Sąd Okręgowy w Łodzi
XIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy
Sygnatura akt: XIII Ga 513/18
Data wyroku: 2018-11-13 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Sędzia SO Bartosz Kaźmierak, Sędzia  SO Tomasz Bajer, Sędzia SO Mariola Szczepańska  (sprawozdawca)
Słowa kluczowe: Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, Umowa przedwstępna
Podstawa prawna: art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 552k.c. w zw. z art. 551k.c., art. 554 k.c., art. 389 § 2 k.c., art. 159 k.s.h., art. 233 § 1 k.p.c.

Sygnatura akt XIII Ga 513/18

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2018 roku, w sprawie z powództwaŁ. L.przeciwko(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibąwL.o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, Sąd Rejonowy w Kaliszu oddalił powództwo (punkt I.) i zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 917,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (punkt II.).
Sąd I instancji ustalił, żeZ. P., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą(...), podjął rozmowy z udziałowcami(...)sp. z o.o. z siedzibą wK.w celu objęcia udziałów w tej spółce. W wyniku negocjacji doszło do zawarcia pisemnego porozumienia w dniu 13 października 2009 roku. Na mocy tego porozumienia,Z. P.objął 750 nowo utworzonych udziałów, co stanowiło60% w kapitale zakładowym spółki. Ponadto, w § 4 ust. 4 tegoż porozumienia ustalono, że po upływie 5 lat od objęcia udziałów przezZ. P.pozostali udziałowcy tj.A. L.,Ł. L.orazM. W., będą posiadali prawo do objęcia dodatkowych udziałów umożliwiającym im osiągnięcie łącznie 51% w kapitale spółki. Zgodnie z porozumieniem dokonano zmiany umowy spółki.
W dniu 24 stycznia 2011 roku zmarłZ. P.. Na mocy testamentu, sporządzonego w formie aktu notarialnego, udziały w(...)sp. z o.o. (aktualnie(...)sp. z o.o.) przypadłyK. N.–-P.,B. P.,G. P.,M. P.,A. P..
Aktem notarialnym Rep. A.(...), sporządzonym w dniu 02 kwietnia 2012 roku, powołanospółkę (...) sp. z o.o., do której m.in. w formie aportu wniesiono udziały w(...)sp. z o.o., stanowiących własnośćK. P. (1),B. P.,A. P.orazM. P., w łącznej liczbie 750 udziałów.A. L.,Ł. L.orazM. W.wyrazili na to zgodę, uznając, że nie będzie to miało wpływu na przeniesienie udziałów przez spadkobiercówZ. P., jako jego następców prawnych.
W dniu 19 czerwca 2015 roku zarząd(...)sp. z o.o., podczas trwającego zwyczajnego zgromadzenia wspólników, zaproponował podjęcie uchwały wyrażającej zgodę na odpłatne zbycie przez(...) sp. z o.o.udziałów na rzeczA. L.,Ł. L.iM. W., za kwoty wskazane w treści uchwał. Pełnomocnik(...)sp. z o.o., uczestniczącyw zgromadzeniu wspólników, nie wyraził zgody na podjęcie powyższej uchwały oraz zażądał zaprotokołowania oświadczenia, że(...) sp. z o.o.w obecnej sytuacji faktyczno-prawnej nie jest zobowiązany do sprzedaży swoich udziałów na rzeczA. L.,Ł. L.iM. W..
Pismem z dnia 08 września 2015 roku, czyli po upływie pięciu lat, licząc od chwili objęcia udziałów przezZ. P., powód wezwał(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wL.do odpłatnego zbycia na jego rzecz 25 udziałów(...)sp. z o.o. W celu zawarcia umowy sprzedaży udziałów powód wyznaczył termin na dzień 23 września 2015 rokuo godzinie 11.00 w Kancelarii Notarialnej wR.ul. (...).
W wyznaczonym terminie nie stawił się przedstawiciel pozwanejspółki (...) sp. z o.o.
Sąd Rejonowy zważył, że w myślart. 353 § 1 k.c., zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Jeżeli świadczenie polega na złożeniu oświadczenia woli,a dłużnik odmawia złożenia takiego oświadczenia, to zgodnie zart. 64 k.c., prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie.
Powód domaga się od pozwanej spełnienia świadczenia polegającego na złożeniu oświadczenia woli szczegółowo w pozwie wskazanego. Na powodzie spoczywa więc obowiązek udowodnienia, że to pozwana jest właściwą osobą do złożenia oświadczenia woli. W odpowiedzi na pozew zarzucono bowiem, że pozwana nie ma obowiązku złożenia żądanego oświadczenia woli. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało jednoznacznie, że powoda iZ. P.łączyła umowa, na mocy której toZ. P.zobowiązał się przenieść udziały na rzecz powoda. Skoro dłużnik zmarł, to w jego miejsce wstąpili spadkobiercy, zgodnie zart. 922 § 1 k.c.Z poświadczenia dziedziczenia wynika, że pozwana nie należy do grona spadkobierców. Ponadto pozwana nie była stroną porozumienia z dnia 13.10.2009 roku. Dodatkowo, zgromadzony w sprawie materiał dowody nie wykazał, aby spadkobiercyZ. P.zawarli z pozwaną umowę, której przedmiotem byłoby nabycie praw i obowiązku wynikającychz porozumienia z dnia 13.10.2009 roku. W tej sytuacji Sąd I instancji uznał, że powództwo jako bezzasadne podlega oddaleniu.
O kosztach Sąd Rejonowy orzekł na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.Powód przegrał spór i dlatego został obciążony kosztami procesu w całości. Wysokość tych kosztów to opłata sądowa w kwocie 435,00 zł, a także zwrot kosztów wynagrodzenia pełnomocnika pozwanej w kwocie 1.200,00 zł i opłaty skarbowej od pełnomocnikaw kwocie 17,00 zł. (wyrok k.166, uzasadnienie k. 174-177)
Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie -art. 65 § l i 2 k.c.w wyniku pominięcia literalnego brzmienia tekstu umowy spółki, skutkującego błędną wykładnią oświadczeń woli stron oraz wadliwym uznaniem braku następstwa prawnego pozwanej poZ. P.;
2. naruszenia prawa materialnego -art. 552k.c.w zw. zart. 551k.c.przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że brak jest podstaw do wywiedzenia następstwa prawnego pozwanej po zmarłymZ. P.w zakresie praw związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą;
3. naruszenia prawa materialnego -art. 55(
    4)k.c.przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż brak jest podstaw do wywiedzenia następstwa prawnego powódki po zmarłymZ. P.w zakresie obowiązków wynikających z zapisów umowy spółki(...)sp. z o.o.;
4. sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału, wskutek naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy,a mianowicie dokonanie oceny dowodów w sposób nie wszechstronny, bowiemz pominięciem wszelkich informacji zawartych w dowodach przedłożonych przez powoda, mających istotne znaczenie dla wyjaśnienia kwestii następstwa prawnego po zmarłymZ. P.oraz obowiązywania warunków umowy spółki.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku i uznanie powództwa,
ewentualnie o
2. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia - przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego.
3. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Ponadto na podstawieart. 368 § l pkt 4w zw. zart. 381 k.p.c.powód powołał nowy dowód tj. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2017 roku wydanyw sprawie pod sygn. akt II CSK 55/17 oraz wyrok Sądu Apelacyjnegow Poznaniu z dnia 28 lutego 2018 roku w sprawie pod sygn. akt I ACa 14/18, na okoliczność wykazania wstąpienia w prawa i obowiązki po zmarłymZ. P.przez(...) Sp. z o.o.z tytułu porozumienia z dnia 13 października 2009 roku oraz umowy spółki(...)Sp. z o.o.
Jednocześnie wskazał, że powołanie powyższych nowych dowodów przed Sądem I instancji nie było możliwe, ponieważ powód uzyskała powyższe dowody już po wydaniu przez Sąd I instancji wyroku, bez zwłoki wniosku o ich dopuszczenie przed Sądem II instancji. (apelacja k. 184- 187)
W piśmie złożonym w dniu 20 kwietnia 2018 roku (datowanym 19 kwietnia 2018r.) zatytułowanym uzupełnienie apelacji powód wniósł o przeprowadzenie dowodu z uzasadnienia wyroku wydanego przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu w sprawie pod sygn. akt I ACa 14/18 w dniu 28 lutego 2018 roku, na okoliczność wykazania, że pozwana jako następca prawny wstąpiła w prawa i obowiązkiZ. P.z tytułu warunków określonych w Porozumieniu z dnia 13 października 2009 roku,a zwłaszcza zapisów umowy spółki. (pismo z 20 kwietnia 2018 roku k. 213, tom II)
W dniu 27 września 2018 roku powód złożył kolejne pismo zatytułowane uzupełnienie apelacji, w którym przedstawił dodatkową argumentację uzasadniająca wniesioną apelację. (pismo z 27 września 2018 roku k. 227- 228, tom II)
Pozwana wniosła o oddalenie apelacji powoda i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej dalszych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. (odpowiedź na apelację k. 204- 209, tom II)
Sąd Okręgowy, Sąd Gospodarczy zważył, co następuje:
Apelacja powoda jest bezzasadna. Rozstrzygnięcie jest prawidłowe pomimo częściowo błędnego uzasadnienia.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
W dniu 13 października 2009 rokuZ. P., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą(...)wL.(inwestor), zawarł z(...)spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wK.oraz jej wspólnikami:A. L.,Ł. L.iM. W.porozumienie, w którym strony, mając na względzie dalszy rozwój spółki, ustaliły, że ich zamiarem jest objęcia przezZ. P.60 % kapitału zakładowego, który zostanie podwyższony z kwoty 50.000 zł do kwoty 125.000 zł w drodze utworzenia 750 udziałów po 100 zł, które to udziały obejmie inwestor.
W § 4 ust. 4 tegoż porozumienia ustalono, że po upływie 5 lat od przystąpieniaZ. P.do spółki, pozostali wspólnicy tj.A. L.,Ł. L.orazM. W., będą dysponowali prawem odkupu od inwestora takiej liczby udziałów, która umożliwi im osiągnięcie łącznie 51 %w kapitale zakładowym spółki. posiadali prawo do objęcia dodatkowych udziałów umożliwiającym im osiągnięcie łącznie 51% w kapitale(...)spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Inwestor wyraził zgodę na dysponowanie przez dotychczasowych wspólników prawem odkupu według zasad określonychw zdaniu pierwszym. W przypadku podjęcia decyzji przez dotychczasowych wspólników o skorzystaniu z prawa odkupu inwestor bez żadnych warunków podejmie razem z dotychczasowymi wspólnikami uchwałę o zbyciu przez inwestora udziałóww celu zrealizowania prawa nabycia na zasadach określonych jak wyżej. Cena nabywanych od inwestora udziałów będzie równa sumie ich wartości nominalnej, powiększonej odpowiednio o zatrzymane w(...)zyski i pomniejszona o poniesione straty przypadające na udziały inwestora - wypracowane lub poniesione od momentu jego przystąpienia do(...)do chwili zbycia udziałów, jednak cena ta będzie nie mniejsza od wartości nominalnej udziałów inwestora przeznaczonych do zbycia. (dowód: porozumienie k. 9-10v)
W dniu 11 stycznia 2010 rokuZ. P.złożył oświadczenieo przystąpieniu do spółki(...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą wK.i objęciu 750 udziałów po 100 zło łącznej wartości 75.000 zł. (dowód: oświadczenie o przystąpieniu do spółki i objęciu udziałów, akt notarialny A nr(...)k. 63-65)
Zgodnie z § 10 ust. 2 umowy spółki(...)spółkaz ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą wK.(aktualna firma(...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – od 26 stycznia 2015 roku) „wspólnicy:Ł. L.,A. L.orazM. L.będą dysponowali nie wcześniej niż po upływie 5 lat od przystąpienia wspólnikaZ. P.do Spółki prawem nabycia od wspólnikaZ. P.takiej liczby udziałów, która umożliwi im osiągnięcie łącznie 51% w kapitale zakładowym Spółki. WspólnikZ. P.wyraża zgodę na dysponowanie przez wspólników:Ł. L.,A. L.orazM. W.prawem nabycia wg zasad określonych w zdaniu pierwszym niniejszego ustępu.W przypadku podjęcia decyzji przez ww. wspólników o skorzystaniu z prawa nabycia wspólnikZ. P.bez żadnych warunków podejmie razem ze wspólnikami:Ł. L.,A. L.orazM. W.uchwałęo zbyciu przez wspólnikaZ. P.udziałów w celu zrealizowania prawa nabycia na zasadach określonych jak wyżej. Cena nabywanych od wspólnikaZ. P.udziałów będzie równa sumie ich wartości nominalnej, powiększonej odpowiednio o zatrzymane w Spółce zyski i pomniejszona o poniesione straty przypadające na udziały wspólnikaZ. P.- wypracowane lub poniesione od momentu jego przystąpienia do Spółki do chwili zbycia udziałów, jednak cena ta będzie nie mniejsza od wartości nominalnej udziałów wspólnikaZ. P.. (dowód: tekst jednolity umowy spółki k. 11 – 12v, odpis pełny KRS nr(...)k. 13- 15v))
W dniu 24 stycznia 2011 roku zmarłZ. P.. Na mocy testamentu, sporządzonego w formie aktu notarialnego, udziały w(...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (aktualnie(...)spółkaz ograniczoną odpowiedzialnością) przypadły żonieK. P. (1)
(1/4) i córceB. P.(3/4). (dowód: akt poświadczenia dziedziczeniak. 16-17v.
Po wykonaniu zapisów testamentu współwłaścicielami udziałów w(...)spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zostali równieżM. P.(26/100) iA. P.(26/100). WówczasK. N.–-P.została współwłaścicielką udziałów w 36/100 a córkaB. P.w 12/100. (dowód: pisma z 23 kwietnia 2012 roku k. 18 i 19, protokół ze zgromadzenia wspólników(...)sp. z o.o. k. 39-40, pismo wspólników z 31 marca 2012 r. k. 41)
W dniu 31 marca 2012 roku zgromadzenie wspólników(...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, na którym obecni byli wspólnicyA. L.,Ł. L.orazM. W., wyraziło zgodę, na zbycie ułamkowych części 750 udziałów stanowiących współwłasnośćK. P. (1)(36/100),B. P.(12/100)M. P.(26/100) iA. P.(26/100) przez ich wniesienie aportem do nowo powstałej spółki. Każdy ze wspólników oświadczył, że nie korzysta z prawa pierwszeństwa nabycia ułamkowych części udziałów. (dowód: protokół ze zgromadzenia wspólników(...)sp. z o.o. k. 39-40; uchwała zgromadzenia wspólników spółki(...)sp. z o.o. k. 40v)
Wspólnicy(...)uznali, że nie będzie to miało wpływu na przeniesienie udziałów przez następców prawnychZ. P.. (dowód: zeznania świadkówA. P.00:03:51- 00:25:32,M. P.00:26:33 - 00:40:43,K. P. (1)00:42:40 –- 00:57:43, zeznania powoda 01:06:48 - 01:21:06, protokół skrócony k. 158- 163, protokół elektroniczny płyta DVD k. 164)
W dniu 02 kwietnia 2012 rokuK. P. (1),B. P.,M. P.iA. P.zawarli umowęspółki z ograniczoną odpowiedzialnością- (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, do którejw formie aportu wspólnicy wnieśli udziały we współwłasności w częściach ułamkowych przedsiębiorstwa w rozumieniuart. 55(

    1)k.c.prowadzonego przez spadkodawcęZ. P.pod firmą(...)wL., w tym 750 udziałów w(...)spółkaz ograniczoną odpowiedzialnością. (dowód: umowa spółki - akt notarialny Rep.A.(...)k. 20-38)
Na zwyczajnym zgromadzenia wspólników(...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości układowej z siedzibąwP.w dniu 19 czerwca 2015 roku przewodniczący zaproponował podjęcie3 uchwał o wyrażeniu zgody na objęcie 87 udziałów przezA. L.za kwotę 8.700 zł, 25 udziałów przezŁ. L.za kwotę 2.500 zł i 25 udziałów przezM. W.za kwotę 2.500 zł odP. P. (3)spółkiz ograniczoną odpowiedzialnością. Uchwały nie zostały podjęte. Pełnomocnik(...)spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, uczestniczący w zgromadzeniu wspólników, zażądał zaprotokołowania oświadczenia, że(...)spółkaz ograniczoną odpowiedzialnością w obecnej sytuacji faktyczno-prawnej nie jest zobowiązany do sprzedaży swoich udziałów na rzeczA. L.,Ł. L.iM. W.. (dowód: protokół zwyczajnego zgromadzenia wspólników, akt notarialny A nr(...)k. 43-46.
Pismem z dnia 08 września 2015 roku powód wezwałP. P. (3)spółkęz ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą wL.do odpłatnego zbycia na jego rzecz 25 udziałów(...)spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W celu zawarcia umowy sprzedaży udziałów powód wyznaczył termin na dzień 23 września 2015 roku o godzinie 11.00 w Kancelarii NotarialnejwR.ul. (...). (dowód: wezwanie do zbycia udziałów k. 42)
W wyznaczonym terminie nie stawił się przedstawiciel pozwanej(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. (okoliczność bezsporna)
Powyższe ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy dokonał w oparciu o powołane dowody. Same okoliczności faktyczne w zasadzie nie były sporne pomiędzy stronami,a załączone do akt dokumenty prywatne i urzędowe nie były kwestionowane.
Sąd odwoławczy, wydając wyrok zobowiązany jest, po dokonaniu własnych ustaleń na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji orazw postępowaniu apelacyjnym, wskazać w uzasadnieniu swego orzeczenia, na jakich dowodach je oparł, a także umotywować, jakim dowodom odmówił wiarygodności (wyrok Sądu Najwyższego z 9 września 2002 r., II CKN 615/00). Tylko w sytuacji, gdy dokonane przez sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne i ocena dowodów nie budzą zastrzeżeń i potwierdzone zostały przez sąd drugiej instancji, nie zachodzi konieczność przeprowadzania - w uzasadnieniu orzeczenia tego sądu - na nowo oceny każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów; w takim przypadku sąd drugiej instancji może ograniczyć się do stwierdzenia, że podziela ocenę sądu pierwszej instancji, szerzej motywując tylko te ustalenia i oceny, które były kwestionowane w apelacji.
Sąd Okręgowy oddalił zgłoszone w apelacji wnioski powoda o dopuszczenie dowodu z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2017 roku wydanegow sprawie pod sygn. akt II CSK 55/17 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniuz dnia 28 lutego 2018 roku w sprawie pod sygn. akt I ACa 14/18, na okoliczność wykazania wstąpienia w prawa i obowiązki po zmarłymZ. P.przez(...) sp. z o.o.z tytułu porozumienia z dnia 13 października 2009 roku oraz umowy spółki(...)Sp. z o.o. oraz wniosek zgłoszony w piśmie złożonym w dniu 20.04.2018r. (datowanym 19.04.2018r.) o przeprowadzenie dowoduz uzasadnienia wyroku wydanego przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu w sprawie pod sygn. akt I ACa 14/18 w dniu 28 lutego 2018 roku, na okoliczność wykazania, iż pozwana jako następca prawny wstąpiła w prawa i obowiązkiZ. P.z tytułu warunków określonych w porozumieniu z dnia 13 października 2009 roku,a zwłaszcza zapisów umowy spółki jako nieprzydatne do rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie dotyczą one faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie.
Powołane przez strony wyroki wraz z uzasadnieniami mogą stanowić jedynie uzupełnienie argumentacji prawnej, a nie podstawę ustaleń faktycznych.
Z podniesionych w apelacjach zarzutów, w pierwszej kolejności rozważenia wymagają zarzuty dotyczące naruszenia przepisówkodeksu postępowania cywilnego, gdyż poprawność zastosowania przepisów prawa materialnego może być oceniana jedynie w odniesieniu do stanu faktycznego ustalonego zgodnie z zasadami procedury cywilnej (vide: uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 2 lipca 2004 roku, w sprawie II CK 409/03, opubl. Lex nr 148384).
Rację ma powód zarzucając sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału, wskutek naruszenia przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c.), które to naruszenie nie ma jednak istotnego wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Sprzeczność ustaleń sądu z treścią zebranego materiału ma miejsce wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu I instancji jest sprzeczne z tymi istotnymi dla rozstrzygnięcia okolicznościami, które sąd ustalił w toku postępowania, albo gdy wyprowadził logicznie błędny wniosek z ustalonych przez siebie okoliczności, albo wreszcie gdy sąd przyjął fakty za ustalone bez dostatecznej podstawy. Przez okoliczności w powyższym rozumieniu należy rozumieć okoliczności faktyczne. Chodzi tu bowiem jedynie o błędy dotyczące elementu faktycznego orzeczenia. Sąd II instancji bada, czy w stanie faktycznym sprawy nie zachodzą sprzeczności między poszczególnymi ustaleniami oraz czy stan faktyczny stanowi harmonijną całość. Zakres kontroli apelacyjnej nie obejmuje całej sfery faktycznej sprawy, ale tylko zebrany materiał procesowy. Zawsze jednak zarzut taki znajdzie uzasadnienie, gdy ustalenia sądu sprzeczne będą z materiałem, który uznał on za wiarygodny, albo też gdy dowody prowadzące do odmiennych wniosków nie będą przez sąd ocenione negatywnie.
Z tą ostatnią sytuacją mamy do czynienia także, gdy sąd nie oceni wszystkich dowodów zebranych w sprawie bądź w uzasadnieniu stwierdzi, że daje wiarę wszystkim dowodom, mimo że pozostają one ze sobą w takim stosunku, że prowadzą do sprzecznych ze sobą wniosków.
Stosując zasadę swobodnej oceny dowodów według własnego przekonania, Sąd obowiązany jest przestrzegać zasad logicznego rozumowania, a więc możez zebranego materiału dowodowego wyciągnąć wnioski tylko logicznie uzasadnione. Sąd może dać wiarę tym lub innym świadkom, czyli swobodnie oceniać ich zeznania, nie może jednak na tle tych zeznań budować wniosków, które z nich nie wynikają. Przy ocenie dowodów tj. ich wiarygodności i mocy, istotną rolę odgrywają zasady doświadczenia życiowego.
Wszechstronne rozważenie zebranego materiału oznacza uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu oraz wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych środków dowodowych, a mających znaczenie dla ich mocy i wiarygodności (stanowisko takie zajął Sąd Najwyższyw wyroku z dnia 26 czerwca 2003 roku, V CKN 417/01, LEX nr 157326).
W tym zakresie należy brać pod uwagę cały materiał sprawy. W wyniku swobodnej oceny dowodów sąd dokonuje selekcji zebranego materiału pod kątem widzenia istotności poszczególnych jego elementów. Dalszym założeniem prawidłowej oceny dowodów jest ich poprawna interpretacja: np. wykładnia dokumentu, wykładnia zeznań świadka itd.
Sąd Okręgowy dokonał własnych ustaleń faktycznych i przeprowadził ocenę dowodów, które zostały pominięte przez Sad I instancji. .
Skoro istotą postępowania apelacyjnego jest merytoryczne sądzenie sprawy, to sąd II instancji ma nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz dokonania jego własnej, samodzielneji swobodnej oceny, w tym oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu przed sądami obu instancji. Kwestia wykorzystania materiału, na podstawie którego sąd drugiej instancji ma obowiązek rozstrzygnąć sprawę, objęta jest regulacją przyjętąwart. 382 k.p.c.(stanowisko takie zajął Sąd Najwyższy- Izba Cywilnaw Postanowieniu z 08.04.2011r., II CSK 474/10, opubl.: Legalis).
Obowiązek dokonywania ustaleń faktycznych w postępowaniu odwoławczym istnieje niezależnie od tego, czy wnoszący apelację podniósł zarzut dokonania wadliwych ustaleń faktycznych lub ich braku, a użyte wart. 378 § 1 k.p.c.sformułowanie, iż sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę „w granicach apelacji”, oznacza w szczególności, że sąd odwoławczy dokonuje własnych ustaleń faktycznych, prowadząc lub ponawiając dowody albo poprzestając na materiale zebranymw pierwszej instancji i kontroluje prawidłowość postępowania przed sądem pierwszej instancji, pozostając związany zarzutami przedstawionymi w apelacji, jeżeli są dopuszczalne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 04.04.2012r., II UK 311/11, opubl.: Legalis).
W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym nie sposób zgodzić sięz zarzutem naruszenie przepisów prawa materialnegoart. 65 § l i 2 k.c.poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w wyniku pominięcia literalnego brzmienia tekstu umowy spółki, skutkującego błędną wykładnią oświadczeń.
Naruszenie prawa materialnego może przybrać postać błędnej jego wykładni lub niewłaściwego zastosowania. W pierwszym przypadku chodzi o mylne rozumienie treści lub znaczenia przepisu prawnego, w drugim o błąd w subsumpcji bądź wadliwy wybór normy prawnej.
Błąd w subsumcji polega na wadliwym podciągnięciu ustalonego stanu faktycznego pod przepis prawny i wadliwym określeniu skutków prawnych wynikających z tego przepisu w konkretnym wypadku. Zadanie subsumcji może być dwojakie: albo chodzi o rozstrzygnięcie, jaką normę prawną należy zastosować przy ustalonym stanie faktycznym, albo ocenę, czy ustalony stan faktyczny odpowiada wartościującemu pojęciu prawnemu.
Należy stwierdzić, że sąd nie popełnia błędu w subsumcji, jeżeli przyjęte ustalenia faktyczne „podkłada” pod prawidłowo dobrany przepis prawa. W przeciwnym wypadku dochodzi do niewłaściwego zastosowania prawa materialnego.
Wart. 65 k.c.zostały określone ogólne dyrektywy wykładni mające zastosowanie do wszelkich oświadczeń woli (§ 1) oraz umów § 2).
Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje (art.65 § 1 k.c.), natomiast w umowach należy zgodnie zart.65 § 2 k.c.raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
Przepisart. 65 § 1 k.c.stanowi o tym, jak „tłumaczyć” oświadczenia woli. Oznacza to, że kwestia interpretacji oświadczenia woli strony jest zakreślona zasadami ujętymi w tym przepisie. Oświadczenia woli wymagają wykładni w celu ustalenia właściwego ich znaczenia, a w rezultacie w celu rozpoznania skutków prawnych, jakie one wywołują.
Ustalenie treści oświadczenia woli stron należy do ustaleń faktycznych. Natomiast wykładnia oświadczenia woli to zagadnienie prawne. Odbywa się na podstawieart. 65 k.c.i podlega kontroli apelacyjnej z urzędu, gdyż błędy w tym zakresie stanowią naruszenie przepisów prawa materialnego.
W orzecznictwie na gruncieart. 65 k.c.przyjmuje się tzw. metodę kombinowaną (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2007 roku, II CSK 489/06, Lex nr 274245), która zakłada interpretację oświadczeń woli uwzględniającą jednoczesną realizację dwóch wartości: konieczność respektowania woli podmiotu składającego oświadczenie i potrzebę ochrony zaufania osób trzecich do treści złożonego oświadczenia. Stosowanie tej metody składa się z dwóch faz: w pierwszej decydujące znaczenie należy przypisać rzeczywistej woli stron, jeżeli natomiast okaże się, że strony nie przypisywały złożonemu oświadczeniu takiego samego znaczenia, należy przejść do drugiej fazy, w której w sposób obiektywny ustala się właściwe znaczenie oświadczenia, biorąc pod uwagę, jak adresat rozumiał jego sens i jak powinien ten sens rozumieć.
W drugiej fazie podstawową dyrektywą wykładni jest przypisanie oświadczeniu sensu, jaki z treścią komunikatu wiązać mógł potencjalny, racjonalny odbiorca.
O wykładni oświadczenia nie rozstrzyga sens przypisywany temu oświadczeniu przez konkretnego odbiorcę. Nie jest możliwe ustalenie, jak odbiorca rzeczywiście zrozumiał oświadczenie; będzie on interpretował oświadczenie w sposób korzystny ze względu na swój interes. Interpretacja ta odbiegać może od treści komunikatu. Oświadczeniu należy nadać sens, jaki nadałby mu typowy odbiorca, znajdujący się w pozycji adresata.
To, jak strony, składając oświadczenie woli, rozumiały je, można wykazywać zarówno za pomocą dowodu z zeznań świadków, przesłuchania stron, jak i innych środków dowodowych.
Potrzeba sięgania doart. 65 § 2 k.c.zachodzi tylko wówczas, gdy brzmienie postanowień umowy jest na tyle niejednoznaczne, że usprawiedliwia możliwość dokonywania rozbieżnych interpretacji.
W rozpoznawanej sprawie zarówno fakt zawarcia porozumieniaz 13 października 2009 roku, jego treść jak i zapis § 10 ust. 2 umowy spółki(...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (obecnie(...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) nie były sporne pomiędzy stronami. Odmienna była natomiast ocena prawna wzajemnych praw i obowiązków stron porozumienia i umowy spółki, a w szczególności czy ich postanowienia są wiążące dla następców prawnychZ. P..
(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąkreuje stosunek cywilnoprawny i jest umową cywilnoprawną, zawierającą cechy szczególne, właściwe dla regulacji prawa handlowego. Nie zmienia to jednak tego, że jest to umowa zawierająca oświadczenia woli i jak każda czynność prawna podlega wykładni stosownie do reguły określonej wart. 65 k.c.
Zdarza się, że umowa spółki określa m.in. zobowiązania wspólników wobec siebie, a nie tylko wobec spółki. Takie postanowienia choć mogą stanowić część odrębnej umowy, jednak z różnych względów zamieszczane są w tym samym dokumencie co umowa spółki. Strony mają bowiem - co do zasady - swobodęw wyborze formy, w jakiej oświadczenie woli zostaje wyrażone (art. 60 k.c.). Postanowienia takie, jak każde postanowienie umowne, podlegają ocenie w świetleart. 65 i 3531k.c.(tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 kwietnia 2011 roku, I CSK 391/10, opubl. Leglis).
Sąd I instancji nie dokonał żadnych ustaleń faktycznych dotyczących umowy spółki(...)spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w tym § 10 ust. 2. W konsekwencji nie mógł dokonać wykładni oświadczeń zawartychw tej umowie spółki. Z kolei ocena następstwa prawnego pozwanej poZ. P.nie wiąże się z wykładnią oświadczeń zawartych w umowie spółki.
Artykuł 182 k.s.h.dopuszcza wprowadzenie ograniczeń w zbywalności udziału. Regulacja ta stanowi wyjątek od zasady niedopuszczalności umownych ograniczeń rozporządzania prawami zbywalnymi przewidzianej wart. 57 k.c.
Dopuszczalność umownych ograniczeń rozporządzalności udziałami ma niebagatelne znaczenie teoretyczne i jest uznawana za jeden z wyznaczników bardziej osobowego ukształtowania stosunków prawnych współce z o.o. (...)wprowadzania stosownych klauzul umownych jest zazwyczaj względna stabilizacja składu osobowego spółki, możliwości wstępnej selekcji potencjalnych nabywców lub zachowanie istniejącej struktury praw udziałowych, która wyznacza „klucz władzyi podziału zysków w spółce”.
Umowa spółki może odmiennie regulować właściwość i tryb postępowaniaw przedmiocie udzielenia zgody na zbycie udziału.
Umowa spółki może również ustanawiać na rzecz pozostałych wspólników lub osób trzecich prawo pierwokupu zbywanych udziałów w rozumieniuart. 596 k.c.albo autonomiczne prawo pierwszeństwa ich nabycia. Ocena natury jurydycznej tego uprawnienia powinna następować in casu, na podstawie wykładni umowy spółki, dokonywanej zgodnie zart. 65 k.c.
Zapis § 10 ust. 2 umowy spółki skarżący analizuje w oparciu o regulację zawartą wart. 159 k.s.h.
Uprawnienie wspólników do bardzo szerokiego określenia w umowie spółkiz ograniczoną odpowiedzialnością szczególnych korzyści bądź nałożenia innych obowiązków jest przejawem osobowego elementu na gruncie spółki z o.o., której sfera stosunków wewnętrznych może być ukształtowana w sposób bliski stosunkom spółki osobowej, np. przez nałożenie na wszystkich wspólników spółki z o.o. obowiązku prowadzenia spraw spółki i zakaz konkurencji wspólników.

  „Szczególne” uprawnienia ( „korzyści”), a także „inne obowiązki’ mogą, wobec ogólnego sformułowaniaart. 159 k.s.h.dotyczyć modyfikacji postanowień fakultatywnych przewidzianych wk.s.h., jak i odnosić się do postanowień fakultatywnych o charakterze zobowiązaniowym – obligacyjnym (por. I. Weiss,w: Pyzioł, Szumański, Weiss, Prawo spółek, 2006, s. 306), które nie są w ogóle wymienione wk.s.h., a przez które wspólnicy zamierzają uregulować na zasadach ogólnych, na podstawie i w granicach zasady swobody umów (art. 353(

    1)k.c.w zw. zart. 2 zd. 2 k.s.h.), swoje prawa i obowiązki wobec spółki oraz innych wspólników,np. obowiązek dostawy na rzecz spółki określonych produktów, odbioru wyrobów spółki, udostępnienia spółce określonych praw (licencje, know-how) określonych pomieszczeń, rzeczy, np. środków produkcji, maszyn i urządzeń.
Przepisart. 159 k.s.h.stanowi, że jeżeli wspólnikowi mają być przyznane szczególne korzyści lub jeżeli na wspólników mają być nałożone, oprócz wniesienia wkładów na pokrycie udziałów, inne obowiązki wobec spółki, należy to pod rygorem bezskuteczności wobec spółki dokładnie określić w umowie spółki.
Ocena charakteru poszczególnych postanowień w umowie spółki nie zawsze jest jednoznaczna, czy dane postanowienie ma charakter korporacyjny lub obligacyjny. Charakter prawny postanowienia ma tymczasem znaczenie ze względu na wykładnię wykonania nałożonego na wspólnika obowiązku bądź przyznanej mu korzyści. Wykładnia postanowień fakultatywnych o charakterze korporacyjnym powinna być obiektywna, zbliżona do wykładni aktów prawnych (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 4 lutego 2011 r., III CSK 198/10, Legalis). Tymczasem postanowienia umowy spółki o charakterze stricte obligacyjnym, tzn. postanowienia, które określają zobowiązania wspólników wobec siebie, a więc nie wobec spółki, nie są z reguły integralną częścią umowy spółki, mogą stanowić część odrębnej umowy, jednakz różnych względów zamieszczane są w dokumencie umowy spółki. Postanowienia takie, jak każde postanowienie umowne, podlegają ocenie w świetleart. 65 i 3531k.c., przy czym do takich postanowień nie mają zastosowania ograniczenia określone wart. 157 k.s.h.(por. z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2011 r., I CSK 391/10, Legalis wydanego na gruncie spółki akcyjnej).
Obowiązek dodatkowy, jako osobiste zobowiązanie związane z osobą wspólnika, wygasa na zasadach określonych w umowie spółki, a ponadto z chwilą śmierci lub wystąpieniem wspólnika ze spółki, bądź z chwilą zbycia (przeniesienia na inną osobę), choćby powierniczego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 21 stycznia2005 r., I CK 528/04, OSNC 2006, Nr 1, poz. 11 odnośnie wygaśnięcia praw przyznanych osobiście) całości udziałów, czyli utratą statusu wspólnika, niezależnie od tego czy udziały nadal istnieją, lecz przechodzą na inną osobę, chyba że umowa spółki stanowi, że dany obowiązek dodatkowy obowiązuje wspólnika pomimo wygaśnięcia stosunku członkowstwa. Umowa spółki może np. nakładać na wspólnika obowiązek powstrzymania się od działalności konkurencyjnej również przez pewien czas po wygaśnięciu stosunku członkowstwa (por. Kidyba, Komentarz sp. z o.o., 2009, s. 135, Nb 6). Ich osobisty charakter jako obowiązek związany ze stosunkiem członkowstwa danego wspólnika w spółce powoduje, że są one nieprzenoszalne, co oznacza, że nie przechodzą na spadkobierców w razie śmierci wspólnika (por. K. Kopaczyńska-Pieczniak, w: Kidyba, Sp. z o.o., 2010, s. 376).
Umowy wspólników są skuteczne wprawdzie tylko inter partes i nie są związane bezpośrednio z uczestnictwem w spółce, stąd prawa i obowiązki z umowy wspólników, co do zasady, nie przechodzą na nabywcę udziałów. W stosunku wewnętrznym skuteczne jest postanowienie uzależniające zbycie udziału od wstąpienia nabywcy w prawa i obowiązki zbywcy udziału, ze skutkiem zwalniającym lub zbywca odpowiada solidarnie z nabywcą (przelew –art. 509 i n. k.c.lub przejęcie długu –art. 519 i n. k.c., w każdym razie wymaga wiedzy nabywcy).
Obowiązki wspólników wobec spółki, inne niż wniesienie wkładów na pokrycie udziałów, mogą być – analogicznie jak przywileje – obowiązkami:
1) związanymi z udziałami albo
2) przypisanymi wprawdzie indywidualnie do wspólnika, lecz będącymi składnikiem stosunku członkostwa łączącego spółkę z obciążonym wspólnikiem.
Odmienny charakter mają obowiązki zachowujące odrębność wobec stosunku spółki, wynikające z tzw. stosunków pozakorporacyjnych, łączących wspólnika ze spółką. Tych obowiązków nie obejmujeart. 159 k.s.h.
Przepisart. 159 k.s.h.nie ma zastosowania do obowiązków spoza stosunku spółki. Dotyczy on wyłącznie obowiązków, które mają być częścią stosunku spółki,a nie tych, które mają być częścią odrębnego od stosunku spółki stosunku prawnego, np. stosunku pożyczki, najmu, dzierżawy.
Obowiązki wynikające ze stosunków spoza stosunku spółki nie przechodzą na nabywcę udziałów wskutek samego nabycia przez niego udziałów. Nie są one bowiem częścią stosunku spółki.
Generalnie obowiązki ciążące na wspólniku, a nie na udziale oraz uprawnienia związane z osobą wspólnika, tzw. uprawnienia osobiste, nie mogą być przenoszone (zbywane) i wygasają po śmierci (ustaniu osoby prawnej) wspólnika (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2005 r., I CK 521/04, Legalis, w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że w razie zbycia wszystkich udziałów, skoro zbywający traci status wspólnika, gasną również uprawnienia przyznane mu osobiście. Utrata, „wygaśnięcie” uprawnień osobistych ma miejsce w sytuacji przeniesienia (zbycia) wszystkich udziałów, zachowanie choćby jednego udziału nie ma tego skutku, skoro zbywający zachował status wspólnika, chyba że umowa spółki stanowi inaczej).
Zgodnie z art. 186 § 1k.s.h. w przypadku zbycia udziału lub jego części nabywca odpowiada wobec spółki solidarnie ze zbywcą za niespełnione świadczenia należne spółce ze zbytego udziału lub zbytej części udziału. Przepis ten stosuje się również do zbycia ułamkowej części udziału.
Przepis ten określa odpowiedzialność nabywcy (nabywców) jedynie w razie przeniesienia udziału bądź jego części, tj. w wyniku czynności prawnych związanychz obrotem inter vivos i nie ma zastosowania do nabycia udziału, części udziału bądź też udziałów w udziale lub jego części mortis causa bądź w toku postępowania egzekucyjnego; w tym zakresie odpowiedzialność nabywcy (nabywców) regulują przepisyKsięgi czwartej k.c.lub przepisyk.p.c.dotyczące nabycia przez egzekucję(por. także Allerhand, Komentarz, s. 312 oraz W. Pyzioł, w: Kruczalak, Komentarz KSH, s. 344).
Przepisart. 922 § k.c.stanowi, że prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej. Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związanez jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami (art. 922 § 2 k.c.).
Zart. 922 § 1 k.c.wynika, że spadek stanowi ogół majątkowych prawi obowiązków zmarłego. Chodzi tu o prawa i obowiązki mające charakter cywilnoprawny.
Do spadku nie wchodzą wszystkie prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym, lecz tylko takie spośród nich, którym można przypisać majątkowy charakter. Majątkowy charakter mają takie prawa, które w głównej mierze, typowo, służą do realizacji interesu ekonomicznego uprawnionego. Obowiązki majątkowe to natomiast korelaty praw majątkowych przysługujących innym osobom. Prawai obowiązki niemajątkowe zasadniczo gasną z chwilą śmierci uprawnionego (por.E. Skowrońska-Bocian, J. Wierciński, w: Gudowski, Komentarz KC, Ks. IV, 2013,s. 18).
Udział wspólnika w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w razie jego śmierci wchodzi do spadku po nim i podlega dziedziczeniu według regułprawa spadkowego.
Udział w spółce z ograniczona odpowiedzialnością może być także przedmiotem zapisu zwykłego. Przechodzi on wówczas na spadkobiercę w chwili otwarcia spadku, jednocześnie zaś po stronie spadkobiercy powstaje obowiązek wykonania zapisu (przeniesienia udziału na zapisobiercę). Zapisobierca uzyska pozycję wspólnika dopiero w wyniku wykonania zapisu (por. M. Rygoł, Skutki śmierci,s. 14; pod rządemKHpor. Allerhand 1935, s. 308; T. Dziurzyński, w: Dziurzyński, Fenichel, Honzatko, Komentarz, 1992, s. 209; D. Bugajna-Sporczyk, Dziedziczenie,s. 57; A. Szajkowski, M. Tarska, w: KomentarzKSH, t. II, 2014, s. 306).
Umowa spółki może wyłączyć lub w określony sposób ograniczyć podział udziałów między spadkobierców, w przypadku gdy zmarły wspólnik miał więcej niż jeden udział (art. 183 § 2 k.s.h.).
Spadkobierca wstępuje do spółki na podstawie przepisówprawa spadkowego(art. 925 k.c.). Członkostwo w spółce uzyskuje więc ipso iure. Złożenie oświadczenia woli o przystąpieniu do spółki nie jest ani wymagane, ani przewidziane.
Umowa spółki(...)sp. z o. o. w § 21 stanowi, żew przypadku śmierci wspólnika w jego prawa wchodzą spadkobiercy, którzy wyznaczają spośród siebie osobę, która będzie wykonywała prawa wspólnika.
ZobowiązanieZ. P.określone w § 10 ust. 2 umowy spółki jest ściśle związane z jego osobą i nie podlega dziedziczeniu.
Nie sposób też zgodzić z zarzutami naruszenia prawa materialnego --art. 552k.c.w zw. zart. 551k.c.orazart. 554k.c.przez niewłaściwe zastosowanie.
Artykuł 551k.c.zawiera definicję legalną przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym (albo przedmiotowo-funkcjonalnym). Przedsiębiorstwo –- zorganizowany kompleks majątkowy przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej – tworzą rozmaite, przykładowo jedynie wskazane w komentowanym przepisie, składniki niematerialne i materialne. Funkcjonalnie i organizacyjnie zespolone przedsiębiorstwo, jako całość, jest szczególnym, samodzielnym dobrem prawnym mogącym stanowić przedmiot obrotu prawnego i gospodarczego.
Artykuł 552k.c.wyraża zasadę, zgodnie z którą każda czynność prawna dotycząca przedsiębiorstwa obejmuje, co do zasady, wszystkie jego składniki.Artykuł 554k.c.reguluje konsekwencje zbycia przedsiębiorstwa w zakresie odpowiedzialności za długi związane z jego prowadzeniem.
Przedsiębiorstwo może być przedmiotem obrotu prawnego na podstawie jednej czynności prawnej (uno actu). Przedsiębiorstwo jako całość zatem należy traktować jako jeden przedmiot stosunku cywilnoprawnego. Jeżeli co innego nie wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych, czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystkie jego składniki.
Podstawą wyłączenia pewnych składników z zakresu czynności prawnej mającej za przedmiot przedsiębiorstwo może być albo treść danej czynności prawnej, albo szczególny przepis prawa.
Do wyłączeń wywodzących się z ustawy niektórzy autorzy zaliczająw szczególności prawa o charakterze niezbywalnym, np. użytkowanie (tak m.in.A. Lichorowicz, Stosowanie, s. 205).
Zbycie przedsiębiorstwa może nastąpić na podstawie zróżnicowanych czynności prawnych rozporządzających, w szczególności umowy sprzedaży, darowizny, zamiany, a także wniesienia przedsiębiorstwa jako aportu do spółki.
Zbycie przedsiębiorstwa prowadzi do następstwa prawnego o charakterze pochodnym (translatywnym). Natomiast poszczególne prawa wchodzące w skład przedsiębiorstwa mogą przejść na następcę w zmienionym kształcie. Wbrew pozorom zbycie całego przedsiębiorstwa uno actu nie oznacza sukcesji uniwersalnej, lecz sukcesję singularną. Przedmiotem zbycia nie jest wszak cały majątek przedsiębiorcy (post. SN z 24.3.2010 r., V CSK 338/09, Legalis i z 13.12.2012 r., V CZ 61/12, Legalis; tak też trafnie m.in. E. Kremer, Ustawowe przystąpienie, s. 97 i n.; por. R.T. Stroiński, Przedsiębiorstwo, s. 339–340; J. Widło, Rozporządzanie, s. 169 i n.).
Artykuł 554k.c.reguluje zagadnienie odpowiedzialności za długi związanez prowadzeniem przedsiębiorstwa. Ustanawia solidarną odpowiedzialność zbywcyi nabywcy przedsiębiorstwa. Odpowiedzialność nabywcy ma charakter ograniczony. Nabywca odpowiada co prawda całym swoim majątkiem, lecz jedynie do wartości nabytego przedsiębiorstwa (pro viribus patrimonii), i o ile wiedział lub powinien był wiedzieć o takich długach. Zbywca natomiast odpowiada za wszystkie długi całym swoim majątkiem – bez ograniczeń. Ratio tej normy prawnej polega na ustanowieniu szczególnej ochrony wierzycieli. Korzystanie z niej okazuje się zazwyczaj dogodniejsze od innych instrumentów, w szczególności skargi pauliańskiej (art. 527 i n. k.c.).
Wbrew stanowisku skarżącego przepisyart. 552k.c.w zw. zart. 551k.c.iart. 554k.c.nie dają podstaw do wywiedzenia następstwa prawnego pozwanej po zmarłymZ. P.w zakresie postanowień zawartych w § 10 ust. 2 umowy spółki.
W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z łączeniem się spółek, tym samym nie znajduje uzasadnienia powoływanie stanowisk doktryny dotyczących łączenia, w tym doart. 494 k.s.h.
Powoływane w apelacji wyroki sądów apelacyjnych i Sądu Najwyższego odnoszą się do innych stanów faktycznych i prawnych, tym samym argumentacjaw nich zawarta jest nieprzydatna do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Zasada swobody umów nie obejmuje kreowania przez strony stosunków prawnych, na mocy których jedna ze stron zobowiązuje się do złożeniaw przyszłości oświadczenia woli. Zobowiązanie do zawarcia umowy sprzedaży udziałów mogłoby w niniejszym przypadku wynikać tylko z umowy przedwstępnej (por. W. Popiołek, w: Kodeks cywilny. Tom. 1. Komentarz do art. l - 449(

    11), pod red.
  K. Pietrzykowskiego, Warszawa 2008, s. 1126).
Powód miedzy innymi wskazuje, że opiera swoje żądanie na zapisach umowy spółki(...)spółki z o.o. (§ 10 ust. 2), jako na umowie przedwstępnej. Zdaniem skarżącego, postanowienia umowy spółki mają niezbędne cechy umowy przedwstępnej w postaci wskazania podmiotu, który ma złożyć oświadczenie woli oraz cenę. W umowie przedwstępnej zabrakło jedynie terminu zawarcia umowy przyrzeczonej. Termin ten skutecznie wyznaczył zgodnie zart.389 § 2 k.c.
Określony w umowie przedwstępnej termin zawarcia umowy przyrzeczonej nie jest terminem końcowym, a jedynie terminem spełnienia świadczenia, którego upływ nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania do zawarcia umowy przyrzeczonej. Przeciwnie, upływ tego terminu skutkuje wymagalnością roszczenia o zawarcie takiej umowy (por. wyroki Sadu Najwyższego z 16 grudnia 2005 r., III CK 344/05, Legalis;z 7 maja 2003 r., IV CKN 113/01, Legalis i z 13 stycznia 2011 r., III CSK 116/10, opubl. Legalis).
Termin zawarcia umowy przyrzeczonej wyznaczony został przez powoda niezgodnie z postanowieniamiart. 389 § 2 k.c.. Zgodnie bowiem zezd. 3tego przepisu „jeżeli w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie można żądać jej zawarcia". Samo zawarcie umowy przyrzeczonej może oczywiście nastąpić później, byle tylko ten późniejszy termin został wyznaczony przed upływem roku od zawarcia umowy przedwstępnej, rok ten bowiem stanowi termin zawity na wyznaczenie daty spełnienia świadczenia z umowy przedwstępnej. Powód wyznaczył termin do zawarcia umowy przyrzeczonej pismem z dnia 8 września 2015 roku.Z. P.objął udziały w dniu 11 stycznia 2010 roku. Zatem termin roczny do wyznaczenia terminu do zawarcia umowy przyrzeczonej upłynął w dniu 11 stycznia 2011 roku. Po tym terminie powód nie mógł już skutecznie wyznaczyć terminu zawarcia umowy przyrzeczoneji w konsekwencji nie może żądać jej zawarcia. Zawarte w umowie spółki postanowienie, że prawo do nabycia udziałów zaktualizuje się po upływie5 lat nie wyłącza konieczności oznaczenia terminu zawarcia umowy przyrzeczonejw ciągu roku od zawarcia umowy przedwstępnej.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w związku zart. 99 k.p.c.iart. 391 § 1 k.p.c.
Zasądzoną kwotę stanowi wynagrodzenia pełnomocnika pozwanej będącego radcą prawnym, które zostało określone na podstawie § 2 pkt 3 w związku z § 10 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r.w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 265 ze zm.) w jego obecnym brzmieniu.

    Tomasz Bajer Mariola Szczepańska Bartosz Kaźmierak