Sąd Okręgowy w Poznaniu
XVIII Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XVIII C 1187/17
Data wyroku: 2017-12-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: SSO Magda Inerowicz
Słowa kluczowe: Skarga pauliańska
Podstawa prawna: 527 kc

Sygnatura akt XVIII C 1187/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Poznań, dnia 14 grudnia 2017 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu XVIII Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący:SSO Magda Inerowicz
Protokolant: prot. sąd. Emilia Staszkiewicz
po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r.
sprawy z powództwaZakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału wP.
przeciwkoB. D.
o  uznanie czynności prawnej za bezskuteczną
powództwo oddala.
/-/ M. Inerowicz

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 21 czerwca 2017 r. powód Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.wniósł przeciwko pozwanemuB. D.o uznanie za bezskuteczną w stosunku do powoda umowy częściowego zniesienia współwłasności nieruchomości z dnia 1 października 2014r. (rep. A 2422/2014r.), zawartej pomiędzyB. D.aE. D.iM. D., zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu żądania powód wskazał, że decyzją z dnia 8 czerwca 2016r. znak(...)powód określił wysokość zadłużenia płatnika za okres 1/2009 – 09/2014r. na łączną kwotę 444.628,70 zł. Zgodnie zaś z rozliczeniem konta z dnia 6 kwietnia 2017r. pozwanyB. D.posiada zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1/2009 – 9/2014 w łącznej kwocie 408.142,76 zł. Z informacji posiadanych przez powoda wynika, żeB. D.był właścicielem udziału w wysokości 1/3 części w prawie własności nieruchomości oznaczonejKW (...)do dnia 1 października 2014r.
W dniu 1 października (akt notarialny Rep. A nr(...)) płatnik tj. pozwanyB. D.na skutek umowy częściowego zniesienia współwłasności ww. nieruchomości przeniósł swój udział w wysokości 1/3 części w prawie własności powyższej nieruchomości na rzeczE. D.iM. D., którzy są braćmi pozwanego.
W dniu 7 października 2013r. na udziale pozwanego w prawie własności nieruchomości zapisanej wKW (...)wpisano hipotekę na kwotę 16.074,44 zł z tytułu przeniesienia naB. D.odpowiedzialności zaHotel (...) sp. z o.o.Z uwagi na to istnieje duże prawdopodobieństwo, żeE. D.iM. D.wiedzieli, że dłużnik działał z pokrzywdzeniem wierzyciela – Zakładu.
Zdaniem powoda, w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki przysługującej wierzycielowi skargi paulińskiej, albowiem wierzytelność została w pełni potwierdzona, dłużnik dokonał czynności prawnej jaką jest umowa częściowego zniesienia współwłasności nieruchomości z osobą trzecią, a dokonanie tej czynności spowodowało pokrzywdzenie wierzyciela gdyż nie będzie on w stanie w pełni zaspokoić swojego roszczenia, a osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową. Jednocześnie stosunek bliskości pomiędzy dłużnikiem a obdarowanymi uzasadnia skorzystanie z domniemania wynikającego zart. 527 § 3 kc.
W odpowiedzi na pozew z dnia 25 lipca 2017r. pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że ZUS nie wykazał, iż jest pokrzywdzony czynnością w postaci częściowego zniesienia współwłasności, w szczególności nie wykazał, że pozwany nie posiada innego majątku, z którego wierzyciel może się zaspokoić. Zaprzeczył też, aby wierzytelność powoda względem niego wynosiła 408.142,76 zł. Podniósł również, że jego bracia nie mogli wiedzieć o pokrzywdzeniu wierzyciela, gdyż on jako dłużnik nie działał z taką świadomością.
W dalszych pismach strony podtrzymały swoje stanowiska.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
PozwanyB. D.prowadził działalność gospodarczą, zarejestrowaną w okresie od 14 kwietnia 2008r. do 17 września 2014r. (data wykreślenia wpisu z rejestru).
Dowód: wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (k. 60).
Decyzją z dnia 8 czerwca 2016r. znak(...)powód określił wysokość zadłużenia płatnika za okres 1/2009 – 09/2014r. na łączną kwotę 444.628,70 zł. Pozwany nie wniósł od tej decyzji odwołania.
Bezsporne, a nadto dowód: decyzja ZUS z dnia 8 czerwca 2016r. z załącznikiem (k. 11, 13 
1
         - 16 akt sprawy), dowód doręczenia pozwanemu ww. decyzji (k. 12-13).
Pozwany wraz ze swoimi braćmiE. D.iM. D., byli współwłaścicielami nieruchomości, położonej w miejscowościachK.iK.w gminieK., dla której Sąd Rejonowy w Kościanie prowadziksięgę wieczystą o numerze (...), przy czym udział pozwanego w prawie własności ww. nieruchomości wynosił 1/3 części. Umową z dnia 1 października 2014r., zawartą przed notariuszemK. M., zapisaną w rep. A 2422/2014, pozwanyB. D.wraz z braćmi dokonali, częściowego zniesienia współwłasności powyższej nieruchomości. W § 3 tej umowyE. D.,B. D.iM. D.zgodnie oświadczyli, że dokonują nieodpłatnego częściowego zniesienia współwłasności nieruchomości w ten sposób, że pozostanie ona współwłasnościąE. D.iM. D.w udziałach po 1/2 części. Tym samym pozwanyB. D.przeniósł na swoich braci w równych częściach przysługujący mu udział w spornej nieruchomości. Wynikająca z ww. czynności prawnej zmiana współwłaścicieli została ujawniona w księdze wieczystej nieruchomości.
Dowód: wydruk z elektronicznejksięgi wieczystej o numerze (...)(k. 17-23), umowa częściowego zniesienia współwłasności nieruchomości z dnia 1.10.2014r. Rep. A 2422/2014 (k. 7-10).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu odokumenty zebrane w aktach sprawy, a wyszczególnione powyżej. Dokumentom Sąd dał wiarę. Autentyczność dokumentów prywatnych i urzędowych oraz prawdziwość treści dokumentów urzędowych nie była kwestionowana przez żadną ze stron w oparciu o treśćart. 232 k.p.c.w zw. zart. 252 k.p.c.iart. 253 k.p.c.Także Sąd nie znalazł podstaw do tego, aby uczynić to z urzędu. Tym samym okazały się one przydatne dla sprawy. Fakt, iż żadna ze stron nie kwestionowała treści kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy pozwolił na potraktowanie tych kopii jako dowodów pośrednich istnienia dokumentów o treści im odpowiadającej.
Sąd oddalił wniosek pozwanego o przeprowadzenie dowodu z zeznań wskazanych przez niego świadków oraz pominął dowód z dokumentów w aktachksięgi wieczystej o numerze (...), gdyż były to dowody zbędne dla rozstrzygnięcia (art. 217 § 3 kpcw zw. zart. 227 kpc).

Sąd zważył, co następuje:
Powództwo okazało się nieuzasadnione z powodu braku legitymacji biernej po stronie pozwanegoB. D..
Pojęcie legitymacji procesowej oznacza materialne uprawnienie do występowania w konkretnym procesie cywilnym w charakterze strony procesowej (powodowej lub pozwanej). Innymi słowy powód musi być uprawniony do występowania z określonym roszczeniem (legitymacja procesowa czynna), a pozwany zobowiązany do jego zaspokojenia (legitymacja procesowa bierna). Legitymacja procesowa zaliczana jest do merytorycznych przesłanek postępowania cywilnego. Brak legitymacji procesowej po którejkolwiek ze stron procesu powoduje oddalenie powództwa.
Powód Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.wniósł przeciwko pozwanemuB. D.o uznanie za bezskuteczną w stosunku do powoda umowy częściowego zniesienia współwłasności nieruchomości z dnia 1 października 2014r. (rep. A 2422/2014r.), zawartej pomiędzyB. D.aE. D.iM. D.,
Powód wywodził swoje roszczenie zart. 527 k.c.Zgodnie zart. 527 § 1 k.c., gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.Paragraf 2wskazanego przepisu wyjaśnia z kolei, że czynność prawna dokonana jest z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeśli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż przed dokonaniem czynności. Obowiązujące przepisy ustanawiają także domniemanie prawne, że jeśli na podstawie zaskarżonej czynności korzyść majątkową uzyskała osoba pozostająca w bliskim stosunku z dłużnikiem (art. 527 § 3 k.c.) domniemywa się, że kontrahent dłużnika wiedział, że dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
Zgodnie zart. 531 § 1 kcuznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa lub zarzutu przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową.
W myśl ww. normy, w powództwie zart. 527 kc, legitymowana biernie jest zatem osoba, która wskutek czynności prawnej dłużnika uzyskała korzyść majątkową tj. nabyła prawo lub została zwolniona z obowiązku. Pozwanym może być również następca prawny pod tytułem ogólnym osoby trzeciej. Legitymacji biernej nie ma natomiast dłużnik (por. M. Pyziak-Szafnicka (w): System Prawa Prywatnego, tom. 6, s. 1275).
Powyższe stanowisko znajduje również poparcie w ugruntowanej judykaturze. (vide: wyrok SN z dnia 3.03.2017r., I CSK 157/16, Lex nr 2320031, wyrok SA w Warszawie z dnia 12.01.2015r., I ACa 1049/14, Lex nr 1667669). Przyznanie wart. 531 § 1 kcbiernej legitymacji procesowej samej tylko osobie trzeciej stanowi wyjątek od zasady, że w charakterze stron procesu w sprawie o ukształtowanie powinny uczestniczyć wszystkie osoby, których sytuacja prawna ma być kształtowana przez wyrok sądu (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11.12.2013r., IV CSK 222/13).
W rozpoznawanej sprawie osobą pozwaną jest dłużnik ZUSB. D., a nie tzw. osoba trzecia zart. 531 § 1 kc, a zatem podmiot, który nie jest biernie legitymowany w powództwie opartym naart. 527 kc(skardze paulińskiej). Z tego względu powództwo podlegało oddaleniu.
Nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek pozwanego o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu, albowiemB. D.żadnych kosztów w niniejszej sprawie nie poniósł.
SSO /-/ M. Inerowicz