Sąd Okręgowy w Rzeszowie
VI Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VI Ga 73/18
Data wyroku: 2018-03-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Marta Zalewska

Sygn. akt VI Ga 73/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 marca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Marta Zalewska
Protokolant: Agnieszka Kozłowska
po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2018 r. w Rzeszowie
na rozprawie
sprawy z powództwa:M. S.
przeciwko:W. P.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego wP.V Wydziału Gospodarczego z dnia 24 października 2017 r., sygn. akt V GC 73/17
oddala apelację.
Sygn. akt. VI Ga 73/18
UZASADNIENIE wyroku z dnia 9.03. 2018 r.
PowódM. S.domagał się od pozwanegoW. P.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwąCentrum Budowlane (...)wW.zapłaty kwoty 4.177,15 zł z tytułu wynajmu pozwanemu rusztowania, w przedmiocie czego wystawił faktury VAT, które przez pozwanego zostały uiszczone jedynie w części. Dodatkowo domagał się od pozwanego rekompensaty za koszty odzyskania należności zgodnie zart. 10 ust. 1 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych.
Pozwany wniósł o oddalenie wniesionego powództwa w całości, wskazując iż powód nie udowodnił wniesionego roszczenia, gdyż faktura VAT stanowi jedynie dokument prywatny, a on nie uznał tych należności. Jednocześnie pozwany zarzucił, iż w dniu 19.02.2016 r. dokonał zapłaty na rzecz powoda kwoty 10.000,00 zł, co wyczerpywało całość należności pozwanego wobec powoda, stąd brak jakichkolwiek podstaw do dochodzenia od niego należności.
Sąd Rejonowy ustalił, iż pozwanyW. P.wynajmował od powodaM. S.w okresie grudnia 2015 r. rusztowania. Z tego tytułu powód wystawił na rzecz pozwanego w dniu 15.12.2015 r.fakturę VAT nr (...)na kwotę 2.049,60 zł , z terminem płatności do dnia 14.01.2016 r. orazfakturę VAT nr (...)na kwotę 2.576,43 zł z terminem płatności należności do dnia 21.01.2016 r. Za bezsporne uznał, iż w dniu 19.02.2016 r. pozwany na rzecz powoda dokonał zapłaty należności w kwocie 10.000,00 zł tytułem spłaty zaległości. Powód wzywał pozwanego do dobrowolnej zapłaty należności objętej pozwem pismem z dnia 19.08.2016 r. , co okazało się bezskuteczne. Sąd Rejonowy podzielił zarzut pozwanego dotyczący spełnienia świadczenia: w dniu 19.02.2016 r. pozwany na rzecz powoda dokonał zapłaty należności w kwocie 10.000,00 zł tytułem spłaty zaległości. Zgodnie z treściąart. 451 § 1-3 k.c.dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem zaległe należności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne. Jeżeli dłużnik nie wskazał, który z kilku długów chce zaspokoić, a przyjął pokwitowanie, w którym wierzyciel zaliczył otrzymane świadczenie na poczet jednego z tych długów, dłużnik nie może już żądać zaliczenia na poczet innego długu. W braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela spełnione świadczenie zalicza się przede wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeżeli jest kilka długów wymagalnych W sytuacji gdy ani dłużnik, ani wierzyciel nie złożyli właściwych oświadczeń i nie skorzystali z uprawnień, w które komentowany przepis ich wyposaża, to spełnione przez dłużnika świadczenie zalicza się na poczet długu wymagalnego. Natomiast wtedy, kiedy jest kilka długów wymagalnych, na poczet długu najdawniej wymagalnego. O tym, że dług jest najdawniej wymagalny, decyduje data powstania długu, a nie termin jego zapłaty (wyrok SN z dnia 27 listopada 2002 r.,I CKN 1331/00, LEX nr 75340). Pozwany jako dłużnik dokonując wpłaty kwoty 10.000,00 zł w dniu 19.02.2016 r. nie wskazał na poczet jakiego długu dokonał tej wpłaty wskazując jednocześnie, iż czyni to tytułem spłaty zaległości. Powód jako wierzyciel nie wskazał również, mimo, iż załączył potwierdzenie tej wpłaty, na jakie ewentualnie inne wymagalne długi pozwanego zalicza tą wpłatę. Ograniczając się jedynie do ogólnikowego wskazania w pozwie, iż na poczetfaktury nr (...)dłużnik dokonał wpłaty kwoty 789,80 zł , stąd z tej faktury pozostała do zapłaty kwota 1.259,80 zł. Ponieważ powód zgodnie zart. 6 k.c.,po dokonaniu przez pozwanego wpłaty w dniu 19.02.2016 r. kwoty 10.000,00 zł nie wykazał, aby dłużnik posiadał wobec pozwanego inne wymagalne zobowiązania w tym okresie czasu, to należy stwierdzić po podniesieniu przez pozwanego zarzutu spełnienia świadczenia, iż wpłata ta spowodowała wygaśnięcie przedmiotowego zobowiązania objętego pozwem z tytułu wystawionych faktur VAT za najem rusztowań w okresie grudnia 2015 r. Gdyż spełnione przez pozwanego jako dłużnika świadczenie Sąd zaliczył na poczet długów wymagalnych, które zostały przez powoda wykazane w toku postępowania, tj. odpowiednio kwot 2.049,60 zł i 2.576,43 zł wraz z odsetkami należnymi. Wpłata ta bowiem w całości zaspokajała należność objętą wniesionym pozwem.
Zgodnie z dyspozycją art. 10 ust 1. ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych z dnia 8.03.2013 r. wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1 tejże ustawy, bez wezwania, przysługuje od dłużnika z tytułu rekompensaty za koszty odzyskiwania należności równowartość kwoty 40 euro przeliczonych na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. Zgodnie z art. 7 ust. 1 tejże ustawy wtransakcjach handlowych- z wyłączeniemtransakcji, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny - wierzycielowi, bez wezwania, przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie wtransakcjach handlowych, chyba że strony uzgodniły wyższe odsetki, za okres od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego do dniazapłaty, jeżeli są spełnione łącznie następujące warunki:
1) wierzyciel spełnił swoje świadczenie;
2) wierzyciel nie otrzymałzapłatywterminieokreślonym w umowie.
Zgodnie zaś z ust. tego przepisu prawatermin zapłatyokreślony w umowie nie może przekraczać 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, chyba że strony w umowie wyraźnie ustalą inaczej i pod warunkiem że ustalenie to nie jest rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela. W konsekwencji Sąd uznał, iż powodowi zgodnie zart. 7 ust. 2 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowychnie należy się rekompensata za koszty odzyskania należności w kwotach po 170,46 zł z dwóch wystawionych faktur objętych pozwem, gdyż zgodnie zart. 6 k.c.powód nie wykazał daty doręczenia wystawionych faktur VAT pozwanemu. Tym samym powód nie wykazał terminu nie przekraczającego 60 dni, liczonego od doręczenia pozwanemu faktur, dających uprawnienie do naliczania odsetek. Co więcej powód w pozwie domagał się od wystawionych faktur VAT zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie, których art. 4a wyżej powołanej ustawy wyłącza stosowanie odsetek ustawowych za opóźnienie do transakcji handlowych jakie miały miejsce w niniejszej sprawie.
Na tej podstawie Sąd Rejonowy wP.wydał wyrok w dniu 24.10.2017r., którym oddalił powództwo.
Powyższy wyrok zaskarżył powód w całości. Zarzucił naruszenie przepisówart. 233 §1 kpcpoprzez dowolne uznanie przez sąd, że rozliczenie przedstawione przez powoda, a uznane przez pozwanego do czasu złożenia odpowiedzi na pozew jest nieprawidłowe oraz błędne uznanie, że wezwanie do zapłaty nie jest pokwitowaniem w myślart. 451 §2 kc, jak również że powód ma jakiekolwiek inne wierzytelności w stosunku do pozwanego w sytuacji, gdy powód odpowiedź na pozew otrzymał po wydaniu wyroku w sprawie i nie miał możliwości ustosunkowania się do twierdzeń pozwanego, naruszenieart. 207 § 6 kpcpoprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy pozwany odpowiedz na pozew złożył po terminie wyznaczonym przez sąd, naruszenieart. 328 §2 kpcpoprzez brak wskazania w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej odmowy uznania roszczenia tytułem rekompensaty kosztów windykacji zgodnie zart. 10 ust.1 Ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, naruszeniart. 451 §2 kcpoprzez błędne zastosowanie w sytuacji, gdy powód w wezwaniu do zapłaty przedstawił pozwanemu pokwitowanie rozliczenia kwoty 10.000zł. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku zarzucił nieważność postepowania na podstawieart. 379 pkt 5 kc, ewentualnie zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa w całości.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja powoda była bezzasadna i jako taka została oddalona na podstawieart. 385 kpc.
W pierwszej kolejności oceny wymagał najdalej idący zarzut nieważności postępowania, tj. zarzut pozbawienia powoda prawa do obrony praw poprzez uniemożliwienie mu ustosunkowania się do odpowiedzi na pozew. Zarzut ten był niezasadny. Pozwany wezwanie do złożenia odpowiedzi na pozew odebrał w dacie 7.09.2017r. W terminie wyznaczonym dwóch tygodni, tj. w dniu 21.09.2017r. nadal na poczcie odpowiedź na pozew (k. 42). Dnia 2.10.2017r. pozwany odebrał wezwanie z sądu do podpisania odpowiedzi na pozew (k. 45). Dnia 9.10.2017r. nadał w urzędzie pocztowym podpisaną odpowiedź na pozew (k. 45). Dnia 16.10.2017r. Sąd wysłał odpowiedź na pozew pełnomocnikowi powoda. Została ona odebrana w dniu 24.10.2017r. o godz.: 12:23 (k. 68). W tym samym dniu odbyła się rozprawa (godz.: rozpoczęcia: 12:30). Na rozprawę tę nie stawił ani pełnomocnik powoda, ani pozwany, mimo uprzedniego prawidłowego zawiadomienia ich o terminie rozprawy. Sąd wyrok wydał o godz.: 12:45. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sadu Najwyższego jak również poglądami doktryny nie zachodzi nieważność postepowania określona przepisemart. 379 pkt 5 kpcw sytuacji, gdy strona na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku miała możliwość podjęcia obrony. Wprawdzie odpowiedź na pozew pełnomocnik powoda odebrał w dniu rozprawy, niemniej prawidłową obronę w związku z zarzutami podniesionymi w odpowiedzi na pozew miał możliwość i obowiązek pełnomocnik powoda podjąć na rozprawie, na której ustosunkowałby się do twierdzeń strony pozwanej. Tymczasem pełnomocnik na rozprawę nie stawił się. Rozprawa służy werbalizowaniu przez strony wszelkich twierdzeń, jak również przeprowadzeniu przez sąd postepowania dowodowego na podstawie tych twierdzeń. Strona musi liczyć się z takimi, a nie innymi decyzjami sądu podejmowanymi na rozprawie w kontekście zgłaszanych twierdzeń i zarzutów, czy to w formie pisemnej (w tym wypadku w odpowiedzi na pozew), czy to w formie ustnej na rozprawie i podejmować na tej rozprawie konieczną w związku z tym obronę swych praw. W związku z powyższym skoro pełnomocnik strony powodowej na własne życzenie nie stawił się na rozprawę, nie można twierdzić, że doszło do pozbawienia strony prawa do obrony, w konsekwencji nie ma mowy w tej sytuacji o nieważności postepowania (por. SN II UK 144/11, II CR 155/74, SA w Katowicach I ACa 536/17).
Odnosząc się merytorycznie do zarzutów apelacyjnych, nie sposób uznać, iż wezwanie do zapłaty stanowiło pokwitowanie zapłaty w myślart. 451 §2 kc.Wskazać zwłaszcza należy, iż w wezwaniu tym z dnia 19.08.2016r. powód wezwał pozwanego do zapłaty na podstawiefaktury (...)reszty należności we wysokości 1317,92zł, twierdząc, iż doszło do wpłaty w kwocie 789,80zł oraz na podstawiefaktury (...)należności w wysokości 2680,69zł. Powyższe wezwanie zatem nie odnosi się do wysokości roszczenia, objętego żądaniem pozwu w wysokości odpowiednio 1259,80zł i 2576,43zł, zwłaszcza, że brak w nim rozliczenia kwoty wpłaconej przez pozwanego w dniu 19.02.16r. Nie ma zatem podstaw, by domniemywać, że pozwany „przyjął” w myślart. 451 § 2 kc, a więc zaakceptował to wezwanie jako pokwitowanie zapłaty, skoro nie było w nim rozliczenia wpłaty kwoty 10.000 zł. Dodać należy, iż pozwany zarzucił w odpowiedzi na pozew, iż w dniu 19.02.2016r. dokonał wpłaty 10.000zł tytułem istniejących zaległości, co wyczerpało w całości jego zobowiązanie względem powoda. Powód nie stawił się na rozprawę, pozbawił się zatem możliwości odniesienia się do twierdzenia pozwanego o powyższej zapłacie, które to twierdzenie zostało w dodatku wykazane w postaci potwierdzenia dokonania przelewu dołączonego przez samego powoda do pozwu na kwotę wyżej wskazaną, gdzie jako tytuł pozwany wskazał „spłata zaległości”. Powód w pozwie w żaden sposób nie uzasadnił, a tym bardziej nie udowodnił, w jaki sposób rozliczył powyższą wpłatę 10.000zł, w szczególności czy w ogóle pozwany zalegał względem powoda z jakimikolwiek zobowiązaniami pieniężnymi poza tymi, których powód dochodził niniejszym pozwem. Z tych względów sąd w całości podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną przedstawioną przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wyroku i nie sposób sądowi temu zarzucić, by naruszył przy wyrokowaniu przepisart. 233 kpc. Powód poza zarzutem naruszenia przez sąd I instancji przepisuart. 328 § 2 kpc, który w świetle obszernego uzasadnienia wyroku w części oddalającej roszczenie zart. 10 Ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowychbył bezzasadny, nie podniósł żadnych merytorycznych czy innych procesowych zarzutów apelacyjnych odnośnie tej kwestii. Podnieść jedynie należy, iż w świetle uznanych za niesporne w myślart. 230 kpctwierdzeń pozwanego, iż zapłata kwoty 10.000 zł wyczerpała wszelkie roszczenia powoda z tytułu zaległości , to również odsetki dochodzone w tym procesie za opóźnienie oraz tzw. koszty odzyskiwania należności w wysokości 170 zł od każdej fv. Zgodnie z art.10.1 wierzycielowi od dnia nabycia uprawnienia do odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych przysługuje tzw. ryczałt z tytułu kosztów odzyskiwania należności. Zgodnie zaś z art. 7.1 cyt. ustawy , na który powołuje się przepis art. 10.1, wierzyciel nabywa prawo do tych odsetek , gdy spełnił swoje świadczenie niepieniężne i nie otrzymał zapłaty w terminie określonym w umowie. Nie musi być to zatem termin płatności wynikający z art. 5, 6 czy art. 7.3 czy 7.4. Odsetki te przysługują od dnia następnego po jakimkolwiek terminie płatności, gdyż przepis art. 7.1 nie odsyła do wcześniejszych przepisów, wystarczy, że mamy do czynienia z transakcją handlową zdefiniowana w art. 4.1 ustawy oraz zachodzą przesłanki z pkt 1 i 2 przepisu art. 7.1, a niespornym w sprawie było, iż powód spełnił swe świadczenie niepieniężne i termin płatności minął, zatem pozwany popadł w opóźnienie. Bez znaczenia dla nabycia roszczenia z art. 10.1 tej ustawy było, że powód niniejszym pozwem dochodził odsetek ustawowych zart. 359 § 2 kc.Wprawdzie przepis art. 4a cyt. ustawy wykluczył stosowanie przepisuart. 481 § 2 kc, tj. odsetek ustawowych za opóźnienie, niemniej wierzyciel w procesie może zawsze dochodzić roszczenia mniejszego, jakim są odsetki ustawowe zart. 359 § 2 kc, czy też odsetki za opóźnienie zart. 481 § 2 kc, bowiem odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych mają wyższą stopę procentową, niż te pierwsze (art. 321 § 1 kpc).