Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 4/15
Data wyroku: 2018-05-16 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Marek Dziwiński
Słowa kluczowe: Dział spadku, Podział majątku wspólnego
Podstawa prawna: art. 1037§1 kc, art. 687 kpc, art. 567§1 i 3 kpc

Sygn. akt I Ns 4/15

POSTANOWIENIE
Dnia 16 maja 2018 r.
Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze I Wydział CywilnywK.w składzie następującym:
Przewodniczący:SSR Marek Dziwiński
Protokolant: Anna Lasko
po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2018 r. w Kamiennej Górze
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuA. L. (1)
z udziałemC. L.,A. L. (2),W. M.i GminyJ.
o dział spadku i podział majątku wspólnego
postanawia:
I ustalić, że w skład spadku poH. L.wchodzi udział 276/300 w prawie własności nieruchomości zabudowanej o powierzchni 0,0025 ha położonej wJ.przyul. (...), składająca się zdziałek (...), dla której Sąd Rejonowy w Jaworze prowadziksięgę wieczystą nr (...)o wartości 137.080,00 zł;
II ustalić, że w skład spadku poH. L.oraz w skład majątku wspólnegoH. L.iC. L.wchodzą następujące nieruchomości:
1. nieruchomość niezabudowana o powierzchni 0,0800 ha położona wS., gminaP.powiat(...)składająca się zdziałki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Jaworze prowadziksięgę wieczystą nr (...)o wartości 28.900,00 zł;
2. nieruchomość gruntowa niezabudowana o powierzchni 0,0190 ha położona wS., gminaP.powiat(...)składająca się zdziałki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Jaworze prowadziksięgę wieczystą nr (...)o wartości 5.900,00 zł;
3. nieruchomość zabudowana o powierzchni 0,0800 ha położona wS., gminaP.powiat(...)składająca się zdziałki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Jaworze prowadziksięgę wieczystą nr (...)o wartości 56.200,00 zł;
4. nieruchomość gruntowa o powierzchni 0,0033 ha, składająca się zdziałki nr (...)będąca przedmiotem użytkowania wieczystego położona wB.powiat(...), przyulicy (...), zabudowana garażem, dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadziksięgę wieczystą nr (...)o wartości 9.400,00 zł;
III ustalić , że udziały wnioskodawczyni i uczestników postępowania w majątkach opisanych wyżej są następujące:
1.w nieruchomości objętej pkt I:
-C. L.– 1/3,
-A. L. (2)– 1/3,
-A. L. (1)– 1/3;
2. w nieruchomościach objętych pkt II:
-C. L.– 4/6,
-A. L. (2)– 1/6,
-A. L. (1)– 1/6;
IV dokonać działu spadku poH. L.obejmującego udział w nieruchomości opisanej w pkt I postanowienia oraz działu spadku poH. L.i podziału majątku wspólnegoH. L.iC. L.co do nieruchomości opisanych w pkt II postanowienia w ten sposób, że zarządzić ich sprzedaż stosownie do przepisówkodeksu postępowania cywilnegoi ustalić, iż suma uzyskana ze sprzedaży wyżej wymienionych nieruchomości, po pomniejszeniu o koszty egzekucji, koszty sądowe w kwocie 7.703,02 zł oraz należności wierzycieli hipotecznych, będzie podlegała podziałowi następująco:
1. z sumy ze sprzedaży udziału 276/300 nieruchomości opisanej w punkcie I w częściach:
a)C. L.– 1/3,
b)A. L. (2)– 1/3,
c)A. L. (1)– 1/3;
2. ze sprzedaży nieruchomości wymienionych w punkcie II w częściach:
a)C. L.– 4/6,
b)A. L. (2)– 1/6,
c)A. L. (1)– 1/6;
V umorzyć postępowanie w stosunku do GminyJ.;
VI ustalić, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty postępowania stosownie do swojego udziału w sprawie;
VII koszty sądowe w zakresie opłaty zaliczyć na rachunek Skarbu Państwa.
Sygn. akt I Ns 4/15

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniA. L. (1)reprezentowana przez przedstawiciela ustawowegoI. G.(k. 13-15) wniosła o:
- ustalenie, że w skład spadku po zmarłymH. L.wchodzą nieruchomości i przedmioty wymienione w spisie inwentarza z 26.06.2002 r., w sprawie KM 472/00 sporządzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kamiennej Górze o łącznej wartości 1 892 501,65 zł,
- dokonanie działu spadku poprzez podział w naturze składników masy spadkowej pomiędzy spadkobierców stosownie do wielkości ich udziałów w spadku,
- zasądzenie od uczestników kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podała, że sąd stwierdził nabycie spadku poH. L.z mocy ustawy przezA. L. (1),C. L.iA. L. (2)w 1/3 części każdy. Wnioskodawczyni dalej podała, że ze spisu inwentarza wynika, że w skład spadku wchodzą rzeczy o łącznej wartości 1 892 501,65 zł. W konkluzji wnioskodawczyni podała, że spadkobiercy nie są zgodni co do umownego działu spadku.
Uczestnik postępowaniaW. M.na rozprawie w dniu 21.11.2012 r. (k. 231v) przychylił się do propozycjiI. G.odnośnie podziału nieruchomości, wniósł o podział majątku dorobkowegoC. L.iH. L..
Uczestniczka postępowaniaC. L.na rozprawie w dniu 18.11.2011 r. (k.171) wniosła o przyznanie jej wszystkich nieruchomości i ruchomości, a gdyby wnioskodawczyni otrzymała nieruchomość wJ.to powinna jej spłacić 350 000 zł. Na rozprawie w dniu 16.05.2018 r. uczestniczka wniosła o przyznanie restauracji wB.przyul. (...), przy czym jako optymalne widziała sprzedaż tej nieruchomości w porozumieniu z pozostałymi spadkobiercami.
Uczestnik postępowaniaA. L. (2)nie zajął merytorycznego stanowiska w sprawie.
Wezwana do udziału w charakterze uczestnika postępowania GminaJ.pismem z 12.12.2017 r. (k. 661) wniosła o umorzenie co do niej postępowania.
Uczestniczka postępowaniaC. L.w dniu 16.05.2018 r. (k. 687) wniosła, aby w ramach postępowania o dział spadku dokonano podziału majątku wspólnego jej i jej mężaH. L..

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
H. L.iC. L.byli małżeństwem. Nie łączyła ich umowa rozdzielności majątkowej.
(okoliczności bezsporne)
Nieruchomość zabudowana położona wJ.przyPlacu (...), składająca się zdziałek (...), dla której Sąd Rejonowy w Jaworze prowadziksięgę wieczystą numer (...), stanowiła współwłasność GminyJ.w udziale wynoszącym 8/100 orazH. L.w udziale 276/300. Wartość rynkowa udziału 276/300 w prawie własności tej nieruchomości wynosiła 137.080,00 zł.
Dowód: odpis zwykłyksięgi wieczystej nr (...)k. 247, 655-656, opinia biegłego k. 471-511, opinia uzupełniająca k.664-669.
Nieruchomość niezabudowana położona w miejscowościS.o łącznej powierzchni 0,08 ha, składająca się zdziałki (...), dla której Sąd Rejonowy w Jaworze prowadziksięgę wieczystą numer (...), stanowiła własnośćC. L.iH. L.na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej. Wartość rynkowa tej nieruchomości wynosiła 28 900 zł.
Dowód: odpis zwykłyksięgi wieczystej nr (...)k. 242, 658-659, opinia biegłego k. 360-395.
Nieruchomość gruntowa niezabudowana o powierzchni 0,0190 ha położona wS., gminaP., powiat(...)składająca się zdziałki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Jaworze prowadziksięgę wieczystą nr (...), stanowiła własnośćC. L.iH. L.na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej. Wartość rynkowa tej nieruchomości wynosiła 5 900 zł.
Dowód: odpis zwykłyksięgi wieczystej nr (...)k. 289, 657, opinia sądowa k. 396-431.
Nieruchomość zabudowana o powierzchni 0,0800 ha położona wS., gminaP.powiat(...)składająca się zdziałki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Jaworze prowadziksięgę wieczystą nr (...)stanowiła własnośćC. L.iH. L.na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej. Wartość rynkowa nieruchomości wynosiła 56 200 zł.
Dowód: odpis zwykłyksięgi wieczystej nr (...)k. 239, 653, opinia biegłego k. 432-470.
Nieruchomość gruntowa o powierzchni 0,0033 ha, składająca się zdziałki nr (...)położona wB.powiat(...), przyulicy (...), zabudowana garażem, dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadziksięgę wieczystą nr (...), oddana została w użytkowanie wieczyste małżonkomC. L.iH. L.. Wartość rynkowa nieruchomości budynkowej zabudowanej obiektem garażowym wynosiła 9 400 zł
Dowód: odpis zwykłyksięgi wieczystej nr (...)k. 292, 654, opinia biegłego k. 512-546.
Spadek poH. L., zmarłym w dniu 17 września 1999 r., ostatnio stale zamieszkałemu wB.na podstawie ustawy nabyli:
- żonaC. L.w 1/3 części,
- synA. L. (2)w 1/3 części oraz
- córkaA. L. (1)w 1/3 części.
Dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z 23.11.1999 r. k. 11.
Sąd zważył co następuje:
Stan faktyczny został ustalony w oparciu o treść odpisów ksiąg wieczystych przedmiotowych nieruchomości, opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości, postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Bezspornym było, żeC. L.była żoną zmarłegoH. L..
W pierwszej kolejności należy zaakcentować, że ramy niniejszego postępowania obejmowały dział spadku po zmarłymH. L., a także – po wnioskuC. L.z 16.05.2018 r. – podział majątku wspólnego małżonkówH. L.iC. L.. Mamy zatem do czynienia z koniecznością dokonania podziału dwóch mas majątkowych. Spadek poH. L.nabyli jego żonaC. L.oraz dzieciA. L. (2)iA. L. (1)– każdy po 1/3 części. Prawa małoletniejA. L. (1)wykonywała w toku sprawy jej matkaI. G.. W zakresie podziału majątku dorobkowego małżonków należy mieć na uwadze przepisart. 43 § 1 k.r.i.o., który stanowi, że oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Z chwilą śmierciH. L.nastąpiło otwarcie spadku i jednocześnie małżeńska wspólność majątkowa przestała istnieć.
Zgodnie z przepisemart. 1037 § 1 k.c.dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Na kanwie niniejszego postępowania nie było zgody między spadkobiercami co do sposobu podzielenia masy spadkowej. Strony w toku postępowania składały różne propozycje podziału, jednakże nie doszło do zbiegu stanowisk. Należy jednak podnieść, że uC. L.jak iA. L. (1)przeważało stanowisko, aby nastąpiła sprzedaż rzeczy.
Przepisart. 680 k.p.c.nakłada obowiązek wskazania we wniosku o dział spadku majątek, który ma być przedmiotem działu spadku. Zgodnie z przepisemart. 684 k.p.c.skład i wartość spadku ulegającemu podziałowi ustala sąd. Należy zaznaczyć, że w toku niniejszego postępowania niektóre składniki majątkowe zostały odłączone od masy spadkowej. Część nieruchomości ujętych w spisie inwentarza została sprzedana przez syndyka w ramach postępowania upadłościowego, jedną nieruchomość sprzedali wspólnie wnioskodawczyni,C. L.iA. L. (2)(k. 283v). Stan prawny nieruchomości uwzględnionych przy podziale był na bieżąco monitorowany przez sąd poprzez dołączanie odpisów ksiąg wieczystych oraz danych z ewidencji gruntów i budynków. Co do nieruchomości położonej wJ.przyPlacu (...), należy zaznaczyć, że na podstawie umowy sprzedaży z 31.12.1997 r. udział 92/100 w prawie własności przysługiwałH. L.(zob. odpis zwykły księgi wieczystej k. 247-249). Pozostałe podzielone nieruchomości wchodziły w skład majątku dorobkowego małżonkówH. L.iC. L.. Na moment zakończenia postępowania dowodowego ustalono zatem, że:

1
w skład spadku poH. L.wchodzi udział 276/300 w prawie własności nieruchomości zabudowanej o powierzchni 0,0025 ha położonej wJ.przyul. (...), składająca się zdziałek (...), dla której Sąd Rejonowy w Jaworze prowadziksięgę wieczystą nr (...),

2
w skład spadku poH. L.oraz w skład majątku wspólnegoH. L.iC. L.wchodzą następujące nieruchomości:

a) nieruchomość niezabudowana o powierzchni 0,0800 ha położona wS., gminaP.powiat(...)składająca się zdziałki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Jaworze prowadziksięgę wieczystą nr (...);
b) nieruchomość gruntowa niezabudowana o powierzchni 0,0190 ha położona wS., gminaP.powiat(...)składająca się zdziałki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Jaworze prowadziksięgę wieczystą nr (...);
c) nieruchomość zabudowana o powierzchni 0,0800 ha położona wS., gminaP.powiat(...)składająca się zdziałki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Jaworze prowadziksięgę wieczystą nr (...);
d) nieruchomość gruntowa o powierzchni 0,0033 ha, składająca się zdziałki nr (...)będąca przedmiotem użytkowania wieczystego położona wB.powiat(...), przyulicy (...), zabudowana garażem, dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadziksięgę wieczystą nr (...).
Wartość aktywów spadku ustalona została w oparciu o treść opinii biegłego sądowego z zakresu(...). W tym miejscu należy wskazać, że wnioski opinii nie były w żaden sposób kwestionowane przezC. L.,A. L. (2), aniA. L. (1). Biegły w sposób fachowy dokonał oszacowania po oględzinach wszystkich nieruchomości.
W tych warunkach sąd ustalił skład i wartość spadku oraz majątku wspólnego małżonków. Orzeczenie w tym przedmiocie zawarto w punktach I i II sentencji postanowienia.
Udziały w masie spadkowej po zmarłymH. L.określił sąd w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku. Rozstrzygniecie to jest wiążące i wynika z niego, żeC. L.,A. L. (2)iA. L. (1)dziedziczyli z ustawy po 1/3 części każdy. W tych warunkach udziały tych osób w majątku masy spadkowej ustalono jako równe – po 1/3 części. Odnośnie majątku obejmującego skład spadku poH. L.i majątku wspólnegoH. L.iC. L.ustalono, że udziałC. L.wynosi 4/6, zaśA. L. (2)iA. L. (1)po 1/6. Rozstrzygnięcie takie zawierał punkt III orzeczenia.
Należy wskazać, że strony w niewielkim stopniu interesowały się stanem nieruchomości, nie były zaangażowane w poprawę złego stanu technicznego budynków. Zabudowania na działce wS.kwalifikowały się do rozbiórki (opinia biegłego k. 439). Pomieszczenia budynku wJ.naPlacu (...)znajdowały się w stanie niezadowalającym z uwagi na wieloletnie wyłączenie z użytkowania, zaś stan zaplecza gastronomicznego oceniano jako dostateczny (opinia biegłego k. 478). Podobnie rzecz ma się co do garażu wB., którego stan techniczny był dostateczny z powodu zawilgocenia ścian zewnętrznych (opinia biegłego k. 519). W warunkach braku jednomyślności wszystkich spadkobierców co do podziału (art. 622 k.p.c.) oraz niemożliwości dokonania podziału w naturze (art. 623 k.p.c.) sąd zarządził sprzedaż rzeczy. Zgodnie z przepisemart. 625 k.p.c.w postanowieniu zarządzającym sprzedaż rzeczy należących do współwłaścicieli sąd, bądź rozstrzygnie o wzajemnych roszczeniach współwłaścicieli, bądź też tylko zarządzi sprzedaż, odkładając rozstrzygnięcie o wzajemnych roszczeniach współwłaścicieli oraz o podziale sumy uzyskanej ze sprzedaży do czasu jej przeprowadzenia. Należy podnieść, że za zarządzeniem sprzedaży przemawiał fakt, że na dwóch nieruchomościach wS.ustanowiono zabezpieczenia hipoteczne na rzecz Banku na kwotę ponad 267 tys. zł. Ponadto w punkcie IV postanowienia ustalono, aby sumy uzyskane ze sprzedaży nieruchomości podzielić stosownie do udziałów przypadających stronom co do poszczególnych składników majątku.
W tym miejscu należy podnieść, iż zgodnie z końcowym stanowiskiem uczestnik postępowania GminaJ.wnosiła o umorzenie postępowania prowadzonego w stosunku do Gminy. Podmiot ten nie był uprawniony do dziedziczenia. Gmina zachowała swój udział w nieruchomości wJ.przyPlacu (...). Skoro wraz z wnioskiem o dział spadku poH. L.nie było wniosku o zniesienie współwłasności nieruchomości położonej wJ., w której udział miała GminaJ.to postępowanie w stosunku do tego podmiotu – zgodnie z jego wnioskiem - należało umorzyć, o czym orzeczono w punkcie V.
Orzeczenie o kosztach w punkcie VI sentencji postanowienia wydano zgodnie z zasadą ogólną ponoszenia kosztów w postepowaniu nieprocesowym. Zgodnie bowiem z przepisemart. 520 § 1 k.p.c.każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z zestawienia komentowanego przepisu z § 2 wynika, iż ma on bezwzględne zastosowanie, gdy uczestnicy są w równym stopniu zainteresowani i ich interesy nie są sprzeczne (zob. Komentarz do art. 520 k.p.c., red. Marszałkowska-Krześ 2017, wyd. 19/E. Marszałkowska-Krześ, Legalis). Wydanie przez Sąd postanowienia leżało w interesie wszystkich uczestników, którzy w równym stopniu byli zainteresowani wynikami postępowania.
Z uwagi na częściowe zwolnienie wnioskodawczyni od ponoszenia kosztów sądowych (k. 35) postanowiono w punkcie VII, żeby koszty sądowe w zakresie opłaty zaliczyć na rachunek Skarbu Państwa.