Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1694/17
Data wyroku: 2017-12-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grażyna Szyburska-Walczak, Izabela Głowacka-Damaszko, Irena Różańska-Dorosz
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia społeczne
Podstawa prawna: art.6 ust.1 pkt.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2017.1778 t.j.) w zw. z art.83 kc
Teza: Umowa o pracę jest zawarta dla pozoru i nie może w związku z tym stanowić tytułu do objęcia pracowniczym ubezpieczeniem społecznym, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a osoba określona jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli gdy strony z góry zakładają, że nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy.

Sygn. akt III AUa 1694/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 grudnia 2017 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Irena Różańska-Dorosz (spr.)
Sędziowie: SSO del. Izabela Głowacka-Damaszko
SSA Grażyna Szyburska-Walczak
Protokolant: Marcin Guzik
po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 r. we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z wniosku(...) Sp. z o.o.S.K.A weW.orazA. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.
o ubezpieczenie społeczne
na skutek apelacji(...) Sp. z o.o.S.K.A weW.orazA. S.
od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 27 października 2014 r. sygn. akt VIII U 3996/13

I
zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.z dnia 10 czerwca 2013 roku w ten sposób, że obejmujeA. S.ubezpieczeniami społecznymi: emerytalnym, rentowymi, chorobowym i wypadkowym, z tytułu zawartej z(...) Sp. z o.o.S.K.A weW.umowy o pracę z dnia 1 grudnia 2012 roku;

II
zasądza od strony pozwanej na rzecz wnioskodawców kwotę 630 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za wszystkie instancje.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 27 października 2014 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił odwołania(...) Sp. z o.o.S.K.A z siedzibą weW.orazA. S.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.z dnia 10 czerwca 2013 r., którą organ rentowy stwierdził, żeA. S.jako pracownik u płatnika składek(...) Sp. z o.o.S.K.A, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 1 grudnia 2012 r.
Powyższe rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wydał w oparciu o następująco ustalony stan faktyczny sprawy:
WnioskodawczyniA. S., legitymująca się tytułem magistra inżyniera ochrony środowiska, została z dniem 7 grudnia 2012 r. zgłoszona przez wnioskodawcę(...) sp. z o.o.S.K.A. do ubezpieczeń jako pracownik od 1 listopada 2012 r. W dniu 15 stycznia 2013 r. do ZUS wpłynął również imienny raport miesięczny ZUS RCA za miesiąc grudzień 2012 r., w którym płatnik składek wykazał podstawę wymiaru składek za ubezpieczenieA. S.w wysokości 25.000 zł.
W dniu 18 marca 2013 r. do ZUS wpłynęło zaświadczenie płatnika składek ZUS Z-3, stanowiące jednocześnie wniosek o wypłatę zasiłku. We wniosku wskazano, że ubezpieczona od dnia 19 stycznia 2013 r. posiadała orzeczenie o czasowej niezdolności do pracy, a wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia u wnioskodawcy zostało określone zgodnie z umową o pracę na kwotę 25.000 zł. W związku z tym organ rentowy ZUS wszczął z urzędu kontrolę płatnika składek. Podmiot działający podfirmą (...) sp. z o.o.S.K.A. (wnioskodawca) został w dniu 7 lutego 2012 r. wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr(...). Spółka jest reprezentowana samodzielnie przez komplementariusza- (...) sp. z o.o., w której jednym ze wspólników była wnioskodawczyniA. S.oraz samodzielnie prokurent samoistny - mąż wnioskodawczyniJ. S..
Wnioskodawczyni posiadała większościowy pakiet udziałów, tj. 99, o łącznej wartości nominalnej 4.950,00 zł. Udziały te zbyła na rzeczM. O.umową sprzedaży z 20 czerwca 2012 r. za łączną wartość 5.445,00 zł.
Wnioskodawczyni od dnia 10 maja 2010 r. jest pracownikiem(...)Urzędu Marszałkowskiego zatrudnionym na stanowisku inspektora. Uprzednio była pracownikiem Urzędu Marszałkowskiego Województwa(...)od 1 sierpnia 2006 r. do 9 maja 2010 r. Pracując w godz. 8:00 - 16:00 zajmowała się pisaniem strategii województwa(...), tworzeniem umów, wniosków o dofinansowanie platformy.
Wnioskodawczyni otrzymała wynagrodzenie za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w wysokości 45.057,10 zł brutto. W tym zawarte było wynagrodzenie za czas choroby oraz zasiłki chorobowe od 19 stycznia 2013 r. do 1 sierpnia 2013 r. w wysokości 23.995,40 zł oraz zasiłek macierzyński od 2 sierpnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w kwocie 13.402,30 zł.
W okresie od 1 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r.A. S.przebywała na urlopie wypoczynkowym w dniach:
­ od 18 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r.,
­ od 7 stycznia 2013 r. do 18 stycznia 2013 r.
W tym czasie świadczyła pracę na rzecz drugiego pracodawcy - wnioskodawcy(...) sp. z o.o.S.K.A. Na podstawie umowy z 1 grudnia 2012 r. - nazwanej umową o pracę wnioskodawczyni została zatrudniona w(...) sp. z o.o.S.K.A. na czas nieokreślony, w charakterze dyrektora. Praca miała być świadczona w wymiarze pełnego etatu z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 25.000 zł, a wskazanym miejscem pracy była siedziba firmy weW.. Wnioskodawczyni wykazywała jako adres zamieszkania i korespondencjiW.,ul. (...). Do jej obowiązków należało m.in. reprezentowanie Spółki, aktywne pozyskiwanie klientów, negocjowanie warunków i zawieranie umów oraz świadczenie doradztwa prawnego. Działania i postępy wnioskodawczyni były kontrolowane przez prezesa spółki. Wynagrodzenie miało zależeć od ilości pozyskanych klientów. Ponadto dysponowała pełnomocnictwem do zawierania umów z kontrahentami do 25.000 zł oraz do podpisywania umów z radcą prawnym lub adwokatem. Wnioskodawczyni zaproponowała pracodawcy harmonogram czasu pracy, który w przeważającej części obejmował pracę od 10 do 12 godzin dziennie, a to ze względu na jednoczesne zatrudnienie w Urzędzie Marszałkowskim weW..
Wnioskodawczyni prowadziła windykacje należności na rzecz klientów. Spotykała się z nimi i prowadziła z nimi rozmowy dotyczące warunków umowy między klientem a spółką, którą reprezentowała. Klientami były zarówno osoby prywatne, jak i inne spółki. W trakcie prowadzonych rozmów wnioskodawczyni wykonywała telefony do prezesa spółki, który podejmował ostatecznie decyzje.
Od stycznia 2013 r. wnioskodawczyni leczyła się w placówce(...), prowadzonej przez(...) - Usługi MedyczneJ. iT. F.Sp. j. z siedzibą weW.. Od 10 stycznia 2013 r. wnioskodawczyni źle się czuła, od 19 stycznia 2013 r. była na zwolnieniu lekarskim, a 21 stycznia 2013 r. dowiedziała się, że jest w ciąży. Z chwilą powstania niezdolności do pracy, jej obowiązki przejąłJ. S.oraz radca prawny. W okresie zatrudnienia wnioskodawczyni pozyskała 10 klientów i zarobiła na rzecz spółki kwotę 137.500 zł. Obecnie przebywa na urlopie macierzyńskim. Przed zatrudnieniem wnioskodawczyni nikt nie wykonywał czynności, którymi zajęła sięA. S., aspółka (...) sp. z o.o.S.K.A. nie osiągała dochodu. W rozmowie z klientemA. P., w związku z powierzonym przez niego spółce zleceniem do wykonania usług windykacyjnych, wnioskodawczyni zaleciła mu kontakt z prawnikiemT. D.. W efekcie, poza kilkoma telefonami, PanD.nie wykonywał czynności doradztwa prawnego na rzecz płatnika składek. Nie została z nim zawarta żadna umowa. Większość czynności na rzecz(...) sp. z o.o.S.K.A. wnioskodawczyni wykonała w dniach 28 grudnia 2012 r., 18 stycznia 2013 r. Pojedyncze czynności noszą daty: 8 stycznia 2013 r., 7 stycznia 2013 r., 10 stycznia 2013 r. i 3 grudnia 2012 r.
Decyzją z dnia 21 czerwca 2013 r. organ rentowy zobowiązałA. S.do zwrotu nienależnie wypłaconego zasiłku chorobowego za okres od 21 lutego 2013 r. do 5 maja 2013 r. w kwocie 53.211,92 zł oraz odsetek w kwocie 908,69 zł.
Przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia - Śródmieście IV Wydział Pracy zawisła sprawa z odwołania wnioskodawczyni o zasiłek chorobowy.
W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Sąd orzekł, że odwołania wnioskodawców nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd ten uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do stwierdzenia, że umowa o pracę zakwestionowana przez organ rentowy została zawarta jedynie dla pozoru. Sąd pierwszej instancji, wskazując na ugruntowane stanowisko judykatury podkreślił, że nie jest najistotniejsze, czy strony zawierające umowę o pracę miały realny zamiar wzajemnego zobowiązania się - przez pracownika do świadczenia pracy, a przez pracodawcę do dania mu pracy i wynagrodzenia za nią - lecz to, czy taki zamiar stron został w rzeczywistości zrealizowany. Sąd Okręgowy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie, nie budziło wątpliwości, że przedmiotowa umowa o pracę, w wymiarze czasu pracy w niej określonym, nie była w istocie wykonywana. W ocenie Sądu fakt ten potwierdził protokół kontroli inspektora ZUS w siedzibie firmy. Zeznania wnioskodawczyni opisywały sposób i zasady jej działania oraz jak wyglądała jej praca. Jednak w świetle zebranego materiału dowodowego w postaci dokumentów dotyczących firmy, umów z kontrahentami, dokumentacji dotyczącej wnioskodawczyni (w tym lekarskiej), ale i zeznań świadków, jak i innych dokumentów znajdujących się w aktach rentowych i sądowych oraz akt osobowych wnioskodawczyni, Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom wnioskodawczyni.
Jak wyjaśnił Sąd Okręgowy wnioskodawczyni nawiązała stosunek pracy z(...) Sp. z o.o.S.K.A. z bardzo wysokim wynagrodzeniem i po niespełna 1,5-miesięcznym okresie wykonywania czynności na rzecz tej Spółki, przebywała już na zwolnieniu lekarskim. Ten fakt w ocenie Sądu wskazuje na to, że umowa o pracę zawarta między stronami była fikcyjna. Dodatkowo Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na to, że wnioskodawcy byli ze sobą powiązani.A. S.była niegdyś właścicielem 99 udziałów w Spółce z o.o., następnie te udziały sprzedała, z dniem 20 czerwca 2012 r., by następnie w grudniu 2012 r. zostać w niej zatrudniona na pełnym etacie, na stanowisku dyrektora z wynagrodzeniem 25.000 zł miesięcznie. Dalej Sąd wskazał, że podstawowym miejscem pracy od 2010 r. był Urząd Marszałkowski weW., w którym zatrudniona była na pełnym etacie. Z tego względu Sąd uznał, że od momentu zatrudnienia również w Spółce, trudno byłoby wypełnić obowiązki wynikające z obydwu miejsc pracy, gdzie obydwa były pełnoetatowymi. Wnioskodawczyni podnosiła, że w czasie podjęcia pracy w Spółce nie pracowała już Urzędzie Marszałkowskim, a świadczyła pracę tylko w tej Spółce w wolne od pracy dni. Z dokumentów jednak wynika, że w Urzędzie Marszałkowskim wnioskodawczyni pracuje do chwili obecnej, zaś w okresach wskazanych przez Urząd korzystała z urlopów wypoczynkowych - były to okresy: od 18 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. oraz od 7 stycznia 2013 r. do 18 stycznia 2013 r. Wnioskodawczyni otrzymała wynagrodzenie za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. (45.057,10 zł brutto). W tym zawarte było wynagrodzenie za czas choroby oraz zasiłki chorobowe od 19 listopada 2012 r. do 1 sierpnia 2013 r. w wysokości 23.995,40 zł oraz zasiłek macierzyński od 2 sierpnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w kwocie 13.402,30 zł.
Ponadto Sąd podkreślił, że wysokość wynagrodzenia wnioskodawczyni wynikającego z umowy ze spółką budzi poważne wątpliwości z uwagi na fakt, że Spółka w momencie zatrudnienia wnioskodawczyni była niemalże niewypłacalna, poza wartością kapitału zakładowego Spółki, ze względu na brak działalności. Spółka faktycznie zaczęła osiągać dochody po zatrudnieniu wnioskodawczyni, jednak tego z góry nie można było przewidzieć. Ważna jest również ilość wykonanej pracy w zakresie swoich obowiązków wnioskodawczyni. W ciągu 1,5 miesiąca pracy podpisała w sumie nieznaczną ilość umów z kontrahentami i wystosowała kilka wezwań do zapłaty. Sąd zwrócił uwagę, że cel zawarcia umowy o pracę, jakim jest uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie może przesądzać o pozorności umowy o pracę. Jest to bowiem cel, jaki przyświeca każdemu pracownikowi zawierającemu umowę o pracę. Natomiast zbieżność momentu zawarcia umowy o pracę z zaistnieniem ryzyka ubezpieczeniowego winna być oceniana przez pryzmat zamiaru stron umowy, co do wypełniania obowiązków z niej płynących, a przede wszystkim przez pryzmat rzeczywistego ich wykonywania.
Sąd uznał, że zawarta przezA. S.z(...) Sp. z o.o.S.K.A. była wykonywana, jednak w zakresie marginalnym, co świadczy o jej pozorności, a w konsekwencji uzasadniało uznanie jej za nieważną.
O kosztach procesu Sąd orzekł w oparciu o przepisart. 98 § 1 k.p.c.w zw. z§ 11 pkt 1w zw. z§ 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Apelację od wyroku wywiodłaA. S.oraz(...) Sp. z o.o.S.K.A.
Ubezpieczona zaskarżyła wyrok w całości zarzucając mu:

1
naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.art. 233 k.p.c.poprzez dokonanie niewłaściwej oceny dowodów, w tym nieuwzględnienie faktu, że w okresie urlopu wykorzystywanego w Wojewódzkim Urzędzie Marszałkowskim ubezpieczona świadczyła pracę na rzeczspółki (...) Sp. z o.o.S.K.A., ponadto skarżąca zarzuciła Sądowi, że niezasadnie nie uwzględnił faktu, że również w okresie świadczenia przez nią pracy na rzecz urzędu, pracowała ona dodatkowo około 4 godzin dziennie na rzecz spółki, dalej skarżąca zarzuciła Sądowi bezzasadne przyjęcie, że umowa zawarta ze spółka została zawarta dla pozoru, w sytuacji gdy ubezpieczona przedstawiła dowody zarówno z zeznań świadków, jak i dowody z dokumentów, które wskazują, że wykonywała pracę na rzecz spółki, apelująca zarzuciła również, że Sąd błędnie ustalił, że w okresie zawarcia umowy ze spółką była ona niemalże niewypłacalna, jak też niezasadnie uznał, że umowa została zawarta wyłącznie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego,

2
art. 328 § 2 k.p.c.poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia i ograniczenie się do przywołania jedynie orzecznictwa Sądu Najwyższego, które w ocenie skarżącej potwierdzają zasadność jej odwołania,

3
art. 230 k.p.c.poprzez nie uznane za przyznane faktów potwierdzających świadczenie pracy przez ubezpieczoną, które nie zostały zakwestionowane przez organ rentowy,

4
art. 98 k.p.c.poprzez zasądzenie od ubezpieczonej na rzecz organu rentowego kosztów procesu,

5
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art. 83 § 1 kodeksu cywilnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przez to przyjęcie, że zachowanie ubezpieczonej skutkowało sankcją nieważności zawartej umowy o pracę jako zawartej dla pozoru,

6
art. 22 kodeksu pracypoprzez jego błędne niezastosowanie i przyjęcie, że pomiędzy ubezpieczoną a(...) Sp. z o.o.S.K.A. nie doszło do zawarcia umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy.

Wobec tak przedstawionych zarzutów skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania i uznanie, że jako pracownik u płatnika składek(...) Sp. z o.o.S.K.A. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym emerytalnemu, rentowym, chorobowemu wypadkowemu od 1 grudnia 2012 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do rozpoznanie Sądowi pierwszej instancji. Jednocześnie skarżąca wniosła o zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.
Spółka (...) Sp. z o.o.SKA zaskarżyła wyrok w całości i zarzuciła mu:

1
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art. 83 § 1 k.c.przez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że umowa zawarta pomiędzyA. S.a spółką została zawarta dla pozoru, celem uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego,

2
naruszenieart. 22 k.p.poprzez błędne przyjęcie, że umowa o pracę między ww. stronami nie została zawarta w pełnym wymiarze czasu pracy,

3
naruszenieart. 232 zd. 2 k.c.poprzez przyjęcie całej inicjatywy dowodowej przez Sąd na korzyść organu rentowego, a w konsekwencji naruszenie zasady równego traktowania stron procesu,

4
naruszenieart. 230 k.p.c.poprzez nieuznanie za przyznane faktów potwierdzających świadczenie pracy przez ubezpieczoną, które nie zostały zakwestionowane przez organ rentowy,

5
naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.art. 233 k.p.c., poprzez dokonanie niewłaściwej oceny dowodów, skutkującej błędnym przyjęciem, że umowa o pracę z 1 grudnia 2012 r. została zawarta dla pozoru, co stoi w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Wobec tak przedstawionych zarzutów strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania i uznanie, żeA. S., jako pracownik u płatnika składek(...) Sp. z o.o.S.K.A., podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu wypadkowemu od 1 grudnia 2012 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Jednocześnie strona skarżąca wniosła o zasądzenie od organu rentowego na rzecz strony zainteresowanej kosztów postępowania za obie instancje według norm przepisanych.
Wyrokiem z dnia 1 października 2015 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.z dnia 10 czerwca 2013 r. w ten sposób, że objąłA. S.ubezpieczeniami społecznymi z tytułu zawartej z(...) Sp. z o.o.S.K.A. weW.umowy o pracę z 1 grudnia 2012 r. za wynagrodzeniem 4.000 zł miesięcznie, a dalej idącą apelację oddalił. W uzasadnieniu Sąd ten stwierdził, że jakkolwiek nie podważa istnienia tytułu do objęcia wnioskodawczyni obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, to jednak po dokonaniu szczegółowej analizy stanu faktycznego sprawy, a w szczególności zebranych w sprawie dowodów, uznał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszeniaart. 3531k.c.przez ukształtowanie wynagrodzenia za pracę nieodpowiadającego wartości rzeczywiście świadczonej pracy.
Na skutek wniesionej przezA. S.skargi kasacyjnej sprawę rozpoznał Sąd Najwyższy, który wyrokiem z dnia 19 września 2017 r., uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że sąd drugiej instancji, orzekając w sprawie o wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia wnioskodawczyni, wyszedł poza granice zaskarżonej decyzji, której przedmiotem była wyłącznie kwestia podlegania przez nią pracowniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego, ponieważ umowa o pracę łącząca wnioskodawczynię ze spółką została uznana przez organ rentowy za umowę pozorną. W tej sytuacji Sąd Najwyższy uznał, że słusznie zarzuca skarżąca naruszenieart. 321 k.p.c.w zw. zart. 391 k.p.c., bowiem Sąd Apelacyjny wyrokował co do przedmiotu, który nie był objęty zaskarżoną decyzją i odwołaniem od tej decyzji.
Sąd Apelacyjny, po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:
Apelacja wnioskodawczyni zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań wypada przypomnieć, że zgodnie zart. 39820k.p.c.sąd, któremu sprawa została przekazana po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy. Związanie wykładnią Sądu Najwyższego oznacza, że sąd drugiej instancji, któremu sprawa została przekazana, nie może przepisów prawa (materialnego i procesowego) interpretować odmiennie, niż to wynika z uzasadnienia orzeczenia zapadłego przed Sądem Najwyższym.
W sprawie organ rentowy stwierdził, żeA. S.jako pracownik u płatnika składek(...) sp. z o.o.S.K.A. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia zawarcia umowy o pracę, tj. od 1 grudnia 2012 r., bowiem w rzeczywistości umowa ta została zawarta dla pozoru, a jej głównym celem było uzyskanie przez wnioskodawczynię wysokich świadczeń z ubezpieczeń społecznych w okresie choroby i macierzyństwa. Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd ZUS-u uznając, że w tej sytuacji nie powstał tytułu prawny do objęcia wnioskodawczyni obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi.
Sąd Apelacyjny, kierując się wykładnią dokonaną przez Sąd Najwyższy w powołanym w części wstępnej wyroku oraz po ponownej analizie prawidłowo zgromadzonego w sprawie przez Sąd pierwszej instancji materiału dowodowego doszedł do wniosku, że Sąd Okręgowy dokonał jego błędnej oceny, z przekroczeniem zasad wynikających zart. 233 § 1 k.p.c.i w konsekwencji niezasadnie uznał, żeA. S.zawarła zespółką (...) sp. z o.o.S.K.A. pozorną umowę o pracę.
Ponownie należy przypomnieć, że zgodnie zart. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U.2017.1778 j.t.) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają z zastrzeżeniem art. 8 i art. 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. Z kolei w myśli art. 8 ust. 1 ustawy za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy.
Mając na względzie powyższe przepisy oraz ustalone okoliczności sprawy stanowisko Sądu Okręgowego nie zasługuje na akceptację, bowiem analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym przede wszystkim przedłożonych do akt dowodów z dokumentów, w tym sporządzanej przezA. S.korespondencji, zawieranych umów, pełnomocnictw oraz logicznych i korespondujących ze sobą zeznań świadków pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że umowa o pracę zawarta 1 grudnia 2012 r. była wykonywana, a więc jej podpisanie nie było pozorne. O pozorności umowy o pracę nie przesądza sama w sobie kwestia ustalenia przez strony wynagrodzenia na zbyt wysokim, w ocenie Sądu, poziomie, tym bardziej, że materia ta nie była objęta treścią decyzji. Nie można także mówić o pozorności tylko z tego powodu, żeA. S.była jednocześnie zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy u innego pracodawcy, tym bardziej, że jak wynika z przeprowadzonego postępowania dowodowego, większość czynności wykonanych w ramach spornej umowy o pracę wnioskodawczyni świadczyła w czasie przebywania u pierwszego pracodawcy na urlopie wypoczynkowym. Nie można także pominąć, że wykonane przez wnioskodawczynię obowiązki pracownicze doprowadziły do powstania realnych i jednocześnie wysokich obrotówspółki (...) sp. z o.o.S.K.A. W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że umowa o pracę jest zawarta dla pozoru i nie może w związku z tym stanowić tytułu do objęcia pracowniczym ubezpieczeniem społecznym, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a osoba określona jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli gdy strony z góry zakładają, że nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy. Nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę wtedy, gdy pracownik podjął pracę i rzeczywiście ją wykonywał, a pracodawca pracę tę przyjmował (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z 22 czerwca 2015 r., LEX nr 1771586).
Skoro więc umowa o pracę z 1 grudnia 2012 r. była faktycznie realizowana w granicach wyznaczonych treściąart. 22 k.p., to jest ona ważna i wywołuje skutki prawne związane z istnieniem stosunku pracy i w konsekwencji stanowi tytuł do ubezpieczenia społecznego wnioskodawczyni.
Mając to na uwadze Sąd Apelacyjny ocenił, że zarówno wyrok Sądu Okręgowego, jak i decyzja organu rentowego są nieprawidłowe i wobec tego, na podstawieart. 386 § 1 k.p.c., dokonał ich zmiany, obejmującA. S.ubezpieczeniami społecznymi: emerytalnym, rentowymi, chorobowym i wypadkowym z tytułu zawartej z(...) sp. z o.o.umowy o pracę, o czym orzeczono w punkcie I sentencji orzeczenia.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II wyroku, stosownie doart. 98 k.p.c.orazrozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U.2013.490) i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800), uwzględniając poniesione przez wnioskodawczynię opłaty podstawowe od apelacji i skargi kasacyjnej w kwocie po 30 zł.

SSO del. Izabela Głowacka-Damaszko SSA Irena Różańska-Dorosz SSA Grażyna Szyburska-Walczak
R.S.