Sąd Okręgowy w Olsztynie
IX Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ca 316/18
Data wyroku: 2018-08-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mirosław Wieczorkiewicz, Ewa Dobrzyńska – Murawka, Jacek Barczewski
Słowa kluczowe: Odsetki
Podstawa prawna: art. 481 kc

Sygn. akt IX Ca 316/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 sierpnia 2018 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Mirosław Wieczorkiewicz (spr.)

Sędziowie:

SO Jacek Barczewski
SO Ewa Dobrzyńska – Murawka

Protokolant:

prac. sądowy Izabela Ważyńska

po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2018 r. w Olsztynie na rozprawie
sprawy z powództwaS. Ś.
przeciwkoK. S.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt X C 2381/16,

I
oddala apelację;

II
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem kosztów procesu za instancję odwoławczą.

Jacek Barczewski Mirosław Wieczorkiewicz Ewa Dobrzyńska – Murawka
Sygn. akt IX Ca 316/18

UZASADNIENIE
Powód wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 61.672,71,-zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty i kosztami procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że kwota 61.672,71,-zł stanowi skapitalizowane odsetki za opóźnienie w zapłacie należności głównej w wysokości 187.634,72,-zł wynikającej z umowy sprzedaży nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)(stwierdzonej aktem notarialnym Rep. A nr(...)) wyliczonych za okres od dnia 15 lutego 2013r. do dnia 15 lutego 2016r. wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na swoją rzecz od powoda kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska podał, że powód nie wezwał go do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem. Poza tym nieruchomość będąca przedmiotem sprzedaży nie została mu wydana przez powoda, który do chwili obecnej z niej korzysta. Wobec tego, pozwany podniósł zarzut potrącenia kwoty 108.000,-zł za bezumowne korzystanie z nieruchomości za lata 2014 - 2016. Ponadto wskazał, że nie otrzymał pieniędzy na zakup nieruchomości z zawartej na ten cel umowy kredytu, ponieważ pracownik banku zawiadomił kredytodawcę o wyłudzeniu kredytu przez pozwanego. Ostatecznie pozwany cofnął zarzut potrącenia i wniósł o oddalenie powództwa na podstawieart. 5 kc, ponieważ uiścił ¾ ceny sprzedaży, a całkowita spłata długu została mu uniemożliwiona przez powoda.
Wyrokiem z dnia 5 października 2017r. Sąd Rejonowy w Olsztynie zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 61.672,71,-zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 16 marca 2016r. do dnia zapłaty oraz orzekł, że pozwany jest obowiązany zwrócić powodowi koszty procesu i ich szczegółowe wyliczenie powierzył referendarzowi sądowemu.
Sąd Rejonowy ustalił, że umową z dnia 11 września 2008r. zawartą w formie aktu notarialnego (za rep. A nr(...)powód - wykonując swoje zobowiązanie z umowy sprzedaży - przeniósł na pozwanego własność niezabudowanej nieruchomości położone wŁ.przyul. (...)(KW nr(...)). Zgodnie z § 5 przedmiotowej umowy, cena za sprzedaż nieruchomości miała zostać zapłacona powodowi do dnia 11 października 2009r. z kredytu udzielonego pozwanemu przez(...) Bank (...) Spółka AkcyjnaOddział wŁ.na podstawieumowy kredytowej nr (...)z dnia 5 sierpnia 2008r. Pozwany - za zgodą powoda - zobowiązał się do uiszczenia części ceny (szczegółowo wskazanej w akcie notarialnym) na poczet zobowiązań powoda wobec(...) Banku S.A.wW.i ZUS oraz na pokrycie zaległych należności z tytułu podatku od osób fizycznych i opłaty egzekucyjnej. Cena pozostała do uiszczenia na rzecz powoda wynosiła 187.634,72,-zł.
Dalej Sąd ten ustalił, że do Sądu Okręgowego w Łodzi wpłynął akt oskarżenia przeciwkoO. S.i pozwanemu o to, że działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził(...) Bank (...) S.A.wG.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w postaci pieniędzy w kwocie 1.758.290,-zł za pomocą wprowadzenia pracowników Banku w błąd co do swej sytuacji majątkowej, tj. o przestępstwo zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkiart. 297 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 12 kk. Przedmiotowa sprawa jest rozpoznawana pod sygn. akt XVIII K 59/10. Umowa o kredyt zawarta pomiędzy pozwanym aBankiem (...)została wypowiedziana pismem z dnia 17 lutego 2009r., a tym samym pozwany nie otrzymał dalszej transzy kredytu udzielonego pozwanemu. Postanowieniem z dnia 11 maja 2012 ., umorzono śledztwo o sygn. akt Ds. 1526/11 w przedmiocie min. poprzez podrobienia podpisuK. S.na stronie drugiej części szczegółowej oraz przerobieniu daty 20 czerwca 2008r. na 20 sierpnia 2008r. na stronie dziesiątej ogólnej części kredytu nr(...)z dnia 5 sierpnia 2008r. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2011r., umorzono śledztwo o sygn. akt 1 Ds. 781/11 w przedmiocie doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzania mieniem(...) Banku (...) S.A.Oddział wZ.i pozwanego w ten sposób, że nieustalony sprawca podrobił podpis pozwanego jako kredytobiorcy na wniosku z dnia 15 września 2008r. o wypłatę I transzy kredytu mieszkaniowego doumowy kredytowej numer (...)z dnia 20 czerwca 2008r. w kwocie 687.895,24,-zł, która to kwota została wypłacona nieustalonej osobie, tj. o czyn zart. 286 § 1 kkiart. 270 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk- wobec niewykrycia sprawcy.
Na koniec Sąd I instancji ustalił, że postanowieniem z dnia 15 lutego 2016r. Referendarz Sądowy Sądu Rejonowego w Olsztynie w sprawie sygn. akt X Co 131/16 nadał klauzulę wykonalności aktowi notarialnemu z dnia 11 września 2008r. Rep. A nr(...)na rzecz powoda przeciwko dłużnikowi (pozwanemu) co do kwoty 187.634,72 zł. Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012 r., Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie sygn. akt I C 1105/09: oddalił powództwo powoda o stwierdzenie nieważności umowy przeniesienia własności z dnia 11 września 2008r. sporządzonej w formie aktu notarialnego za rep. A(...)przed notariuszemE. Ś.w kancelarii notarialnej wŁ..
Mając to na uwadze Sąd Rejonowy wskazał, że bezspornie pozwany nie zapłacił powodowi reszty ceny sprzedaży w kwocie 187.634,72,-zł, która miała być uiszczona do 11 października 2008r. Powód domagał się skapitalizowanych odsetek od przedmiotowej kwoty, za okres od dnia 15 lutego 2013r. do dnia 15 lutego 2016r.
Sąd I instancji dalej podał, że podstawę prawną tego roszczenia stanowił przepisart. 481 § 1 kcw zw. zart. 482 § 1 kc.Zgodnie z treścią pierwszego przepisu, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pienionego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
W tej sytuacji Sąd I instancji uznał, że bezzasadne były twierdzenia pozwanego o braku winy za opóźnienie w zapłacie, czy też o niewydaniu mu przez powoda kupionej nieruchomości.
Sąd Rejonowy przyjął również, że w akcie notarialnym stwierdzono, iż pozwany powinien zapłacić cenę do dnia 11 października 2008r., a więc pozwany od tej daty pozostawał w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
W tych warunkach Sąd I instancji uznał, że zgodnie z przepisemart. 482 § 1 kc, od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa. Zatem żądanie przez powoda zapłaty kwoty skapitalizowanych odsetek od ceny za sprzedaż nieruchomości (187.634,72,-zł) było uzasadnione.
Poza tym pozwany, według Sądu Rejonowego, nie wykazał, aby roszczenie powoda było niezgodne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc).
Zdaniem tego Sądu pozwany także nie udowodnił, aby powód nie wydał mu nieruchomości, a śledztwa w przedmiocie podrobienia jego podpisu na dokumencie umowy kredytu zostały umorzone.
W tych okolicznościach, Sąd I instancji powództwo uwzględnił w całości. O kosztach procesu Sąd ten orzekł na podstawieart. 98 § 1 kpcw zw. zart. 108 § 1 kpc.
Apelację od powyższego wyroku złożył powód, zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu I instancji w całości.
Powód zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie:

1
5kcprzez nie zastosowanie tego przepisu w sytuacji, zostały spełnione prawem przewidziane warunki tj. pozwany przedstawił dowody na to, że powód nadużył swego prawa żądania odsetek określonego wart. 481 § 1 kcpoprzez nie stawienie się w umówionym terminie na nieruchomości dla przekazania niezbędnej dokumentacji technicznej nieruchomości i domu, zaniechanie wydania nieruchomości pozwanemu, usiłowanie bezzasadnego „odzyskania" nieruchomości przez złożenie zawiadomienia o rzekomo popełnionym przestępstwie wyłudzenia kredytu na zakup przedmiotowej nieruchomości i spowodowanie wstrzymania wypłacenia reszty sumy na zakup nieruchomości - sprawa o sygn. akt: XVIII K 59/10 Sądu Okręgowego w Łodzi toczy się nadal,

2
art. 476 kciart. 546 § 2 kcprzez nie zastosowanie, pominięcie wskazanych przepisów przy dokonywaniu ustaleń faktycznych co do wydania nieruchomości pozwanemu, w szczególności przez dokonanie zawężającej interpretacji pojęcia „wydania nieruchomości", oraz nie uwzględnienia zaistnienia okoliczności, za które pozwany jako zobowiązany nie ponosi odpowiedzialności,

3
art. 316 § 1 i 2 kpcprzez pominięcie przy ferowaniu zaskarżonego orzeczenia dowodów w postaci kopii pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi - Widzewa w ŁodziA. P.(sygn. akt: Km 6455/14), fotografii nieruchomości - dowodów na usiłowania pozwanego zmierzające do wejścia w posiadanie nieruchomości (wydanie nie nastąpiło),

4
art. 299 kpcprzez oddalenie wniosku o odroczenie rozprawy i przesłuchanie pozwanego na okoliczność działań podejmowanych w celu uzyskania posiadania nieruchomości i domu, a także złożenia dokumentów dotyczących działań pozwanego podejmowanych we wskazanym wyżej kierunku; twierdzę, że pozwanego pozbawiono możliwości obrony jego praw w tym procesie,

5
art. 328 § 2 kpcpoprzez nie zawarcie w uzasadnieniu orzeczenia podstaw faktycznych uwzględnienia powództwa, w szczególności nie podanie przyczyn pominięcia dowodów w postaci dokumentów złożonych przez pozwanego na rozprawie, a także przyczyn nie zastosowaniaart. 476 kciart. 546 § 2 kc, a także pominięcia faktów - wprowadzenia sądu w błąd przez powoda co do nieznajomości adresu pozwanego.

Na podstawieart. 382 kpc- pozwany domagał się dopuszczenie dowodów z kopii wezwań kierowanych przez pozwanego do powoda o wydanie nieruchomości - pisma z dnia: 17 września 2008 r, 16 kwietnia 2009 r., 26 września 2009 r., 12 czerwca 2010 r, 21 marca 2017 r. oraz 15 kwietnia 2017 r.
Mając powyższe na uwadze, powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Olsztynie celem przeprowadzenia postępowania i rozpoznania istoty sprawy, ewentualnie - zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości.
W odpowiedzi powód wniósł o oddalenie apelacji w całości oraz zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co nastęuje:
Apelacja jest bezzasadna.
Kontrola instancyjna doprowadziła Sąd II instancji do przekonania, że ustalenia faktyczne i przyjęte rozstrzygnięcie prawne dokonane przez Sąd Rejonowy jest prawidłowe i odpowiada prawu. Wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustalenia i wywody zostały przeprowadzone na podstawie poprawnej analizy dowodów oraz podanej tam podstawy prawnej, których ocena nie wykazała błędów natury faktycznej, czy logicznej, jak również jurydycznej. Sąd I instancji wskazał, jakie fakty uznał za potrzebne do ukierunkowanego we wniosku i żądanego rozstrzygnięcia oraz na jakich przesłankach oparł swoją decyzję.
W konsekwencji ustalenia te i oceny Sąd Okręgowy przyjmuje za własne, zwracając uwagę, że nie ma wobec tego potrzeby procesowej przeprowadzania na nowo w uzasadnieniu tego orzeczenia oceny każdego ze wskazanych wywodów, a wystarczy odnieść się do tych ustaleń i ocen, które zostały zakwestionowane w apelacji (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 października 1998 r., III CKN 650/98,Legalis nr 362243, wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2003 r., II UK 156/03,Lex nr 390069, wyrok Sądu Najwyższego z 9 lutego 2012 r., III CSK 179/11,Lex nr 1165079i uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2016r., V CNP 34/15,Legalis nr 1406416).
W niniejszej sprawie, powód domagał się zasądzenia kwoty 61.672,71,-zł stanowiącej skapitalizowane odsetki za opóźnienie w zapłacie należności głównej w wysokości 187.634,72,-zł wynikającej z umowy przeniesienia własności zabudowanej nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)(zawartej w formie aktu notarialnego A nr(...)) za okres od dnia 15 lutego 2013r. do dnia 15 lutego 2016r.
Roszczenie powoda zostało uwzględnione przez Sąd I instancji w całości.
Na etapie postępowania apelacyjnego, pozwany (tak jak w postępowaniu pierwszoinstancyjnym) podniósł zarzut sprzeczności roszczenia powoda z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc).
Zdaniem pozwanego, powód nie wydając sprzedanej nieruchomości, nie przekazując dokumentacji technicznej domu położonego na zakupionym gruncie, składając zawiadomienie o popełnieniu przez pozwanego przestępstwa wyłudzenia kredytu (przez co skarżący nie miał pieniędzy na zapłatę resztę ceny) - nadużył swojego prawa do żądania odsetek na podstawieart. 481 § 1 kc.
W ocenie pozwanego, Sąd Rejonowy nie wziął pod uwagę tego, że pozwany nie ponosi odpowiedzialności, za brak przez powoda nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)(zarzut naruszeniaart. 476 kciart. 546 § 2 kc).
Ponadto skarżący podniósł, że Sąd I instancji wydając wyrok pominął dowody w postaci: kopii pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi - WidzewaA. P.(Km 6455/14), fotografii zakupionej nieruchomości (zarzut naruszeniaart. 316 § 1 i 2 kpc), bezzasadnie oddalił wniosek o odroczenie rozprawy i nie przesłuchał pozwanego w charakterze strony (zarzut naruszeniaart. 299 kpc) oraz nie zawarł w uzasadnieniu podstaw faktycznych uwzględnienia powództwa (zarzut naruszeniaart. 328 § 2 kpc).
Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że ze względu na podstawę prawną roszczenia powoda (art. 481 § 1 kcw zw. zart. 482 § 1 kc), zaprezentowane argumenty strony powodowej nie mogą doprowadzić do zmiany zaskarżonego orzeczenia.
Zgodnie z treścią przepisuart. 481 § 1 kc, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Z powyższego przepisu wynika, że odsetki należą się za sam fakt opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego. Jest to odpowiedzialność absolutna. Obojętne są więc rodzaj tego opóźnienia (zwykłe -art. 476 kc, czy też kwalifikowane -art. 477 kc) oraz przyczyny tego opóźnienia. Bez znaczenia jest zwłaszcza to, czy jest ono spowodowane faktem, za który dłużnik ponosi odpowiedzialność i czy wierzyciel poniósł szkodę (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2003r., II CKN 134/01,Legalis nr 66169). Dłużnik nie może się zwolnić z obowiązku zapłaty odsetek przez wykazanie, że nie ponosi odpowiedzialności za okoliczności, które spowodowały opóźnienie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 1977r., II CR 63/77,Legalis nr 19980).
Innymi słowy, wszystkie zarzuty apelacji wskazujące na brak winy pozwanego w braku terminowej zapłaty ceny za zakupioną nieruchomość są bezzasadne (zarzut naruszeniaart. 476 kciart. 546 § 2 kc).
Przechodząc do oceny zarzutu sprzeczności roszczenia powoda z zasadami współżycia społecznego wyjaśnić należy, żeart. 5 kcustanawia normę o wyjątkowym charakterze, znajdującą zastosowanie jedynie w szczególnych okolicznościach, kiedy nie można w inny sposób zabezpieczyć interesu osoby zagrożonej wykonaniem prawa podmiotowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 października 2000r., II CKN 292/00Lex nr 521918, wyrok Sądu Najwyższego z 31 maja 2006r., IV CSK 149/05,Lex nr 258681).
W tym też kontekście, powołanie się naart. 5 kcjest niejako ostatecznością.
W toku całego postępowania sądowego, pozwany konsekwentnie podnosił, że nie uiścił reszty ceny za zakupioną nieruchomość, ponieważ powód nie wydał mu przedmiotu sprzedaży (gruntu wraz z posadowionym na nim domem i jego dokumentacją techniczną).
Zgodnie z przepisemart. 535 § 1 kc, przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.
Zatem jeżeli według twierdzeń pozwanego, powód faktycznie nie wydał mu sprzedanej nieruchomości, to skarżący mógł - na podstawie przepisuart. 467 pkt 4 kc- wpłacić kwotę 187.634,72,-zł do depozytu sądowego.
Zgonie bowiem zart. 470 kc, ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia i zobowiązuje wierzyciela do zwrotu dłużnikowi kosztów złożenia.
Z tego powodu uznać należy, że - nawet przy ewentualnym braku wydania nieruchomości przez powoda – pozwany mógł zapobiec powstaniu roszczenia o zapłatę odsetek za opóźnienie.
Niemniej jednak zauważyć należy, że twierdzenia skarżącego o niewydaniu przez powoda sprzedanej nieruchomości do chwili obecnej, w świetle wszystkich okoliczności sprawy jawią się jako mało prawdopodobne.
Po pierwsze, w § 6 aktu notarialnego z dnia 11 września 2008r. zostało wskazane, że wydanie przedmiotu umowy (nieruchomość położona wŁ.przyul. (...)) nastąpiło w dniu dzisiejszym (dzień zawarcia umowy).
Oznacza to, że pozwany dysponował nieruchomością co najmniej od dnia 11 września 2008r.
Po drugie, pozwany - za zgodą powoda - zobowiązał się do uiszczenia części ceny za nieruchomość (w wysokości szczegółowo określonej w akcie notarialnym) na poczet zobowiązań powoda wobec(...) Banku S.A.wW.i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz na pokrycie zaległych należności z tytułu podatku od osób fizycznych i opłaty egzekucyjnej. Zaplata ceny została natomiast odroczona do 11 października 2008r.
Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego wynika, że pozwany - tytułem zapłaty części ceny - uregulował wszystkie ww. należności publicznoprawne oraz zobowiązania wobec osób trzecich ciążące na powodzie. Pozwany nie uiścił jedynie części ceny przypadającej powodowi w kwocie 187.634,72,-zł.
Zatem nielogicznym wydaje się to, aby pozwany wpłacił na rzecz innych podmiotów niemalże 700.000,-zł za nieruchomość do której nie ma dostępu.
Na marginesie należy zauważyć, że powyższe okoliczności nie miały znaczenia dla oceny zasadności roszczenia powoda.
Zdaniem Sądu Okręgowego, brak uiszczenia kwoty 187.634,72,-zł wynikał jedynie z wypowiedzenia pozwanemu przez(...) Bank S.A.umowy kredytu, za który pozwany miał sfinansować transakcję.
W tej sytuacji brak zapłaty reszty ceny, wynikał jedynie z braku na ten cel wystarczających funduszy przez skarżącego, a za taką okoliczność nie sposób przypisać winy stronie powodowej.
Tymczasem należy zauważyć, że z punktu widzenia zasad stosowaniaart. 5 kc, nie jest rzeczą obojętną ocena zachowania się podmiotu prawnego pozostającego w konkretnym wypadku pod ochroną prawa. Związana z tym jest zasada "czystych rąk", a to oznacza, że nie może korzystać z ochronyart. 5 kcten kto sam narusza zasady współżycia społecznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2011r., I PK 135/10,Legalis nr 361400).
Tymczasem niewypełnienie przez pozwanego zobowiązania przez niemalże 10 lat od dnia jego wymagalności, nie może korzystać z ochrony prawnej na podstawieart. 5 kc.
Na etapie postępowania apelacyjnego, pozwany próbował wykazać, że na przestrzeni wielu lat (2008 - 2017r.) wzywał powoda do wydania nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)(k. 360 - 366).
Po pierwsze, wskazać należy, że na podstawieart. 381 kpcww. dowody uznano za spóźnione.
Zgodnie z treścią tego przepisu, sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później.
Sąd Okręgowy konsekwentnie stoi na stanowisku, że niemożność skorzystania w poprzednim postępowaniu z określonych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nie zachodzi wówczas, gdy istniała obiektywna możliwość powołania ich w tym postępowaniu, a tylko na skutek opieszałości, zaniedbania, zapomnienia, czy błędnej oceny potrzeby powołania strona tego nie uczyniła (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2015r., IV CZ 4/15, Legalis 1242527).
Z powyższych względów, Sąd II instancji pominął wniosek dowodowy zawarty w apelacji jako spóźniony.
Po drugie, w księdze wieczystej (KW nr(...)) prowadzonej dla nieruchomości będącej przedmiotem umowy z dnia 11 września 2008r., jako właściciel widnieje pozwany.
Z treści księgi wynika, że pozwany, jako właściciel nieruchomości został wpisany jako właściciel na podstawie ww. umowy (Rep. A nr 7816/2008) w dniu 27 marca 2009r.
Trudno zatem uznać, że pozwany - widniejący w księdze wieczystej jako właściciel przez ponad 9 lat - nie może uzyskać dostępu do zakupionego w 2008r. gruntu.
Poza tym wpis do księgi wieczystej w tym przypadku miał charakter deklaratoryjny, a więc pozwany mógł od 11 września 2008r., skierować przeciwko powodowi roszczenie windykacyjne, czego z tylko sobie wiadomych powodów nie uczynił.
Powyższe okoliczności świadczą o bezzasadności twierdzeń pozwanego, które najprawdopodobniej są uzasadnione stanowiskiem procesowym pozwanego.
Jako bezzasadne należy również określić zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego.
Skarżący - przy zarzutach prawa procesowego - w pierwszej kolejności wskazał, że Sąd I instancji wydając wyrok pominął dowody w postaci: kopii pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi - WidzewaA. P.(Km 6455/14), fotografii zakupionej nieruchomości (zarzut naruszeniaart. 316 § 1 i 2 kpc).
Za ugruntowany w orzecznictwie uznać należy pogląd, że strona nie może skutecznie zarzucać w apelacji uchybienia przez sąd pierwszej instancji przepisom postępowania polegającego na wydaniu postanowienia, które może być zmienione lub uchylone stosowanie do okoliczności, jeżeli nie zwróciła uwagi sądu na to uchybienie w toku posiedzenia, a w razie nieobecności - na najbliższym posiedzeniu, chyba że niezgłoszenie zastrzeżenia nastąpiło bez jej winy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2005 r. III CZP 55/05,Legalis 70737).
Z protokołu rozprawy z dnia 22 września 2017r. wynika, że pełnomocnik pozwanego - prawidłowo wezwany - nie stawił się na rozprawę, a tym samym nie zakwestionował niedopuszczenia przez Sąd I instancji dowodów znajdujących się w aktach.
Z tego też względu, strona skarżąca utraciła możliwość powoływania się na przedmiotowe uchybienie przed Sądem II instancji.
W tym miejscu należy zauważyć, że warunkiem zaskarżalności niezaskarżalnych postanowień, które miały wpływ na wynik sprawy (np. oddalających wniosek dowodowy) jest zamieszczenie w środku zaskarżenia (apelacji) stosownego, wyraźnego wniosku w tym zakresie (art. 380 kpc).
Należy przy tym podkreślić, że w odniesieniu do środków zaskarżenia wnoszonych przez profesjonalnych pełnomocników wniosek taki powinien być jednoznacznie sformułowany, gdyż nie ma podstaw do przypisywania pismom wnoszonym przez takich pełnomocników treści wprost w nich niewyrażonych.
Z kolei zarzut naruszeniaart. 299 kc, można usprawiedliwić jedynie nieznajomością akt niniejszego postępowania.
Otóż pełnomocnik pozwanego wskazał, że Sąd I instancji oddalił wniosek o odroczenie rozprawy i przesłuchanie pozwanego na okoliczność działań podejmowanych w celu uzyskania posiadania nabytej nieruchomości i domu.
Tymczasem z protokołu rozprawy z dnia 17 sierpnia 2017r. wynika, że pozwany został przesłuchany w charakterze strony, a treść jego zeznań wskazuje, że przedstawił dokładnie swoją wersję zdarzeń związanych z umową sprzedaży nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)(k. 288v - 289).
Z akt sprawy wynika co prawda, że Sąd I instancji oddalił wniosek o odroczenie rozprawy, ale żądanie odroczenia dotyczyło innego posiedzenia, wyznaczonego na dzień 22 września 2017r. (ostatnia rozprawa przed wydaniem wyroku) i nie było w tym wniosku żądania przesłuchania stron.
Również w tym przypadku, brak jest zastrzeżenia do protokołu w trybieart. 162 kpcoraz wniosku o rozpoznanie niezaskarżalnego postanowienia w trybieart. 380 kpc.
Na koniec wskazać należy, że uchybienie wymogom określonym wart. 328 § 2 kpcmoże stanowić uzasadnioną podstawę apelacyjną, jeżeli skarżący wykaże, że z powodu wadliwości uzasadnienia zaskarżone orzeczenie uniemożliwia sądowi odwoławczemu sprawdzenie prawidłowości orzeczenia, które z tej przyczyny nie poddaje się kontroli apelacyjnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 stycznia 2010r., I UK 244/09,Lex nr 577821).
Tymczasem taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, ponieważ Sąd Rejonowy - wbrew twierdzeniom apelacji - dokładnie przedstawił podstawę faktyczną wyroku. Natomiast jak wynika z wcześniejszych rozważań, przepisyart. 476 kcoraz546 § 2 kcnie miały zastosowania w sprawie, a więc Sąd I instancji nie miał obowiązku odniesienie się do tych regulacji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Sąd odwoławczy oddalił wniosek o odroczenie rozprawy, ponieważ nie zachodziły przesłanki wynikające z treściart. 214 § 1 kpc. Pełnomocnik wskazał we wniosku o odroczenie rozprawy okoliczności związane z sytuacją rodzinną. Pełnomocnictwo nie zawierało ograniczenia w udzieleniu substytucji (k. 126), dlatego nie było podstawy faktycznej i prawnej do odroczenia posiedzenia apelacyjnego.
Sąd II instancji oddalił również wniosek o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia innego postępowania przed Sądem Okręgowym w Łodzi (sygn. akt II C 848/17), ponieważ wskazane postępowanie cywilne nie ma wpływu na możliwość orzekania o przedmiocie sporu w niniejszym postępowaniu (art. 177 § 1 pkt 1 kpc).
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego na podstawieart. 385 kpc.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 § 1 kpcw zw. zart. 391 § 1 kpc.
Jacek Barczewski Mirosław Wieczorkiewicz Ewa Dobrzyńska - Murawka