Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 131/18
Data wyroku: 2018-05-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Kunecka, Jacek Witkowski, Maria Pietkun
Słowa kluczowe: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: art 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt III AUa 131/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 maja 2018 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Maria Pietkun (spr.)
Sędziowie: SSA Elżbieta Kunecka
SSA Jacek Witkowski
Protokolant: Robert Purchalak
po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2018 r. we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. J. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.
o podleganie ubezpieczeniom społecznym
na skutek apelacjiJ. J. (1)
od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt VIII U 878/17
oddala apelację.

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu wyrokiem z dnia 8.11.2017 r. oddalił odwołanie wnioskodawcyJ. J. (1)od decyzji strony pozwanej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym.
Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawcaJ. J. (1)od dnia 01.07.2009 r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Z dniem 14.11.2016 r. wnioskodawca dokonał wyrejestrowania z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W dniu 29.05.2013 r. złożył wniosek o ustalenie ustawodawstwa właściwego w związku z podjęciem wykonywania pracy najemnej na terenie Słowacji od dnia 01.03.2012 r., przy jednoczesnym prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej w Polsce. W toku prowadzonego postępowania przedłożono umowę o pracę z dnia 01.02.2013 r. zawartą z(...)wC..
Decyzją z dnia 30.09.2013r. stwierdzono, że od dnia 01.03.2012r. wnioskodawca podlega ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych. Od decyzji z dnia 30.09.2013r. złożone zostało odwołanie do Sądu Okręgowego, który postanowieniem z dnia 19.11.2014r. sygn. akt IX U 35/14 odrzucił odwołanie wnioskodawcy. W wyniku wniesionego zażalenia, Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 10.03.2015r. sygn. akt III AUz 43/15 oddalił zażalenie.
Pismem ZUS z dnia 30.09.2013r. poinformowano słowacką instytucję o ustaleniach zawartych w decyzji z dnia 30.09.2013r. Instytucja słowacka w okresie kolejnych 2 miesięcy od odebrania pisma nie zakwestionowała stanowiska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wobec czego ustalenia w przedmiocie podlegania zabezpieczeniom społecznym w Polsce stały się ostateczne.
W piśmie z dnia 6 września 2017r. wnioskodawca podał, że nie jest w posiadaniu aktualnego zaświadczenia E - 104 o podleganiu słowackiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych.
Decyzją z dnia 31 maja 2017r. ZUS stwierdził, żeJ. J. (1), jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu, w okresach od 01.03.2012r.
Przy tak poczynionych ustaleniach sąd pierwszej instancji stwierdził, że odwołanie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004r z dnia 29.04.2004r w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.EU.L.04.166.1 ze zm.) wynika zasada podlegania w zakresie ubezpieczeń społecznych tylko jednemu ustawodawstwu. W myśl art. 11 ust. 2 lit. a rozporządzenia osoba wykonująca w państwie członkowskim pracę najemną i pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego państwa członkowskiego. Sąd dokonał oceny treści przepisów art. 13 ust. 1 w /w rozporządzenia i 16 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16.09.2009r dotyczącego wykonywania rozporządzenia WE nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.09.284.1 ze zm.) w zakresie trybu postępowania co do ubezpieczonego , który wykonuje pracę w dwóch lub więcej państwach członkowskich. Zgodnie z art. art. 16 ust. 2 rozporządzenia, wyznaczona instytucja państwa członkowskiego miejsca zamieszkania niezwłocznie ustala ustawodawstwo mające zastosowanie do zainteresowanego. Takie wstępne określenie mającego zastosowanie ustawodawstwa ma charakter tymczasowy. Instytucja ta informuje wyznaczone instytucje każdego państwa członkowskiego, w którym wykonywana jest praca, o swoim tymczasowym określeniu. Zgodnie z art. 16 ust. 3 rozporządzenia, tymczasowe określenie mającego zastosowanie ustawodawstwa staje się ostateczne w terminie dwóch miesięcy od momentu poinformowania o nim instytucji wyznaczonych przez właściwe władze zainteresowanych państw członkowskich, o ile ustawodawstwo nie zostało już ostatecznie określone na podstawie ust. 4, lub przynajmniej jedna z zainteresowanych instytucji informuje instytucję wyznaczoną przez właściwą władzę państwa członkowskiego miejsca zamieszkania przed upływem tego dwumiesięcznego terminu o niemożności zaakceptowania określenia mającego zastosowanie ustawodawstwa lub o swojej odmiennej opinii w tej kwestii.
W niniejszej sprawie pozwany ustalił tymczasowe ustawodawstwo, o czym poinformował wnioskodawcę oraz słowacką instytucję ubezpieczeniową pismem z dnia 30.09.2013r., w którym wskazano, że decyzja w przedmiocie ustalonego ustawodawstwa będzie mogła być wydana dopiero wówczas, gdy tymczasowe ustalenie ustawodawstwa stanie się ostateczne, a więc nie wcześniej niż po upływie 2 miesięcy od poinformowania o tym słowackiej instytucji ubezpieczeniowej. Słowacka instytucja ubezpieczeniowa odebrała informację i nie zgłosiła zastrzeżeń do dnia wydania zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy wskazał, że organ rentowy uzyskał informację o braku sprzeciwu co do objęcia wnioskodawcy ustawodawstwem polskim (tłumaczenie pisma – k. 34 akt ZUS).
Ponadto słowacka instytucja poinformowała o wydaniu przez nią postanowienia o braku obowiązkowego ubezpieczenia wnioskodawcy na terenie Słowacji w latach 2012-2013 (tłumaczenie pisma – k. 63 akt ZUS). Przede wszystkim zaś poinformowano polski organ rentowy, iż wydany wcześniej dokument PD4-1 wydany na okres od 18.06.2015r. do 17.06.2016r. został unieważniony jako wydany bezprawnie (tłumaczenie pisma - k. 60 akt ZUS).
Wobec tego, że wnioskodawca jako osoba prowadząca działalność gospodarczą na mocyart. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychpodlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
Wobec powyższego Sąd podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł jak w sentencji wyroku. W pkt II wyroku Sąd zasądził od wnioskodawcy na rzecz ZUS zwrot kosztów zastępstwa procesowego na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. z § 9 ust. 2 w Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015r.
Apelację od powyższego wyroku złożył wnioskodawca zarzucając naruszenie prawa materialnego ,a to art. 6 ust. 1 pkt 5 w zw. zart. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. tj. 2017/1778) poprzez jego zastosowanie , co skutkowało że został objęty polskim ustawodawstwem w zakresie ubezpieczeń społecznych , jako osoba wykonująca zatrudnienie pracownicze na terenie Słowacji, a w Polsce prowadząc pozarolniczą działalność gospodarczą oraz prawa procesowego w postaciart. 233 § 1 kpcpoprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego i poprzestanie na stanowisku prezentowanym przez organ rentowy, mimo rzeczywistego wykonywania zatrudnienia pracowniczego na Słowacji.
Przy tak sformułowanych zarzutach skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i uznanie iż nie podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych w okresie począwszy od 1.03.2012 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Sąd Apelacyjny dodatkowo ustalił w toku postępowania apelacyjnego.
Słowacka instytucja ubezpieczeniowa poinformowała o wydaniu przez nią postanowienia o braku obowiązkowego ubezpieczenia wnioskodawcy na terenie Słowacji w latach 2012-2013, nadto poinformowano polski organ rentowy, iż wydany wcześniej dokument PD4-1 wydany na okres od 18.06.2015 r. do 17.06.2016 r. został unieważniony jako wydany bezprawnie, jest nieważny.
Dowód: (pismo słowackiej instytucji ubezpieczeniowej z dnia 2.09.2016 r. i jego tłumaczenie – k. 62 i 63 akt ZUS, pismo słowackiej instytucji ubezpieczeniowej z dnia 22.07.2016r. z tłumaczeniem - k. 60 , 61 akt ZUS).
Sąd Apelacyjny zważył.
Apelacja wnioskodawcy podlega oddaleniu jako niezasadna.
Wnioskodawca wystąpił do organu rentowego z wnioskiem o ustalenie właściwego ustawodawstwa w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym wobec prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w Polsce i zawarcia umowy o pracę na terenie Słowacji. Kwestia jednoczesnego istnienia i wykonywania dwóch tytułów ubezpieczenia społecznego na terenie dwóch różnych krajów członkowskich w wariancie dotyczącym pracy najemnej i prowadzenia działalności na własny rachunek uregulowana jest w przepisie art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 29 kwietnia 2004r. nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz UE L 2004/166/1 ). W okolicznościach sprawy wobec powyższego połączenia tytułów ubezpieczenia społecznego znajduje zastosowanie zasada z art. 13 ust. 3 w/w rozporządzenia wskazująca na podleganie ubezpieczeniu społecznemu w państwie w którym wykonywana jest praca najemna. Tylko w takim wypadku nie budzącym wątpliwości organ rentowy może wydać decyzję tymczasową stosując procedurę opisana w przepisie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 14 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ( Dz. Urz . UE L2009/284/1).
Z okoliczności sprawy wynika, iż organ rentowy miał wątpliwość co do rzeczywistego charakteru zatrudnienia wnioskodawcy na terenie Słowacji, w tych okolicznościach polski organ rentowy ,wydał decyzję zaskarżoną o podleganiu wnioskodawcy polskiemu ustawodawstwu i to jeszcze w dacie 30.09.2013r. Wobec odrzucenia prawomocnym postanowieniem sądu ubezpieczeń społecznych odwołania wnioskodawcy, przedmiotowa decyzja stała się prawomocna w rozumieniuart. 83 a ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. tj. 2017/1778). Strona pozwana pismem z dnia 30.09.2013 r. powiadomiła słowacką instytucję ubezpieczeniową o przedmiotowej decyzji, a podleganie wnioskodawcy polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych nie zostało zakwestionowane.
Sporna decyzja stała się ostateczna w zakresie ustalenia właściwego ustawodawstwa. Podkreślenia wymaga fakt, że pismem z dnia 22.07.2016 r. słowacka instytucja ubezpieczeniowa jednoznacznie wskazała, że dokument PDS1 został wydany „bezprawnie” za okres od 18.06.2015 r. do 17.06.2016 r. i jest nieważny.
W tej sytuacji w braku sporu pomiędzy instytucjami co do podlegania wnioskodawcy polskiemu ustawodawstwu, nie było podstaw do uwzględnienia odwołania (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn.. akt III UK 61/15).
Z tych motywów zarzuty podniesione w apelacji, głównie sprowadzające się do zaprzeczenia oceny Sądu Okręgowego, i wykazywania faktycznego wykonywania pracy na Słowacji, w żadnej mierze nie podważają zaskarżonego wyroku. Uszo uwagi wnioskodawcy, że polski organ rentowy, ani sąd nie mogą oceniać ważności stosunku pracy, co do którego zawarto umowę i wykonywano ją na terenie innego państwa członkowskiego. Decydująca jest jedynie procedura wyżej opisana pomiędzy instytucjami ubezpieczeniowymi, a w tym trybie słowacka instytucja ubezpieczeniowa nie zakwestionowała podlegania wnioskodawcy polskiemu ustawodawstwu. Nadto wnioskodawca całkowicie pomija skutki prawomocnej decyzji z dnia 30.09.2013 r. W tych okolicznościach podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego w przytoczonej postaci są niezasadne.
Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawieart. 385 kpc.

SSA Elżbieta Kunecka SSA Maria Pietkun SSA Jacek Witkowski
R.S.