Sąd Okręgowy w Gliwicach
IX Zamiejscowy Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IX U 697/18
Data wyroku: 2018-05-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Iwona Nowak
Słowa kluczowe: Deputaty i ich ekwiwalenty
Podstawa prawna: art.2 ustawy z dnia 06.07.2007r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla  dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw  robót  górniczych ( D.U. z 2007r.nr 147 poz.1031 ze zm. )

Sygn. akt IX U 697/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 maja 2018 r.
Sąd Okręgowy___________________w Gliwicach Wydział IX

    Sąd Pracy i Ubezpieczeń SpołecznychOśrodek Zamiejscowy w Rybniku

w składzie:

Przewodniczący:

SSO Iwona Nowak

Protokolant:

Wioleta Potrząsaj

po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. w Rybniku
sprawy z odwołaniaD. P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
przy udziale ./.
o ekwiwalent pieniężny z tytułu prawa do bezpłatnego węgla
na skutek odwołaniaD. P.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
z dnia 21 marca 2018 r. Znak(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznaje ubezpieczonej prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla w wysokości po 3 tony rocznie począwszy od daty złożenia wniosku.
Sędzia
Sygn. akt IX U 697/18

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.decyzją z dnia 21.03.2018r. odmówił ubezpieczonejD. P.prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla, ponieważ w podstawie wymiaru pobieranego świadczenia uwzględniono pełną wartość deputatu węglowego.
Ubezpieczona odwołała się od tej decyzji, i wniosła o jej zmianę oraz przyznanie jej prawa do ekwiwalentu pieniężnego.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, i podnosząc, że w aktach rentowych brak jest dokumentów wskazujących na uprawnienia do wnioskowanego deputatu.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Ubezpieczona(...)złożyła wniosek o wypłatę ekwiwalentu z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla uprawnionych emerytów i rencistów z przedsiębiorstw robót górniczych.
M. P.był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...)wR., i z dniem 10.07.1994r. przeszedł z tego przedsiębiorstwa na górniczą emeryturę.
Od dnia jego śmierci tj.(...). żona ubezpieczonegoD. P.jest uprawniona do renty rodzinnej.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 1 ustawy z dnia 06.07.2007 r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych/Dz.U. Nr 147, poz. 1031/ ustawa określa zasady i sposoby realizacji uprawnienia do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla zwanego dalej „ekwiwalentem” przysługującego osobom uprawnionym z przedsiębiorstw robót górniczych za okres od 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 grudnia 2015 r.
W art. 2 ust. 1 powyższej ustawy zawarta jest definicja ustawowa osoby uprawnionej. Są to uprawnieni do bezpłatnego węgla na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Zakładów Górniczych z dnia 21.12.1991 r., którzy uzyskali emeryturę lub rentę przed dniem 01.07.2007 r., a po dniu 31.12.2001 r. nie pobierali ekwiwalentu:
- emeryci i renciści, którzy pobierali bezpłatny węgiel w naturze od przedsiębiorstw robót
górniczych
- osoby, które na emeryturę lub rentę przeszły z przedsiębiorstw robót górniczych
- wdowy, wdowcy i sieroty mający ustalone prawo do renty rodzinnej po byłych pracownikach przedsiębiorstw robót górniczych.
W powyższym Układzie w art. 22 uregulowano, że emerytom i rencistom oraz wdowom, wdowcom i sierotom uprawnionym do renty rodzinnej po pracowniku przysługuje bezpłatny węgiel w naturze z tym, że dopuszczono możliwość wypłaty deputatu węglowego w ekwiwalencie pieniężnym.
Na podstawie protokołu dodatkowego nr 7 z dnia 21.11.1995 r. uprawnieniami do bezpłatnego węgla objęto także emerytów i rencistów zamieszkałych w kraju, których uprawnienia powstały na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla Przemysłu Węglowego z dnia 01.02.1980 r., i którzy korzystali z nich w dniu 25.11.1995 r.
Protokołem tym wprowadzono także do Układu art. 441o treści „od dnia 26 listopada 1995 r. postanowienia art. 22 nie dotyczą jednostek, które do dnia 25 listopada 1995 r. w swoich zakładowych układach zbiorowych pracy odstąpiły na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 113, poz. 577 ze zm./ od stosowania świadczeń, o których mowa w art. 22 ust. 2 pkt. 1 w wymiarze i na zasadach określonych w Układzie Zbiorowym Pracy dla PW z dnia 1 lutego 1980 r. „
W dniu 17.11.1995 r. zawarto aneks nr 2 do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Przedsiębiorstwa (...)wR.obowiązującego od 26.11.1994 r. na mocy, którego od dnia 01.01.1996 r. zaprzestano wydawania węgla w naturze lub jego pieniężnego ekwiwalentu osobom uprawnionym do jego otrzymywania na podstawie ust. 9,10,11,12 i 17 Załącznika Nr 12 w sprawie zasady realizacji deputatu węglowego ww Układu. Aneks ten został zarejestrowany przez Okręgowego Inspektora Pracy wK.z dnia 04.01.1996 r.
Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o zmianieustawy Kodeks pracyi niektórych ustaw /Dz.U. z 1994 r. Nr 113, poz. 547/ strony uprawnione do zawarcia zakładowego układu zbiorowego pracy mogły do dnia 25.11.1995 r. zawrzeć porozumienie w kwestii włączenia uprawnień i świadczeń unormowanych w ponadzakładowym układzie zbiorowym pracy zawartym przed 01.01.1987 r., albo o odstąpieniu od ich stosowania.
Z aneksu Nr 2 z dnia 17.11.1995 r. do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Przedsiębiorstw (...)wR.nie wynika by zostało między dyrekcją zakładu a związkami zawodowymi zawarte porozumienie, o którym mowa w cytowanym wyżej art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1994 r. Że do zawarcia takiego porozumienia nie doszło potwierdza również Okręgowy Inspektor Pracy wK..
W treści § 1 tego aneksu podano, że zaprzestaje się wydawania deputatu węglowego lub jego pieniężnego ekwiwalentu zarówno emerytom i rencistom, którzy byli do niego uprawnieni w wysokości 3 ton rocznie jak i tym byłym pracownikom, którzy otrzymali bezpłatny węgiel w naturze w wysokości 2,5 tony rocznie.
Według zeznań sygnatariuszy aneksu Nr 2 z dnia 17.11.1995 r.S. R.– dyrektora(...)z 1995 roku,J. K.– przew.Związku Zawodowego (...),K. P.– przew.Związku Zawodowego (...)iH. N.– przew.Związku Zawodowego (...)celem podpisania aneksu dotyczącego zaprzestania wydawania deputatu węglowego dla emerytów i rencistów była poprawa ekonomicznej sytuacji(...). W tym czasie przedsiębiorstwo zatrudniało ok. 2300 pracowników, na co przypadało ok. 2500 emerytów z zakładu. Od 1989 roku postępująca restrukturyzacja górnictwa i zmniejszone zapotrzebowanie na usługi górnicze obniżyło rentowność przedsiębiorstwa, które było zagrożone zwolnieniami. W celu utrzymania zatrudnienia doszło do podpisania aneksu Nr 2 z dnia 17.11.1985 r., który w zamierzeniu miał obowiązywać czasowo, aż do poprawy kondycji finansowej firmy, stąd też nie określono terminu przywrócenia wydawania deputatu. Intencją sygnatariuszy nie było wypowiadanie Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dlaPrzedsiębiorstwa (...)wR., a jedynie czasowe zawieszenie jego postanowień. Sąd uwzględnił powyższe zeznania jako rzeczowe i przekonujące. (dowód: zeznaniaS. R.,J. K.,K. P.,H. N.złożone przed tut. Sądem w sprawach o sygn. akt 103/08, 1211/09 i Sądem Apelacyjnym w Katowicach, sygn. akt IIIAUa 701/08, k.6-9 akt sądowych)
Uregulowanie § 1 aneksu Nr 2 z dnia 17.11.1995 r. nie mogło odnieść żadnych skutków prawnych wobec emerytów i rencistów, którzy prawo do bezpłatnego węgla w ilości 3 ton nabyli na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Zakładów Górniczych z dnia 21.12.1991 r. /tj. przeszli na emeryturę lub rentę po 01.01.1992 r./, gdyż zgodnie zart. 241(

    26)kppostanowienia układu zakładowego nie mogą być mniej korzystne niżeli postanowienia układu ponad zakładowego. Pogląd taki wyraził Sąd Apelacyjny w Katowicach w orzeczeniu z dnia 20.05.2008 r. sygn. akt III AUa 282/08.
W ocenie Sądu Okręgowego skoro strony uprawnione do zawarcia zakładowego układu zbiorowego pracy nie zawarły formalnego porozumienia o odstąpieniu od stosowania uprawnień i świadczeń określonych w układach zbiorowych pracy zawartych przed dniem 01.01.1987 r. w trybie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 113, poz. 547/ to aneks Nr 2 z dnia 17.11.1995 r. do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Przedsiębiorstw (...)wR.nie może być uznany za skuteczne prawnie odstąpienie od stosowania świadczeń, o których mowa w art. 22 ust. 1 pkt. 1 w wymiarze i na zasadach określonych w Układzie Zbiorowym Pracy dla PW z dnia 01.02.1980 r.
Odmienne uregulowania zawarte w powołanym wcześniej aneksie nr 2 do zakładowego układu zbiorowego pracy w świetleart. 24126kpjako mniej korzystne nie wywołują skutków prawnych.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że ubezpieczona prawo do bezpłatnego węgla w naturze nabył na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Zakładów Górniczych z dnia 21.12.1991 r.
Zatem jest ona osobą uprawnioną w rozumieniuart. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 06.07.2007 r.o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczychw wysokości 3 tony.
Między stronami jest niesporne, żePrzedsiębiorstwo (...)wR.było przedsiębiorstwem robót górniczych w rozumieniu art. 2 pkt. 2 cytowanej wyżej ustawy.
Dlatego też Sąd na mocyart. 47714§ 2 kpczmienił zaskarżoną decyzję orzekając jak w sentencji wyroku.
Sędzia