Sąd Okręgowy we Włocławku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 181/18
Data wyroku: 2018-07-12 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Mariusz Nazdrowicz, st. sekr. sąd. Małgorzata Dybowska-Pyrek, Barbara Baranowska, Aneta Sudomir-Koc
Słowa kluczowe: Dziedziczenie ustawowe
Podstawa prawna: art. 385 k.p.c.w zw. z art. 13§2 kpc
Teza: Zapewnienie spadkowe (art. 671 kpc) może stanowić dowód nieistnienia innych spadkobierców.

Sygnatura akt: I Ca 181/18

POSTANOWIENIE
Dnia 12 lipca 2018 r.
Sąd Okręgowy we Włocławku, I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Mariusz Nazdrowicz (spraw.)

Sędziowie:

SO Barbara Baranowska
SO Aneta Sudomir-Koc
Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Dybowska-Pyrek

po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2018 r. we Włocławku
na rozprawie
sprawy z wnioskuM. W.
z udziałemM. G.,B. G.
o stwierdzenie nabycia spadku poK. G.
na skutek apelacji uczestnikaM. G.
od postanowienie Sądu Rejonowego w Aleksandrowie Kujawskim
z dnia 27 września 2017 roku, sygn. akt I Ns 308/17
p o s t a n a w i a:

1
oddalić apelację;

2
orzec, że wnioskodawczyni i uczestnicy postępowania ponoszą koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie.

SSO Barbara Baranowska SSO Mariusz Nazdrowicz SSO Aneta Sudomir - Koc
Sygn.akt I Ca 181/18

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Aleksandrowie Kujawskim stwierdził, że spadek poK. G., s.S.iH., zmarłym 3 stycznia 2017 r. na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyli jego żonaB. G.oraz dzieciM. G.iM. W.- każde z nich w 1 /3 części. Orzekł także, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i ich ocena prawna:
K. G.zmarł 3 stycznia 2017 r. wA.. Ostatnio stale zamieszkiwał wC.. W chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim z uczestniczką postępowaniaB. G.zd.W.. Ze związku tego urodziło się dwoje dzieci - wnioskodawczymM. W.zd.G.i uczestnik postępowaniaM. G.. Zmarły nie miał dzieci pozamałżeńskich ani przysposobionych. W skład spadku nie wchodzi gospodarstwo rolne. Spadkobierca nie pozostawił testamentu. Nikt spadku nie odrzucił ani nie zrzekł się dziedziczenia jak również nie został uznany za niegodnego dziedziczenia.
W oparciu o powyższe ustalenia Sąd I Instancji uznał, że podstawą dziedziczenia po zmarłym jest przepisart. 931 par. 1 kcregulujący dziedziczenie ustawowe małżonka i dzieci spadkodawcy. Zgodnie z nim w rozpatrywanym przypadku spadkobiercyK. G.odziedziczyli po nim spadek w częściach równych po 1/3. Ponieważ nikt spadku nie odrzucił nabyli go-w myślart. 1015 par. 2 kc- z dobrodziejstwem inwentarza. Na marginesie Sąd Rejonowy zaznaczył, że nie znalazły potwierdzenia sugestie wnioskodawcy ,by jego siostra była niegodna dziedziczenia. Zmarły nie wydziedziczył córki , co przeczyło jego rzekomej woli, by „nic od niego nie dostała”. Ponadto niegodność dziedziczenia musi być stwierdzona wyrokiem Sądu wydanym w postępowaniu procesowym i niemożliwe jest jej ustalenie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach postępowania był przepis art.52Opar.l kpc.
Apelację od powyższego postanowienia wniósł uczestnik postępowaniaM. G.zarzucając obrazę zarówno przepisów proceduralnych jak i prawa materialnego. W ramach pierwszej grupy zarzutów wskazał na naruszenieart.672 kpcw zw. zart.232 kpcorazart.227 kpcw zw. zart.928 kciart. 233 § 1 kpcwskutek uznania za wystarczające złożonego przez wnioskodawczynię zapewnienia spadkowego i zaniechania dokonania ogłoszeń oraz oddalenie wniosku o przesłuchanieB. G.za okoliczność istnienia innych spadkobierców oraz faktów świadczących o niegodność dziedziczenia przezM. W.. Obrazy prawa materialnego apelujący dopatrywał się w naruszeniuart. 1015 § 2 kcpoprzez stwierdzenie nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza mimo niezłożenia przez spadkobiercówK. G.oświadczeń o odrzuceniu spadku we wskazanym w § 1 terminie, co jest równoznaczne z prostym przyjęciem spadku.
Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie kwestionowanego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Wnioskodawczyni i uczestniczka postępowaniaB. G.nie zajęły stanowiska odnośnie środka odwoławczegoM. G..

Sąd Okręgowy zważył co następuje :

Apelacja wobec braku jakichkolwiek uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu.
Zapewnienie spadkowe, o którym mowa w przepisieart.671 kpcjest oświadczeniem wiedzy złożonym przed Sądem przez zgłaszającego się spadkobiercę co do faktów określonych w § 1 i 2 przywołanego przepisu.
Jest to wprawdzie szczególny środek dowodowy, ale podlega ocenie Sądu zgodnie z ogólnymi regułami postępowania w tej materii (art.233 § 1 kpcw zw. zart. 13 par.2 kpc) - postanowienie Sądu Najwyższego z 5 czerwca 1998 roku III CKU 22/98 nie publ., LEX nr 1219785. Stwarza ono przy tym domniemanie, że krąg spadkobierców został ustalony prawidłowo i przy braku uzasadnionych wątpliwości mogących powstać z uwagi na ujawnione w sprawie okoliczności - które jednak podlegają ocenie Sądu - może ono stanowić dowód nieistnienia innych spadkobierców (wyrok Sądu Najwyższego z 7 października 2015 r. I CSK 929/14 nie publ., LEX nr 1925793). Wspomnianymi okolicznościami mogą być w szczególności kwestie dotyczące intymnej sfery życia spadkodawcy, rodzące jednak uzasadnione wątpliwości odnośnie kręgu spadkobierców (postanowienie Sądu Najwyższego z 8 listopada 2012 r. I CSK 163/12 nie publ., LEX nr 1267159). Z powyższego wynika, że wezwanie spadkobierców przez ogłoszenie jest niezbędne m.in. wtedy, gdy spadkobierca złożył oświadczenie zart. 671 kpc, ale Sąd uzna, że jest ono niewystarczające. Naturalnie ocenia taka nie może być dowolna, ale musi znajdować uzasadnienie w okolicznościach sprawy.
Nie sposób - co oczywiste - stworzyć jakiegoś katalogu sytuacji , w których dokonanie ogłoszeń będzie obligatoryjne, Jedynie przykładowo można wskazać, że zapewnienie może być uznane za niewystarczające, gdy jest składane przez osobę, która z racji dalekiego pokrewieństwa lub braku jakichkolwiek związków rodzinnych ze zmarłym nie dysponuje stosowną wiedzą. Będzie też tak również wtedy, gdy zapewnienie wprawdzie składa osoba dla spadkodawcy najbliższa (np. dziecko) , ale nie utrzymująca od najmłodszych lat żadnych kontaktów z rodzicem. Wyżej już wspominano, że wartość zapewnienia mogą podważyć także ujawnione w sprawie okoliczności z intymnej sfery życia spadkodawcy. W rozpatrywanej sprawie - wbrew zarzutom apelacji - Sąd Rejonowy miał wszelkie podstawy do uznania zgodności z rzeczywistością zapewnienia złożonego przez wnioskodawczynię (córkę zmarłego). Nic nie wskazuje na brak jego wiarygodności. Do odmiennego wniosku nie prowadzi twierdzenieM. G.o tym, że ojciec zapowiadał wyprowadzenie się do nowej rodziny. Pomijając już fakt, że uczestnik ten odwoływał się do swoich wspomnień z dzieciństwa (miał mieć wówczas 5 lat), do których siłą rzeczy należy podchodzić z dużą ostrożnością to nawet przyjmując, że tak rzeczywiście było nie świadczy to o posiadaniu przezK. G.jakiś pozamałżeńskich dzieci. Takie odczytanie wypowiedzi spadkodawcy byłoby zdecydowanie zbyt daleko idące przy braku jakichkolwiek innych okoliczności potwierdzających powyższą hipotezę. W żadnym wypadku nie wywołują też one uzasadnionych wątpliwości, o których była wcześniej mowa. Żeby jednak rzecz definitywnie wyjaśnić i korzystając z obecności na rozprawie apelacyjnej uczestniczki postępowaniaB. G.Sąd odwoławczy także od niej odebrał zapewnienie spadkowe. Nie potwierdziła ona sugestii o istnieniu dzieci pozamałżeńskich swojego męża. Przytoczone przez nią słowaK. G.także nie dają żadnych podstaw do innej konstatacji. Zarzut niedokonania przez Sąd meriti ogłoszeń należało w konsekwencji uznać za całkowicie chybiony.
Podobnie trzeba również ocenić zarzut oddalenia wniosku dowodowego w przedmiocie przesłuchaniaB. G.na okoliczność niegodności dziedziczenia przezM. W.. Sąd a quo trafnie podkreślił, że żądanie uznania spadkobiercy za niezgodnego jest rozpoznawane w procesie (uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawa z 26 lutego 1968 r. III CZI 101/67 opubl. OSNC 1968/12/203). W sprawie o stwierdzenie nabycia spadku - toczącej się w trybie nieprocesowym - nie jest więc dopuszczalne rozstrzyganie tej kwestii. Wszelkie wnioski dowodowe z nią związane są irrelewantne z punktu widzenia tego, kto i w jakim zakresie dziedziczy po zmarłym (co jest istotą sprawy o stwierdzenie nabycia spadku). Jako nieprzydatne do rozstrzygnięcia winny być oddalone na podstawieart.227 kpc„a contrario”, co słusznie dostrzegł Sąd I Instancji. Całkowicie nietrafny okazał się także zarzut naruszeniaart. 1015 § 2 kc.Najwyraźniej umknęło uwagi skarżącego, że przepis ten został znowelizowany ustawą z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych ustaw (Dz.U.2015.539), która weszła w życie 18 października 2015 r. Od tego czasu brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w § 1 jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Wspomniany przepis w nowym brzmieniu ma zastosowanie do spadków otwartych po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. (art.6), a więc niewątpliwie w niniejszej sprawie, skoro spadek otworzył się 3 stycznia 2017 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy we Włocławku na podstawieart.385 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpcoddalił apelację. O kosztach postępowania za drugą instancję orzeczono zgodnie zart.520 § 1 kpc.