Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 171/18
Data wyroku: 2019-01-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Czaja, Małgorzata Pasek, Małgorzata Rokicka-Radoniewicz
Podstawa prawna: art. 66 ust. 1 pkt 147c oraz art. 82 ustawy o świadczeniach zdrowotnych (...)

Sygn. akt III AUa 171/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 stycznia 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Małgorzata Pasek

Sędziowie:

SA Małgorzata Rokicka-Radoniewicz (spr.)
SA Elżbieta Czaja

Protokolant: st. prot. sądowy Joanna Malena

po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2019 r. w Lublinie
sprawyW. N.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.
o należności z tytułu składek
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.
od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach
z dnia 15 stycznia 2018 r. sygn. akt IV U 752/17

oddala apelację.
Małgorzata Rokicka-Radoniewicz  Małgorzata Pasek  Elżbieta Czaja

III AUa 171/18

UZASADNIENIE
Organ rentowy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.decyzją z dnia 26 lipca 2017 r. działając na podstawieart. 83 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2016r. poz. 963), stwierdził, żeW. N.jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, wskazując, że zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji wynosi łącznie 5821,93 zł, w tym z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od października 2015 r. do października 2016 r. w kwocie 1875,61 zł, odsetki za zwłokę 178 zł i z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2015 r. do października 2016 r. w kwocie 3448,32 zł i odsetki za zwłokę 320 zł.
Od tej decyzji odwołanie do Sądu Okręgowego w Siedlcach złożyła ubezpieczonaW. N., wnosząc o jej zmianę i nie zgadzając się z obciążeniem jej składkami na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za powyższy okres w związku z tym, że nie prowadziła działalności gospodarczej, a rozpoczęcie działalności gospodarczej w czasie ciąży podyktowane było chęcią uzyskania zasiłku macierzyńskiego i chorobowego, ale żadnych świadczeń nie uzyskała.
Sąd Okręgowy w Siedlcach wyrokiem z dnia 15 stycznia 2018 roku zmienił częściowo zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił, zeW. N.nie jest dłużnikiem Zakładu ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia do października 2016 roku oraz oddalił odwołanie w pozostałym zakresie i zniósł wzajemnie koszty zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy ustalił, żeW. N.od dnia 1 marca 2015 r. do 10 października 2016 r. prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą działalność gospodarczą pod nazwą(...)W. N., która polegała na działalności usługowej związanej z administracyjną obsługą biura i w ramach tej działalności świadczyła usługi na rzecz(...) Sp. z o.o.wW.. Umowa między w/w stronami nie została rozwiązania do zakończenia prowadzenia działalności przezW. N..W. N.zawarła również umowę o świadczenie usług z doradcą podatkowymP. D., której przedmiotem było prowadzenie i przechowywanie przez doradcę dokumentacji podatkowej, sporządzanie deklaracji podatkowych, prowadzenie dokumentacji zgłoszeniowej i rozliczeniowej z ZUS –em, prowadzenie pełnej dokumentacji kadrowej związanej z prowadzoną przez ubezpieczoną działalnością gospodarczą. Doradca podatkowy świadczył usługi na rzeczW. N.do zakończenia przez nią działalności gospodarczej i wystawiał jej faktury za świadczone usługi.W. N.dnia 30 kwietnia 2016 r. złożyła zeznanie podatkowe(...)za rok 2015, w którym wykazała przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 12 544,72 zł, natomiast za rok 2016 r. wymieniona nie złożyła zeznania podatkowego.
Od 13 lipca 2015 r.W. N.była niezdolna do pracy w związku z ciążą, adnia (...) urodziładziecko. Decyzją z dnia 15.10.2015 r. organ rentowy odmówił wnioskodawczyni prawa do zasiłku chorobowego za okres od 13.07.2015 r. do 11.09.2015 r. wskazując, że w dniu orzeczonej niezdolności do pracy nie podlegała ona dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Nie przyznano jej również zasiłku macierzyńskiego.
Decyzją nr (...)z dnia 31.12.2015 r. organ rentowy stwierdził, że podstawa wymiaru składek dlaW. N.z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej:
1). na ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz Fundusz Pracy w okresie od kwietnia 2015 r. do lipca 2015 r. stanowią kwoty po 9897,50 zł miesięcznie;
2). Na ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe i wypadkowe w okresie od sierpnia 2015 r. do listopada 2015 r. stanowią kwoty po 525 zł miesięcznie. Powyższa decyzja jest prawomocna.
Decyzją z dnia 26 lipca 2017 r. nr(...), działając na podstawieart. 83 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2016r. poz. 963), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.stwierdził, żeW. N.jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, wskazując, że zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji wynosi łącznie 5821,93 zł, w tym z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od października 2015 r. do października 2016 r. w kwocie 1875,61 zł, odsetki za zwłokę 178 zł i z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2015 r. do października 2016 r. w kwocie 3448,32 zł i odsetki za zwłokę 320 zł.
Sąd Okręgowy orzekł, że przepisart. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(Dz. U. z 2016r. poz. 1793 tj.) stanowi, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Stosownie do treści art. 69 ust. 1 w/w ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa wart. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c-i, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie zaś zart. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2016r. poz. 963 tj.) osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają ubezpieczeniom od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W myślart. 69 ust. 1a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychdo ubezpieczenia zdrowotnego osób, które na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej, stosuje się odpowiednio art. 68 w/w ustawy regulujący podleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. W okolicznościach niniejszej sprawy ubezpieczona nie zawiesiła wykonywania działalności gospodarczej, co wynika wprost z informacji widniejącej w(...), jednakże z informacji uzyskanej z Urzędu Skarbowego wS.wynika, że nie złożyła ona zeznania podatkowego(...)za rok 2016 r. i brak jest danych aby wymieniona w związku z powyższym uzyskiwała przychody z prowadzonej działalności gospodarczej po 31.12.2015 r. Organ rentowy obciążając ubezpieczoną składkami na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia do października 2016 r. nie wykazał, aby w tym okresie ubezpieczona uzyskiwała przychody z prowadzonej działalności gospodarczej. Natomiast za rok 2015 r. ubezpieczona wykazała przychody z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 12 544,72 zł. W związku z tym, że Urząd Skarbowy nie dysponuje informacjami na temat osiąganych przez ubezpieczoną przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej w poszczególnych miesiącach 2015r., a ubezpieczona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie złożyła żądnych dowodów, które by świadczyły o tym, że wykazane przychody nie dotyczą czasookresu od 01.03.2015 r. do 31.12.2015 r., Sąd uznał, że wymieniona uzyskiwała przychody z prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej do 31.12.2015 r.
Zgodnie z art. 82 ust. 1 z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. W tym miejscu należy rozgraniczyć obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu od obowiązku opłacania składki z tego tytułu. W zakresie zasad opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne zasadnicze znaczenie ma w/w art. 82 ust. 1. Ustawodawca posłużył się w przytoczonym wyżej przepisie pojęciem "przychód" dla określenia momentu powstania obowiązku opłacania składki z kilku tytułów, co oznacza, że przepisy te uzależniają powstanie obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne od uzyskania "przychodu". Skoro zatem w przepisach określających obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, ustawodawca konsekwentnie odnosi się nie do tytułu ubezpieczenia, ale do uzyskiwanych z niego przychodów, należy uznać, że dopiero ich osiągnięcie wywołuje skutek w postaci obowiązku zapłaty składki (wyrok SA w Lublinie z dnia 2.11.2016 r., III AUa 556/16, wyrok SA w Szczecinie z dnia 7 lipca 2009r., III AUa 281/09, Legalis nr 298770).
Składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegają zatem naliczeniu w sytuacji, gdy dana osoba osiąga przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Ubezpieczona od 1 stycznia 2016 r. nie osiągała przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, czemu organ rentowy nie zaprzeczył po złożeniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wS.żądanej przez Sąd informacji o uzyskiwanych przez nią przychodach z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, nie zachodzi zatem ustawowa przesłanka do zobowiązaniaW. N.do obciążania jej składkami na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia do października 2016 r. i w związku z tym, na podstawieart. 47714§ 2 kpczaskarżoną decyzję Sąd częściowo zmienił orzekając jak w punkcie I sentencji wyroku.
W pozostałym zakresie odwołanie zostało oddalone jako niezasadne. Odnośnie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące listopad i grudzień 2015 r. składki są należne, gdyż ubezpieczona za okres od 01.03.2015 r. do 31.12.2015 r. wykazała przychód z prowadzonej działalności gospodarczej. Odnośnie natomiast składek na ubezpieczenia społeczne za okres od października 2015 r. do października 2016 r. do wysokość zadłużenia wynika, z wysokości składek obliczonych jako 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia za osobę prowadzącą działalność gospodarczą przez okres pierwszych 24 miesięcy na podstawieart. 18 a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychi powyższa kwota nie była kwestionowana przez ubezpieczoną. Należy również podkreślić, że zaskarżona decyzja jest decyzją wymiarową, a nie dotycząca podlegania ubezpieczeniu społecznemu i w związku z powyższym brak jest podstaw w niniejszym postępowaniu do kwestionowania tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym przez ubezpieczoną.
Od tego wyroku apelację wniósł organ rentowy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS., zaskarżając wyrok w punkcie I i III. Wyrokowi zarzucał:

1
naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wydane orzeczenie tj.art.233 § 1 kpcpoprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i wyprowadzenie ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wniosków z niego niepłynących przez przyjęcie, żeW. N.w badanym okresie tj. od listopada 2015 roku do października 2016 roku kwalifikowała się do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z więcej niż jednego tytułu, podczas gdy w tym czasie prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą;

2
naruszenie przepisów prawa materialnego tj.art.82 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznychpoprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, żeW. N.nie uzyskując przychodu w 2016 roku nie była zobowiązana do opłacania składki zdrowotnej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w sytuacji, gdy wnioskodawczyni nie osiągała przychodów z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, zatem istniał obowiązek opłacania składki z jednego tytułu oraz okoliczność nieuzyskania przychodu w 2016 roku ma znaczenia, w sytuacji, gdy osiągnięcie przychodu w 2015 roku miało znaczenie dla określenia momentu powstania obowiązku opłacania składki i rwania obowiązku opłacania składki zdrowotnej, zaś nieosiągnięcie przychodów w dalszy okresie prowadzenia działalności gospodarczej nie ma znaczenia.

Wnosił o zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie dowołania oraz zasądzenie od płatnika składek na rzecz organu rentowego zwrot kosztów zastępstwa procesowego za I instancję według norm przepisanych oraz zasądzenie od płatnika składek kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy, rozpoznając odwołanie wnioskodawczyni od zaskarżonej decyzji, poczynił bardzo dokładne ustalenia w zakresie stanu faktycznego na okoliczność, czy wnioskodawczyni faktycznie w okresie od 1 stycznia do października 2016 roku uzyskiwała jakikolwiek przychód, który mógłby potwierdzić fatyczne prowadzenie działalności gospodarczej i tym samym istnienie obowiązku odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu wyroku przeanalizował materiał dowody zebrany w postępowaniu przed organem rentowym i uzupełniony przez Sądem, przy czym stan faktyczny ustalony w oparciu o ten materiał nie był sporny, stąd też zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów jest niezrozumiały.
W tej sytuacji bezzasadny jest również zarzut naruszenia prawa materialnego – Sąd Okręgowy prawidłowo zinterpretował przepisyustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wskazując na odmiennie uregulowania dotyczące obowiązku opłacania składki na ubezpieczanie zdrowotne, aniżeli przyjmuje toustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznychw zakresie obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
Sąd Apelacyjny w całej rozciągłości podziela stanowisko Sądu Okręgowego. W tej sytuacji nie zachodzi potrzeba powtarzania argumentacji zawartej w uzasadnieniu wyroku (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 22 kwietnia 1997 roku II UKN 61/97 – OSNAPiUS 1998/3/104, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 roku I PKN 339/98 – OSNAPiUS 1998/24/776). Podnieść należy dodatkowo, że skarżący argumentami przytoczonymi w apelacji w żaden sposób nie podważył zasadności stanowiska Sądu pierwszej instancji. Nie można zgodzić się z tezą apelacji, że Sąd Okręgowy przyjął, że wnioskodawczyni uzyskiwała przychód z więcej niż jednego tytułu ubezpieczenia , skoro Sąd wyraźnie zaznaczył, że nie osiągała ona żadnego przychodu w 2016 roku, czego organ rentowy nie kwestionował. Powodem ustalenia braku obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, było wykazanie, że wnioskodawczyni nie osiągała przychodu, a więc nie powstał obowiązek odprowadzania składki.
Z tych względów i na podstawie powołanych powyżej przepisów oraz na mocyart.385 KPCSąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji.