Sąd Okręgowy w Warszawie
XVIII Wydział Karny
Sygnatura akt: XVIII K 247/18
Data wyroku: 2019-01-09 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt XVIII K 247 / 18

UZASADNIENIE

(sporządzone na skutek wniosku obrońcy skazanego)
A. S.wystąpił z wnioskiem o wydanie wyroku łącznego (wniosek – k. 4-6). Skazany wnosił o połączenie kar wymierzonych wyrokami:



Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie w sprawieVIII K 270/14,

Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie w sprawieVIII K 675/14,

i Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawieXII K 105/15

oraz wymierzenie kary łącznej 8 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Skazany wniósł o doprowadzenie go na rozprawę w przedmiocie wydania wyroku łącz­nego. Jego wniosek nie został uwzględniony – skazanemu wyznaczono obrońcę z urzędu.
Na rozprawie obrońca skazanego przyłączyła się do wniosku skazanego wnosząc o połą­czenie wskazanych przez niego kar i wymierzenie kary łącznej 8 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Natomiast Prokurator wskazując na zasadność stosowania przepisów kodeksu kar­nego obowiązujących od dnia 1 lipca 2015r. wnosił o połączenie kar wymierzonych wyroka­mi wskazanymi przezA. S.we wniosku, ale domagał się orzeczenia kary łącznej 11 lat pozbawienia wolności (k. 64-65).
Rozpoznając wniosek skazanego Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
A. S.dotychczas został czterokrotnie skazany wyrokami różnych sądów na kary pozbawienia wolności i inne kary. W zakresie niezbędnym do wydania wyroku łącz­nego ustalono, że został skazany wyrokami:

1
Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawiez dnia 11 czerwca 2014r.(sygn. aktVIII K 80/14) za czyn zart. 292 § 1 kkpopełniony w bliżej nieokreślonym czasie, nie wcześniej niż od dnia 1 stycznia 2014r. i nie później niż do dnia 24 stycz­nia 2014r. na karę 3 miesięcy ograniczenia wolności polegającej na świadczeniu nieod­płatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie, na której poczet zaliczono okres zatrzymania od dnia 24 stycznia 2014r. do dnia 25 stycz­nia 2014r.

Kara ograniczenia wolności została wykonana.
(k. 44 – odpis wyroku; k. 45-46 – informacja o wykonaniu kary)

2
Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawiez dnia 2 września 2014r.(sygn. aktVIII K 270/14) za czyn zart. 280 § 1 kkw zb. zart. 158 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkpopełniony dnia 19 marca 2014r. na karę 2 lat pozbawienia wolności z warunko­wym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat próby.

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie postanowieniem wydanym dnia 28 lipca 2016r. (sygn. akt VIII Ko 1279/16) zarządził wykonanie warunkowo zawieszo­nej kary pozbawienia wolności, na której poczet zaliczył okres tymczasowego aresztowa­nia od dnia 21 marca 2014r. do dnia 3 kwietnia 2014r.
Kara pozbawienia wolności oczekuje na wprowadzenie do wykonania od dnia 13 sierp­nia 2024r. – jej koniec obliczono na dzień 31 lipca 2026r.
(k. 48-50 – odpis wyroku; k. 51 – odpis postanowienia)

3
Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawiez dnia 15 grudnia 2014r.(sygn. aktVIII K 675/14) za czyn zart. 278 § 1 kkpopełniony dnia 22 lipca 2014r. na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat próby.

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie postanowieniem wydanym dnia 28 lipca 2016r. (sygn. akt VIII Ko 1276/16) zarządził wykonanie warunkowo zawieszo­nej kary pozbawienia wolności. Na jej poczet zaliczył okres zatrzymania dnia 20 wrześ­nia 2014r., dnia 21 września 2014r. i dnia 22 września 2014r..
Kara pozbawienia wolności oczekuje na wprowadzenie do wykonania od dnia 17 sierp­nia 2023r. – jej koniec obliczono na dzień 13 sierpnia 2024r.
(k. 53 – odpis wyroku; k. 54 – odpis postanowienia)

4
Sądu Okręgowego w Warszawiez dnia 1 października 2015r.(sygn. aktXII K 105/15) utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2016r. (sygn. akt II AKa 67/16) za:

a
czyn zart. 280 § 2 kkw zb. zart. 157 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkpopełniony w dniu 14 lutego 2015r. na karę 8 lat pozbawienia wolności,

b
czyn zart. 157 § 2 kkpopełniony w dniu 14 lutego 2015r. na karę 1 roku pozbawienia wolności,

gdzie za zbiegające się czyny wymierzono karę łączną 8 lat i 6 miesięcy pozbawienia wol­ności; na jej poczet zaliczono okres tymczasowego aresztowania od dnia 14 lutego 2015r. do dnia 1 października 2015r..
Skazany następnie odbywał karę łączną pozbawienia wolności do dnia 22 grudnia 2015r. i aktualnie ja odbywa od dnia 28 grudnia 2015r. – jej koniec obliczono na dzień 17 sierp­nia 2023r.
(k. 57-59, 60-61 – odpisy wyroków)

    Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał na podstawieznajdujących się w aktach spra­wy na przywołanych powyżej kartach odpisów wyroków i postanowień, jak również informacji o karalności skazanego (k. 26-27), opinii o skazanym (k. 28-32), wydruków z sys­temuN.(k. 6-16) i innych dokumentów z akt sprawy.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Jakkolwiek obrońca skazanego domagała się sporządzenia uzasadnienia jedynie odnośnie wymiaru kary – Sąd dla zupełności wywodu sporządził uzasadnienie całości orzeczenia.
Dnia 1 lipca 2015r. weszła w życie nowelizacjakodeksu karnego– zmianie uległy m. in. przepisy określające zasady łączenia kar. Ustawodawca odszedł od konstrukcji zbie­gu przestępstw(dotychczasowyart. 85 kk)na rzecz zasady łączenia kar podlegających wykonaniu(art. 85 § 2 kkpo nowelizacji).
Art. 19 ust. 1 Ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. z 2015r., poz. 396) stanowi, że przepisówrozdziału IX kodeksu karnegow nowym brzmieniu nie stosuje się do kar prawomocnie orzeczonych przed dniem 1 lipca 2015r., chyba że zachodzi potrzeba orzeczenia kary łącznej w związku z pra­womocnym skazaniem po dniu wejścia w życie nowelizacji.
W piśmiennictwie wskazuje się (J. Majewski,Kodeks karny. Komentarz do zmian 2015, Warszawa 2015, s. 544-545), że przepis art. 19 ust. 1 Ustawy nowelizującej wprowadza unor­mowanie szczególne w stosunku doart. 4 § 1 kk. W myśl ogólnej zasady kodeksowej, normu­jącej kwestię kolizji ustaw w czasie, ustanowionej wart. 4 § 1 kk, łącząc po wejściu w życie noweli z dnia 20 lutego 2015r. węzłem kary łącznej kary prawomocnie orzeczone przed wejś­ciem w życie tej noweli należałoby stosowaćustawę nową(czyli przepisy rozdziału IX ko­deksu karnego w brzmieniu nadanym nowelą), austawę obowiązującą poprzednio(przepisy rozdziału IX w dotychczasowym brzmieniu), tylko wtedy, gdyby była ona względniejsza dla sprawcy. Przepis art. 19 ust. 1 noweli lutowej wprowadza odstępstwo od tej zasady.Wyraża się ono w tym, że w rozważanym zakresie wyłącza się stosowanie ustawy nowej do kar pra­womocnie orzeczonych przed dniem jej wejścia w życiez tym, że owo wyłączenie nie obej­muje wypadków, w których zachodzi potrzeba orzeczenia kary łącznej w związku z prawo­mocnym skazaniem już po tym dniu.
W tożsamy sposób wypowiedział się Włodzimierz Wróbel (Włodzimierz Wróbel [w:] Włodzimierz Wróbel (red.),Nowelizacja prawa karnego 2015. Komentarz, Kraków 2015, s. 912, 914-915 – tezy 19.49 i 19.53-54). Autor ten wskazał, iż gdy wszystkie przestępstwa zo­stały popełnione przed dniem 1 lipca 2015r. oraz przed tą datą orzeczono prawomocnie kary za te przestępstwa wyraźne uregulowanie ustawy nowelizującej (art. 19 ust. 1) wyłącza moż­liwość stosowaniakodeksu karnegow nowym brzmieniu.Wyrok łączny winien być wydany na podstawie dotychczasowych przepisów o karze łącznej. Ale we wszystkich wypadkach,które nie spełniają kryterium popełnienia czynów i prawomocnych skazań przed dniem 1 lipca 2015r. do orzekania kary łącznej znajdzie zastosowanie reguła zart. 4 § 1 kk: sąd ustalając, że doszło do zbiegu przestępstw (stara regulacja) lub zbiegu kar (nowa regulacja) będzie musiał ocenić, którą ustawę zastosować w zakresie ewentualnego orzeczenia kary łącznejkierując się kryterium ustawy względniejszej.W ustabilizowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowana jest teza, iżart. 4 § 1 kkw zakresie orzekania kary łącznej obejmuje wszelkie zmiany ustawodawcze, jakie nastąpiły pomiędzy czasem popełnienia przestępstw i czasem wydania rozstrzygnięcia o karze łącznej (w wyroku łącznym, jak w wy­roku skazującym). Orzecznictwo to ukształtowało się na gruncieart. 89 § 1a, który wszedł w życie dnia 8 czerwca 2010r. Przepis ten dopuścił możliwość łączenia kar pozbawienia wol­ności orzeczonych z warunkowym zawieszeniem wykonania i orzeczenia w ich miejsce bez­względnej kary pozbawienia wolności. Przed tą datą powszechnie przyjmowano w orzecz­nictwie, że w sytuacji, gdyby po połączeniu takich kar nie zachodziły warunki do orzeczenia warunkowego zawieszenia kary łącznej, brak jest podstaw do łączenia takich kar. Po wejściu w życieart. 89 § 1a kkprzyjęto w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że nowa regulacja – na mocyart. 4 § 1 kk– ma zastosowanie tylko do kar orzeczonych za czyny popełnione po dniu 7 czerwca 2010r. (np. wyrok SN z dnia 8.11.2011r., IV KK 171/11, Lex nr 1044052).
Wynik przytoczonego wywodu jest następujący: nawet gdyby do prawomocnego orze­czenia kar za przestępstwa popełnione przed dniem 1 lipca 2015r. doszło już po tej dacie, to bez względu na to, na podstawie jakiej ustawy kary te orzeczono (kodeks karnyw brzmieniu sprzed lub po dniu 1 lipca 2015r.)możliwe będzie orzeczenie kary łącznej za te przestępst­wa albo na podstawie ustawy nowej, albo poprzednio obowiązującej. Stosowanie kryte­riumustawy względniejszejw rozumieniuart. 4 § 1 kkw odniesieniu do orzekania kary łącz­nej nie różni się niczym od innych przypadków, w których sąd musi dokonać tej oceny (to jest, gdywprostorzeka o zasadach odpowiedzialności karnej).Stosowanie kryteriumustawy względniejszejpolega na porównaniu konsekwencji, jakie hipotetycznie zostałyby orze­czone na gruncie jednej i drugiej ustawy oraz przy stosowaniu wszystkich jej regulacji.Ustawą względniejsząjest ustawa, która przewiduje łagodniejsze konsekwencje w kon­kretnym wypadku.
AdrianSobolewskiwszystkich przypisanych mu przestępstwdopuścił się przed dniem 1 lipca 2015r. Niemniej ostatni z wyroków uprawomocnił się po tej dacie(notabenezostał też po niej wydany).Chodzi o wyrok:



[4.] Sądu Okręgowego w Warszawiezdnia 1 października 2015r.(sygn. aktXII K 105/15)(prawomocny dnia 11 maja 2016r.).

Dlatego połączenie kar mogło nastąpić na podstawie przepisów obowiązujących od dnia 1 lipca 2015r. Jednocześnie Sąd był obowiązany badać, czy przepisy obowiązujące up­rzednio nie są  
względniejsze
         dla skazanego.
Stosownie do brzmieniaart. 85 kk(po nowelizacji)jeżeli sprawca popełnił dwa lub wię­cej przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łącze­niu, sąd orzeka karę łączną(§ 1).Podstawą orzeczenia kary łącznejsą wymierzone i pod­legające wykonaniu, z zastrzeżeniemart. 89, w całości lub w części kary lub kary łączne za przestępstwa, o których mowa w§ 1(§ 2).
Łączeniu ze sobą podlegają kary tego samego rodzaju. Dopuszczalne jest również połą­czenie kary pozbawienia wolności oraz kary ograniczenia wolności i wymierzenie kary łącz­nej według zasad przewidzianych wart. 87 §§ 1 i 2 kk. Połączeniu podlega też kara bez­względna pozbawienia wolności i kara pozbawienia wolności wymierzona z warunkowym za­wieszeniem jej wykonania (art. 89 §§ 1-1bkk).
Art. 86 § 1 kkstanowi, że Sąd wymierza karę łączną w granicach od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy, nie przekraczając jednak 810 sta­wek dziennych grzywny, 2 lat ograniczenia wolności albo 20 lat pozbawienia wolności; karę pozbawienia wolności wymierza się w miesiącach i latach. W przypadku łączenia kar grzy­wny sąd określa na nowo wysokość stawki dziennej, kierując się wskazaniami określonymi wart. 33 § 3; wysokość stawki dziennej nie może jednak przekraczać najwyższej ustalonej poprzednio (art. 86 § 2 kk). Jeżeli chociażby jedna z podlegających łączeniu grzywien jest wymierzona kwotowo, karę łączną grzywny wymierza się kwotowo (art. 86 § 2a kk). Zasady te stosuje się odpowiednio, jeżeli przynajmniej jedną z kar podlegających łączeniu jest już orzeczona kara łączna (art. 86 § 4 kk).
W tym miejscu wypunktować należało, że z dniem 1 lipca 2015r. uchylony zostałart. 92 kk, który stanowił:wydaniu wyroku łącznego nie stoi na przeszkodzie, że poszczególne kary wymierzone za należące do ciągu przestępstw lub zbiegające się przestępstwa zostały już w całości albo w części wykonane; przepisart. 71 § 2stosuje się odpowiednio. Z zestawienia uchyleniaart. 92 kki obecnej treściart. 85 § 2 kkwynika jasno, że obecnie w optyce sądu wydającego wyrok łączny pozostają wyłącznie kary podlegające wykonaniu.Przez tako­we należy rozumieć:



kary wykonywane na moment wydania wyroku łącznego (np. aktualnie wykonywana ka­ra pozbawienia wolności lub kara ograniczenia wolności w formie określonej wart. 34 § 1a pkt 1) kk, gdzie skazany jest w trakcie wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne),

kary oczekujące na wprowadzenie do wykonania (np. kolejne kary pozbawienia wolnoś­ci).

Z regulacji procesowych przywołać wypada, iż sąd orzeka karę łączną: 1) w wyroku ska­zującym – w odniesieniu do kar wymierzonych za przypisane oskarżonemu tym wyrokiem przestępstwa, 2) w wyroku łącznym – w pozostałych wypadkach (art. 568a § 1 kpk). Zgodnie zaś z treściąart. 569 § 1 kpkjeżeli zachodzą warunki do orzeczenia kary łącznej w stosunku do osoby, którą prawomocnie skazano lub wobec której orzeczono karę łączną wyrokami róż­nych sądów, właściwy do wydania wyroku łącznego jest sąd, który wydał ostatni wyrok ska­zujący lub łączny w pierwszej instancji, orzekający kary podlegające łączeniu. Jeżeli w pierw­szej instancji orzekały sądy różnego rzędu, wyrok łączny wydaje sąd wyższego rzędu (art. 569 § 2 kpk).

    Przechodząc zaś do analizy dotychczasowych skazańA. S.
: bada­nie informacji o karalności, akt spraw jednostkowych, informacji przekazanych przez sądy wyrokujące i danych z systemu ewidencyjnego Centralnego Zarządu Służby Więziennej (sys­tem
N.) doprowadziło do następujących wniosków w zakresie wykonania kar wymie­rzonych poszczególnymi wyrokami:



[1.] Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawiezdnia 11 czerwca 2014r.(sygn. aktVIII K 80/14)(kara ograniczenia wolności została wykonana);

[2.] Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawiezdnia 2 września 2014r.(sygn. aktVIII K 270/14)(kara pozbawienia wolnościoczekuje na wprowadzenie do wykonania);

[3.] Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawiezdnia 15 grudnia 2014r.(sygn. aktVIII K 675/14)(kara pozbawienia wolnościoczekuje na wprowadzenie do wykonania);

[4.] Sąd Okręgowy w Warszawiezdnia 1 października 2015r.(sygn. aktXII K 105/15)(kara pozbawienia wolności aktualnie wykonywana).

Przeprowadzona analiza doprowadziła do konstatacji, że łączeniu podlegać będą(ja­kopodlegające wykonaniu)kary pozbawienia wolnościwymierzone wyrokami opisanymi w punktach [2.], [3.] i [4.], to jest:



[2.]kara 2 lat pozbawienia wolnościwymierzona wyrokiemSądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawiezdnia 2 września 2014r.(sygn. aktVIII K 270/14),

[3.]kara 1 roku pozbawienia wolnościwymierzona wyrokiemSądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawiezdnia 15 grudnia 2014r.(sygn. aktVIII K 675/14),

[4.]karałączna8 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolnościwymierzona wyrokiem

Sądu Okręgowego w Warszawie
zdnia 1 października 2015r.(sygn. aktXII K 105/15).
Tutaj należało zaakcentować, że w myśl znowelizowanych przepisówłączeniu podlegają kary łączne(o ile takowe zostały orzeczone w wyrokach jednostkowych),a nie tylko kary jednostkowe. Innymi słowy rozwiązanie wprowadzone przez ustawodawcę wart. 86 § 4 kkw zw. zart. 86 § 1 kkzgodne jest z tzw.teorią śladu, która aż do dnia 1 lipca 2015r. była odrzucana przez judykaturę.
Należało odnieść się też doart. 85 §§ 3-3akk. Przepisy te (od dnia 15 kwietnia 2016r.) stanowią:jeżeli po rozpoczęciu, a przed zakończeniem wykonywania kary lub kary łącznej sprawca popełnił przestępstwo, za które orzeczono karę tego samego rodzaju lub inną podle­gającą łączeniu, orzeczona kara nie podlega łączeniuz karą odbywanąw czasie popełnienia czynuorazjeżeli kara wykonywana lub orzeczona, o której mowa w§ 3, stanie się następnie podstawą orzeczenia kary lub kar łącznych, zakaz łączenia kar odnosi się również do tej kary lub kar łącznych. Nie stwierdzono, by skazany w okresie odbywania którejkolwiek kary do­puścił się kolejnego przestępstwa. Zatem nie zrealizowała się negatywna przesłanka łączenia kar przewidziana w zacytowanych przepisach.
Orzekając karę łączną pozbawienia wolności wpunkcie 1.wyroku Sąd kierował się dy­rektywami określonymi wart. 85a kkoraz zastosował tzw. zasadę asperacji (zasadę miesza­ną), stosownie do oceny stopnia związku podmiotowego, przedmiotowego i czasowego łączą­cego poszczególne przestępstwa.
Zauważyć trzeba, że od dnia 1 lipca 2015r. ustawodawca wprowadził nowy przepis –art. 85a kk– o brzmieniuorzekając karę łączną, sąd bierze pod uwagę przede wszystkim cele za­pobiegawcze i wychowawcze, które kara ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a także pot­rzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Jego wprowadzenie zos­tało ocenione pozytywnie, bowiem dotychczas w polskich ustawach karnych bardzo brakowa­ło przepisu określającego tzw.ogólne dyrektywy wymiaru kary łącznej(J. Majewski,op. cit., s. 306). Z rozważań przywołanego komentatora (ibidem, s. 308) należy przyłączyć się do pog­lądu, że partykułaprzede wszystkimeksponuje wart. 85a kkcele zapobiegawcze i wychowaw­cze, które kara ma osiągnąć w stosunku do skazanego, to wyróżnia je w stosunku dopotrzeb w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. W rezultacieprzepis ten usta­nawia osobny, zamknięty katalog ogólnych dyrektyw wymiaru kary łącznej(odrębny od katalogu zart. 53 kk) składający się z dwóch dyrektyw: dyrektywy prewencji indywidualnej (szczególnej) oraz dyrektywy prewencji generalnej (ogólnej), a jednocześnie wyznacza, że pierwsza z nich ma być dyrektywą wiodącą.
Akceptując przywołany pogląd należało się zastanowić, czy ukonstytuowanie wart. 85a kkogólnych dyrektyw wymiaru kary łącznej dezaktualizowało dotychczasową praktykę ok­reślania jej wysokości w zależności od oceny nasilenia związku przedmiotowego, podmioto­wego i czasowego spajającego przestępstwa, za które wymierzono kary podlegające łączeniu. W tym aspekcie należało przyznać, że uzależnienie ukształtowania kary łącznej na zasadzie absorpcji, asperacji lub kumulacji od istnienia (lub braku) związku przedmiotowego, podmio­towego i czasowego przestępstw nie wynikało wprost z żadnego z przepisów kodeksu kar­nego (wcześniejkodeksu karnego z 1969 roku), ale było wynikiem dorobku doktryny i judy­katury. Zarazem i komentatorzy, i sądy wskazywały, że to właśnie wymogi prewencji indywi­dualnej i generalnej przemawiają by wymiar kary łącznej uzależniać od oceny nasilenia związku przedmiotowego, podmiotowego i czasowego spajającego konkretne przestępstwa.Dlatego w ocenie Sądu Okręgowego treśćart. 85a kkjedynie potwierdza trafność do­tychczasowych rozwiązań orzeczniczych dotyczących zasad kształtowania kary łącznej(tak samo P. Kozłowska-Kalisz [w:] M. Mozgawa (red.),Kodeks karny. Komentarz, Warsza­wa 2015, teza 1in finedo art. 85a kk). W rezultacie w rozważaniach odnoszących się do wy­sokości wymierzonej skazanemu kary łącznej uprawnione było odwołanie się do orzeczeń od­noszących się do poprzednio obowiązującej regulacji zagadnienia kary łącznej (chociaż ope­rowały one pojęciemzbiegu realnego).
W orzecznictwie wskazuje się, że zasada absorpcji (najkorzystniejsza z możliwych) znaj­duje zastosowanie

    tylkow tych wypadkach, gdy zachodzi

    ścisłyzwiązek podmiotowy i przed­miotowy między pozostającymi w zbiegu przestępstwami sprawiający, że granica pomiędzy zbiegiem pomijalnym i zbiegiem realnym nie jest wyraźnie zarysowana. Przez związek pod­miotowo-przedmiotowy rozumie się głównie podobieństwo rodzajowe zbiegających się prze­stępstw, motywację i czas popełnienia każdego z nich (por. wyrok SA w Krakowie z dnia 2.07.1992r., II AKr 117/92, KZS 1992/3-9/50). Charakter więzi zachodzących między pozos­tającymi w realnym zbiegu przestępstwami, objawiającej się zwartością czasową, ale i popeł­nieniem czynów powiązanych ze sobą wspólnym zamiarem czy ciągiem działań sprawcy sprawia, że przy tego typu sytuacjach zaciera się indywidualny charakter poszczególnych przestępstw, a ponownej oceny wymaga całe zjawisko, na które złożyły się wszystkie przypi­sane czyny.

    Dopierotaka sytuacja może prowadzić do zastosowania pełnej absorpcji (wyrok SA w Gdańsku z dnia 5.11.1998r., II AKa 260/98, Biul. SA w Gdańsku 1999/1/108). Podob­nie Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 8 marca 2001r. (II AKa 59/01, Prok. i Pr. 2002/3/21) zauważył, że zasadę absorpcji stosuje się, gdy przestępstwa objęte realnym zbie­giem w liczbie nie więcej niż dwa wskazują na bliską więź przedmiotową i podmiotową, są jednorodzajowe i popełnione zostały w bliskim związku czasowym i miejscowym, stanowiąc jeden zespół zachowań sprawcy, objęty jednym planem, mimo godzenia w różne dobra oso­biste. Całkowitą absorpcję można zastosować albo wtedy, gdy

    wszystkie czynywykazują bardzo bliską więź podmiotową i przedmiotową, albo orzeczone za niektóre z czynów kary są tak minimalne, że w żadnym stopniu nie mogłyby rzutować na karę łączną, albo też istnieją jakieś inne szczególne okoliczności dotyczące osoby skazanego (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 14.03.2012r., II AKa 51/12, Lex nr 1143438). Absorpcja czy wymierzenie kary łącznej zbliżonej w swojej wysokości do najsurowszej kary jednostkowej jest uzasadnione w sposób szczególny w dwóch przypadkach: zbiegu bardzo poważnego przestępstwa z przestępstwem lub przestępstwami wyraźnie mniej groźnymi oraz w sytuacji, gdy przyjęcie wielu przes­tępstw zamiast jednego jest merytorycznie wątpliwe ze względu na nieostrość kryteriów jed­ności czynu czy przestępstwa, tzn. gdy między przestępstwami istnieje ścisły związek rze­czowy, np. objęcie jednym planem działania, choćart. 12 kknie znalazł zastosowania. Nadto wymiar kary łącznej w oparciu o zasadę absorpcji może mieć miejsce w takich przypadkach, gdy z dwóch lub więcej przestępstw pozostających w zbiegu jedno dominuje w ocenie całości zdarzenia lub gdy związek czasowo-przestrzenny między nimi jest ścisły (wyrok SA w War­szawie z dnia 22.10.2015r., II AKa 307/15, Lex nr 1940502).
W węźle utworzonymw punkcie 1.wyroku połączono dwie kary jednostkowe wymie­rzone za:



czyn z art. zart. 280 § 1 kkw zb. zart. 158 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkpopełniony dnia 19 marca 2014r. na szkodęP. B.iK. G.[2.],

czynart. 278 § 1 kkpopełniony dnia 22 lipca 2014r. na szkodęK. M.[3.]

oraz karę łączną, której podstawą były kary jednostkowe wymierzone za czyny popełnione dnia 14 lutego 2015r.:



art. 280 § 2 kkw zb. zart. 157 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkna szkodęD. R.­kiego [4.a)]

iart. 157 § 2 kkna szkodęM. B.[4.b)].

A. S.dopuszczał się przestępstw przeciwko mieniu, ale również przeciwko życiu i zdrowiu. Były to czyny popełnione na szkodę różnych pokrzywdzonych, a bliskość czasowa łączyła wyłącznie przestępstwa dokonanie dnia 14 lutego 2015r. (niemniej osoby pokrzywdzone były inne).A. S.dopuszczał się przestępstw w perspektywie czasowej blisko jednego roku. Toteż czyny (za które połączono kary) nie cechowały się tak bliskim związkiem podmiotowym, przedmiotowych i czasowym, który ewentualnie uzasad­niłby wymierzenie kary łącznej na zasadzie absorpcji (lub zbliżonej do absorpcji).
Popełnienie przestępstw podobnych w bliskich odstępach czasu uzasadnia znaczną absor­pcję w wymiarze kary łącznej, ale dopuszczenie się ich na szkodę różnych pokrzywdzonych – odstąpienie od absorpcji pełnej na rzecz częściowej kumulacji, gdyż oznacza niekompletność kryteriów ścisłego związku przedmiotowego i podmiotowego zbiegających się realnie przes­tępstw (por. wyrok SA w Krakowie z dnia 7.03.1991r., II AKr 15/91, KZS 1991/3/12). Tak samo częściowa kumulacja jest uzasadniona w przypadku popełnienia przestępstw jednoro­dzajowych, nawet na szkodę tego samego pokrzywdzonego, ale w znacznych odstępach cza­sowych bądź bliższych czasowo, ale na szkodę różnych pokrzywdzonych.Dostrzegającspec­jalizacjęskazanegoA. S.w dokonywaniu przestępstw przeciwko mieniu – nie można przyjąć, że podobieństwo popełnianych przestępstw zawsze stanowi okoliczność łagodzącą. Raczej świadczy o niepoprawności sprawcy i jego konsekwencji, czy wręcz pre­medytacji w dążeniu do łamania porządku prawnego(postanowienie SN z dnia 5.01.2011r., II KK 172/10, OSNKW 2011/2/13).
Normy prawa karnego materialnego określają w sposób ogólny zasady orzekania kary łącznej. Nie zawierają one nakazu kierowania się wyłącznie dyrektywą pełnej absorpcji w od­niesieniu do każdego skazanego. Skoro z przepisów nie wynika obowiązek kształtowania wy­miaru kary łącznej przy zastosowaniu tylko jednej dyrektywy, najbardziej korzystnej dla ska­zanego, to posłużenie się zasadą częściowego pochłaniania nie może stanowić jakiegokolwiek naruszenia prawa materialnego (por. wyrok SN z dnia 17.05.2000r., IV KKN 39/99, Lex nr 51104).
Łącząc wskazane wyżej kary Sąd uprawniony był do ukształtowania kary łącznej w gra­nicach od 8 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności (minimum wyznaczone przez karę łączną wymierzoną w sprawie opisanej w punkcie [4.]) do 11 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności (suma kar ze spraw z punktów [2.] i [3.] oraz kary łącznej ze sprawy z punktu [4.]). Sąd orzekł karę łączną 10 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności w górnej połowie powstałego przedziału. Decydującym kryterium były odstępy między poszczególnymi czynami, ich róż­norodzajowość, brak tożsamości osób pokrzywdzonych oraz zachowanieA. S.­kiego w zakładzie karnym.
Opinia o skazanym (k. 28-32) wskazuje na ledwo poprawny przebieg procesu resocjali­zacji. Skazany wykazuje istotne cechy demoralizacji, z trudem kontrolowaną postawę buntu oraz opozycji przeciwko uznawanym wzorcom zachowań i autorytetom. Skazany karę poz­bawienia wolności odbywa w systemie programowanego oddziaływania. W związku ze zdiagnozowanym uzależnieniem mieszanym, osadzony został objęty oddziaływaniami terape­utycznymi dla osób uzależnionych od środków odurzających lub psychotropowych. Osadzony odbywał terapię w drugiej połowie 2016 roku. Ukończył program podstawowej psychoterapii uzależnienia w formie programu ograniczonego do zajęć edukacyjnych: zdobył wiedzę i miał możliwość przyjrzenia się różnym aspektom swojego funkcjonowania w związku z uzależnie­niem.A. S.miał świadomość, że istnieje u niego problem z zażywaniem sub­stancji, po terapii nieco wyraźniej identyfikuje objawy uzależnienia i straty wynikające z uży­wania środków psychoaktywnych, ale jeszcze znacznie minimalizuje, racjonalizuje i im za­przecza. Z opinii wynika, że zachowanieA. S.w warunkach izolacji wię­ziennej było zmienne i niestabilne. Skazany okresowo narusza obowiązującą w jednostkach penitencjarnych dyscyplinę oraz porządek. Posiada skłonność do lekceważenia powszechnie obowiązujących unormowań legislacyjnych, co niejednokrotnie determinowało wyciąganie wobec niego konsekwencji dyscyplinarnych. Niestabilność zachowania cechująca się gwał­townymi reakcjami osadzonego przyczyniła się do utrzymania pierwotnej klasyfikacji do od­bywania kary w zakładzie karnym typu zamkniętego dla młodocianych. JakkolwiekA. S.w ostatnim okresie prezentuje właściwe postawy wobec funkcjonariuszy, to prze­jawia też inklinacje do nieodpowiedniego zachowania wobec przełożonych. Niejednokrotnie artykułował wobec funkcjonariuszy ofensywne oraz obraźliwe zwroty. W gronie osadzonych funkcjonuje nieprawidłowo. W trakcie odbywania kary pozbawienia wolności kilkukrotnie uczestniczył w sytuacjach konfliktowych, w ramach których podejmowano zachowania ag­resywne. Osadzony posiada utrwalone tendencję do inwazyjnego rozwiązywania sytuacji trudnych oraz problemowych (opis 4 sytuacji znajduje się w opinii).A. S.był 5 razy nagrodzony regulaminowo, po raz ostatni we wrześniu 2018 roku (za wykonanie prac plastycznych na rzecz oddziału mieszkalnego i prawidłowe wywiązywanie się z obowiązków wynikających z nauczania). Równolegle skazanemu sporządzono 15 wniosków o wymierze­nie kary dyscyplinarnej – finalnie został 12 razy ukarany dyscyplinarnie, po raz ostatni w dniu 25 czerwca 2018r. Dyscyplinowany był głównie za udział w bójkach, pobicie innego ska­zanego, obraźliwe i znieważające zachowanie wobec funkcjonariuszy oraz niszczenie mienia ZK. Z uwagi na kilkukrotne naruszenie przez osadzonego w poważnym stopniu obowiązują­cej w ZK dyscypliny, wymierzano mu również najsurowsze kary dyscyplinarne w postaci umieszczenia w celi izolacyjnej. W związku z podejmowaniem przez osadzonego zachowań zagrażających bezpieczeństwu zakładu, Komisja Penitencjarna pozbawiła go możliwości na­uczania w zakresie nieobjętym nauczaniem obowiązkowym.
To co przytoczono oznacza, że proces resocjalizacji przynosi niewielkie rezultaty, toteż powinien być kontynuowany w dotychczasowych warunkach izolacji penitencjarnej. Jak pod­nosi się w judykaturze (np. wyrok SA w Katowicach z dnia 26.04.2006r., II AKa 113/06, Lex nr 196116) na wymiar kary łącznej w wyroku łącznym poza zasadami określonymi wart. 86 kkwpływ ma zachowanie skazanego w zakładzie karnym, w którym odbył poszczególne ka­ry. Decydujące znaczenie przy wymiarze kary łącznej musi mieć wzgląd na prewencyjne oddziaływanie kary, w znaczeniu prewencji indywidualnej i ogólnej. Popełnienie dwóch lub więcej przestępstw jest istotnym czynnikiem prognostycznym, przemawiającym za orzeka­niem kary łącznej surowszej od wynikającej z dyrektywy absorpcji. Absorpcję należy stoso­wać bardzo ostrożnie, biorąc pod uwagę negatywną co do sprawcy – przesłankę prognostycz­ną, jaką jest popełnienie kilku przestępstw (wyrok SA w Warszawie z dnia 12.07.2000r., II AKa 171/00, OSA 2001/2/5).
W kontekście dyrektyw określonych wart. 85a kknależało zauważyć, że suma kar wy­nosiła 11 lat i 6 miesiące pozbawienia wolności (a przy uwzględnieniu kar jednostkowych – 12 lat). Wymierzenie skazanemu kary łącznej łagodniejszej niż orzeczone 10 lat i 6 miesiące pozbawienia wolności nijak by się miało do spełnienia celów prewencji indywidualnej. Skazany za sprawą takiego orzeczenia zostałby utwierdzony w przekonaniu, że wielość przestępstw popłaca, bo umożliwia uzyskanie złagodzenia kary w wyniku wydania wyroku łącznego. Postulowany przez skazanego i obrońcę wymiar kary byłby niemożliwy do pogo­dzenia w wymogami prewencji generalnej.
Przywołane okoliczności upoważniały do stwierdzenia, że wymierzona kara łączna stano­wić będzie prawidłową syntetyczną, całościową ocenę zachowań sprawcy, będąc właściwą oraz celową – z punktu widzenia prewencyjnego – reakcją na popełnione przez niego czyny. Nie pogarsza sytuacji skazanego (co w przypadku wydania wyroku łącznego wedle dotych­czas ukształtowanej tradycji orzeczniczej nie powinno nastąpić, chociaż należy odnotować także poglądy przeciwstawne zaprezentowane w ostatnim czasie m. in. w wyroku SN z dnia 21.08.2007r., II K 96/07, OSNKW 2008/1/6; wyroku SA w Krakowie z dnia 31.05.2007r., II AKa 96/07, KZS 2007/7-8/56; postanowieniu SN z dnia 23.01.2007r., IV KK 459/06, Prok. i Pr. 2007/6/7).
W punkcie 3. wyroku na podstawieart. 577 kpkna poczet orzeczonej kary łącznej poz­bawienia wolności zaliczono:



ze sprawyVIII K 270/14Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie okres tymczasowego aresztowania od dnia 21 marca 2014r. do dnia 3 kwietnia 2014r.,

ze sprawyVIII K 675/14Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie okres zatrzymania dnia 20 września 2014r., dnia 21 września 2014r. oraz dnia 22 wrześ­nia 2014r.,

ze sprawyXII K 105/15Sądu Okręgowego w Warszawie okres tymczasowego aresz­towania od dnia 14 lutego 2015r. do dnia 22 grudnia 2015r.

Początek odbywania kary łącznej określono na dzień 28 grudnia 2015r. na godz. 4:00 (punkt 2. wyroku).A. S.od dnia 22 grudnia 2015r. do dnia 28 grudnia 2015r. – rów­nolegle z tymczasowym aresztowaniem do sprawy XII K 105/15 Sądu Okręgowego w War­szawie – odbywał karę zastępczą 6 dni pozbawienia wolności związaną ze skazaniem za wykroczenie przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie w sprawie XI W 7215/14. Zgodnie zart. 80b § 5 kpkten sam okres czasu nie może być zaliczony na poczet różnych kar.
Pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w wyrokach wymienionych w punkcie 4. uzasadnia­nego orzeczenia, nie objęte wyrokiem łącznym podlegają odrębnemu wykonaniu.
W dalej idącym zakresie (punkt 5. wyroku) postępowanie podlegało umorzeniu. Nie było podstaw do połączenia kary ograniczenia wolności wymierzonej wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie wydanym w sprawieVIII K 80/14[1.], gdyż kara ta została już wykonana.
*  *  *
Wreszcie należało przejść do zagadnieniawzględności ustawy, to jest rozstrzygnięcia, czy przepisy obowiązujące do dnia 30 czerwca 2015r. nie byłyby względniejsze dla skazane­go. Dalsze rozważania odnosić się będą do regulacji prawa materialnego sprzed nowelizacji.
Stosownie do treściart. 85 kk(w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2015r.) jeżeli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw i wymierzono za nie kary tego sa­mego rodzaju albo inne podlegające łączeniu, sąd orzeka karę łączną, biorąc za podstawę kary z osobna wymierzone za zbiegające się przestępstwa. Łączeniu ze sobą podlegają kary tego samego rodzaju. Dopuszczalne jest również połączenie kary pozbawienia wolności oraz kary ograniczenia wolności i wymierzenie kary łącznej pozbawienia wolności według zasad prze­widzianych wart. 87 kk. Stosownie natomiast do brzmieniaart. 86 § 1 kkin principiosąd wymierza karę łączną w granicach od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przes­tępstwa do ich sumy, nie przekraczając jednak 810 stawek dziennych grzywny, 2 lat ograni­czenia wolności albo 15 lat pozbawienia wolności; karę ograniczenia wolności wymierza się w miesiącach i latach. W przypadku łączenia kar grzywny sąd określa na nowo wysokość stawki dziennej, kierując się wskazaniami określonymi wart. 33 § 3; wysokość stawki dzien­nej nie może jednak przekraczać najwyższej ustalonej poprzednio (art. 86 § 2 kk).
Wyrok łączny jest instytucją karnoprocesową, której zadaniem jest realizacja prawa kar­nego materialnego w zakresie kary łącznej wobec osoby prawomocnie skazanej wyrokami różnych sądów na kary tego samego rodzaju lub inne podlegające łączeniu. Istota tego wy­roku sprowadza zaś skazania za przestępstwa objęte rożnymi wyrokami do takiej sytuacji, ja­ka miałaby miejsce gdyby wszystkie popełnione przez sprawcę i pozostające w zbiegu re­alnym przestępstwa były ujawnione i następnie objęte jednym postępowaniem i tym samym zachodziły warunki do orzekania w wyroku skazującym kary łącznej (wyrok SA w Szczecinie z dnia 14.12.2006r., II AKa 150/06, Lex nr 283399).
Analiza dat popełnienia przezA. S.poszczególnych przestępstw, jak też dat wydania wyroków prowadziła do wniosku, iż w zbiegu realnym (dawnyart. 85 kk) pozostawały czyny, za które został on skazany wyrokami:



[1.] Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawiez dnia 11 czerwca 2014r.(sygn. aktVIII K 80/14),

[2.] Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawiez dnia 2 września 2014r.(sygn. aktVIII K 270/14).

Przestępstwa, których dotyczą te wyroki zostały popełnione do dnia 24 stycznia 2014r. [1.] oraz dnia 19 marca 2014r. [2.], czyliprzed dniem 11 czerwca 2014r.(data wydania wyroku w sprawieVIII K 80/14[1.] –data graniczna realnego zbiegu przestępstw).
W zbiegu z żadnym innym przestępstwem nie pozostawał czyn popełniony przezA. S.dnia 22 lipca 2014r., za które został on skazany przez Sąd Rejonowy dla War­szawy Pragi-Północ w Warszawie w sprawie
    VIII K 675/14[
    3.]. Tymczasem wedle zasad obowiązujących przed dniem 1 lipca 2015r. nie jest możliwe objęcie wyrokiem łącznym kary wymierzonej za przestępstwo popełnione po wydaniu wyroku skazującego za inne, wcześniej dokonane przestępstwo (wyrok SN z dnia 10.02.2005r., V KK 427/04, Prok. i Pr.-wkł. 2005/ 9/4).
Natomiast w zbiegu jedynie ze sobą (a nie innymi przestępstwami) pozostawały czyny popełnione przezA. S.dnia 14 lutego 2015r., za które został skazany przez Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawieXII K 105/15[4.] na kary jednostkowe pozbawienia wolności – karę łączną pozbawienia wolności wymierzono już w tym wyroku.
Stosując przepisystareSąd mógłby połączyć kary wymierzone za przestępstwa opisane pod pozycjami [1.] i [2.]. Poza węzłem kary łącznej pozostałyby: kara 1 roku pozbawienia wolności wymierzona za czyn z pozycji [3.] oraz kara łączna 8 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności wymierzona wyrokiem opisanym pod pozycją [4.]. Zakładając hipotetycznie, że za czyny z punktów [1.] i [2.] orzeczono by karę łączną z zastosowaniem zasady pełnej absorpcji (to jest karę 2 lat pozbawienia wolności), to obok niejA. S.musiały odrębnie odcierpieć też kary: 1 roku pozbawienia wolności [3.] oraz 8 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności [4.].Suma tych kar wyniosłaby 11 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Tym­czasem przy zastosowaniu przepisównowychwymierzono karę łączną 10 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.Dlatego przepisystarenie byływzględniejszedla skazanego.
*  *  *
Bazując na treściart. 624 § 1 kpkSąd zwolnił skazanego od ponoszenia kosztów procesu, wydatkami obciążając Skarb Państwa.
O wynagrodzeniu obrońcy Sąd orzekł na podstawie art. 29 ust. 1 Ustawy z dnia 26 ma­ja 1982r.Prawo o adwokaturze(tekst jednolity: Dz. U. z 2017r., poz. 2368) w zw. z § 17 ust. 5 i § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w spra­wie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016r., poz. 1714 ze zm.).
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.
*   *  *
(...)