Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I S 25/18
Data wyroku: 2018-04-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Piotr Wójtowicz, Lucyna Świderska-Pilis, Mieczysław Brzdąk
Słowa kluczowe: Skarga na przewlekłość
Podstawa prawna: art. 1 i 12 ustawy z 17 VI 2004 r.  o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy (...) bez nieuzasadnionej zwłoki

Sygn. akt I S 25/18

POSTANOWIENIE
Dnia 17 kwietnia 2018 r.

    Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący

SSA Mieczysław Brzdąk (spr.)

Sędziowie :

SA Piotr Wójtowicz
SA Lucyna Świderska-Pilis

po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. w Katowicach

na posiedzeniu niejawnym
skargiB. J.
o stwierdzenie przewlekłości postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym wD.pod sygnaturą akt I1 Ns 1045/15 oraz Sądem Okręgowym wK.pod sygnaturą akt III Ca 452/17
p o s t a n a w i a :

1
stwierdzić, że w sprawie I1 Ns 1045/15 Sądu Rejonowego wD.nastąpiła przewlekłość postępowania w okresie od 31 stycznia 2017 roku do 15 marca 2017 roku oraz, że nastąpiła przewlekłość postępowania w sprawie III Ca 452/17 Sądu Okręgowego wK.od 13 maja 2017 roku do 4 kwietnia 2018 roku;

2
przyznaćB. J.od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego wK.2000 zł (dwa tysiące) złotych;

3
oddalić skargę w pozostałym zakresie.

SSA Lucyna Świderska-Pilis SSA Mieczysław Brzdąk SSA Piotr Wójtowicz
Sygn. akt I S 25/18

UZASADNIENIE
SkarżącaB. J.w skardze wniesionej 31 stycznia 2018 r., którą przekazano Sądowi Apelacyjnemu wK.w dniu 13 lutego 2018 roku, na przewlekłość postępowania w sprawie I1 Ns 1045/15 Sądu Rejonowego wD.oraz III Ca 452/17 Sądu Okręgowego wK.domagała się stwierdzenia przewlekłości postępowania w tej sprawie i przyznania od Skarbu Państwa kwoty 20 000 zł.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego wD.wniósł o jej oddalenie, względnie w wypadku stwierdzenia przewlekłości postępowania wniósł o nieuwzględnienie zgłoszonego żądania zasądzenia od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego wD.kwoty pieniężnej, gdyż skarżąca nie wykazała istnienia poniesionej z tego tytułu wymiernej szkody. Prezes Sądu Okręgowego wK.w odpowiedzi na skargę wniósło jej oddalenie wskazując, że tok czynności podejmowanych w sprawieIII Ca 452/17 nie uzasadnia zawartego w skardze zarzutu podejmowania nieterminowo czynności w sprawie.
Sąd Apelacyjny ustalił, co następuje.
Sprawa, której dotyczy skarga została wszczęta na skutek złożenia przez skarżącą w dniu 26 maja 2015 r. wniosku o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości do Sądu Rejonowego wD..
We wniosku skarżąca zawarła m. in. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Sprawę zarejestrowano pod sygn. I Ns 1045/17 i przedłożono Przewodniczącemu, który zarządzeniem z 29 maja 2015 r. wezwał wnioskodawczynie do uzupełnienia braków wniosku oraz zawartego w nim wniosku o zwolnienie od kosztów.
Zarządzenie wykonano 1 czerwca 2015 r., a wezwanie doręczono wnioskodawczyniom w tym samym dniu, w którym też złożyły oświadczeniao stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania .
Zarządzeniem z 16 czerwca 2015 roku, wykonanym w dniu 12 sierpnia 2015 roku wezwano obie wnioskodawczynie do uzupełnienia formularza oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.
Uzupełnione oświadczenia wnioskodawczynie złożyły w dniu 24 sierpnia 2015r, a postanowieniem z dnia 14 września 2015 roku referendarz sądowy oddalił oba wnioski o zwolnienie od kosztów.
Opłatę od wniosku uiszczono w dniu 23 września 2015 roku,a zarządzeniem z 5 października 2015 roku Przewodnicząca wyznaczyła termin rozprawy na 19 stycznia 2016 r. Wymienione zarządzenie wykonano w tym samym dniu.
W dniu 28 października 2015 r. wpłynęły odpowiedzi na wniosek obojga uczestników
Na rozprawie w dniu 19 stycznia 2016 roku przeprowadzono postępowanie dowodowe i w celu jego kontynuowania odroczono rozprawę na 26 kwietnia2016 roku. W dniu 11 lutego 2016 roku wpłynęło pismo procesowe wnioskodawczyni z wnioskami dowodowymi, a na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2016 roku pełnomocnik uczestniczki postępowania złożył pismo procesowe,w którym zakwestionowano fakt samoistnego posiadania nieruchomości przez wnioskodawczynie. Na rozprawie przesłuchano obie wnioskodawczynie oraz uczestniczki postępowania. Dopuszczono też dowody z dokumentów i po zamknięciu rozprawy Przewodnicząca oznajmiła, że ogłoszenie orzeczenia nastąpi w dniu 10 maja 2016 roku. Postanowieniem ogłoszonym w tym dniu Sąd oddalił wniosek.
W dniu 12 maja 2016 roku wpłynął wniosek wnioskodawczyńo sporządzenie uzasadnienia postanowienia, które sporządzono w dniu 25 maja 2016 roku, a odpisy doręczono pełn. jednej z wnioskodawczyń oraz drugiej wnioskodawczyni w dniach 9 oraz 8 czerwca 2016 roku. Apelacja wnioskodawczyń wpłynęła w dniu 23 czerwca 2016 roku. Zarządzeniem z 1 lipca 2016 roku skierowano sprawę na posiedzenie niejawne w przedmiocie odrzucenia apelacji jednej z wnioskodawczyń jako wniesionej po terminie, a pełnomocnika drugiej wnioskodawczyni wezwano do uiszczenia opłaty od apelacji.
Postanowieniem z 4 lipca 2016 roku odrzucono apelację wnioskodawczyniA. J.jako wniesioną po upływie przepisanego terminu.
Odpis postanowienia doręczono wnioskodawczyniA. J.w dniu 4 sierpnia 2016 roku, a pełnomocnikowi wnioskodawczyniB. J.w dniu 8 czerwca 2016 roku. W dniu 9 sierpnia 2016 roku obie wnioskodawczynie wniosły zażalenie na wymienione postanowienie.
Zarządzeniem z 30 sierpnia 2016 roku, wykonanym w dniu 31 sierpnia 2016 roku wezwano pełnomocnika wnioskodawczyniB. J.oraz wnioskodawczynięA. J.do uiszczenia 400 zł z tytułu opłaty od zażalenia. Wymieniona opłata została uiszczona w dniu 7 września 2016 roku
W dniu 19 października 2016 roku odpisy zażalenia wysłano a w dniach25 i 26 października oraz 8 listopada 2016 roku doręczono pełnomocnikom uczestników oraz jednemu z uczestników występującemu samodzielnie.
Akta z zażaleniami wnioskodawczyń na postanowienie z 4 lipca 2016 roku. wysłano w dniu 16 listopada 2016 roku, a wpłynęły one do Sądu OkręgowegowK.w dniu 23 listopada 2016 roku.
W dniu 17 stycznia 2017 roku Sąd Okręgowy odrzucił zażalenie wnioskodawczyniB. J.oraz oddalił zażalenie wnioskodawczyniA. J.. Po rozpoznaniu zażaleń akta sprawy zwrócono Sądowi Rejonowemu w dniu 26 stycznia 2017 roku.
W dniu 16 marca 2017 roku ustalono, że opłata od apelacjiB. J.została uiszczona w terminie i zarządzono doręczenie odpisów apelacji uczestnikom postępowania. Po dołączeniu zwrotnych poświadczeń odbioru, co nastąpiło w dniach: 27, 28 i 31 marca 2017 roku, w dniu 18 kwietnia 2017 roku akta z apelacją wysłano do Sądu Okręgowego wK., gdzie wpłynęły w dniu 4 maja 2017 roku.
Zarządzeniem z dnia 13 maja 2017 roku Przewodnicząca III Wydziału Cywilnego w Sądzie Okręgowym poleciła wstrzymać wyznaczenie terminu rozprawy do 31 sierpnia 2017r i przedstawić akta wymienionej sprawy w dniu1 września 2017 roku z uwagi na to, że najbliższe terminy rozpraw – październik 2017r – wyznaczane są według kolejności wpływu w sprawach, które wpłynęły do sądu odwoławczego w październiku 2016 roku.
W dniu 9 sierpnia 2017 oku wpłynęło pismo procesowe wnioskodawczyniB. J.z wnioskiem o rozpoznanie sprawy poza kolejnością.
Zarządzeniem (bez daty – k. 211) polecono skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne celem rozważenia podstaw do odrzucenia apelacji, a termin tego posiedzenia oznaczono na wrzesień 2017r.
W dniu 5 lutego 2018 roku sporządzono zapisek urzędowy, że akta sprawy przekazano sędziemu referentowi celem podjęcia czynności. Sędzia sprawozdawca zarządzeniem z 13 lutego 2018 roku poleciła przedstawienie akt Przewodniczącej Wydziału z prośbą o wyznaczenie terminu rozprawy.
Zarządzeniem z 13 lutego 2018 r. Przewodnicząca Wydziału wyznaczyła termin na 5 kwietnia 2018 roku. Postanowieniem wydanym na rozprawie w tym dniu Sąd Okręgowy odrzucił apelację.
Przystępując do oceny zasadności skargi na przewlekłość postępowania wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratorai postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, dla stwierdzenia, czyw sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, a dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Przewlekłość postępowania to nieuzasadnione żadną z okoliczności wymienionych w art. 2 ust. 2 ustawy długotrwałe zaniechanie przez sąd czynności lub podejmowanie czynności nieefektywnych bądź pozornych.
Przystępując do oceny zasadności skargi w zakresie w jakim skarżąca zarzuca przewlekłość postępowania przed Sądem Rejonowym wD.zauważyć należy, że akta sprawy, po rozpoznaniu zażaleń na postanowienie z 4 lipca 2016 roku, wpłynęły do Sądu Rejonowego wD.w dniu 26 stycznia 2017 roku (a nie 22 stycznia 2017 roku jak podaje skarżąca). Trafnie natomiast zarzuca, że czynności związane z ustaleniem czy została uiszczona opłata od apelacji trwały zbyt długo, bo do 16 marca 2017 roku.
W ocenie Sądu Apelacyjnego taka nieskomplikowana czynność techniczna jak ustalenie w oddziale finansowym sądu czy strona dokonała opłaty, co nastąpiło już w dniu 11 lipca 2016 roku(k. 188), nie powinna zająć więcej czasu jak 2-3 dni. Dlatego też należało przyjąć, że w okresie od 31 stycznia 2017 roku(28 i 29 stycznia 2017 roku przypadały na sobotę i niedzielę) do czasu wysłania odpisów apelacji, czyli do 15 marca 2017 roku nastąpiła przewlekłość postępowania przed Sądem Rejonowym wD..
Kolejny, nieusprawiedliwiony okres zwłoki w podejmowaniu czynności nastąpił od 13 maja 2017 roku do 4 kwietnia 2018 roku w postępowaniu przed Sądem Okręgowym wK.. Jak wyżej ustalono, w dniu 13 maja 2017 roku Przewodnicząca Wydziału III Cywilnego Odwoławczego wydała zarządzenieo wstrzymaniu wyznaczenia terminu rozprawy do 31 sierpnia 2017 r. z uwagi na to, że najbliższe terminy rozpraw – październik 2017 r. – wyznaczane są według kolejności wpływu w sprawach, które wpłynęły do sądu odwoławczegow październiku 2016 roku. W sytuacji, gdy postanowienie kończące sprawę wydano dopiero 5 kwietnia 2018 roku uznać należało, że przewlekłość postępowania przed Sądem Okręgowym wK.wystąpiła w wymienionym wyżej okresie bowiem nie podejmowano w nim jakichkolwiek czynności zmierzających do zakończenia sprawy.
W takim stanie rzeczy należało przyjąć, że w postępowaniu Sądu Okręgowego wK.w sprawie III Ca 452/17 doszło do przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratorai postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (j.t. Dz.U.2018, poz. 75)w okresie od 19 listopada 2016 roku do 4 lipca 2017 roku.
Stwierdzenie przewlekłości postępowania w wyżej oznaczonym zakresie nie oznacza jednak, że odpowiedzialność za ten stan rzeczy należy przypisać samemu Sądowi Okręgowemu wK.czy też jego funkcjonariuszom. Oczywiste jest, na co słusznie zwraca uwagę Prezes wymienionego Sądu, że skierowanie sprawy na rozprawę musiało nastąpić zgodnie z kolejnością wpływu bowiem na wcześniejsze terminy kierowane być musiały te sprawy, które do III Wydziału Cywilnego Odwoławczego wpłynęły wcześniej.
Jak to trafnie zauważył Sąd Apelacyjny wK.w sprawie I S 16/17, w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Sądu Najwyższego strona (obywatel) nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbań Państwa w stworzeniu sądom warunków do rytmicznego,w rozsądnym terminie, rozpoznawania spraw. Nie musi, a nawet nie może zatem strony interesować to, że (między innymi na skutek „zamrożenia” wielu etatów orzeczniczych przez Ministra Sprawiedliwości i na skutek skierowania przezeń licznych sędziów do pełnienia czynności administracyjnych w Ministerstwie Sprawiedliwości) kadra sędziowska w ogólności, w tym w III Wydziale Cywilnym Odwoławczym Sądu Okręgowego wK., jest zbyt szczupła, by podołać spoczywającym na niej obciążeniom i by w pożądanym, rozsądnym terminie podjąć czynności procesowe adekwatne do stanu sprawy. Z punktu widzenia przepisówustawy z 17 czerwca 2004r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki(j.t. Dz.U.2018, poz. 75) okoliczność, że przyczyn nierozpoznania apelacjiw rozsądnym terminie upatrywać należy w okolicznościach nie obciążających Sądu Okręgowego, dla stwierdzenia przewlekłości jest obojętna, przy czymz uwagi na wyraźne unormowanie ustawowe skutki tego stanu rzeczy ponosi Sąd Okręgowy.
Oceniając zasadność zgłoszonego w skardze żądania przyznania kwoty 20 000 zł z tytułu przewlekłości zauważyć należy, że okoliczności sprawy nie wskazują na to, że przedłużanie się postępowania zarówno przed Sądem Rejonowym wD.jak i przed Sądem Okręgowym wK., w bardzo znacznym wymiarze naruszyło dobra skarżącej, zwłaszcza w kontekście tego, że posiedzenie, na którym jego apelacja ma zostać rozpoznana, zostało już wyznaczone i że w dniu 5 kwietnia 2018 roku zakończono postępowanie. Za odpowiednie do skali przewlekłości i do wynikłych stąd negatywnych odczuć skarżącej uznał Sąd Apelacyjny zadośćuczynienie w wysokości 2000 zł. Stosownie do unormowania zawartego w art. 12 ust. 6 ustawy wymienioną sumę powinien wypłacić Sąd Okręgowy. Żądanie przyznania kwoty przewyższającej tę sumę ulegało oddaleniu.
Z powyższych względów Sąd Apelacyjny na podstawieart. 12 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłokiorzekł jak w sentencji.
SSA Lucyna Świderska-Pilis SSA Mieczysław Brzdąk SSA Piotr Wójtowicz