Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Cz 2029/17
Data wyroku: 2018-01-23 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Roman Troll, Artur Żymełka, Ewa Buczek-Fidyka
Słowa kluczowe: Nierozpoznanie istoty sprawy
Podstawa prawna: art. 386 § 4 kpc w zw. z art. 397 § 1 i 2 kpc, art. 108 § 2kpc

POSTANOWIENIE
Dnia 23 stycznia 2018 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący – Sędzia SO Artur Żymełka
Sędziowie:  SO Roman Troll (spr.)
SR (del.) Ewa Buczek - Fidyka
po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2018 r. w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa GminyM.
przeciwkoT. B.(B.),P. B.(B.) iB. Ż.(Ż.)
o zapłatę
na skutek zażalenia powódki
na rozstrzygnięcia zawarte w punktach 3. i 4. postanowienia Sądu Rejonowegow Tarnowskich Górach
z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt I C 789/16
postanawia:
uchylić zaskarżone rozstrzygnięcia i sprawę w tym zakresie przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tarnowskich Górach, pozostawiając temu Sądowi orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego.
SSR (del.) Ewa Buczek-Fidyka   SSO Artur Żymełka   SSO Roman Troll

UZASADNIENIE
Wyrokiem z 11 kwietnia 2017 r. Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach umorzył postępowanie odnośnie 3777,54 zł (pkt 1), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2) oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanychT. B.,P. B.iB. Ż.po 617 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3). Orzeczenie o kosztach procesu zapadło na podstawieart. 98 k.p.c., gdyż powódka przegrała proces – pozwani uregulowali należność główną przed doręczeniem im odpisu pozwu.
Zażaleniem z 22 maja 2017 r. powódka zaskarżyła rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3. wyroku podając, że koszty procesu powinny zostać jej przyznane jako wygrywającej sprawę, ponieważ pozwani dokonali zapłaty po wytoczeniu powództwa. Ponadto wskazała, że pozwanychT. B.iP. B.łączyło współuczestnictwo materialne,a więc można przyznać na ich rzecz zwrot kosztów odpowiadający wynagrodzeniu jednego pełnomocnika.
Na skutek złożonego środka zaskarżenia Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach postanowieniem z 11 lipca 2017 r. przychylił się do zażalenia powódki (pkt 1), uchylił pkt 3. sentencji wyroku z 11 kwietnia 2017 r. (pkt 2), zasądził od powódki na rzecz pozwanejB. Ż.617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 3), a także zasądził od powódki na rzecz pozwanychT. B.iP. B.solidarnie 617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 4). W uzasadnieniu podał, że zażalenie pozwanej jest uzasadnione, gdyż pozwanych w istocie łączyło współuczestnictwo materialne w rozumieniuart. 72 § 1 pkt 1 k.p.c.i reprezentowani byli przez tego samego radcę prawnego, zatem należało zasądzić jedną kwotę, która odpowiada wysokości jednego pełnomocnika profesjonalnego bez względu na ilość współuczestników biorących udział w sprawie. Sąd Rejonowy przywołał regulacjęart. 395§ 2 k.p.c.jako podstawę swego orzeczenia.
Zażalenie na to ostatnie rozstrzygniecie, w części dotyczącej punktów 3. i 4., wniosła powódka domagając się ich zmiany poprzez uchylenie oraz zasądzenie od pozwanych na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego, opłaty od pozwu, a także opłaty od pełnomocnictwa, a nadto domagała się zasądzenia od pozwanych na jej rzecz powódki kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenieart. 5 k.c.w związku zart. 98 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie i zasądzenie na rzecz pozwanych kosztów zastępstwa procesowego w sytuacji, gdy dali powód do wytoczenia powództwa w pierwotnym kształcie zalegając z zapłatą dochodzonych należności (pozwani bezumownie korzystając z lokalu obowiązani są do uiszczenia na rzecz powódki odszkodowania, tymczasem zalegając z zapłatą domagają się obciążenia dodatkowymi kosztami powódkę, przez co zasądzenie kosztów postępowania od powódki na rzecz pozwanych przeczy zasadom współżycia społecznego). Zarzuciła również naruszenie:art. 233 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i ustalenie stanu faktycznego niezgodnego z rzeczywistym, błędne przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy stroną przegrywającą jest powódka, albowiem pozwani dokonali zapłaty należności dochodzonych pozwem po dacie złożenia pozwu inicjującego postępowanie;art. 98 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. zasądzenie od powódki na rzecz pozwanejB. Ż.617 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz na rzecz pozwanychT. B.iP. B.solidarnie 617 zł. Na koniec powódka zarzuciła naruszenieart. 328 § 2 k.p.c.w związku zart. 361 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności poprzez brak należytego uzasadnienia postanowienia i brak wskazania faktów, które Sąd Rejonowy uznał za uwodnione oraz dowodów, na których się oparł, w tym w szczególności brak wskazania dlaczego rozstrzygając o kosztach postępowania pominął fakt dokonania przez pozwanych zapłaty po wytoczeniu powództwa, skupiając się wyłącznie na tym, że do zapłaty doszło przez zawiśnięciem sporu oraz niewskazanie dlaczego nie dał wiary dowodowi w postaci wezwania do zapłaty z 23 października 2015 r.
W odpowiedzi na zażalenie wszyscy pozwani wnieśli o jego oddalenie jako bezzasadnego i „(…) zasądzenie na rzecz Pozwanej od Powódki kosztów postępowania zażaleniowego (…)”.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 203 § 2 k.p.c.na żądanie pozwanego, w sytuacji wycofania pozwu, powód zwraca mu koszty. Jest jednak możliwe odstępstwo od tej zasady, gdy powód wykaże, że wystąpienie z powództwem było niezbędne dla celowego dochodzenia praw z uwzględnieniem okoliczności w dacie wytoczenia powództwa. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy cofnięcie pozwu jest konsekwencją zaspokojenia przez pozwanego wymagalnego w chwili wytoczenia powództwa roszczenia powoda. W rozumieniu przepisów o kosztach procesu (art. 98 k.p.c.) pozwanego należy uznać wówczas za stronę przegrywającą sprawę. (Por. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt II CZ 208/11, LEX 1214570).
Sąd Rejonowy nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia powodów, dla których orzekł o kosztach procesu w sposób opisany w punktach 3. i 4., co więcej nie wskazał także na jakiej regulacji prawnej się oparł. W uzasadnieniu szeroko omówił współuczestnictwo materialne, a co do kwestii podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zaskarżonym zakresie przywołał tylkoart. 395 § 2 k.p.c.Ten przepis zaś nie stanowi podstawy prawnej do orzeczenia o kosztach postępowania, nie wspomina on o nich.
Istotą rozpoznawanej sprawy, w części dotyczącej kosztów postępowania, jest ustalenie, która ze stron powinna być potraktowana jako wygrywająca. Dodatkowo trzeba także przeprowadzić ocenę prawną takiego ustalenia i podać zastosowane regulacje prawne. Aby ustalić kto jest w sprawie stroną wygrywającą konieczne jest zaś ustalenie, kiedy roszczenie powódki było wymagalne oraz kiedy złożono pozew. Nie jest konieczne ustalanie kiedy zawisł spór pomiędzy stronami, lecz ustalenie wymagalności roszczenia w odniesieniu do chwili złożenia powództwa. Tych elementów zabrakło. W ten sposób nie została więc rozpoznana istota sprawy, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie wskazuje podstaw faktycznych i prawnych wydanego orzeczenia.
Dlatego też nie ma konieczności odnoszenia się do poszczególnych zarzutów zażalenia. Nierozpoznanie istoty sprawy, przy brakach dotyczących uzasadnienia orzeczenia, spowodowało bowiem konieczność uchylenia zaskarżonych w punktach 3. i 4. rozstrzygnięć.
Mając powyżej na uwadze, na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.w związku zart. 108§ 2 k.p.c.orazart. 397 § 1 i 2 k.p.c., należało orzec jak sentencji.
Sąd Rejonowy ponownie rozpoznając sprawę ustali, mając na uwadze powyżej opisane uwagi, kto jest stroną wygrywającą, a orzekając o kosztach procesu wskaże także zastosowane przepisy prawne ich dotyczące.
SSR (del.) Ewa Buczek-Fidyka   SSO Artur Żymełka   SSO Roman Troll