres od dnia 1 stycznia 2012r. do 31 grudnia 2012r. z lek.L. P.wpisaną do rejestru indywidualnych specjalistycznych praktyk lekarskich w(...)Izbie Lekarskiej wK.na udzielenie świadczeń zdrowotnych w zakresie nocneji świątecznej ambulatoryjnej/wyjazdowej opieki POZ. Okres obowiązywania umowy został przedłużonyaneksem nr (...)z dnia 12 grudnia 2012r. do dnia 28 lutego 2013r., natomiastaneksem nr (...)z dnia 21 lutego 2013r. – do dnia 31 maja 2013r.;
- z dnia 20 maja 2013r. na okres od dnia 1 czerwca 2013r. do dnia 31 grudnia 2015r.z lek.L. P.na udzielenie świadczeń zdrowotnych w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej;
- z dnia 20 maja 2013r. na okres od dnia 1 czerwca 2013r. do dnia 31 grudnia 2015r. z lek.M. L.wpisaną do rejestru indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej na udzielenie świadczeń zdrowotnych w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej;
- z dnia 30 września 2013r. na okres od dnia 1 września 2013r. do 31 grudnia 2015r. z lek.T. B.wpisaną do rejestru indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej na udzielenie świadczeń zdrowotnych w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej;
- z dnia 1 marca 2013r. na okres od dnia 1 marca 2013r. do dnia 31 maja 2013r. zM. Ż. (1)wpisanym do ewidencji działalności gospodarczej. Przedmiotem umowybyło świadczenie usług w charakterze ratownika medycznego – kierowcy w punkcie nocneji świątecznej ambulatoryjnej/wyjazdowej opieki medycznej zlokalizowanej w Szpitalu(...)wM.oraz Izbie Przyjęć Szpitala.Aneksem nr (...)z dnia 31 maja 2013r. przedłużono okres obowiązywania umowy do dnia 30 czerwca 2013r.;
- z dnia 1 lipca 2013r. na okres od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 31 grudnia 2013r. zM. Ż. (1)na świadczenie usług w charakterze ratownika medycznego – kierowcyw punkcie nocnej i świątecznej ambulatoryjnej/wyjazdowej opieki medycznej zlokalizowanej wSzpitalu (...)wM.oraz Izbie Przyjęć Szpitala.Aneksem nr (...)z dnia16 grudnia 2013r. przedłużono okres obowiązywania umowy do dnia 31 grudnia 2014r.
Sąd I instancji ustalił nadto, żeM. L.jest specjalistą z zakresie pediatrii.WCentrum (...)wM.była zatrudniona na podstawie umowy o pracę od 1990r. do 29 lutego 2016r. Na podstawie umowy o pracę świadczyła pracę codziennie według harmonogramu w wymiarze 170 godzin miesięcznie. Zeznała, iż od kilkunastu lat świadczyła dodatkowe usługi poza obowiązkami w ramach etatu i wówczas zawierała z płatnikiem składek umowy zlecenia. W 2013r. zawarła sporną umowę, której warunki były podobnew zakresie sposobu świadczenia usług medycznych. Umowa została z nią zawarta, jakoz osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Zakres obowiązków w umowie zleceniai nowej umowie niczym się nie różnił. Osobą odpowiedzialną za zorganizowanie świadczenia usług w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej byłaT. B., która została wyznaczona przez dyrekcję Centrum do koordynowania dyżurów, jednak nie była jej przełożoną.
Z koleiL. P.przez około 7 lat do maja 2015r. była zatrudniona u płatnika składekna podstawie umowy o pracę na pełnym etacie jako specjalista chorób wewnętrznych.W ramach umowy o pracę świadczyła pracę w dni powszednie w godzinach porannychdo popołudniowych. Od 2010r. pracowała na dyżurach poza godzinami pracy na etaciew ramach umowy zlecenia zawartej z płatnikiem składek. W celu zawarcia nowej umowy na udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie nocnej i świątecznej pomocy medycznej zarejestrowała działalność gospodarczą, zgodnie z sugestiąCentrum (...) Sp. z o.o.Nowa umowa różniła się od umowy zlecenia jedynie tym, że była zawarta w innej formie oraz posiadała odmienną stawkę.
Obie zainteresowane świadczyły pracę na etacie w poradni znajdującej się wM.przyul. (...), a dyżury wCentrum (...)wM.w Izbie Przyjęć wM.przyul. (...).
ZainteresowanaT. B.od 1990r. do nadal jest zatrudniona u płatnika składek na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w charakterze lekarza.
Sąd Okręgowy w Katowicach ustalił również, iż w poradni lekarze przyjmowali pacjentów tylko w niej zadeklarowanych. W ramach świadczeń zdrowotnych w zakresie nocneji świątecznej opieki zdrowotnej zajmowali się wyłącznie udzielaniem pomocy w razie nagłego zachorowania. Dyżury świadczone były w dwóch gabinetach, które znajdują sięw budynkuSzpitala (...)wM.. Przyjmuje w nich lekarz specjalista chorób wewnętrznych wraz z lekarzem specjalistą w zakresie pediatrii. W razie potrzeby lekarz dyżurujący wyjeżdża wraz z ratownikiem medycznym i pielęgniarką do domu pacjenta.W ramach etatu przewidziane są wizyty domowe u pacjentów, do których lekarz używa prywatnego samochodu, natomiast w ramach dyżuru korzysta z karetki, będącej własnością płatnika składek, wyposażonej o dodatkowy personel medyczny. W ramach dyżurów lekarze korzystali z wyposażenia stanowiącego własnościCentrum (...) Sp. z o.o., a we własnym zakresie kupowali w m.in. odzież ochronną, słuchawki oraz byli zobowiązani do opłacania składek OC.
Podał także Sąd, żeM. Ż. (1)był zatrudniony w okresie od 23 marca 2009r. do31 grudnia 2009r. wZespole (...)wM., od 1 stycznia 2010r. do30 czerwca 2011r. w(...) Szpitalu (...)wM.utworzonym przezCentrum (...) Sp. z o.o., a od 1 lipca 2011r. do 27 stycznia 2015r. wCentrum (...) Sp. z o.o.w pełnym wymiarze czasy pracy na stanowiskach: od23 marca 2009r. do 31 maja 2011r. – konserwatora, a od 1 czerwca 2011r. do 27 stycznia 2015r. – kierowcy. W dniu 31 sierpnia 2012r. zainteresowany uzyskał dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe w zawodzie ratownika medycznego.
W ramach etatuM. Ż. (1)pracował w dni powszednie od 7.00 do 15.30. Zajmował się przewożeniem dokumentacji oraz odwożeniem pacjentów do domu, którzy nie wymagali nadzoru medycznego. W ramach pracy na Izbie Przyjęć wykonywał inną pracę, albowiem wymagała ona przygotowania medycznego, związanego z udzielaniem pomocy pacjentom. Ponadto, wyjeżdżał do domu pacjentów karetką pogotowania w charakterze ratownika medycznego i równocześnie kierowcy karetki.
Sąd dał wiarę powyższym zeznaniom uznając je za spójne, logiczne oraz znajdujące potwierdzenie w zebranej w sprawie dokumentacji.
Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Okręgowy w Katowicach przytoczył treść art. 132 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i stwierdził, że odwołania jedynie częściowo zasługiwały na uwzględnienie.
Podał, że spór dotyczył ustalenia, czy zainteresowani wykonując umowy na udzielenie świadczeń zdrowotnych w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej zawarte zCentrum (...) Sp. z o.o.z siedzibą wM., wypełniali dyspozycjęart. 8ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych,a w konsekwencji, czy uzyskiwane przez nich przychody z tytułu wykonywania tychstanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych jako pracowników u płatnika składek.
Sąd I instancji odwołał się do stanowiska Sądu Najwyższego zawartego w postanowieniuz dnia 22 czerwca 2015r., sygn. I UZ 3/15, które w pełni podzielił.
Wskazał – za Sądem Najwyższym – że wprawdzie w judykaturze wyrażono pogląd, że umowy na udzielania w określonym zakresie świadczeń zdrowotnych, należą do umów nazwanych, do których nie stosuje się z mocyart. 750 kcprzepisów o zleceniu, ale równocześnie zakresem podmiotowo-przedmiotowym takich umów nie może być pełnienie dyżurów medycznych przez zatrudnionych lekarzy u pracodawcy – świadczeniodawcy świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych NFZ. W takim zakresie znajdują bowiem zastosowanie przepisyustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, która wart. 132 ust. 1stanowi, że podstawą udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta pomiędzy świadczeniodawcąa Funduszem, tyle że taki świadczeniodawca nie może zawrzeć wymienionej umowy (subkontraktu) o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z lekarzem, pielęgniarką, położną, inną osobę wykonującą zawód medyczny lub psychologiem, jeżeli udzielają oniświadczeń opieki zdrowotnej u tego świadczeniodawcy, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z Funduszem i to niezależnie od tego, czy zawarte w ten niedozwolony sposób subkontrakty były lub są wykonywane w ramach podporządkowania charakterystycznego dla stosunku pracy, czy na podstawie tak zwanej odrębnej umowy, do której nie stosuje się przepisów o zleceniu.
Sąd Najwyższy podał, że z powołanego przepisuustawy z dnia 27 sierpnia 2004r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychwynika ustawowy zakaz zawierania z zatrudnionymi przez świadczeniodawcę lekarzami umów (subkontraktów) na udzielanie świadczeń zdrowotnych, choćby w tym celu zatrudnieni lekarze utworzyli lub prowadzili indywidualne praktyki lekarskie.
Zdaniem Sądu Okręgowego w Katowicach skoro zainteresowaneL. P.,M. L.orazT. B.pełniły dyżury medyczne na podstawie niedozwolonych umów w postaci subkontraktów na udzielanie w określonym zakresie świadczeń zdrowotnych w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej zawartych z własnym pracodawcą,tj.Centrum Medycznym w (...) Sp. z o.o.z siedzibą wM., który był świadczeniodawcą takich usług finansowanych przez NFZ, to przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z tytułu stosunku pracy, płatnik składek ma obowiązek obliczania i uiszczenia należnej składki również od przychodu ze spornych niedozwolonych umów na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, które zawarł wbrew prawu z zatrudnionymi w ramach stosunku pracy lekarzami, tak jak od wynagrodzenia ze stosunku pracy.
Decyzje dotyczące tych zainteresowanych uznał Sąd za zasadne i znajdujące oparciew obowiązującym stanie prawnym, jak i w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Natomiast odnośnieM. Ż. (1)wskazał Sąd, iż umowa o udzielenie świadczeń zdrowotnych w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, na mocy której przejął on obowiązki udzielania na rzeczCentrum Medycznego w (...) Sp. z o.o.świadczeń opieki zdrowotnej polegających na pracy ratownika medycznego – kierowcy w punkcie nocnej i świątecznej ambulatoryjnej/wyjazdowej opieki medycznej zlokalizowanej wSzpitalu (...)wM.oraz Izbie Przyjęć Szpitala była zgodna z art. 132 ust. 3 ustawyz dnia z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ponieważ pozostając w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracęu świadczeniodawcy, tj.Centrum Medycznym w (...) Sp. z o.o.nie udzielał świadczeń opieki zdrowotnej, lecz realizował obowiązki kierowcy. Zajmował się przewożeniem dokumentacji oraz odwożeniem pacjentów do domu, którzy nie wymagali nadzoru medycznego. W związku z tym, iż do umów na udzielenie w określonym zakresie świadczeń zdrowotnych, nie stosuje się z mocyart. 750 kcprzepisów o zleceniu, to brak było podstaw zastosowania unormowania zart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.Tym samym wynagrodzenie zainteresowanego uzyskane z tytułu zawartej umowyo udzielenie świadczeń zdrowotnych w charakterze ratownika medycznego - kierowcy nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, aCentrum (...) Sp. z o.o.nie jest zobowiązane do obliczenia tych składek za okres od kwietnia 2013r. do grudnia 2014r.
Tym samym zaskarżona decyzja była nieprawidłowa. Determinuje to również stwierdzenie nieprawidłowości decyzji w przedmiocie wysokości kwot przypisu oraz odpisu składek na Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, na Fundusz Pracy oraz na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, o tyle, o ile zawiera ona kwoty składek zaM. Ż..
W konsekwencji Sąd Okręgowy w Katowicach na mocyart. 47714§ 1 kpciart. 47714§ 2 kpcorzekł jak w punktach 1, 2 i 3 sentencji wyroku.
O kosztach zastępstwa procesowego orzekł Sąd na mocyart. 98 i 99 kpcw związku z§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
Powyższy wyrok w punktach 1 i 3 zaskarżyłoCentrum (...)wM.Sp. z o.o. z siedzibą wM.działające przez pełnomocnika będącego radcą prawnym zarzucając:
1. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a
art. 328 § 2 kpcpoprzez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej wyrokui ograniczenie się do opisu rozumienia przepisuart. 8 ust. 2a ustawy z dnia13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychz pominięciem regulacji przepisów ustawowych znajdujących zastosowanie do przedłożonej umowy, z której przychód osiągnięty przez zainteresowanych uwzględniony został pierwotniew ramach decyzji w przedmiocie przypisu składek, a tym samym ustaleniaobowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym przez nich z umowy nazwanej,w szczególności poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyjaśnienia w sposób należyty podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia, w zakresie uznania zawartych przez Centrum umów o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne, w zakresie prowadzonych przez nich praktyk lekarskich, za umowy do których zgodnie zart. 750 kcstosuje się przepisy o zleceniu; pominięcie uwag wskazywanych w zdaniu poprzedzającym uniemożliwia kontrolę instancyjną wyroku,

b
art. 316 § 1 polegające na nierozpoznaniu istoty sprawy i wydaniu orzeczenia,bez uprzedniego dokonania analizy przepisów szczególnych regulujących umowę zawartą przez strony, która to umowa z uwagi na podmioty, ale i jej przedmiot, jest umową nazwaną określoną przepisami szczególnymi, nadto z pominięciem analizy dopuszczalności zawierania takich umów w ogóle,

c
art. 233 § 1 kpc, które miało wpływ na wynik postępowania polegający na sprzeczności ustaleń Sądu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym wynikający z nieuwzględnienia i pominięcia okoliczności bezspornych pomiędzy odwołującym się i de facto ZUS, a znajdujących odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, że: umowy zawarte przez Centrum, w ramach prowadzonych przez nich praktyk lekarskich, miały odrębny od umowy o pracęzakres i sposób ich wykonywania się różnił, forma i tryb ich zawarcia wynikałz przeprowadzonego konkursu zgodnie z obowiązującymi przepisamiustawyo działalności leczniczej, treść umowy została ukształtowana zgodnie z wymaganiami obowiązujących w tym zakresie przepisów, w ramach specjalistycznych praktyk lekarze ponosili dodatkowe koszty związane z ubezpieczeniem, odzieżą itp.,a odpowiedzialność z umów była odpowiedzialnością solidarną zgodnie z wymogami ustawy, a jednak doprowadziło to do uznania, że umowy te nie są umowami nazwanymi określonymi wustawie o działalności leczniczej, a umowami do których zgodnie z przepisamikcstosuje się przepisy o zleceniu,

co w konsekwencji doprowadziło do:

2
naruszenia przepisów prawa materialnego, a to:

a
przepisuart. 750 kcw związku zart. 65 § 2 kcoraz w związku zart. 35 ust. 1 i 35a ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991r. o zakładach opieki zdrowotnejoraz§ 19 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 13 lipca 1998r. w sprawie umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotnepoprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że umowa zawarta przez strony w okresie od stycznia 2011r.jest umową o świadczenie usług, do której zastosowanie mają przepisykc, podczas gdy umowa ta jest odrębną umową nazwaną – „umową o udzielenie zamówienia na świadczenie zdrowotne” uregulowaną odrębnymi przepisami,

b
art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychpoprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że zawarte pomiędzy stronami umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne stanowią umowy, do których zgodniezart. 750 kcstosuje się przepisy o zleceniu i w konsekwencji znajdują się one

w katalogu wskazanym w art. 8 ust. 2a tej ustawy i dokonanie wykładni rozszerzającej tego przepisu na umowę nazwaną określoną w:
- w okresie jej zawarcia, przepisuart. 35 ust. 1 pkt 3, art. 35 ust. 2, 3 i 4oraz wart. 35aust. 1-5 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991r. o zakładach opieki zdrowotnejoraz§ 19 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 13 lipca 1998r. w sprawie umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotnepoprzez ich błędną wykładnięi uznanie, że regulacja ustawowa oraz rozporządzenia stanowiących przepisy bezwzględnie obowiązujące w dacie zawierania pierwszej umowy, jest niewystarczająca do uznania „umowy o udzielenie zamówienia na świadczenie zdrowotne” za uregulowaną „odrębnymi przepisami” w rozumieniuart. 750 kc,
- przepisuart. 26 ust. 1 i 2 oraz art. 27 ust. 1-8 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011r.o działalności leczniczejpoprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że regulacja ustawowa jest niewystarczająca do uznania „umowy o udzielenie zamówienia na świadczenie zdrowotne” za uregulowaną „odrębnymi przepisami” w rozumieniuart. 750 kc,

c
przepisuart. 132 ust. 3w związku zart. 133zd. IIustawy z dnia 27 sierpnia 2004r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychpoprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie do oceny umów zawartych pomiędzy stronami, podczas gdy dotyczy on rodzajowo odmiennej umowy nazwanej.

W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uznanie,że zainteresowani nie podlegali ubezpieczeniom z tytułu zawartych umów, a w konsekwencji nie występuje zobowiązanie z tytułu przypisu składek w wysokościach określonychw indywidualnych decyzjach wydanych dla zainteresowanych oraz w decyzji z dnia21 września 2015r. oraz o zasądzenie od ZUS na rzecz Centrum kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania pozostawiając mu rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania apelacyjnego.
W dalszej części apelacji skarżący obszernie uzasadnił poszczególne zarzuty, w szczególności w zakresie dotyczącym umów zawieranych pomiędzy Centrum a zainteresowanymi.
Organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
apelacja nie jest zasadna.
Spór w rozstrzyganej sprawie – na etapie postępowania apelacyjnego – dotyczył oceny,czy zainteresowane:T. B.,M. L.iL. P.w okresach wymienionych w zaskarżonych decyzjach podlegały obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu oraz zdrowotnemu, jako pracownicy z tytułu umów zawartych zCentrum (...) Sp. z o.o.z siedzibą wM.nazwanych umowami o udzielanie zamówienia na świadczenia zdrowotnew zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, wykonywanych na jego rzecz, z którym pozostawały w stosunku pracy, a w konsekwencji, czy Centrum jest zobowiązane do uiszczenia składek na te ubezpieczenia.
Sąd Okręgowy w Katowicach właściwie przeprowadził postępowanie, prawidłowo ustalił okoliczności faktyczne dokonując trafnej oceny zebranego materiału i wyciągając słuszne wnioski końcowe.
Zarówno ustalenia faktyczne (które były bezsporne), jak i dokonaną ocenę w pełni podziela Sąd II instancji przyjmując je za własne (stąd też za zbędne uznano ich ponowne przytaczanie w tym miejscu).
Wskazać należy, iż zgodnie z treściąart. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998r.o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 1778 ze zm.) za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
W wyroku z dnia 23 maja 2014r., sygn. II UK 445/13 (LEX nr 1475168) Sąd Najwyższy, podsumowując dotychczasowe stanowisko w sprawie wykładni tego przepisu, wskazał m.in., że rozszerza on pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy. Rozszerzenie to dotyczy wykonywania pracy na podstawie jednej z wymienionychw nim umów prawa cywilnego przez osobę, która umowę taką zawarła z pracodawcą,z którym pozostaje w pracy, a także wykonywania pracy na podstawie jednej z tych umów przez osobę, która zawarła ją z osobą trzecią, jednak w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Przesłanką decydującą o uznaniu takiej osoby za pracownika w rozumieniuustawy o systemie ubezpieczeń społecznychjest to, że – będąc pracownikiem związanym stosunkiem pracy z określonym pracodawcą – jednocześnie świadczy na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej. Celem takiej regulacji było ograniczenie korzystania przez pracodawców z umów cywilnoprawnych zawieranychz własnymi pracownikami dla realizacji tych samych zadań, które wykonują oni w ramach łączącego strony stosunku pracy, by w ten sposób ominąć ograniczenia wynikającez ochronnych przepisów prawa pracy i uniknąć obciążeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne od tych umów.
Poza sporem było, że zainteresowane – lekarze o odpowiednich specjalizacjach, były zatrudnione wCentrum (...) Sp. z o.o.z siedzibą wM.na podstawie umów o pracę. Równocześnie zawierano z nimi umowy cywilnoprawne, których przedmiotem było świadczenie usług medycznych w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej.
Usługi były wykonywane w pomieszczeniach należących do płatnika składek orazz wykorzystaniem jego infrastruktury. Z tytułu świadczonych przez zainteresowane usług, były przez nie wystawiane rachunki, na podstawie których następnie dokonywano wypłaty należności.
W świetle przedstawionych okoliczności organ rentowy, a za nim Sąd I instancji trafnie uznali, że w rozstrzyganej sprawie znajdował zastosowanie powołany przepisart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Nie ulega wątpliwości, że płatnik składek zawierał z własnymi pracownikami dodatkowe umowy cywilnoprawne, w ramach których pracownicy świadczyli pracę na rzecz tego samego pracodawcy, a wypłacane wynagrodzenia za usługi medyczne pochodziły ze środków publicznych przekazywanych przez Narodowy Fundusz ZdrowiaCentrum (...)w(...) Sp. z o.o.z siedzibą wM..
Umowy te należało zatem zakwalifikować jako inne umowy o świadczenie usług, do których zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
Nie ulega również wątpliwości, że celem tych umów było ominięcie zmienionych przepisów prawa pracy w zakresie norm czasu pracy lekarzy, ograniczających możliwość zatrudniania lekarzy na dyżurach w ramach umowy o pracę.
Jak wynika z treści apelacji, zasadnicze zarzuty sprowadzały się do kwalifikacji prawnej umów zawartych przez skarżącego z zainteresowanymi.
Wbrew podniesionym zarzutom, brak było podstaw do zakwalifikowania ich jako umów nazwanych, o których mowa wart. 35 i art. 35a ustawy z dnia 30 sierpnia 1991r. o zakładach opieki zdrowotnej(Dz. U. z 2007r., Nr 14, poz. 89 ze zm., aktualnieart. 26 ustawy z dnia15 kwietnia 2011r. o działalności leczniczej, tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 1638), do których nie stosuje się, z mocyart. 750 kc, przepisów o zleceniu.
Faktem jest, że zgodnie zart. 65 § 2 kc, dokonując interpretacji oświadczeń woli stron umowy, należy badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
Należy zgodzić się również, iż umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (art. 133w związku zart. 132 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych– tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 1938) oraz umowao udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne (art. 26 ustawy o działalności leczniczej), należą do umów nazwanych, do których nie stosuje się z mocyart. 750 kcprzepisówo zleceniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2004r., sygn. III CK 134/04, OSP 2005 nr 6, poz. 79).
Jednak zakresem podmiotowo-przedmiotowym takich umów nie może być świadczenie usług medycznych przez zatrudnionych lekarzy u pracodawcy – świadczeniodawcy świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych NFZ. W tym zakresie znajdują bowiem zastosowanie przepisyustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, która w art. 132 ust. 1 stanowi, że podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta pomiędzy świadczeniodawcą, a Funduszem, przy czym taki świadczeniodawca nie może zawrzeć wymienionej umowy (subkontraktu) o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z lekarzem, pielęgniarką, położną, inną osobą wykonującą zawód medyczny lub psychologiem, jeżeli udzielają oni świadczeń opieki zdrowotnej u tego świadczeniodawcy, który zawarł umowęo udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z Funduszem (ust. 3) i to niezależnie od tego, czy zawarte w ten niedozwolony sposób subkontrakty były lub są wykonywane w ramach podporządkowania charakterystycznego dla stosunku pracy, czy na podstawie odrębnej umowy, do której nie stosuje się przepisów o zleceniu. Regulacja ust. 3 art. 132 tej ustawy oddziałuje na sferę lekarskich stosunków prawnych, gdyż wynika z niej ustawowy zakaz zawierania z zatrudnionymi przez świadczeniodawcę lekarzami umów (subkontraktów) na udzielanie świadczeń zdrowotnych, choćby w tym celu zatrudnieni lekarze utworzylilub prowadzili indywidualne praktyki lekarskie. Oznacza to, że sporne umowy, jako zawarte wbrew treści art. 132 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, nie mogły być kwalifikowane, jako szczególne i odrębne od umów uregulowanychKodeksem cywilnym.
Zakaz zawierania przez pracodawców, będących świadczeniodawcami, którzy zawarli z NFZ umowy na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z pracownikami (lekarzem, pielęgniarką, położną, inną osobą wykonującą zawód medyczny lub psychologiem, jeżeli udzielają oni świadczeń opieki zdrowotnej u tego świadczeniodawcy) odrębnych umów (subkontraktów)na udzielanie w określonym zakresie świadczeń zdrowotnych, podważa koncepcjęwyłączenia przychodów za wykonywanie takich zobowiązań spod reżimu prawa ubezpieczeń społecznych, co oznacza, że tacy świadczeniodawcy na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych mają status płatników składek od „łącznych” przychodów ze stosunku pracy oraz od wynagrodzenia za pełnienie dyżurów medycznych uzyskiwanych ze spornych umów. Skoro zatem lekarze pełnili dyżury medyczne na podstawie niedozwolonych umów (subkontraktów) na udzielanie w określonym zakresie świadczeń zdrowotnych zawartychz własnym pracodawcą, który był świadczeniodawcą takich usług finansowanych z NFZ,to przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu stosunku pracy, płatnik składek ma obowiązek obliczenia i uiszczenia należnej składki także od przychodów ze spornych umów na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, które zostały zawarte wbrew prawu z zatrudnionymi w ramach stosunku pracy lekarzami tak, jak od wynagrodzenia ze stosunku pracy. Oznacza to, że lekarz zatrudniony w ramach stosunku pracy nie może być równocześnie podwykonawcą świadczeń zdrowotnych udzielanychprzez zatrudniający go podmiot medyczny, gdyż legalne jest zawieranie odrębnych rodzajowo od umów regulowanych przepisamiKodeksu cywilnegooraz nieobjętych obowiązkowym tytułem ubezpieczenia społecznego umów na wykonywanie świadczeń zdrowotnych wyłącznie z ustawowo określonymi podmiotami trzecimi, które wobec świadczeniodawcy, którego wiąże umowa z NFZ, nie pozostają w stosunkach prawnych podporządkowania, co do rodzaju pracy, ani miejsca i czasu świadczenia usług zdrowotnych.
Takie stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 22 czerwca 2015r., sygn. I UZ 3/15 i z dnia 22 lipca 2015r., sygn. I UZ 6/15 oraz w wyroku z dnia 13 lutego 2014r., sygn. I UK 323/13, a Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całościje podziela.
Powyższej konstatacji nie podważa uregulowanie zawarte wart. 2 ust. 1 ustawy z dnia5 grudnia 1996r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty(tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 125), zgodnie z którym wykonywanie zawodu lekarza polega na udzielaniu przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje, potwierdzone odpowiednimi dokumentami, świadczeń zdrowotnych, w szczególności: badaniu stanu zdrowia, rozpoznawaniu chorób i zapobieganiu im, leczeniui rehabilitacji chorych, udzielaniu porad lekarskich, a także wydawaniu opinii i orzeczeń lekarskich.
Nie można bowiem przyjąć, że każda umowa, na podstawie której lekarz wykonuje zawód, jest umową o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Czym innym jest określony powołanym przepisem zakres przedmiotowy wykonywania zawodu lekarza, a czym innym forma wykonywania tego zawodu, który może być realizowany na podstawie umowy o pracę, umowy cywilnoprawnej, czy też indywidualnej lub grupowej praktyki lekarskiej w ramach działalności gospodarczej. Umowa, na podstawie której lekarz wykonuje swój zawód polegający na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, nie może być utożsamiana z umowąo udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz w rozumieniu art. 132 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, aniz zawieraną w jej ramach umową o zamówienie na świadczenia zdrowotne, o której mowaw art. 133 tej ustawy w związku zart. 35 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Przewidziana w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawierana jest przez podmiot zobowiązany do realizacji zadań z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego (Narodowy Fundusz Zdrowia) z podmiotem, który w myśl przepisów tej ustawy, może być świadczeniodawcą.
Stosownie do treści art. 132 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, wskazana umowa nie może być zawarta przez Fundusz z lekarzem udzielającym świadczeń opieki zdrowotnej (a więc wykonującym zawód lekarza) u tego świadczeniodawcy, który zawarłją z Funduszem.
Z mocy art. 133 zd. II tej ustawy, takiemu lekarzowi świadczeniodawca nie może również zlecić – jako podwykonawcy – udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w ramach umowyo udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawartej z Funduszem, w tym na podstawie umowy o zamówienie na świadczenia zdrowotne, o którym stanowiart. 35 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.
Z przedstawionych względów, wszelkie zapisy zawarte w umowach łączącychCentrum (...) Sp. z o.o.z siedzibą wM.z Narodowym Funduszem Zdrowia, co do formy świadczenia opieki zdrowotnej przez zainteresowane, uznać należy za niezgodne z prawem i prawnie bezskuteczne.
Skoro zatem zainteresowane świadczyły usługi medyczne na podstawie niedozwolonych umów (subkontraktów) na udzielanie w określonym zakresie świadczeń zdrowotnych, zawartych z własnym pracodawcą, który był świadczeniodawcą takich usług finansowanychz NFZ, to przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu stosunku pracy, płatnik składek miał obowiązek obliczenia i uiszczenia należnej składkitakże od przychodów ze spornych umów na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, które zawarł, wbrew prawu, z zatrudnionymi w ramach stosunku pracy lekarzami świadczącymi usługi medyczne u pracodawcy – świadczeniodawcy świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków NFZ, tak jak od wynagrodzenia ze stosunku pracy.
Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, że sporne umowy należy traktować, pomimo ich nazwy, jako umowy o świadczenie usług, do których zastosowanie mają przepisy o zleceniu, zgodnie zart. 750 kc, skoro niedopuszczalne było zawieranie umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych. Zainteresowane realizowały wówczas świadczenia medyczne w ramach umowy zawartej przez płatnika z Narodowym Funduszem Zdrowia.
Zauważyć należy, że treść przepisuart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychposługuje się pojęciem wykonywania pracy „na rzecz” pracodawcy. Poza sporem było, że zainteresowane, wykonując obowiązki na podstawie umów o świadczenie usług zawartychz płatnikiem, działały na rzecz podmiotu będącego ich pracodawcą.
W stosunku do tak rozumianego pojęcia pracownika, płatnikiem składek jest pracodawca(art. 4 pkt 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), który zgodnie z art. 18 ust. 1a tej ustawy w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe powinien uwzględnić również przychód z tytułu zawartych umów.
W konsekwencji Sąd Okręgowy w Katowicach prawidłowo uznał, żeCentrum (...)w(...) Sp. z o.o.z siedzibą wM.powinno obliczyć i odprowadzić składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od przychodów uzyskiwanych przez zainteresowane z tytułu wykonywania spornych umów.
Mając powyższe względy na uwadze, skoro apelacja okazała się bezzasadna,Sąd II instancji na mocyart. 385 kpcoddalił ją.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego w rozstrzyganej sprawie zachodziły podstawy do zastosowaniaart. 102 kpc.
Przepis ten stanowi, iż w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
Pozwala zatem na wyłączenie podstawowej zasady ponoszenia kosztów procesu, jakąjest finansowa odpowiedzialność za wynik sprawy (ponoszenie finansowego ryzyka podejmowanych czynności procesowych) w sytuacjach wyjątkowych (określonych przez ustawę jako wypadki szczególnie uzasadnione) nie definiując ich jednak.
Norma ta pozostawia więc sądowi swobodę oceny i wartościowania argumentów prezentowanych przez strony. Umożliwia wydanie orzeczenia zgodnego ze zobiektywizowanym poczuciem sprawiedliwości w sytuacji, gdy zastosowanie zasady odpowiedzialności za wynik procesu prowadziłoby do rozstrzygnięcia oczywiście niesłusznego (niesprawiedliwego). Przepis ten jest wyrazem (przykładem) tzw. prawa sędziowskiego – przyznaje sądowi kompetencję do łagodzenia skutków zasad przyjętych przez ustawodawcę w sytuacji, gdy ich zastosowanie nie daje się pogodzić z elementarnym poczuciem sprawiedliwości.
W ocenie Sądu II instancji identyczny stan faktyczny i prawny w sprawach dotyczących poszczególnych zainteresowanych toczących się w osobnych postępowaniach nie powinien przekładać się na zwielokrotnienie kosztów pomocy prawnej udzielonej stronom. W takiej sytuacji nakład pracy pełnomocników płatnika i organu rentowego we wszystkich sprawach nie jest o wiele większy, niż gdyby prowadzona była jedna sprawa z udziałem wszystkich zainteresowanych. Należy również mieć na względzie powszechnie znaną złą sytuację finansową publicznej służby zdrowia i rodzaj świadczonych przez Centrum usług.
Przedstawione okoliczności – zdaniem Sądu Apelacyjnego – przemawiały za zastosowaniem w stosunku doCentrum (...) Sp. z o.o.z siedzibą wM.art. 102 kpci odstąpienia od obciążenia go kosztami zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
/-/SSA A. Kolonko  /-/SSA W. Bzibziak  /-/SSA W. Nowakowski

Sędzia   Przewodniczący  Sędzia
MP