Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 218/17
Data wyroku: 2017-12-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Magdalena Kimel
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 110a ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. aktVIII U 218/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 grudnia 2017 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSR del. Magdalena Kimel

Protokolant:

Justyna Jarzombek

po rozpoznaniu w dniu20 grudnia 2017 r. w Gliwicach
sprawyJ. R.(R.)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
owysokość emerytury
na skutek odwołaniaJ. R.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
z dnia2 grudnia 2016  r.nr(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemuJ. R.prawo do ustalenia wysokości emerytury zgodnie zartykułem 110a ustawyz dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poczynając od dnia 1 listopada 2016r.
(-) SSR del. Magdalena Kimel
S..akt VIII U 218/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 2 grudnia 2016 r., znak: E/20/006054242, organ rentowy ponownie odmówił ubezpieczonemuJ. R.prawa do przeliczenia świadczenia w oparciu oart. 110 a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998 r., powołując się na art. 114 ustawy, wskazując że ubezpieczony nie przedłożył nowych dowodów, a dołączony do wniosku dokument wystawiony przez Urząd Statystyczny wK.potwierdzający kwoty przeciętnej płacy w przemyśle węglowym za lata 1970-1979 nie stanowi środka dowodowego stanowiącego podstawę do przeliczenia świadczenia.
Ubezpieczony wniósł odwołanie od decyzji z dnia 2 grudnia 2016 r. Domagał się ponownego przeliczenia podstawy wymiaru emerytury z uwzględnieniem przeciętnej płacy w przemyśle węglowym (zgodnie z danymi Urzędu Statystycznego wK.) za lata 1970-1979 lub 1975-1977.
W odpowiedzi na odwołaniu organ rentowy podtrzymał dwoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jego oddalenie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
UbezpieczonyJ. R.urodził się (...)
Począwszy od dnia 1 marca 1995 r. jest uprawniony do emerytury górniczej. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru obliczony z 5 lat kalendarzowych, tj. z lat 1984-1988 wyniósł 322,06% i został ograniczony do 250%.
W dniu 22 marca 2016 r. ubezpieczony wniósł o przeliczenie emerytury na podstawieart. 110a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzją z dnia 30 marca 2016 r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do spornego świadczenia podnosząc, że nowo wyliczony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru ustalony z 10 kolejnych lat kalendarzowych w okresie od 2005-2014 wyniósł 54,96%, a z 20 najkorzystniejszych lat z całego okresu ubezpieczenia, tj. z lat 1978-1994, 2005, 2010, 2011 wyniósł 238,96 %. Tym samym nie jest on wyższy od wymaganego przepisami progu 250%.
W dniu 22 listopada 2016 r. ubezpieczony złożył kolejny wniosek o przeliczenie spornego świadczenia w myślart. 110a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Do wniosku dołączył pismo Urzędu Statystycznego wK.na okoliczność przeciętnej płacy w przemyśle węglowym w latach 1970-1979.
Zaskarżoną decyzją z dnia 2 grudnia 2016 r. organ rentowy na podstawieart. 114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychodmówił ł ubezpieczonemu prawa do ponownego przeliczenia spornego świadczenia.
Ubezpieczony był pracownikiemKWK (...)od 28 czerwca 1969 r. do 28 lutego 1995 r. Zatrudniony był na stanowisku elektryka na powierzchni (od 1 lipca 1967 r. do 31 lipca 1967r., od 17 maja 1968 r. do 31 lipca 1948 r. i od 4 marca 1969 r. do 29 marca 1969 r.) oraz elektryka pod ziemią (od 28 czerwca 1969r. do 31 grudnia 1977 r.). Pracował również w dozorze urządzeń elektrycznych pod ziemią (od 1 sierpnia 1978 r. do 31 stycznia 1980 r.). Ostatnim zajmowanym przez niego stanowiskiem pracy było stanowisko sztygara zmianowego. Po przyznaniu emerytury górniczej, ubezpieczony kontynuował zatrudnienie wKWK (...), a następnie (od 4 maja 2004 r. do 2014 r.) pracował w(...) SAwB..
W toku postępowania Sąd zwrócił się do biegłego z zakresu wyliczenia rent i emeryturZ. T. (1)o odtworzenie zarobków ubezpieczonego za okres nieudokumentowany w oparciu o akta osobowe z okresu zatrudnienia wKWK (...), przepisy branżowe oraz wyliczenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru świadczenia w oparciu oart. 110 a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw najkorzystniejszym wariancie z uwzględnieniem zarobków przypadających w części po przyznaniu świadczenia.
Dokonując obliczeń biegły sądowy uwzględnił takie czynniki jak: płaca zasadnicza, wynagrodzenie z tytułu Karty Górnika, deputat węglowy oraz 14-ta pensję. Biegły sądowy nie uwzględnił natomiast dodatków do pracy takich jak: dodatek za pracę w nadgodzinach, dodatek za pracę w niedzielę i święta oraz w porze nocnej oraz innych, do których ubezpieczony mógł być uprawniony ale nie ma dokumentów na potwierdzenie, czy faktycznie otrzymywał takie wynagrodzenie i w jakich ilościach. Biegły sądowy nie uwzględnił również indywidualnych nagród rocznych w postaci trzynastek, jako że stanowiły one wypłatę z funduszu zakładowego i w spornym okresie nie stanowiły podstawy wymiaru składek.
Brak jest dokumentacji płacowej ubezpieczonego sprzed 1980 r.
Mając na uwadze powyższe, stosunek wynagrodzenia ubezpieczonego do średniego wynagrodzenia w kraju przez cały okres zatrudnienia przedstawia się następująco:

Rok

Wynagrodzenie (zł)

Kwota roczna przeciętnego wynagrodzenie ogłoszona za dany rok kalendarzowy (zł)

Stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia (%)

1969

19 949,20

26 088,00

76,47

1970

40 958,80

26 820,00

152,72

1971

40 829,00

28 296,00

144,29

1972

42 916,00

30 108,00

142,54

1973

44 084,20

33 576,00

131,20

1974

47 172,05

38 220,00

123,42

1975

60 657,25

46 956,00

129,18

1976

61 026,15

51 372,00

118,79

1977

63 396,88

55 152,00

114,95

1978

100 802,25

58 644,00

171,89

1979

109 471,40

63 924,00

171,25

1980

187 155,00

72 480,00

258,22

1981

241 600,00

92 268,00

261,85

1982

506 281,00

139 572,00

362,74

1983

506 529,00

173 700,00

291,61

1984

612 021,00

202 056,00

302,90

1985

861 664,00

240 060,00

258,94

1986

965 956,00

289 140,00

334,08

1987

1 106 265,00

350 208,00

315,89

1988

2 021 298,00

637 080,00

317,28

1989

6 960 502,00

2 481 096,00

280,54

1990

6 960 502,00

12 355 644,00

292,23

1991

48 912 556,00

21 240 000,00

230,29

1992

94 652 050,00

35 220 000,00

268,75

1993

122 389 100,00

47 940 000,00

255,30

1994

158 313 100,00

63 936 000,00

247,61

1995

4 404,76

8 431,44

52,24

2004

10 443,03

27 474,84

38,01

2005

16 850,00

28 563,48

58,99

2006

16 337,05

29 726,76

54,96

2007

16 858,45

32 292,36

52,21

2008

19 148,03

35 326,56

54,20

2009

19 863,17

37 235,52

53,34

2010

23 571,41

38 699,76

60,91

2011

24 017,63

40 794,24

58,88

2012

22 807,94

42 260,04

53,97

2013

22 458,81

43 800,72

51,27

2014

23 072,05

45 401,52

50,82

Zgodnie z powyższym, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru dla ubezpieczonego w oparciu o najkorzystniejszy dla niego wariant, a więc z uwzględnieniem 20 najkorzystniejszych lat z całego okresu zatrudnienia, tj. z lat 1970-1971, 1978-1994, 2010 wynosi253,96 %(suma wskaźników 5 079,25 : 20).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o akta organy rentowego, kartotekę osobową ubezpieczonego, pismo Urzędu Statystycznego wK.(k.3-4), pismo(...) OddziałKWK (...)z dnia 22 marca 2017 r. (k.12), pismo(...) SAOddziałKWK (...)z dnia 5 stycznia 2016 r. (k.13), opinię biegłego sądowegoZ. T. (1)z dnia 29 maja 2017 r. (k.45-74), zeznania świadkaJ. K.złożone na rozprawie w dniu 26 maja 2017 r. (k.37-38), zeznania świadkaA. S.złożone na rozprawie w dniu 26 maja 2017 r. (k.38-39), zeznania ubezpieczonego złożone na rozprawie w dniu 26 maja 2017 r. (k.39-40).
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty do opinii biegłego podniesione przez organ rentowy w piśmie z dnia 11 października 2017 r. Wbrew twierdzeniom organu rentowego, kartoteka osobowa znajduje się w aktach sprawy (k.16-17). Dowód ten zostały dopuszczony przez Sąd na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 r. (k.19). Między innymi na podstawie tej dokumentacji biegły sądowy dokonał obliczeń, zgodnie z którymi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru z 20 najkorzystniejszych lat z całego okresu zatrudnienia przekroczył wartość 250%.
Wbrew zarzutom organu rentowego, biegły również prawidłowo na podstawie angaży wyliczył wynagrodzenie z lat 1978-1979r. W dokonanych obliczeniach biegły uwzględnił miesięczne kwoty wynagrodzeń oraz te dodatki, które bezwzględnie przysługiwały ubezpieczonemu według przepisów branżowych w górnictwie. Tym samym Sąd w pełni podzielił sporządzoną opinię przez biegłegoZ. T. (1).
Sąd dał wiarę zeznaniom świadkówJ. K.orazA. S., gdyż w znacznej mierze przedstawiają one rzeczywisty obraz okoliczności zdarzeń będących przedmiotem niniejszego postępowania, a brak jest podstaw do kwestionowania ich wiarygodności.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i spójny, a przez to mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych.
Sąd zważył co następuje:
Odwołanie ubezpieczonegoJ. R.zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa.
W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia, czy ubezpieczony spełnia warunki do przeliczenia emerytury górniczej na podstawieart.110a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U.2017.1383 j.t.).
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zaskarżona decyzja z dnia 2 grudnia 2016 r. została wydana w oparciu o art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym w sprawie zakończonej prawomocną decyzją organ rentowy, na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, uchyla lub zmienia decyzję i ponownie ustala prawo do świadczeń lub ich wysokość, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Zaznaczyć należy, że wcześniej, bowiem w dniu 30 marca 2016 r. organ rentowy wydał decyzję, w której to odmówił ubezpieczonemu prawa do ponownego przeliczenia emerytury w myśl art. 110 a ustawy emerytalnej. Wyliczony przez niego wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie przekroczył 250%. Organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję podniósł, że po uprawomocnieniu się tej decyzji, nie przedłożono nowych dowodów lub ujawniono nowych okoliczności istniejących przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Natomiast w toku postępowania sądowego przedłożono nowe dowody takie jak kartoteka osobowa ubezpieczonego (k.16-17), które nie były uprzednio znane organowi rentowemu. Dowody te zostały dopuszczone przez Sąd. Pojawiły się nowe okoliczności, co do których organ rentowy mógł się odnieść w trakcie postępowania. Na podstawie tych nowych dowodów została wydana opinia biegłego sądowego, w której to dokonano odtworzenia hipotetycznego wynagrodzenia osiąganego przez ubezpieczonego w okresie jego zatrudnienia wKWK (...).
Przechodząc do dalszych rozważań prawnych, podnieść należy, że zgodnie z art. 110a ustawy emerytalnej, wysokość emerytury oblicza się ponownie od podstawy wymiaru ustalonej w sposób określony w art.15, z uwzględnieniem art.110 ust.3, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie prawa polskiego przypadającą w całości lub w części po przyznaniu świadczenia:
- z kolejnych 10 lat kalendarzowych przypadających w ostatnich 20 latach kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wnioseko ponowne ustalenie emerytury od przeliczonej podstawy,
- dowolnie wybranych przez emeryta 20 lat kalendarzowych, w których podlegał ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia o ponowne ustalenie wysokości emerytury, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru przed zastosowaniem ograniczenia, o którym mowa w art.15 ust.5, jest wyższy niż 250%.
Ustalenie wysokości emerytury w sposób wskazany powyżej może nastąpić tylko raz.
Szczegółowe zasady postępowania w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe określarozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r.w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz. U. z 2011r. nr 237, poz. 1412). Rozporządzenie to w § 21 pkt 1 przewiduje, iż środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.
Powyższy przepis zakłada istnienie optymalnych warunków, tj. wymaga, by zachowała się dokumentacja płacowa pracodawcy. Natomiast w sytuacji, gdy nie zachowała się stosowna dokumentacja płacowa, wysokość zarobków może być ustalona na podstawie dokumentacji zastępczej z akt osobowych pracownika ( np. umów o pracę, angaży, wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej oraz innych pism dotyczących zatrudnienia, które zawierają informacje o wynagrodzeniu), a także zeznań świadków.
W postępowaniu sądowym nie obowiązują ograniczenia, co do środków dowodowych stwierdzających wysokość zarobków lub dochodów stanowiących podstawę wymiaru emerytury lub renty określone w § 21 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe. Wysokość zarobków, której pochodną jest podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, jest faktem mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 k.p.c.), który w postępowaniu przed sądem może być udowadniany wszelkimi środkami dowodowymi(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 1997r., sygn. akt II UKN 186/97, OSNP 1998/11/342, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2006r., sygn. akt I UK 115/06, OSNP 2007/17-18/257).Niemniej jednaj zarobki za poszczególne lata muszą być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, w ściśle określonej kwotowo wysokości. Nie jest natomiast możliwe przeliczenie wysokości emerytury w oparciu o hipotetyczne lub uśrednione wysokości zarobków. Zatem – jak już to wskazano wcześniej - kwestia pobieranego wynagrodzenia musi zostać udowodniona w sposób bezwzględny, a tylko dokumentacja stanowi precyzyjny dowód w zakresie wysokości wynagrodzenia w postępowaniu sądowym.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, podkreślić należy, że ubezpieczony słusznie kwestionował obliczenia organu rentowego. Osiągane przez niego wynagrodzenie w okresie spornym było faktycznie wyższe niż wynikało to z obliczeń organ rentowego. Zgodnie z opinią biegłego sądowegoZ. T. (2), wskaźnik wysokości podstawy wymiary został ustalony z 20 najkorzystniejszych dla ubezpieczonego lat (1970-1971, 1978-1994, 2010) z całego okresu zatrudnienia przekracza 250%. Biegły w sposób prawidłowy odtworzył wynagrodzenie ubezpieczonego, uwzględniając przy tym tylko te składniki wynagrodzenia, które ubezpieczony otrzymywał i które potwierdzone są dokumentacją, jak i te które wynikają z przepisów branżowych. Sporządzona przez niego opinia jest szczegółowa i prawidłowa pod względem rachunkowym.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że skoro wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy niż 250%, to ubezpieczonemu przysługuje prawo do ponownego przeliczenia pobieranej przez niego emerytury górniczej z zastosowaniem art.110a ustawy, to jest z uwzględnieniem podstawy wymiaru wyliczonej na nowo zgodnie z art.15 ustawy.
W związku z tym, w Sąd na podstawieart. 47714§1 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do ustalenia wysokości emerytury zgodnie z art. 110a ustawy emerytalnej poczynając od dnia 1 listopada 2016 r., a więc od dnia pierwszego dnia miesiąca w którym ubezpieczony złożył wniosek o przeliczenie świadczenia.
(-) SSR del. Magdalena Kimel