Sąd Okręgowy w Suwałkach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 362/18
Data wyroku: 2018-10-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata-Szostak Szydłowska, Cezary Olszewski, Aneta Ineza Sztukowska
Teza: ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej z inną datą niż wskazana w pozwie nie jest orzekaniem ponad żądanie, o którym mowa w art. 321§1kpc

Sygn. aktI.Ca 362/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 października 2018r.
Sąd Okręgowy w Suwałkach I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Cezary Olszewski

Sędziowie SO :

M.-S.S.,
A. S.

Protokolant:

st. sekr. sądowy Ewa Andryszczyk

po rozpoznaniu w dniu 17 października 2018 roku w Suwałkach
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. K.

przeciwkoG. K.

o ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej

na skutek apelacji pozwanejG. K.od wyroku Sądu Rejonowego w Olecku z dnia 19 czerwca 2018r. sygn. akt III RC 215/17
Oddala apelację.
SSO Cezary Olszewski MałgorzataS. A.I. S.
Sygn. akt I Ca 362/18

UZASADNIENIE
J. K.wystąpił z pozwem o ustanowienie z dniem 1 listopada 2014r. rozdzielności majątkowej między nim i pozwanąG. K.. Motywując żądanie podał, że pozwana od około 10 lat nadużywa alkoholu, przy czym zaprzecza istnieniu tegoż problemu i nie chce poddać się terapii . Do tego nie pracuje i zaciąga liczne zobowiązania przeznaczając pieniądze na alkohol, o czym powód dowiaduje się po czasie z korespondencji wierzycieli kierowanej do pozwanej.
W odpowiedzi na pozewG. K.domagała się oddalenia powództwa oraz zasądzenia od powoda na jej rzecz kosztów procesu.
Zaprzeczyła twierdzeniom pozwu podnosząc jednocześnie, że to powód nigdzie nie pracuje , a utrzymuje się z wynajmu nieruchomości. Przyznała że faktycznie zaciągała pożyczki, jednakże były one w całości przeznaczane na unowocześnienie sklepu prowadzonego przez powoda jak i regulowanie bieżących zobowiązań wynikających z prowadzenia tejże działalności gospodarczej, gdyżJ. K.nie posiadając zatrudnienia nie był w stanie zaciągać pożyczek i kredytów, a tylko ona będąc zatrudniona w aptece posiadała zdolność kredytową.
Argumentowała, że była i jest samodzielna finansowo i mimo tego, że to powód pobiera świadczenia „500+" , ona ze swojej pensji utrzymuje zarówno siebie jak i małoletnie córki.
Zaprzeczyła istnieniu choroby alkoholowej twierdząc że leczy się wyłącznie z powodu depresji wywołanej sytuacją rodzinną, w związku z czym od kwietnia 2017 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim.
Z uwagi na fakt , że zaciągnięte pożyczki zostały przeznaczone na zaspokojenie potrzeb rodziny pozwana nie widziała powodu by ciężar tychże pożyczek przerzucać w całości na nią określając rozdzielność majątkową z datą wsteczną.
Na rozprawie powód podtrzymał stanowisko zawarte w pozwie, a pozwana reprezentowana przez fachowego pełnomocnika podtrzymała stanowisko zawarte w odpowiedzi na pozew.
Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 19 czerwca 2018 ustanowił z dniem 08 września 2017 r. rozdzielność majątkową między powodemJ. K.nazwisko rodoweK.,ur. (...)wO., s.M. A.iO. z domu J., a pozwanąG. K.nazwisko rodoweC.,ur. (...)w miejscowościZ., c.W.iT. z domu K.pozostającymi w związku małżeńskim zawartym w dniu 12.08.2000 r. (akt małżeństwa sporządzony przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego wO.za nr(...); w pozostałym zakresie powództwo oddalił i rozstrzygnął o kosztach procesu odstępując od obciążania nimi pozwanej.
Oceniając materiał dowodowy sad rejonowy ustalił sytuację majątkową stron, sposób gospodarowania majątkiem wspólnym w przeszłości jak i obecnie, a także zaangażowanie małżonków w uzyskiwanie dochodów na potrzeby funkcjonowania rodziny. Ustalił między innymi że od około 2014r. istnieje konflikt dotyczący kwestii łożenia przez pozwaną na utrzymanie rodziny, który jest związany z jej zmniejszonymi możliwościami zarobkowymi i częstymi zwolnieniami lekarskimi jak również częstymi zmianami pracy i okresami krótkotrwałego zatrudnienia. Doszło też do interwencji Policji w kwietniu 2018r. i zatrzymania pozwanej znajdującej się w stanie nietrzeźwym. Przed sądem rejonowym pozwana przyznała, że po dniu 1 listopada 2014r. zaciągnęła wiele pożyczek, jednakże nie pamięta w jakiej wysokości i u jakich podmiotów, . W 2014 r. i 2015.r. i 2017r. zaciągała pożyczki również na zakup łóżka i mebli dla córek oraz telewizora do domu, jednakże je spłacała. Zaprzeczyła by wiedziała coś o prowadzonych przeciwko niej postępowaniach egzekucyjnych, twierdząc, że powód wyjmował jej korespondencję ze skrzynek i odbierał ją od listonosza i nie zawsze ją jej przekazywał, otwierając przy tym kierowaną do niej korespondencję.
Wymieniła szereg instytucji gdzie zaciągała zobowiązania i nie była w stanie wskazać powodów zadłużenia dochodzonego przez nabywców jej długów. W domu posiada całe półki umów pożyczek.
Jak podkreślił sąd rejonowy zgodnie zart. 52 kroz ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. Stosownie doart. 30 § 2 krow wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa. Sąd, orzekając o ustanowieniu rozdzielności majątkowej, winien z urzędu oznaczyć dzień jej ustanowienia.
Zważywszy iż pojęcie ważnych powodów nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane należy posłużyć się poglądami wypracowanymi w orzecznictwie i za ważny powód uznaje się z reguły zagrożenie interesów majątkowych jednego lub nawet obojga małżonków z uwagi na trudności związane z możliwością porozumienia się w sprawach związanych z zarządem majątkiem wspólnym.
Powód, jak i pozwana wskazywali w toku postępowania, na rozdźwięki natury osobistej, wyrażające się odmiennością celów, co skutkowało wytworzeniem się braku zaufania i zainteresowania sprawami drugiego małżonka również natury finansowej. Powód wiedząc co najmniej od 2016r. o zaciąganiu przez pozwaną szeregu pożyczek i kredytów nie reagował na powyższe co tylko potwierdza powyższe ustalenie.
Ze zgodnych zeznań stron wynikało także, że strony co najmniej od września 2017r. mieszkając w domu powoda przyul. (...)wO., nie prowadziły wspólnego gospodarstwa domowego i kontaktowały się ze sobą wyłącznie w sprawach dotyczących wspólnych córek, aG. K.nie przekazywała żadnych środków na utrzymanie domu, łożąc jedynie w minimalnym zakresie na utrzymanie dzieci, przy czym w okresie od 2014 r. każda ze stron zaciągała zobowiązania finansowe, o których nie poinformowała drugiej strony.
Z kolei powód po dniu 1 listopada 2014 zaciągnął bez wiedzy pozwanej pożyczki na dokończenie inwestycji przyul. (...)wO.oraz na spłatę poprzedni zaciągniętej pożyczki na ten cel, która miała wyższe oprocentowanie.
W toku postępowania strony przyznawały też , że każde z nich dysponuje swoimi dochodami, samodzielnie podejmuje decyzje finansowe. W ocenie sądu rejonowego skoro nie łączyła małżonkówK.więź gospodarcza, nawet zamieszkując razem pozostawali ze sobą w separacji faktycznej, to istnieją podstawy do ustanowienia rozdzielności majątkowej z datą złożenia powództwa, bowiem co najmniej od 08.09.2017r. małżonkowieK.nie byli w stanie zgodnie decydować o majątku wspólnym, o jego przeznaczeniu, zaciąganych zobowiązaniach.
W ocenie sądu rejonowego poczynione ustalenia dawały podstawę do uznania, że w sprawie zachodzi ważny powód w rozumieniuart. 52 § 2 krouzasadniający uwzględnienie żądania strony powodowej w przedmiocie roszczenia głównego ( pkt 1 wyroku ).
Sąd uznał przy tym, że ustanowienie rozdzielności majątkowej z żądaną datą wsteczną, przy zaniechaniu ze strony powoda wcześniejszych reakcji na rosnące zadłużenie i przy jednoczesnym zaciąganiu przez pozwaną części pożyczek również na wspólne potrzeby rodziny, prowadziłoby do ewidentnego naruszenia interesu majątkowego pozwanej obciążając ją odpowiedzialnością za zobowiązania, które miały związek z potrzebami rodziny, a głównie małoletnich córek, jak również prowadziłoby do naruszenia interesu majątkowego wierzycieli pozwanej ( pkt. 2 wyroku ).
O kosztach postępowania rozstrzygnął w oparciu oart. 102 kpc.
Apelację od wyroku sądu rejonowego wywiodła pozwana formułując zarzuty naruszenia prawa procesowego.
Zaskarżając wyrok w całości podniosła, iż sąd rejonowy dopuścił się naruszeniaart. 321 kpcpoprzez wydanie wyroku zawierającego orzeczenie zasądzające ponad żądanie strony powodowej , gdyż powód wniósł o ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną od 1 listopada 2014r zaś sąd ustanowił rozdzielność dniem 8 września 2017r.
Zarzut dotyczył także naruszeniaart. 328 § 2 kpcw zw. zart. 325 kpcpoprzez ich niezastosowanie, ze wskazaniem, iż treść rozstrzygnięcia ma formułę budzącą mnóstwo wątpliwości w zakresie rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach stron , zaś uzasadnienie orzeczenia nie jest konsekwencją jego sentencji.
Skarżąca w oparciu o tak sformułowane zarzuty wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów procesu za obie instancje.
Sąd Okręgowy zważył co następuje :
Apelację uznać należało za nieuzasadnioną, i jako taką oddalić.
Na wstępie wskazać należy, iż  zgodnie uchwałą z dnia 31 stycznia 2008 r.III CZP 49/07 składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego, której nadano moc zasady prawnej „Sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.”
Powyższa uwaga w kontekście zarzutów apelacyjnych które dotyczyły naruszenia prawa procesowego determinuje zakres kontroli instancyjnej sądu II-giej instancji.
Odnosząc się zatem do sformułowanych w apelacji zarzutów stwierdzić należy, iż są one w całości niezasadne. Zagadnieniem związanym z żądaniem ustanowienia rozdzielności majątkowej z określoną datą oraz orzeczeniem sądu , które ustala inną datę niż wskazywana przez powoda w kontekścieart. 321 kpczajmował się już kilkukrotnie Sąd Najwyższy. Sąd Okręgowy podziela przy tym w pełni poglądy wyrażone w tej kwestii w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W jednym z ostatnich orzeczeń wydanym w sprawie II Cz 55/14 sąd ten stwierdził „Zgodnie zart. 52 § 2 KROrozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia, a tylko w wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa. W każdym zatem wypadku orzekając o ustanowieniu rozdzielności majątkowej sąd obowiązany jest z urzędu oznaczyć dzień jej ustanowienia. Wyrok ustanawiający rozdzielność majątkową z dniem późniejszym niż żądany przez powoda zawiera negatywne rozstrzygnięcie co do żądania ustanowienia rozdzielności z datą wcześniejszą, bez potrzeby jednak oddalenia powództwa w tym zakresie. Nie jest to wszak orzekanie ponad żądanie.Granice związania oznaczone wart. 321 § 1 KPCnie obejmują określonej w żądaniu daty, z jaką według powoda rozdzielność majątkowa winna być ustanowiona.”
Nie sposób jest też podzielić zarzutu naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c.Przede wszystkim skarżący nie wskazał, jakich to uchybień dopuścił się Sąd Rejonowy poza błędnym przekonaniem skarżącego (wyżej opisanym) iż ma miejsce związanie sądu datą żądanej rozdzielności wskazaną w pozwie. Sąd rejonowy natomiast szczegółowo przedstawił w uzasadnieniu tak ocenę dowodów jak i motywację którą się kierował ustalając taką, a nie inną datę ustanowienia rozdzielności. Podkreślić trzeba, że powyższy przepis określa, jakie elementy sąd jest zobowiązany ująć w uzasadnieniu wyroku. Powinno ono zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Braki mogą dotyczyć zarówno podstawy faktycznej, jak i prawnej. Niedostatecznie jasno ustalony stan faktyczny może uniemożliwiać dokonanie oceny wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt II UK 346/10), a tym samym uzasadniać zarzut naruszenia prawa materialnego, gdyż o jego prawidłowym zastosowaniu można mówić dopiero wówczas, gdy ustalenia stanowiące podstawę zaskarżonego wyroku pozwalają na ocenę tego zastosowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2004 r., sygn. akt V CK 92/04). Wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku polega natomiast na wskazaniu nie tylko przepisów prawa, ale także na wyjaśnieniu, w jaki sposób wpływają one na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt I CSK 581/10). W orzecznictwie wyraźnie wskazuje się, iż zarzut naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c.powinien być uznany za uzasadniony jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy treść uzasadnienia całkowicie uniemożliwia sądowi drugiej instancji dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2011 r., sygn. akt I UK 325/10). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie.
Sąd Okręgowy nie dopatrzył się również naruszenia prawa materialnego , które po dokonaniu przez sąd rejonowy prawidłowych ustaleń faktycznych zostało właściwie zastosowane. Wbrew zarzutom apelacyjnym sąd rejonowy zawarł w uzasadnieniu bardzo szczegółową analizę ustaleń faktycznych przedstawił logiczne wnioskowanie oparte przy tym na doświadczeniu życiowym. W zakresie zaś rozstrzygnięcia o kosztach (co również niezasadnie było w apelacji podnoszone) sąd zastosował zasadę słuszności określonąart. 102 kpcwięc nie było podstaw do wnioskowania o innym niż według reguł określonych wtytule V kodeksu postępowania cywilnegoorzekaniu o kosztach procesu.
Marginalnie tylko zaznaczyć należy , iż nie było podstaw do oddalania powództwa jak to orzekł sąd rejonowy w punkcie 2 wyroku w związku z ustaleniem innej daty rozdzielności niż wnioskowana w pozwie , jednakże nie wpływa to na prawidłowość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze i działając na podstawieart. 385 kpcorzeczono jak w sentencji.
SSO Cezary Olszewski SSO Małgorzata Szostak Szydłowska SSO Aneta Ineza Sztukowska