Sąd Okręgowy w Poznaniu
XVII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: XVII Ka 1276/17
Data wyroku: 2017-11-24 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: del do Robert Kubicki, Jerzy Andrzejewski, Małgorzata Susmaga

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 listopada 2017 roku
Sąd Okręgowy w Poznaniu w Wydziale XVII Karnym - Odwoławczym  w składzie:
Przewodniczący:SSO Jerzy Andrzejewski
Sędziowie:SSO Małgorzata Susmaga
SSR del do SO Robert Kubicki (spr.)
Protokolant:st. prot. Karolina Tomiak

    w obecności Prokuratora Prokuratury Rejonowej Poznań Grunwald w Poznaniu – Wojciecha Różyckiego

po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2017 roku na rozprawie
sprawyS. W.
oskarżonego zart. 180a k.k.
na skutek apelacji obrońcy oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 26 czerwca 2017 roku, sygn. akt III K 712/16

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, iż uniewinnia oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu;

2
koszty procesu za obie instancje ponosi Skarb Państwa.

SSR Robert Kubicki  SSO Jerzy Andrzejewski  SSO Małgorzata Susmaga

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2017 roku Sąd Rejonowy Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu uznał oskarżonegoS. W.za winnego przestępstwa zart. 180a k.k.polegającego na tym, że w dniu 11 sierpnia 2015 roku wP.naul. (...)kierował pojazdem mechanicznym na drodze publicznej – samochodem markiD. (...)pomimo wydanej decyzji nr(...)z dn. 18.11.2011 roku przez Prezydenta MiastaP.o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem. Za to przestępstwo Sąd I instancji wymierzył oskarżonemu na podstawieart. 180a k.k.w zw. zart. 37b k.k.karę 3 miesięcy pozbawienia wolności oraz 10 miesięcy ograniczenia wolności, zobowiązując go do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięcznie. Sąd Rejonowy zwolnił oskarżonego w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych i nie wymierzył mu opłaty.
Apelację od powyższego wyroku skierował obrońca oskarżonego, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawieart. 427 § 2 k.p.k.zarzucił:

I
Na podstawieart. 438 pkt. 2 k.p.k.rażącą obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia w postaci:

1
przepisuart. 5 § 2 k.p.k.iart. 7 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.wyrażającą się w dowolnej ocenie dowodów i rozstrzygnięciu licznych niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, poprzez:

a
uznanie za niewiarygodną wersji wydarzeń przedstawioną przez oskarżonego oraz świadkówL. W.,A. M.,M. Z.,B. C.,K. C.,L. Z.orazR. G., zgodnie z którą w chwili zdarzenia drogowego naul. (...)oskarżony nie przebywał wP., jedynie na tej podstawie, że uwzględniając odległość pomiędzyM.,P.iD., zdaniem Sądu I instancji istnieje możliwość, iż oskarżony w dniu 11 sierpnia 2015 roku ok. godz. 14:15 znajdował się wP.

b
odmowę wiarygodności zeznaniom oskarżonego, w myśl których w chwili zdarzenia przebywał on pozaP., na wakacjach z synem

2
przepisuart. 5 § 2 k.p.k.iart. 7 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nieuwzględnienie całokształtu istotnych okoliczności oraz rozstrzygnięcie licznych niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, polegającą na:

a
uznaniu za w pełni wiarygodne zeznań świadków –R. P.orazM. P.– podczas gdy zeznania te są wewnętrznie niespójne, a także nie korelują ze sobą wzajemnie, przede wszystkim co do wyglądu i osoby sprawcy

b
uznaniu jedynie w części za wiarygodne zeznań świadkaL. W., jedynie na tej podstawie, iż nie były one zgodne z zeznaniami świadkówR.iM. P., podczas gdy zeznania te są w całości spójne i logiczne, korelują z wyjaśnieniami oskarżonego oraz znajdują potwierdzenie w zeznaniach świadków –A. M.orazM. Z.

c
uznaniu za niewiarygodne zeznań świadków –A. M.orazM. Z.jedynie na tej podstawie, iż nie były one zgodne z zeznaniami świadkówR.iM. P., podczas gdy zeznania te są w całości spójne i logiczne, korelują z wyjaśnieniami oskarżonego oraz znajdują potwierdzenie w zeznaniach świadkaL. W.

d
nieuwzględnieniu całokształtu istotnych okoliczności i pominięciu okoliczności korzystnych dla oskarżonego, w szczególności:

⚫

faktu, iż zarównoR. P., jak iM. P.stwierdzili, iż sprawca nie miał tatuaży, mimo, że jak zeznali sprawca miał koszulkę z krótkim rękawem, gdy tymczasem oskarżony ma wytatuowane całe przedramię

świadekR. P.zeznał, iż „zdarzenie drogowe, było około godziny 15:00 – 16:00, na pewno po południu”, natomiast, jak ustalił Sąd I instancji, oskarżony z synem i ojcem dotarł doD.w godzinach 17:00-18:00, niemożliwym byłby zatem dojazd w tak krótkim czasie zP.doD.

3
przepisuart. 424 § 1 k.p.k., poprzez niedostateczne wskazanie motywów, jakimi kierował się Sąd przy wydaniu zaskarżonego wyroku, a także niedostateczne uzasadnienie przyczyn, dla których Sąd dał wiarę tylko świadkomM.iR. P.a innym świadkom odmówił przymiotu wiarygodności

II
na podstawieart. 438 pkt 3 k.p.k.błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku mający wpływ na treść orzeczenia poprzez przyjęcie, iż oskarżony w dniu 11 sierpnia 2015 roku znajdował się wP., a nadto kierował pojazdem markiD. (...)nr rej. (...), pomimo, iż całokształt materiału dowodowego nie potwierdził chociażby obecności oskarżonego wP., a tym bardziej jego uczestnictwa w zdarzeniu drogowym z udziałemR.iM. P., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia przez Sąd, iż oskarżony dopuścił się popełnienia czynu bezprawnego określonego wart. 180a k.k.

Przy tak ukształtowanych zarzutach apelacyjnych, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonegoS. W.od zarzucanego mu czynu ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się konieczna, a jej częściowa zasadność skutkowała zmianą zaskarżonego wyroku i uniewinnieniemS. W.od zarzucanego mu czynu.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż Sąd Rejonowy w pełni zgromadził materiał dowodowy, jednakże Sąd Odwoławczy częściowo nie podzielił dokonanej oceny tego materiału, uznając, iż została ona przeprowadzone z przekroczeniem granic swobodnej oceny materiału dowodowego i naruszeniem zasady nakazującej rozstrzygać istniejące wątpliwości na korzyść oskarżonego.
Sąd Okręgowy nie podzielił jednak zapatrywań wyrażonych w apelacji, odnośnie dokonanej przez Sąd I instancji oceny zeznań świadkówL. W.,A. M.orazM. Z., co do tego, iż toL. W.miał być uczestnikiem konfliktowej sytuacji na drodze z pokrzywdzonymR. P.i że do tego zdarzenia miało dojść dzień wcześniej niż to zostało wskazane w akcie oskarżenia. W tym kontekście należy wskazać, iż zarównoR. P.jak i jego małżonka od początku wskazywali, iż sprawca uszkodzenia lusterka w ich aucie i jednocześnie (co istotne z punktu widzenia przedmiotowego postępowania)(...)był osobą młodą w wieku około 30 lat. Taki rysopis w żaden sposób nie przystaje do wygląduL. W.. Co więcej w chwili zawiadamiania małżonkowieP.nie mogli mieć świadomości, że wobec kierowcy auta może być postawiony zarzut zart. 180a k.k., a jedynie starali się jak najdokładniej opisać osobę, która świadomie uszkodziła ich samochód. Słusznie więc Sąd I instancji potraktował ten fragment zeznań wyżej wymienionych świadków jako nieudolną próbę uwolnieniaS. W.od odpowiedzialności karnej.
W ocenie Sądu Okręgowego Sąd I instancji dokonał jednakże błędnych ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie a to ze względu na przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego.
W tym miejscu warto przypomnieć, iż zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku tylko wtedy jest słuszny, gdy zasadność ocen i wniosków wyprowadzonych przez Sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania. Zarzut ten nie może ograniczać się do samej polemiki z ustaleniami Sądu (por. m. in. OSN PG 1975, 9, 84). Musi wynikać bądź to z niepełności postępowania dowodowego,
    bądź też z przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów.O takim przekroczeniu można zaś mówić jedynie wówczas, gdy przekonanie Sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych nie jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy całokształtu okoliczności i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy,
     nie stanowi efektu rozważenia wszystkich okoliczności – zarówno korzystnych, jak i niekorzystnych dla oskarżonego,nie jest logicznie ani wyczerpująco uargumentowane w uzasadnieniu wyroku,
     bądź też narusza wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego(por. m. in. OSN KW 1978, 6, 67; OSN KW 1991, 7-9, 41).
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu odwoławczego Sąd I instancji zbyt mało uwagi poświęcił okolicznościom towarzyszącym okazaniu świadkomR. P.iM. P.tablic poglądowych z wizerunkami 4 mężczyzn (w tym oskarżonego i jego ojca), w szczególności w kontekście miejsca z jakiego obserwowali sprawcę zniszczenia lusterka przy ich samochodzie, upływu czasu od chwili zdarzenia do momentu przeprowadzenia okazania wizerunku, a także tego, iż różne tablice poglądowe zostały okazaneR. P.iM. P.(k.16-17 oraz k.28-29 akt głównych, odpowiednio w oryginale k.62-63 oraz k.72-73 akt III W 686/16)
Warto w tym miejscu przypomnieć, iż do konfliktowej sytuacji i zniszczenia lusterka miało dojść w dniu 11 sierpnia 2015 roku. Ze zgodnych zeznań małżonkówP.z obawy o reakcję mężczyzny (kierowcy samochodu), który wysiadł z samochoduD. (...)i podszedł do ich samochodu wykrzykując swoje niezadowolenie,R. P.zamknął drzwi od ich samochodu od wewnątrz i z tej pozycji obserwowali zachowanie mężczyzny, który miał uderzając dłonią uszkodzić w ich samochodzie lusterko boczne od strony kierowcy. Świadkowie ci zgodnie również zeznali, że mężczyzna był ubrany w koszulkę typu polo z krótkim rękawem inie zauważyli u niego żadnego tatuażu. Istotnym jest, że do okazania tablic poglądowychR. P.doszło w dniu 11.04.2016 roku a więcpo upływie aż 8 miesięcy od zdarzenia, zaś w przypadkuM. P.jeszcze później, bow dniu 24.04.2016 roku.R. P.w trakcie czynności okazania wizerunków wskazał zdjęcie oskarżonegoS. W.jako sprawcy, ale zaznaczył, iż rozpoznaje tę osobą z 80% pewnością. W przypadkuM. P.umknęło Sądowi I instancji, iż świadkowi temu okazano tablicę poglądową, co prawda z wizerunkami tych samych czterech mężczyzn, co w przypadkuR. P., ale z innym ustawieniem poszczególnych zdjęć. ŚwiadekM. P.podobnie jak jej mąż ostatecznie wskazała jako sprawcę mężczyznę ze zdjęcia numer 3. Z tego powodu Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wskazał, iż świadek w trakcie okazania rozpoznała oskarżonegoS. W., ewidentnie nie zauważając, iż w przypadku tablicy poglądowej okazanej temu świadkowi, wizerunek oskarżonego znajdował się na zdjęciu numer 2.
W ocenie Sądu Okręgowego, bezpodstawnie, zwłaszcza w kontekście wyrażonej wart. 5 § 2 k.p.k.zasady nakazującej rozstrzygać niedające się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego, Sąd I instancji właściwie przemilczał okoliczność, że małżonkowieP.nie zauważyli, aby sprawca zniszczenia lusterka przy ich aucie miał tatuaż. Bezspornym jest, co zostało potwierdzone na rozprawie przed Sądem Rejonowym, jak i na załączonych w toku postępowania odwoławczego zdjęciach, żeS. W.ma na prawej ręce tatuaż (a właściwie liczne tatuaże tworzące tak zwany rękaw) i tatuaż taki miał również w sierpniu 2015 roku. Niewątpliwie dla osób, które tak jak małżonkowieP., obserwowali zdarzenie niszczenia lusterka bocznego od strony kierowcy w ich aucie z pozycji fotela kierowcy i pasażera, a sprawca miał mieć ubraną koszulkę z krótkim rękawem, a nadto uwzględniając, żeS. W.jest osobą praworęczną, to wysoce prawdopodobnym wydaje się, że tak zauważalny szczegół winien być dostrzeżony.
Zbyt dużą rolę, w ocenie Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy przywiązuje również do tego, iż po wstępnym rozpoznaniu przezR. P.wizerunkuS. W.(z pewnością 80%), w dalszej części postępowania wskazywał oskarżonego jako sprawcę i nie wycofał się ze swojego rozpoznania. Takie zachowanie (i to bez przypisywania złej woli po stronieR. P.) jawi się jako naturalne. Skoro bowiem świadek raz rozpoznał sprawcę pozostawał w tym konsekwentny, wręcz się w swoim rozpoznaniu upewniał. Niestety Sąd I instancji nie uwzględnił tych wszystkich wyżej opisanych wątpliwości związanych z okolicznościami okazania wizerunków małżonkomP..
Należy podkreślić, iż rację ma skarżący, że potencjalna możliwości pokonania trasyM.–D.drogą przezP., i ustalenie, że po wyjeździe w godzinach rannych zM.„istnieje możliwość, iż oskarżony w dniu 11 sierpnia 2015 roku około godziny 14:15 znajdował się wP.”jest w kontekście zasad postępowania karnego wyrażonych wart. 5 § 2 k.p.k.iart. 7 k.p.k.dalece niewystarczające do przypisaniaS. W.zarzucanego mu czynu. Warto w tym miejscu przypomnieć, iż pobyt oskarżonego zarówno wM.jak i następnie wD.(jak również w ogóle cały wyjazd wakacyjny z synem) został potwierdzony materiałami z prowadzonych poszukiwań dziecka wszczętych wskutek zawiadomienia jego matki (notatki policyjne z przeprowadzonych wywiadów, informacje z pensjonatu itd.)
Reasumując, wobec wskazanych szeroko powyżej wątpliwości, co do dokonanego przezR.iM. P.rozpoznaniaS. W., przypisanie przez Sąd I instancji oskarżonemu przestępstwa zart. 180a k.k.w oparciu wyłącznie o dokonanie ustalenia potencjalnej możliwości jego przebywania wP.w chwili zdarzenia, odbyło się z naruszeniem zasady swobodnej oceny materiału dowodowego i pogwałceniem reguły wyrażonej wart. 5 § 2 k.p.k.
Zważywszy na powyższe w punkcie 1 wyroku Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, iż uniewinniłS. W.od popełnienia zarzucanego mu czynu.
Konsekwencją zmiany zaskarżonego wyroku i uniewinnienia oskarżonegoS. W.było rozstrzygnięcie w punkcie 2 wyroku, a mianowicie wskazanie, iż koszty procesu za obie instancje ponosi Skarb Państwa.
SSR Robert Kubicki   SSO Jerzy Andrzejewski SSO Małgorzata Susmaga