Sąd Okręgowy w Gliwicach
II Zamiejscowy Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 291/15
Data wyroku: 2018-06-14 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: Marta Kucharczyk-Gemza

Sygn. akt II C 291/15

2)W Y R O K

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 czerwca 2018r.
Sąd Okręgowy w GliwicachOśrodek (...)wR.Wydział II Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Marta Kucharczyk-Gemza
Protokolant: Bogumiła Brzezinka
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2018r. wR.
sprawy z powództwa małoletniejZ. K.działającej przez rodzicówA. K. (1)iA. K. (2)
przeciwko 1/ Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej(...) Publicznemu Zakładowi (...)wK.,
2/J. N.
przy udziale interwenienta ubocznegoTowarzystwa (...) S.A.z siedzibą wW.
o zapłatę

1
powództwo oddala;

2
oddala wniosek pozwanej o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.

SSO Marta Kucharczyk-Gemza
Sygn akt II C 291/15

UZASADNIENIE
PowódkaA. K. (1)wniosła o zasadzenie od pozwanych solidarnie kwoty 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty oraz kwoty 5.216, 82 zl tytułem odszkodowania pieniężnego za poniesione koszty związane z leczeniem i opieką nad małoletnią powódką .
Małoletnia powódkaZ. K.działająca przez rodzicówA. K. (1)iA. K. (2)wniosła o zasądzenie na jej rzecz zadośćuczynienia w wysokości 400.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty
Ponadto obie powódki wniosły o zasądzenie zwrotu kosztów procesu .
W uzasadnieniu powódki podniosły , że w listopadzie 2013 rA. K. (1)zgłosiła się w pozwanym SP ZOZ(...) Publicznym Zakładzie (...)wK.z podejrzeniem ciąży . Na kolejnej wizycie lekarz prowadzącyJ. N.stwierdził ciążę podczas badania USG. Termin rozwiązania wyznaczono na 28 06 2014 r. Powódka przez całą ciążę była pod opieką pozwanego . Została przyjęta na 12 wizytach. Na co drugiej wizycie wykonywano badanie USG . Kilka razy wykonywali badanie krwi i moczu . Na jednej z wizyt lekarz stwierdził zapalenie nerek i przepisał leki. Powódka zgłosiła także że leczy się zachowawczo ze względu na gruźlicę u osoby bliskiej. Podczas ostatniej wizyty w dniu 26 06 2014 r w 33 tygodniu ciąży skierowano powódkę doSzpitala (...)wR.. W szpitalu wykonano badanie USG i stwierdzono wodogłowie u dziecka. Powódkę przewieziono do Szpitala wB.na Oddział Kliniczny Ginekologii , Położnictwa i ginekologii Onkologicznej . W szpitalu tym stwierdzono przepuklinę oponowo – rdzeniową i wodogłowie płodu. Po porodzie małoletniaZ. K.została przewieziona do szpitala wK.L.gdzie przeszła trzy operacje : plastykę przepukliny oponowo – rdzeniowej , implantacjęzbiornika R.i implantację zastawki komorowo- otrzewnej . MałoletniaZ. K.przebywała w szpitalu do 9 10 2014 r. Nie wykrycie w porę tak poważnej wady rozwojowej u dziecka uniemożliwiło podjęcie działań zapobiegawczych przed porodem i wykonanie operacji która dałaby małoletniejZ.większe szanse rozwojowe. Brak wykrycia schorzenia spowodowało przekreślenie jej szans na normalne życie i normalny rozwój. Operacja wykonana w łonie matki zmniejszyłaby ryzyko wodogłowia i spowodowałaby , że późniejsza rehabilitacja ruchowa na pewno byłaby skuteczniejsza a małoletniaZ.miałaby większe szanse na samodzielne chodzenie i prawidłowy rozwój intelektualny . Powódka ponosi koszty leczenia małoletniej córki , koszty jej pielęgnacji , rehabilitacji , dojazdów do lekarzy , łącznie kwota poniesionych kosztów opiewa na kwotę 5.216,82 zł.
Urodzenie dziecka niepełnosprawnego było dla powódkiA. K. (1)szokiem i wielkim stresem które będą jej już towarzyszyły cale życie . Nie jest to uraz jednorazowy lecz powodujący zmianę jej życia , powodujący konieczność radzenia sobie z coraz to nowymi wyzwaniami towarzyszącymi przy wychowaniu dziecka. Błąd lekarzy polegający na niewykryciu wady rozwojowej płodu spowodował u powódki utratę zaufania do lekarzy z którymi teraz z uwagi na stan dziecka musi współpracować .
Pozwany(...) Publiczny Zakład (...)wK.wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Pozwany w pierwszej kolejności podniósł brak legitymacji procesowej biernej bowiem to pozwanyJ. N.prowadził ciążę powódkiA. K. (1)któremu pozwany powierzył wykonywanie świadczeń zdrowotnych na zasadzieart. 429 kcpodpisując stosowne umowy. Pozwany nie ponosi więc odpowiedzialności za działania lekarza . Niezależnie od tego zarzutu pozwany zaprzeczył abyJ. N.nie dochował należytej staranności w opiece nad powódką w czasie ciąży. Lekarz nie mógł wykryć wady rozwojowej płodu ani nawet jej podejrzewać . Nawet gdyby schorzenie zostało zdiagnozowane nie było możliwości podjęcia skutecznego leczenia przed porodem . Pozwany zakwestionował także wysokość dochodzonego roszczenia .
PozwanyJ. N.wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Pozwany podniósł , że współpracował z pozwanym SP ZOZ(...) Publicznym Zakładem (...)wK.na podstawie umów zawartych 2 01 2013 r i 2 01 2014 r przy czym umowa ta miała charakter umowy nienazwanej do której regulacja zart. 27 ust 7 ustawy z dnia 15 04 2011 r o działalności leczniczejnie ma zastosowania. W myśl zawartej umowyJ. N.zobowiązany był do wykonywania na rzecz w/w ZOZ specjalistycznych porad ginekologicznych .J. N.nie działał samodzielnie w zakresie świadczenia usług medycznych . Pozwany SP ZOZ ingerował w sposób udzielania przez lekarza świadczeń , kontrolował jego czynności i wydawał mu polecenia.
J. N.przyznał , że ciąża powódkiA. K. (1)była prowadzona w poradni dla kobiet pozwanego SP ZOZ . Czynności podejmowane przez lekarza nie były obarczone błędem. Ciąża nie należała do kategorii wysokiego ryzyka i nie ujawniono okoliczności które przewidywały konieczność zakwalifikowania jej do wyższej grupy referencyjnej . Pozwany wdrożył wszystkie zalecane w ramach standardu postępowania opracowanego przez(...) Towarzystwo Ginekologicznei przestrzegał wymagań do prowadzenia diagnostyki USG . Pozwany przeprowadził badanie USG czterokrotnie. Celem badania USG wykonanego w dniach 17 03 2014 r i 10 04 2014 r była ocena czynności serca płodu ,pomiary biometryczne , ocena anatomii płodu w tym czaszki , ścian powłok jamy brzusznej , żołądka , serca płodu , pęcherza moczowego , kręgosłupa , kończyn górnych i dolnych. Pozwany nie stwierdził u powódki wskazań do prowadzenia dodatkowej diagnostyki za wyjątkiem zagrożenia gruźlicą która została negatywnie zweryfikowana . Pozwany zalecił powódce jak każdej pacjentce wykonanie badań prenatalnych na które powódka nie zdecydowała się z uwagi na wysokie koszty. Badania USG wykonano z należytą starannością a pomimo tego nie pozwoliły na stwierdzenie cech wodogłowia charakteryzującego się występowaniem asymetrii echa środkowego , efektem „falującego” echa sierpu mózgu , destrukcją struktur mózgowych , zwiększonym obwodem czaszki , czy poszerzeniem komór mózgu. Pozwany nie stwierdził także aby kontrolowane komory boczne mózgu płodu przekraczały 50% szerokości całej półkuli . Gdyby takie anomalie stwierdzono zostałyby odnotowane w dokumentacji i powódka otrzymałaby skierowanie do dalszej specjalistycznej diagnostyki. Sytuacja uległa zmianie w dniu 26 06 2014 r gdy podczas badania pozwany rozpoznał podejrzenie wady płodu i niezwłocznie skierował powódkę na leczenie szpitalne. Pozwany podniósł także że możliwości diagnostyczne sprzętu na którym przeprowadzano badania USG powódki należącego do pozwanego SP ZOZ były znacznie ograniczone ze względu na niską rozdzielczość urządzenia, występujący efekt rozmazania konturów co było sygnalizowane kierownictwu. Obraz uzyskany w badaniu USG powódki był obarczony możliwością wystąpienia błędu ze względu na otyłość powódki II stopnia. Pozwany podkreślił , że nie dopuścił się jakichkolwiek zaniedbań przy podejmowaniu czynności medycznych względem powódki. Wady rozwojowe mózgu małoletniej powódki nie powstały na skutek nieprawidłowego prowadzenia ciąży powódki przez lekarza. Bak związku przyczynowego między zachowaniem pozwanego a krzywdą powódek . Niewykrycie wady która nie istniała albo nie dawała objawów nie stanowi przejawu błędu w sztuce lekarza. Sam fakt , że przy wyjątkowo pogłębionej diagnostyce istniała możliwość wykrycia wady w okresie płodowym nie jest wystarczający do przypisania pozwanemu odpowiedzialności. Ponadto pozwany podniósł , że brak jest jednoznacznych wskazań które świadczyłyby , że przeprowadzenie zabiegu wewnątrz płodowego dawałoby gwarancję czy wysokie prawdopodobieństwo braku wystąpienia u powódkiZ. K.ciężkiego , względnie średniego stopnia upośledzenia .
Interwenient uboczny(...) SAwW.który przystąpił do sprawy po stronie pozwanegoJ. N.( pismo k 666 tom IV) wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Podniósł , że pozwanegoJ. N.i interwenienta łączyła w okresie od dnia 1 04 2013 r do 31 03 2014 r umowa ubezpieczenia OC . Interwenient Uboczny zakwestionował powództwo co do zasady wskazując że nie zostały przez powódki wykazane przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny :
J. N.jako lekarz ginekologii prowadził na podstawie umowy z dnia 2 01 2013 r obowiązującej do dnia 31 12 2013 r oraz na podstawie umowy z dnia 2 01 2014 r.(...)w(...) Publicznym Zakładzie (...)wK.który miał kontrakt z NFZ. Pozwany SP ZOZ zlecił pozwanemuJ. N.wykonywanie specjalistycznych porad ginekologicznych w tym świadczeń w zakresie położnictwa i ginekologii , pobrania materiałów do badań cytologicznych oraz świadczeń zabiegowych w położnictwie i ginekologii. PozwanyJ. N.za wykonane w ramach zlecenia prace otrzymywać miał wynagrodzenie według ustalonych w umowie punktów rozliczeniowych . Sprzęt medyczny na którym pracował pozwanyJ. N.w tym aparat USG stanowił własność pozwanego SP ZOZ. Został zakupiony w 2006 r. Pozostawał do dyspozycji pozwanegoJ. N.i innych lekarzy w tej placówce . Jednym z lekarzy rodzinnych w tym samym ośrodku jest świadekE. T.zatrudniona na umowę o prace. Pracuje na tym samym aparacie USG co pozwany. Sprzęt jest serwisowany. Lekarze przechodzili szkolenia USG na innych aparatach. Dysponowali instrukcją obsługi aparatu USG znajdującego się w ośrodku i każdy indywidualnie opanowywał pracę sprzętu. Świadek aparat USG ocenia jako wystarczający dla badania przesiewowego . Jeśli świadek ma wątpliwości co do wyniku badania USG spowodowane warunkami pacjenta to umawia się z nim na ponowne badanie lub na dokładną diagnozę wysyła do szpitala wR.gdzie jest aparat wyższej klasy. Wysyła też pacjentów do szpitala celem potwierdzenia diagnozy której nie jest pewna. W ośrodku pracuje jeszcze jeden lekarz ginekolog na umowie zlecenia ,oprócz pozwanegoJ. N.,świadekM. K.. Jej zdaniem aparat USG spełnia standardy. Jest dopuszczony do badań. Prowadząc ciąże pacjentki standardowo wykonuje się 3 rutynowe badania USG w 11-13 tygodniu , 20 - 22 tygodniu i 30- 32 tygodniu. Są to badania w kierunku wykluczenia wad płodu . Aparat USG jest w stanie wykryć wadę płodu. Klasy urządzeń w standardach są różne. W standardach NFZ wskazaniem do zlecenia badań prenatalnych jest wiek matki powyżej 35 roku życia ( powódka miała lat 18 ) , wady u dziecka wcześniej urodzonego przez matkę oraz wady w rodzinie , wady genetycznie , duża masa urodzeniowa . Standardowo kieruje się pacjentkę na badania prenatalne gdy w USG zostaną stwierdzone nieprawidłowości ale wtedy trzeba opisać i uzasadnić co wymaga sprawdzenia na aparatach USG wyższej klasy.
Koszt badania prenatalne wykonanego prywatnie wynosi ok. 250 zł . jest to koszt jednorazowy . Najważniejsze badanie USG pod kątem wad płodu wykonuje się w 11-13 tydzień ciąży. W ocenie świadkaM. K.aparat USG jaki miała do dyspozycji w ośrodku wK.ma nie najlepszy obraz . Świadek nie poruszała tego tematu z kierownictwem ZOZ. Świadek pracuje na kilku aparatach USG w różnych placówkach.
PozwanyJ. N.w ramach umowy zlecenia podejmował samodzielnie decyzje związane z diagnozowaniem i leczeniem w ramach swojej specjalizacji. PozwanyJ. N.prowadził dokumentację leczenia swych pacjentów. Kwestie związane z administrowaniem budynku , opłatami za media , monitorowaniem sprawności sprzętu medycznego pozostawały w gestii Kierownika pozwanego SP ZOZ . W 2014 r nikt z personelu medycznego nie zgłaszał awarii aparatu USG. W 2013 r pozwany SP ZOZ nie miał zakontraktowanych z NFZ badań prenatalnych. Pacjent miał prawo swobodnego wyboru lekarza w ośrodku niezależnie od rejonu w jakim mieszkał. Pozwany SP ZOZ współpracował w ramach placówki wK.z pozwanymJ. N.od 10 lat.
Aparat USG podlegał stałej kontroli bezpieczeństwa i dokładności aparatu a kontrola przeprowadzana była w dniu 21 10 2013 r i w dniu 5 11 2014 r.
PowódkaA. K. (1)była pacjentkąJ. N.od 12 12 2013 r . Pozwany rozpoznał ciążę w badaniu USG w dniu 12 12 2013 r. Wpisy w karcie ciąży widnieją od 19 12 2013 r. Powódka przychodziła na wizyty w regularnych odstępach czasu. Pozwany zlecił powódce badania laboratoryjne . W związku z kontaktem powódki z osobą chorą na gruźlicę pozwany zlecił konsultację specjalisty chorób płuc oraz lekarza stomatologa. Pacjentka nie wymagała leczenia przeciw gruźliczego. W kwietniu 2014 r rozpoznano u powódki zakażenie układu moczowego i zastosowano leczenie. Podczas wizyty 15 05 2014 r wobec obrzęków kończyn dolnych zalecono dietę i leżenie. W dniu 5 06 2014 powódka zgłosiła dolegliwości bólowe w klatce piersiowej. W dniu 26 06 2014 r ze względu na podejrzenie przedwczesnego pęknięcia błon płodowych lekarz skierował pacjentkę doszpitala (...)wR.. W toku prowadzenia ciąży powódki pozwany nie rozpoznał wady rozwojowej płodu. Pozwany prowadził ciążę zgodnie z rekomemdacjami(...)dotyczącymi prowadzenia ciąży oraz zgodnie z rekomendacjami(...)w zakresie przesiewowej diagnostyki USG w ciąży o prawidłowym przebiegu. W dokumentacji medycznej brak jakichkolwiek zapisów o skierowaniu powódki na badania prenatalne. Powódka nie zasięgała informacji u innych lekarzy w czasie ciąży. Powódka nie domagała się od lekarza skierowania na badania prenatalne. W rodzinie powódki kuzynki urodziły dzieci z rozszczepem podniebienia i rozszczepem wargi ale powódka nie pamięta czy wspominała o tym lekarzowi i czy lekarz o wady rozwojowe innych członków rodziny pytał. Podczas pobytu wSzpitalu (...)wR.wykluczono przedwczesne pęknięcie pęcherza płodowego i w wyniku badania USG rozpoznano wadę rozwojową płodu - wodogłowie na podstawie zobrazowania poszerzonego układu komorowego mózgowia. W chwili rozpoznania wodogłowie u małoletniej powódki mało postać ciężka. Po jednodniowej obserwacji powódka została zawieziona doKliniki (...), i Ginekologii Onkologicznej wB.celem dalszego leczenia. Tam poszerzono u powódki diagnostykę laboratoryjną , badania USG , rezonansu magnetycznego .W wykonanych badaniach obrazowych potwierdzono obecność wad płodu wodogłowia oraz rozpoznano drugą wadę tj przepuklinę oponowo – rdzeniową na odcinku L2-S3. Powódka bardzo się przejęła postawioną diagnozą . Dużo płakała. W szpitalu powódka uzyskała informację już leżąc w Klinice że była możliwość leczenia rozszczepu kręgosłupa wewnątrzmacicy . Usłyszała , że takie operacje przeprowadza się. Widziała zamieszczone w szpitalu fotografie z podziękowaniami rodziców których dzieci były poddawane takiej operacji. Powódka liczyła na to ,że w przypadku wcześniejszego rozpoznania wady córka mogłaby być poddana operacji i wówczas miałaby szanse na mniejsze wodogłowie , mogłaby samodzielnie siadać, miałaby sprawniejsze kończyny dolne. Operacja w czasie ciąży dawałaby możliwości odbarczenia wodogłowia. Liczyła na to że dziecko samo nauczyłoby się siadać , wstawać i chodzić. Powódki nie informowano czy w jej konkretnym przypadku były wskazania do operacji płodu. Obecnie małoletnia powódkaZ. K.ma 2 lata i nie potrafi samodzielnie usiąść , nie potrafi sama się przetaczać. Powódka zgłaszała pozwanemuJ. N., że brała leki przeciwgruźlicze przed ciążą które pobierała profilaktycznie . Nikt nie poinformował powódki aby branie leków miało związek z wadą rozwojową płodu ale zdaniem powódki istniało takie ryzyko.
Powódka przeżywała silny stres czekając na rozwiązanie , psychicznie wspierała ją matka świadekA. Ż.i mąż . W dniu 14 07 2014 r wykonano cięcie cesarskie z uwagi na duże wodogłowie. Powódka nie widziała wówczas córki nie wiedziała jakie są konsekwencje takiego rozpoznania. Noworodek po porodzie został przekazany do Kliniki Intensywnej Terapii i Patologii Noworodka(...)Medycznego (...)wK.gdzie wykonano operację plastyki przepukliny oponowo – rdzeniowej oraz założonozbiornik R.. Dnia 8 09 2014 r założono dziecku zastawkę komorowo – otrzewnową .Po porodzie powódce nie pokazali dziecka. Powódka pozostawała w niepewności co wiązało się z silnym stresem .Została poinformowana że dziecko będzie przechodzić operację w innej klinice. Mąż jeździł do szpitala do córki i opowiadał powódce o postępach leczenia. Pojechała do Kliniki po 10 dniach od porodu jak tylko wyszła ze szpitala. MałoletniaZ. K.przebywała w szpitalu jeszcze do dnia 9 10 2014 r przechodząc 3 operacje a ponadto infekcję i antybiotykoterapię. Powódka jeździła do córki do Kliniki co drugi dzień . Na dwa tygodnie przed wypisaniem przebywała tam cały czas ucząc się opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem w tym cewnikowania. Po opuszczeniu szpitala w październiku 2014 r powódka zajmowała się córką , w bieżącej opiece pomagała jej teściowa świadekT. K.. Powódka z mężem jeździli z dzieckiem do lekarzy wielu specjalności doK.do neurologa, kardiologa, okulisty , chirurga . Rehabilitację robi powódka sama godzinę dziennie i dodatkowo prywatnie jeździ na rehabilitację z córką dwa razy w tygodniu . Powódka miała wsparcie w mężu i teściach. MałoletniaZ.jest pod stałą opieką powódki która poświęca jej cały swój czas. Na badanie moczu powódka jeździ co dwa tygodnie a czasem częściej. Cewnikuje córkę, zawozi mocz do badania , odbiera wyniki i idzie z nimi do lekarza pediatry wR.. Powódka bardzo stresuje się podawaniem córce leków . Małoletnia jest cewnikowana. Mąż powódki pracuje zawodowo. Powódka ponosi koszty zakupu leków , rehabilitacji , cewników. Zakupiła specjalne krzesełko bo małoletnia sama nie potrafi usiąść
Powódka przed ciążą uczyła się w technikum chemicznym . Nie miała żadnych własnych dochodów. W ciąże zaszła na początku 3 klasy. Mąż zarabiał ok. 1.500 zł. Szkołę powódka ukończyła z wynikiem średnim. Przed ciążą nie brała żadnych witamin ani suplementów diety . Miała praktyki wprzedsiębiorstwie (...)wR.. Z uwagi na urodzenie niepełnosprawnego dziecka nie zdawała matury i nie zdała egzaminu zawodowego. Przed urodzeniem dziecka powódka planowała zdać maturę i rozpocząć studia z zakresu kosmetologii wO.. Nie miała skonkretyzowanych planów .Warunki przyjęcia na studia nie są jej znane. Po urodzeniu niepełnosprawnej córki wymagającej stałej opieki zarzuciła swoje plany. Obecnie powódka gorzej znosi niepowodzenia, jest bardziej płaczliwa. Bardzo przejmuje się każdym gorszym wynikiem badania córki. Powódka nie spotyka się ze znajomymi bo cały dzień wypełniają jej obowiązki przy córce. Utrzymuje stały kontakt z jedną koleżanką.
W dniu 20 11 2014 r przyznano małoletniej powódceZ. K.orzeczenie o niepełnosprawności.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumentację prowadzenia ciążyA. K. (1), karty wypisowe i karty informacyjne i leczenia szpitalnego powódkiA. K. (1)i powódkiZ. K., historię chorobyA. K. (1)orzeczenie o stopniu niepełnosprawnościZ. K.k 79 , umowę z dnia 2 01 2014 r k 461 -462, 463-444, kartę kontroli aparatu USG k 556-619 , zeznania świadków :T. K.,A. Ż.,E. T.,M. K., przesłuchanie stron , opinię biegłego prof. dr hab. n. med.M. S.w dziedzinie położnictwa , ginekologii i ginekologii onkologicznej , opinię biegłego prof. dr hab. n. med.K. S.specjalisty ginekologii , położnictwa i perinatologii będącego kierownikiemKliniki (...)wŁ.
Sąd zważył:
PowództwoA. K. (1)oraz małoletniejZ. K.działającej przez swych rodziców nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną dochodzonych roszczeń jestart. 445 §1 kci444 § 2 kcPrzypisane odpowiedzialności z tych przepisów wymaga zaistnienia elementu obiektywnego jaką jest bezprawność (art. 415 kc). Aby móc przypisać odpowiedzialność pozwanemu lekarzowiJ. N.oraz pozwanemu SP ZOZ za ewentualną szkodę muszą być spełnione łącznie następujące przesłanki: wyrządzenie szkody przez lekarza , zawinione działanie lub zaniechanie, adekwatny związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy tym działaniem lub zaniechaniem a wyrządzoną szkodą, a także wyrządzenie szkody przy wykonywaniu czynności powierzonej lekarzowi . W świetle okoliczności przedmiotowej sprawy należało mieć także na względzie, iż na mocyart. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty(Dz. U. z 1997 r., Nr 28, poz. 152 z późniejszymi zmianami) lekarz ma obowiązek wykonywać zawód, zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością. Oczywistym jest także, że lekarz nie może ponosić odpowiedzialności odszkodowawczej za każde powikłanie występujące w toku leczenia pacjenta, gdyż wiązałoby się to z jego odpowiedzialnością absolutną. Warunkiem jego odpowiedzialności jest przypisanie mu winy za powstanie szkody (art. 415 k.c.), a ta w niniejszym postępowaniu nie została wykazana.
Powódka zarzuciła pozwanemuJ. N.,że nie zachował należytej staranności podczas prowadzenia jej ciąży bo nie wykrył wad płodu tj wodogłowia i przepukliny oponowo – rdzeniowej wykonując badanie USG aparatem słabej jakości być może uszkodzonym ani nie skierował jej na dodatkowe badania prenatalne które w jej przypadku należało zlecić . Nie wykrycie wad płodu uniemożliwiło podjęcie leczenia tych wad przez zabieg w łonie matki co zmniejszyłoby zakres tej wady po urodzeniu małoletniej powódki co skutkowałoby mniejszym zakresem jej upośledzenia ruchowego.
Lekarz (a także szpital) zobowiązany zachować staranność w każdym przejawie kontaktu z
pacjentem i na każdym etapie leczenia, tj. zarówno przy przeprowadzaniu badań diagnostycznych i czynności technicznych zmierzających do rozpoznania, jak i podczas leczenia . Obowiązek wykonywania zawodu lekarza zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej ma charakter zasadniczy . Podkreślany jest on również w innych aktach normatywnych. W myślart. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta(tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 186 z późn. zm.) pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej.Aktualny stan wiedzy ujmowany jest w standardy tworzone przez renomowane wyspecjalizowane podmioty zarówno krajowe, jak i zagraniczne. Zasada wykonywania zawodu zgodnie z aktualnymi wskazaniami wiedzy dotyczy wszystkich etapów wykonywania zawodu lekarza począwszy od etapu diagnostycznego . Niezastosowanie standardu (procedury) prowadzi do naruszenia zasady działania z należytą starannością , odejście od standardowej procedury w działaniu stanowić będzie winę lekarza. Określone działanie ma natomiast charakter subiektywnie zawiniony, jeżeli z porównania postępowania konkretnego lekarza (dokonującego określonej czynności medycznej w danych warunkach) z przyjętym dla niego modelem powinnego działania wynika, że wzorcowy dobry lekarz w identycznych okolicznościach uniknąłby wyrządzenia pacjentowi szkody. Obok niedbalstwa (braku należytej staranności), winę stanowi także brak ostrożności czy przezorności, które prowadzą do powstania u pacjenta szkody. Postać i stopień winy jest jednak nieistotny i nie ma jednak większego znaczenia z punktu widzenia odpowiedzialności odszkodowawczej. Zgodnie z przyjętym i niekwestionowanym stanowiskiem orzecznictwa i literatury, lekarz odpowiada za każdą winę cywilną, nawet najlżejszą .
Obowiązkiem lekarza jest wykonywanie zawodu dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania chorobom, rozpoznawania i leczenia ich. Lekarz ma zatem obowiązek podjęcia takiego sposobu postępowania (leczenia), które gwarantować powinno, przy zachowaniu aktualnego stanu wiedzy i zasad staranności, przewidywalny efekt w postaci wyleczenia, a przede wszystkim nienarażenia pacjentów na pogorszenie stanu zdrowia (wyrok SN z dnia 10 lutego 2010 r., V CSK 287/09, LEX nr 786561). Wysokie wymagania staranności, jakiej oczekuje się od lekarzy, nie mogą jednak przeradzać się w przypisywanie im obowiązków niemożliwych praktycznie do wykonania i tym samym wprowadzenie swoistej odpowiedzialności na zasadzie ryzyka. Wzorcem, do którego należy sięgać w odniesieniu do lekarza, jest wzorzec tzw. dobrego fachowca. Przyjmuje się pewien poziom fachowości, poniżej którego postępowanie lekarza należy ocenić negatywnie.
Podstawowym punktem odniesienia dla wyznaczenia normatywnego znaczenia pojęcia należytej staranności jestart. 355 § 1 kc.Należy dodać, że wzorzec należytej staranności, zakłada konieczność oceny lekarza bądź lekarza specjalisty działającego w konkretnych okolicznościach . Model powinnego działania stanowi inny punkt odniesienia dla fachowca z nowoczesnej kliniki, dobrze wyposażonej w aparaturę i sprzęt medyczny, a inny dla mniejszego szpitala o skromniejszym budżecie.
Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego prof. Dr hab. N. med.M. S.w dziedzinie położnictwa , ginekologii i ginekologii onkologicznej który stwierdził w opinii Badanie USG jest podstawową metodą diagnostyczną w ciąży , jest metodą obrazowania struktur płodu. Od tego badania należy rozpocząć poszukiwanie ewentualnych wad płodu. Badanie to jest obarczone ryzykiem błędu co jest wypadkową doświadczenia i wiedzy lekarza, parametrów aparatu USG , cech pacjentki ( otyłość) położenie płodu , mała ilość płynu owodniowego itp.) . Pozytywny wynik badania nigdy nie daje 100% pewności co do prawidłowej anatomii płodu. Zdarzają się przypadki nie rozpoznania wad płodu w trakcie badań prenatalnych i wówczas dochodzi do ich rozpoznania dopiero po porodzie. Podstawowym celem badania USG jest zminimalizowanie a nie wykluczenie ryzyka wystąpienia niekorzystnych wyników położniczych mogących wystąpić na skutek nierozpoznania wady płodu. Według Rekomendacji Sekcji(...)badanie USG w czasie ciąży powinno się wykonywać 3 razy o ile ciąża przebiega prawidłowo . W celu uzupełnienia diagnostyki , aby wykluczyć wady wykonuje się badania dodatkowe takie jak badania krwi , badania inwazyjne jak amniopunkcja , amniocenteza przy podejrzeniu wady genetycznej , w przypadku rozpoznania wady w późniejszych okresach ciąży i podczas kwalifikacji do leczenia zabiegowego – badania obrazowe jak rezonans magnetyczny płodu.
Biegły przeanalizował dokumentację medyczną dotyczącą prowadzenia ciąży i stwierdził , że powódkaA. K. (1)nie należała do grupy podwyższonego ryzyka i nie wymagała konsultacji w ośrodku wyższego stopnia referencji. Obowiązek skierowania pacjentki do ośrodka o wyższym stopniu referencji istnieje wówczas gdy lekarz ma wątpliwości diagnostyczne lub podejrzenia nieprawidłowego rozwoju płodu np. po badaniu USG. Pozwany po powzięciu od pacjentki informacji o kontakcie z gruźlicą skierował ją na konsultację do specjalisty chorób płuc który wykluczał zagrożenie gruźlicą. Przebieg ciąży był prawidłowy i nie było wskazań do poszerzenia diagnostyki .
Otyłość pacjentki sama w sobie jest czynnikiem ryzyka wystąpienia wad anatomicznych płodu jak i niepowodzeń położniczych dla matek i dla płodu .Badanie u osób otyłych wypada technicznie gorzej bo częściej dochodzi do pojawienia się rozmazania konturów czy rozproszenia wiązki fali ultradźwięków. Stopień trudności wykonania badania wzrasta wraz z grubością tkanki tłuszczowej. W przypadku otyłości II stopnia u powódki badanie USG było badaniem trudnym technicznie do wykonania a obraz mógł być obarczony możliwością wystąpienia błędów.
Biegły przeanalizował specyfikację aparatu USG i stwierdził że aparatura spełnia wymagania w zakresie prezentacji 2 D w czasie rzeczywistym , skali szarości , posiada możliwość pomiaru obwodu , pola powierzchni i odległości oraz posiada program położniczy. Umożliwia drukowanie dokumentacji badania i zapisywanie badań w pamięci USG. Aparat należy zaliczyć do klasy średniej spełniającej wymagania diagnostyki prenatalnej.
Biegły podkreślał w opinii , że wczesne wykrycie wad płodu pozwoliłoby na rozważenie zakwalifikowania płodu do leczenia wewnątrzmacicznego przy czym takie leczenie jest traktowane jako terapia eksperymentalna z wysokim odsetkiem poważnych powikłań dla zdrowia i życia matki i płodu. Nadal pod znakiem zapytania stawiana jest przewaga korzyści nad groźnymi powikłaniami takich zabiegów.
Wobec kwestionowania wniosków opinii przez stronę powodową Sad dopuścił dowód z opinii innego biegłego prof. dr hab. n. med.K. S.specjalisty ginekologii , położnictwa i perinatologii będącego kierownikiemKliniki (...)wŁ.. Biegły po przeanalizowaniu pełnej dokumentacji medycznej również wykluczył popełnienie błędu w sztuce lekarskiej w zaistniałej sytuacji położniczej u powódkiA. K. (1).A. K. (1)była regularnie kontrolowana na jedenastu wizytach w prawidłowych odstępach czasu , wykonano 6 badań USG. Pozwany zlecił powódce obowiązkowe i zalecane badania laboratoryjne i konsultacje zgodnie z RekomendacjamiZespołu (...)dotyczące opieki okołoporodowej i prowadzenia płodu. Zlecił konsultację pulmonologa i włączył antybiotykoterapię. Pozwany wszystkie działania prowadził systematycznie . Po zgłoszeniu dolegliwości bólowych w podbrzuszu zalecił dietę i leżenie. Podczas badania USG nie zobrazował wad rozwojowych u płodu. Pozwany nie zaniechał więc żadnych czynności diagnostycznych. Nie stwierdził zagrożenia ani żadnej patologii a więc brak było podstaw do skierowania powódki na dalsze badania diagnostyczne. Powódka nie została zakwalifikowana do grupy podwyższonego ryzyka z uwagi na młody wiek, nieobciążony wywiad internistyczny , ginekologiczny i położniczy , prawidłowy przebieg ciąży w I trymestrze. Zdaniem biegłego teoretycznie istniała możliwość wykrycia wady rozwojowej płodu u powódki . Jednak w tym konkretnym przypadku dwie bardzo poważne wady rozwojowe ośrodkowego układu nerwowego pod postacią wodogłowia i przepukliny oponowo - rdzeniowej , nieznany czynnik etiologiczny , nieznany czas ich powstania, łożysko zlokalizowane na ścianie przedniej macicy , otyłość II stopnia, mogły spowodować trudności i ograniczenia w możliwości wykrycia wad rozwojowych płodu. Diagnostyka wad rozwojowych mimo postępu medycyny jest nadal bardzo trudna. Mało nasilone objawy wodogłowia oraz płaskie przepukliny rdzeniowe są nierozpoznawalne w 98 % przypadków. Być może zdaniem biegłego tak samo było w tym przypadku . Często lekarz nie jest w stanie ocenić wielu innych wad rozwojowych płodu. Stwierdzenie torbieli wypełniających kanał rdzeniowy u małoletniej jest bardzo trudne do oceny a to właśnie ta wada mogła być odpowiedzialna za nagłe i szybkie powstanie dużego wodogłowia. Torbiele zostały stwierdzone już po urodzeniu .W małych ośrodkach najczęściej znajdują się aparaty USG średniej klasy i mimo że są sprawne nie mają możliwości takich jak w ośrodkach o wyższej referencji . Czas rozpoznania wad rozwojowych jest uzależniony od rodzaju sprzętu , posiadanych umiejętności , doświadczenia klinicznego w dziedzinie diagnostyki wad wrodzonych .W niniejszej sprawie zdaniem biegłego podkreślenia wymaga fakt że wodogłowie stwierdzono wSzpitalu (...)wR.a więc w placówce o wyższym stopniu referencyjności niż Ośrodek wK.. Mimo poszerzonej diagnostyki nie stwierdzono drugiej wady tj przepukliny oponowo - rdzeniowej co rozpoznane zostało dopiero w placówce o wysokim stopniu referencyjności posiadającej sprzęt wysokiej klasy . Zdaniem biegłego wada rozwojowa jest trudno rozpoznawalna nawet wówczas gdy dołożono należytej staranności w diagnostyce i analizie ryzyka jej wystąpienia.
Biegły nie dopatrzył się w procedurze prowadzenia ciąży powódki zaniedbań prowadzących do niewykrycia u powódki wad płodu. W toku prowadzenia ciąży nie było żadnych wstań do skierowania powódki na badania specjalistyczne , które we wcześniejszej fazie mogłyby doprowadzić do wykrycia wad płodu.
Postępowanie dowodowe nie wykazało aby sprzęt czyli aparat USG był wadliwy . Był sprzętem średniej klasy o standardzie jaki zwykle znajduje się w mniejszych ośrodkach tak ja u pozwanego.
W przypadku gdyby uznać , że niewykrycie wad płodu w odpowiednim czasie przez pozwanego było zawinione przez pozwanego ( choć postępowanie dowodowe tego nie wykazało) przepisy wymagają , by związek przyczynowy między zdarzeniem w tym przypadku zaniechaniem a szkodą miał charakter normalny (adekwatny,art. 361 § 1 k.c.). W sferze odpowiedzialności za szkody wyrządzone przy leczeniu oznacza to, że doznany przez pacjenta uszczerbek na zdrowiu a więc zakres wady rozwojowej u powódkiZ. K.musiałby pozostawać normalnym następstwem działania lekarza czy placówki medycznej .
W procesach lekarskich nie wymaga się ustalenia związku przyczynowego w sposób absolutnie pewny. SN w wielu wyrokach podkreślał, że w sytuacjach, w których chodzi o zdrowie i życie ludzkie nie można mówić o całkowitej pewności, lecz co najwyżej o wysokim stopniu prawdopodobieństwa faktu, iż szkoda wynikła z określonego zdarzenia.
Jeżeli prawdopodobieństwo to zostaniein casuudowodnione, związek przyczynowy uznaje się za ustalony. Z opinii obu biegłych wynika , że możliwość leczenia dziecka w okresie prenatalnym w przypadku wodogłowia i przepukliny rdzeniowej uzależniona jest od czasu wystąpienia , czynnika etiologicznego i stwierdzenia nieprawidłowości. Poza tym do każdego zabiegu istnieją przeciwwskazania. Możliwość wykonania zabiegu dotyczy nielicznych , wybranych , starannie przygotowanych i wyselekcjonowanych przypadków. Na ponad 1.700 rozpoznanych przypadków wodogłowia w okresie ostatnich 10 lat terapię wewnątrzmaciczną wykonano tylko w 312 przypadkach. Mimo wprowadzenia prewencji , nowoczesnej diagnostyki prenatalnej i nowych technik chirurgicznych wady cewy nerwowej z następowym wodogłowiem nadal są powodem wysokiej śmiertelności noworodków i niemowląt w czasie 1 roku życia. BiegłyK. S.stwierdził wprost że w tym konkretnym przypadku klinicznym nie można było przeciwdziałać zaistniałej sytuacji ani w żaden sposób interweniować In utero aby zmniejszyć skutki wady rozwojowej uZ. K.. Wcześniejsze rozpoznanie wady rozwojowej mogło jedynie zmniejszyć czy przesunąć w czasie tragedię jaką przeżyli rodzice natomiast w żadnym stopniu nie zmieniłoby to postępowania położniczego. W tej sytuacji zarzut powódki jakoby do operacji małoletniej jeszcze w okresie ciąży nie doszło na skutek zawinionego błędu pozwanego nie znajduje pokrycia w materiale dowodowym. BiegłyK. S.który jak twierdzi jest dużym zwolennikiem idei wewnątrzmacicznej terapii płodu ponieważ wprowadzał ją na terenie kraju jako pierwszy stwierdził , że przeprowadzenie takiego zabiegu u małoletniej powódki nie dawałoby ani gwarancji ani wysokiego prawdopodobieństwa uniknięcia ciężkiego czy średniego stopnia upośledzenia. Nawet gdyby rozpoznano wcześniej wady rozwojowe to istniały przeciwwskazania do podjęcia leczenia wewnątrzmacicznego przepukliny oponowo – rdzeniowej. Jednym z przeciwwskazań do przeprowadzenia takiej operacji jest otyłość u matki wskaźnik(...)powyżej 35 . Stopień wodogłowia przekraczał 18 mm i towarzyszyły mu inne groźne patologie O UN wyszczególnione przez biegłego w opinii k 864 akt w tym torbiele wypełniające kanał rdzeniowy. Przy tak znacznych zmianach nawet gdyby powódka była skierowana na leczenie wewnątrzmaciczne przed 26 tygodniem ciąży to po pierwsze istniały przeciwwskazania do zabiegu wewnątrzmacicznego a w przypadku jego przeprowadzenia operacja nie dawałaby gwarancji i zwiększenia szans na prawidłowy rozwój psychomotoryczny i ruchowy noworodka.
Niewątpliwie w przypadku wykazania zawinienia i związku przyczynowego miedzy działaniem a szkodą pozwanyJ. N.zatrudniony w zakładzie leczniczym na tzw. "kontrakcie”, tj. na podstawie umowy cywilnoprawnej (zlecenia ) odpowiadałby za szkody wyrządzone ze swojej winy, solidarnie z angażującym go zakładem leczniczym .
Zakład opieki zdrowotnej, zarówno publiczny, jak i niepubliczny może ponosić nie tylko
odpowiedzialność za zawinione wyrządzenie szkody przez zatrudnionych w
nim lekarzy i personel medyczny ale także za winę własną (organizacyjną) np. za wadliwy i niesprawny sprzęt medyczny.
Postępowanie dowodowe wykazało , że prowadzenie ciąży powódkiA. K. (1)przez pozwanegoJ. N.odpowiadało aktualnej wiedzy medycznej i przyjęty standardom postępowania i jego zachowanie nie było bezprawne. Sprzęt należący do pozwanego ad 2 którym posługiwał się pozwanyJ. N.nie był wadliwy i odpowiadał przyjętym standardom.
Sąd uznał , że złożone przez biegłych opinie są wiarygodne i rzetelne, a wyciągnięte wnioski końcowe są logiczne i zgodne z wiedzą medyczną i zasadami doświadczenia życiowego. Opinie te są także pełne i dotyczą wszystkich istotnych kwestii związanych ze stanem zdrowia powódek. . Biegli wnikliwie przeanalizowali zebrany materiał dowodowy – w tym dokumentację lekarską – tak pod kątem przebiegu ciąży jak i stanu zdrowia małoletniej powódki.
Biegli jednoznacznie i kategorycznie wykluczyli, aby pozwanyJ. N.popełnił błąd w sztuce lekarskiej. Pozwanym nie sposób przypisać zawinionego działania lub zaniechania a tym bardziej cech bezprawności i dlatego powództwo obu powódek należało oddalić .
W tej sytuacji prowadzenie dalszego postępowania dowodowego przez dopuszczenie dowodu z opinii kolejnych lekarzy okazało się zbędne.
O kosztach orzeczono zgodnie zart. 102 kpc. Sąd nie obciążył powódki kosztami postępowania w sprawie biorąc pod uwagę specyfikę sprawy , jej skomplikowaną tematykę tak pod względem medycznym jak i towarzyszące powódceA. K.w toku procesu emocje związane ze stanem zdrowia córki. Powódka opierała swe roszczenie na informacjach zasłyszanych tuż przed urodzeniem dziecka i po trudnej dla niej diagnozie jej córki w Klinice wB.. Informacje o istnieniu możliwości prowadzenia operacji wewnątrzmacicznej w wypadku występowania podobnych schorzeń jak u jej małoletniej córki były ogólnikowe lecz trudno wymagać aby pacjenci posiadali specjalistyczną wiedzę pozwalającą ocenić w dacie wniesienia pozwu ich szanse na wygranie procesu.
Sędzia

ZARZĄDZENIE
1 odnotować zwrot akt z uzasadnieniem
2 odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć
-- pełnomocnikowi powódek
- pełnomocnikowi interwenienta ubocznego
- pełnomocnikowi pozwanego SP ZOZ