Sąd Okręgowy w Częstochowie
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Ka 528/18
Data wyroku: 2018-07-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Monika Maciążek, Beata Jarosz, Adam Synakiewicz
Słowa kluczowe: Przestępstwa karnoskarbowe
Podstawa prawna: art.54 § 1 kks
Teza: Nietezowane

Sygn. akt VII Ka 528/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 lipca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Częstochowie VII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący:  SSO Beata Jarosz
Sędziowie:   SSO Adam Synakiewicz
SSR del. Monika Maciążek (spr.)
Protokolant: sekr. sądowy Aleksandra Błachowicz - Dróżdż
przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Częstochowa – Południe w Częstochowie Stanisława Cybulskiego

po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018r.
sprawy
E. K.c.J.iG.ur. (...)wC.
oskarżonej o czyny zart. 54 § 1 kksw zw. zart. 6 § 2 kksiart. 9 § 3 kkspopełnione w warunkachart. 37 § 1 pkt 1 kks
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i Naczelnika(...)Urzędu Celno – Skarbowego wK.

od wyroku Sądu Rejonowego w Częstochowie
z dnia 15 marca 2018 r. , sygn. akt IV K 197/17
orzeka:
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie.
0.a.Sygn. akt VII Ka 528/18

UZASADNIENIE
E. K.została oskarżona o to, że od dnia 5 lipca 2012 r. do dnia 3 grudnia 2012 r. wC., działając czynem ciągłym, w wykonaniu tego samego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, będąc prezesem Zarządu Spółki z o.o.(...)z/s wC., uchyliła się od podatkowania w ten sposób, że nie ujawniła przedmiotu opodatkowania podatkiem akcyzowym należnym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego olejów smarowych w(...)i nie złożyła w wymaganym terminie właściwemu organowi podatkowemu tj. Naczelnikowi Urzędu Celnego wC.deklaracji dla podatku akcyzowego określonej wart. 78 ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatku akcyzowym z dnia 06.12.2008 roku, przez co uszczupliła budżet Państwa o podatek akcyzowy w kwocie 942.566,00 zł, , tj. o przestępstwo skarbowe określone wart. 54 § 1 k.k.s.w zw. zart. 6 § 1 k.k.s.iart. 9 § 3 k.k.s.popełnione w warunkachart. 37 § 1 pkt 1 k.k.s.
Wyrokiem z dnia 15 marca 2018 roku, sygn. akt IV K 197/17, Sąd RejonowywC.uniewinnił oskarżonąE. K.od tego zarzutu, kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa (na podstawieart. 632 pkt 2 k.p.k.) i przyznał od Skarbu Państwa na rzeczE. K.kwotę 756 zł tytułem zwrotu poniesionych przez oskarżoną wydatków związanych z ustanowienia obrońcy (na podstawieart. 632 pkt 2 k.p.kw zw. z § 17 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r w sprawie ponoszenia rzez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu).

Naczelnik(...)Urzędu Celno-Skarbowego wK.zarzucił:

1
obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, a toart. 7 kpk. polegającą na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów w postaci wyjaśnieńE. K.poprzez błędne – niezgodne z doświadczeniem życiowym i zasadami prawidłowego rozumowania – ustalenie na ich podstawie, że oskarżona nie miała świadomości karalności przypisanych jej czynów,

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na ustaleniu braku świadomości po stronieE. K.co do karalności przypisanych jej czynów zart. 54 § 1 kksw 7§ 1 pkt 1 kks, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego logicznie i zgodnie z doświadczeniem życiowym wynika prawidłowe ustalenie, że oskarżona miała taką świadomość.

Prokurator Rejonowy Częstochowa-Południe w Częstochowie zarzucił:

1
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanego orzeczenia, a polegający na wyrażeniu błędnego poglądu, iż oskarżona dopuściła się zarzucanego jej czynu zabronionego w nieświadomości jego karalności, podczas gdy w rzeczywistości oskarżona w takim błędzie nie pozostawała i wiedziała o ciążącym na niej obowiązku podatkowym określonym wust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z dnia 06.12.2008 r

Obaj skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Apelacje odniosły skutek, doprowadziły do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie.
Na wstępie trzeba zauważyć, że istotą obu apelacji było zakwestionowanie toku rozumowania Sądu Rejonowego, który przyjął w oparciu o wyjaśnienia oskarżonej, że nie wiedziała ona, że naspółce (...)ciąży obowiązek zapłaty podatku akcyzowego w związku ze sprzedażą olejów smarowych, nabywanych w innych krajach Unii Europjskiej. Jest to jasne, zważywszy treść uzasadnień obu apelacji w zestawieniu z pisemnymi motywami zaskarżonego wyroku, mimo że w zarzutach apelacji obaj skarżący powołali się na nieświadomość karalności za przestępstwo skarbowe. W istocie chodzi więc o błędne ustalenie przez Sąd I-szej instancji strony podmiotowej przestępstwa.
Skarżący słusznie podnieśli, że nie można zgodzić się z Sądem Rejonowym w zakresie w jakim Sąd wywodzi,E. K.nie miała świadomości obowiązku podatkowego ciążącego na spółce, którą kierowała.
Prawidłowo Sąd ustalił, iż spółka, dokonując nabycia wewnątrzwspólnotowego olejów smarowych, obowiązana była dochować warunków określonych w art. 78 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy o podatku akcyzowym, tj. przed wprowadzeniem wyrobów akcyzowych na terytorium kraju dokonać zgłoszenia o planowanym nabyciu wewnątrzwspólnotowym do naczelnika urzędu celnego i złożyć zabezpieczenie akcyzowe, bez wezwania organu podatkowego złożyć właściwemu naczelnikowi urzędu celnego deklarację uproszczoną według ustalonego wzoru, obliczyć akcyzę i dokonać zapłaty na terytorium kraju na rachunek właściwej izby celnej w terminie 10 dni, licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego, a także prowadzić ewidencję nabywanych wewnątrzwspólnotowych wyrobów akcyzowych. Jest bezsporne, że procedury tej spółka nie dopełniła, a także że za tą sytuację odpowiedzialność ponosi oskarżonaE. K., która pełniła funkcję prezesa zarządu spółki zarówno w okresie, kiedy spółka prowadziła handel olejami smarowymi, tj. w 2012 roku, jak i w czasie, gdy Naczelnik Urzędu Celnego wC.w 2015 roku określił zaległość podatkową w podatku akcyzowym stosownymi decyzjami, których oskarżona nie kwestionowała, nie wnosząc środka zaskarżenia.
Jednak nie można zaakceptować ustaleń Sądu Rejonowego w zakresie strony podmiotowej przestępstwa, zarzuconegoE. K.. Wnioskując o braku umyślności oskarżonej co do uchylania się od opodatkowania pominął Sąd szereg okoliczności obciążających, związanych z charakterem działalnościspółki (...), sposobem w jaki funkcjonowała na rynku i jak wywiązywała się z obowiązków wobec państwa jako podatnik. W kontekście niżej wskazanych faktów traci na znaczeniu kwestia wątpliwości co do zgodności przepisów, nakładających na podmioty gospodarcze obowiązek zapłaty akcyzy, z przepisami unijnymi. Jest to problem drugorzędny, którego nie można przedkładać ponad zdrowy rozsądek, który musi towarzyszyć ocenie uczciwości postępowaniaE. K., jako prezesa zarządu spółki z o.o.(...), a także ocenie w zakresie rzeczywistych powodów, dla którychE. K.zignorowała obowiązek rozliczenia podatku akcyzowego od olejów smarowych, które kupował od spółki(...)J. P..
I tak, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd musi wziąć pod uwagę i wyprowadzić należyte wnioski z tego, żespółka (...)zajmowała się

    wyłącznie sprowadzaniem zza granicy olejów smarowychdla konkretnego odbiorcy, jakim byłJ. P., prowadzący indywidualną działalność gospodarczą(...)we własnym imieniu, oraz faktycznie zajmujący się taką samą działalnością, zarejestrowaną na jego żonę,U. P.(ta sama firma i ten sam adres). PrzesłuchanieU. P.(k. 546-547) jasno pokazało, że w rzeczywistości w 2016 roku to nie ona prowadziła tą działalność, wszystkimi sprawami związanymi z działalnością gospodarcza i nabywaniem olejów smarowych zajmował się jej mąż. Zatem

J. P.faktycznie był jedynym odbiorcą olejów smarowychi tym samym jedynym kontrahentemspółki (...). W dodatku to

    osoba działająca na jego polecenie, związana zfirmą (...)
, a nie zespółką (...),

    zlecała konkretny transport olejów kierowcom, którzy oleje te przywozili z Austrii, Niemiec i Litwy.R. N., który jako kierowca takie transporty realizował, wyraźnie o tym zeznał (k. 547, wskazując na osobęŁ.zP., jako tego, który zlecał przewóz olejów bezpośrednio do magazynuhurtowni (...)wB.podO.lub doJ.

       (siedzibaP. (...)Jasno wskazał także, że nie miał do czynienia ani z oskarżoną, ani z inną osobą reprezentującąfirmą (...)(k. 548).
Jaką więc rolę pełniła sama oskarżona i jedyny „pracownik” spółki(...)M. G., do którego obowiązków rzekomo należało szukanie nabywców olejów w Polsce i negocjowanie cen (k. 402)? Co więcej – wg oskarżonej ona sama nigdy wcześniej nie działała w branży związanej z olejami, ani nawet branży pokrewnej, mimo deklarowanego dużego doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej;

spółkę (...)założył jej synM. K.w maju 2012 r. z kapitałem zakładowym jedynie 5 000,- zł, a spółka nie posiadała żadnych środków trwałych; spółka faktycznie

    nie prowadziła ksiąg podatkowych, współpraca z biurem rachunkowym nie powiodła się, a spółka

    nie płaciła też innych należnych podatków,w tym Vat i podatku dochodowego,

    nie składała sprawozdań finansowych, nie prowadziła wymaganych ewidencji, rejestrów dostaw i nabyć; już w listopadzie 2012 r., po kilku miesiącach prowadzenia działalności przezspółkę (...), Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego wC.wszczął egzekucję podatkową, która nie jest skuteczna.
Nie można pominąć

    skali obrotówspółki (...), wynikających z faktur zakupu olejów (od ok. 700 tys. zł do ok. 2 mln. zł miesięcznie), dysponowania lub niedysponowania przezspółkę (...)środkami finansowymi tego rzędu (tytułem przypomnienia – kapitał zakładowy 5 000 zł) i wątpliwej

    rentowności tego przedsięwzięcia(porównanie kosztów związanych z transportem towarów i podatków z należnością od nabywcy), a także porównania treści faktur sprzedaży dlaP. (...)w zakresie ustalenia 3-dniowego terminu płatności z zeznaniamiJ. P.co do intratności współpracy zespółką (...)spowodowanej odroczonym terminem płatności (k. 410v) i zeznaniamiM. G.(k. 490), który wskazywał, żeJ. P.był dobrym klientem, bo płacił za towar przy dostawie, a(...)była firma niepewną (k. 491), choć wgR. N.realizował dostawy bezpośrednio do magazynów tej spółki (k. 547).
Mając na uwadze powyżej naprowadzone fakty, trzeba więc ustalić jaką w rzeczywistości rolę pełniłaspółka (...), formalnie pośrednicząc w sprzedażyJ. P.olejów smarowych, które kupowano w krajach, gdzie towar ten nie był obciążony akcyzą, podczas gdy w Polsce taki obowiązek podatkowy istniał. Postępowanie dowodowe należy uzupełnić co najmniej o przesłuchanieM. K., jedynego udziałowca sp. z o.o.(...)iŁ. D., pracującego dlaJ. P.i faktycznie zlecającego transport olejówR. N.. Należy dążyć do ustalenia kto faktycznie (a nie wg dokumentów) kupował i płacił zagranicznym dostawcom za olej smarowy. Konieczne jest wyjaśnienie wskazanych wyżej rozbieżności w zakresie sposobu płatności realizowanych przezJ. P.i powodów podjęcia współpracyspółki (...)z tym akurat nabywcą, jako jedynym klientem.
Dopiero kiedy ustali się rzeczywistą rolęspółki (...)w handlu olejami smarowymi, możliwe będzie rzetelne ustalenie jakim zamiarem kierowała sięE. K.nie dokonując zgłoszenia o planowanym nabyciu olejów do właściwego naczelnika urzędu celnego, nie składając stosownych deklaracji, nie płacąc akcyzy i nie prowadząc wymaganej ewidencji wyrobów akcyzowych. Należy wziąć pod uwagę i rozważyć sugestię wyrażoną w uzasadnieniu apelacji Naczelnika(...)wK.o tym, że spółka ta została założona w określonym celu, że z góry zaplanowane zostało uchylanie się od opodatkowania m. in. podatkiem akcyzowym.
Podsumowując - dotychczas zgromadzony materiał dowodowy jasno wskazuje, żeE. K.nie prowadziłaspółki (...)w sposób uczciwy, z poszanowaniem ciążących na spółce obowiązków wobec państwa, nawet nie starała się wywiązać się z obowiązków podatkowych, mimo, że była ich świadoma. Chodzi tu zarówno o podatek od towarów i usług oraz podatek dochodowy, jak i podatek akcyzowy. W tej konkretnej sytuacji nie zasługuje na wiarę jej twierdzenie, że tkwiła w przeświadczeniu, iż podatek akcyzowy od towarów, które sprowadzała z krajów Unii Europejskiej, nie powinien być naliczony. Przedstawione przez Sąd Rejonowy wątpliwości sądów administracyjnych co do zgodności prawa polskiego z dyrektywami unijnymi w zakresie możliwości wprowadzenia lub utrzymywania podatków na wyroby takie jak oleje smarowe nie mają większego znaczenia dla oceny umyślności i zamiaruE. K.w uchylaniu się od opodatkowania w sposób opisany w zarzucie aktu oskarżenia. Trzeba zwrócić uwagę, żespółka (...)została założona już po tym jak Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. aktI GSK 1017/10przekazał do rozstrzygnięcia składowi 7 sędziów zagadnienie prawne następującej treści „Czy objęcie podatkiem akcyzowym wyrobów, o których mowa wart. 2 pkt 2w związku z poz. 4załącznikanr 2iart. 62 ust. 1ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym(Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm.), w tym produktów energetycznych wykorzystywanych do celów innych niż paliwo silnikowe lub paliwa do ogrzewania, mieści się w upoważnieniu do wprowadzenia lub utrzymania podatków, określonym wart. 3 ust. 3dyrektywy Rady 92/12/EWG w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz. Urz. UE L 92.76.1)” (Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie 7 sędziów NSA W-wa z dnia 29 października 2012 r.I (...)1/12). Uczciwy przedsiębiorca w takiej sytuacji wstrzymałby się z prowadzeniem działalności, z którą mogą wiązać się wątpliwe obciążenia podatkowe. TymczasemE. K., nie mając żadnego doświadczenia w branży paliwowej, podjęła się prowadzenia spółki zajmującej się nabywaniem wewnątrzwspólnotowym olejów smarowych, czerpiąc wiedzę na ten temat rzekomo z internetu, gdzie miała wyczytać, że jest na to popyt, i to miało skłonić ją do podjęcia działalności w tym obszarze. Przy czym nie wyjaśniła dlaczego nie założyła spółki sama, tylko jako jedyny udziałowiecspółki (...)figurowałM. K..
Mając na uwadze powyższe, uznał Sąd Odwoławczy, że zaskarżony wyrok uniewinniający nie może się ostać. Takie rozstrzygnięcie nie mogło zostać zaakceptowane jako oczywiście niesłuszne, nie uwzględniające faktycznych okoliczności, w jakich doszło do zawiązaniaspółki (...)i zaangażowania tego podmiotu gospodarczego w handel olejami smarowymi, które to okoliczność wprost rzutują na świadomośćE. K.co do obowiązku podatkowego w zakresie akcyzy i wskazują na stronę podmiotową przestępstwa które jej zarzucono.
Mając na uwadze powyżej przedstawione zastrzeżenia Sądu Okręgowego na mocyart. 437 § 2 k.p.k.w związku zart. 438 pkt 3 k.p.k., zaskarżony wyrok należało uchylići przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.