Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 156/17
Data wyroku: 2018-10-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zenon Węcławik

Sygnatura akt I C 156/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 października 2018 r.
Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: SSR Zenon Węcławik
Protokolant: Anna Lasko
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2018 r. wK.

    sprawy z powództwaT. (...). z siedzibą wK.

przeciwkoK. A.iJ. A.
o zapłatę

I
zasądza od pozwanychK. A.iJ. A.solidarnie na rzecz strony powodowejT. (...). z siedzibą wK.kwotę 61,50 zł (słownie złotych: sześćdziesiąt jeden 50/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 20.05.2016r. do dnia zapłaty;

II
zasądza od pozwanychK. A.iJ. A.solidarnie na rzecz strony powodowejT. (...)z siedzibą wK.kwotę 137,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 107,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

sygn. aktI C 156/17

UZASADNIENIE
Strona powodowaT. (...). wK., reprezentowane przez zawodowego pełnomocnika, w pozwie z dnia 9.02.2017 r. domagało się zasądzenia na jego rzecz solidarnie od pozwanychK. A.iJ. A.kwoty 61,50 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 20.05.2016 r. i zasądzenia kosztów procesu. W uzasadnieniu żądania powód naprowadził, że pozwani w latach 2015 - 2016 bezumownie korzystali z należących do powodadziałek nr (...)w zakresie odpowiadającym służebności przechodu i przejazdu przez powyższe działki do swego garażu znajdującego się nadziałce nr (...)i z tego tytułu nie zapłacili dotychczas powodowi jakiegokolwiek wynagrodzenia. Dochodzoną pozwem należność przyjął powód na poziomie wynagrodzenia poprzednika prawnego pozwanych -A. M., która do 2013 roku płaciła powodowi za korzystanie z jego działek w powyższym zakresie w kwocie po 61,50 zł miesięcznie.
PozwaniK. A.iJ. A.wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Zarzucili powodowi, że bezzasadnie opiera się na umowie pisemnej z poprzednim właścicielem garażu - nie zawartej w formie aktu notarialnego wymaganej dla ustanowienia ograniczonego prawa służebności przechodu i przejazdu - przenosząc jej treść względem pozwanych. Podnieśli ponadto, że od wielu lat płacą powodowi czynsz będąc najemcami lokalu mieszkalnego w wielorodzinnym budynku mieszkalnym powoda i w tymże czynszu zawarte są już obciążenia m.in. za korzystanie z działek przed garażami. Zdaniem pozwanych, żądanie pozwu zmierza do bezprawnego zwiększenia ich obciążeń względem powoda, poza umówionym już czynszem i opłatami na rzecz strony powodowej. Wywiedli, że przepisart. 224 Kodeksu cywilnegonie może być podstawą żądania powoda, gdyż pozwani nie są ani samoistnymi posiadaczami działek powoda, ani nawet ich posiadaczami w zakresie służebności.
Ustalono następujący stan faktyczny:
Od dnia 2.02.1998 r. pozwaniK. A.iJ. A.są najemcamilokalu mieszkalnego nr (...)przyulicy (...)II 16 B wK., które należy do strony powodowejT. (...)wK.. Zobowiązani są z tego tytułu do uiszczania stronie powodowej co miesiąc czynszu ( początkowo w kwocie 244,75 zł ) i opłat za centralne ogrzewanie, ciepłą i zimną wodę, odbiór nieczystości płynnych i stałych, domofon i antenę.
( dowód: umowa najmu lokalu mieszkalnego przez pozwanych na k. 43-45 i 52-54 akt, zeznania pozwanegoJ. A.z dnia 31.10.2018 r. na k. 109-109v. akt, zeznania świadkaM. P.z dnia 31.10.2018 r. na k. 108-108v. akt, zeznania świadkaJ. C.z dnia 31.10.2018 r. na k. 108v.-109 akt i odpis KRS na k. 7-11 akt )

T. (...)wK.jest właścicielemdziałek nr (...)o łącznej powierzchni 0,1086 ha, które stanowią plac przed garażami w zabudowie szeregowej, znajdującymi się za wielorodzinnym budynkiem mieszkalnym wK.przyu. (...)16 A-C, przy czym dojazd do tych garaży – w tym do garażu położonego nadziałce nr (...)– możliwy jest tylko przezdziałki nr (...)i szlabany ustawione przez stronę powodową. Szlabany uruchamiane są pilotami znajdującymi się w posiadaniu właścicieli garaży. Pozwani otrzymali takiego pilota odA. M.przy nabyciu od niej garażu. Dysponowała ona nim wcześniej jako właściciel garażu nadziałce nr (...). Szlabany zostały zainstalowane przez stronę powodową w 2013 roku wskutek interwencji właścicieli garaży skarżących się na trudności z dojazdami do swych garaży wynikających z zastawiania od strony ulicy wjazdu nadziałki nr (...)przez samochody osób trzecich. Bieżącym utrzymaniem, konserwacją i naprawami zajmuje się strona powodowa, która też ponosi tego koszty.
( dowód: odpisksięgi wieczystej (...)na k. 14-15 akt, odpisksięgi wieczystej (...)na k. 16-17 akt, zeznania świadkaM. P.z dnia 31.10.2018 r. na k. 108-108v. akt, zeznania świadkaJ. C.z dnia 31.10.2018 r. na k. 108v.-109 akt i zeznania pozwanegoJ. A.z dnia 31.10.2018 r. na k. 109-109v. akt )
W dniu 5.09.2013 r.T. (...)wK.zawarło zA. M.- jako właścicielką garażu nadziałce nr (...)– pisemną umowę o ustanowieniu odpłatnej służebności przejazdu i przechodu przezdziałki powoda nr (...)za opłatą roczną 61,50 zł, płatną do dnia 31 stycznia z góry za dany rok kalendarzowy. Również pozostali właściciele sąsiednich garaży podpisali ze stroną powodową podobne umowy.
( dowód: umowa odpłatnej służebności przechodu i przejazdu na k. 18 akt, zeznania świadkaJ. C.z dnia 31.10.2018 r. na k. 108v.-109 akt i zeznania pozwanegoJ. A.z dnia 31.10.2018 r. na k. 109-109v. akt )
Na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu 16.12.2013 r. zA. M., pozwaniK. A.iJ. A.zostali współwłaścicielami, na prawach ustawowej wspólności małżeńskiej,działki nr (...)o powierzchni 0,0019 ha ( garaż w zabudowie szeregowej ), dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadziksięgę wieczystą nr (...).
( dowód: odpisksięgi wieczystej (...)na k. 12-13 akt, umowa sprzedaży na k. 46-47 i 55-56 akt, zdjęcie satelitarne na k. 48 i 57 akt, mapa internetowa na k. 49 i 58 akt, zeznania świadkaM. P.z dnia 31.10.2018 r. na k. 108-108v. akt, zeznania świadkaJ. C.z dnia 31.10.2018 r. na k. 108v.-109 akt i zeznania pozwanegoJ. A.z dnia 31.10.2018 r. na k. 109-109v. akt )
Od 2014 roku pozwany ma samochód osobowy markiA. (...), którym dojeżdża do garażu nadziałce nr (...)przezdziałki (...), należące do strony powodowej.
( dowód: zeznania pozwanegoJ. A.z dnia 31.10.2018 r. na k. 109-109v. akt, zeznania świadkaM. P.z dnia 31.10.2018 r. na k. 108-108v. akt, zeznania świadkaJ. C.z dnia 31.10.2018 r. na k. 108v.-109 akt i zdjęcie satelitarne na k. 48 i 57 akt oraz mapa internetowa na k. 49 i 58 akt )
Pismami z dnia 5.05.2016 r., 27.05.2016 r. i 26.08.2016 r. strona powodowa wzywała pozwanych do zapłaty kwoty 61,50 zł tytułem rocznego wynagrodzenia za korzystanie zdziałek nr (...)w zakresie odpowiadającym służebności przechodu i przejazdu.
( dowód: wezwania do zapłaty na k. 19, 22 i 23 akt )
W dniu 5.05.2016 r.T. (...)wK.wystawiło pozwanymfakturę Vat nr (...)na kwotę 123,00 zł z terminem płatności do dnia 19.05.2016 r., tytułem wynagrodzenia za korzystanie zdziałek nr (...)w zakresie odpowiadającym służebności przechodu i przejazdu w latach 2015-2016.
( dowód: faktura na k. 26 akt )
Pismami z dnia 18.05.2016 r. i 12.09.2016 r. pozwani odmówili zapłaty stronie powodowej wynagrodzenia za korzystanie zdziałek nr (...)w zakresie odpowiadającym służebności przechodu i przejazdu.
( dowód: pisemne odmowy zapłaty przez pozwanych na k. 24 i 25 akt )
Sąd zważył:
Powództwo było uzasadnione.
Niewątpliwie, roszczenie strony powodowej nie było osadzone w reżimie odpowiedzialności kontraktowej. Pomiędzy bowiemT. (...). wK.oraz pozwanymiK. A.iJ. A.nie doszło dotychczas do zawarcia jakiejkolwiek umowy, której przedmiotem miałoby być korzystanie przez pozwanych z działek strony powodowej nr 273 i 291 w zakresie odpowiadającym odpłatnej służebności przejazdu i przechodu (art. 145 k.c.).
Podnieść też trzeba, że – w świetle okoliczności sprawy – wykluczone było przyjęcie deliktowej odpowiedzialności pozwanych (art. 415 k.c.). Strona powodowa nie podnosiła w toku postępowania, że pozwani w wyniku swojego działania wyrządzili jej szkodę. Uzasadniając swoje roszczenie o zapłatę wynagrodzenia powoływała się jedynie na fakt bezumownego korzystania przez pozwanych z jej działek.
Skoro tak, należało rozważyć odpowiedzialność pozwanych na gruncie przepisów regulujących rozliczenia pomiędzy właścicielem rzeczy i jej posiadaczem samoistnym, to jestart. 224 - 226 Kodeksu cywilnego. Wspomniane przepisy art. przewidują odpowiedzialność samoistnego posiadacza rzeczy względem jej właściciela, będącą uzupełnieniem roszczenia windykacyjnego o wydanie rzeczy i wiążą się z samoistnym posiadaniem rzeczy przez obowiązanego ( zob. np. wyroku z dnia 11 lutego 1998 r., III CKN 354/97 -Lex nr 164264). Samoistne posiadanie cudzej rzeczy jest tu wyłącznym źródłem i jedyną przyczyną tych roszczeń. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 listopada 1974 r. ( III CRN 287/74, Lex nr 7621 ), regulacje dotyczące roszczeń uzupełniających znajdują zastosowanie do stosunków bezumownych, gdy bez porozumienia zainteresowanych, rzecz stanowiąca własność jednej osoby znajduje się w posiadaniu innej osoby. Należy w tym kontekście podnieść, że pozwani w latach 2015 – 2016 korzystali bezumownie z działek strony powodowej w zakresie odpowiadającym odpłatnej służebności przejazdu i przechodu. Nie można więc co do zasady uznać pozwanych za samoistnych posiadaczydziałek nr (...)( wyrok SN z dnia 27 lipca 2010 r., II CSK 121/10 -Lex nr 1298068). Okoliczność ta wykluczała odpowiedzialność pozwanych w oparciu o przywołane wyżej przepisy.
Na marginesie można jedynie dodać, że gdyby uznać pozwanych za posiadaczy zależnych wskutek zawarcia dorozumianej umowy o korzystanie przez nich z działek strony powodowej w zakresie odpowiadającym odpłatnej służebności przejazdu i przechodu, to otwarta zostałaby droga do ich odpowiedzialności na podstawie cytowanych wyżej przepisów poprzezart. 230 k.c.statuujący odpowiedzialność posiadacza zależnego względem właściciela rzeczy. Zgodnie bowiem z tą normą, przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego.
Natura roszczeń zart. 224 i 225 k.c.jako żądań uzupełniających o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z cudzej rzeczy, jest zbliżona do roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia ( wyrok SN z dnia 4 lipca 2012 r., I CSK 669/11 -OSNC 2013/3/38). Na podstawieart. 405 Kodeksu cywilnegomożliwe było właśnie przyjęcie odpowiedzialności pozwanych. Korzystali oni bowiem nieodpłatnie i bezumownie z działek strony powodowej nr 273 i 291 w zakresie odpowiadającym odpłatnej służebności przejazdu i przechodu. Korzyść majątkową jaką odnieśli, to uzyskanie wzbogacenia z faktu posiadania przez nich prawa, które im nie przysługiwało.
Po myśliart. 405 Kodeksu cywilnego, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Powództwo może być konstruowane na zasadzie niesłusznego wzbogacenia zarówno wówczas, gdy nie ma innego środka do odzyskania doznanego uszczerbku majątkowego, jak i wtedy, gdy inne środki połączone są z większymi trudnościami, wyrażone przez Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 15 września 1945 r., C I 116/45, LexPolonica nr 362180 (PiP 1946, nr 4, s. 120; PN 1947, nr 5-6, s. 511). Wskazano w nim, że: „w szczególności przepisy te mają zastosowanie, gdy brak umownej lub deliktowej podstawy uwzględnienia roszczenia o zwrot nakładów i nie ma też możliwości dokonania rozliczeń na podstawieart. 224-230 k.c.Źródłem bezpodstawnie uzyskanej korzyści mogą być zdarzenia różnego rodzaju. W wyroku z 23 listopada 1998 r., II CKN 58/98 (LexPolonica nr 396134) Sąd Najwyższy dał temu wyraz, stwierdzając, że odpowiedzialność z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia obciąża wzbogaconego niezależnie od tego, w wyniku jakiego zdarzenia uzyskał korzyść majątkową. Może ona powstać zarówno w wyniku działania wzbogaconego, jak i nawet wbrew jego woli, z jego dobrą lub złą wiarą. Może być następstwem czynności zubożonego, osób trzecich, a nawet sił przyrody (w tym ostatnim wypadku powoływany jest akademicki przykład przemieszczenia się ryb między stawami w wyniku podniesienia się poziomu wody). Takie określenie źródeł odpowiedzialności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia znalazło się w tezie wyroku Sądu Najwyższego z 6 grudnia 2005 r., I CK 220/05 (LexPolonica nr 1538862).
Korzyść musi być - po pierwsze - uzyskana bez podstawy prawnej jakiegokolwiek rodzaju. Jest tak wówczas, gdy u jej podstaw nie leżą ani czynność prawna, ani przepis ustawy, ani orzeczenie sądu lub decyzja administracyjna ( wyrok Sądu Najwyższego z 17 listopada 1998 r., III CKN 18/98 - LexPolonica nr 2120556 ).
Korzyść - po drugie - musi mieć wartość majątkową, możliwą tym samym do określenia w pieniądzu. Jest to więc wartość zwiększająca majątek wzbogaconego bezpośrednio lub, jak to ma miejsce w razie oszczędzenia koniecznego wydatku, w sposób pośredni.
Korzyść majątkowa musi być - po trzecie - uzyskana kosztem innej osoby. Nie oznacza to, że określona wartość musi wyjść z jej majątku. Jej zubożenie może polegać także na nieuzyskaniu spodziewanej korzyści, np. zapłaty za świadczone usługi. Oznacza to istnienie równoległego powiązania pomiędzy wzbogaceniem po jednej stronie, a zubożeniem - po drugiej, chociaż nie muszą to być zawsze wartości jednakowe.
Okoliczności niniejszej sprawy określają jeden ze sposobów bezpodstawnego wzbogacenia. Odnosi się on do aktywów majątku wzbogaconych pozwanych z powodu korzystania przez nich bezumownie z usług świadczonych przez zubożoną stronę powodową, która ponosiła koszty zainstalowania szlabanów, ich utrzymania i napraw oraz utrzymani porządku i oświetlenia nadziałkach nr (...). Z tej racji powództwo zasługiwało na uwzględnienie.
Za miarodajną Sąd uznał wskazaną przez stronę powodową wysokość dochodzonego wynagrodzenia za korzystanie z jej nieruchomości na kwotę 61,50,00 zł rocznie, albowiem stawka takiej opłaty wyznaczona była umownie już wcześniej poprzedniemu właścicielowi garażu, a także innym właścicielom garaży sąsiednich. Zgodnie zresztą z treściąart. 322 k.p.c., gdy w sprawie o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy.
Odpowiedzialność pozwanych była solidarna, albowiem dotyczyła ich wspólnego majątku małżeńskiego (art. 366 i nast. k.c.).
Sąd uznała za wiarygodne zarówno zeznania świadkaJ. C., jak i zeznania świadkaM. P.. Ich zeznania były logiczne, konsekwentne, spójne wewnętrznie i korelowały ze sobą, a ponadto znajdowały oparcie w pozostałym materiale dowodowym, w tym zwłaszcza w zebranej przez Sąd dokumentacji. Na podstawie tychże zeznań i zebranych dokumentów, możliwe było zrekonstruowanie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Również zeznania pozwanegoJ. A.przystawały do zeznań świadków i z podobnych jak wyżej przyczyn zasługiwały na wiarygodność.
Mając na uwadze ustalone w sprawie okoliczności oraz przywołane wyżej motywy – po myśli przywołanych wyżej przepisów – orzeczono jak w punkcie I wyroku.
Orzeczenie o kosztach procesu zawarte w punkcie II wyroku znajduje uzasadnienie w treściart. 98 k.p.c.Strona powodowa poniosła następujące koszty procesu: zastępstwo procesowe w kwocie 107,00 zł i opłata sądowa w kwocie 30,00 zł. Należał się jej zwrot tych kosztów od pozwanych.