Sąd Okręgowy w Częstochowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 16/18
Data wyroku: 2018-03-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Lidia Łataś
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia społeczne
Podstawa prawna: art.11 ust.2 w zw. z art.14 ust.1 i 14 ust.2 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
Teza: jednorazowe uiszczenie składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe po terminie, a ustanie tego ubezpieczenia ; możliwość korekty deklaracji za okres wcześniejszy

Sygn. akt IV U 16/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 marca 2018 roku
Sąd Okręgowy/Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie
Wydział IV
w składzie:
Przewodniczący SSO Lidia Łataś
Protokolant st. sekr. sądowy Joanna Jastrzębska-Ciura
po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 roku w Częstochowie
sprawyN. P. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wC.
o ustalenie podlegania ubezpieczeniom chorobowym
na skutek odwołaniaN. P. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wC.
z dnia 25 października 2017 roku Nr(...)

oddala odwołanie
Sygn. akt IV U 16/18

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 25 października 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwC.stwierdził, żeN. P. (2)z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej została objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym w okresach: od1 października 2007r. do 30 września 2010r., od 1 listopada 2010r. do 31 marca 2011r., od1 maja 2011r. do 28 lutego 2014r., od 1 kwietnia 2014r. do 30 czerwca 2014r. od 1 sierpnia 2014r. do 30 czerwca 2015r., od 1 sierpnia 2015r. do 31 sierpnia 2015r., od 1 października 2015r. do 30 czerwca 2017r. oraz nie została objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym w okresach: od 1 października 2010r. do 31 października 2010r., od 1 kwietnia 2011r. do 30 kwietnia 2011r., od 1 marca 2014r. do 31 marca 2014r., od 1 lipca 2014r. do 31 lipca 2014r., od 1 lipca 2015r. do 31 lipca 2015r., od 1 września 2015r. do 30 września 2015r., od 1 lipca 2017r. do 30 września 2017r.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, iż na podstawie danych zapisanych na koncieN. P. (1)jako płatnika składek ustalono, że zgłosiła ona fakt prowadzenia działalności gospodarczej od 1 października 2007r. Z tego tytułu dokonała zgłoszenia od dnia 1 października 2007r. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych: emerytalnego, rentowych, wypadkowego oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Za miesiące lipiec 2015r. i wrzesień 2015r. składki na ubezpieczenia społeczne, w tym dobrowolne ubezpieczenie chorobowe opłacono po ustawowym terminie płatności, co było powodem ustania dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w tych miesiącach. Pismemz dnia 3 sierpnia 2017r. odwołująca została poinformowana o ustaniu dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego za miesiące lipiec i wrzesień 2015r. oraz o możliwości złożenia wniosku o wyrażenie zgody na opłacenie składek o dobrowolne ubezpieczenie chorobowe po terminie. Termin złożenia wniosku wyznaczono do dnia 14 sierpnia 2017r. ZUS odwołując się to treściart. 11 i art. 14 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychwskazał, iż składki za miesiąc sierpień 2015r. oraz od października 2015r. do czerwca 2017r. opłacono w ustawowych terminach oraz wysokościach zgodnych z dokumentami rozliczeniowymi. Natomiast w dniu 4 września 2017r. do Oddziału wpłynęły korekty deklaracji rozliczeniowych bez uwzględnienia składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe za okres od lipca 2015r. do czerwca 2017r. Zdaniem ZUS z uwagi to, że ustawa o systemie ubezpieczeń nie precyzuje szczególnych wymogów, jakim powinien odpowiadać wniosek ubezpieczonego, można uznać za wniosek takie zachowanie ubezpieczonego, które stanowi czytelne wyrażenie woli przystąpienia pozostania w dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym. Fakt opłacenia należnej składki w terminie stanowi wyrażenie takiej woli. Ponieważ składki za miesiące sierpień 2015r. oraz od października 2015r. do czerwca 2017r. opłacone zostały w pełnej wysokości i w odpowiednim terminie, zgodnie zart. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychodwołująca nie miała prawa do złożenia korekt dokumentów rozliczeniowych za te miesiące.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyłaN. P. (2). Domagała się jej uchylenia. Podnosiła, iż w związku z pismem ZUS z dnia 3 sierpnia 2017r., pismem z dnia 24 października 2017r., przedstawiła organowi rentowemu stanowisko w przedmiotowej sprawie informując jednocześnie, że wniosku o wyrażenie zgodny przez organ rentowy na opłacenie składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, po ustaniu tegoż ubezpieczenia, nie złożyła. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, zostały sporządzone korekty deklaracji za w/w okresy oraz za okres, kiedy w związku z nieopłaceniem w terminie składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, zgodnie zart. 14 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenie to ustało. Z uwagi na ustanie ubezpieczenia chorobowego powyższe korekty nie uwzględniały składki na to ubezpieczenie. Ponadto ubezpieczona nie dokonała ponownego zgłoszenia do ubezpieczenia chorobowego. Odwołując się do orzeczeń sądów apelacyjnych argumentowała, iż zart. 14 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jednoznacznie wynika, że objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym wymaga złożenia przez ubezpieczonego stosownego wniosku, a wywołuje ono skutek od dnia w nim wskazanego, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony. Oznacza to po pierwsze, że bez złożenia odpowiedniego zgłoszenia nie może dojść do objęcia dobrowolnym ubezpieczaniem chorobowym, po drugie, nie jest możliwe przystąpienie do tego ubezpieczenia w inny sposób, np. poprzez terminowe i w prawidłowej wysokości opłacanie składek i po trzecie, zgłoszenie to wywołuje skutek najwcześniej od daty jego złożenia. Treść przepisu nie daje zatem podstaw by twierdzić, że ubezpieczenie chorobowe może powstać w drodze czynności faktycznych. Do nawiązania tego stosunku ubezpieczeniowego może dojść tylko w sposób wyraźny, poprzez dokonanie stosownego zgłoszenia. W ocenie odwołującej brak jest podstaw do uznania, że pomimo nie dokonania przez ubezpieczonego czynności prawnych związanych ze złożeniem wniosku, a zatem oświadczenia w przedmiocie dokonania zgłoszenia z zachowaniem wymogów formalnych, organ rentowy może sam niejako z urzędu dokonać takowego zgłoszenia, szczególnie w odniesieniu do dobrowolnego charakteru takowego ubezpieczenia.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
N. P. (2)prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i z tego tytułu od dnia 1 października 2007r. dokonała zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych: emerytalnego, rentowych, wypadkowego oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Za miesiące lipiec 2015r. i wrzesień 2015r. składki na ubezpieczenia społeczne, w tym dobrowolne ubezpieczenie chorobowe opłacono po ustawowym terminie płatności. Składki za miesiąc sierpień 2015r. oraz od października 2015r. do czerwca 2017r. opłacono w ustawowych terminach oraz wysokościach zgodnych z dokumentami rozliczeniowymi. W dniu 4 września 2017r. do organu rentowego wpłynęły korekty deklaracji rozliczeniowych bez uwzględnienia składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe za okres od lipca 2015r. do czerwca 2017r. W konsekwencji organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję.
dowód: akta ZUS.
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 11 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2017r., poz. 778 ze zm.) dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnymi rentowymi, wymienione m.in. wart. 6 ust. 1 pkt 5, tj. osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby z nimi współpracujące.
W myśl art. 14 ust. 1 powołanej ustawy objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tymi ubezpieczeniami, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony, z zastrzeżeniem ust. 1a, zgodnie z którym objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie określonym w art. 36 ust. 4.
Stan faktyczny sprawy jest niesporny. Kwestia związana z opłacaniem w terminie składek miesiąc sierpień 2015r. oraz od października 2015r. do czerwca 2017r., w wysokości zgodnej z przedłożonymi imiennymi raportami miesięcznymi o należnych składkach, w tym dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, świadczy o tym, iż w tych okresach odwołująca powinna być tym ubezpieczeniem objęta.
Złożenie wniosku o kontynuowanie ubezpieczenia nie jest warunkiem nawiązania stosunku ubezpieczenia społecznego, jeżeli wola podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniuz tytułu prowadzenia działalności gospodarczej została ujawniona w sposób wyraźny(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 sierpnia 2005r., sygn. I UK 376/04, OSNP 2006/11-12/195, OSP 2007/7-8/95).
Ustanie ubezpieczenia na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy z 13 października 1998r., nie wyklucza możliwości wznowienia stosunku ubezpieczeniowego poprzez opłacenie zaległości i wniesienie składek za kolejne okresy rozliczeniowe. Ponadto nigdzie nie jest określone, jaką formę musi mieć taki wniosek. W przypadku zatem, gdy istnieje tytuł ubezpieczenia, gdyż wnioskodawca nadal prowadzi pozarolnicza działalność gospodarczą,a osoba dopuszczająca się zwłoki uiszcza następnie wszelkie należności i wpłaca kolejne składki, to brak przeciwwskazań ku temu, aby przyjąć możliwość zastosowania dorozumianej formy wznowienia stosunku ubezpieczenia(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 23 października 2013r., sygn. III AUa 73/13, LEX nr 1400362).
Wskazać należy, iż przepisart. 14 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychprzewiduje mechanizmy mające ochraniać tenże system przed nieuzasadnionymi roszczeniami i nadużyciami ze strony jego uczestników. Określono w związku z powyższym pewne rozwiązania dyscyplinujące. Mając jednak na uwadze cel tej regulacji przyjęcie interpretacji, iż uchybienie terminowi płatności składek zawsze powoduje automatycznei definitywne zerwanie stosunku ubezpieczeniowego jest nazbyt rygorystyczne i skrajnie formalistyczne. W sytuacji, gdy ubezpieczony uiszcza składkę po terminie (nie zdając sobie nawet niekiedy sprawy z tego, że składkę uiścił po terminie), a następnie w kolejnych miesiącach regularnie ją opłaca należy uznać, że podtrzymuje wniosek o objęcie ubezpieczeniem i kontynuuje to ubezpieczenie. Sytuacja taka ma miejsce w szczególności wtedy, gdy każdorazowo deklaruje, że chce być objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym w dokumentacji rozliczeniowej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że opłacanie składek na ubezpieczenie chorobowe ma na celu ochronę strony przez ryzykiem związanym z niezdolnością do pracy. Permanentne odprowadzenie składek w tym zakresie niewątpliwie wyraża wolę podleganiu takiej ochronie. Jednocześnie jako niedopuszczalne jawi się, w przypadku gdy takie ryzyko w określonym czasie się nie zrealizowało, stwierdzenie owej strony, że jednak ubezpieczeniu temu podlegać nie powinna. Przyjęcie odmiennej koncepcji byłoby sprzeczne z ochroną funduszu opartego na solidaryzmie ubezpieczonych.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy, na mocy powołanych przepisów orazart. 47714§ 1 k.p.c., oddalił odwołanie jako nieuzasadnione.