Sąd Okręgowy w Radomiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 682/18
Data wyroku: 2018-10-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Jaźwińska
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 446 §3, art. 446 ^1^

Sygn. akt I C 682/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 października 2018 r.
Sąd Okręgowy w Radomiu I Wydział Cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Ewa Jaźwińska
Protokolant: st. sekretarz sądowy Agata Kazała
po rozpoznaniu w dniu 18 października 2018 w Radomiu
na rozprawie
sprawy z powództwaD. Ł.
przeciwkoTowarzystwu (...)wW.
o zapłatę

I
zasądza odTowarzystwa (...)wW.na rzeczD. Ł.kwotę 80.000 (osiemdziesiąt tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami od dna 31 listopada 2017 roku tytułem zadośćuczynienia,

II
zasądza odTowarzystwa (...)wW.na rzeczD. Ł.kwotę 5.000 (pięć tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami od dna 31 listopada 2017 roku tytułem odszkodowania,

III
zasądza odTowarzystwa (...)wW.na rzeczD. Ł.kwotę 4.250 (pięć tysięcy) złotych tytułem zwrotu części opłaty od pozwu,

IV
oddala powództwo w pozostałym zakresie,

V
koszty zastępstwa adwokackiego miedzy stronami wzajemnie znosi.

SSO Ewa Jaźwińska
Sygn. akt IC 682/18

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 17 maja 2018 roku małoletnia powódkaD. Ł., zastępowana przez przedstawicielkę ustawową – matkęA. M.wniosła o zasądzenie od pozwanegoTowarzystwa (...)wW.kwoty 130.000 złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 31 listopada 2017 roku do dnia zapłaty, oraz kwotę 45.000 złotych tytułem odszkodowania w związku z pogorszeniem się sytuacji życiowej powódki wraz z odsetkami ustawowymi od 31 listopada 2017 roku do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 5.400 złotych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych, ewentualnie zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania sądowego według spisu kosztów, który zostanie przedłożony na rozprawie.
W uzasadnieniu powódka wskazała, że w dniu 14 grudnia 2016 roku w miejscowościP.,N. Z.kierujący pojazdem markiB.onr rej. (...)podczas wykonywania manewru wyprzedzania nie zachował należytej ostrożności i zjechał na przeciwległy pas ruchu czym doprowadził do czołowego zderzenia z motocyklemmarki Z. (...)onr rej. (...)kierowanym przezA. Ł. (1). Kierujący motocyklem w wyniku odniesionych obrażeń ciała poniósł śmierć na miejscu zdarzenia. Pojazd, którym kierował sprawca zdarzenia, w dacie wypadku korzystał z ochrony ubezpieczeniowej w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, na podstawie umowy ubezpieczenia zawartej z pozwanym. Powódka reprezentowana przez(...) S.A.wL.pismem z dnia 31.10.2017 roku zgłosiła pozwanemu roszczenia w kwocie 100.000 złotych tytułem zadośćuczynienia oraz kwotę 70.000 złotych tytułem pogorszenia się sytuacji życiowej. Pozwany decyzją z dnia 12.12. 2017 roku przyznał na rzecz powódki kwotę 20.000 złotych tytułem zadośćuczynienia oraz kwotę 15.000 złotych tytułem pogorszenia sytuacji życiowej. Powódką urodziła się już po śmierci ojca. Jej ojciec w chwili śmierci miał 31 lat. Powódka utraciła możliwość nawiązania więzi emocjonalną ze swoim ojcem i możliwość wparcia materialnego. Jako podstawę prawną dochodzonego roszczenia powołanoart. 446 § 4 k.c.iart. 446 § 3 k.c.(pozew k. 5-11).
W odpowiedzi na pozew z dnia 20 czerca 2018 roku pozwanyTowarzystwo (...)wW.wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych (odpowiedź na pozew k. 45-46).
W uzasadnieniu wskazał, że nie kwestionuje swojej odpowiedzialności za skutki wypadku drogowego z dnia 14 grudnia 2016 roku, w wyniku którego śmierć poniósł ojciec powódkiA. Ł. (1). Podstawą odpowiedzialności pozwanego jest umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, zawarta z posiadaczem samochodu markiB.nr rej (...). Pozwany wypłacił na rzecz powódkiD. Ł.zadośćuczynienie w kwocie 20.000 złotych i odszkodowanie w kwocie 15.000 złotych. Zdaniem pozwanego przedstawiony pozwanemu materiał dowodowy nie uzasadniał przyznania wyższych kwot (odpowiedź na pozew k. 60-61).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 14 grudnia 2016 rokuN. Z.w miejscowościP.naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że kierując samochodem markiB.onr rej. (...)podczas wykonywania manewru wyprzedzania nie zachował należytej ostrożności i zjechał na przeciwległy pas ruchu, na skutek czego doprowadził do czołowego zderzenia ze skuteremmarki Z. (...)onr rej. (...)kierowanym przezA. Ł. (1). W wyniku poniesionych obrażeń śmierć poniósłA. Ł. (1). Sprawca wypadkuN. Z.jako posiadacz pojazdu markiB.nr rej. (...)był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w pozwanymTowarzystwie (...)wW.(okoliczności bezsporne, kopia akt karnych k. 17,22-35).
ZmarłyA. Ł. (1)miał wykształcenie zawodowe – zawód kelner. Pracował przy pakowaniu płyt oraz jako magazynier w zakładach mięsnych. Był zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Przez kilka lat pozostawał w związku pozamałżeńskim zA. S. (1). Z tego związku urodziła się córkaA. Ł. (2)lat 9. Rozstał się zA. S. (1)na początku 2016 roku, bo od końca 2015 roku spotykał się zA. M., z która zamieszkał po rozstaniu sie zA. S.. Planowali ślub.A. M.była wdową, jej mąż zginął w wypadku komunikacyjnym gdy miała 29 lat. Z małżeństwa tego nie ma dzieci.A. M.zaszła w ciąże zA. Ł. (1). O ciąży dowiedziała się w listopadzie 2016 roku. Byli zadowoleni zA. Ł. (1), że urodzi się im dziecko. Mieli przed sobą przyszłość, łączyło ich uczucie, dobrze się dogadywali (zeznaniaA. C.Ł.matki zmarłegoA. Ł. (1)).A. Ł. (1)poszukiwał lepiej płatnej pracy, planowali wspólne życie rodzinne, razem z mającym się urodzić dzieckiem. GdyA. M.była w drugim miesiącu ciąży w dniu 14 grudnia 2016 roku zdarzył się wypadek komunikacyjny iA. Ł. (1)zginął, nie poznał córkiD. Ł., któraurodziła się w dniu (...)(kopia aktu urodzenia k.21). Małoletnią powódką zajęła się matka. Dziecko rozwija się dobrze w chwili zamknięcia rozprawy skończyła rok i ponad 3 miesiące (zeznaniaA. M., zeznania świadkaA. Ł. (3)iK.T.).
Pismem z dnia 31 października 2017 roku powódka, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o wypłatę na jej rzecz kwoty 100.000 złotych tytułem zadośćuczynienia w związku ze śmiercią ojcaA. Ł. (1)oraz kwoty 70.000 złotych tytułem odszkodowania w związku z pogorszeniem się jej sytuacji życiowej (k. 18-20).
Decyzją z dnia 12 grudnia 2017 roku pozwane towarzystwo ubezpieczeń przyznało na rzecz powódki zadośćuczynienie w kwocie 20.000 złotych na podstawieart. 446 § 4 k.c.oraz odszkodowanie w kwocie 15.000 złotych na podstawieart. 446 § 3 k.c.(kopia decyzji k. 15).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wskazane dowody w postaci ; decyzji pozwanego (k. 15-16), dokumentów z postępowania karnego w sprawie(...)Sądu Rejonowego wK. (...)( k. 17,21-35, 105), akt szkody (k. 67-104), zeznań świadkówA. C. (2)(protokół skrócony rozprawy z dnia 18.10.2018r. k. 60, protokół elektroniczny k.62, min.00;21;11 - 00;29;31) iK.T.(protokół skrócony rozprawy z dnia 18.10.2018r. k. 60, protokół elektroniczny k.62, min. 00;29;31-00;37;42) oraz na podstawie bezspornych twierdzeń stron.
Należy zwrócić uwagę, że stan faktyczny w niniejszej sprawie nie był pomiędzy stronami sporny.
Zdaniem Sądu, zeznania świadkówA. Ł.,K.T.iA. M.matki małoletniej powódki zasługują na wiarę. Są one wyczerpujące, spójne i wzajemnie się uzupełniają. Ponadto, znajdują odzwierciedlenie w pozostałym zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
Dokumenty zgromadzone w aktach sprawy nie były kwestionowane przez strony, nie budzą one również wątpliwości Sądu zarówno pod względem formalnym jak i materialnym.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo jest zasadne częściowo, to jest co do kwoty 100.000 złotych tytułem zadośćuczynienia oraz kwoty 20.000 złotych tytułem odszkodowania na rzeczD. Ł., wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 31 listopada 2017 roku do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu.
Małoletnia powódkaD. Ł.reprezentowana przez przedstawicielkę ustawową – matkęA. M.dochodzi w niniejszej sprawie zadośćuczynienia za krzywdę i odszkodowania za znaczne pogorszenie się sytuacji życiowej przeciwko pozwanemu towarzystwu ubezpieczeń z tytułu jego odpowiedzialności wynikającej z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawartej z tym towarzystwem ubezpieczeń przez posiadacza samochodu kierowanego przez sprawcę wypadku komunikacyjnego mającego miejsce w dniu 14 grudnia 2016 roku. Odpowiedzialność pozwanego za skutki tego wypadku jest bezsporna – pozwany ubezpieczyciel jej nie kwestionował. Spór natomiast koncentrował się co do wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia.
Zgodnie z treściąart. 4461k. c.z chwilą urodzenia dziecko może żądać naprawienia szkód doznanych przed urodzeniem. Powyższy przepis stanowi podstawę wystąpienia z żądaniem naprawienia wszelkich szkód doznanych przez dziecko przed jego urodzeniem (tzw. szkód prenatalnych), tak o charakterze majątkowym, jak i niemajątkowym. Zgodnie z treściąart. 446 § 4 k.c.najbliższemu członkowi rodziny przysługuje zadośćuczynienie za krzywdę związaną ze śmiercią osoby najbliższej. Przepis ten stanowi podstawę do dochodzenia przez dzieci urodzonych po śmierci ojców, a więc pogrobowców roszczeń ze zdarzeń objętch odpowiedzialnością ubezpieczeniową.
Małoletnia powódka w wyniku wypadku z dnia 14 grudnia 2016 roku straciła ojca. Na dzień jego śmierci jeszcze się nie urodziła. Więź rodzinna miedzy nią a ojcem w ogóle nie miała szansy powstać.
W okolicznościach niniejszej sprawy więź rodzinna jaka wykształciła się między zmarłymA. Ł. (1)a powódką była jednostronna.A. Ł.ucieszył się na wiadomość o ciąży swojej partnerki, oczekiwał urodzenia powódki, planował ślub z jej matką. Niewątpliwie zatem zmarły jeszcze przed urodzeniem córki wyrażał do niej rodzicielskie uczucie miłości. Ze względów obiektywnych małoletnia nie mogła przed urodzeniem wykształcić do ojca więzi emocjonalnej, w tym przywiązania. Utraciła taką możliwość nie wskutek decyzji podjętej przez rodziców, a zdarzenia, za którego skutki odpowiedzialność spoczywa na pozwanym.
Oczywiste też, że powódka nie przeżywała żałoby, z upływem czasu coraz bardziej będzie jednak dostrzegać, że nie posiada ojca i zauważyć różnicę pomiędzy nią a innymi dziećmi, które ojca posiadają, zacznie wiec pewnie odczuwać jego brak i stratę, choć w momencie wypadku i po nim powódka nie była na tyle dojrzała, by mieć świadomość doznanej krzywdy.
Odmienne zapatrywanie podważałoby istotę obowiązującej na gruncie prawa cywilnego zasady "Nasciturus pro iam nato habetur, quotiens de commodis eius agitur", a w konsekwencji również sens istnienia regulacji zart. 4461k. c
Sąd Najwyższy wyraził stanowisko, że przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia dla dziecka, które w chwili śmierci ojca było już poczęte, a następnie urodziło się żywe, należy stosować analogiczne kryteria, jak przy zasądzeniu odszkodowania dla dzieci, które w chwili śmierci ojca były w wieku przedszkolnym, albowiem prawidłowa wykładnia prawa, zgodna z duchem humanizmu, nakazuje przyjąć, że dziecko poczęte, jeżeli urodzi się żywe, musi być traktowane z punktu widzenia prawa na równi z dzieckiem już urodzonym, jeżeli sfery ich uprawnień są zbieżne ze sobą (wyroku SN z dnia 4 kwietnia 1966 r., II PR 139/66). Do takich sytuacji Sąd Najwyższy zaliczył czyn niedozwolony, który pozbawił dziecko już poczęte, a jeszcze nie urodzone, ojca. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela to stanowisko.
Oceniając okoliczności przedmiotowej sprawy, nie ma żadnych przesłanek, aby przyjmować, że więź rodzinna skierowana od powódki do ojca nie powstałaby po jej urodzeniu. Z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków wynika, że powódka była dzieckiem wyczekiwanym i kochanym jeszcze przed urodzeniem, zarówno przez matkę i dziadków, jak również swojego ojca. Postawa rodziców powódki nie pozwala przyjąć innego domniemania jak to, że po jej urodzeniu więzi pomiędzy małoletnią a ojcem byłyby prawidłowe i silne a tym samym zaspokajały jej emocjonalne potrzeby. Wskutek śmierciA. Ł. (1)powódka pozbawiona została możliwości wykształcenia więzi przywiązania do ojca i bycia otoczoną jego miłością. Została pozbawiona możliwości życia w pełnej rodzinie, posiadania ojca i wychowania przez oboje rodziców - ojca i matkę.
Nie można kategorycznie stwierdzić że dziecko ze względu na wiek odczuwa tylko cierpienia fizyczne. Okoliczność że nie ma jeszcze ukształtowanej psychiki, nie może oznaczać że nie doznaje cierpień psychicznych (wyrok SN z 24.03.2011r. ICSK 389/10, Les nr 848122).
Nie budzi wątpliwości, zdaniem Sądu, że czyn niedozwolony, którego następstwem była śmierćA. Ł. (1)– ojca małoletniej powódki był źródłem jej krzywdy i ustalając wysokość należnego powódce zadośćuczynienia Sąd wziął pod uwagę powyższe okoliczności.
Jak wynika z poczynionych ustaleń faktycznych małoletnia powódka straciła ojca a prawo do życia w rodzinie i utrzymywanie tego rodzaju więzi podlega ochronie. Powódka pozbawiona została możliwości doświadczania miłości ojcowskiej, jego opieki, troski, osobistych kontaktów, starań i pomocy. Strata ojca przed urodzeniem wpływa na przyszłe życie powódki. Poczucie krzywdy nie jest bowiem jest ograniczone czasowo, bo jest to proces emocjonalny, rozciągnięty w czasie. Małoletnia powódka nie ma szans poznać swego ojca, tylko z relacji matki, dziadków czy bliskich, czego oczywistą konsekwencją będzie poczucie osamotnienia wynikające z braku drugiego wiodącego rodzica, obecności jego w dalszym życiu jakie jest przed powódką.
Należy również podkreślić, że zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny, a więc jego wysokość musi stanowić ekonomicznie odczuwalną wartość i nie może mieć jedynie charakteru symbolicznego.
W świetle powyższych okoliczności, Sąd uznał, że zasadne jest ustalenie zadośćuczynienia na rzecz małoletniej powódkiD. Ł.w kwocie 100.000 złotych. Suma ta stanowić będzie dla powódki również realnie odczuwalną wartość ekonomiczną. Nie jest ona, w ocenie Sądu, wygórowana.
Małoletnia powódka otrzymała już od pozwanego zadośćuczynienie w kwocie 20.000 złotych (okoliczność bezsporna). Różnica stanowi, więc: kwotę 80.000 złotych (100.000 złotych – 20.000 złotych), którą zasądzono na jej rzecz jak w punkcie I wyroku.
Zgodnie z treściąart. 446 § 3 k.c.sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. W judykaturze przyjmuje się, iż pod pojęciem „znacznego pogorszenia się sytuacji życiowej” rozumie się nie tylko obecną sytuację materialną, lecz także utratę realnej możliwości polepszenia warunków życia i realizacji planów życiowych. W pojęciu tym mieszczą się również, niekiedy trudne do uchwycenia, uszczerbki natury niemajątkowej, które jednakże zawsze muszą mieć wpływ na ogólnie pojmowaną sytuację życiową poszkodowanego. Takim czynnikiem niewymiernym jest z pewnością utrata oczekiwanego wsparcia na przyszłość (nie tylko materialnego) i pomocy od najbliższego członka rodziny, których osoba poszkodowana mogła się zasadnie spodziewać w chwilach wymagających takich zachowań (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2010 roku, IV CSK 170/10, opubl. Lex numer 737283, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 kwietnia 2010 roku, I ACa 178/10, opubl. Lex numer 715515, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2008 roku, V CSK 544/07, opubl. Lex numer 424335).
Jak wynika z ustaleń faktycznych po śmierciA. Ł. (1)sytuacja życiowa małoletniej powódkiD. Ł.uległa pogorszeniu w ograniczonym stopniu. Zmarły pracował jako magazynier w zakładach mięsnych. Zapewnie ojciec łożyłby na utrzymanie córki. Obecnie powódka pozostaje pod pieczą matki, która przebywa na urlopie wychowawczym. Powódka otrzymuje rentę w kwocie po 500 zł miesięcznie.
Pojęcie „stosowne odszkodowanie” zawarte w§ 3 art. 446 k.c.oznacza sumę wymierną, stanowiącą realne i adekwatne przysporzenie dla uprawnionego, a zarazem uwzględniającą ocenę większości rozsądnie myślących ludzi. Wysokość odszkodowania powinna uwzględniać nie tylko okoliczności konkretnej sprawy, ale także wartość ekonomiczną (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2004 roku, IV CK 445/03, opubl. Lex numer 173555).
W świetle wskazanych przesłanek uznać należy, iż kwota 20.000 złotych tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej, stanowić będzie dla powódki odpowiednie przysporzenie i jest odszkodowaniem stosownym w rozumieniuart. 446 § 3 k.c.Kwota ta nie jest wygórowana i odpowiada, zdaniem Sądu, przeciętnej stopie życia społeczeństwa. Jednocześnie stanowi ona realną wartość ekonomiczną. W ocenie Sądu, odszkodowanie przyznane we wskazanej wysokości ułatwi powódce przystosowanie się do jej zmienionej wskutek śmierci ojca sytuacji życiowej.
Małoletnia powódka otrzymała już od pozwanego odszkodowanie w kwocie 15.000 złotych (okoliczność bezsporna). Różnica stanowi, więc: kwotę 5.000 złotych (20.000 złotych – 15.000 złotych), którą zasądzono na jej rzecz jak w punkcie I wyroku.
Z tych wszystkich względów i na podstawie przytoczonych przepisów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku (punkty I – II wyroku).
O odsetkach od zasądzonych na rzecz powódki kwot zadośćuczynienia i odszkodowania orzeczono na podstawieart. 481 § 1 k.c.Należy przyjąć, że zarówno odszkodowanie jak i zadośćuczynienie stają się wymagalne po wezwaniu ubezpieczyciela przez poszkodowanego do spełnienia świadczenia (art. 455 § 1 k.c.) (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2010 roku, II CSK 434/09, opubl. Lex numer 602683, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2011 roku, I PK 145/10, opubl. Lex numer 794777).
Zgodnie z zasadą wyrażoną w treściart. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 392 ze zm.) zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie.
Jak wynika z poczynionych ustaleń, powódka zgłosiła roszczenie o zasądzenie zadośćuczynienia za doznaną wskutek śmierci osoby bliskiej krzywdę oraz odszkodowania w piśmie z dnia 30 października 2017 roku, czego strona pozwana nie kwestionowała, a zatem uwzględniając 30-dniowy termin na wypłatę świadczenia, pozwany pozostawał w zwłoce od dnia 31 listopada 2017 roku i od tego dnia zasądzono ustawowe odsetki. Zasądzona kwota mieści się przy tym w żądaniu pozwu.
PowódkaD. Ł.wygrała niniejszy proces w 49 %. (żądanie łacznie to kwota 175.000 zł, uzględniono do kwoty 85.000 zł).
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 100 k.p.c.I wzjamenie zniesiono koszty zastepstwa procesowego miedzy stronami.
Zasądzono od pozwango na rzecz powodki kwotę 4250 zł tytułem zwrortu oplaty liczonej od uwzglednionego żadania pozwu.