Sąd Okręgowy w Olsztynie
IX Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ca 1046/17
Data wyroku: 2018-05-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bożena Charukiewicz, Dorota Ciejek, Krystyna Skiepko
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 23 ustawy z 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji
Teza: Odpowiedzialność komornika z art. 23 ustawy z 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji jest odpowiedzialnością deliktową.

Sygn. akt IX Ca 1046/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 maja 2018 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Bożena Charukiewicz (spr.)

Sędziowie:

SO Dorota Ciejek
SO Krystyna Skiepko

Protokolant:

prac. sądowy Izabela Ważyńska

po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2018 r. w Olsztynie na rozprawie
sprawy z powództwaW. P.
przeciwkoA. P.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Szczytnie z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt I C 780/16,

I
oddala apelację;

II
zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1.800 zł (tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego;

III
przyznaje adwokatowiM. W.wynagrodzenie w kwocie 1.200 zł (tysiąc dwieście złotych) powiększone o należny podatek VAT, które nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Olsztynie.

Dorota Ciejek Bożena Charukiewicz Krystyna Skiepko

Sygn. akt IX Ca 1046/17

UZASADNIENIE
PowódW. P.wniósł o zasądzenie od pozwanegoA. P.- Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Mrągowie kwoty 30.862,26 zł.
W uzasadnieniu wskazał, że dochodzi naprawienia szkody na podstawieart. 23 ust. 1w zw. zart. 45aw zw. zart. 16 ust. 1 i art. 22 ustawy o Komornikach Sądowych i egzekucji. Na dochodzone roszczenie składa się kwota główna zobowiązania w wysokości 15.000 zł, odsetki ustawowe w kwocie 13.257,26 zł, koszty procesu w wysokości 2605 zł, w tym koszty zastępstwa procesowego w wysokości 2.400 zł, odsetki od kwoty głównej od dnia wniesienia pozwu. Podniósł, że w sprawie egzekucyjnej prowadzonej pod sygn. akt Km 2029/10, Komornik Sądowy wezwał go do zapłaty kwoty 15.000 zł tytułem należności głównej, odsetek liczonych od dnia 28.07.2011 r. – 1907,26 zł, kosztów procesu 2605, kosztów zastępstwa procesowego 1200 zł. Natomiast z nakazu zapłaty z dnia 31.08.2010 r. sygn.. akt I Nc 665/10 wynika, że kwota kosztów postępowania wynosi 2605 zł, w tym koszty zastępstwa procesowego 1200 zł. Nie leży w kompetencji komornika dowolne ustalanie kwot egzekwowanych i nie wolno mu żądać kwot powyżej wymienionych w nakazie zapłaty, tj.1200 zł. Podniósł również, że z dokumentów sprawy wynika że Komornik Sądowy wszczął postępowanie sądowe po dziewięciu miesiącach od złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji przez wierzyciela. W okresie od 25.10.2010 r. do 28.07.2011 r. Komornik pozbawił go prawa do obrony, dokonując szeregu czynności procesowych.
Natomiast w postępowaniu egzekucyjnym Km 93/02, w dniu 7 lipca 2009 r.Bank (...)jako cedent złożył oświadczenie o cesji wierzytelności. Komornik Sądowy w dniu 31.12.2009 r. wydał postanowienie o umorzeniu z mocy prawa postępowania egzekucyjnego. Zdaniem powoda, Komornik po otrzymaniu oświadczenia Banku, powinien umorzyć postępowanie egzekucyjne z wniosku wierzyciela. Umorzenie zart. 823 k.p.c.może mieć skutek prawny tylko w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z wolą wierzyciela, to postępowanie egzekucyjne nie mogło się toczyć po jego oświadczeniu.
Wskazał, że szkoda polega na tym, że gdyby Komornik dokonał tych czynności zgodnie z prawem, mając wiedzę o cesji, miałby możliwość obrony zarzutem przedawnienia roszczenia, gdyż w wyniku cesji termin przedawnienia (trzy lata) upłynął.
PozwanyA. P.wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu.
W uzasadnieniu podał, że działania Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Mrągowie były zgodne z prawem i w żadnym razie nie mogły wyrządzić powodowi szkody. Powód nie udowodnił jakie konkretne działania pozwanego byłyby niezgodne z prawem ani nie wykazał, by w wyniku takich działań poniósł jakąkolwiek szkodę.
Wyrokiem z dnia 13 lipca 2017 r. Sąd Rejonowy w Szczytnie oddalił powództwo. Zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 4.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Przyznał adw.M. W.tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z powodowi przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu kwotę 2.400 zł oraz podatek VAT w kwocie 558 zł, które polecił wypłacić ze Skarbu Państwa Sąd Rejonowy w Szczytnie.
Sąd Rejonowy ustalił, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w BiskupcuKancelaria (...)wM., obecnie przy Sądzie Rejonowym w Mrągowie,A. P.na wniosek wierzyciela(...) Bank (...) S.A.wW.wszczął egzekucję przeciwkoW. P.. Postępowanie egzekucyjne prowadzone było pod sygnaturą Km 93/02. Wierzyciel złożył wniosek egzekucyjny w dniu 19.02.2002 r.
We wniosku wskazał sposób prowadzenia egzekucji – wszczęcie egzekucji z nieruchomości opisanej wksiędze wieczystej nr (...).
W dniu 9 lipca 2009 r. wierzyciel poinformował Komornika Sądowego o dokonaniu przelewu wierzytelności na rzeczP. (...)z siedzibą wW.umową sprzedaży wierzytelności z dnia 24.06.2009 r.
Postanowieniem z dnia 31.12.2009 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w MrągowieA. P.umorzył postępowanie egzekucyjne w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że wierzyciel w ciągu roku nie dokonał czynności potrzebnych do dalszego prowadzenia postępowania. W związku z tym zgodnie zart. 823 k.p.c.komornik umorzył postępowanie egzekucyjne. Odpis tego postanowienia dłużnikW. P.otrzymał w dniu 21.01.2010 r.
P. (...)z siedzibą wW.w pozwie skierowanym przeciwkoW. P.wniósł o zasądzenie odW. P.nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym kwoty 15.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa. Do pozwu załączył wezwanie do zapłaty z dnia 29.01.2010 r., którym poinformowałW. P.o przelewie wierzytelności na podstawie umowy z dnia 9 czerwca 2009 r. zawartej z(...) Bank (...) S.A.wW.i wezwał go do zapłaty kwoty 174.827,77 zł.
Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 31.08.2010 r. w sprawie INc 665/10 Sąd Rejonowy w Mrągowie nakazałW. P.aby zapłacił na rzeczP. (...)z siedzibą wW.kwotę 15.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 6 sierpnia 2010 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 2605 zł tytułem kosztów postępowania, w tym kwotę 2.400 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Nakaz zapłaty został doręczonyW. P.w dniu 10.09.2010 r. Nakaz zapłaty uprawomocnił się 28.09.2010 r.
P. (...)z siedzibą wW.w dniu 28.10.2010 r. złożył do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w MrągowieA. P.wniosek o wszczęcie egzekucji przeciwkoW. P.na podstawie tytułu wykonawczego nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 31.08.2010 r. w sprawie INc 665/10 Sądu Rejonowego w Mrągowie, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, celem wyegzekwowania kwoty należności głównej 15.000 zł, odsetek ustawowych, kosztów procesu 2.605, kosztów postępowania egzekucyjnego. Wskazał sposób prowadzenia egzekucji. Sprawa była prowadzona pod sygnaturą Km 2029/10. W dniu 4 listopada 2010 r. Komornik SądowyA. P.dokonał zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, wezwania do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury. Dłużnikowi w dniu 15.11.2010 r. doręczono wezwanie do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury. W dniu 6 grudnia 2010 r. Komornik dokonał zajęcia wynagrodzenia dłużnika. Zawiadomienie o zajęciu dłużnik otrzymał w dniu 8.12.2010 r. W dniu 20.12.2010 r. wierzyciel złożył do Komornika wniosek o dokonanie opisu i oszacowania nieruchomości opisanej wksiędze wieczystej nr (...). W dniu 22.02.2011 r. Komornik dokonał zajęcia wynagrodzenia dłużnika. Zawiadomienie o zajęciu dłużnik otrzymał w dniu 24.02.2011 r. W dniu 28.07.2011 r. Komornik dokonał zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z udziału ½ części w nieruchomości opisanej wksiędze wieczystej nr (...)i wezwał dłużnika do zapłaty kwoty należności głównej 15.000 zł, odsetek do 28.07.2011 r. – 1907,26, kosztów procesu 2.605, kosztów zastępstwa adwokackiego w egzekucji 1200 zł. O czynnościach tychW. P.został powiadomiony w dniu 1 sierpnia 2010 r. W sprawie tej Komornik podjął czynności związane z dalszym prowadzeniem egzekucji z nieruchomości. Ponieważ Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w MrągowieA. P.został wyłączony od dalszego prowadzenia postępowania w sprawie Km 2029/10, sprawa została przekazana Komornikowi Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Mrągowie,A. F..
Pozwem z dnia 5.02.2013 r. (data wpływu do Sądu Rejonowego w Mrągowie)W. P.wniósł o pozbawienie tytułu wykonawczego nakazu zapłaty z dnia z dnia 31.08.2010 r. w sprawie I Nc 665/10, wykonalności z uwagi na przedawnienie wierzytelności. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt IC 77/13. Na rozprawie w dniu 29.05.2013 r. powód cofnął pozew ze zrzeczeniem się roszczenia. Postanowieniem z dnia 29.05.2013 r. Sąd Rejonowy w Mrągowie umorzył postępowanie w sprawie. Postanowienie uprawomocniło się w dniu 6.06.2013 r. Następnie pismem z dnia 12.01.2015 r.W. P.wniósł do Sądu Rejonowego w Mrągowie skargę o wznowienie postępowania w sprawie INc 665/10. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt IC 21/15. Wyrokiem z dnia 21.10.2015 r. Sąd Rejonowy w Mrągowie oddalił skargęW. P.o wznowienie postępowania w sprawie I Nc 665/10. Wyrokiem z dnia 21.03.2016 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił apelacjęW. P.od tego wyroku.
W ocenie Sądu Rejonowego nie można przypisać Komornikowi SądowemuA. P.działań niezgodnych z prawem. Żaden przepis nie nakłada na Komornika obowiązku poinformowania dłużnika o zbyciu wierzytelności przeciwko niemu przysługującej pierwotnemu wierzycielowi. Obowiązek ten ciąży na zbywcy wierzytelności, a więc w tym przypadku(...) Bank (...) S.A.wW.(art. 512 k.c.) Należy zauważyć, że w aktach sprawy I Nc 665/10 znajduje się pismo z dnia 29.01.2010 r., w którym nabywca wierzytelnościP. (...)z siedzibą wW., zawiadomił powodaW. P.o nabyciu wierzytelności przysługującej w stosunku do niego od(...) Bank (...) S.A.wW.. Z akt sprawy Km 93/02 wynika, że Komornik SądowyA. P.postanowieniem z dnia 31.12.2009 r. umorzył postępowanie egzekucyjne w sprawie na podstawieart.823 k.p.c., wskazując w uzasadnieniu, że wierzyciel w ciągu roku nie dokonał czynności potrzebnych do dalszego prowadzenia postępowania. Brak jest podstaw, w ocenie sądu, do przyjęcia by umarzając postępowanie egzekucyjne na podstawieart. 823 k.p.c., pozwany działał niezgodnie z prawem. Odnośnie postępowania egzekucyjnego prowadzonego pod sygn. akt Km 2029/10 (obecnie 214/16), Sąd również nie dopatrzył się w postępowaniu pozwanego działań niezgodnych z prawem. Faktycznie dopiero w dniu 28.07.2011 r. Komornik dokonał zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z udziału ½ części w nieruchomości opisanej wksiędze wieczystej nr (...), jednakże dłużnik nie wykazał jak to działanie, zaniechanie pozwanego naruszyło jego prawa skoro już wcześniej, na podstawie otrzymywanych zawiadomień, wiedział o toczącej się przeciwko niemu egzekucji na podstawie nakazu zapłaty z dnia 31.08.2010 r. wydanego w sprawie I Nc 665/10 przez Sąd Rejonowy w Mrągowie. Wbrew twierdzeniom powoda w wezwaniu dłużnika do zapłaty w związku z wszczęciem egzekucji z nieruchomości pozwany nie powiększył kosztów postępowania wynikających z nakazu zapłaty o kwotę 1200 zł. Ponadto powód, zdaniem Sądu, nie przedstawił żadnych dowodów by w wyniku działań lub zaniechań komornika podjętych w sprawie Km 93/02 i Km 2029/10 poniósł szkodę. O kosztach orzeczono na mocyart.98 k.p.c.
Powyższy wyrok w punktach I i II zaskarżył apelacją powód zarzucając wyrokowi naruszenieart. 23 § 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucjipoprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że w wyniku działania pozwanego nie doszło do wyrządzenia szkody.
Wskazując powyższy zarzut powód wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwotę 30.862,26 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od kwoty 15.000 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu za postępowanie apelacyjne.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd I instancji prawidłowo i dokładnie przeprowadził postępowanie dowodowe oraz orzekł na podstawie wszystkich prawidłowo zaoferowanych przez strony dowodów, dokonując trafnej ich oceny. Ocena wiarygodności i mocy dowodów została przeprowadzona w granicach przysługującej Sądowi I instancji z mocyart. 233 § 1 k.p.c.swobody osądu.
Ustalenia faktyczne w sprawie poczynione zostały na podstawie wszechstronnej analizy dowodów, których ocena nie wykazała błędów natury faktycznej, czy logicznej, znajdując swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Sąd Rejonowy wskazał, jakie fakty uznał za udowodnione, na czym oparł poszczególne ustalenia. Sąd I instancji wskazał również wnioski, jakie wyprowadził z dokonanych ustaleń, opierając na nich swoje merytoryczne rozstrzygnięcie, co zostało zawarte w dokładnych i logicznych wywodach uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia.
Ustalenia faktyczne i ich ocenę Sąd Okręgowy przyjął za własne, zwracając uwagę, że nie ma wobec tego potrzeby procesowej przeprowadzania na nowo w uzasadnieniu tego orzeczenia oceny każdego ze zgromadzonych dowodów, a wystarczy odnieść się do tych ustaleń i ocen, które zostały zakwestionowane w apelacji (por. wyroki Sądu Najwyższego z 10 października 1998r., III CKN 650/98, z 4 kwietnia 2003r., III CKN 1217/00, z 27 listopada 2003r., II UK 156/03, z 27 kwietnia 2010r., II PK 312/09 oraz z 9 lutego 2012r., III CSK 179/11).
W dalszej części należy podkreślić, że sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego (uchwała Sądu Najwyższego 31 stycznia 2008r., III CZP 49/07), dlatego powoływanie się w zarzutach na naruszenie prawa procesowego, ma skutek procesowy tylko do wymienionych w odwołaniu konkretnych zarzutów naruszenia procedury, z wyjątkiem powodujących nieważność postępowania.
Sąd Okręgowy nie podziela zarzutów naruszenia przez Sąd Rejonowy art.art. 23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji(t.j. Dz.U. 2017 r. poz. 1277). Przepis ten stanowi, że komornik jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności. Jest to odpowiedzialność deliktowa, której przesłanką jest działanie lub zaniechanie niezgodne z prawem, bez względu na zawinienie komornika. Dodatkowo trzeba wskazać, że przesłanki powstania obowiązku naprawienia szkody przez komornika wynikają z ogólnej zasady odpowiedzialności deliktowej objętej przepisamikodeksu cywilnego. Należy do nich konieczność wykazania: powstania szkody, faktu (zdarzenia), z którym ustawa łączy obowiązek odszkodowawczy, czyli niezgodnego z prawem działania lub zaniechania komornika oraz związku przyczynowego między zdarzeniem a szkodą.
Bezprawne jest zachowanie sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym, przez który rozumie się nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, jak również nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych, czyli zasad współżycia społecznego (wyrok Sądu Najwyższego z 21 maja 2015 r., IV CSK 539/14). Przy czym należy dodać, że zaniechanie może zostać uznane za bezprawne jedynie w sytuacji, w której na podmiocie odpowiedzialnym ciążył konkretny obowiązek podjęcia określonego działania, które nie zostało podjęte.
Wkodeksie cywilnymbrak jest bliższego określenia pojęcia szkody. Przez szkodę należy rozumieć szkodę majątkową i szkodę niematerialną (krzywdę). Szkoda to powstała wbrew woli poszkodowanego różnica pomiędzy obecnym jego stanem majątkowym a tym stanem jaki zaistniałby, gdyby nastąpiło zdarzenie wywołujące (por. orzeczenie S.N z 11.07.1957r.,2CR 304/57,OSN 1958,nr IIIpoz.76i z 22.11.1963r.,III PO 31/63,OSNCP 1964 nr 7-8 , poz. 128). Szkoda to nic innego jak uszczerbek na mieniu.
Powyższe przesłanki jako istotne dla ustalenia odpowiedzialności pozwanego podlegały udowodnieniu (art. 227 k.p.c.). Ciężar udowodnienia zgodnie zart. 6 k.c.spoczywał na powodzie, gdyż to on z określonych faktów wywodził skutki prawne. Udowodnienie danego faktu polega na graniczącym z pewnością wykazaniu zgodnie z regułami dowodowymi jego istnienia.
W niniejszej sprawie powód nie udowodnił, iż w wyniku działania lub zaniechania Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w MrągowieA. P.powód szkodę.
Żadna czynność lub zaniechanie Komornika wskazane przez powoda w pozwie nie było bezprawne. Sąd Rejonowy prawidłowo i drobiazgowo przeprowadził w tym zakresie analizę prawną poprzedzoną ustaleniem stanu prawnego. Trafnie wskazał, że żaden przepis nie nakłada na Komornika obowiązku powiadomienia dłużnika o cesji wierzytelności objętej postępowaniem egzekucyjnym. Taki obowiązek ciąży na cedencie, a zatem w tym przypadku naP. (...)Bank (...) S.A.wW., co wynika zart. 512 k.c.
Także umorzenie przez komornika postępowania na podstawieart. 823 k.p.c.zgodne był z prawem. W sytuacji niepodjęcia przez wierzyciela czynności potrzebnych do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego w ciągu roku, Komornik obowiązany był treścią powyższego przepisu umorzyć postępowanie.
W postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym pod sygn. akt Km 2029/10 (obecnie 214/16), działanie komornika, który zawiadomił dłużnika o skierowaniu egzekucji do nieruchomości nie natychmiast, w żaden sposób nie naruszało praw dłużnika, gdyż wiedział on o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i zakresie egzekucji określonym we wniosku, był zawiadamiany o każdej czynności komornika sądowego i dlatego nie można stwierdzić bezprawności w takim działaniu komornika.
Przesłanką odpowiedzialności komornika określoną wart. 23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucjijest również szkoda. Prawidłowo przyjął Sąd Rejonowy, iż powód nie udowodnił żadnej szkody, którą miałby ponieść w związku z działaniem lub zaniechaniem pozwanego.
W świetle powyższych wywodów należy stwierdzić, że apelacja nie mogła zostać uwzględniona. Zaskarżony wyrok jest prawidłowy i nie podlega zmianie.
Mając zatem na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.orzekł, jak w wyroku.
O kosztach procesu za instancję odwoławczą orzeczono na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.w zw. z§ 2 pkt 5w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Uwzględniono, iż powód jest stroną przegrywającą sprawę i dlatego powinien ponieść koszty procesu, które stanowiła opłata za czynności adwokackie przed Sądem II instancji, w wysokości 1.800 zł.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu orzeczono na podstawieart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturzew zw. z§ 4 i § 8 pkt 5w zw. z § 16 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714 ze zm.).
Dorota Ciejek Bożena Charukiewicz Krystyna Skiepko