Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1316/17
Data wyroku: 2018-02-13 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Leszek Dąbek, Tomasz Pawlik, Magdalena Hupa-Dębska
Słowa kluczowe: Podział majątku wspólnego
Podstawa prawna: art. 45 kro

Sygn. akt III Ca 1316/17

POSTANOWIENIE
Dnia 13 lutego 2018 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia  SO Tomasz Pawlik
Sędziowie:    SO Leszek Dąbek (spr.)
SO Magdalena Hupa-Dębska
Protokolant   Marzena Makoś
po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2018 r. na rozprawie sprawy
z wnioskuR. J.
z udziałemT. N.
o podział majątku wspólnego
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Zabrzu
z dnia 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt I Ns 1026/15
postanawia:

I
zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że:

1
ustalić, że w skład majątku wspólnego wnioskodawcyR. J.i uczestniczki postępowaniaT. N.wchodzą:

a
prawo własności samochodu markiL. (...), rok produkcji 2003, onr rej. (...)o wartości 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych);

b
prawo własności odrębnego lokalu mieszkalnego położonego wZ.przyul. (...)o powierzchni 52,76 metrów kwadratowych wraz z przynależną piwnicą o powierzchni 9,99 metrów kwadratowych oraz związany z własnością tego lokalu udział w wysokości(...)w współwłasności części wspólnych budynków i urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz w użytkowaniu wieczystymdziałki gruntu numer (...)objętejksięgą wieczystą nr (...), dla którego to prawa własności nieruchomości lokalowej prowadzona jestksięga wieczysta nr (...)o wartości 97 300 złotych (dziewięćdziesiąt siedem tysięcy trzysta złotych);

2
dokonać podziału majątku wspólnego wnioskodawcyR. J.i uczestniczki postępowaniaT. N.i w jego wyniku przyznać:

a
wnioskodawcyR. J.prawo własności samochodu markiL. (...), rok produkcji 2003, onr rej. (...)o wartości 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych);

b
uczestniczce postępowaniaT. N.prawo własności odrębnego lokalu mieszkalnego położonego wZ.przyul. (...)o powierzchni 52,76 metrów kwadratowych wraz z przynależną piwnicą o powierzchni 9,99 metrów kwadratowych oraz związany z własnością tego lokalu udział w wysokości(...)w współwłasności części wspólnych budynków i urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz w użytkowaniu wieczystymdziałki gruntu numer (...)objętejksięgą wieczystą nr (...), dla którego to prawa własności nieruchomości lokalowej prowadzona jestksięga wieczysta nr (...)o wartości 97 300 zł (dziewięćdziesiąt siedem tysięcy trzysta złotych);

3
oddalić wniosek wnioskodawcy o zasądzenie na jego rzecz od uczestniczki postępowania dopłaty;

4
oddalić wnioski wnioskodawcy i uczestniczki postępowania o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania;

5
nakazać pobrać od wnioskodawcyR. J.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zabrzu kwotę 58,39 zł (pięćdziesiąt osiem złotych i trzydzieści dziewięć groszy) tytułem wydatków wyłożonych przez Skarb Państwa – z przyznanych przedmiotów majątkowych;

6
nakazać pobrać od uczestniczki postępowaniaT. N.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zabrzu kwotę 58,39 zł (pięćdziesiąt osiem złotych i trzydzieści dziewięć groszy) tytułem wydatków wyłożonych przez Skarb Państwa – z przyznanych przedmiotów majątkowych;

II
oddalić apelację w pozostałej części;

III
oddalić wnioski wnioskodawcyR. J.i uczestniczki postępowaniaT. N.o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSO Leszek Dąbek SSO Tomasz Pawlik SSO Magdalena Hupa-Dębska
Sygn. akt III Ca 1316/17

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Zabrzuw postanowieniu z dnia 3 04 2017r., ustalił,
że w skład małżeńskiego majątku wspólnego wnioskodawcyR. J.
i uczestniczki postępowaniaT. N.wchodzi prawo własności samochoduL. (...)onumerze rejestracyjnym (...), dokonał podziału majątku wspólnego i w jego wyniku samochód ten przyznała wnioskodawcy.
Ustalił, że uczestniczka postępowania poczyniła nakłady z majątku wspólnego
na majątek osobisty w kwocie 6.116,83zł, zasądził od wnioskodawcy na jej rzecz kwotę 1.941,59zł „tytułem spłaty”, oddalił wniosek w pozostałej części i orzekł
o kosztach postępowania oraz nieuiszczonych kosztach sądowych.
W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia przywołał regulacje:art. 31 k.r.o.iart. 33 k.r.o.Stwierdził, że nabycie przez uczestniczkę postępowania lokalu mieszkalnego położonego wZ.przyul. (...)nie nastąpiło w ramach transakcji wolnorynkowej, gdyż podstawa jego nabycia były przepisyustawy z dnia 15 12 2000r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu Państwa, Państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwa. Przywołał regulacje art. 4 ust. 1 i art. 6 ust. 1 tej ustawy i stwierdził,
że w sprawie nie było przedmiotem sporu, że prawo najmu lokalu nabyła uczestniczka postępowania przed zawarciem związku małżeńskiego z wnioskodawcą i za osobę uprawnioną w rozumieniu przywołanych przepisów ustawy należy uznać wyłącznie uczestniczkę postępowania, a wnioskodawcy przysługiwał wyłącznie tytuł do zamie-szkiwania w tym lokalu (art. 281k.r.o.). Wskazał, że w momencie ustanowienia odrębnej własności lokalu wygasło przynależne uczestniczce postępowania prawo jego najmu, a przy nabyciu przez nią tego prawa zrealizowane zostało przysługująca jej
z mocy prawa „obniżka ceny nabycia (bonifikata). Najem lokalu oraz bonifikata stanowiły wymierną wartość ekonomiczną, znacząco przewyższającą uiszczoną cenę nabycia. Stwierdził, że zarówno bonifikata jak i prawo najmu lokalu zostały nabyte bez udziału wnioskodawcy i bez związku z łączącym uczestników postępowania małżeństwem, przez co trudno uznać, że własność lokalu jest ich dorobkiem. Przywołał poglądy prawne wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 04 2015r.
(III CZP 13/15) oraz w postanowieniach z dnia 10 04 2013r. i z dnia 6 04 2016r. (wydanych odpowiednio w sprawach o sygn. akt IV CSK 521/12 i IV CSK 385/15)
i w konkluzji uznał, że z podanych względów uczestniczka postępowania nabyła prawo własności lokalu do jej majątku osobistego. Ocenił, że wydatkowana z majątku wspólnego kwota 6.116,86zł (cena nabycia prawa własności i koszty zawarcia umowy) stanowią nakład
z majątku wspólnego na majątek osobisty uczestniczki postępowania. Stwierdził,
że w wyniku podziału majątku wspólnego przepadł wnioskodawcy jego składnik
o wartości 10.000zł, przez co z tego tytułu należy uczestniczce postępowania w kwocie 5.000zł.Pomniejszył tę kwotę o połowę nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty uczestniczki postępowania i wyliczył, że z tytułu „spłaty” należy się jej od wnioskodawcy kwota 3.058,41zł. O kosztach postępowania orzekał stosując regulacjęart. 520 § 1 k.p.c.a o nieuiszczonych kosztach sądowych w oparciu
o regulację art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Orzeczenie zaskarżyłwnioskodawcaR. J., który wnosił o jego zmianę przez zaliczenie w skład majątku wspólnego prawa własności samochoduL. (...)oraz przedmiotowego lokalu wraz z przynależnymi udziałami we współwłasności w części wspólnej budynku i prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej na której budynek jest wybudowany, dokonania podziału majątku wspólnego i w jego wyniku przyznania mu własności samochodu a uczestniczce postępowania odrębnej własności lokalu wraz z przynależnymi prawami, zasądzenie od uczestniczki postępowania na jego rzecz spłaty w wysokości 43.650zł - płatnej w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia z ustawowymi odsetkami w przypadku zwłoki w jej płatności, zabezpieczenia spłaty poprzez ustanowienie hipoteki na przyznanych uczestniczce postępowania prawach oraz zasadzenie na jego rzecz od niej zwrotu kosztów postępowania.
Zarzucał , że przy ferowaniu orzeczenia naruszono regulacje:art. 31 § 1 k.r.oiart. 33 pkt 10 k.r.o.przez błędne przyjecie, że przedmiotowy lokal został nabyty w zamian za składniki pochodzące z majątku osobistego uczestniczki postępowania.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje :
Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował wniosek a następnie prawidłowo rozpoznał sprawę.
Ustaleń faktycznych składające się na podstawę faktyczną orzeczenia nie były kwestionowane w apelacji, mają podstawę w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, którego ocena jakkolwiek lakoniczna jest logiczna i mieści się w granicach swobodnej oceny.
W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał uzupełniono skonstruowaną przez Sąd Rejonowy podstawę faktyczną orzeczenia ustalając dodatkowo, że uczestniczka postępowaniaT. N.nabyła prawo najmu lokalu mieszkalnego położonego wZ.przyulicy (...)na mocy umowy zawartej w dniu 7 12 1989r.
zKWK (...)(dowód : umowa k- 59 i 60 akt) oraz że obecna wartość odrębnego prawa własności tego lokalu wraz ze związanymi z nim prawami wynosi97.300zł(zgodnie oświadczeniami złożonymi przez wnioskodawcę i uczestniczkę postępowania w toku postępowania odwoławczego; k- 225 i 230 akt).
Z tych też względów Sąd odwoławczy z powyższą modyfikacją przyjął
za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji.
Z wyjątkiem wskazanych poniżej zagadnień dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna ustalonego stanu faktycznego w swym zasadniczym zarysie jest prawidłowa.
Ma ona oparcie w prawidłowo zastosowanych przepisach prawa wskazanychw uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie była kwestionowana w apelacji i Sąd odwoławczy w tej części ocenę prawną Sądu pierwszej instancji podziela i przyjmujeza własną (orzecz. SN z dn. 26 04 1935r. III C 473/34, ZB. Urz. 1935r. nr 12, poz. 496).
Z poczynionych ustaleń faktycznych wynika, iż w czasie trwania związku małżeńskiego uczestniczka postępowania nabyła w dniu 30 12 2014r. prawo odrębnej własności lokalu położonego wZ.przyul. (...)wraz ze związanymi z nim udziałami we współwłasności części wspólnych budynku i urządzeń oraz w prawie wieczystego użytkowania nieruchomości.
Do nabycia przez nią tego prawa doszło na podstawieustawy z dnia 15 12 2000r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu Państwa, Państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwaw wykonaniu - przysługującego jej z tytułu najmu lokalu pierwszeństwa (art. 4 ust. 1 ustawy).
Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie przyjmuje się jednolicie,
że z przepisów dotyczących pierwszeństwa nie wynika roszczenie o zawarcie umowy,
a jedynie pierwszeństwo nabycia nieruchomości, jeżeli została ona przez właściwy organ przeznaczona do sprzedaży (por. np. uzasadnienie uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 czerwca 1996 r.,W 19/95, OTK 1996 Nr 3, poz. 25, a także uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992 r.,III CZP 62/92, OSNCP 1992 Nr 12, poz. 214, czy uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2000 r.,V CKN 180/00, niepublikowanego). Ustawowe pierwszeństwo przewidziane w tym przepisie nie jest równoznaczne z roszczeniem,nie jest bowiem prawem podmiotowym, z którego wynikałoby roszczenie "przymuszające" właściciela
do sprzedaży nieruchomości. Pierwszeństwo to aktualizuje się dopiero wówczas,
gdy zbywca zamierza zbyć lokal mieszkalny (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 7 05 2015r. III PK 124/14).
Jeżeli zatem uznać – za Sądem Najwyższym (Sąd odwoławczy pogląd powyższy podziela) – że przywołane pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości lokalowe nie jest prawem podmiotowy, to należy uznać, że nabycie przez uczestniczkę postępowania wskazanego powyżej prawa nie doszło w zamian za składnik jej majątku osobistego, a jedynie przy wykorzystaniu przynależnego jej - z mocy przywołanej regulacji – pierwszeństwa w jego nabyciu (posiadanie najmu lokalu stanowiło tylko przesłankę
do uzyskania pierwszeństwa w nabyciu prawa odrębnej własności lokalu oraz uzyskania bonifikaty przy zapłacie ceny; nie dochodziło do przekształcenia najmu w prawo odrębnej własności lokalu tylko do powstania sytuacji, w której najemca lokalu uzyskiwał pierwszeństwo przed innymi osobami w nabyciu mającego dopiero powstać nowego prawa odrębnej własności lokalu).
Wbrew zatem temu co w istocie przyjął Sąd Rejonowy okoliczność
ta nie miała znaczenia dla oceny do jakiej masy majątkowej prawo to weszło
(czy do majątku osobistego uczestniczki postępowania, czy do majątku wspólnego byłych małżonkówJ.) i dla oceny tego zagadnienia w materiale sprawy znaczenie ma tylko skąd pochodziły środki finansowe za które prawo to zostało przez uczestniczkę postępowania nabyte oraz kiedy do tego doszło (czy doszło do tego w trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej)
Z poczynionych i niekwestionowanych ustaleń wynika, że pochodziły one
z rachunku bankowego z którego wspólnie korzystali w tym czasie oboje uczestnicy postępowania.
Dlatego przyjąć należy, iż cena nabycia tego prawa została zapłacona
z ich wspólnych środków finansowych zgromadzonych przez nich w trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej i tym samym - stosownie o regulacjiart. 33 § 1 k.r.o.– prawo to weszło w skład majątku wspólnego i należało je przyznać uczestniczce postępowania.
Odpowiadało to wnioskom apelacji i prowadziło do zmiany zaskarżonego postanowienia.
W następstwie dokonanego podziału majątku wspólnego wnioskodawcy przypadło zatem prawo o wartości10.000zła uczestniczce postępowania prawo o wartości97.300zł.
Wskazane przedmioty majątkowe wyczerpują skład podlegającego podziałowi majątku wspólnego, a ich łączna wartość zamyka się kwotą107.300zł.
Stosownie do regulacjiart. 43 § 1 k.r.o.posiadają oni równe udziały w tym majątku (w toku postępowania nie wnoszono o ustalenie nierównych udziałów),
których wartość wynosiło53.650zł,wobec czego skarżącemu należałaby się formalnie
od uczestniczki postępowania dopłata w wysokości43.650zł.
Do nabycia przez uczestników postępowania prawa odrębnej własności lokalu doszło jednak przy wykorzystaniu bonifikaty w wysokości95%ówczesnej wartości tego prawa, co w odniesieniu do obecnej jego wartości odpowiada kwocie92.423zł(95% x 92.435zł)
Do uzyskanie tej bonifikaty doszło wyłącznie z przyczyn leżących po stronie uczestniczki postępowania, tj. z faktu posiadania przez nią jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego najmu lokalu mieszkalnego stanowiącego przedmiot nabytego przez uczestników postępowania prawa odrębnej własności lokalu.
Uczestniczka postępowania uzyskała prawo najmu tego lokalu w dniu 7 12 1989r. na długo przed zawarciem z wnioskodawcą w dniu(...). związku małżeńskiego, który trwał bardzo krótko i został rozwiązany z wyłącznej winy skarżącego
w dniu 14 05 2015r. (ich związek małżeński trwał niewiele ponad 1 rok).
Z materiału sprawy nie wynika także, żeby uczestniczka postępowania
poza przedmiotami majątkowymi podlegającymi podziałowi posiadała inny znaczący majątek.
W połączeniu z powyższym zasądzenie od niej na rzecz skarżącego należnej mu dopłaty jest zatem sprzeczne z zasadami współżycia społecznego w rozumieniu regulacjiart. 5 k.c.i dlatego jego wniosek o jej zasądzenie oddalono.
Reasumując z podanych powyżej względów orzeczono jak w sentencji zmieniając zaskarżone rozstrzygnięcia w sposób określony w jej pkt I przy zastosowaniu regulacjiart. 386 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.a w pozostałym zakresie apelację wnioskodawcy jako bezzasadną oddalonona mocyart. 385 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na mocy regulacji

art. 520 § 1 k.p.c.oddalając wnioski skarżącego i uczestniczki postępowaniao zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSO Leszek Dąbek SSO Tomasz Pawlik SSO Magdalena Hupa-Dębska