Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 2135/17
Data wyroku: 2018-04-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Leszek Dąbek
Słowa kluczowe: Pożyczka, Nieważność umowy
Podstawa prawna: art. 58 kc

Sygn. akt III Ca 2135/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 kwietnia 2018 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący – Sędzia SO Leszek Dąbek
Protokolant    Aldona Kocięcka
po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2018 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwaG. C.,A. Z.iA. G.
przeciwkoZ. C.
o zapłatę
na skutek apelacji powodów
od wyroku Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
z dnia 18 sierpnia 2017 r., sygn. akt I C 1440/17

1
zmienia zaskarżony wyrok:

a
w punkcie 2 w ten sposób, że oprócz zasądzonych w punkcie 1 świadczeń dodatkowo zasądza od pozwanejZ. C.na rzecz powodówG. C.,A. Z.iA. G.solidarnie kwotę 1396 zł (tysiąc trzysta dziewięćdziesiąt sześć złotych) wraz z umownymi odsetkami w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP w stosunku rocznym, nie wyższymi niż dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 22 lutego 2017r.;

b
w punkcie 3 w ten sposób, że nie obciąża pozwanej kosztami procesu w pozostałej części;

2
nie obciąża pozwanej kosztami postępowania odwoławczego.

SSO Leszek Dąbek
Sygn. akt III Ca 2135/17

UZASADNIENIE
PowodowieG. C.,A. Z.iA. G.żądali zasądzenia solidarnie na ich rzecz od pozwanejZ. C.kwoty 3 183,31złz umownymi odsetkami w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP w stosunku rocznym nie wyższymi niż maksymalne odsetki za opóźnienie od kwoty 2 973,31zł oraz kosztów procesu.
Uzasadniając żądanie twierdzili, że w dniu 5 10 2015r. pozwana zawarła z powodami prowadzącymi działalność gospodarczą pod nazwąP.H.U. (...) s.c.wT.umowę pożyczki gotówkowej na kwotę 3 380zł zobowiązując się ją spłacićw 24 ratach. Pozwana nie wywiązała się zawartej umowy, spłaciła 5 rat w łącznej wysokości 843zł. Wielokrotnie wzywali pozwaną do zapłaty. Wezwania pozostawały bez odpowiedzi. Pismem z dnia 8 08 2016r. dokonali wypowiedzenia umowyz zachowaniem 30 dniowego okresu wypowiedzenia. Wypowiedzenie zostało odebrane przez pozwaną w dniu 12 08 2016r. Dochodzona kwota obejmuje kwotę 2 729,94złz tytułu niespłaconego kapitału pożyczki, 110,13zł z tytułu niespłaconych odsetek kapitałowych, skapitalizowanych na ostatni dzień wypowiedzenia umowy pożyczki, 15,07 z tytułu odsetek za opóźnienie od niespłaconych w terminie rat pożyczki, 118,17zł z tytułu odsetek za opóźnienie od zadłużenia przeterminowanego liczonychod dnia wymagalności całej pożyczki, 60zł z tytułu wezwań do zapłaty, 150zł z tytułu podejmowanych czynności windykacyjnych.
Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiejsporządził w dniu 9 03 2017r. nakaz zapłaty, w którym polecił pozwanej zapłacić powodom dochodzone należności oraz koszty procesu.
PozwanaZ. C.wniosła sprzeciw od nakazu zapłaty,w części ponad kwotę 1 141zł.
Wskazała, że roszczenie we wskazanej wysokości nie istniej. Podniosła zarzut nieważności postanowień zawartej umowy.
Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiejw wyroku z dnia 18 08 2017r. zasądziłod pozwanej na rzecz powodów solidarnie kwotę 436,31zł wraz z umownymi odsetkami w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP w stosunku rocznym, nie wyższymi niż dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 1 5711,31zł od lutego 2017r., oddalił powództwo w pozostałej części oraz orzekło kosztach procesu.
W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia przywołując regulacjęart. 720 k.c.,art. 3851§ 1 k.c.orazart. 58 k.c.stwierdził, że wątpliwości budzą zapisy umowy pożyczki co do wysokości pobranej przez powodów prowizji oraz żądania zapłaty kosztów windykacji. Uznał, iż prowizja zawarta w umowie stanowi aż 70% kwoty pożyczki faktycznie wypłaconej pozwanej, jest rażąco wygórowana i sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. W konsekwencji stwierdził, iż tylko zapis § 10 ust. 1 umowy pożyczki z dnia 5 10 2015r. jest nieważny na mocyart. 58 § 2 k.c.i umowa pożyczki pozostaje w mocy co do pozostałych części zgodnie zart. 58 § 3 k.c.Jednocześnie podkreślił, iż poza prowizją umowa przewidywała także oprocentowanie pożyczki w wysokości odsetek maksymalnych przewidzianych wart. 359 § 21k.c.Następnie przywołując treść regulacjiart. 6 k.c.uznał, iż powodowie nie wykazali, że ponieśli koszty windykacji w dochodzonej pozwem kwocie 150zł. W zakresie kwoty 60zł uznał jej naliczenie za sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy konsumenta, a kwoty naliczone tytułem opłat za wezwania za nieważne z mocy prawa. Stwierdził, iż przewidziana w umowie jednorazowa opłata za wezwanie do zapłaty znacząco przekracza koszty wysłania stosowanego pisma za pośrednictwem operatora pocztowego listem poleconym. Uwzględniając powyższe uznał, iż należność powodów winna zostać pomniejszona o prowizję w kwocie 1 396zł, koszty wezwańw wysokości 60zł i czynności windykacyjne w wysokości 150zł. W zakresie kwoty 1 606zł z odsetkami umownymi od 22 02 2017r. powództwo podlegało oddaleniu wobec braku przesłanek zart. 720 § 1 k.c.
O odsetkach orzekł na mocyart. 481 § 1 i 2 k.c.iart. 482 k.c., a o kosztach procesu na podstawieart. 100 k.p.c., dokonując ich stosunkowego rozdzielenia.
Orzeczenie zaskarżylipowodowieG. C.,A. Z.iA. G.w części oddalającej powództwo oraz orzekającej o kosztach procesu. Wnosili o zmianę wyroku poprzez zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów dodatkowo kwoty 1 396 zł wraz z umownymi odsetkami w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP od dnia 22 02 2017r. do dnia zapłatywraz z kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego, ponadto zasądzenia zwrotu kosztów postępowania przez Sądem II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zarzucili, że przy ferowaniu wyroku naruszono:

-

prawo procesowe, tj. regulacjęart. 233 § 1 k.p.c.poprzez dokonanie dowolnej,a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, a tym samym nieprawidłowe przyjęcie, że zastrzeżenie przez pożyczkodawcę prowizji jest sprzecznez zasadami współżycia społecznego;

prawo materialne, tj. regulacje:



art. 3851§ 1 k.c.poprzez jego błędną wykładnie i w efekcie nieprawidłowe przyjęcie, że postanowienia umowy pożyczki gotówkowej dotyczące zastrzeżenia przez pożyczkodawcę prowizji nie określają głównego świadczenia strony pozwanej i prze to nie wiążą pozwanej;

art. 58 § 2 k.c.poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i w efekcie nieprawidłowe przyjęcie, że zastrzeżenie przez pożyczkodawcę prowizji jest nieważne ponieważ jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego;

art. 720 k.c.poprzez uznanie , iż pozwana jest zobowiązana do zwrotu kwoty pożyczki mniejszej niż otrzymała.

W uzasadnieniu powołując się na przepisy ustawy z dnia 12 03 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2016r., poz. 1528) wskazał, że ustawodawca nałożył na kredytodawcę obowiązek jasnego i precyzyjnego określenia kosztów jakie zmuszony będzie ponieść konsument i powyższy wymóg został spełniony w § 10 umowy. Ponadto podnosili, iż zastrzegając prowizję nie działali w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Sprostali obowiązkowi wykazania faktu udzielenia pożyczki, wysokości pożyczki i zasady jej spłaty.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje:
Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował dochodzone roszczeniea następnie prawidłowo rozpoznał sprawę i orzekając skonstruował prawidłową podstawę faktyczną orzeczenia.
Ustalenia składające się na podstawę faktyczna powództwa mają podstawęwe wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku źródłach dowodowych,
których ocena jest logiczna i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów.
Skarżąca w ramach zarzutu naruszenia przy ferowaniu wyroku prawa procesowego - regulacjiart. 233 § 1 k.p.c.- w istocie kwestionuje dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę prawną, wobec czego nie ma on wpływu na powyższą ocenę.
Z tych też względów Sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia Sądu pierwszej instancji.
Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna ustalonego stanu faktycznego w swym zasadniczym zarysie - dotyczącym zawarcia przez strony umowy,
jej zakwalifikowania oraz wykonania - jest prawidłowa i Sąd odwoławczy w tej części
ją podziela (orzecz. SN z dn. 26 04 1935r. III C 473/34, ZB. Urz. 1935r. nr 12, poz. 496).
Słusznie także Sąd pierwszej instancji w toku rozpoznania sprawy powziął wątpliwości co do ważności zakwestionowanych przez niego postanowień umowy.
Przy rozpoznaniu tego zagadnienia umknęło jednak jego uwadze, iż powyższa umowa została zawarta już pod rządamiustawy z dnia 12 05 2011r.o kredycie konsumenckim(Dz.U. z 2016r., poz. 1528 j.t.) regulującej w sposób szczegółowy tego typu umowy, w tym między innymi w obowiązującym jej obecnie brzmieniu w regulacjiart. 36a ust 1w sposób jednoznaczny uregulowano limit pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego.
Jakkolwiek regulacja ta nie ma wprost zastosowania w odniesieniu
do przedmiotowej umowy, to zawarte w niej kryteria mogą i powinny być pomocniczo uwzględnione przy ocenie abuzywności i ważności zakwestionowanych przez Sąd Rejonowy postanowień, co wymagało zobowiązania skarżącej do przed-łożenia stosownych wyliczeń, czego w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji nie uczyniono.
Zostały one zawarte w apelacji i zgodnie z zamieszczonymi w niej prawidło-wymi obliczeniami zamykają się one kwotą 1.728,06zł, przez co są wyższe od pobranej przez skarżących – zgodnie z zakwestionowanymi przez Sąd Rejonowy postano-wieniami umowy - prowizji w kwocie 1.396zł.
Z tej przyczyny w tej części zanegowane przez Sąd Rejonowy postanowienia umowy nie są sprzeczne z zasadami współżycia w rozumieniu regulacjiart. 58 § 2 k.c., przez co - wbrew temu co przyjęto przy ferowaniu zaskarżonego orzeczenia – regulacja ta nie ma w sprawie zastosowania.
Czyni to apelacje uzasadnioną i prowadziło do zmiany zaskarżonego orzeczenia – w oparciu o regulacjeart. 386 § 1 k.p.c.- przez zasądzenie od pozwanej
na rzecz powodów dodatkowo kwoty 1396zł z dochodzonymi od niej odsetkami.
Równocześnie Sąd Odwoławczy wziął pod uwagę, iż wskazane powyżej wyliczenia zostały zaoferowane Sadowi przez skarżących dopiero w postępowaniu odwoławczym, przez co w zaskarżonej części niniejsza sprawa miała wątpliwy charakter, a to stanowi o tym, że zachodzi w niej szczególnie uzasadniony wypadek
o którym mowa jest wart. 102 k.p.c.
Dlatego przy zastosowaniu zawartej w tym przepisie regulacji prawnej zmieniono zawarte w punkcie 3 zaskarżonego wyroku rozstrzygnięcie o kosztach procesu w ten sposób, że nie obciążono pozwanej kosztami procesu w pozostałej części.
Reasumując, zaskarżony wyrok jest w jego zakwestionowanej części wadliwy i dlatego apelację powodów jako w części uzasadnioną uwzględniono, zmieniając zaskarżony wyrok w sposób wskazany w sentencji w oparciu
o regulacjęart.  386 § 1 k.p.c.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosując regulację
art. 102 k.c.z tych samym przyczyn, które legły u podstaw rozstrzygnięcia
o kosztach procesu za pierwszą instancję.

SSO Leszek Dąbek