Sąd Okręgowy w Poznaniu
XVII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: XVII Ka 1498/17
Data wyroku: 2018-02-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Justyna Andrzejczak

Sygn. akt XVII Ka 1498/17

WYROK

W I M I E N I U

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 lutego 2018 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu w XVII Wydziale Karnym - Odwoławczymw składzie:
Przewodniczący: SSO Justyna Andrzejczak
Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Popławska
przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Kościanie Rafała Wojtysiaka
po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2018 r.
sprawyM. R. (1)
oskarżonego o przestępstwa zart. 65 § 3 kks
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
orazS. E.
na podstawieart. 435 kpk
od wyroku Sądu Rejonowego w Kościanie z dnia 13 października 2017 r. sygn. akt II K 73/17

1
zmienia zaskarżony wyrok i uniewinnia oskarżonegoM. R. (1)od popełnienia przypisanych mu czynów zart. 65 § 3 kksiart. 65 § 4 kks, a na podstawieart. 435 kpkuniewinnia oskarżonegoS. E.od popełnienia przypisanego mu czynu zart. 65 § 4 kks;

2
kosztami postępowania w obu instancjach obciąża Skarb Państwa.

Justyna Andrzejczak

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 13 października 2017 r. w sprawie o sygn. akt II K 73/17 Sąd Rejonowy w Kościanie uznał oskarżonegoM. R. (1)za winnego wykroczenia skarbowego zart. 65 § 4 k.k.s.oraz przestępstwa skarbowego zart. 65 § 3 k.k.s., natomiast oskarżonegoS. E.uznał za winnego wykroczenia skarbowego zart. 65 § 4 k.k.s.
Wyrok ten zaskarżył obrońca oskarżonegoM. R. (1)zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, mający istotny wpływ na jego treść.
Wskazując na powyższy zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonegoM. R. (1)okazała się zasadna, a przy tym jej wniesienie doprowadziło do zmiany zaskarżonego orzeczenia także wobec oskarżonegoS. E..
Zauważyć bowiem należy, że Sąd Rejonowy uznał oskarżonegoM. R. (1)za winnego wykroczenia skarbowego zart. 65 § 4 k.k.s., którego miał się dopuścić w ten sposób, że przewoził samochodem osobowym wyroby akcyzowe w postaci papierosów bez polskich znaków skarbowych akcyzy marki(...)w ilości 40 sztuk oraz papierosy marki(...)w ilości 260 sztuk, tj. wyroby stanowiące przedmiot czynu zabronionego określonego wart. 63 k.k.s., przez co naraził na uszczuplenie podatek akcyzowy w łącznej kwocie 250 zł oraz uznał go za winnego przestępstwa skarbowego zart. 65 § 3 k.k.s., którego miał się dopuścić w ten sposób, że w miejscu zamieszkania posiadał wyroby akcyzowe w postaci krajanki tytoniowej bez polskich znaków skarbowych akcyzy w ilości co najmniej 25 kg, tj. wyroby stanowiące przedmiot czynu zabronionego określonego wart. 63 k.k.s., przez co naraził na uszczuplenie podatek akcyzowy w kwocie 19 180 zł, a nadto w miejscu zamieszkania posiadał wyroby akcyzowe w postaci papierosów różnych marek bez polskich znaków skarbowych akcyzy w ilości 15.780 sztuk, tj. wyroby stanowiące przedmiot czynu zabronionego określonego wart. 63 k.k.s., przez co naraził na uszczuplenie podatek akcyzowy w kwocie 13 138 zł, a zatem naraził na uszczuplenie podatek akcyzowy w łącznej kwocie 32 318 zł.
Rację ma jednak skarżący, że zachowania przypisane oskarżonemu nie wyczerpują wszystkich znamion czynów spenalizowanych wart. 65 § 3 i § 4 k.k.s.
Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z treściąart. 65 § 1 k.k.s.kto nabywa, przechowuje, przewozi, przesyła lub przenosiwyroby akcyzowe stanowiące przedmiot czynu zabronionego określonego wart. 63, art. 64 lub art. 73lub pomaga w ich zbyciu albo te wyroby akcyzowe przyjmuje lub pomaga w ich ukryciu, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 3, albo obu tym karom łącznie. Przy czym jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jestmałej wartości, sprawca tego czynu zabronionego podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych, a jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza ustawowego progu, sprawca tego czynu zabronionego podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.
Bez wątpienia zatem przedmiotem (wykonawczym) zachowania sprawcy są wyroby akcyzowe stanowiące przedmiot czynu zabronionego określonego wart. 63, art. 64 lub art. 73 k.k.s.
Zauważyć jednak należy, że o ile tak w opisie przypisanego oskarżonemu przestępstwa skarbowego, jak i wykroczenia skarbowego Sąd Rejonowy wskazał, iż przedmiotem zachowańM. R. (1)były wyroby akcyzowe bez polskich znaków skarbowych akcyzy stanowiące przedmiot czynu zabronionego określonego wart. 63 k.k.s., o tyle jednak zgodzić należy się ze skarżącym, że Sąd I instancji nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych, z których wynikałoby, że rzeczywiście wyroby posiadane przez oskarżonego pochodzą z któregokolwiek z zachowań opisanych wart. 63 k.k.s.W treści pisemnego uzasadnienia próżno przy tym szukać rozważań, z których wynikałoby, że rzeczywiście ww. wyroby pochodzą z któregokolwiek z zachowań opisanych wart. 63 k.k.s.
Czyniąc ustalenia faktyczne Sąd Rejonowy ograniczył się bowiem de facto do wskazania, w jakich okolicznościach ujawniono w samochodzie i w miejscu zamieszkaniaM. R. (1)wyroby tytoniowe, które kupił natargowisku (...)wP., że wyroby te w postaci papierosów i krajanki tytoniowej nie posiadały polskich znaków skarbowych akcyzy oraz do określenia wartości podatku akcyzowego od tychże wyrobów.
W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji także w ogóle nie odniósł się do ww. kwestii. Analiza treści sporządzonego przez Sąd Rejonowy uzasadnienia pozostawia przy tym nieodparte wrażenie, że, jak trafnie wskazał skarżący, Sąd ten uznał, iż sam fakt posiadania wyrobów tytoniowych bez polskich znaków akcyzy rodzi domniemanie, że pochodzenie tych rzeczy ma przestępczy charakter(stanowią przedmiot czynu zabronionego określonego wart. 63, art. 64 lub art. 73 k.k.s.)
.
Ww. okoliczności są tym bardziej znamienne jeśli się weźmie pod uwagę, że przecież wart. 63 k.k.s.spenalizowano nie tylko jeden czyn. W przepisie tym mowa przecież o: wydawaniu wbrew przepisom ustawy wyrobów akcyzowych, w stosunku do których zakończono procedurę zawieszenia poboru akcyzy, bez ich uprzedniego oznaczenia znakami akcyzy; sprowadzaniu wbrew przepisom ustawy na terytorium kraju wyrobów akcyzowych bez ich uprzedniego oznaczenia znakami akcyzy; produkowaniu poza składem podatkowym wyrobów akcyzowych, o których mowa wart. 47 ust. 1 pkt 1, 2, 4 lub 5ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowymi wydawaniu z magazynu wyrobów gotowych lub sprzedawaniu wyrobów akcyzowych bez ich uprzedniego oznaczenia znakami akcyzy oraz o wyprowadzaniu ze składu podatkowego na podstawie zezwolenia na wyprowadzanie jako podatnik wyrobów akcyzowych z cudzego składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, wyrobów akcyzowych bez ich uprzedniego oznaczenia znakami akcyzy. Nadto zgodnie z treściąart. 63 § 5 k.k.s.karalne jest także opuszczanie się ww. zachowań w stosunku do wyrobów akcyzowych, które oznaczono nieprawidłowo lub nieodpowiednimi znakami akcyzy, w szczególności znakami uszkodzonymi, zniszczonymi, podrobionymi, przerobionymi lub nieważnymi.
Jak przy tym trafnie wskazał Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 25 lutego 2016 r. na który powołał się skarżący (II AKa 226/15, KZS 2016/7-8/105) „Również przestępstwo zart. 65 § 1 kks- co słusznie podnoszą obrońcy oskarżonych - nie może się odnosić do dowolnego przedmiotu akcyzowego nie oznaczonego tym znakiem, ale tylko do przedmiotu czynu zabronionego określonego wart. 63, 64 lub 73 kks. Oczywistym jest, że przedmioty akcyzowe przemycone na terytorium Polski stanowią przedmiot przestępstwa skarbowego zart. 65 § 1 kks, gdyż zachowanie takie określone zostało wart. 63 § 2 kks. Większość pozostałych zachowań wskazanych wart. 63, 64 i 73 kksbądź odnosi się wprost do różnych alkoholi, bądź towarów, dla których zmieniono przeznaczenie akcyzowe oraz wydanych bez upoważnienia poza skład podatkowy. Żadne z tych zachowań nie dotyczy przypadku nielegalnej produkcji papierosów, gdyż papierosy takie stanowić będą przypadek przestępstwa skarbowego zart. 54 kks, zatem ich nabycie lub przewożenie nie będzie stanowiło przestępstwa zart. 65 kks. Rację ma zatem obrońca oskarżonego M. K. (1), iżustalenie, że papierosy pochodzą z niewiadomego źródła nie jest równoznaczne z poczynieniem ustalenia, że papierosy stanowią przedmiot przestępstwa skarbowego zart. 65 i 91 kks”.
Nie budzi zatem jakichkolwiek wątpliwości, że z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia wynikać winno, że wyroby tytoniowe o których mowa w zarzutach były przedmiotem któregokolwiek z czynów zabronionych określonych wart. 63 k.k.s.Przecież ani przypisane oskarżonemuM. R. (1)przestępstwo skarbowe, ani przypisane mu wykroczenie skarbowe nie może się odnosić do dowolnego przedmiotu akcyzowego nie oznaczonego tym znakiem, ale tylko do przedmiotu czynu zabronionego określonego wart. 63, 64 lub 73 k.k.s.
Ww. oceny nie zmienia to, że oskarżony przyznał się do stawianych mu zarzutów. Nawet bowiem pomijając, że przyznanie się oskarżonego w żadnej mierze nie zwalnia sądu od wykazania jego sprawstwa i winy, nie sposób pomijać, żeM. R. (1)odnosząc się do pochodzenia ujawnionych w jego samochodzie i w miejscu jego zamieszkania wyrobów tytoniowych wskazał wyłącznie, że papierosy, które miał w samochodzie kupił natargowisku (...)wP., natomiast papierosy i tytoń, które zabezpieczono w jego domu kupował głównie za pośrednictwem Internetu od nieznanych mu osób (co zresztą Sąd Rejonowy zupełnie pominął, mimo że dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonego w całości).
W toku prowadzonego postępowania nie podjęto przy tym nawet próby ustalenia skąd pochodziły ww. wyroby i to w sytuacji gdy oskarżonyM. R. (1)podał, że na targowisku kupował je już po raz drugi od tej samej osoby, a zatem można przypuszczać, iż byłby w stanie opisać tę osobę i osoba ta nieprzypadkowo znalazła się właśnie na tymże targowisku, a regularnie właśnie tam sprzedawała wyroby tytoniowe, zaś zakupy za pośrednictwem Internetu winny pozwolić na ustalenie danych ich sprzedawców.
W tym stanie rzeczy jedynie na marginesie zauważyć należy, że obrońca oskarżonego wskazując, iż przeciętna dorosła osoba nieposiadająca prawniczego wykształcenia będzie miała duże trudności w precyzyjnym ustaleniu zakresu zastosowaniaart. 65 § 3 i § 4 k.k.s., zupełnie pominął to, że już na etapie postępowania przygotowawczegoM. R. (1)ustanowił go swoim obrońcą. Nawet zatem gdyby pominąć to, że oskarżony wskazał, że zrozumiał treść przedstawionych mu zarzutów, nie sposób pomijać, że przecież zarówno przed skorzystaniem z usług profesjonalnego obrońcy, jak i później, gdy adwokatM. R. (2)pełnił już swoje obowiązki,M. R. (1)przyznawał się do zarzucanych mu czynów.
Oczywiście to, że oskarżony musiał mieć świadomość jaki jest zakres zastosowaniaart. 65 § 3 i § 4 k.k.s.nie mogło zmienić tego, że z treści jego wyjaśnień wynikało, iż przyznał się on jedynie do przewożenia i posiadania wyrobów tytoniowych bez polskich znaków akcyzy nabytych przez niego natargowisku (...)wP.i zakupionych za pośrednictwem sieci Internet. Zauważyć jednak należy, że wywód dotyczący możliwości rozumienia przepisów przez „przeciętną dorosłą osobę nieposiadającą prawniczego wykształcenia” uznać należało za co najmniej za niezrozumiały.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok i uniewinnił oskarżonegoM. R. (1)od popełnienia przypisanych mu czynów zart. 65 § 3 k.k.s.i zart. 65 § 4 k.k.s.
W niniejszej sprawie apelację wniósł bowiem jedynie obrońca oskarżonegoM. R. (1). Zgodnie zaś z treściąart. 434 § 1 pkt 1 – 3 k.p.k.sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego jedynie wtedy, gdy wniesiono na jego niekorzyść środek odwoławczy, oraz w granicach zaskarżenia, chyba że ustawa nakazuje wydanie orzeczenia niezależnie od granic zaskarżenia, oraz w razie stwierdzenia uchybień podniesionych w środku odwoławczym, chyba że środek odwoławczy nie pochodzi od oskarżyciela publicznego lub pełnomocnika i nie podniesiono w nim zarzutów albo ustawa nakazuje wydanie orzeczenia niezależnie od podniesionych zarzutów. Natomiast wart. 443 k.p.k.wskazano, że w razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wolno w dalszym postępowaniu wydać orzeczenie surowsze niż uchylone tylko wtedy, gdy orzeczenie to było zaskarżone na niekorzyść oskarżonego albo na korzyść oskarżonego w warunkach określonych wart. 434 § 4. Nie dotyczy to orzekania o środkach zabezpieczających wymienionych wart. 93a § 1Kodeksu karnego.
Zatem w wypadku braku środka odwoławczego wniesionego na niekorzyść oskarżonego sytuacja jego w postępowaniu odwoławczym bądź po uchyleniu orzeczenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania nie może ulec pogorszeniu, w tym również w sferze ustaleń faktycznych. Jak bowiem trafnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 lipca 2005 r.(I KZP 20/05, Biul. SN 2005/7-8)jeżeli wyrok nie został zaskarżony na niekorzyść oskarżonego w części dotyczącej winy, to sąd odwoławczy, wobec zakazu reformationis in peius, nie może ani dokonywać nowych ustaleń faktycznych, w tym przez zmianę opisu czynu, ani w tym celu uchylać wyroku i przekazywać sprawy do ponownego rozpoznania(por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 stycznia 2002 r., IV KKN 608/97, LEX, czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2002 r., III KKN 246/00, LEX).
Nadto na podstawieart. 435 k.p.k.Sąd Okręgowy uniewinnił oskarżonegoS. E.od popełnienia przypisanego mu czynu zart. 65 § 4 k.k.s.
Zauważyć bowiem należy, że o ileS. E.nie wniósł apelacji, o tyle zgodnie z treściąart. 435 k.p.k.sąd odwoławczy uchyla lub zmienia orzeczenie na korzyść współoskarżonych, choćby nie wnieśli środka odwoławczego, jeżeli je uchylił lub zmienił na rzecz współoskarżonego, którego środek odwoławczy dotyczył, gdy te same względy przemawiają za uchyleniem lub zmianą na rzecz tamtych. Sąd Rejonowy przypisał zaśS. E.popełnienie wykroczenia skarbowego zart. 65 § 4 k.k.s., którego miał się dopuścić w ten sposób, że przewoził samochodem osobowym wyroby akcyzowe w postaci papierosów bez polskich znaków akcyzy skarbowej różnych marek w łącznej ilości 4.300 sztuk, tj. wyroby stanowiące przedmiot czynu zabronionego określonego wart. 63 k.k.s., przez co naraził na uszczuplenie podatek akcyzowy w kwocie 3 580 zł.
Jednakże także i w przypadku tego oskarżonego czyniąc ustalenia faktyczne Sąd Rejonowy ograniczył się wyłącznie do wskazania w jakich okolicznościach ujawniono przy nim wyroby tytoniowe, które kupił natargowisku (...)wP., że wyroby te w postaci papierosów nie posiadały polskich znaków skarbowych akcyzy oraz do określenia wartości podatku akcyzowego od tychże wyrobów. W dalszej części uzasadnienia również próżno szukać rozważań, z których wynikałoby, że rzeczywiście przewożone przezS. E.papierosy pochodzą z któregokolwiek z zachowań opisanych wart. 63 k.k.s., a i ten oskarżony odnosząc się do pochodzenia wyrobów tytoniowych stwierdził wyłącznie, że kupił je natargowisku (...)wP..
O kosztach postępowania Sąd Odwoławczy orzekł na podstawieart. 634 k.p.k.w zw. zart. 632 pkt 2 k.p.k.obciążając nimi w obu instancjach Skarb Państwa.
SSO Justyna Andrzejczak