Sąd Okręgowy w Szczecinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 18/18
Data wyroku: 2018-02-26 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Zbigniew Ciechanowicz, Małgorzata Grzesik, Katarzyna Longa

Sygn. akt II Ca 18/18

POSTANOWIENIE
Dnia 26 lutego 2018 roku
Sąd Okręgowy w Szczecinie, II Wydział Cywilny Odwoławczy
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Katarzyna Longa (spr.)
Sędziowie: SO Małgorzata Grzesik
SO Zbigniew Ciechanowicz
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lutego 2018 roku wS.
sprawy z wnioskuW. S.
o sprostowanie wpisu w dziale I – O
na skutek apelacji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego wS.z dnia 27 października 2017roku, sygn. akt Dz.Kw. 7295/17, KW nr(...)
postanawia:
oddalić apelację.

SSO Małgorzata Grzesik SSO Katarzyna Longa SSO Zbigniew Ciechanowicz
Sygn. akt II Ca 18/18

UZASADNIENIE
W dniu 30 czerwca 2017 r. wpłynął doksięgi wieczystej nr (...)wniosekW. S.o sprostowanie wpisu w dziale I – O księgi wieczystej, poprzez wskazanie jako powierzchni użytkowej lokalumieszkalnego oznaczonego numerem (...)położonego wC.przyul. (...)powierzchni 105,23 m2, zamiast wskazanej tam powierzchni 101,04 m2.
Postanowieniem z dnia 03 sierpnia 2017 r. Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym wS.oddalił powyższy wniosek.
Na powyższe orzeczenie referendarza sądowego wpłynęła skarga wnioskodawczyni, która wniosła o dokonanie wpisu zgodnie z wnioskiem.
Postanowieniem z dnia 27 października 2017 r., na skutek skargi wnioskodawczyni na orzeczenie referendarza sądowego, Sąd Rejonowy wS.oddalił wniosek.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd przytoczył treść przepisówart. 25 ust. 1 pkt 1u.k.w.h.,art. 27 ust. 1 - 3u.k.w.h.,art. 6268§ 2 k.p.c.oraz zważył, że treść wniosku wskazuje, iż żądanie dotyczy wpisu wksiędze wieczystej (...). Tymczasem księga o takim numerze nie istnieje i już tylko z tej przyczyny ze względu na treść(...)k.p.c.wniosek winien ulec oddaleniu. Jednocześnie Sąd wieczystoksięgowy uznał, że przedłożone dokumenty nie mogą stanowić podstawy zmiany oznaczenia lokalu mieszkalnego będącego przedmiotem odrębnej własności, gdyż zgodnie z § 79 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym lokal będący przedmiotem odrębnej własności oznacza się na podstawie aktu notarialnego lub orzeczenia sądu, a także wypisu z rejestru gruntów, wypisu z rejestru lokali lub wypisu z kartoteki lokali. Nadto złożone dokumenty nie są oryginałami ani kopiami poświadczonymi za zgodność oryginałem w sposób równorzędny oryginałowi, a zwykłymi kserokopiami. W ocenie Sądu pomimo tego, iż złożone dokumenty w postaci wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów i budynków spełniają wymogi formalne, nie jest możliwe uwzględnienie wniosku albowiem koniecznym byłoby, aby dane zawarte w tych dokumentach były tożsame z danymi zawartymi w akcie notarialnym lub orzeczeniu sądu (§ 79 w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości). Analiza aktów notarialnych znajdujących się w aktach księgi wieczystej wskazuje, iż powierzchnię lokalu określono jako 101,04 m2.
Biorąc pod uwagę powyższe rozbieżności Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się wnioskodawczyni zarzucając zaskarżonemu postanowieniu:

a
naruszenieart.6269k.p.c.w z zw. zart. 130 § 1 k.p.c.w zakresie w jakim sąd uznał, iż omyłkowe pominięcie ostatniej z cyfr w numeracji księgi wieczystej, której dotyczył wniosek, stanowi przeszkodę do dokonania żądanego wpisu;

b
naruszenieart. 27 ust. 1 i 2u.k.w.h. orazart. 6268§ 1 i 4 k.p.c.poprzez ich niezastosowanie, prowadzące do błędnego zastosowaniaart. 6269k.p.c., a wyrażające się w niedokonaniu sprostowania oznaczenia nieruchomości w dziale Iksięgi wieczystej nr (...), ani na wniosek ani z urzędu, w sytuacji gdy niezgodność danych katastru nieruchomości z oznaczeniem tej nieruchomości w księdze wieczystej w zakresie jej powierzchni jest oczywista i wynika z dostarczonych sądowi dokumentów sporządzonych przez organy katastralne w formie prawem przewidzianej, a nadto była możliwa do zweryfikowania poprzez podejmowane z urzędu sprawdzenie i porównanie danych wskazanych we wniosku i ujawnionych w księdze wieczystej z danymi katastru nieruchomości;

c
naruszenie § 79 rozporządzenia w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznych w zw. zart. 27 ust. 1 i 2u.k.w.h. orazart. 2 pkt 8, art. 20 ust. 1 pkt 3 i art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficznepoprzez błędną wykładnię i uznanie, iż warunkiem dokonania wpisu o treści żądanej przez wnioskodawczynię jest to „aby dane zawarte w złożonych dokumentach w postaci wypisu i wyrysu były tożsame z danymi zawartymi w akcie notarialnym lub orzeczeniu sądu", podczas gdy prawidłowa egzegeza tych przepisów, prowadzi do wniosku, iż warunek taki nie istnieje a w przypadku rozbieżności danych decydująca jest treść danych katastru nieruchomości;

d
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na sprzecznych ustaleniach, dotyczących raz spełniania, a raz nie wymogów formalnych przez złożone dokumenty i to w sytuacji gdy Sąd dysponował oryginałami dokumentów w postaci wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów, budynków lokali, wystarczającymi do dokonania żądanego wpisu;

e
pominięcie milczeniem twierdzeń i zarzutów podniesionych w skardze na postanowienie referendarza i ograniczenie się przez Sąd I instancji do powtórzenia stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu postanowienia referendarskiego.

Wskazując na powyższe zarzuty apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i dokonanie wpisu zgodnie z wnioskiem i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu apelacji skarżąca zarzuciła, że drobna omyłka pisarska w oznaczeniu numeru księgi wieczystej nie stanowi przeszkody w rozpoznaniu wniosku o wpis, a co najwyżej błąd formalny pisma procesowego, o którym mowa wart.130 § 1 k.p.c.
Podnosząc zarzuty naruszeniaart. 27 ust. 1 i 2u.k.w.h. skarżąca wskazała, że błędem jest odwoływanie się do treści aktów notarialnych jako źródła danych o powierzchni obu lokali. Źródłem takich danych jest wyłącznie kataster nieruchomości, co wynika nie tylko zart. 27 ust. 1 i 2u.k.w.h., ale równieżart. 2 pkt 8, art. 20 ust. 1 pkt 3, art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W ocenie apelującej spostrzeżenie przez Sąd różnicy pomiędzy danymi katastralnymi a danymi przyjętymi w akcie notarialnym nie daje podstaw do odmowy zastosowania procedury zart. 27 ust. 1 i 2u.k.w.h., a równorzędne traktowanie danych przyjętych w akcie notarialnym z danymi katastru nieruchomości, świadczą o głębokim niezrozumieniu zasad i reguł prowadzenia katastru nieruchomości oraz doniosłości danych zawartych w katastrze dla danych ujawnianych w dziale I - O ksiąg wieczystych.
Dalej apelująca zarzuciła, że sąd dokonał błędnych ustaleń faktycznych w sprawie, albowiem uznał, że złożone dokumenty nie są oryginałami tylko kserokopiami dokumentów w postaci wypisu i wyrysu. Trudno zdaniem skarżącej zrozumieć co w rzeczywistości Sąd ma na myśli, które dokumenty uważa za spełniające wymogi formalne, a które nie, a więc nie sposób tych ustaleń uznać za trafne. Jednocześnie wskazała, iż sąd wieczystoksięgowy dysponował niezbędnymi wypisami i wyrysami z katastru nieruchomości, sporządzonymi zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa przez uprawniony organ administracji geodezyjnej i zawierającymi wszelkie niezbędne klauzule urzędowe.
Wreszcie apelująca zarzuciła, że sąd pominął twierdzenia i zarzuty podniesione przez nią w skardze na orzeczenie referendarza. W istocie przepisał treść zaskarżonego orzeczenia, dokonując jedynie drobnych i nieistotnych zmian stylistycznych. Podkreśliła, że nie odniósł się do zarzutów naruszeniaart.6269k.p.c.w z zw. zart. 130 § 1 k.p.c.orazart. 6269k.p.c.w zw. zart. 27 ust. 1u.k.w.h., powielając w uzasadnieniu swojego postanowienia te same argumenty, które przytoczył referendarz a które zakwestionowała skarżąca, bez wyjaśnienia dlaczego jej zarzuty uznał za niezasadne.
W pismach datowanych na dzień 31 stycznia 2018 r., 1 lutego 2018 r. i 23 lutego 2018 r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko i przedstawiła dokumenty.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja wnioskodawczyni jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
Zgodnie zart. 62613§ 2 k.p.c.,.sprostowania usterek wpisu, które nie mogą wywołać niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, dokonuje się z urzędu. Przewidziane na gruncie cytowanego wyższej przepisu działanie sądu z urzędu w przedmiocie sprostowania usterek wpisu nie wywołującego niezgodności z treścią księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, nie wyłącza inicjatywy osób zainteresowanych (T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom IV. Postępowanie rozpoznawcze. Postępowanie zabezpieczające, wyd. V, WK 2016). Wniosek o sprostowanie może więc złożyć, stosownie do dyspozycjiart. 6262§ 5 k.p.c., właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej. W sprawach dotyczących obciążeń powstałych z mocy ustawy wniosek może złożyć uprawniony organ.
W rozpatrywanej sprawie istotnym jest, że wnioskodawczyni wskazując na niezgodność danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej domagała się w niniejszym postępowaniu sprostowania wpisu w dziale I – Oksięgi wieczystej nr (...), poprzez wskazanie, iż powierzchnia użytkowa objętego tą księgą wieczystąlokalu mieszkalnego nr (...)położonego wC.przyul. (...)wynosi 105,23 m2, zamiast wskazanej obecnie w treści księgi wieczystej powierzchni 101,04 m2.
W przypadku zaś niezgodności danych widniejących w katastrze nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w dziale I-O księgi wieczystej ustawodawca w sposób szczególny unormował kwestię sprostowania tego typu wpisów przewidując wart. 27 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece(Dz.U. z 2017 r., poz. 1007 tj.; dalej: u.k.w.h.), żew razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje - na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości(ust. 1).Sprostowanie, o którym mowa wust. 1, może być dokonane także z urzędu, na skutek bezpośredniego sprawdzenia danych w bazie danych katastru nieruchomości lub zawiadomienia jednostki prowadzącej kataster nieruchomości(ust. 2). Z jednoznacznego brzmieniaart. 27 ust. 1 i 2u.k.w.h. wynika wyraźnie, że w razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sprostowanie wpisu w tym zakresie może nastąpić przez sąd z urzędu albo na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika. Należy przyjąć, że przepis ten ma charakter szczególny i dlatego też o tym, kto jest legitymowany do złożenia wniosku o sprostowanie oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, rozstrzyga wyłącznieart. 27u.k.w.h. (por. postanowienie SN z dnia 15 kwietnia 1997 r., I CKN 26/97, LEX nr 30900).
Nie ulega najmniejszym wątpliwościom, iż wnioskodawczyniW. S.jest właścicielką nieruchomości dla której prowadzona jestksięga wieczysta numer (...). Mają na uwadze tą okoliczność oraz treść art. 27 ust. 1 i 2 u.k.w.h. przyjąć należało, że co do zasady wnioskodawczyni przysługiwała legitymacja czynna do złożenia wniosku o sprostowanie oznaczenia tej nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej.
Tym niemniej zgodzić należało się z Sądem I instancji, iż pomimo przysługiwania skarżącej czynnej legitymacji do złożenia wniosku w tym przedmiocie, jej żądanie i tak nie mogło zostać uwzględnione.
Otóż należy zauważyć, że stosownie doart. 25 ust. 1 pkt 1u.k.w.h., księga wieczysta zawiera cztery działy, z których pierwszy obejmuje oznaczenie nieruchomości oraz wpisy praw związanych z jej własnością, co precyzuje§ 27 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów(Dz.U. z 2001 r., nr 102, poz. 1122 ze zm.) stanowiąc, iżdział I księgi wieczystej składa się z działu I-O "Oznaczenie nieruchomości" i działu I-Sp "Spis praw związanych z własnością". W dziale I-O księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości lokalowej wpisuje się odpowiednio dane określone w§ 31, przy czym w łam 6(...)wpisuje się powierzchnię użytkową lokalu oraz pod tym wpisem powierzchnię użytkową pomieszczeń przynależnych (§ 33 pkt 3 w/w rozporządzenia). W przypadku lokalu będącego przedmiotem odrębnej własności, oznacza się go na podstawie aktu notarialnego lub orzeczenia sądu, a także wypisu z rejestru gruntów, wypisu z rejestru lokali lub wypisu z kartoteki lokali, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej (§ 29 w/w rozporządzenia).
Mieć należy na uwadze, że Dział I-O księgi wieczystej – którego wpisu sprostowania domagała się wnioskodawczyni - nie jest przeznaczony do wpisów praw, lecz do wpisywania danych faktycznych. Wprawdzie treść wpisów w tym dziale powinna być zgodna z danymi z katastru nieruchomości, to jednak wpisy te nie przesądzają prawa własności, nie są objęte domniemaniem prawdziwości (art. 3u.k.w.h.) oraz nie są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Sprostowanie o którym mowa wart. 62613§ 2 k.p.c.oraz wart. 27u.k.w.h. dotyczy usterek wpisu, które nie powodują niezgodności stanu prawnego wynikającego z treści wpisu z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Nie może budzić wątpliwości, że sprostowanie powierzchni nieruchomości w dziale I-O księgi wieczystej nie jest bowiem usunięciem niezgodności w rozumieniuart. 10u.k.w.h., w myśl którego,w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nie istniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Wszak określenie powierzchni w dziale I służy tylko oznaczeniu nieruchomości. Jako że wpisy w tym dziale nie dotyczą praw, ich nieprawidłowość nie powoduje niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i nie podlega uzgodnieniu w trybieart. 10u.k.w.h.. Wszelkie nieprawidłowości w tym zakresie mogą być sprostowane na podstawie przepisówart. 62613§ 2 k.p.c.alboart. 27u.k.w.h., jeśli niezgodność dotyczy danych widniejących w katastrze nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w dziale I-O księgi wieczystej. (por. postanowienie SN z dnia 26 marca 2015 r., V CZ 3/15, LEX nr 1678971; wyrok SN z dnia 24 listopada 1997 r., II CKU 110/97, LEX nr 32492).
Choć co do zasady przewidziane wart. 27u.k.w.h. sprostowanie służy tylko realizacji postulatu ścisłego powiązania danych zawartych w dziale I - O księgi wieczystej z danymi z katastru nieruchomości, to jednak zgodzić należy się z tym, że jeżeli oznaczenie w dziale I-0 księgi wieczystej jest tego rodzaju, że obejmuje część gruntu lub innej rzeczy będącej przedmiotem wpisanego prawa nie należącą do uprawnionego z księgi wieczystej lecz stanowiącą przedmiot cudzego prawa to żądanie wykreślenia wpisu w dziale I-0 nie dotyczy tylko sprostowania danych faktycznych, lecz zmierza do ustalenia zakresu prawa przysługującego uprawnionemu w celu uzyskania zgodności pomiędzy stanem prawnym wynikającym z wpisu w dziale II księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, którego przedmiot i zakres wyraża dział I-0. W takim przypadku wykreślenie oznaczenia ujawnionego w dziale I-0 danej księgi wieczystej musi być postrzegane jako dotyczące praw osoby wpisanej w dziale II tej księgi wieczystej oraz praw osoby trzeciej dotychczas w księdze wieczystej nieujawnionej i nie może być wynikiem sprostowania w trybieart. 62613§ 2 k.p.c.lubart. 27u.k.w.h., lecz wymaga uzgodnienia w trybieart. 10u.k.w.h. (por. postanowienie SN z dnia 17 listopada 2006 r., V CSK 284/06, LEX nr 607575).
W niniejszej sprawie z taką właśnie sytuacją mieliśmy do czynienia. Wszak co nie ulega wątpliwości, wnioskodawczyni domagając się sprostowania w dziale I – Oksięgi wieczystej nr (...)powierzchni lokalu mieszkalnego położonego wC.przyul. (...)wskazywała na okoliczność, iż lokal ma w rzeczywistości większą powierzchnię (105,23 m2, zamiast wskazanej 101,04 m2), bowiem niezasadnie przy wskazanej w księdze wieczystej powierzchni przedmiotowego lokalu nie uwzględniono część powierzchni lokalu mieszkalnego stanowiącego własność wnioskodawczyni i niejako przyłączono ją do powierzchnilokalu nr (...)dla którego prowadzona jestksięga wieczysta nr (...). W istocie zatem żądanie sprostowania wpisu w dziale I-0 nie dotyczy tylko sprostowania danych faktycznych, lecz zmierza do ustalenia zakresu prawa przysługującego uprawnionej w celu uzyskania zgodności pomiędzy stanem prawnym wynikającym z wpisu w dziale II księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, którego przedmiot i zakres wyraża dział I-0 księgi wieczystej. W takim przypadku określenie prawidłowej powierzchni lokalu mieszkalnego w dziale I-0 księgi wieczystej nie może nastąpić w drodze sprostowania w trybie art. 27 u.k.w.h., lecz konieczne będzie wytoczenie powództwa o uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w trybie art. 10 u.k.w.h. Z tego względu wniosek wnioskodawczyni o sprostowanie nie mógł zostać uwzględniony, co przesądzało o przyjęciu, że postanowienie Sądu I instancji jako odpowiadające prawu winno się ostać.
Tak argumentując i nie znajdując podstawy do zmiany zaskarżonego orzeczenia, Sąd Okręgowy apelację wnioskodawczyni oddalił, o czym na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.orzeczono w sentencji postanowienia.

SSO Małgorzata Grzesik SSO Katarzyna Longa SSO Zbigniew Ciechanowicz
Sygn. akt II Ca 18/18S., dnia 26 lutego 2018 r.

ZARZĄDZENIE

1
odnotować i zakreślić w Ca;

2
odpis postanowienia doręczyć skarżącej z pouczeniem o skardze kasacyjnej;

3
po wpłynięciu skargi akta przedstawić Przewodniczącej Wydziału;

4
akta księgi wieczystej zwrócić SR po bezskutecznym upływie terminu na wniesienie skargi.