Sąd Rejonowy w Wieluniu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 128/18
Data wyroku: 2018-04-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewelina Puchalska
Słowa kluczowe: Skarga pauliańska

Sygn. akt I C 128/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 kwietnia 2018 roku
Sąd Rejonowy w Wieluniu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Ewelina Puchalska
Protokolant: sekr.D. S.
po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018 roku w Wieluniu
na rozprawie
sprawy z powództwa Prokura Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego weW.
przeciwkoA. S.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

1
uznaje za bezskuteczną w stosunku do powoda Prokura Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego weW.umowę darowizny udziału wynoszącego ½ (jedna druga) części nieruchomości położonej wK., gminieC.oznaczonej numeremdziałki (...)o obszarze 0,26 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w Wieluniu prowadzona jestksięga wieczysta Kw (...), zawartą w dniu 08 grudnia 2014 roku przed notariuszemJ. K.w Kancelarii Notarialnej wW.za nr Rep. A 7363/2014 pomiędzy dłużnikiemM. S. (1)a pozwanąA. S., z pokrzywdzeniem powoda Prokura Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego weW., któremu przysługuje wierzytelność w wysokości 53 298,59 zł (pięćdziesiąt trzy tysiące dwieście dziewięćdziesiąt osiem złotych 59/100) wynikająca z nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 09 lutego 2017 roku wydanego w sprawie o sygn. akt VI Nc-e 1774714/16,

2
zasądza od pozwanejA. S.na rzecz powoda Prokura Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego weW.kwotę 8 320 zł (osiem tysięcy trzysta dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 128/18

UZASADNIENIE
Powód Prokura Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty weW.w ostatecznie sprecyzowanym powództwie domagał się uznania za bezskuteczną umowę darowizny udziału wynoszącego ½ części nieruchomości położonej wK., gminieC.oznaczonej numeremdziałki (...)o obszarze 0,26 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w Wieluniu prowadzona jestksięga wieczysta Kw (...)zawartą w dniu 08 grudnia 2014 roku pomiędzy dłużnikiemM. S. (1), a pozwanąA. S.,z pokrzywdzeniem powoda, któremu przysługuje wierzytelność w wysokości 53 298,59 zł wynikająca z nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 09 lutego 2017 roku, wydanego w sprawie o sygn. akt VI Nc-e 1774714/16. Powód wniósł także o zasądzenie kosztów procesu na swoją rzecz.
W odpowiedzi na pozew pozwanaA. S.wniosła o jego oddaleniei zasądzenie kosztów procesu.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 24 lutego 2012 r.M. S. (1)prowadzący działalność gospodarczą zawarł zBankiem (...) S.A.umowę kredytu w rachunku bieżącym, na mocy której bank udzielił mu 35 000 zł kredytu. Kredyt miał zostać spłacony na warunkach określonych w umowie.M. S. (1)nie spłacał kredytu zgodniez umową i w dniu 25 stycznia 2013 r. bank wystawił bankowy tytuł egzekucyjny, któremu Sąd Rejonowy w Wieluniu w sprawie I Co 718/13 nadał w dniu 28 czerwca 2013 r. klauzulę wykonalności. Bank wystąpił z wnioskiem o wszczęcie egzekucji przeciwko dłużnikowi. Postanowieniem z dnia 08 grudnia 2014 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Śródmieścia we WrocławiuR. R.umorzył postępowanie egzekucyjne, które okazało się bezskuteczne.(bezsporne: umowa kredytu k. 35-37, bankowy tytuł egzekucyjny k. 38, postanowienie k. 39, postanowienie egzekucyjne k. 40)
W dniu 08 grudnia 2014 r.M. S. (1)darował pozwanejA. S., która jest jego matką, udział ½ części nieruchomości położonej wK., gminieC.oznaczonej numeremdziałki (...)o obszarze 0,26 ha. Wówczas miał on świadomość istniejących problemów finansowych prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej(dowód: umowa k. 15-16 w aktach KW SR1W/00102014/3, zeznania świadkaM. S.min. 00:53:53-00:54:42 płyta k. 103)
W dniu 24 grudnia 2014 r. bank zbył w drodze cesji na rzecz powoda wierzytelność przysługującą względemM. S. (1)z tytułu zawartej umowy bankowej.(bezsporne, umowa cesji wraz z załącznikiem k. 13-34)
W dniu 09 lutego 2017 r. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie w nakazie zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym zasądził odM. S. (1)na rzecz powoda Prokura Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego weW.kwotę 53 298,59 zł wraz z odsetkamii kosztami procesu, z tytułu umowy bankowej zawartej z pierwotnym wierzycielemBankiem (...) S.A.Następnie powód skierował wniosek o wszczęcie egzekucji na podstawie tego tytułu do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w WieluniuB. P.. W dniu 26 lipca 2017 r. postępowanie egzekucyjne zostało umorzone wobec bezskuteczności.(bezsporne, nakaz zapłaty wraz z klauzulą wykonalności k. 41-42, postanowienie egzekucyjne k. 22 w aktach Km 600/17)
W latach 2009-2016M. S. (1)prowadził działalność gospodarczą – transport drogowy towarów, zarejestrowaną pod adresem jego miejsca zamieszkania, gdzie mieszka nadal z rodzicamiA. S.iJ. S. (1). Wfirmie (...)jako kierowca pracował jego ojciec, a matkaA. S.pracowała jako pracownik biurowy, organizowała transporty, wystawiała faktury, odbierała części od mechaników. Pozwana i jej syn mają prawidłowe relacje ze sobą. KiedyM. S. (1)rozpoczynał działalność, pozwana wraz z mężem kupili mu jeden z samochodów do transportu. Na zakup kolejnego samochoduM. S. (1)zaciągnął kredyt w kwocie 100 000 zł, a kolejny kredyt obrotowy w kwocie 35 000 zł (którego dotyczy wierzytelność w niniejszej sprawie) zaciągnął, by zapewnić płynność finansową w swojej firmie. W trakcie prowadzenia działalności przez syna pozwana słyszała, jak dzwonił on do kontrahentów dopominając się zapłaty za wykonane usługi. Brak płynności finansowej, a także zadłużenia publicznoprawne w ZUSi podatkowe skutkowały decyzjąM. S. (1)o zakończeniu działalności gospodarczej w 2016 r. Obecnie jego zobowiązania wynoszą ok. 170 000 zł, w tym wobec firmy księgowej 8 200 zł. Po zakończeniu działalności przezM. S. (1), jeszcze w tym samym roku działalność gospodarczą o tym samym profilu założyła pozwana. W firmie pozwanej zatrudniony jest jej mąż i pomaga jej także synM. S. (1).(dowód: informacja z(...)k. 56, częściowo zeznania pozwanej w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami min. 00:02:36-00:20, 01:00-01:01:51, częściowo zeznania świadkaJ. S.min. 00:22:41-00:32, częściowo zeznania świadkaM. S.min. 00:35:33-00:57:50, płyta k. 103)
Pieniądze na nabycie nieruchomości będącej przedmiotem sprawy, której współwłaścicielem stał sięM. S. (1)pochodziły z dochodów i oszczędności pozwanej i jej męża. Na tej nieruchomości małżonkowie rozpoczęli budowę budynku gospodarczego.(dowód: zeznania częściowo zeznania pozwanej w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami min. 00:10:29-00:20:26, 01:00-01:01:51, zeznania świadkaJ. S.min. 00:22:41-00:35:33 płyta k. 103)
Powyższy stan faktyczny w części dotyczącej istnienia wierzytelności przysługującej powodowi wobec dłużnikaM. S. (1)był bezsporny. Kwestią sporną było ustalenie czy pozwana wiedziała o tym, że dłużnik darując jej udziałw nieruchomości, działa z pokrzywdzeniem wierzycieli, bądź też czy mogła się o tym dowiedzieć, przy dołożeniu należytej staranności. W tym zakresie Sąd nie dał wiary zeznaniom pozwanej i świadków, iż takiej wiedzy pozwana nie miała. Okoliczności bowiem związane z prowadzoną przezM. S. (1)działalnością gospodarczą,w której aktywnie uczestniczyła pozwanaA. S.i jej mąż przemawiają za uznaniem, iż pozwana orientowała się w kondycji finansowej działalności prowadzonej przez syna i nabywając od niego udział w nieruchomości czyniła to, by uchronić jego oraz siebie przed ewentualną egzekucją przez wierzycieli syna. Skoro bowiem dłużnik pozostawał w dobrych relacjach ze swoimi rodzicami, którzy pomagali mu w prowadzonej działalności gospodarczej pod adresem wspólnego miejsca zamieszkania, zatem logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego jest stwierdzenie, iż wiedzieli oni o problemach finansowych syna przez cały okres prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, a także w chwili nabycia przez pozwaną od niego udziału w nieruchomości, a nie dopiero, jak twierdzą, po zakończeniu działalności gospodarczej. Pozwana zeznała bowiem, że słyszała, jak syn dzwonił do kontrahentów i dopominał się od nich zapłaty za usługi.M. S. (1)przyznał z kolei, że rodzice wiedzieli o zaciągniętym przez niego kredycie obrotowym, który miał utrzymać płynność finansowym jego firmy. Nie bez znaczenia też dla oceny tego stanu rzeczy pozostaje okoliczność, iż jeszcze w tym samym roku kiedy działalność gospodarczą zakończyłM. S. (1), pozwana rozpoczęła prowadzenie swojej działalności gospodarczej o tym samym profilu i przy zaangażowaniu w nią syna i męża.
W ocenie Sądu także okoliczność, iż pozwana miała nieograniczony dostęp do dokumentacji prowadzonej przez syna działalności gospodarczej świadczy o tym, że wiedziała o problemach syna finansowych, a co najmniej mogła się o nich dowiedzieć w chwili kiedy zdecydowała się przyjąć od niego darowiznę udziału w spornej nieruchomości.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Przepisy dotyczące tzw. skargi paulińskiej, zawarte wart. 527-534 k.c., mają na celu ochronę wierzyciela przed krzywdzącym go działaniem dłużnika.
Przesłankami tej skargi, w świetleart. 527 § 1 k.c.są:
- pokrzywdzenie wierzyciela, jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową,
- działanie dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela,
- wiedza lub też możliwość – przy zachowaniu należytej staranności – dowiedzenia się o tym przez osobę trzecią.
Ciężar udowodnienia tych przesłanek spoczywa na wierzycielu (art. 6 k.c.).
Sytuację, kiedy czynność prawna dłużnika dokonana jest z pokrzywdzeniem wierzyciela, określa§ 2 art. 527 k.c.Wiąże on pokrzywdzenie wierzycielaz rzeczywistą niewypłacalnością dłużnika na skutek dokonania przez niego czynności prawnej lub niewypłacalnością w wyższym stopniu niż była przez jej dokonaniem.
Działanie dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela oznacza, iż zdaje on sobie sprawę, że wskutek dokonania czynności prawnej może spowodować niemożność zaspokojenia się wierzyciela z jego majątku.
W przedmiotowej sprawie dłużnikM. S. (1)przyznał, iż w chwili zbycia udziału w nieruchomości miał świadomość problemów finansowych prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. To, że jak twierdzi, nie brał pod uwagę tego, że na skutek tego działania może spowodować pokrzywdzenie wierzycieli, może jedynie oznaczać jego ignorancję w tym zakresie, natomiast już sam fakt niewypłacalności dłużnika w chwili dokonywania czynności zbycia, wprowadza domniemanie, iż działała on ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (art. 529 k.c.). Domniemania tego pozwana nie obaliła w toku procesu.
Przepisart. 527 § 3 k.c.wprowadza kolejne domniemanie, zgodnie z którym, jeżeli osobą trzecią, z którą dłużnik dokonuje czynności, jest osoba będąca z nimw bliskim z stosunku, wówczas osoba ta wie o tym, że dłużnik działaz pokrzywdzeniem wierzyciela.
Wskazać przy tym należy, iż zawarcie w akcie notarialnym oświadczenia,z którego wynika, że pozwana nabywając udział w nieruchomości, dołożyła należytej staranności, o której mowa wart. 527 § 1 k.c., nie ma żadnej mocy dowodowej, jest oświadczeniem wiedzy, którego wiarygodność obalają okoliczności związanez prowadzoną przezM. S. (1)działalnością gospodarczą, w której aktywnie uczestniczyła pozwanaA. S.i jej mąż. Skoro dłużnik pozostawał w dobrych relacjach ze swoimi rodzicami, którzy pomagali mu w prowadzonej działalności gospodarczej pod adresem wspólnego miejsca zamieszkania, zatem logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego jest stwierdzenie, iż wiedzieli oni o problemach finansowych syna przez cały okres prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, a także w chwili nabycia przez pozwaną od niego udziałuw nieruchomości, a nie dopiero po zakończeniu działalności gospodarczej. Pozwana sama przecież przyznała, że słyszała, jak syn dzwonił do kontrahentów i dopominał się od nich zapłaty za usługi.M. S. (1)przyznał zaś, ze rodzice wiedzielio zaciągniętym przez niego kredycie obrotowym, który miał utrzymać płynność finansowym jego firmy. Nie bez znaczenia też dla oceny tego stanu rzeczy pozostaje okoliczność, iż jeszcze w tym samym roku kiedy działalność gospodarczą zakończyłM. S. (1), pozwana rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczejo tym samym profilu pod swoim nazwiskiem i przy zaangażowaniu w nią syna i męża. Wszystkie te okoliczności powodują, iż w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie domniemanie zart. 527 § 3 k.c.(por. orz. SN z dnia 24 kwietnia 1996 roku, I CRN 61/96, OSNC 1996, nr 9, poz. 125; orz. SN z dnia 10 kwietnia 1964, III CR 39/64, OSNCP 1965, nr 5, poz. 75; orz. SN z dnia 11 maja 1946 roku, C II 216/45, OSN 1947, nr 1, poz. 22).
Pozwana w ocenie Sądu nie zdołała skutecznie obalić tego domniemania. Jej twierdzenia, iż o problemach finansowych syna dowiedziała się dopiero w 2016 r. nie są zdaniem Sądu przekonujące i stanowią jedynie przyjętą przez pozwaną linię obrony.
Zbieżność czasowa zawarcia umowy zbycia udziału w nieruchomościz kumulacją zobowiązań finansowych dłużnikaM. S. (1)wobec poprzednika prawnego powoda i innych kontrahentów, wskazuje na istniejący między nimi związek przyczynowy. Dokonana czynność zbycia jedynego wartościowego majątku dłużnika, uniemożliwiła powodowi skuteczne przeprowadzenie egzekucji z tego majątku i uzyskanie zaspokojenia. Stan niewypłacalności dłużnika istnienie do chwili obecnej.
Niezależnie jednak od powyższego podkreślić należy, iż przesłanką skargi pauliańskiej jest nie tylko wiedza, ale i możliwość – przy zachowaniu należytej staranności – dowiedzenia się przez osobę trzecią o tym, że dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela.
W niniejszej sprawie możliwości pozwanej, która zaprzecza, by w chwili nabycia udziału w nieruchomości od syna, wiedziała o jego problemach finansowych, dowiedzenia się o nich były niemalże nieograniczone. Ograniczenie się do zapoznania z treścią księgi wieczystej było w tych okolicznościach niewystarczające. Pozwana bowiem miała dostęp do wszelkiej dokumentacji prowadzonej przez syna działalności gospodarczej i chcąc uchronić się przed ewentualnym procesem, do którego doszło obecnie, mogła przed nabyciem nieruchomości, poprzez dostęp do nich uzyskać wiedzę o kredytach i innych zobowiązaniach publicznoprawnychM. S. (1). Wobec powyższego argumentacja przyjęta za linię obrony pozwanej, także nie jest skuteczna.
Mając na uwadze powyższe, uznać należy, że powód wykazał spełnienie przesłanek skargi paulińskiej i wobec tego należy mu się ochrona.
Z tych względów na podstawieart. 527 k.c.powództwo uznano za zasadnei orzeczono na tej podstawie, jak w punkcie 1 wyroku.
Koszty procesu w kwocie 8 320 zł zostały zasądzone na podstawieart. 98 § 1i § 3 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Składają się na nie opłata stosunkowa od pozwu w kwocie 2 903 zł oraz koszty zastępstwa prawnegow kwocie 5 417 zł wraz z opłatą skarbową.