Sąd Okręgowy w Szczecinie
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Gz 49/18
Data wyroku: 2018-03-12 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Anna Górnik, Natalia Pawłowska-Grzelczak, Patrycja Baranowska

Sygn. akt: VIII Gz 49/18
S., 12 marca 2018 roku

POSTANOWIENIE
Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział VIII Gospodarczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Natalia Pawłowska-Grzelczak (spr.)
Sędziowie: SO Patrycja Baranowska
SO Anna Górnik
po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2018 roku w Szczecinie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy w postępowaniu upadłościowym osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczejF. F.
o ustalenie planu spłaty wierzycieli
na skutek zażalenia upadłegoF. F.na postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie z dnia 3 listopada 2017 roku, sygnatura akt XII GUp 95/16
postanawia:
oddalić zażalenie.
SSO Anna Górnik SSO Natalia Pawłowska-Grzelczak SSO Patrycja Baranowska

UZASADNIENIE
Postanowieniem wydanym 25 października 2016 roku Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie ogłosił upadłość osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczejF. F.. W skład masy upadłości weszły wyłącznie środki uzyskiwane z wypłaty świadczenia emerytalnego upadłego w części podlegającej zajęciu.
W postępowaniu upadłościowym syndyk sporządził listę wierzytelności uznając wierzytelności:(...) S.A.w kwocie 1200,05 zł w kat. II,U.Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą wW.w kwocie 3259,40 zł (z czego 3256,29 zł w kat. II i 3,11 zł w kat. III) orazG.V.Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego wW.w kwocie 10165,56 zł (9792,55 zł w kat. II i 373,01 zł w kat. III). Postanowieniem z dnia 11 lipca 2017 roku sędzia komisarz zatwierdził listę wierzytelności oraz uzupełniającą listę wierzytelności.
Pismem z 24 kwietnia 2017 roku upadły wniósł o stwierdzenie wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzenie zobowiązań upadłego powstałych przed ogłoszeniem upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli. Wskazał w uzasadnieniu, że spłacił już wierzycieli (łącznie 445,34 zł), a mimo to z emerytury potrącana jest kwota 1328,26 zł. Nadto, otrzymywane po potrąceniach świadczenie emerytalne w kwocie 500 zł nie pozwala na pokrycie kosztów leczenia i najmu pokoju, a niewypłacalność była następstwem niezależnych okoliczności, tj. śmierci konkubiny i ciężkiej oraz przewlekłej choroby.
Na posiedzeniu w dniu 20 czerwca 2017 roku upadły wskazał, że choruje na nowotwór złośliwy z przerzutami oraz ma problemy ortopedyczne. Nie stać go na zakup niezbędnych leków, zalega z opłatami za podnajmowany w zamian za opiekę pokój i nie jest w stanie stosować przepisanej mu diety z powodu braku środków. Nadto, po ogłoszeniu upadłości także zaciągnął zobowiązania. Nie jest w stanie uzyskać pomocy z(...)ze względu na brak zgody na wizytę pracowników opieki społecznej osoby, u której mieszka.
W dniu 2 sierpnia 2017 roku syndyk złożył ostateczny plan podziału funduszów masy upadłości, określając sumę podlegającą podziałowi na kwotę 5.715,24 zł. Zgodnie z planem podziału, wierzyciele z II kategorii zostali zaspokojeni w 40,11%. Postanowieniem z dnia 28 września 2017 roku sędzia komisarz zatwierdził wskazany plan podziału. Plan podziału został wykonany przez syndyka.
Upadły w toku postępowania wykonywał swoje obowiązki w sposób należyty.
W toku postępowania ustalono, że upadłemu przysługuje świadczenie emerytalne w kwocie ok. 2100 zł brutto miesięcznie, a stałe koszty utrzymania wynoszą ok. 1800 zł i obejmują zakup żywności z uwzględnieniem diety w związku z chorobami (ok. 700 zł), zakup środków higieny (ok. 50 zł), zakup odzieży (ok. 50 zł), koszty najmu pokoju (500 zł) 9 leczenia (ok. 500 zł). Upadły leczy się z powodu choroby nowotworowej, cukrzycy oraz nadciśnienia i przyjmuje na stałe leki. Nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia.
Postanowieniem wydanym 3 listopada 2017 roku Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie ustalił plan spłaty wierzycieli upadłego przewidujący, że upadły przeznaczy na zaspokojenie swoich wierzycieli łączną kwotę 3800 zł uiszczając na rzecz(...) S.A.wL.kwotę 304 zł, na rzeczU.Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego wW.kwotę 836 zł oraz na rzeczG.V.Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego wW.kwotę 2.660 zł w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie ustalenia plany spłaty. W punkcie II wskazano, że po wykonaniu planu spłaty, pozostałe niespłacone w ramach planu spłaty zobowiązania wymienione w pkt I postanowienia oraz zobowiązania upadłego powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, z wyłączeniem zobowiązań wymienionych szczegółowo wart. 49121ust. 2 prawa upadłościowegozostaną umorzone.
Sąd ustalił, że do spłaty pozostała upadłemu kwota 8.909,77 zł, a po wykonaniu ostatecznego planu podziału do rozdysponowania na rzecz wierzycieli w ramach planu spłaty pozostaje kwota 3800 zł z tytułu wpływ środków z zajętego świadczenia emerytalnego. Sąd ustalił zatem jednorazowy plan spłaty wierzycieli obejmujący tą kwotę i dokonał w ramach planu proporcjonalnego podziału kwoty, przy uwzględnieniu wysokości uznanych wierzytelności na liście oraz faktu częściowego zaspokojenia wierzycieli w toku sprawy. Sąd nie znalazł przy tym podstaw do ustalania planu spłaty obciążąjącego upadłego ponad kwotę znajdującą się aktualnie w masie upadłości ze względu na brak majątku oraz wysokość osiąganych dochodów, jak również konieczność zapewnienia minimum egzystencji upadłemu.
Wniesionym 7 grudnia 2017 roku zażaleniem upadły zaskarżył ww. postanowienie z dnia 3 listopada 2017 roku w całości zarzucając:

1
Naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.art. 49110ust. 2 prawa upadłościowego i naprawczegoprzez odmowę umorzenia postępowania orazart. 49114ust. 2 i art. 49116prawa upadłościowego i naprawczegopoprzez odmowę umorzenia postępowania i ustalenie planu spłat w oderwaniu od osobistej sytuacji upadłego;

2
Naruszenie prawa materialnego, tj.art. 5 k.c.poprzez jego niezastosowanie i pominięcie osobistej sytuacji upadłego, a w szczególności jego stanu zdrowia i wieku;

3
Błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że upadły z kwoty 400-500 zł miesięcznie był w stanie utrzymać się i leczyć z choroby nowotworowej, nadciśnienia cukrzycy.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie na rzecz upadłego kosztów postępowania zażaleniowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu podkreślił, że sama obiektywnie istniejąca sytuacja osobista upadłego wykluczająca jakiekolwiek spłaty w ramach planu jest wystarczającą podstawą do umorzenia zobowiązań bez ustalania planu spłaty wierzycieli.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie wniesione przez upadłego nie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do regulacji art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 2344) postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej należy prowadzić tak, aby umożliwić umorzenie zobowiązań upadłego niewykonanych w postępowaniu upadłościowym, a jeśli jest to możliwe - zaspokoić roszczenia wierzycieli w jak najwyższym stopniu.
Chociaż więc pierwszoplanowym celem tzw. upadłości konsumenckiej jest oddłużenie osoby fizycznej, to jednak przy zachowaniu słusznych praw wierzycieli, tak aby nie pozbawiało ono dłużnika w przyszłości motywacji do zwiększonej staranności. Zasadą jest zatem, że umorzenie zobowiązań upadłego będącego konsumentem powinno zostać poprzedzone próbą spłacenia przynajmniej części zadłużenia.
Jeśli bowiem upadły nie posiada majątku i z tego powodu nie został sporządzony plan podziału Sąd upadłościowy powinien ustalić plan spłaty wierzycieli – uwzględniając przy tym możliwości zarobkowe upadłego, konieczność utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, w tym ich potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych wierzytelności i realność ich zaspokojenia w przyszłości (art. 49114ust. 1 w zw. z art. 49115ust. 4 p.u). Zgodnie z tym ostatnim przepisem, w postanowieniu o ustaleniu planu spłaty wierzycieli sąd określa, w jakim zakresie i w jakim czasie, nie dłuższym niż trzydzieści sześć miesięcy, upadły jest obowiązany spłacać zobowiązania uznane na liście wierzytelności, niewykonane w toku postępowania na podstawie planów podziału, oraz jaka część zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po wykonaniu planu spłaty wierzycieli.
Dopiero w przypadku stwierdzenia – jak o tym stanowi przepisart. 49116ust. 1 p.u.n.– że osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że nie byłby on zdolny do dokonania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli Sąd powinien umorzyć jego zobowiązania bez ustalenia planu spłaty.
Jak wskazałA. W.w Systemie Prawa Handlowego, Tom 6 Rozdział 39,(...)pierwszym momentem, w którym może nastąpić oddłużenie, jest zatwierdzenie listy wierzytelności w sytuacji, w której faza likwidacyjna nie może przynieść pożądanego efektu z uwagi na brak majątku upadłego (nie sporządza się wówczas planu podziału). Drugim momentem jest – o ile faza likwidacyjna pozwala na częściowe zaspokojenie roszczeń wierzycieli – wykonanie ostatecznego planu podziału. W obydwu przypadkach zasadniczym dalszym etapem postępowania powinno być ustalenie planu spłaty wierzycieli (art. 49114ust. 1 prawa upadłościowego). Jeśli jednakże upadły nie dysponuje stałym źródłem dochodów w wysokości umożliwiającej dokonywanie spłat w ramach planu wierzycieli (art. 49116ust. 1 prawa upadłościowego), sąd odstępuje od jego ustalenia i umarza zobowiązania. Powołana przesłanka posługuje się określeniem „jakichkolwiek spłat”, co oznacza wymóg rozpoczęcia drugiej fazy postępowania nawet w sytuacji, w której możliwe do przyjęcia warunki planu spłaty zakładają jedynie niewielkie – choć nie symboliczne – płatności na rzecz wierzycieli. Trzecim momentem, w którym może nastąpić oddłużenie, jest taka zmiana okoliczności w czasie wykonywania planu spłaty wierzycieli, kiedy dłużnik w sposób trwały utracił możliwość wywiązywania się z nałożonych na niego obowiązków. Czwartym, najbardziej pożądanym momentem oddłużenia, jest wykonanie przez upadłego ustalonego planu spłaty.
Niekwestionowane jest stanowisko, że odstąpienie od ustalenia planu spłaty, a zatem rezygnacja z istotnego stadium postępowania upadłościowego, powinno mieć charakter absolutnie wyjątkowy, uzasadniony stanem zdrowia upadłego, jego niedołężnością, brakiem zdolności do pracy – w sytuacji gdy dostępne źródła utrzymania pozwalają wyłącznie na pokrycie bieżących potrzeb upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, a nie ma podstaw do uznania, aby stan ten mógł ulec zmianie w najdłuższym możliwym – tj. 36-miesięcznym (por.art. 49115ust. 1 p.u.n.) – okresie wykonywania planu spłaty.
W przedmiotowej sprawie ze spełnieniem warunków przepisu art. 49116ust. 1 ustawy, wbrew treści zażalenia upadłego, nie mamy do czynienia. Warunkiem umorzenia zobowiązań bez ustalenia planu spłaty, którego to postanowienia w swoim zażaleniu domaga się upadły, jest przede wszystkim brak zdolności do dokonania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli w okresie wykonywania planu spłaty. Dopiero w dalszej kolejności badaniu podlega to, czy powyższe spowodowane jest osobistą sytuacją upadłego, która w oczywisty sposób wskazuje na ów brak zdolności do dokonania spłat.
Tymczasem, jak wskazał Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie, kwota 3800 zł, uzyskana z tytułu wpływu środków z zajętego świadczenia emerytalnego, aktualnie – po wykonaniu ostatecznego planu podziału - pozostaje do rozdysponowania na rzecz wierzycieli w ramach planu spłaty. Innymi słowy, wskazana w postanowieniu kwota 3800 zł przeznaczona na zaspokojenie wierzycieli, została już od upadłego wyegzekwowana. Nie sposób zatem przyjąć, że w odniesieniu do tej kwoty upadły utracił zdolność do dokonywania spłat. Prawidłowym było również ustalenie jednorazowego planu spłaty wierzycieli obejmującego ww. kwotę. Kwota przewidziana postanowieniem Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie znajduje się w masie upadłości, a dokonanie jej spłaty jednorazowo nie będzie skutkować koniecznością dalszego obciążania dłużnika i pozwoli na szybkie zakończenie postępowania upadłościowego względemF. F..
Jedynie na marginesie Sąd wskazuje, że choć niewątpliwie sytuacja osobista upadłego jest trudna, to – biorąc pod uwagę wysokość świadczenia emerytalnego (przed potrąceniami) – brak jest podstaw do uznania, że w sposób oczywisty wskazuje na całkowity brak zdolności do dokonywania spłat.
Mając na uwadze powyższą argumentację Sąd uznał, że zażalenie upadłego nie zasługiwało na uwzględnienie i z tej przyczyny, na podstawieart. 385 k.p.c.w związku zart. 397 §2 k.p.c., je oddalił.
SSO Anna Górnik  SSO Natalia Paw łowska-Grzelczak SSO Patrycja Baranowska
Sygn. akt VIII Gz 49/18

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

-(...)
-(...)
3.(...)