Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII Pz 103/18
Data wyroku: 2018-11-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Grzegorz Tyrka, Patrycja Bogacińska – Piątek, Teresa Kalinka
Słowa kluczowe: Koszty adwokacko-radcowskie
Podstawa prawna: art. 98, 102 k.p.c.

Sygn. akt VIII Pz 103/18

POSTANOWIENIE

Dnia 30 listopada 2018 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Teresa Kalinka ( spr.)
Sędziowie: SSO Patrycja Bogacińska – Piątek
SSO Grzegorz Tyrka
po rozpoznaniu sprawy w dniu 30 listopada 2018 wG.
na posiedzeniu niejawnym
w sprawieM. J.(J.),T. P.(P.),Z. R.,K. K. (1)(K.) ,B. P.(P.),D. K.,E. W.,I. M.,K. F.
przeciwkoSpółce (...) S.AwB.
oświadczenie rekompensacyjne
na skutek zażaleniapozwanej
od postanowieniaSądu Rejonowego wZ.
z dnia22 czerwca 2018sygn. aktIV P 239/18
p o s t a n a w i a:

1
oddalić zażalenie co do punktów 2, 4, 6, 12 wyroku ;

2
uchylić zaskarżone postanowienie zawarte w punktach 8, 10,14, 16 i 18 wyroku pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.

(-) SSO Grzegorz Tyrka (-) SSO Teresa Kalinka ( spr.) (-) SSO Patrycja Bogacińska – Piątek
Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. VIII Pz 103/18

UZASADNIENIE
M. J.,T. P.,Z. R.,K. K. (1),B. P.,D. K.,E. W.,I. M.,K. F.domagali się przyznania świadczenia rekompensacyjnego w wysokości 10 000 złotych z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla.M. J.iK. F.iT. P.są dziećmi zmarłych pracowników kopalń , a pozostałe powódki - wdowami .
Pozwana wniosła o oddalenie powództw i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wskazując, że „ mężowie powódek w chwili śmierci byli pracownikami, a nie emerytami lub rencistami, to brak jest podstaw do uznania powódek za uprawnione do dochodzonego przez nie świadczenia” . Wdowy po pracownikach nie zostały wymienione w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 2017 roku o świadczeniu rekompensacyjnym z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla.
Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2018 roku Sąd Rejonowy wZ.oddalił powództwa o świadczenie rekompensacyjne z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla i odstąpił od obciążenia powodów kosztami procesu.
Zdaniem Sądu Rejonowego w niniejszej sprawie można przyjąć, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek w rozumieniuart. 102 k.p.c., bo sprawa w chwili wytaczania powództwa miała charakter precedensowy, a krótki termin do wniesienia odwołania od decyzji odmawiających prawa do deputatu węglowego mógł powodować pochopność decyzji powodów. Ustawa z dnia 12 października 2017 roku o świadczeniu rekompensacyjnym przyznała to prawo tylko wdowom i sierotom po emerytach i rencistach, a nie po pracownikach . W niniejszej sprawie obciążenie powodów kosztami procesu byłoby niesłuszne i niesprawiedliwe. Nadto przy przyjmowaniu wniosków o rekompensatę pracownicy pozwanej wskazywali, że będzie ona przysługiwała wdowom i sierotom po zmarłych górnikach.
Zażalenie na postanowienia w przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego wniosła pozwana zarzucając naruszenieart. 98 k.p.c.w związku zart. 102 k.p.c.poprzez niewłaściwe zastosowanie i niewłaściwą ocenę przesłanki „przypadku szczególnie uzasadnionego” oraz naruszenie prawa materialnego, a to § 2 pkt 4 w związku § 9 ust. 1 pkt 2 i § 10 ust. 2 pkt 1  rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych Domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia Sądu zawartego w pkt 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14 , 16 i 18 wyroku i zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów zastępstwa w postępowaniu zażaleniowym ..
Przepisart. 102 k.p.c.jest przepisem szczególnym i nie może być rozszerzająco wykładany. Pozwana zarzuciła, że Sąd każdą sprawę o rekompensatę traktuje jako sprawę cechującą się szczególnymi okolicznościami i precedensową. Podstawą odstępowania od obciążania kosztami na podstawieart. 102 k.p.c.nie może być subiektywne przekonania o zasadności roszczenia.
Powodowie nie złożyli odpowiedzi na zażalenie.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Zażalenie częściowo nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie w zakresie odstąpienia od obciążania kosztami procesu powodów powołując się na zasady współżycia społecznego . Na uzasadnienie wskazał krótki termin do wniesienia pozwu i subiektywne przekonanie o słuszności żądania. Zdaniem Sądu Okręgowego takie przesłanki nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do zastosowaniaart. 102 k.p.c.
W sprawie występowało dziewięciu powodów ,a Sąd I instancji i pozwana wszystkich ich potraktowali w taki sam sposób, nie badając ich sytuacji pozaprocesowej.
Słusznie skarżący zwraca uwagę, że w związku z ilością wnoszonych pozwów poniósł znaczny nakład pracy. Jednak w sprawie niniejszej, mimo, że dotyczyła ona wdów i sierot pozwana odniosła się wyłącznie do sytuacji prawnej pierwszej grupy osób. Sporządziła jedną odpowiedź na pozew, posiłkując się wzorem do innych spraw o podobnym stanie faktycznym. Żądanie zasądzenia kosztów w pełnej wysokości od każdego z powodów w sytuacji, gdy aktywność pozwanej ograniczyła się do złożenia jednego pisma procesowego uznać należy za wygórowane i nieuzasadnione.
Z akt wynika, żeM. J.od 1995 roku pobiera rentę rodzinną po zmarłym ojcu , a obecnie ma 23 lata.K. F.od 2002 roku jest uprawniona do renty rodzinnej po zmarłej matce i obecnie ma 22 lata. Skoro osoby te są uprawnione do renty rodzinnej, to znaczy , że się uczą i obciążanie ich kosztami zastępstwa procesowego w wysokości 1350 złotych plus 150 złotych nie jest uzasadnione, tym bardziej, że straciły ojca (M. J.) i matkę (K. F.) i bardzo młodym wieku. Zastosowanieart. 102 k.p.c.było w pełni uzasadnione. .
T. P.przebywa w domu opieki społecznej i jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji . Po potrąceniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej pozostaje jej niespełna 1000 złotych miesięcznie. Żądanie kosztów procesu i kosztów postępowania zażaleniowego jest w tym wypadku niestosowne.
Tak samo w przypadkuD. K., która liczy 85 lat i wniosek złożyła po telefonicznej rozmowie z pracownikiem pozwanej. Skompletowanie dokumentów stanowiło dla niej wysiłek z uwagi na stan zdrowia . Odmową przyznania świadczenia poczuła się oszukana i upokorzona.
W przypadkach w/w powodów Sąd uznał rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego za prawidłowe i oddalił zażalenia.
W pozostałym zakresie Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.
W przypadku odstąpienia od obciążania strony kosztami postępowania należy rozważyć interesy obu stron, a nie tylko strony przegrywającej.
Jedną z podstaw odstąpienia od obciążenia kosztami procesu strony przegrywającej w oparciu o przepisart. 102 k.p.c.stanowić może słuszność żądań w chwili ich zgłoszenia . Ta przesłanka w niniejszej sprawie nie występuje. Sąd bezpodstawnie przyjął, że powódki były subiektywnie przekonane o zasadności roszczenia. Z treści pozwów wynika, że powódki były świadome, że w ustawie z dnia 12 października 2017 roku ustawodawca nie wymienił wdów po byłych pracownikach kopalń. Domagały się zasądzenia świadczenia rekompensacyjnego wyłącznie na zasadzie słuszności, bo czuły się pokrzywdzone.
I. M.iK. K. (1)owdowiały w 1984 roku. Mężowie zginęli w wypadkach przy pracy.E. W.została wdową w 1994 roku, a z zaświadczenia z ZUS wynika, że pobiera górniczą rentę rodzinną. Podobne świadczenie pobieraZ. R.od 1996 roku. MążB. P.przepracował ponad 25 lat pod ziemią. Nic nie wiadomo na temat sytuacji rodzinnej i majątkowej powódek i na obecnym etapie postępowania brak jest podstaw do zastosowaniaart. 102 k.p.c.Wysokość świadczeń otrzymywanych z ZUS nie jest znana .
W przypadku stosowaniaart. 102 k.p.c.należy uwzględnić sytuację materialną stron i dokonać oceny ich zachowania w trakcie procesu oraz ich sytuacji pozaprocesowej. Powódki , mimo, że były świadome , iż nie należą do grona uprawnionych do świadczenia rekompensacyjnego osób podtrzymały żądania pozwów i domagały się wydania wyroku. Świadczenia wypadkowe są wyższe od rent rodzinnych przyznawanych w oparciu o przepisy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Odstąpienie od obciążania strony przegrywającej sprawę kosztami procesu poniesionymi przez jej przeciwnika procesowego jest możliwe jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych. Błędy ustawodawcy nie uzasadniają, w przypadku wystąpienia z bezzasadnymi pozwami, odstąpienia od obciążania strony przegrywającej kosztami zastępstwa procesowego strony przeciwnej, która brała udział w procesie.
Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę w zakresie kosztów procesu poczyni niezbędne ustalenia w zakresie sytuacji materialnej i rodzinnejI. M.,Z. R., ,B. P., ,E. W.,K. K. (1)i ponownie rozważy , czy istnieją podstawy do zastosowaniaart. 102 k.p.c.z uwzględnieniem nakładu pracy pełnomocnika pozwanej ograniczającego się do złożenia szablonowej odpowiedzi na pozew w niniejszej sprawie.
Zażalenie w części oddalającej zażalenie wydano na podstawieart. 397 § 1, §11, §2 k.p.c.w związku zart. 385 k.p.c., a uwzględniono na podstawieart. 397 § 1, §11, §2 k.p.c.w związkuart. 386 § 4 k.p.c.
(-) SSO Grzegorz Tyrka (-) SSO Teresa Kalinka ( spr.) (-) SSO Patrycja Bogacińska – Piątek
Sędzia Przewodniczący Sędzia