Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 461/17
Data wyroku: 2018-01-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Elżbieta Zarzecka, Barbara Orechwa-Zawadzka, Alicja Sołowińska
Słowa kluczowe: Powództwo o ustalenie
Podstawa prawna: art. 4 pkt 2a ustawy z 13.10.1998r. o sus

Sygn.akt III AUa 461/17, III AUz 85/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 stycznia 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Dorota Elżbieta Zarzecka (spr.)
Sędziowie: SA Barbara Orechwa-Zawadzka
SA Alicja Sołowińska
Protokolant:  Agnieszka Charkiewicz
po rozpoznaniu na rozprawie 4 stycznia 2018 r. wB.
sprawy z odwołaniaA. M.

      przy udziale zainteresowanych:
N. L.,K. S. (1),K. S. (2),E. S.,K. K.,N.K.,S. L.,A. Z.,  

      syndyka masy upadłości(...)(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej z siedzibą wO.oraz(...) Spółki z o.o.weW.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz płatnika składek
na skutek apelacji oraz zażaleniaA. M.
od wyroku oraz postanowienia Sądu Okręgowego w Łomży III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 30 grudnia 2016 r. i 10 marca 2017 r. sygn. akt III U 326/14

I

zmienia zaskarżony wyrok w pkt. 2 i 3 w ten sposób, że obniża zasądzone koszty zastępstwa procesowego do 60 złotych w pkt. 2 i do 60 złotych powiększonych o stawkę podatku VAT w pkt. 3,

II

oddala apelację w pozostałym zakresie,

III

oddala zażalenie,

IV

      zasądza odA. M.na rzecz syndyka masy upadłości(...)(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej z siedzibą wO.240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję,

V

zasądza odA. M.na rzecz kuratora(...) Spółki z o.o.weW.radcy prawnegoB. W.120 (sto dwadzieścia) złotych powiększonych o stawkę podatku VAT tytułem wynagrodzenia kuratora za II instancję,

VI

zasądza odA. M.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.

SSA Alicja Sołowińska  SSA Dorota Elżbieta Zarzecka  SSA Barbara Orechwa-Zawadzka
Sygn. akt III AUa 461/17, III AUz 85/17

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.Inspektorat wŁ.decyzjami z:
- 3 kwietnia 2014 r., wydaną w stosunku doK. K.,
- 9 maja 2014 r., wydaną w stosunku doE. S.,
- 30 kwietnia 2014 r., wydaną w stosunku doA. Z.,
- 30 kwietnia 2014 r., wydaną w stosunku doK. S. (1),
- 9 maja 2014 r., wydaną w stosunku doK. S. (2),
- 9 maja 2014 r., wydaną w stosunku doS. B.(obecnie po mężuL.),
- 3 kwietnia 2014 r., wydaną w stosunku doN.K.,
stwierdził, że ww. ubezpieczone z tytułu zatrudnienia na podstawie umów o pracę wPrzedsiębiorstwie Handlowym (...)A. M.podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu, w okresach szczegółowo wskazanych w tych decyzjach oraz ustalił podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, a także na ubezpieczenie zdrowotne. Ponadto organ rentowy stwierdził, że płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ubezpieczonych w okresach wskazanym w decyzjach jestPrzedsiębiorstwo Handlowe (...)A. M..
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.Inspektorat wŁ.decyzją z 2 lipca 2014 r. stwierdził, żeN. L.z tytułu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie Handlowym (...)A. M.:
- na podstawie umowy zlecenia nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz dobrowolnemu chorobowemu w okresie od 23 kwietnia 2013 r. do 30 kwietnia 2013 r.; podlega tym ubezpieczeniom w okresie od 1 maja 2013 r. do 31 maja 2013 r.;
- na podstawie umowy o pracę podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz chorobowemu w okresie od 1 czerwca 2013 r. do 30 listopada 2013 r. Nadto organ rentowy ustalił, że płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń PracowniczychN. L.w wyżej wskazanych okresach jestPrzedsiębiorstwo Handlowe (...)A. M..
Odwołania od tych decyzji wniósłA. M.. Zaskarżył je w części, tj. w zakresie pkt IV zarzucając im błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że pracodawcą i płatnikiem składekK. K.,E. S.,A. Z.,K. S. (1),K. S. (2),S. L.,N.K.iN. L.w podanych okresach byłafirma (...)A. M., w sytuacji gdy wymienione świadczyły pracę na rzeczfirmy (...) sp. z o.o.oraz(...)Sp. z o.o. na podstawie umów o pracę.
Mając na względzie powyższe, odwołujący wniósł o zmianę decyzji w zaskarżonych częściach i orzeczenie co do istoty sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego poprzez ustalenie, żeA. M.nie był płatnikiem składek w okresach wskazanych w decyzjach.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedziach na odwołania wniósł o ich oddalenie i zasądzenie kosztów postepowania.
Dopuszczony do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanego Syndyk Masy Upadłości(...)(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej wO., w odpowiedzi na odwołania wniósł o ich oddalenie oraz poparł stanowisko ZUS.
Powołany przez Sąd kurator procesowy dla(...) sp. z o.o.weW.złożył oświadczenie, że przystępuje do sprawy w charakterze strony. Wniósł o oddalenie odwołań i przyznanie wynagrodzenia.
Ubezpieczone:K. K.,E. S.,A. Z.,K. S. (1),K. S. (2),S. L.,N. K.iN. L.nie zajęły stanowiska w sprawie.
Sąd pierwszej instancji ustalił, żeA. M.prowadzi działalność gospodarczą pod nazwąPrzedsiębiorstwo Handlowe (...)z siedzibą wŁ.. Zajmuje się prowadzeniem kilku sklepów odzieżowych, m.in. wŁ.,B.,A.,W.,P.iP.. Działają one, m.in. pod marką(...)czy(...). Przedsiębiorca zatrudniał w tych sklepach oraz w centrali wŁ.pracowników.
W dniu 1 czerwca 2012 r.A. M.zawarł zespółką (...) sp. z o.o.weW.(dalej:(...)) umowę-porozumienie, a następnie 1 lipca 2012 r. umowę o świadczenie usług (aneks z 2 lipca 2012 r.). Na mocy tych umów z dniem 1 lipca 2012 r. w trybieart. 231k.p.przekazał tej spółce swoich pracowników, a następnie ich odR.wynajął. Ponadto wynająłspółce (...)pomieszczenia i sprzęt oraz miał wskazywać wynajętym pracownikom pracę. W zamian za to miał płacićR.wynagrodzenie równe wynagrodzeniu pracowników, z tym że dostał na pierwsze trzy lata rabat w wysokości 40% obejmujący składki ZUS i podatki od tych pracowników.
Pismem z 31 października 2012 r.spółka (...)poinformowałaA. M., że przekazuje pracowników spółce(...)E.F.I.(...)Logistyk+ Handel+B.+(...) sp. z o.o.z/s wO.(dalej(...)) z dniem 1 listopada 2012 r. na mocy umowy cesji. W tym samym dniu tj. 31 października 2012 r.A. M.podpisał z(...)umowę-porozumienie, a 1 listopada 2012 r. zawarł z(...)umowę o świadczenie usług identyczną w treści jak dotychczasowa umowa zR.. Znalazło się tam między innymi postanowienie, żeA. M.przekazuje z dniem 1 listopada 2012 r. spółce(...)pracowników, chociaż teoretycznie od 1 lipca 2012 r. pracowników tych zatrudniałaspółka (...). O powyższych umowach poinformowano zainteresowanych pracowników. Na mocy tych umów zarównospółka (...), jak i później(...)wytwarzała dokumenty do ZUS i paski wynagrodzeń. One też wypłacały wynagrodzenia pracownikom. Mimo zobowiązania umownego, spółki te nie opłacały faktycznie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników. Spółka(...)posiada sto procent udziałów współce (...).
Sąd pierwszej instancji ustalił też, że ZUS szesnastoma decyzjami z 28 czerwca 2013 r. stwierdził, że wymienieni w nich ubezpieczeni z tytułu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie Handlowym (...)A. M.podlegają ubezpieczeniu społecznemu: emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i chorobowemu, wskazał podstawy wymiaru składek i podał, iż płatnikiem tych składek od lipca 2012 r. do maja 2013 r. jest pracodawcaA. M.. Powyższe decyzje w całości zaskarżyli wymienieni w nich ubezpieczeni. NatomiastA. M.zaskarżył pkt IV każdej z decyzji. Wyrokiem z 30 grudnia 2013 r. w sprawie sygn. akt III U 669/13 Sąd Okręgowy w Łomży oddalił odwołania, a wyrokiem z 17 grudnia 2014 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku w sprawie sygn. akt III AUa 867/14 oddalił apelacjęA. M.. Sądy nie podzieliły stanowiska odwołujących, że z dniem 1 lipca 2012 r. doszło do przejścia części zakładu pracy w trybieart. 23(
    1)k.p.Zakład pracy w rozumieniu tego przepisu Sąd Okręgowy utożsamił z przedsiębiorstwem w rozumieniuart. 55(
    1)k.c.Nie należą do niego pracownicy, nie można ich zatem „przenieść” na innego pracodawcę. Sąd Apelacyjny natomiast, kwestię „przejęcia” pracowników ocenił szerzej - przez pryzmat prawodawstwa Unii Europejskiej. W postępowaniu tym stwierdzono ostatecznie, że spółki które pracowników odA. M.miały „przejąć” faktycznie nie stały się ich pracodawcami. Żaden z „przejętych” pracowników nie kontaktował się osobiście z przedstawicielamispółek (...)((...)), spółki te nie kontrolowały jakości ich pracy, nie zachowywały się jako typowy pracodawca. Wypłacały pracownikom wynagrodzenia, ale robiły to ze środków przekazanych przezA. M., czynności z zakresu prawa pracy dokonywały na pisemny wniosekA. M.. Wszelkie zaświadczenia od pracodawcy wystawiała pełnomocnikspółek (...), także wcześniejszy pracownik odwołującego. Wysokość wynagrodzenia pracowników była taka sama, jak wcześniej uA. M., identyczne były również zasady ustalania prowizji od utargu. Wyliczały ją pracownice, a spółki nie kwestionowały ich wysokości. Faktycznie zatem pracodawcą tych pracowników byłA. M., który decydował o godzinach pracy sklepów i pracowników, kontrolował ich pracę, ustalał zasady wynagradzania i sposób obliczenia prowizji, przekazywałspółkom (...).(...). środki na ich wypłatę. W świetle zgromadzonego w tym postępowaniu sądowym materiału dowodowego stwierdzono, żespółki (...).(...). w stosunku do „przejętych” pracowników pełniły jedynie częściowo funkcje kadrowe i księgowe, nie były ich pracodawcami w rozumieniuart. 3 k.p.Dlatego uznano, że zawarte pomiędzyA. M.aspółkami (...), a następnie(...)umowy przejścia zakładu pracy w trybieart. 23(
    1)k.p.były pozorne, a zatem zgodnie zart. 83 § 1 k.c.- nieważne. Ze stronyA. M.celem tych umów była chęć oszczędzenia na kosztach pracy w postaci podatków i składek do ZUS. Z tych przyczyn Sądy obu instancji uznały, że decyzje ZUS z 28 czerwca 2013 r. są zgodne z prawem.
Z dalszych ustaleń Sądu okręgowego wynikało, żeK. K.została zgłoszona do ubezpieczenia przez firmę(...)od 11 października 2013 r. Rekrutacja przeprowadzona została w formie ogłoszenia internetowego, zaś rozmowę kwalifikacyjną przeprowadzał opiekunsklepu (...). Nie miała kontaktu z firmą(...), umowę dostała pocztą. Pracę świadczyła na stanowisku sprzedawcy wsklepie (...)wP.. Nie dostała za pracę wynagrodzenia. Od 1 grudnia 2013 r. rozpoczęła pracę wfirmie (...)i została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia w charakterze pracownika przezPrzedsiębiorstwo Handlowe (...)A. M..
Z wyjaśnieńE. S.wynikało, że została zatrudniona 12 lipca 2012 r. przez kierowniczkęsklepu (...)wB.przyul. (...). Wcześniej była zatrudniona na umowę zlecenia wfirmie (...)i zaproponowali jej przejście na umowę o pracę wfirmie (...), potem(...)Na umowę zlecenie pracowała rok, od lipca 2011 r. Towar w sklepie należał doA. M.. Warunki stosunku pracy negocjowała z kierowniczkąE. D., która była pracownikiemfirmy (...). Przez nią miała też ustalony grafik i z niż załatwiała sprawy pracownicze (albo z upoważnioną osobą -A. W., pełnomocnikiemfirmy (...)). Obie te osoby były wcześniej zatrudnione uM.. Wynagrodzenie otrzymywała przelewem na konto odfirmy (...), potem(...)Pracowała pełny rok, a 12 lipca 2013 r. spółka(...)wypowiedziała umowę.E. S.została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę od 12 lipca 2012 r. do 31 października 2012 r. przezfirmę (...), a od 1 listopada 2012 r. do 13 lipca 2013 r. przez(...)

A. Z.wyjaśniła, że przed pracą wfirmie (...)pracowała na umowę zlecenia wfirmie (...)A. M.. Zaczęła w marcu lub kwietniu 2011 r. a skończyła w lipcu 2012 r. WR.pełnomocnikiem pracodawcy byłaA. W.iP. K.. Wiedziała, że nie jest zatrudniona u panaM.jak pracowała wfirmie (...)i firmie(...)Przy przejściu do kolejnych pracodawców warunki pozostawały takie same. Robiła to samo z tym samym wynagrodzeniem i w tym samym miejscu.A. M.polecił jąfirmie (...), a zfirmy (...)do firmy(...)dostała pismo o przejściu pracowników. Kiedy przechodziła zfirmy (...)dofirmy (...)to kontaktowała się z niąA. W.. Po zmianie pracodawcy jej stanowisko i obowiązki pozostały bez zmian. Miejsce wykonywania pracy też pozostało bez zmian. Sklep, w którym wykonywała swoje obowiązki należał doA. M.. Towar w tym sklepie też należał doA. M..E. D.zawsze była kierownikiem sklepu. W tych trzech kolejnych firmach wnioski o urlop, zwolnienia lekarskie, prośby o udzielenie przerwy w pracy zgłaszała doE. D.lubA. W..A. Z.z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od 10 lipca 2012 r. do 31 października 2012 r. przezspółkę (...), a od 1 listopada 2012 r. przez(...)Następnie od 1 grudnia 2013 r. została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia w charakterze pracownika przezPrzedsiębiorstwo Handlowe (...)A. M..

K. S. (1)wyjaśniła, że była zatrudniona od 11 lipca 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. na umowę o pracę. Wcześniej była na umowie zlecenia zawartej zfirmą (...)od października 2011 r. do 11 lipca 2012 r. Najpierw wGalerii (...)wB.ul. (...)-sklep (...), potem wGalerii (...)wB.przyul. (...), sklep teżfirmy (...)należącej doA. M.. Umowę zlecenia zawierała zfirmą (...), a umowę o pracę zfirmą (...), potem(...)Zapytano ją, czy chce przejść na umowę o pracę dofirmy (...)i że dostanie wszystkie świadczenia, na co zgodziła się. W ramach umowy zlecenia porządkowała sklep, przyjmowała towar, czasem sprzedawała. Była studentką, była to praca dorywcza, uzależniona od ilości przepracowanych godzin. Przy umowie o pracę pracowała na pełny etat i robiła w zasadzie to samo, sprzątała, rozkładała towar, sprzedawała. Zmieniło się tylko to, że pracowała więcej godzin. Była dalej na studiach dziennych, ale to był semestr letni, więc było mniej zajęć i mogła więcej pracować. Na umowie zlecenia miała swój grafik i płacone miała za godzinę. W ramach umowy o pracę też był grafik, tylko że była stała podstawa wynagrodzenia plus premia uznaniowa. Godziny pracy zwiększyły się z uwagi na to, że był to okres wakacyjny, a w roku akademickim miała mniej godzin na zajęciach. W ramach umowy zlecenia zarabiała, średnio ok. 1000 zł na rękę. W ramach umowy o pracy ok. 1400-1500 zł. Na temat zmiany umowy rozmawiała zE. D., która była kierowniczką sklepu. Wszystko było z nią ustalane. Wszystkie sprawy pracownicze przechodziły przez nią. Sklep należał doA. M.. Towar który przyjmowali i sprzedawali należał do różnych firm, np.firmy (...)należącej doM., dofirmy (...)ifirmy (...). Nie wie, czy towar który sprzedawali należał do firmy(...)Miała kontakt zP. K.zfirmy (...), jak były jakieś problemy formalne z umowami.P. K.był pełnomocnikiem, który zajmował się sprawami pracowników.K. S. (1)z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od 11 lipca 2012 r. do 31 października 2012 r. przezspółkę (...), a od 1 listopada 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. przez(...)

K. S. (2)w pisemnych wyjaśnieniach złożonych organowi rentowemu podała, że pracę świadczyła na stanowisku sprzedawcy w sklepie odzieżowym(...)mającym siedzibę wŁ.przyAl. (...). Ostatnią firmą jaka ją zatrudniała była(...)Nie miała bezpośredniego kontaktu z pracownikamifirmy (...)oraz(...), tylko kontakt telefoniczny z osobą reprezentującą firmę(...)Polecenia zaś wydawał jejA. M., jak równieżE. D., która też przeprowadzała z nią rozmowę kwalifikacyjną. Wynagrodzenia za październik i listopad 2013 r. oraz świadectwa pracy nie otrzymała. Zawiadomienie o rozwiązaniu umowy za wypowiedzeniem z dniem 16 listopada 2013 r. dostała listownie.K. S. (2)z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od 5 lipca 2012 r. do 31 października 2012 r. przezspółkę (...), a od 1 listopada 2012 r. przez spółkę(...)Nie nastąpiło wyrejestrowanie z ubezpieczeń.

S. L.(B.) podała, że została zatrudniona przez firmę(...)w połowie 2013 r. Wfirmie (...)pracowała w maju w oparciu o umowę zlecenia. Została zatrudniona przezM.a następnie zmienił się pracodawca i była to firma(...)Wiedziała kto jest pracodawcą, że nie jest nimA. M.. Nikt się z nią z firmy(...)nie kontaktował jeżeli chodzi o omówienie warunków pracy i podpisanie umowy. Zajmowała się obsługą klienta, przyjęciem towaru, rozkładaniem towaru. Po zmianie pracodawcy nie zmieniły się jej obowiązki ani miejsce wykonywania pracy. Sklep i sprzedawany towar należały doA. M.. Polecenia wydawałA. M.bądźE. D.. Przelewy robiła firma(...)Grafiki były sporządzane przezE. D.. Wniosek o urlop składała uE. D.. Od grudnia 2013 r. jest zatrudniona w tym samym sklepie uA. M.na podobnych warunkach.S. L.z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od 1 czerwca 2013 r. przez(...)Wyrejestrowanie z ubezpieczeń nie nastąpiło. Następnie od 1 grudnia 2013 r. została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia w charakterze pracownika przezPrzedsiębiorstwo Handlowe (...)A. M..

N. K.przesłuchana w charakterze świadka 22 listopada 2013 r. w sprawie III U 669/13 zeznała, że przed zatrudnieniem wfirmie (...)pracowała na podstawie umowy zlecenia wfirmie (...)A. M.. Bezpośrednio po zakończeniu umowy zlecenia, bez przeprowadzonej rozmowy kwalifikacyjnej podpisana z nią została umowa o pracę zfirmą (...). Zatrudnienie zaproponowała jejA. W., pełnomocnik. Natomiast w pisemnych wyjaśnieniach złożonych organowi rentowemu podała, że pracę świadczyła na stanowisku sprzedawcy na rzecz firmy, z którą podpisała umowę. Praca wykonywana była wsklepie (...)wP.w godzinach od 10 do 18 lub od 11 do 19 i nie różniła się od pracy wykonywanej wfirmie (...). Jej bezpośrednim przełożonym byłP. K..N. K.z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 5 lipca 2012 r. do 31 października 2012 r. przezR.oraz od 1 listopada 2012 r. przez(...)Wyrejestrowanie z ubezpieczeń nie nastąpiło. Następnie od 1 grudnia 2013 r. została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia w charakterze pracownika przezPrzedsiębiorstwo Handlowe (...)A. M..

N. L.przesłuchana w charakterze świadka 22 listopada 2013 r. w sprawie III U 669/13 zeznała, żeA. M.kupił sklep, w którym pracowała. Została zatrudniona przez firmę(...)na umowę zlecenie, a następnie od czerwca 2013 r. została z nią podpisana umowa o pracę.A. M.oceniał jej pracę, wydawał polecenia, decydował o zatowarowaniu sklepu, mówił jak ma wyglądać obsługa klienta. Nie miała kontaktu z pracownikami firmy(...), tylko kontakt listowny zP. K..N. L.z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o zlecenia została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 23 kwietnia 2013 r. do 31 maja 2013 r. oraz z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę od 1 czerwca 2013 r. przez(...)Wyrejestrowanie z ubezpieczeń nie nastąpiło. Następnie od 1 grudnia 2013 r. została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia w charakterze pracownika przezPrzedsiębiorstwo Handlowe (...)A. M..
Przesłuchana w charakterze świadkaE. D.zeznała, że zatrudniona została w 2007 r. Pracowała wfirmie (...), potem była wfirmie (...), potem było przejęcie przez(...), gdzie pracowała do lipca 2013 r. Były to umowy o pracę. Została poinformowana o zmianie pracodawcy, była informacja że pracownicy będą przejęci przez inną firmę. Była mowa, że może zostać wfirmie (...). Wszyscy przechodzili, warunki nie były gorsze, więc ona też przeszła. W nowych firmach doszły nowe osoby, m. in.A. Z.,K. S. (1), większość osób, które są zainteresowanymi w sprawie. Świadek zajmowała się rekrutacjami do sklepów, dawała ogłoszenie.Z.iS.zatrudnione były jako studentki na zlecenie w(...), potem zatrudniała je na umowę o pracę. Była koordynatorem regionalnym, jej praca polegała na kontrolowaniu sklepów, wizualizacji w sklepach, zatrudnianiu pracowników, dawaniu ogłoszeń o pracę. Pracę miała tam gdzie miała sklepy, w terenie, to był region województwa(...),(...),P.,L.. Ze stanowiska wynikało, że wydawała polecenia pracownikom w firmach. Obowiązki innych pracowników się nie zmieniały. Sklepy i towar w sklepach należały doA. M., był też towar komisowy. We wszystkich firmach zarabiała tak samo, zależało to od premii, reguły premiowania były podobne, zależały od sprzedaży. Sposób naliczania premii był taki sam. Jak panA.przyjeżdżał do sklepów, to patrzył czy towar jest dobrze ułożony, tak było też wR.i(...), zwracał też uwagę jak była zła obsługa. Świadek organizowała sprzedaż, aA. M.ustalał od której firmy bierze towar, tak też było wR.i(...), sprzedawczynie dostosowywały się do tego co było w sklepie. W(...)świadek pisała sprawozdania ze sprzedaży, wR.i K.U.K. M.sam podejmował decyzje. Umowy zR.i(...)podpisywała jako pełnomocnikA. W., z(...)panM.. W rekrutacji dawała ogłoszenie, dostawała CV, z tych CV wybierała osoby, z którymi się spotykała, z nich wybierała osobę do zatrudnienia. W(...)były takie sytuacje, żeA. M.był obecny przy spotkaniach z kandydatami. Wfirmie (...).(...). nie był przy tym obecny. Utarg z każdego sklepu był wpłacany na konto, zdarzało się że ona zabierała pieniądze, zdarzało się, że panM.je zabierał. Pieniądze trafiały na konto panaM., również w czasie zatrudniania przezfirmy (...).(...).
Sąd Okręgowy pominął wnioski dowodowe strony zgłoszone na rozprawie w dniu 20 grudnia 2016 r. zmierzające do wystąpienia do Najwyższej Izby Kontroli o przedstawienie wystąpień pokontrolnych NIK z 4 stycznia 2016 r. i z 18 stycznia 2016 r. z kontroli P/15/111, dotyczących prawidłowości działań ZUS i organów podatkowych w zakresie ściągalności egzekucji składek na ubezpieczenie społeczne i należności podatkowych wynikających z zatrudnienia pracowników w ramach umów outsourcingowych przeprowadzonego przez Departament Spraw(...)i Rodziny ((...).410.003.03.2015) oraz przez Departament Budżetu i Finansów ((...)410.011.01.2015 ) wobec jednostki kontrolowanej(...)i przeprowadzenia dowodu z przedmiotowego dokumentu na okoliczność wykazania, że właściwym płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne jako pracodawca osób świadczących usługi dlafirmy (...)są spółki(...)iR.. W ocenie Sądu powyższe wystąpienia z racji rodzaju badanej materii i rodzaju kontroli miały charakter ogólny, nie uwzględniający indywidualnej specyfiki sprawy niniejszej. Poza tym wnioski z wystąpień (jak należy domniemywać znane stronie) mogły być powtórzone przez tę stronę jako pogłębione pod względem prawnym stanowisko procesowe.
Oceniając stan faktyczny sprawy Sąd Okręgowy zważył, iżA. M.kwestionował rozstrzygnięcia ZUS w zakresie wskazania go jako płatnika składek. Odwołujący twierdził, że organ rentowy winien najpierw wydać decyzję o niepodleganiu przez ubezpieczone obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia wR.i(...), gdyż to ten podmiot zgłosił pracowników do ubezpieczenia społecznego i zadeklarował się jako płatnik co stwarza domniemanie, że tym płatnikiem jest w rozumieniuart. 38 ust 1 i 36 ust 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ze stanowiskiem tym nie zgodził się Sąd Okręgowy. Wskazał, że w sprawie III U 669/13 i kolejnych licznych procesach z udziałem tych samych stron tj. ZUS i(...)A. M.przesądzona została kwestia ważności przejścia zakładu pracy odwołującego na innego pracodawcę. Organ rentowy a następnie Sądy obu instancji uznały, że czynności prawne podejmowane przezA. M.zespółkami (...).(...). na tleart. 23(
    1)k.p.były działaniem sprzecznym z prawem, o którym mowa wart. 58 § 1 k.c., a tym samym były nieważne. Przypisany skutek nieważności oznacza, że nie doszło do zmiany pracodawcy, a tym samym płatnika składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. W świetle zapadłych rozstrzygnięć przesądzone zostało, iż od 1 lipca 2012 r. osoby zatrudnione wfirmie (...)pozostały pracownikamiA. M., który jako pracodawca odpowiedzialny był za zapłatę składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
Ze zgromadzonego materiału wynikało, że firmy outsourcingowe przejęły wyłącznie obsługę kadrowo-płacową tj. naliczały wynagrodzenia, prowadziły dokumentację kadrowo - płacową, występowały wobec ZUS jako płatnik składek za przejęte osoby oraz wypłacały wynagrodzenia, które wcześniej na podstawie wystawionej faktury otrzymywały od usługobiorcy - dotychczasowego pracodawcy. Czyniły to w jednakowym zakresie zarówno w stosunku do pracowników „przejętych” jak również pracowników zatrudnionych po 1 lipca 2012 r. Na podstawie rozliczeniausługi (...)a następnie(...)wystawiały fakturę za wykonane usługi, na podstawie której usługobiorca dokonywał przelewu wynagrodzenia wykonawcom. W kwestii wynagrodzenia usługobiorca w zamian za przekazanie pracowników otrzymał od spółki rabat w wysokości 40% kosztów, na które składają się składki ZUS oraz podatek od wynagrodzeń w okresie pierwszych 3 lat.
W myśl kwestionowanych umówspółki (...)a następnie(...)zatrudniały pracowników w celu świadczenia usług na rzeczPrzedsiębiorstwa Handlowego (...)A. M.. Z wyjaśnień złożonych przezK. K.,E. S.,A. Z.,K. S. (1),K. S. (2),S. L.,N.K.iN. L.wynikało, że w procesie ich zatrudnienia brał udziałA. M.lub osoby działające w jego imieniu. W przypadku pięciu z nich formalne zatrudnienie przez firmę outsourcingową poprzedzone było pracą na zlecenia na rzeczfirmy (...). Zmiana zatrudnienia nastąpiła na skutek propozycji złożonych przez dotychczasowego pracodawcę.A. M.określał charakter pracy, warunki pracy oraz zakres wykonywanych obowiązków. Czynił to osobiście lub za pośrednictwem podległych mu osób:E. D.iA. W.. Pracownicy przy wykonywaniu swojej pracy przestrzegali tych samych aktów wewnętrznych i przepisów obowiązujących wfirmie (...), jak również korzystali z tych samych sprzętów i pomieszczeń socjalnych udostępnionych przezPrzedsiębiorstwo Handlowe (...)w momencie zatrudnienia przezR.i(...)

Podobnie jak w przypadku pracowników „przejętych” w dniu lipca 2012 r., tak również w odniesieniu do osób wymienionych w zaskarżonych decyzjach, żadna z osób zatrudnionych przezR.i KUK po „przejęciu zakładu pracy” nigdy nie widziała nikogo z tych spółek. Istniał jedynie kontakt telefoniczny lub mailowy z pracownikiemP. K.. Nie było żadnych rozmów kwalifikacyjnych, spółki w żaden sposób nie kontrolowały przejętych pracowników, nie oceniały ich pracy, nie zachowywały się jako typowy pracodawca.R., czy też KUK wypłacały pracownikom wynagrodzenia, ale robiły to ze środków przekazanych przezA. M., były pośrednikiem między nim a pracownikami. Pracownicy zwracali się do spółek o udzielenie urlopu, jednakże wcześniej uzgadniały terminy urlopów z koleżankami ze sklepu albo z pracownicąA. M.. Wszelkie zaświadczenia wystawiane zazwyczaj przez pracodawcę (np. o wysokości wynagrodzenia) wystawiała pełnomocnikspółek (...), która była wcześniej pracownikiemA. M.i została „przejęta” jak i pozostali pracownicy przezspółkę (...), a potem KUK.A. W.przechowywała także akta osobowe pracowników. Wysokość wynagrodzenia pracowników była taka sama jak wcześniej uA. M., identyczne były również zasady ustalania prowizji od utargu. Urlopy uzgadniane były także na poziomiefirmy (...),spółki (...)nie regulowały ich w żaden sposób. W myśl podpisanych umówspółki (...)miały dokonywać czynności z zakresu prawa pracy na pisemny wniosekA. M..
Sąd Okręgowy, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził, żespółki (...)także wobec osób zatrudnionych po 1 lipca 2012 r. prowadziły jedynie częściowo funkcję kadrową i księgową, natomiast nie stały się pracodawcami ubezpieczonych. ZarównoA. M., świadekE. D.jak i wysłuchane ubezpieczone uważali za pracodawcę nowo przyjętych pracowników odpowiedniospółki (...). W ocenie Sądu pierwszej instancji osoby te były na tyle zorientowane w ich sytuacji prawnej, że wiedziały, iż umowa zR.i KUK jest pozorna, a faktycznym pracodawcą pozostajeA. M.. Twierdziły na rozprawie co innego z uwagi na potrzebę zachowania pozorów legalności podpisanych umów bądź lojalność czy sympatię dla dotychczasowego pracodawcy. Tym bardziej, że niektóre z nich w chwili składania wyjaśnień i zeznań nadal u niego pracowały.
Reasumując Sąd Okręgowy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie pracodawcą w stosunku do nowozatrudnionych pracowników:K. K.,E. S.,A. Z.,K. S. (1),K. S. (2),S. L.,N.K.iN. L.w okresach podanych w decyzjach byłoPrzedsiębiorstwo Handlowe (...)A. M.. Na przeszkodzie takiemu stwierdzeniu nie stoi fakt braku pisemnych umów w przedmiocie zatrudnienia. W myślart. 29 § 2 k.p.umowę o prace zawiera się na piśmie. Uchybienie temu obowiązkowi nie powoduje nieważności umowy. Umowa zawarta ustnie jest skuteczna. Rodzi jednakże po stronie pracodawcy powinność jej potwierdzenia. Co więcej przymiot ważności zachowują nawet umowy zawarte w sposób dorozumiany poprzez dopuszczenie do pracy. Z tym ostatnim przypadkiem, wobec braku pisemnych umów o pracę pomiędzyK. K.,E. S.,A. Z.,K. S. (1),K. S. (2),S. L.,N.K.iN. L.afirmą (...)mamy do czynienia w sprawie niniejszej.
Zatem, to(...)A. M.winien realizować obowiązek odprowadzenia składek na ubezpieczenia społeczne (art. 4 pkt 2ao systemie ubezpieczeń społecznych) i ubezpieczenie zdrowotne (art. 85 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). Zgodnie zart. 6 ust. 1, art. 11 ust. 1i 2, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlegają pracownicy od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia podlegają ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie.
Zatem w okresach wskazanych w decyzjachK. K.,E. S.,A. Z.,K. S. (1),K. S. (2),S. L.,N. K.iN. L.podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu z tytułu zatrudniania na podstawie umów o pracę wPrzedsiębiorstwie Handlowym (...)A. M.. W przypadkuN. L.w okresie od 1 maja 2013 r. do 31 maja 2013 r. podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu wynikało z zawartej umowy zlecania.
A. M.zgłosił zarzut, że organ rentowy winien najpierw wydać decyzję o niepodleganiu przez ubezpieczoną obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia współkach (...).(...). Podmioty te zgłosiły pracowników do ubezpieczenia społecznego i zadeklarowały się jako płatnicy co stworzyło domniemanie, że tymi płatnikami są w rozumieniuart. 38 ust. 1 i 36 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd nie podzielił tego stanowiska. Przeprowadzone postępowanie sądowe pozwoliło na obalenie domniemań wynikających ze zgłoszeń do ubezpieczenia dokonanych przezspółki (...).(...). Pracodawcą osób wymienionych w zaskarżonych decyzjach byłafirma (...). Kwestionowane decyzje powodują więc skutek dwojaki. Z jednej strony usuwają domniemanie dotychczasowe wynikające z nieprawidłowego zgłoszenia, a z drugiej w sposób prawidłowy określają podmiot będący płatnikiem składek.
O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do wyników procesu na podstawieart. 98 k.p.c.,art. 99 k.p.c.w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Wobec faktu, że przedmiot sporu we wszystkich połączonych sprawach był identyczny, a tym samym nakład pracy pełnomocnika (kuratora) był w istotny sposób ograniczony, Sąd uznał, że pełnomocnikowi Syndyka oraz kuratorowifirmy (...)należy się jedno wynagrodzenie liczone jak dla sprawy (spośród połączonych) o największej wartości przedmiotu sprawy. Taką sprawą była sprawa odwołania od decyzji dotyczącejN.K.o wartości przedmiotu sporu w wysokości 11.054,72 zł.
Apelację od powyższego wyroku wniósłA. M.. Zaskarżył wyrok w całości i zarzucił:
1. dokonanie błędnego rozstrzygnięcia wysokości kosztów zastępstwa procesowego, gdyż zasądzone koszty zastępstwa procesowego są niewspółmierne do nakładu pracy zainteresowanych i dlatego sąd pierwszej instancji powinien miarkować te koszty, a nadto zasądzone koszty są sprzeczne ze sobą, gdyż realnie z tego samego tytułu zasądzone koszty różnią się o 23% podatku VAT, co może dowodzić wadliwości rozstrzygnięcia; nadto Sąd pierwszej instancji nie wykazał, w jaki sposób wyliczył te koszty i jakie stawki zastosował - sprzed roku 2015, czy obowiązujące od roku 2016;
2. błędne ustanowienie kuratora dla(...) spółki z o.o.przez jego ustanowienie w osobie radcy prawnego mimo tego, że niczym nie zostało to uzasadnione i wystarczającym byłoby wyznaczenie kuratora spośród pracowników sądu szczególnie, że kurator niczym specjalnym się nie wykazał, tak jak i syndyk, a realnie kurator nie miał nic do wykonania oprócz formalnego uczestnictwa w sprawie;
3. wydanie wyroku i zaskarżonych decyzji z wadą nieważności postępowania z powodu pominięcia(...) spółka z o.o.w postępowaniach jako zainteresowanego mimo, że spółka ta powinna brać udział w postępowaniach, gdyż zatrudniała osoby ubezpieczone, co sąd pierwszej instancji z naruszeniemart. 328 § 2 k.p.c.pominął w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku;
4. nieważność, gdyż z treści osnowy wyroku wynika, że rozpoznano sprawy dotyczące siedmiu osób ubezpieczonych i odwołującego, a ponieważ sprawa dotyczyła ośmiu osób ubezpieczonych, to nie rozpoznano sprawy dotyczącejK. K., a mimo tego oddalono odwołanie od decyzji ZUS dotyczącejK. K.; błędu tego nie można sprostować i dlatego zaskarżony wyrok powinno się uchylić w całości;
5. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wyroki w sprawach sygn. akt III AUa 867/14 Sądu Apelacyjnego w Białymstoku oraz sygn. akt III U 669/13 Sądu Okręgowego w Łomży wydano w takim samym stanie faktycznym i prawnym i wobec tych samych stron postępowania jak w przedmiotowej sprawie mimo tego, że tak nie było, co skutkowało błędnym rozstrzygnięciem sprawy;
6. dokonanie błędnego ustalenia, że odwołujący jest dla ubezpieczonych płatnikiem składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz na FP i FGŚP.
Mając na uwadze te zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i rozstrzygnięcie o niepodleganiu obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym, ubezpieczeniu zdrowotnemu przedmiotowych osób ubezpieczonych z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u odwołującego, braku obowiązku odwołującego do opłacania składek na FP i FGŚP i zasądzenie od obydwu zainteresowanych zwrotu kosztów sądowych.
Alternatywnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzających decyzji organu rentowego i przekazanie sprawy bezpośrednio organowi rentowemu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów sądowych od organu rentowego i obydwu zainteresowanych.
W przypadku przeciwnym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, odstąpienie od zasądzenia od odwołującego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego dla syndyka masy upadłości spółki(...)i dla kuratoraspółki (...), a gdyby odstąpienie nie było możliwe, to o zasądzenie dla obydwu zainteresowanych zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w minimalnej wysokości dla spraw z tego rodzaju, tj. 60 zł, gdyż odwołania od decyzji wniesiono przed 2015 r.
W odpowiedzi na apelację kurator(...) sp. z o.o.wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od odwołującego na rzecz kuratora wynagrodzenia za udział w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.
W odpowiedzi na apelację syndyk masy upadłości spółki(...)wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Również Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za II instancję według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy w Łomży postanowieniem z 10 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprostował wyrok tego Sądu z 30 grudnia 2016 r. (zaskarżony ww. apelacją) w ten sposób, że w komparycji wyroku w miejscu określającym strony po nazwiskuA. M.dopisał nazwiskoK. K..
A. M.wniósł zażalenie na ww. postanowienie. Zarzucił niewłaściwe sprostowanie wyroku, naruszająceart. 45 Konstytucji RP– zasadę jawnego rozpatrywania spraw i możliwość wyłączenia jawności jedynie wyjątkowo orazart. 350 § 1 k.p.c.Skarżący wniósł o uchylenie tego postanowienia.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja zasługiwała na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej kosztów postępowania zasądzonych przez Sąd pierwszej instancji odA. M.na rzecz Syndyka Masy Upadłości spółki(...)oraz kuratoraspółki (...)(punkt 2 i 3 zaskarżonego wyroku). W pozostałym zakresie apelacja podlegała oddaleniu jako bezzasadna.
W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy rozstrzygając w zaskarżonym wyroku o oddaleniu odwołań od decyzji ZUS wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla meritum sprawy, dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny przyjął ustalenia faktyczne poczynione w pierwszej instancji za własne, w konsekwencji czego nie zachodzi potrzeba ich szczegółowego powtarzania (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1997 r., sygn. II UKN 61/97, opubl. w OSNAP z 1998 Nr 3, poz. 104, z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. I PKN 339/98, OSNAP z 1998 Nr 24, poz. 776). Rozpoznając sprawę co do meritum Sąd Okręgowy nie naruszył norm prawa materialnego, jak i zasad postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosków apelacji.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do sformułowanego w apelacji zarzutu nieważności postępowania, jako najdalej idącego, Sąd odwoławczy stwierdza, iż jest on całkowicie chybiony. Niewątpliwie niewezwanie do udziału w postępowaniu w charakterze zainteresowanego mogłoby powodować nieważność postępowania polegającą na pozbawieniu możności obrony praw -art. 379 pkt 5w zw. zart. 47711§ 1 k.p.c.Nie jest jednak jasne z jakich względów skarżący zarzucając nieważność postępowania podnosi brak udziału w sprawie(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą weW.. Zarzut ten nie został rozwinięty, zatem nie można się do niego odnieść. Skarżący nie wyjaśnił w jaki sposób ta spółka jest związana z przedmiotową sprawą i z jakich przyczyn powinna ona brać w niej udział. Zarzut ten zdaje się być nakierowany na wprowadzenie pewnego chaosu w tej sprawie i stworzenie wrażenia, że są podmioty, które nie mogły bronić swoich praw. Skarżący nie podjął jednak próby wykazania, że między ww. spółką, a osobami występującymi w tej sprawie istnieje więź materialnoprawna i to taka, która ma znaczenie dla ustalenia płatnika składek zainteresowanych w spornych okresach.
Bezzasadny jest również zarzut nieważności postępowania w związku z niezamieszczeniem w komparycji wyroku Sądu Okręgowego osobyK. K., pomimo rozpoznawania sprawy z jej udziałem i jej dotyczącej. Zdaniem Sądu Apelacyjnego pominięcie nazwiska ubezpieczonej w komparycji wyroku było zwykłą omyłką pisarską, na co wskazuje fakt, iż w dalszej części tej komparycji Sąd wskazał wprost, że oddala odwołanie od 8 decyzji ZUS, w tym od decyzji dotyczącejK. K.(decyzja z 3 kwietnia 2014 r. nr.(...)). Ponadto, również z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika wprost, że wyrok ten dotyczy równieżK. K.. Postanowieniem z 10 marca 2017 r. Sąd Okręgowy sprostował wyrok w ten sposób, że zamieścił jej imię i nazwisko w sentencji wyroku, zatem oznacza to, że sprawa została rozpoznana również w stosunku do niej.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego błędnego ustanowienia kuratora dla(...) spółki z o.o.przez jego ustanowienie w osobie radcy prawnego należy wyjaśnić, że w piśmie procesowym z 5 stycznia 2016 r. (k. 448-449)A. M.złożył wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby prawnej– (...) sp. z o.o.weW.. Nie proponował wówczas żadnej osoby do pełnienia tej funkcji (nie wymienił nikogo z nazwiska, ani też nie wskazał stanowiska, jakie powinna zajmować taka osoba). Postanowieniem z 2 listopada 2016 r. Sąd Okręgowy ustanowił dlaR.kuratora procesowego w osobie r.pr.B. W.uznając, iż jako wykwalifikowany prawnik posiada właściwe i wysokie kompetencje do reprezentowaniaR.przed sądem. Ustanawiając kuratora Sąd nie naruszył tym samymart. 69 k.p.c., w myśl którego dla strony niemającej zdolności procesowej, która nie ma przedstawiciela ustawowego, jak również dla strony niemającej organu powołanego do jej reprezentowania, sąd na wniosek strony przeciwnej ustanowi kuratora, jeżeli strona ta podejmuje przeciwko drugiej stronie czynność procesową niecierpiącą zwłoki. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Tym samym, w ocenie Sądu Apelacyjnego ustanowienie kuratora dla(...) spółki z o.o.nastąpiło w sposób zgodny z przepisami prawa, zaś podnoszony w tym zakresie przez skarżącego zarzut nie jest zasadny.
Sądy – zarówno Sąd Okręgowy w Łomży w sprawie sygn. akt III U 669/13, Sąd Apelacyjny w Białymstoku w sprawie III AUa 867/14, jak i w wielu tożsamych sprawach, nie podzieliły stanowiska odwołującego, że z dniem 1 lipca 2012 r. doszło do przejścia części zakładu pracy w trybieart. 23(
    1)k.p., co skutkowało uznaniem, że skarżący jest nadal płatnikiem składek ubezpieczonych będących w rzeczywistości nadal jego pracownikami. Sąd Okręgowy rozpoznając niniejszą sprawę zasadnie przytoczył te rozstrzygnięcia. Sąd ten nie stwierdził jednak, że wskazywane wyroki zapadły w identycznym stanie faktycznym, czy też że dotyczyły tych samych stron postępowania, których dotyczy niniejsza sprawa. Odwołał się do nich, ponieważ podzielił zawarte w nich stanowisko, zgodnie z którym zakład pracy w rozumieniuart. 23(
    1)k.p.należy utożsamić z przedsiębiorstwem w rozumieniuart. 55(
    1 )k.c.Nie należą do niego pracownicy, nie można ich zatem „przenieść” na innego pracodawcę. Zasadnie Sąd Okręgowy zgodził się ze stanowiskiem, iż spółki które pracowników odA. M.miały „przejąć” faktycznie nie stały się ich pracodawcami, z uwagi na to, że: żaden z „przejętych” pracowników nie kontaktował się osobiście z przedstawicielamispółek (...)((...)), spółki te nie kontrolowały jakości ich pracy, ani nie zachowywały się jako typowy pracodawca. Wypłacały pracownikom wynagrodzenia, ale robiły to ze środków przekazanych przezA. M., czynności z zakresu prawa pracy dokonywały na pisemny wniosekA. M.. Wszelkie zaświadczenia od pracodawcy wystawiała pełnomocnikspółek (...), także wcześniejszy pracownik odwołującego. Wysokość wynagrodzenia pracowników była taka sama, jak wcześniej uA. M., identyczne były również zasady ustalania prowizji od utargu. Wyliczały ją pracownice, a spółki nie kwestionowały ich wysokości. Faktycznie zatem pracodawcą wskazanych pracowników byłA. M., który decydował o godzinach pracy sklepów i pracowników, kontrolował ich pracę, ustalał zasady wynagradzania i sposób obliczenia prowizji, przekazywałspółkom (...).(...). środki na ich wypłatę.Spółki (...).(...). w stosunku do „przejętych” pracowników pełniły jedynie częściowo funkcje kadrowe i księgowe, ale nie były ich pracodawcami w rozumieniuart. 3 k.p.Dlatego zarówno w powoływanych wyrokach, jak i w sprawie niniejszej należało uznać, że zawarte pomiędzyA. M.aspółkami (...), a następnie(...)umowy przejścia zakładu pracy w trybieart. 23(
    1)k.p.były pozorne, a zatem zgodnie zart. 83 § 1 k.c.- nieważne. Ze stronyA. M.celem tych umów była chęć oszczędzenia na kosztach pracy w postaci podatków i składek do ZUS. Zatem, toA. M.winien był realizować obowiązek odprowadzenia składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonych. Zgodnie bowiem z treściąart. 4 pkt 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U.z 2013 r., nr 1442 ze zm.) płatnikiem składek dla pracowników jest pracodawca, zaś w myślart. 85 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychten sam podmiot jest także płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Zgodnie natomiast zart. 6 ust. 1, art. 11 ust. 1 i 2, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlegają pracownicy od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Osoby wykonujące prace na podstawie umowy zlecenia podlegają ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie.
Zatem biorąc pod uwagę przepisyustawy o systemie ubezpieczeń społecznychoraz powyższe ustalenia, w okresach wskazanych w decyzjachK. K.,E. S.,A. Z.,K. S. (1),K. S. (2),S. L.,N. K.iN. L.podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu z tytułu zatrudniania na podstawie umów o pracę wPrzedsiębiorstwie Handlowym (...)A. M.. W przypadkuN. L.w okresie od 1 do 31 maja 2013 r. podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu wynikało również z zawartej umowy zlecania.
Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego błędnego rozstrzygnięcia przez Sąd pierwszej instancji o wysokości kosztów zastępstwa procesowego, w ocenie Sądu Apelacyjnego zarzut ten zasługuje na uwzględnienie. Zasadą w procesie cywilnym jest, że strona przegrywająca sprawę (w sprawie niniejszej jest to więcA. M.) obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.). Tylko w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej część kosztów procesu albo nie obciążać jej w ogóle kosztami (art. 102 k.p.c.). Przepisart. 102 k.p.c.jako szczególny nie podlega wykładni rozszerzającej (postanowienie Sądu Najwyższego z 8 września 2010 r. II CZ 76/10). W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się stosowanieart. 102 k.p.c., gdy strona przegrywająca znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, a wytaczając powództwo była subiektywnie przeświadczona o słuszności dochodzonego roszczenia, natomiast strona wygrywająca korzystała ze stałej obsługi prawnej i nie poniosła dodatkowych nakładów na prowadzenie procesu (wyrok SN z dnia 17 listopada 1972 r., I PR 423/72, OSNCP 1973, nr 7-8, poz. 138), albo gdy dochodzone roszczenie wynika z niejasno sformułowanych przepisów (wyrok SN z dnia 6 grudnia 1973 r., I PR 456/73, OSNCP 1974, nr 9, poz. 154), gdy sprawa ma wątpliwy i dyskusyjny charakter (postanowienie SN z dnia z 27 kwietnia 1971 r., I PZ 17/71, OSNCP 1971, nr 12, poz. 222). Odnosząc to do sprawy niniejszej trzeba zauważyć, iż jest ona jedną z wielu spraw skarżącego, w których to sprawach Sąd I instancji zasądził koszty procesu za pierwszą instancję. Sprawy te są nieomal identyczne pod względem występujących okoliczności faktycznych i problemów prawnych, co nie wymagało od przeciwników procesowych skarżącego istotnego nakładu pracy. Nie można też abstrahować od faktu, iż skarżący niezależnie od własnych zaniedbań - w zakresie zawieranych umów przekazujących pracowników - padł przede wszystkim ofiarą nieuczciwych praktyk firm obiecujących mu obniżenie obciążań z tytułu składek.
Z tych względów, w ocenie Sądu Apelacyjnego zachodziła podstawa do zastosowania przy zasądzaniu kosztów postępowaniaart. 102 k.p.c.i zasądzenia na rzecz przeciwników procesowychA. M.kosztów w minimalnej stawce wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, wynoszącej 60 zł. Ponieważ najstarsze z odwołań w sprawie zostało wniesione 9 maja 2014 r., Sąd zastosował stawkę obowiązującą w tej dacie -§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tj. z dnia 25 lutego 2013 r., Dz.U. z 2013 r. poz. 490).
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.oraz jak w pkt II na podstawieart. 385 k.p.c.
Na uwzględnienie nie zasługiwało również zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w Łomży z 10 marca 2017 r. o sprostowaniu zaskarżonego wyroku poprzez dopisanie w jego komparycji nazwiskaK. K.. Zgodnie z treściąart. 350 § 1 k.p.c.sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Sprostowanie orzeczeń sądowych prowadzi do przywrócenia w treści dokumentu orzeczenia – bez potrzeby uruchamiania nadzoru judykacyjnego – rzeczywistej woli składu sądzącego. Dlatego przedmiotem sprostowania może być wyłącznie oczywista omyłka sporządzającego dokument orzeczenia i uwidoczniona w osnowie tego dokumentu, nie zaś wadliwość, która wystąpiła już w procesie decyzyjnym orzekania. Sąd nie może więc sprostować niedokładnego (niepełnego) oznaczenia strony procesu, jeżeli strona ta została nieprecyzyjnie opisana już w pozwie i identycznie (czyli nie przez omyłkę) została oznaczona przez sąd w wyroku. Sprostowanie wyroku nie może ingerować w samo rozstrzygnięcie, co odnosi się zarówno do zmiany pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym.
W ocenie Sądu Apelacyjnego rozstrzygnięcie zawarte w wyroku Sądu Okręgowego odnosiło się również do decyzji dotyczącejK. K.z 3 kwietnia 2014 r. nr 32/2014 r., co znalazło odzwierciedlenie w komparycji wyroku – Sąd Okręgowy wyraźnie oddalił odwołanie od tej decyzji. Oznacza to, że rozstrzygnięcie sądu dotyczyło przedmiotu i podmiotu objętego tą decyzją. W realiach niniejszej sprawy Sąd Apelacyjny dopuszcza więc możliwość sprostowania wyroku, jakiego dokonał Sąd Okręgowy w postanowieniu z 10 marca 2017 r. Postanowienie o sprostowaniu nie naruszało również zasady jawnego rozpoznawania spraw, skoro to sam odwołujący wniósł odwołanie w zakresie dotyczycącymK. K.i miał świadomość, że postepowanie dotyczy również jej osoby.
Z tych przyczyn zażalenie jako niezasadne na mocyart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.podlegało oddaleniu – punkt III sentencji wyroku.
O kosztach procesu w II instancji Sąd orzekł, na podstawieart. 102 k.p.c., zasądzając odA. M.na rzecz zainteresowanego Syndyka Masy Upadłości(...)(...)+H.+B.+(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej wO.oraz na rzecz organu rentowego koszty zastępstwa procesowego według stawki określonej w § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w brzmieniu obowiązującym od 27 października 2016 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804) – punkt IV i VI sentencji wyroku.
Podobnie, o wynagrodzeniu kuratora(...) sp. z o.o.weW., orzeczono na podstawie § 1 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1476) w związku z § 16 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1715) - pkt IV sentencji wyroku. Uznając, że skarżącego należy obciążyć kosztami zastępstwa procesowego według stawek minimalnych a nie od wartości przedmiotu sporu Sąd Apelacyjny miał na uwadze, że iż rozpoznawana sprawa jest jedną z kilkunastu spraw skarżącego, w których to sprawach Sądy I instancji zasądzały koszty procesu za pierwszą instancję. Sprawy te są nieomal identyczne pod względem występujących okoliczności faktycznych i problemów prawnych, co nie wymagało od przeciwników procesowych skarżącego istotnego nakładu pracy, uzasadniającego zasądzenie kosztów także za drugą instancję.
SSA Alicja Sołowińska  SSA Dorota Elżbieta Zarzecka  SSA Barbara Orechwa-Zawadzka