Sąd Okręgowy w Warszawie
XXV Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XXV C 1064/18
Data wyroku: 2019-01-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Adam Mitkiewicz

Sygn. XXV C 1064/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 stycznia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSR del. Adam Mitkiewicz

Protokolant:

sekretarz sądowy Amanda Mioduszewska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 stycznia 2019 r. w Warszawie
sprawy z powództwaM. B.
przeciwko(...)
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli
orzeka:

1
oddala powództwo;

2
zasądza od powodaM. B.na rzecz Skarbu Państwa-(...)kwotę 10 800 zł (dziesięć tysięcy osiemset złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego;

3
nakazuje pobrać od powodaM. B.na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 10 502 zł (dziesięć tysięcy pięćset dwa złote) tytułem nieuiszczonej opłaty od rozszerzonego powództwa.

Sygn. akt XXV C 1064/18

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 8 lutego 2018 r. powódM. B.wniósł o zobowiązanie pozwanego Skarbu Państwa –(...)do złożenia oświadczenia woli następującej treści: „(...)działający w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa nabywa własność niezabudowanej nieruchomości gruntowej oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...), położonaw miejscowościS., gminaB., o pow. 0,7181 ha, dla której Sąd Rejonowy w Koszalinie VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystąnr(...)– za zapłatą na rzeczM. B.kwoty 200.000,00 zł (dwieście tysięcy złotych)”. Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów procesu wg. norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (
    pozew, k. 3 akt).
W odpowiedzi na pozew z dnia 29 marca 2018 r. pozwany wniósł o oddalenie powództwa i o zasądzenie od strony powodowej na rzecz Skarbu Państwa kosztów procesu,w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa –(...)(odpowiedź na pozew, k. 83 akt).
Pismem z dnia 19 kwietnia 2018 r. powód dokonał modyfikacji powództwa, wnosząc o zobowiązanie pozwanego do złożenia oświadczenia woli następującej treści: „(...)działający w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa nabywa własność niezabudowanej nieruchomości gruntowej oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...), położona w miejscowościS., gminaB., o pow. 0,7181 ha, dla której Sąd Rejonowy w Koszalinie VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...)– za zapłatą na rzeczM. B.kwoty 410.035,10 zł (czterysta dziesięć tysięcy trzydzieści pięć 10/100)” (pismo przygotowawcze,k. 106 – 107 akt).
Pozwany podtrzymał dotychczasowe stanowisko, kwestionując powództwo codo zasady, a także co do wysokości w związku z jego rozszerzeniem (odpowiedźna rozszerzone powództwo, k. 114 – 115 akt).
Na dalszych etapach postępowania strony podtrzymały swoje stanowiska.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
PowódM. B.jest właścicielem niezabudowanej nieruchomości gruntowej, wydzielonej z nieruchomości niezabudowanej, odłogowej, oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...), położonej w miejscowościS., gminaB., o pow. 0,7181 ha, dla której Sąd Rejonowy w Koszalinie VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...). Przed zmianami gruntowymi powód był właścicielemdziałek (...)których własność nabył w dniu29 grudnia 2006 r. i 29 maja 2008 r. (umowa przeniesienia własności nieruchomości,k. 13 – 16 akt, umowa przeniesienia własności nieruchomości oraz umowa ustanowienia służebności gruntowej, k. 17 – 19 akt, wydruk księgi wieczystej, k. 20 – 22 akt, wykaz zmian danych ewidencyjnych, k. 23 – 27 akt, operat szacunkowy działki gruntu, k. 95 akt).
W dniu 9 lipca 2010 r.(...)Dyrektor Ochrony Środowiska wydał decyzjęnr(...)o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającegona dostosowaniudrogi krajowej nr (...)do parametrów drogi ekspresowej na odcinkuG.–S.(niesporne).

Działka nr (...)powstała na skutek podziałudziałki (...)nadziałki (...)i(...)na mocydecyzji nr (...)Wojewody(...)z dnia 17 grudnia 2015 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: „

    Budowa obwodnicyK.iS.na S-6 wraz z odcinkiem S-11 od węzłaB.do(...)K.
(...)
” (

    decyzja, k. 28 – 40 akt).
Na skutek powyższego, powód został wywłaszczony z części dawnejdziałki nr (...),tj. z nowopowstałejdziałki (...). Powód nadal jest natomiast właścicielem pozostałej części, tj.działek (...)(decyzja, k. 28 – 40 akt).
Na mocy tożsamej decyzji Wojewody(...)również działkanr(...)uległa podziałowi, nadziałki (...).Działka (...)podlegała wywłaszczeniuw całości pod inwestycję drogową (decyzja, k. 28 – 40 akt).
Decyzją Wojewody(...)z dnia 27 kwietnia 2016 r. przyznano powodowi odszkodowanie za wywłaszczone części nieruchomości, tj.działki nr (...), które przeszły na własność Skarbu Państwa. Odszkodowanie zadziałkę nr (...)określono na kwotę 184.881,80 zł, przy przyjęciu ceny 1 m2działki na kwotę 57,10 zł (zawiadomienie, k. 45 akt, decyzja, k. 46 – 47 akt).
Działka nr (...)przed podziałem i częściowym wywłaszczeniem była przeznaczona przez powoda na inwestycję polegającą na budowie 10 budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną towarzysząca zgodnie z decyzjami Wójta GminyB.o warunkach zabudowy z dnia 10 sierpnia 2009 r. oraz z dnia 11 sierpnia 2014 r. Powód planował przed podziałem i powstaniemdziałki (...)na jej terenie wzniesienie 4 budynków mieszkalnych jednorodzinnych (decyzja o warunkach zabudowy, k. 61 – 64 akt, analiza warunków i zasad zagospodarowania terenu planowanej inwestycji, k. 65 – 67 akt).
Powód wystąpił do pozwanego z wnioskiem o wykup nieruchomości nr(...), wydzielonych po podziale nieruchomości nr(...)na skutekdecyzji nr (...)(
    wniosek, k. 70 – 12 akt).
W odpowiedzi pozwany wskazał, że nie zgadza się na ich wykup (odpowiedź(...), k. 72 akt).
Obecnie, jak i uprzednio,działka nr (...)nie jest wykorzystywana na cele mieszkalne, budowlane lub rolne. Powód w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej nie użytkował tej działki oraz nie użytkuje jej obecnie.
Podstawę ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie stanowiły powyżej wskazane dokumenty dotyczące procedury podziału i wywłaszczenia powoda z nieruchomości gruntowych w postacidziałek nr (...), przed procesowej korespondencji pomiędzy stronami oraz innych dokumentów, zgromadzonych w aktach sprawy jako mających istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Dokumentacja ta nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Sąd również nie znalazł podstaw do kwestionowania jej zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, dlatego uznał ją za wiarygodne źródło dowodowe.
Na rozprawie w dniu 3 stycznia 2019 r. Sąd postanowił oddalić wnioskio dopuszczenie dowodu z opinii biegłych sądowych albowiem dowody te nie zmierzałydo wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a prowadziłyby jedynie do przedłużenia postępowania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo podlegało oddaleniu.
Powód w niniejszej sprawie wnosił o zobowiązanie pozwanego do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie nabycia wskazanych nieruchomości, z uwagi na uprzednie wywłaszczenie nieruchomości funkcjonalnie powiązanych. Stan faktyczny nie był pomiędzy stronami co do zasady sporny, pozwany bowiem nie kwestionował okoliczności dotyczących prawa własności powoda do wcześniej całości a obecnie części podzielonejdziałki nr (...), faktu wydania decyzji przez Wojewodę(...), przyznania powodowi odszkodowania czy planów inwestycyjnych powoda co do wszystkich części działki przed podziałem, braku faktycznego dostępu do drogi publicznej z tej nieruchomości. Przy czym pozwany podnosił, że brak  dostępu do drogi publicznej nie ma on trwałego charakteru. Głównym przedmiotem sporu pomiędzy stronami była natomiast okoliczność, czy na skutek wywłaszczenia powoda zdziałek nr (...), pozostałe działki, w tym zwłaszczadziałka nr (...)mogą być prawidłowo wykorzystywane na dotychczasowe cele.
W myślart. 64 k.c.prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie.
Zgodnie z treściąart. 13 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych(zwanej dalej „ustawą”) t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1474, w przypadku, o którym mowa w art. 12 ust. 4, jeżeli przejęta jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, właściwy zarządca drogi jest obowiązany do nabycia, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego tej części nieruchomości.
W judykaturze przyjmuje się, że przesłanką roszczenia przyznanego właścicielowi nieruchomości są zatem zdarzenia w postaci kupna lub wywłaszczenia części nieruchomości oraz utraty przydatności pozostałej jej części do prawidłowego korzystania, zgodnie dotychczasowymi celami (tak: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt III CZP 35/13, Legalis nr 728283). Przesłanki te winny być spełnione łącznie i musi istnieć pomiędzy nimi związek przyczynowy tego rodzaju, że fakt utraty prawa własności części nieruchomości przez dotychczasowego właściciela, powoduje że pozostała część nieruchomości nie nadaje się do prawidłowego wykorzystywania na dotychczasowe cele.
Konieczna jest zatem wykładnia zwrotu „dotychczasowe cele”, który w oparciuo poglądy doktryny i judykatury, utożsamiać należy z użytkiem odpowiadającym wcześniejszemu założeniu. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy, określenie tych celów dokonywane jest drogą analizy korzystania z nieruchomości zanim doszło do podziału i przejęcia jej części oraz możliwości jego kontynuacji (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2015 r., sygn. akt IV CSK 702/14, Legalis nr 1360078). Chodzi więc o faktyczne korzystaniez nieruchomości przez właściciela, nawet przy dokonaniu zmiany sposobu osiągania dotychczasowych celów. Do przesłanek roszczenia nie należy natomiast pogorszenie warunków korzystania z nieruchomości również w zakresie poprzednio prowadzonej działalności spowodowane nie wywłaszczeniem pozostałej części nieruchomości lecz wybudowaniem drogi.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej, wskazać należyże w ocenie Sądu nie zostały spełnione przesłanki z art. 13 ust. 3 ustawy, bowiem dokonany podział pierwotnie istniejącejdziałki nr (...)i następnie wywłaszczeniedziałki (...)nie udaremnia w żaden sposób możliwości realizacji inwestycji budowlanej w postaci budynków mieszkalnych nadziałce nr (...). Obecnie działka ta nadal jest niezabudowania, niewykorzystywana na cele mieszkaniowe, rolne lub budowlane. Powód jednocześnie nadal ma możliwość realizacji inwestycji budowlanej, czego zresztą nie kwestionował. Natomiast zasadność i ekonomiczna opłacalność takiej inwestycji w świetle zmian, pozostaje poza zakresem dyspozycji tegoż przepisu. Jak słusznie wskazał bowiem WSA w Warszawie, ustawodawca w treści przepisu nie przewidział obowiązku wykupu większej niż proponowana wielkość działki z tego powodu, że pozostała część nieruchomości, w ocenie jej właściciela, straciła wartość ekonomiczną i nie może być wykorzystana na dopiero planowaną inwestycję (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 470/05, Legalis nr 393577). Ewentualne mniejsze zainteresowanie lub w ogóle brak zainteresowania tak położonymi budynkami czy lokalami mieszkalnymi jest okolicznością następczą w stosunku do samej możliwości wybudowania budynków mieszkalnych. Skoro zaś możliwość ich wybudowania nadal istnieje, to nie można wywodzić aby nieruchomość ta nie była zdatna do prawidłowego wykorzystywania na dotychczasowe cele. Na marginesie zauważyć należy, że powód nie wykazał w żadnym miejscu, aby inwestycja zatwierdzona decyzjami Wójta GminyB.o warunkach zabudowy z dnia 10 sierpnia 2009 r. oraz z dnia 11 sierpnia 2014 r. była w rzeczywistości realizowana, przygotowywana lub chociażby planowana. Sama potencjalna możliwość wykorzystania tych działek zgodnie z planowanym przeznaczeniem, w bliżej nieokreślonej przyszłości i w świetle wiedzy samego powoda przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy z dnia 11 sierpnia 2014r, o planowanej budowie drogi ekspresowej (zwłaszcza od 2014 r. po planowanych na tym terenie pracach zmierzających do wytyczenia i wykonania odcinka drogi), tym bardziej nie może korzystać z ochrony przepisu art. 13 ust. 3 ustawy.
Odnosząc się wreszcie do kwestii braku dostępu do drogi publicznej, w ocenie Sądu okoliczność ta ma charakter jedynie tymczasowy a nie trwały, nadto częściowo spowodowany przez samego powoda. Po pierwsze pozwany bowiem wskazał i wykazał, że do działkinr(...)z mocy prawa musi być zapewniony dostęp do drogi publicznej, wobec czego podjęto już prace zmierzające do wykonania odpowiednich dróg serwisowych zapewniających powodowi stały dostęp do drogi publicznej. Planowane zakończenie prac, jak wskazał pozwany, określone jest na drugą połowę 2019 r. Obecnie z uwagi na prowadzone prace budowlane działka czasowo pozbawiona jest takiego dostępu. Ponadto, jak podnosił pozwany, do wszystkich nieruchomości, które były użytkowane i których właściciele zgłaszali chęć korzystania z nieruchomości, istniała możliwość wykonania dojazdu tymczasowego. Co więcej jak deklaruje pozwany również obecnie w terminie 2 tygodni istnieje możliwość wykonania tymczasowego dojazdu do drogi, co umożliwi powodowi budowę domów na działce nr.(...)Powód nie użytkował swojej nieruchomości wcześniej nie podjął budowy budynków mieszkalnych i nie zgłaszał pozwanemu potrzeby wykonania tymczasowego dojazdu pozbawiając się możliwości zabudowy tej nieruchomości. Z uwagi zaś na charakter żądania, to na powodzie ciążył obowiązek wykazania, żedziałka nr (...)jest w sposób trwały i całkowity, pozbawiona dostępu do drogi publicznej. Powód takiej okoliczności nie wykazał. Złożone przez powoda zaświadczenie o braku dostępu do drogi publicznej (k.43) potwierdza stan faktyczny co nie zmienia oceny, że brak dostępu do drogi publicznej jest wynikiem tego, że powód o taki tymczasowy dostęp nie zabiegał.
Wobec powyższego, Sąd powództwo w punkcie 1. sentencji wyroku na mocyart. 13 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznycht.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1474 w całości oddalił jako nieudowodnione i nieuzasadnione.
Konsekwencją rozstrzygnięcia głównego żądania jest rozstrzygnięcie przez Sądw przedmiocie kosztów procesu i kosztów zastępstwa procesowego. Sąd rozstrzygnąło kosztach procesu na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.,art. 99 k.p.c.oraz na podstawie § 2 ust. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłatza czynności adwokackie. Zważywszy na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, uznać należało że stroną w całości przegraną jest strona powodowa. Na zasądzoną w punkcie2. sentencji wyroku kwotę 10.800 zł składały się koszty zastępstwa procesowego należne(...).
Na podstawieart. 1303§ 2 k.p.c., Sąd nakazał pobranie od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwoty 10.502 zł tytułem nieuiszczonej opłatyod rozszerzonego powództwa.
(...)