Sąd Okręgowy w Olsztynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 243/18
Data wyroku: 2018-09-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Słowa kluczowe: Weksel
Podstawa prawna: art 101 prawa wekslowego

Sygn. akt: I C 243/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 września 2018 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Juliusz Ciejek
Protokolant: sekr. sąd. Joanna Kamińska
po rozpoznaniu w dniu 11 września 2018 r. w Olsztynie
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. S.
przeciwkoP. R.iA. R.
o zapłatę

I
utrzymuje w mocy w całości nakaz zapłaty z dnia 27 listopada 2017 r., wydany przez Sąd Okręgowy w Olsztynie w sprawie I(...)

II
zasądza od pozwanych na rzecz powoda kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 243/18

UZASADNIENIE
PowódJ. S.wniósł w dniu 14 listopada 2017 r. pozew o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym, że pozwaniA. R.iP. R.solidarnie zapłacą na rzecz powoda z weksla kwotę 134.705,80 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia zapłaty oraz koszty procesu, w tym koszty zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.
W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że jest w posiadaniu weksla własnegoin blancowystawionego przezA. R.iP. R.. Do pozwu dołączył m.in. umowy dzierżawy z dnia 17 kwietnia 2017 r., podpisane przez strony, które zawierały w swej treści postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia zapłaty czynszu dzierżawnego wekslemin blanco. Z powodu braku płatności weksel został przez niego uzupełniony. Nie został wykupiony przez pozwanych w terminie oznaczonym na wekslu (tj. do dnia 31 lipca 2017 r.). (k. 3-6)
Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 27 listopada 2017 r. w sprawie I(...)Sąd Okręgowy w Olsztynie nakazał pozwanymA. R.iP. R.zapłacić solidarnie na rzecz powodaJ. S.dochodzą pozwem kwotę wraz z żądanymi odsetkami oraz kwotę 5.301 zł tytułem kosztów procesu. (k. 41)
W ustawowym terminie każdy z pozwanych w oddzielnym piśmie procesowym wniósł zarzuty od nakazu zapłaty, domagając się jego uchylenia i oddalenia powództwa w całości.
Uzasadniając swoje stanowiska pozwani podnieśli 2 zarzuty, wskazując że:
- wekselin blancozostał wypełniony na kwotę niezgodną z treścią umów dzierżawy, tj. zawartego w nich porozumienia wekslowego, tzn. obejmował również połowę podatku rolnego od nieruchomości,
- wekselin blancozostał wypełniony na kwotę niezgodną z treścią umów dzierżawy, tj. zawartego w nich porozumienia wekslowego, tzn. obejmował również czynsz za używanie i pobieranie pożytków na nieruchomości składającej się zdziałki nr (...)w obrębieŁ., gm.B.o pow. 21,25 ha, która została sprzedana przez powoda osobom trzecim, którzy to uniemożliwiali pozwanym wykonywanie w latach 2015-2016 działalności rolniczej na tej nieruchomości. (k. 48-52, 53-57)
W odpowiedzi na zarzuty powód wskazał, że
- wekselin blancozostał uzupełniony przez niego kwotą należną mu zgodnie z umowami dzierżawy, tj. zawartego w nich porozumienia wekslowego, na którą składają się wyłącznie zobowiązania czynszowe pozwanych,
- miał on prawo przenieść własność nieruchomości, albowiem przewidywał to § 9 zwartych miedzy stronami umów dzierżawy, który wskazywał na możliwość jej zbycia pod warunkiem zagwarantowania dzierżawcom, że nowy właściciel zapewni im dzierżawę na czas trwania łączących ich umów dzierżawy; nabywcy w żaden sposób nie uniemożliwiali pozwanym uprawiania dzierżawionej ziemi.
Tym samym wskazując na bezpodstawność zarzutów pozwanych, podtrzymywał w całości żądanie pozwu. (k. 139-142)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
J. S.jest właścicielem oraz dzierżawcą nieruchomości gruntowych położonych m.in. w gminach -O.,Z.,D.,J.iB.. Po uzyskaniu pisemnej zgody właściciela wydzierżawianych przez niego nieruchomości do dalszego ich wydzierżawiania, w dniu 17 kwietnia 2012 r. zawarł zA. R.iP. R.oddzielne umowy dzierżawy. Ich przedmiotem były będące w posiadaniu powoda tereny zielone. Na nich dzierżawcy zobowiązali się prowadzić działalność rolniczą zgodnie z wymaganiami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jak również przeznaczyć część obszaru do programu rolno-środowiskowego, z którego mieli uzyskiwać dopłaty bezpośrednie.
Strony ustaliły, że umowy zostają zawarte na okres od dnia 17 kwietnia 2012 r. do dnia 28 lutego 2017 r.
Dzierżawcy zobowiązali się do zapłaty wydzierżawiającemu czynszu dzierżawnego w wysokości połowy kwot należnych z wszystkich rodzajów dopłat bezpośrednich od użytków rolnych, które objęte były dopłatami, z tym, że czynsz nie mógł wynosić mniej niż 940 zł od 1 ha użytków rolnych rocznie. W przypadku obniżenia wysokość dopłat bezpośrednich w stosunku do ich wysokości, czynsz miał ulec zmniejszeniu proporcjonalnie do wysokości zmniejszenia dopłat.
W celu ustalenia dokładnej wysokości należnego w danym roku czynszu dzierżawnego dzierżawcy zobowiązali się do przekazywania wydzierżawiającemu w ciągu 7 dni od złożenia lub otrzymania, uwierzytelnionych kopii: wniosków o dopłaty obszarowe, decyzji o przyznaniu wszystkich dopłat do nieruchomości objętych umowami oraz dowodów przelewów dopłat.
W dniu corocznego rozliczania płatności, dzierżawcy mieli przedkładać wydzierżawiającemu dokument potwierdzający datę zasilenia rachunku bankowego kwotą dopłat bezpośrednich.
Strony ponadto ustaliły, iż nie przedstawienie przez dzierżawców w/w dokumentów we wskazanym terminie może spowodować samodzielne wyliczenie przez wydzierżawiającego należnego czynszu dzierżawnego, na co dzierżawcy wyrazili zgodę.
Dodatkowo dzierżawcy mieli zapłacić wydzierżawiającemu kwotę stanowiącą równowartość połowy ponoszonego przez niego w okresie obowiązywania umów kwoty podatku rolnego, związanego z wydzierżawianymi nieruchomościami.
Coroczna zapłata czynszu oraz w/w kwot miała zostać dokonywana na rachunek bankowyJ. S.w terminie 7 dni od dnia przekazania przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dzierżawcom należnych dopłat. Wydzierżawiającemu z tytułu nieterminowego przekazania kwot pieniężnych przysługiwały odsetki ustawowe.
Ponadto w § 9 umów strony ustaliły, że w okresie ich obowiązywania wydzierżawiający ma prawo zbyć grunty rolne zgłoszone do programu rolno-środowiskowego, pod warunkiem zagwarantowania dzierżawcom, że nowy właściciel zapewni im dzierżawę nieruchomości do końca okresu trwania umowy dzierżawy.
Jako zabezpieczenie zapłaty czynszu dzierżawnegoA. R.iP. R.w dniu 17 kwietnia 2012 r. wystawili wekselin blanco.
(bezsporne, w tym dowód: umowa dzierżawy z dnia 17 kwietnia 2012 r. wraz z załącznikiem – k. 12-13, 16,aneks nr (...)z dnia 17 kwietnia 2012 r. do umowy dzierżawy z dnia 17 kwietnia 2012 r. – k 14-15,aneks nr (...)z dnia 9 maja 2012 do umowy dzierżawy z dnia 17 kwietnia 2012 r. – k 17-18, umowa dzierżawy z dnia 17 kwietnia 2012 r. wraz z załącznikiem – k. 19-21,aneks nr (...)z dnia 18 kwietnia 2012 r. do umowy dzierżawy z dnia 17 kwietnia 2012 r. – k 22-23,aneks nr (...)z dnia 9 maja 2012 do umowy dzierżawy z dnia 17 kwietnia 2012 r. wraz z załącznikiem – k 24-25, kserokopia weksla in blanco – k. 11, zeznania powodaJ. S.– k. 195-197, zeznania pozwanejA. R.– k. 180-181, zeznania pozwanegoP. R.– k. 181-182)
W dniu 14 maja 2012 r. powód podpisał z pozwanymianeks nr (...)do umów dzierżawy, na mocy którego jedynym dzierżawcą nieruchomości stał sięP. R.. Natomiast w dalszym ciągu zarównoA. R., jak iP. R.byli współdłużnikami wekslowymiJ. S.w związku z podpisaniem przez nich wekslain blancozabezpieczającego zobowiązania czynszowe zgodnie z treścią § 4 każdej z umów dzierżawy.
(bezsporne, w tym dowód:aneks nr (...)z dnia 14 maja 2012 r. do umowy dzierżawy z dnia 17 kwietnia 2012 r. – k. 26, zeznania pozwanejA. R.– k. 180-181)
Wszystkie wydzierżawione przez powoda grunty uprawiałP. R.- m. in. siał na nich trawy i zbierał siano. Ponadto zgodnie z ustną umową świadczył na rzecz powoda inne usługi związane z branżą rolniczą, m.in. oczyszczał jego pola celem przygotowania pod uprawę oraz ścinał zakrzaczenia.
(bezsporne w tym dowód: zeznania powodaJ. S.– k. 195-197, zeznania pozwanejA. R.– k. 180-181, zeznania pozwanegoP. R.– k. 181-182)
J. S.w dniu 30 listopada 2015 r. zawarł zP. R.aneks nr (...)do umowy dzierżawy. W aneksie tym strony m.in. postanowili, że z dniem 30 listopada 2015 r. wyłączają z dzierżawy powierzchnię 21,25 ha nadziałce (...)w obrębieŁ., gm.B.. Jednak dla kontynuowania programu rolno-środowiskowego na tej działce oraz dalszego korzystania z dopłat bezpośrednich, powód wydzierżawił ją ponownie pozwanemu na okres od dnia 30 listopada 2015 r. do dnia 14 marca 2017 r.
(bezsporne, w tym dowód:aneks nr (...)do umowy dzierżawy z dnia 17 kwietnia 2012 r. – k. 27-28, zeznania powodaJ. S.– k. 195-197)
Dnia 2 grudnia 2015 r. powód sprzedał na rzeczM. A. (1)iZ. A.nieruchomość gruntową składającą się zdziałki nr (...)obrębŁ., gm.B.. W celu realizacji zapisu zawartego w § 9 umowy dzierżawy z dnia 17 kwietnia 2012 r.,J. S.zawarł w dniu 2 grudnia 2015 r. z nabywcami w/w nieruchomości umowę użyczenia. Zgodnie z postanowieniami tej umowy małżonkowieA.zobowiązali się do użyczenia sprzedającemu powierzchni 21,25 ha, która jest częściądziałki (...)obrębŁ., gm.B., z prawem dalszego jej poddzierżawianiaP. R., do dnia wygaśnięcia umowy dzierżawy z dnia 17 kwietnia 2012 r.
(dowód: umowa użyczenia z dnia 2 grudnia 2015 r. – k. 143, zeznania świadkaM. A. (2)– k. 176-177, zeznania świadkaM. A. (3)– k. 177-178, zeznania powodaJ. S.– k. 195-197, zeznania pozwanejA. R.– 180-181, zeznania pozwanegoP. R.– k.181-182)
Mimo sprzedaży nieruchomościM. A. (2)iZ. A., pozwany miał prawo - wynikające z postanowień umowy dzierżawy - wjechać i wykonać na niej prace, w tym - skosić trawę, albowiem były to pastwiska i trwałe użytki zielone. Powyższe wynikało również z obowiązku nałożonego na pozwanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, związanego z pobieraniem przez nich dopłat bezpośrednich.
(dowód: zeznania świadkaK. K.– k. 178-179, zeznania świadkaM. A. (2)– k. 176-177, zeznania świadkaM. A. (3)– k. 177-178)
Nowi właściciele w/w gruntów nigdy nie sprzeciwiali się, ani też nie utrudnialiP. R.korzystania z dzierżawionych przez niego pół. Mimo to pozwany po zakupie przez nich tej nieruchomości, nigdy na niej nie był, ani też się nią nie zajmował. Koszenie trawy i dbanie o nieruchomość spoczywało na barkach - synów małżonkówA.bądź też ich sąsiedzie -M. P..
(dowód: zeznania świadkaM. A. (2)– k. 176-177, zeznania świadkaM. A. (3)– k. 177-178, zeznania powodaJ. S.– k. 195-197, zeznania pozwanejA. R.– 180-181, zeznania pozwanegoP. R.– k.181-182)
W związku z pobieraniem przez pozwanych dopłat bezpośrednich związanych z uprawią rolną dzierżawionych przez nich nieruchomości, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przeprowadzała na tych terenach kontrole – wszystkie wypadały pozytywnie. W związku z czym, w latach 2012-2016 pozwani otrzymywali dotacje, których nigdy, nawet po sprzedaży części gruntów przez wydzierżawiającego, nie musieli zwracać Agencji.
(bezsporne, w tym dowód: zeznania pozwanegoP. R.– k.181-182)
W trakcie trwania stosunku dzierżawy pozwani nie regulowali wynikających z umów należności zgodnie z ustalonym harmonogramem i w pełnej wysokości. Jeśli już dokonywali wpłat, to wydzierżawiający zaliczał je w pierwszej kolejności na podatki, a następnie na czynsz. Poza tymJ. S.częściowo pomniejszał ich zobowiązania czynszowe zaliczając na ich poczet - wartość wyświadczonych w latach 2012-2014 przezP. R.na jego rzecz różnych usług rolnych – oczyszczanie pół, wycinka.
(dowód: zeznania powodaJ. S.– k. 195-197, zeznania pozwanejA. R.– 180-181, zeznania pozwanegoP. R.– k.181-182)
Od 2015 r.A. R.iP. R.zaprzestali dokonywania jakichkolwiek wpłat na rzecz powodowa. Dodatkowo pozwani w części nie wywiązali się z obowiązku przedkładania wydzierżawiającemu dokumentów potwierdzających wysokość otrzymanych dopłat, w związku z czym zgodnie z § 3a umów dzierżawy zmienionychaneksem nr (...), w przypadku nie otrzymania stosownych dokumentów, naliczał on czynsz dzierżawny za poszczególne lata w wysokości minimalnej określonej w umowach.
(dowód: zeznania pozwanejA. R.– 180-181, zeznania pozwanegoP. R.– k.181-182)
J. S.wielokrotnie informował pozwanych o zaległościach w płatności czynszu. Ponadto w piśmie z dnia 10 sierpnia 2016 r. wezwał pozwanego do zapłaty, na które ten nie odpowiedział.
(dowód: pismo z dnia 10 sierpnia 2016 r. – k. 29-30)
Na wartość zadłużenia czynszowego pozwanych składają się następujące kwoty:
- kwota 4.505,80 zł tytułem zadłużenia za rok 2012 [68.126,80 zł (czynsz za rok 2012) - 63.621 zł (wpłaty gotówkowe dokonywane przez pozwanych na poczet należnego czynszu oraz kompensata - wartość wykonanych przez pozwanego na rzecz powoda usług) = 4.505,80 zł],
- kwota 3.265,00 zł tytułem zadłużenia za rok 2013 [66.830 zł (czynsz za rok 2013) - 63.565 zł (wpłaty gotówkowe dokonywane przez pozwanych na poczet należnego czynszu oraz kompensata - wartość wykonanych przez pozwanego na rzecz powoda usług) = 3.265 zł],
- kwota 3.498,50 zł tytułem zadłużenia za rok 2014 [63.145,50 zł (czynsz za rok 2014) - 59.647 zł (wpłaty gotówkowe dokonywane przez pozwanych na poczet należnego czynszu oraz kompensata - wartość wykonanych przez pozwanego na rzecz powoda usług) = 3.498,50 zł],
- kwota 60.124,50 zł tytułem zadłużenia za rok 2015,
- kwota 63.312,00 zł tytułem zadłużenia za rok 2016,
Łącznie: 134.705,80 zł.
(dowód: zeznania powodaJ. S.– k. 195-197, zeznania pozwanejA. R.– 180-181, zeznania pozwanegoP. R.– k.181-182)
Pismami z dnia 14 lipca 2017 r.J. S.poinformował każdego z pozwanych, że w dniu 5 lipca 2017 r. wypełnił on wystawiony przez nich wekselin blancona kwotę 134.705,80 zł oraz wezwał ich do jego wykupu w terminie do 31 lipca 2017 r., pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Jako datę płatności weksla ustalił dzień 31 lipca 2017 r. Powyższe pisma zostały odebrane przez pozwanych w dniu 1 sierpnia 2017 r.
(dowód: kserokopia weksla in blanco – k. 11, wezwanie do wykupu weksla skierowane doA. R.wraz z potwierdzeniem odbioru – k. 31-33, wezwanie do wykupu weksla skierowane doP. R.wraz z potwierdzeniem odbioru – k. 34-36)
W odpowiedzi na powyższeA. R.poinformowała powoda, że wraz z mężem chcą zakończyć spór w drodze ugody, jednak do dnia wniesienia pozwu nie udało się osiągnąć między stornami w tym przedmiocie żadnego porozumienia. Do chwili wniesienia pozwu pozwani nie wykupili weksla i nie uregulowali należności z tego tytułu.
(dowód: pismoA. R.z dnia 8 sierpnia 2017 r. – k. 37, odpowiedź na pismoA. R.z dnia 30 sierpnia 2017 r.- k. 38)

Sąd zważył, co następuje:
Pozwani w zarzutach od nakazu zapłaty i w toku postępowania, które toczyło się po ich wniesieniu nie podnieśli żadnych zarzutów, które zmierzałyby do wskazania, że wekselin blancozostał wypełniony niezgodnie z deklaracją, w sytuacji gdy powództwo zostało oparte na wekslu, co skutkowało utrzymaniem w mocy zaskarżonego nakazu zapłaty w całości.
Zgodnie zart. 493 § 1 k.p.c.w piśmie zawierającym zarzuty od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym pozwany powinien przedstawić zarzuty, które pod rygorem utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy oraz przedstawić okoliczności faktyczne i dowody. Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody. Lista zarzutów sprowadzała się w istocie do dwóch kwestii. Było to wypełnienie weksla na kwotę obejmującą podatek od nieruchomości, co nie było objęte porozumieniem wekslowym i brakiem możliwości wykonywania dzierżawy wobec sprzedaży części gruntów w jej toku. Żaden z tych zarzutów nie został potwierdzony w toku procesu.
Gwarancyjny charakter wystawionego przez pozwanych wekslain blancowynika z treści § 4 pkt 2) łączących strony umów dzierżawy. To właśnie powyższe umowy - których fakt zawarcia nie był kwestionowany – stanowiły przyczynę zaciągnięcia zobowiązania wekslowego.
Na wstępie rozważań należy zauważyć, że ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie Sąd poczynił w oparciu o dołączone do sprawy dokumenty, których wiarygodność i prawdziwość żadna ze stron nie kwestionowała oraz zeznania pozwanych –A. R.iP. R., którzy to przyznali fakt zawarcia między nimi aJ. S.umów dzierżawy, aneksowaniem ich, jak również wskazaniem przez nich, że powodem nie uiszczenia przez nich na rzecz powoda czynszu za lata 2015-2016 była obawa w uzyskaniu prze nich dopłat bezpośrednich, z powodu zwarcia miedzy powodem a małżonkamiA.umowy sprzedaży jednej z dzierżawionych przez nich działek. Również bardzo istotne dla roztrzygniecia niniejszej sprawy miały zeznania wszystkich zawnioskowanych przez strony świadków -K. K.,M. A. (2)iM. A. (3). Pierwszy z wymienionych -K. K.wskazał, przede wszystkim na fakt, że dzierżawcy mieli prawo, a nawet obowiązek uprawy sprzedanych małżonkomA.nieruchomości, celem wykonania zobowiązania względem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Natomiast drudzy z wymiecionych –M. A. (2)i jej synM. A. (3)wskazywali, że małżonkowieA.nie utrudniali pozwanym wejścia na należącą do nich od 2015 r. działkę i jej uprawę – co w ostateczności potwierdził w swoich zeznaniach sam pozwany.
Niniejszy proces – jak wskazano wyżej – jest prowadzony po wydaniu z weksla nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, co jak zaznaczono, determinuje zakres rozpoznania i rozkład ciężaru dowodu.
Przedmiotowy weksel jest wekslem własnym, do którego ma zastosowanie przepisart. 101 prawa wekslowego, określający wymagania formalne weksla własnego. Zgodnie zart. 102nie będzie uważany za weksel własny dokument, któremu brak jednej z cech wskazanych wart. 101, wyjąwszy przypadki określone wart. 102. Oznacza to, że co do zasady, dokument, któremu brak choćby jednej z cech określonych wart. 101, nie jest wekslem, a więc nie mają do niego zastosowania zasady odpowiedzialności wekslowej. W odniesieniu do weksla własnego niezupełnego w chwili wystawienia, czyli wekslain blancow miejsceart. 102ma zastosowanie odrębna regulacja zart. 10. Weksel powinien być uzupełniony najpóźniej w chwili dochodzenia praw z weksla. Weksel w chwili przedstawienia go do realizacji musi zatem zawierać wszelkie cechy ważności - między innymi podpis wystawcy.
W okolicznościach niniejszej sprawy niespornym pozostaje, że weksel został podpisany przez pozwanych (wystawcy weksla), podobnie jak towarzyszące mu porozumienie wekslowe, które zostało zawarte w treści umów dzierżawy zawartych miedzy stronami niniejszego procesu, dokładniej w § 4 pkt 1) oraz że dokumenty te, tj. umowy i weksel zostały przez nich wręczone powodowi (remitent - wierzyciel z weksla).
Dla zachowania czystości formy prowadzonych dalej rozważań podnieść jeszcze należy, iż odpowiedzialność wystawcy wekslain blancopowstaje przez samo podpisanie i wręczenia dokumentu remitentowi. Odpowiedzialność wystawcy wekslain blancowiąże się zatem z wydaniem weksla niezupełnego z podpisem. Wekselin blanconie musi być wypełniony w chwili złożenia na nim podpisu, a jeżeli został wydany, zachodzi domniemanie udzielenia upoważnienia dla nabywcy weksla do uzupełnienia weksla, tj. ukształtowania treści weksla. Zobowiązanie z wekslain blancopowstaje zatem w zakresie określonym treścią weksla, jaka mu zostanie nadana wskutek uzupełnienia. Niezgodność uzupełnienia wekslain blancoz porozumieniem nie wpływa jednak na istnienie zobowiązania wekslowego. Wydając wekselin blancowystawca przyjmuje ryzyko niezgodnego z porozumieniem jego wypełnienia. Przesłanką zatem ukształtowania wierzytelności jest jedynie uzupełnienie weksla w taki sposób, aby odpowiadał wymaganiomart. 101 Prawa wekslowego, nie zaś jego uzupełninie zgodnie z porozumieniem wekslowym (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2004 r.,(...), Gl 2006, Nr 4,poz. 28, A. Szpunar, M. Kaliński, Komentarz doprawa wekslowegoi czekowego, Warszawa 2003, s. 87-88)
W tym miejscu należy przyjrzeć się zarzutom pozwanych, w których wskakują oni, że:
- wekselin blancozostał wypełniony na kwotę niezgodną z treścią umów dzierżawy, tzn. zawartych w nich porozumieniu, tzw. obejmował również połowę podatku rolnego od nieruchomości,
- wekselin blancozostał wypełniony na kwotę niezgodną z treścią umowy dzierżawy, tj. zawartym w niej porozumieniu, tzw. obejmował również czynsz za używanie i pobieranie pożytków na nieruchomości składającej się zdziałki nr (...)w obrębieŁ.o pow. 21,25 ha, która została sprzedana przez powoda osobom trzecim, którzy to uniemożliwiali pozwanym wykonywanie w latach 2015-2016 działalności rolniczej na tej nieruchomości.
Tutaj należy wskazać, żePrawo wekslowedopuszcza w określonych sytuacjach podniesienie przez dłużnika wekslowego zarzutu, że weksel został uzupełniony niezgodnie z zawartym porozumieniem, który - o ile okaże się zasadny - prowadzi do wyłączenia jego odpowiedzialności z weksla. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 kwietnia 2016 r. wydanym w sprawie(...)(Legalis Numer 1445625) wskazał, żeart. 10 Prawa wekslowegonie podważa abstrakcyjnego charakteru zobowiązania wekslowego, a jedynie osłabia odpowiedzialność dłużnika wekslowego przez umożliwienie mu odwołania się do stosunku podstawowego łączącego wystawcę weksla i remitenta. Pozwany będący wystawcą wekslain blancomoże jednak bez żadnych ograniczeń podnosić zarzuty uzupełnienia weksla niezgodnie z porozumieniem wobec takiego powoda, który jest bezpośrednim odbiorcą wekslain blanco.
Samo uzupełnienie wekslain blanco, co bezspornie nastąpiło w rozpoznawanej sprawie, powoduje powstanie formalnie ważnego weksla, który daje jego posiadaczowi możność wykonania praw z niego wynikających. Wekselin blanconie jest dokumentem abstrakcyjnym, lecz ściśle związanym z dodatkową umową zawartą między wystawcą a remitentem – porozumieniem wekslowym. Jednak nawet wekselin blancostawia remitenta w silnej, korzystnej sytuacji dowodowej, bowiem wystawca takiego weksla, chcąc uwolnić się od odpowiedzialności, powinien udowodnić, że wypełnienie weksla nastąpiło niezgodnie z zawartym porozumieniem – ponieważ to on wywodzi skutki prawne z takiego twierdzenia (art. 6 k.c.). W orzeczeniu z dnia 24 lutego 1928 r. sygn. akt I(...)(Zbiór Orzeczeń Sadu Najwyższego 1928, poz. 40) Sąd Najwyższy wskazał, że ciężar dowodu zawarcia umowy regulującej sposób wypełnienie weksla oraz wypełnienia weksla niezgodnie z umową ciąży na wekslowo zobowiązanym.
Jednocześnie podkreślić trzeba, że skutecznie podniesiony zarzut wypełnienia wekslain blanconiezgodnie z zawartym porozumieniem, nie powoduje nieważności weksla, jak też nie uchyla w każdym przypadku w całości zobowiązania wekslowego wystawcy, lecz je jedynie ogranicza bądź modyfikuje. Dłużnik będzie odpowiadał nadal, ale wyłącznie w takich granicach, jakie odpowiadają jego woli wyrażonej w porozumieniu wekslowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt(...), OSN 2007, nr 4, poz. 59).
Z chwilą wystawienia wekslain blancoi wręczenia go wierzycielowi następuje zawarcie porozumienia między wystawcą a osobą, której ten weksel zostaje wręczony, określające sposób jego uzupełnienia. Porozumienie takie jest umową zawieraną pomiędzy odbiorcą weksla a wystawcą weksla, do której stosuje się przepisykodeksu cywilnego. Porozumienie podlega regułom interpretacyjnym oświadczeń woli wyrażonym wart. 65 k.c.W myśl tego przepisu w umowach należy raczej badać, jaki był zgody zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
Przepis artykułuPrawa wekslowegonie wymaga żadnej szczególnej formy takiego porozumienia wekslowego. Może być więc ono zarówno pisemne, jak i ustne, może zostać osiągniecie w sposób wyraźny lub dorozumiany (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 28 maja 1998 r., sygn. akt(...), OSN 1999/1/13; z 23 października 2001 r.,(...), LEX nr 52712; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 1999 r., I(...), OSA 2001, z. 7-8, poz. 37).
Zgodzić się zatem należy z poglądem, iż istnieją sytuacje w których sankcje nieważności nie ma zastosowania mimo formalnych braków weksla. Chodzi o wystawienie i wręczenie weksla niezupełnego z przeznaczeniem do jego późniejszego uzupełnienia tj. wekslain blanco. W takim przypadku bowiem, kiedy obie strony zdają sobie sprawę z niepełności weksla i ustalają, że zostanie on później uzupełniony przez wierzyciela, podpis składany na dokumencie rodzi zobowiązanie podpisującego.
W realiach przedmiotowej sprawy wystawiony wekselin blancomiał charakter weksla gwarancyjnego i został złożony u powoda w celu zabezpieczenia roszczeń wynikających z niewykonania lub nienależytego wykonania przezA. R.iP. R.zobowiązań wynikających z postanowień umów dzierżawy wraz z późniejszymi aneksami. Wynika to z treści powyższych dokumentów, w tym zawartej w ich treści porozumienia wekslowego, którzy przez jej podpisanie wyrazili zgodę na obciążanie ich tym zobowiązaniem wekslowym.
W tym miejscu zaznaczyć należy również, iż na gruncie obowiązków procesowych stron w postępowaniu nakazowym stosownie doart. 495 § 3 zd. 2 k.p.c.powód może powoływać nowe fakty i dowody w terminie tygodnia od doręczenia mu pisma pozwanego zawierającego zarzuty. Pozwani zaś, jak zaznaczono, zgodnie zart. 493 § 1 zd. 1 k.p.c.mieli obowiązek przedstawiać wszystkie zarzuty przeciwko żądaniu pozwu oraz wszystkie okoliczności faktyczne i dowody na ich potwierdzenie w piśmie stanowiącym zarzuty od nakazu zapłaty.
Nie ulega wątpliwości, że ciężar dowodu, iż weksel

    in blancowypełniono w sposób sprzeczny w porozumieniem spoczywa na dłużniku wekslowym - o czym wspomniano już wyżej - który zarzut podniósł, ale także powszechnie przyjmuje się, że w przypadku zakwestionowania prawidłowości uzupełnienia weksla wierzyciel ma obowiązek podać, z jakiego tytułu domaga się zapłaty i przedstawić stosowne wyliczenie. Bez tego dłużnik wekslowy nie jest w stanie wykazać zgodności sumy wekslowej z porozumieniem (tak wyroki: Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 sierpnia 2007 r., I(...), LEX 446721, Sądu Apelacyjnego wP.z dnia 9 marca 2011 r.,(...)LEX 898634 oraz Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2011 r.,(...), LEX 1136133)
Podniesienie przez dłużnika zarzutów wynikających ze stosunku cywilnego łączącego strony zmusza z kolei wierzyciela – w celu ich zwalczenia – do powoływania się na okoliczności faktyczne dotyczące tego stosunku oraz na przepisy prawne ten stosunek normujące. W ten sposób spór z płaszczyzny stosunkuprawa wekslowego, na którym oparty był pozew wniesiony w postępowaniu nakazowym, przenosi się na płaszczyznę stosunku prawa cywilnego. Ten ostatni bowiem stosunek rozstrzyga o tym, czy i w jakim zakresie istnieje po stronie dłużnika zobowiązanie wekslowe zaciągniecie wobec wierzyciela w celu zabezpieczenia wierzytelności cywilnej. Wskazaną łączność wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 7 stycznia 1967 r,(...)(OSNCP 1968/5 poz. 79). Wynika z niej swoisty priorytet stosunku „podstawowego” wobec stosunku wynikającego z weksla gwarancyjnego. Właśnie ta możność obrony pozwanego w postępowaniu nakazowym jest przejawem tego priorytetu.
Podniesienie przez pozwanych –A. R.iP. R.zarzutów ze „stosunku podstawowego” zobowiązało powodaJ. S.do złożenie oświadczenia co do nich (art. 210 § 2 k.p.c.). Oświadczenie to – siłą rzeczy – polega na przytoczeniu dalszych faktów dotyczących stosunku „podstawowego” i uzasadniających, w związku z odpowiednimi przepisami prawa cywilnego, roszczenie cywilnoprawne z tego stosunku.
Strona powodowa swoim obowiązkom dowodowym sprostała i w odpowiedzi na zarzuty oraz na rozprawie z w dniu 11 września 2018 r. złożyła oświadczenie, zawierające przytoczenie faktów dotyczących stosunku podstawowego i uzasadniających roszczenie cywilnoprawne z tego stosunku. Ponadto przedstawiła dokładne rozliczenie składników z których składa się suma wekslowa (k. 140-141), zaprzeczając aby w jej skład wchodziły należności z tytułu podatku. Po pierwsze podniosła, że każdą z wpłat dokonanych przez pozwanych zaliczała w pierwszej kolejności na poczet ½ wartości podatków od nieruchomości, na której uiszczenia strony umówiły się w treści umowy, zaś następnie na poczet czynszu (lata 2012-2014). Po drugie zaś wskazała, że za lata 2015-2016, gdzie pozwani nie dokonali na jej rzecz żadnej wpłaty z tytułu zobowiązania z umowy dzierżawy, ma zamiar wytoczyć przeciwko nim odrębny proces cywilny o zapłatę podatku.
Po tym ciężar dowodu w zakresie wykazania, iż zobowiązanie pozwanego nie istnieje lub istnieje, ale w innej wysokości, niż suma wekslowa obciążał pozwanych. Nie wystarczy wobec tego samo ich twierdzenie, że suma wpisana na wekslu jest niezgodna z łączącym strony zobowiązaniem, ale pozwani powinni przeprowadzić dowód na tę okoliczność lub zgłosić przynajmniej wnioski dowodowe zmierzające w tym kierunku.
Treść § 4 pkt 2 umów dzierżawy z dnia 17 kwietnia 2012 r. stanowiącego jednocześnie treść porozumienia wekslowego wskazuje, że zabezpieczeniem zapłaty czynszu dzierżawnego jest wypełniony przez dzierżawców wekselin blanco,co dzięki podpisaniu warunków umów jednocześnie zostało zaakceptowane przez dzierżawców z pozostałymi postanowieniami tych umów. Interpretacja powyższego zapisu winna sprowadzać się do wniosku, że wystawcy upoważnili wierzyciela wekslowego do wypełnienia weksla złożonego przez nich co do sumy odpowiadającej jego zadłużeniu jedynie z zakresu czynszu dzierżawnego, powstałym w związku z realizacją umowy dzierżawy z dnia 17 kwietnia 2012 r. Tym samym między stronami istniało porozumienie co do warunków wypełnienia wekslain blancoco do sumy wekslowej, nie jako sztywno określonej kwoty, bądź też wskazanej jej górnej wysokości, ale poprzez wskazanie podstawy wyliczenia, tzn. na możliwość wypełnienia go na każdą kwotę odpowiadającą należności powoda, na zabezpieczenie której weksel został wystawiony.
Tym samym również drugi z zarzutów pozwanych okazał się chybiony. Pozwani wskazywali, że brak jest podstaw do żądania przez powoda czynszu za lata 2015-2016, z tytułu dzierżawydziałki nr (...)w obrębieŁ.o pow. 21,25 ha, która to kwota jest składnikiem sumy wekslowej, albowiem działka ta została w grudniu 2015 r. sprzedana przez powoda osobom trzecim, którzy po jej zakupie uniemożliwiali im wykonywanie na niej działalności rolniczej. Po pierwsze z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, tj. postanowień umów dzierżawy z dnia 17 kwietnia 2012 r. wynika, żeJ. S.miał prawo przenieść własność nieruchomości - przewidywał to § 9 zwartych miedzy stronami umów dzierżawy, jednakże pod warunkiem zagwarantowania dzierżawcom, że nowy właściciel zapewni im dzierżawę na czas trwania umowy dzierżawy. Powyższe zostało spełnione dzięki zawarciu miedzyJ. S.a nabywcami tej nieruchomości – małżonkamiA.umowy użyczenia, mocą którego powód był uprawniony do dalszego wydzierżawiania nieruchomości pozwanym. Po drugie zeznania świadków –M. A. (2)iM. A. (3), jak również samego powoda wyraźnie wskazywały, że małżonkowieA.nigdy nie uniemożliwiali pozwanym uprawiania dzierżawionej ziemi, wręcz przeciwnie – syn małżonkówA.oraz sąsiad z powodu braku zainteresowania działką przez pozwanego zbierali z niej trawę i siano. Również świadek -K. K.podawał, że pozwany może, tzn. jest uprawniony do wjechania na pole małżonkówA., natomiast już musi (obligatoryjnie) je uprawiać do czasu trwania umowy dzierżawy, żeby wykonać obowiązki wobec Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i uzyskać dotacje. Sąd natomiast nie dał wiary jego zeznaniom w zakresie twierdzeń, że pozwanemu utrudniano uprawę tego gruntu. Jak również uznał, że w tym samym zakresie nie są w pełni wiarygodne zeznania pozwanejA. R.. Powyższe wynika z faktu, iż pozwana na początku swoich zeznań twierdziła, że mąż mógł uprawiać te grunty, natomiast pod koniec zeznań wskazywała, że jednak mąż nie mógł ich uprawiać. Rozpytana dokładnie o szczegóły z związane z uprawą tych gruntów, odparła że ich nie zna. Wskazywała, że zajmował się nimi jedynie pozwany i nie informował jej o prowadzonych przez siebie pracach. Powyższe zeznania również zostają zdyskwalifikowane z powodu ostatecznego przyznania przez pozwanego, że nikt mu fizycznie nie utrudniał dzierżawy nadziałce nr (...)w obrębieŁ.. Również Sąd nie mógł dać wiary zeznaniom pozwanych, w których podawali oni, że kupujący działkę – małżonkowieA.nie wiedzieli o jej dzierżawie przez małżonkówR., podczas, gdy zarówno powód, jak i świadkowie –M. A. (2)iM. A. (3)powyższemu zaprzeczyli. Akceptacja tego stanu również odzwierciedlona jest także w treści postanowień umowy użyczenia, która została podpisana przezJ. S.i małżonkówA.. Poza tymA. R.podczas zeznań przyznała, że faktycznie wraz z małżonkiem nie zapłaciliJ. S.czynszu dzierżawnego za lata 2015-2016. Mimo „porzucenia” uprawy dzierżawionej działki przez pozwanych, każda z kontroli dokonywana przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wypadała pomyślnie i małżonkomR.przyznawano dotacje, którychde factonigdy nie musieli zwracać – o czym wspominał pozwanyP. R.podczas swoich zeznań.
Tym samym wskazywana przez pozwanego obawa – nie uzyskania dotacji na tą działkę okazała się niezasadna. Jak również sama próba usprawiedliwiania się powyższym przed Sądem, jako przyczyną braku zapłaty na rzecz powoda. Tym niemniej, skoro jednak pozwani uzyskali dopłaty winni określoną ich część – zgodnie z umową dzierżawy uiścić na rzecz powoda, tytułem zaległego czynszu za lata 2015-2016. Powyższego jednak nie dokonali. Tym samym bezsporny jest fakt, iż na skutek niewywiązywania się z terminowej zapłaty za dzierżawę gruntuJ. S.został pozbawiony należnego mu czynszu. Mimo wezwań do zapłaty pozwani nie dokonali na jego rzecz zapłaty. Powyższe spowodowało, że remitent złożony przezA. R.iP. R.na zabezpieczenie przyszłych roszczeń wekselin blancowypełnił. Termin płatności na przedmiotowym wekslu został ustalony na dzień 31 lipca 2017 r., do chwili obecnej nie opłacony.
Tym samym strona powodowa udowodniła, iż przedmiotowy weksel zabezpieczał zapłatę zobowiązania pozwanego wobec niej, istniejącego już w chwili wydawana nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Ponadto weksel zgodnie z porozumieniem wynikającym z porozumienia wekslowego zawartego w jednym z postanowień umowy dzierżawy z dnia 17 kwietnia 2012 r. mógł być wypełniony na sumę odpowiadającą zadłużeniu pozwanych jedynie z tytułu czynszu wynikającego ze wspominanych umów oraz aneksów. Skoro w przedmiotowej sprawie tekst weksla odpowiada porozumieniu, to na jego podstawie możliwe było obciążenie pozwanych obowiązkiem zapłaty zobowiązania wekslowego.
Należy tu zaznaczyć, że zawarte w toku wykonywania umowy aneksy stanowiły, z uwagi na ich treść, modyfikację zobowiązania pierwotnego. Nie były nowymi umowami. W tym stanie rzeczy do nich odnosiło się też i pierwotnie udzielone zabezpieczenie.
Mając powyższe na uwadze, z uwagi na treśćart. 493 § 1 k.p.c., Sąd uznał, że zarzuty pozwanych są nieuzasadnione i nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodnym, dlatego też brak było podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia. W konsekwencji Sąd uznał, że żądanie powoda jest usprawiedliwione co do zasady, jak i wysokość na podstawieart. 104 Prawa wekslowegoiart. 481 § 1 k.c.
Z powyższych względów nakaz zapłaty na podstawieart. 496 k.p.c.został utrzymany w całości w mocy, o czym Sąd orzekł w pkt I wyroku.
Po wniesieniu zarzutów po stronie powodowej wstępował nadal profesjonalny pełnomocnik - radca prawny, żądając zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wywołanych wniesionymi przez pozwanych zarzutami. Do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przez powoda, które pozwani jako strona przegrywająca sprawę w całości obowiązani są zwrócić przeciwnikowi, należało zatem zaliczyć wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego w wysokości 5.400 zł, które ustalono w oparciu o treść § 2 pkt 6) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).
W związku z tym w punkcie II wyroku Sąd orzekł o kosztach na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.zasądzając od pozwanych na rzecz powoda różnice między kosztami procesu w całości należnymi, a kosztami orzeczonymi w nakazie zapłaty, tj. kwotę 1.800 zł.