Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 403/18
Data wyroku: 2018-11-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Bochenek, Piotr Filipiak, Wojciech Paluch

Sygn. akt: II AKa 403/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 listopada 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Alicja Bochenek (spr.)

Sędziowie

SSA Piotr Filipiak
SSO del. Wojciech Paluch

Protokolant

Agnieszka Przewoźnik

przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Chorzowie Karoliny Culic-Lelek
po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy
I. Ć.c.F.iA.,ur. (...)wŚ.
oskarżonej zart. 148§1 kkw zw. zart. 64§2 kk;art. 157§2 kkw zw. zart. 64§2 kk
na skutek apelacji prokuratora i obrońcy oskarżonej
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 23 kwietnia 2018 roku
sygn. akt XVI K 49/17

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że podnosi wymierzoną oskarżonejI. Ć.w punkcie 2 karę do 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności;

2
uchyla punkt 3 i 4 wyroku i w to miejsce na mocyart. 85§1 i 2 kkorazart. 86§1 kkłączy orzeczone kary pozbawienia wolności i wymierza karę łączną 17 (siedemnaście) lat pozbawienia wolności, na poczet której zalicza oskarżonej okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 5 lutego 2016 roku godz. 19.30 do dnia 16 czerwca 2016 roku godz. 19.30 i od dnia 2 kwietnia 2017 roku godz. 19.30 do dnia 8 listopada 2018 roku;

3
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

4
zasądza od Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Katowicach) na rzecz adwokataA. K.– Kancelaria Adwokacka wK.kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych, w tym 23 % VAT, tytułem obrony z urzędu udzielonej oskarżonej w postępowaniu odwoławczym;

5
zwalnia oskarżoną od ponoszenia kosztów sądowych postępowania odwoławczego, obciążając nimi Skarb Państwa.

SSO del. Wojciech Paluch SSA Alicja Bochenek  SSA Piotr Filipiak
Sygn. akt II AKa 403/18

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2018 roku Sąd Okręgowy w Katowicach, sygn. akt XVI K 49/17 uznał oskarżonąI. Ć.za winną tego, że:

1
w dniu 5 lutego 2016 roku wŚ., w mieszkaniu przyul. (...), działając w zamiarze bezpośrednim pozbawienia życiaA. F., kopiąc i skacząc po klatce piersiowej oraz kopiąc i przydeptując obutą nogą głowę pokrzywdzonego, spowodowała uA. F.obrażenia w postaci rozległych sińców oraz ran tłuczonych obejmujących twarz, złamanie kości nosa, obfitego wylewu krwawego podspojówkowego oka lewego, mniejsze prawego, rozerwania śluzówki wargi górnej, rozległych wylewów krwawych powłok miękkich głowy i grzbietu, krwiaka podtwardówkowego, krwotoku podpajęczynówkowego i dokomorowego mózgu i móżdżku, aspiracji krwi do płuc, złamania mostka i żeber, rozległego wylewu krwawego do mięśni ramienia i przedramienia lewego, które spowodowały zgon pokrzywdzonego, czym wyczerpała znamiona przestępstwa zart. 148 § 1 k.k., z tym, że przyjmuje, iż dopuściła się go w warunkach powrotu do przestępstwa zart. 64 § 2 k.k., będąc uprzednio skazaną prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Chorzowie z dnia 23 lutego 2012 roku , sygn.. akt VII K 414/10 za przestępstwo zart. 280 §1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbyła w okresie od 30 czerwca 2013r. do 30 grudnia 2015 r., i za to na mocyart. 148 § 1 k.k.skazał ją na karę 15 lat pozbawienia wolności; nadto

2
uznał oskarżonąI. Ć.za winną tego, że w dniu 4 lutego wŚ., w mieszkaniu przyul. (...)kopiąc po klatce piersiowej i żebrachP. B.spowodowała obrażenia ciała w postaci stłuczeń i zasinień oraz ranę tłuczoną głowy okolicy potylicznej, które spowodowały naruszenie narządów ciała na okres do siedmiu dni, czym wyczerpała zmaniona przestępstwa zart. 157 § 2 k.k., z tym, iż przyjmuje, że dopuściła się go w warunkach powrotu do przestępstwa zart. 64 § 2 k.k.opisanego powyżej i za to na mocyart. 157 § 2 k.k.skazał ją na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,

3
na mocyart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.wymierzył oskarżonej karę łączną 15 lat pozbawienia wolności,

4
na mocyart. 63 § 1 kk. na poczet orzeczonej kary zaliczył oskarżonej okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 5 lutego 2016 roku do 23 kwietnia 2015 roku;

5
nadto orzekł w przedmiocie kosztów obrony oskarżonej z urzędu oraz zwolnił oskarżoną od ponoszenia kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa.

Postanowieniem z dnia 21 maja 2018 roku Sąd Okręgowy w Katowicach, na mocyart. 420 § 2 k.p.k.zaliczył oskarżonej na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od 5 lutego 2016r. godz. 19.30 do dnia 16 czerwca 2016r. godz. 19.30 i od dnia 2 kwietnia 2017 r. godz. 19.30 do dnia 23 kwietnia 2018r.
Powyższy wyrok został zaskarżony przezobrońcę oskarżonej, która zaskarżyła go w zakresie orzeczenia o karze, zarzucając:

1
naruszenie art. 214 § 2 k.pk. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego o oskarżonejI. Ć., w sytuacji, gdy dopuszczenie i przeprowadzenie powyższego dowodu było obligatoryjne,

2
rażącą niewspółmierność wymierzonej oskarżonej kary – kar jednostkowych oraz kary łącznej pozbawienia wolności.

Tak formułując zarzuty skarżąca wniosła:
- o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez istotne złagodzenie wymierzonych kar jednostkowych pozbawienia wolności oraz kary łącznej. Nadto dopuszczenie dowodu z aktualnej opinii o oskarżonej z Zakładu Karnego wL., gdzie oskarżona aktualnie odbywa karę.
Apelację od wyroku złożył takżeProkurator, który zaskarżył go na niekorzyść oskarżonejI. Ć.w zakresie kary orzeczonej za przestępstwo opisane w punkcie 1 aktu oskarżenia i w konsekwencji orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności, zarzucając rażącą niewspółmierność orzeczonej w wymiarze 15 lat kary pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwo zart. 148 § 1 k.k.poprzez niedostateczne uwzględnienie stopnia winy oraz stopnia społecznej szkodliwości czynu, w szczególności sposobu i okoliczności popełnienia przestępstwa, rodzaju wyrządzonej szkody i motywacji sprawcy, a w konsekwencji wymierzenie kary, która nie osiągnie określonych ustawą celów w zakresie jej zapobiegawczego i wychowawczego oddziaływania oraz w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
Stawiając powyższy zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie za czyn opisany w punkcie 1 - kary 25 lat pozbawienia wolności oraz takiej samej kary łącznej.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zarzuty podniesione przez obrońcę oskarżonej w złożonej apelacji były niezasadne i jako takie nie mogły zostać uwzględnione i stać się powodem zmiany zaskarżonego wyroku w oczekiwanym kierunku. Niemniej, Sąd odwoławczy rozpoznając niniejszą apelację dopuścił dowody zawnioskowane w niniejszej apelacji, tj. dowód z opinii o skazanej z Zakładu Karnego wL.oraz opinii środowiskowej z miejsca jej zamieszkania i dowody te miał w polu widzenia rozpoznając zarówno apelację obrońcy oskarżonej, jak i prokuratora, o czym będzie mowa poniżej.
Zasadnym okazał się być natomiast częściowo środek zaskarżenia wniesiony przez Prokuratora, który skutkował zmianą zaskarżonego wyroku poprzez zaostrzenie orzeczonej oskarżonej kary pozbawienia wolności za czyn zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.do 2 lat oraz zaostrzenia orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności do lat 17. Na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności Sąd odwoławczy zaliczył oskarżonej okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 5 lutego 2016 roku godz. 19.30 do dnia 16 czerwca 2016 roku godz. 19.30 i od dnia 2 kwietnia 2017 roku godz. 19.30 do dnia 8 listopada 2018 roku. Konsekwencją zmiany kary łącznej pozbawienia wolności była konieczność nowego zaliczenia na jej poczet rzeczywistego pozbawienia wolności oskarżonej w niniejszej sprawie oraz uchylenie punktu 3 i 4 zaskarżonego wyroku, w którym zawierały się uprzednie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. W pozostałej części zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy.
Ponieważ wyżej opisany wyrok wydany przez Sąd Okręgowy w Katowicach został zaskarżony co prawda dwoma przeciwnymi apelacjami – obrońcy oskarżonejI. Ć.i prokuratora – ale wyłącznie co do kary, to na wstępie przypomnieć należy, że konsekwencją tego rodzaju, częściowego zaskarżenia wyroku – co do kary – jest tzw. prawomocność horyzontalna wyroku, a tym samym rozstrzygnięcie co do winy (co do zasady) nie podlega kontroli odwoławczej. Niemniej stwierdzić należy, że analiza całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, prowadzi do stanowczych wniosków, że Sąd I instancji materiał dowodowy zgromadził w sposób poprawny, przeprowadzone dowody poddał wnikliwej ocenie, którą to ocenę zaprezentował w treści sporządzonego pisemnego uzasadnienia wyroku. Przeprowadzona przez Sąd Okręgowy ocena zgromadzonego materiału dowodowego jest zgodna z dyspozycjąart. 7 k.p.k., bowiem oparta została na wszystkich przeprowadzonych dowodach, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego i pozostaje pod ochroną tegoż przepisu. Jak wyżej wskazano, postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, a także jest wolne od braków i uchybień proceduralnych, a zatem brak jest powodów, by zaskarżony wyrok uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji.
Stwierdzić także należy, iż ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy w zakresie rekonstrukcji przyczyn, przebiegu i skutków zdarzeń mających miejsce w dniu 4 lutego 2016 roku i w dniu 5 lutego 2016 roku są prawidłowe i znajdują pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Toteż Sąd Okręgowy w sposób zasadny przypisał oskarżonej winę popełnienia zarzuconego jej przestępstwa zart. 148 § 1 kk. w zw. zart. 64 § 2 k.k.oraz zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.
Odnosząc się natomiast do apelacji złożonej przez prokuratora, stwierdzić należy, że zgodnie z dyspozycjąart. 447 § 2 k.p.k.apelację co do kary uważa się za zwróconą przeciwko całości rozstrzygnięcia o karze i środkach karnych. Jak słusznie stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 listopada 2009 roku, sygn. akt II KK 180/09, jeżeli „w środku odwoławczym kwestionowana jest współmierność kary, tę oceniać należy, niewątpliwie, we wzajemnym powiązaniu wszystkich elementów składających się na dolegliwość kary (założenie, że orzeczenie o karach i środkach karnych stanowi pewną całość, a poszczególne rozstrzygnięcia są ze sobą w sposób racjonalny i logiczny powiązane, legło bowiem u podstaw rozwiązania przyjętego w przepisieart. 447 § 2 k.p.k.). Podobnie wypowiedział się także Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 7 lutego 2018 roku, sygn. akt II AKa 233/17 stwierdzając że, „zwrot „całość rozstrzygnięcia o karze” odnosi się także do rozstrzygnięcia o karze łącznej. Jeśli zatem przedmiotem zaskarżenia jest również wymiar kary łącznej w wyroku skazującym, to zgodnie zart. 447 § 2 k.p.k.zakresem zaskarżenia objęte są także rozstrzygnięcia o karach jednostkowych”. Podzielając w pełni wyżej opisane poglądy prawne, Sąd odwoławczy rozpoznając apelację złożoną przez prokuratora, ocenie poddał obie kary jednostkowe wymierzone oskarżonejI. Ć.za przypisane jej przestępstwa, a także orzeczoną jej karę łączną.
I tak, w zakresie wymierzonej oskarżonej kary 15 lat pozbawienia wolności za przestępstwo opisane w punkcie 1 zaskarżonego wyroku zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego co do wymiaru orzeczonej za ten czyn kary. Sąd ten prawidłowo ustalił leżące po stronie oskarżonej okoliczności wpływające na wymiar orzeczonej kary i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób szczegółowy i przekonywujący uzasadnił słuszność orzeczenia powyższej kary. Wskazał m.in. na uprzednią karalność sądową oskarżonej, działanie w warunkach recydywy wielokrotnej, bez wyraźnego motywu, pod znacznym wpływem alkoholu oraz dużą agresję w działaniu. Stopień społecznej szkodliwości popełnionego przestępstwa ocenił jako bardzo wysoki. Tym samym Sąd Okręgowy miał w polu widzenia i uwzględnił wszystkie te okoliczności, które w apelacji podniósł skarżący prokurator, wnosząc o ponowne poddanie je ocenie poprzez kontrolę odwoławczą. Jak wyżej zaznaczono, wdrożona kontrola odwoławcza, nie stwierdziła dokonania przez Sąd I instancji błędnych ustaleń w tym przedmiocie i tym samym Sąd Apelacyjny uznał wymierzoną oskarżonej za przypisaną jej zbrodnię karę 15 lat pozbawienia wolności za karę sprawiedliwą, spełniającą wymogi stawiane karze zarówno w zakresie prewencji ogólnej, jak i szczególnej. Kara wymierzona w tym wymiarze spełnia także dyrektywy wymiaru kary określone w dyspozycjiart. 53 k.k., w tym zarówno stopień jej zawinienia, jak i społeczną szkodliwość wymierzonej popełnionego przestępstwa. Pamiętać bowiem należy, że kara 25 lat pozbawienia wolności o orzeczenie której wnosił Prokurator, jest karą o charakterze eliminacyjnym, gdyż ze względu na bardzo długi czas izolacji osoby skazanej, trudno przypisywać jej pełnienie jakiejkolwiek funkcji resocjalizacyjnej. Karę w tym wymiarze winno się orzekać, gdy in concreto żadna inna kara przewidziana w sankcji nie spełniłaby celów kary. Kara ta może być zatem karą adekwatną tylko w stosunku do tych sprawców, których czyny charakteryzują się wyjątkowością na tle innych przestępstw tego samego typu -(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 kwietnia 2017 r. , sygn. akt II AKa 110/17).Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że bezsprzecznym pozostaje fakt, iż oskarżona dopuściła się czynu o bardzo wysokim stopniu społecznej szkodliwości, niemniej jak wynika z opinii o oskarżonej wydanej przez Zakład Karny wL.w którym przebywa, oskarżona krytycznie wypowiada się na temat popełnionego przestępstwa, nie jest uczestnikiem podkultury przestępczej, uczestniczy w programie terapeutycznym, odbywa rozmowy z psychologiem, rozmowy wychowawcze, prezentuje postawę spokojną, niekonfliktową, nie przejawia zachowań agresywnych, nie sprawia problemów dyscyplinarnych, została nawet nagrodzona regulaminowo. Oczywiście prezentowana postawa w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności nie może wpłynąć na inną niż wcześniej opisana ocenę przestępczego zachowania oskarżonej oraz stopień społecznej szkodliwości popełnionego przestępstwa, jednakże świadczy, że prowadzony program terapeutyczny w Zakładzie Karnym przynosi pozytywne wyniki. Zważywszy na długoletni okres orzeczonej kary pozbawienia wolności istnieje zatem szansa, że terapia ta przyniesie trwałe zmiany w psychice oskarżonej, a przez to właściwe postrzeganie norm społecznych i zmianę w zachowaniu.
Odmiennie przedstawia się natomiast ocena wymiaru kary orzeczonej oskarżonej za czyn zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.Orzeczona za to przestępstwo przez Sąd Okręgowy kara 6 miesięcy pozbawienia wolności, a zatem w dolnych granicach ustawowego zagrożenia, jest karą rażącą łagodną, jeśli uwzględni się wszystkie okoliczności popełnionego czynu, w tym działanie oskarżonej w warunkach multirecydywy. Zdaniem Sądu odwoławczego wyłącznie kara w maksymalnym wymiarze przewidziana za to przestępstwo – to jest kara 2 lat pozbawienia wolności – będzie karą słuszną, spełniającą wymogi stawiane karze zarówno w zakresie prewencji indywidualnej, jak i generalnej. Uprawnionym jest przy tym twierdzenie, że to popełnienie tego przestępstwa rozzuchwaliło oskarżoną i przyczyniło się do popełnienia kolejnego dnia zbrodni zabójstwa, świadczą o tym okoliczności obu czynów, które były podobne, różniły się tylko stopniem agresji i brutalnością zachowania oskarżonej, powodując skutek w postaci śmierci człowieka.
Orzekając oskarżonej karę łączną pozbawienia wolności, Sąd Apelacyjny zastosował zasadę kumulacji kar i orzekł ją w wymiarze 17 lat pozbawienia wolności. Stosując powyższą zasadę, Sąd Apelacyjny wziął pod uwagę to, że działanie oskarżonej skierowane było przeciwko zdrowiu i życiu dwóch różnych osób, z których jedna na skutek doznanych obrażeń poniosła śmierć i chociaż popełnione przestępstwa dzielił niedługi odstęp czasu, to jednak wyłącznie kara łączna stanowiąca sumę kar jednostkowych orzeczonych za poszczególne czyny, będzie karą na którą zasłużyła oskarżona, a przez to karą sprawiedliwą. Każdy inny sposób łączenia kar nie spełniłby również oczekiwań społecznych, a przez to nie czyniłby zadość prewencji generalnej.
Równocześnie, Sąd Apelacyjny nie podzielił zarzutów podniesionych przez obrońcę oskarżonej, jakoby orzeczone kary jednostkowe i w konsekwencji orzeczona kara łączną były karami rażąco surowymi. O tym jak dalece zarzuty te były chybionymi, świadczy przyznanie racji skarżącemu Prokuratorowi i wydanie przez Sąd Apelacyjny wyroku, w którym zaostrzył karę jednostkową za jedno z popełnionych przez oskarżoną przestępstw, a także uznał za konieczne zaostrzenie kary łącznej. Dopuszczone dowody w postaci wywiadów środowiskowych nie mogły mieć żadnego wpływu na ocenę właściwości i warunków osobistych oskarżonej, podobnie jak i ocenę jej życia przed popełnieniem przestępstw będących przedmiotem niniejszego postępowania, ponieważ oba wywiady środowiskowe przeprowadzone w dwóch miejscach jej zamieszkiwania nie zawierały żadnych informacji. Osoby rozpytywane o oskarżoną nie znały jej, a przez to nie posiadały żadnych na jej temat wiadomości. Natomiast opinia o oskarżonej wydana przez Zakład Karny wL., w którym oskarżona odbywa karę pozbawienia wolności, została przez Sąd Apelacyjny wykorzystana w zakresie prognozy jej resocjalizacji w warunkach więziennych.
Równocześnie zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adw.A. K.kwotę 732 złotych, w tym 23% podatku VAT, tytułem kosztów obrony oskarżonej z urzędu w postępowaniu odwoławczym oraz zwolniono oskarżoną z obowiązku poniesienia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, mając na względzie sytuację majątkową oskarżonej oraz orzeczenie długotrwałej kary pozbawienia wolności, która w naturalny sposób ogranicza, a częstokroć udaremnia możliwość zarobkowania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.
SSO del. Wojciech Paluch SSA Alicja Bochenek  SSA Piotr Filipiak