Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV Ua 38/17
Data wyroku: 2018-03-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Wojtczuk, Sędzia Jacek Witkowski, Katarzyna Antoniak
Słowa kluczowe: Odszkodowanie jednorazowe
Podstawa prawna: art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30.10.2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Teza: Wyrok Sądu Rejonowego przyznający prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy prawidłowy i apelacja podlegała oddaleniu.

Sygn. akt IV Ua 38/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 marca 2018r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący – Sędzia SSO Jacek Witkowski (spr.)
Sędziowie: SO Elżbieta Wojtczuk
SO Katarzyna Antoniak
Protokolant: st.sekr.sądowy Marta Żuk
po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2018 r. w Siedlcach
na rozprawie
sprawy z wnioskuH. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu śmiertelnego wypadku przy prowadzeniu działalności gospodarczej
na skutek apelacji organu rentowego
od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 27 października 2017r. sygn. akt IV U 207/17

oddala apelację.
K. A.J. W.E. W.

Sygn. akt IV Ua 38/17

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.z decyzją z dnia 6.06.2016 r. odmówił wnioskodawczyniH. S.przyznania prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu śmiertelnego wypadku synaJ. S. (1)przy prowadzeniu działalności gospodarczej, gdyż wnioskodawczyni nie wykazała przesłanek koniecznych do nabycia prawa do tego świadczenia tj. wspólnego zamieszkiwania i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego lub przyczyniania się syna do jej utrzymania. Przesłanki te wymienione są w treści art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13.10.2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1242).
Od decyzji tej odwołanie złożyłaH. S., która wniosła o jej zmianę i przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia. Skarżąca twierdziła, że zmarły syn pomagał jej finansowo, gdyż dochody uzyskiwane z prowadzenia gospodarstwa rolnego nie wystarczały na bieżące wydatki, a ponadto twierdziła, że syn zamieszkiwał w tym samym domu. W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wnosił o jego oddalenie.
Wyrokiem z dnia 27.10.2017 r. Sąd Rejonowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałH. S.prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu śmiertelnego wypadku synaJ. S. (1)przy prowadzeniu działalności gospodarczej w kwocie 36.425 zł, a także zasądził od pozwanego ZUS na rzecz wnioskodawczyni kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd Rejonowy rozstrzygnięcie swoje oparł na następujących ustaleniach faktycznych:
W dniu 13.05.2010 r.J. S. (1)uległ śmiertelnemu wypadkowi przy pracy w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Do dnia wypadku zamieszkiwał w jednym domu wraz z matką i rodzeństwem. Prowadzili wspólne gospodarstwo domowe, spożywali razem posiłki.J. S. (1)ze swoich dochodów dokładał się do opłat za media, podatki, dokonywał zakupów artykułów żywnościowych. Pomagał również w pracach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego przez matkę. Woził ją swoim samochodem do lekarza. Nie miał własnej rodziny, był kawalerem.H. S.uzyskiwała z działalności rolniczej niewielkie dochody w kwocie ok. 6000 zł rocznie. Kwota ta nie wystarczała na zaspokojenie potrzeb rodziny.
W rozważaniach Sąd Rejonowy przytoczył treśćart. 13 ust. 1 cyt. wyżej ustawy z dnia 30.10.2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Ponadto przytoczył regulację zawartą wust. 2 art. 13. Odnosząc stan faktyczny do regulacji prawnej, Sąd Rejonowy uznał, że roszczenie ubezpieczonej znajduje uzasadnione podstawy. Wskazał, że gospodarstwo domowe tworzą osoby połączone zwykle więziami rodzinnymi, dobrowolnie mieszkające razem i celem tej wspólnoty jest zaspokajanie potrzeb wszystkich jej członków. Nie ulegało wątpliwości, żeJ. S. (1)przed zaistniałym wypadkiem zamieszkiwał wraz z matką i rodzeństwem we wsiS.w jednym domu. Natomiast zameldowany był w innej wsi, w domu, w którym zamieszkiwali jego dziadkowie. Sąd pierwszej instancji uznał również, że stan faktyczny sprawy pozwala na przyjęcie, że niezależnie od wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego,J. S. (1)przyczyniał się do utrzymywania matki i rodzeństwa. Przyczynienie się to polegało na partycypowaniu w kosztach utrzymania domu, wyżywienia, leczenia jego niepełnosprawnej siostry, a także na wykonywaniu prac fizycznych związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. W dalszej części rozważań, Sąd Rejonowy stwierdził, że dla uzyskania prawa do jednorazowego odszkodowania, wystarczy spełnienie jednej z tych dwóch przesłanek, które są wymienione w art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy wypadkowej. Z tych względów, Sąd uznał, że ubezpieczona nabyła prawo do tego świadczenia i na podstawie obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, z dnia 14.03.2017 r. w sprawie wysokości kwot jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej (M. P. z 2017 r. Nr 18 poz. 187) przyznałH. S.odszkodowanie w kwocie 36.425 zł. Powyższe rozstrzygnął na podstawieart. 47714par. 2 kpcoraz zasądził koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Od wyroku tego apelację wniósł(...) OddziałwS.. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1
Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.art. 233 par. 1 kpcpoprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i wyprowadzenie ze zgromadzonego materiału dowodowego wniosków z niego nie wynikających przez przyjęcie, żeJ. S. (1)w dniu śmierci prowadził z matkąH. S.wspólne gospodarstwo domowe oraz przyjęcie, że przyczyniał się do utrzymania matki.

2
Ponadto, organ rentowy zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy wypadkowej z dnia 30.10.2002 r. poprzez jej błędną wykładnię i przyjęcie, żeH. S.jako matce zmarłego syna przysługuje jednorazowe odszkodowanie z tytułu śmiertelnego wypadku jej syna podczas prowadzenia działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu apelacji organ rentowy argumentował, iż okoliczność zamieszkiwania w tym samym domu ubezpieczonej z synemJ. S. (1)nie oznaczała, że prowadzili oni wspólne gospodarstwo domowe. Mieli oni bowiem oddzielne źródła dochodów i każde z nich rozporządzało swoimi dochodami. Pomoc świadczona przezJ. S. (1)w postaci zawiezienia do lekarza czy zrobienia zakupów, wynikała z zasad moralnych i etycznych. Odnośnie drugiej przesłanki, pozwany ZUS argumentował, żeJ. S. (1)z dochodów uzyskiwanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej opłacał w części rachunki za media, uiszczał podatki, opłacał ubezpieczenie budynków i robił zakupy żywnościowe. Zdaniem organu rentowego,J. S. (1)jedynie partycypował w kosztach własnego utrzymania. Jego matka oraz siostra posiadały własne źródła utrzymania. W końcowej części wywodów, pozwany ZUS zarzucił, że ubezpieczona nie przedłożyła żadnych dowodów, z których wynikałaby wysokość dochodów uzyskiwanych przez zmarłego syna. A co za tym idzie nie ustalono, czy był w stanie przyczyniać się do jej utrzymania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
W ocenie Sądu Okręgowego, apelacja pozwanego organu rentowego nie jest zasadna. Sąd Rejonowy wbrew twierdzeniom apelującego, nie naruszyłart. 233 par. 1 kpc. Sąd ten bowiem dokonał ustaleń faktycznych na podstawie zeznań ubezpieczonejH. S., a także sąsiada,J. S. (2)oraz młodszego syna ubezpieczonej,J. S. (3), który zamieszkuje w tym samym domu, co ubezpieczona jak równieżT. S., który również był bratem zmarłegoJ. S. (1). Dowód z zeznań wymienionych osób tworzy spójny i logiczny obraz życia członków rodzinyS., którzy zamieszkiwali w tym samym domu w miejscowościS.. Sąd Rejonowy wyciągnął prawidłowe wnioski z tych zeznań ustalając, że wymienione osoby prowadziły wspólne gospodarstwo domowe zJ. S. (1). To wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego polegało na spożywaniu posiłków, świadczenie sobie wzajemnej pomocy w sprawach dnia codziennego. W szczególności takiej potrzebowała niepełnosprawna córkaH. S., a siostraJ. S. (1). Zmarły przed śmiercią prowadził działalność gospodarczą w zakresie prac budowlanych i jego dochody z tytułu prowadzenia tej działalności były znacznie wyższe niż dochody pozostałych członków rodziny. Okoliczność ta wynikała z zeznań sąsiada, który wielokrotnie rozmawiał zJ. S. (1). W tym miejscu dodać należy, iż pozwany organ rentowy w tracie prowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd Rejonowy nie składał wniosków dowodowych, które pozwoliłyby na bliższe ustalenie wysokości dochodów uzyskiwanych przezJ. S. (1). Zatem w ocenie Sądu Okręgowego, ustalenia Sądu pierwszej instancji co do prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego ubezpieczonej z synemJ.zasługują na całkowite podzielenie. Spełnienie chociażby tej jednej przesłanki jest wystarczające do przyznania uprawnień do jednorazowego odszkodowania z tytułu śmiertelnego wypadku syna ubezpieczonej podczas prowadzenia działalności gospodarczej. Podniesiona przez organ rentowy kwestia partycypowania w kosztach utrzymania ubezpieczonej, pozostaje więc drugorzędna, w sytuacji, gdy jeden z warunków został spełniony.
W związku z powyższym, Sąd Okręgowy przyjął, że zaskarżony wyrok jest prawidłowy i apelacja strony pozwanej z mocyart. 385 kpcpodlegała oddaleniu.