Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 352/17
Data wyroku: 2018-02-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Sołowińska, Teresa Suchcicka, Barbara Orechwa – Zawadzka
Słowa kluczowe: Wznowienie postępowania
Podstawa prawna: art. 149 § 3 w związku z art. 146 § 1 i 2 i art. 148 § 1 i 2 kpa, art. 83 b ust. 1 i art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 63 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych

Sygn.akt III AUa 352/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 lutego 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Teresa Suchcicka (spr.)
Sędziowie: SA Barbara Orechwa – Zawadzka
SA Alicja Sołowińska
Protokolant: Magda Małgorzata Gołaszewska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2018 r. wB.
sprawy z odwołaniaJ. S. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o wznowienie postępowania w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego
na skutek apelacji wnioskodawcyJ. S. (1)
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lutego 2017 r. sygn. akt IV U 886/16

oddala apelację.

SSA Barbara Orechwa - Zawadzka  SSA Teresa Suchcicka   SSA Alicja Sołowińska
Sygn. akt III AUa 352/17

UZASADNIENIE
Decyzją z 8 kwietnia 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO., na podstawieart. 149 § 3w związku zart. 146 § 1 i 2 i art. 148 § 1 i 2 k.p.a.,art. 83 b ust. 1 i art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychorazart. 63 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych- odmówiłJ. S. (1)na skutek wniosku z 7 marca 2016 r. wznowienia postępowania w sprawie przyznaniaE. M.(wcześniejS.) świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionychK.iK. S. (1)w okresie od 1 października 1991 r. do 30 kwietnia 2004 r., na podstawie wyroków Sądów Rejonowych w Białymstoku i wB..
Od powyższej decyzjiJ. S. (1)złożył odwołanie, wnosząc o wznowienie postępowania w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnegoE. M.na rzeczK.iK. S. (1)w okresie od 1 października 1991 r. do 30 kwietnia 2004 r. W uzasadnieniu szeroko opisał okoliczności, które legły u podstaw zaistniałego stanu rzeczy. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie przepisówKonstytucji RP(art. 32), przepisów postępowania administracyjnego (art. 10, art. 145 i art. 147 k.p.a.) orazustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wskazał na istotne braki decyzji, w tym przede wszystkim, że nie została poprzedzona przeprowadzeniem wywiadu alimentacyjnego, z którego wynikałoby chociażby, że posiada on dochody, pracując legalnie w Belgii. Wyjaśnił, że przekazywał do rąk własnych wierzycielceE. M.pieniądze na dzieci, która poza tym znała jego adres zamieszkania, jednak powyższe informacje zataiła z obawy o utratę świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego. W załączeniu do odwołania skarżący przedłożył dokumentację związaną z należnościami wobec funduszu alimentacyjnego, w tym między innymi skład gospodarstwa domowego na dzień 4 czerwca 2014 r. (przekład z j. francuskiego). Wskazał, że o zadłużeniu z tego tytułu dowiedział się w 2014 r.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie wskazując, że kwestią sporną jest uchybienie terminu na złożenie podania o wznowienie postępowania określnego wart. 148 k.p.a.Argumentację wskazaną w treści zaskarżonej decyzji organ rentowy uczynił swoim stanowiskiem w sprawie. Zakład dodał też, żeJ. S. (1)pismem z dnia 30 stycznia 2015 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie całości lub części zaległości wobec funduszu alimentacyjnego w likwidacji, wskazując na otrzymane w dniu 28 kwietnia 2014 r. pismo informujące o wysokości zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia 07.04.2015 r., nr(...)odmówiono wnioskodawcy umorzenia należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego z tytułu wypłaty świadczeń oraz 5% opłaty na pokrycie kosztów związanych z działalnością funduszu w łącznej kwocie 45.150,00 zł. Natomiast decyzją z dnia 7 kwietnia 2015 r., nr(...)rozłożono na raty należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego oraz 5% opłaty na pokrycie kosztów związanych z działalnością funduszu w kwocie 45.150,00zł. Sąd Okręgowy w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 22 września 2015 r., sygn. akt IV U 958/15 w pkt I oddalił odwołanieJ. S. (1)od wymienionej decyzji. Z kolei w dniu 24 kwietnia 2016 r. ZUS wydałdecyzję nr (...)w sprawie zmiany warunków ratalnej spłaty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w ten sposób, że wydłużono ustalony wcześniej okres spłaty i wyznaczono warunki dalszej spłaty należności.
Sąd Okręgowy ustalił, że skarżącyJ. S. (1),ur. (...), został zobowiązany do alimentacji na rzecz małoletnichK.iK. S. (1). Z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów od zobowiązanego, matka uprawnionychE. S. (1)(obecnieM.) złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wówczas decyzją z dnia 12 grudnia 1991 r., znak AL. -(...)na podstawieart. 18 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnymzostały przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionychK.iK. S. (2)od października 1991 r. w kwocie miesięcznej po 40,00 zł (kwota po denominacji) na każdego uprawnionego, na podstawie Wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 29 sierpnia 1991 r., sygn. akt IV RC 784/91. Decyzja ta została przesłana na adres:B., Al. 1000-lecia PP 80. Ponadto wierzycielka wraz z wnioskiem z dnia 27 sierpnia 1992 r. złożyła pisemne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za złożenie fałszywego zeznania, że w 1991 r. zobowiązanyJ. S. (1)wyjechał do Belgii i od chwili wyjazdu nie pomaga jej i nie utrzymuje kontaktu.
E. S. (1)dwukrotnie zwracała się (pismami z dnia 17 grudnia 1992 r. oraz 21 kwietnia 1995 r.) do Ambasady RP wB.z prośbą o pomoc w uzyskaniu informacji o miejscu zamieszkaniaJ. S. (1)w Belgii. W odpowiedzi Konsulat Generalny RP wB.poinformował pismem z dnia 8 czerwca 1995 r., że zobowiązany nie posiada ważnej belgijskiej wizy pobytowej ani nie stwierdzono faktu jego zameldowania. Nadto, nie był on interesantem w żadnej sprawie w polskim Konsulacie wB.i jeżeli nadal przebywa na terenie Belgii, to jest to pobyt nielegalny.
W dniu 1 lipca 1996 r.E. M.złożyła wniosek do Prezesa Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku, o dochodzenie alimentów odJ. S. (1)przebywającego w Belgii, w trybie Konwencji(...), który został zarejestrowany pod Nr Oz 156/96. Wnioskowi nie nadano biegu z uwagi na brak adresu pobytuJ. S. (1)za granicą. Kolejnymi decyzjami organ rentowy realizował wypłatę świadczeń alimentacyjnych na rzecz uprawnionych:
● decyzją z dnia 27 sierpnia 1992 r., znak AL.-(...)zmienił wysokość świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie Wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 12 czerwca 1992 r., sygn. akt I C 1313/91, przyznając świadczenia z funduszu alimentacyjnego od sierpnia 1992 r. w kwocie miesięcznej po 45,00 zł (po denominacji) na każdego uprawnionego;
● decyzją z dnia 29 czerwca 1994 r., znak AL.-(...)zmienił wysokość świadczeń na podstawie Wyroku Sądu w Białymstoku z dnia 28 lutego 1994 r., sygn. akt IV RC 774/93, przyznając świadczenia od czerwca 1994 r. w kwocie po 65,00 zł (po denominacji) na każdego uprawnionego;
● decyzją z dnia 24 kwietnia 1995 r., znak AL-(...)zmienił wysokość wypłacanych świadczeń na podstawie Wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 30.03.1995 r., sygn. akt IV RC 1525/94, przyznając świadczenia od kwietnia 1995 r. w kwocie po 100,00 zł na każdego uprawnionego;
● decyzją z dnia 8 lipca 1996 r., znak AL.-5620 zmienił wysokość wypłacanych świadczeń na podstawie Wyroku Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim z dnia 15 maja 1996 r., sygn. akt III RC 207/96, przyznając świadczenia od lipca 1996 r. w kwocie po 120,00 zł na każdego uprawnionego;
● decyzją z dnia 19 czerwca 1998 r., znak AL.-(...)zmienił wysokość wypłacanych świadczeń na podstawie Wyroku Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim z dnia 15 czerwca 1998 r., sygn. akt III RC 330/98 przyznając świadczenia od czerwca 1998 r. w kwocie po 180,00 zł na każdego uprawnionego;
● decyzją dnia 18 maja 1999 r., znak AL.-(...)zmienił wysokość świadczeń na podstawie Wyroku Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim z dnia 13 maja 1999 r., sygn. akt III RC 5/99, przyznając świadczenia od maja 1999 r. w kwocie miesięcznej 200,00 zł na rzeczK. S. (2)oraz w kwocie 220,00 zł na rzeczK. S. (1);
● decyzją z dnia 15 grudnia 2000 r., znak AL.-(...)zmienił wysokość świadczeń na podstawie Wyroku Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim z dnia 5 grudnia 2000 r., sygn. akt III RC 707/00, przyznając świadczenia od grudnia 2000 r. w kwocie miesięcznej 220,00 zł na rzeczK. S. (2)oraz w kwocie 240,00 zł na rzeczK. S. (1).
Z dalszych ustaleń Sądu pierwszej instancji wynikało, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych wielokrotnie wysyłał doJ. S. (1)pisma informujące o posiadanym zadłużeniu z tytułu wypłaconych w jego zastępstwie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionychK.iK. S. (2)oraz obowiązku jego spłaty. Były to korespondencje kierowane na adresy:
-B., Al. 1000-lecia PP 80 (12 grudnia 1991 r., 26 lutego 1996 r., 9 lutego 1998 r.);
-Z.,(...)(23 kwietnia 1996 r., 31 marca 2006 r., 4 grudnia 2006 r., 31 sierpnia 2008 r., 9 lutego 2009 r., 6 marca 2009 r., 12 sierpnia 2009 r.);
-A.F. S.85, 1030S.,B., Belgia (9 października 2009 r., 27 kwietnia 2011 r.).
W dniu 10 marca 2016 r. (data wpływu do ZUS)J. S. (1)wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o wznowienie postępowania dotyczącego przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnegoE. M.na uprawnionychK. S. (2)iK. S. (1)w okresie od 1 października 1991 r. do 30 kwietnia 2004 r. wyrokami Sądów Rejonowych w Białymstoku oraz wB.. W odpowiedzi, w dniu 8 kwietnia 2016 r. organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję, w której odmówił wznowienia postępowania w sprawie.
W toku procesu odwołujący złożył pismo procesowe z dnia 30 października 2016 r. wraz z załącznikami, w którym zarzucił organowi rentowemu, że w jego sprawie nie rozważył całości zgromadzonego materiału dowodowego i nie uwzględnił dowodów, które zostały przez niego zgłoszone. Domagał się przede wszystkim wszczęcia postępowania przeciwkoE. M., która w jego ocenie pobierała alimenty na dzieci z dwóch źródeł oraz znała jego adres pobytu. W uzasadnieniu stanowiska szczegółowo opisał podnoszone okoliczności. Wyjaśnił, żeE. M.wprowadziła w błąd organ rentowy, bowiem w latach 1991-2012 przekazywał pieniądze na rzecz synów bezpośrednio do rąk matki dzieci. Ponadto, zataiła przed ZUS jego prawidłowy adres, który z pewnością był jej znany. Wskazał między innymi, że układ ratalny co do spłaty należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego, został zawarty bez jego wiedzy i zgody. Negatywnie odniósł się do kwestii przekazywanej do niego korespondencji oraz działań sądu i ZUS w tym zakresie.
Organ rentowy w odpowiedzi na nałożone zobowiązanie Sądu ustosunkował się do twierdzeń skarżącego i złożonej dokumentacji. W załączeniu do pisma procesowego z 29 grudnia 2016 r. przedstawił stanowisko naczelnika Wydziału(...)Dochodów(...) OddziałwO., który w poszczególnych punktach tego pisma odniósł się szczegółowo do okoliczności podnoszonych przez wnioskodawcę. W konkluzji Zakład wskazał, że wnioski dowodowe zgłoszone przezJ. S. (1)pozostają bez wpływu na zmianę zaskarżonej decyzji, która dotyczy odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W kolejnych pismach skarżący domagał się między innymi przekazania niniejszej sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie. W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z dnia 6 lutego 2017 r. nie wyraził zgody na zmianę właściwości miejscowej ze względu na zasady ekonomiki procesowej. Z kolei w piśmie z dnia 3 lutego 2017 r. wraz z załącznikamiJ. S. (1)szczegółowo odniósł się do stanowiska ZUS przedstawionego w załączeniu do pisma z dnia 29 grudnia 2016 r. W konkluzji ponowił swój wniosek o przekazanie sprawy do Sądu Okręgowego w Warszawie.
W świetle tak ustalonych okoliczności Sąd Okręgowy podniósł, iż problematyka świadczeń alimentacyjnych wypłacanych w przeszłości (to jest do dnia 31 marca 2004 r.) na podstawieustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym(Dz.U. z 1991 r. poz. 200, z późn. zm.) uregulowana jest wart. 60-69obecnie obowiązującejustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych(t.j.Dz.U.2016.1518 ze zm.). Zgodnie z art. 68 ust. 3 cyt. ustawy, od decyzji likwidatora likwidowanego funduszu alimentacyjnego, w sprawach określonych w ust. 1, przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w terminie i według zasad określonych w przepisachKodeksu postępowania cywilnegodotyczących spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, decydujące znaczenie dla rozważenia zasadności złożonego odwołania miało ustalenie czy organ rentowy zasadnie odmówiłJ. S. (1)wznowienia postępowania w sprawie przyznaniaE. M.(wcześniejS.) świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionychK.iK. S. (1)w okresie od 1 października 1991 r. do 30 kwietnia 2004 r., na podstawie wyroków Sądów Rejonowych w Białymstoku i wB.. Następnie Sąd podkreślił, że procedura postępowania przed ZUS w sprawach o świadczenia wypłacane przez ten organ, odbywa się na podstawie przepisówKodeksu postępowania administracyjnego(k.p.a.).
Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji i uwzględnienia odwołania skarżącego. Sąd podzielił stanowisko ZUS, zgodnie z którym ubezpieczony nie dochował miesięcznego terminu na złożenie podania o wznowienie postępowania w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, po czym powołał treść przepisuart. 148 § 1 k.p.a.,art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.orazart. 148 § 2 k.p.a.
J. S. (1)w obszernych motywach odwołania podnosił, że o swoich zaległościach wobec funduszu alimentacyjnego dowiedział się w kwietniu 2014 r., zaś jego wniosek o wznowienie postępowania z dnia 7 marca 2016 r., wpłynął do ZUS w dniu 10 marca 2016 r. Sąd uznał, że jest to data odległa w świetle ustawowego, miesięcznego terminu, o jakim mowa wart. 148 § 1 k.p.a., tym bardziej, że w piśmie z dnia 30 stycznia 2015 r. o umorzenie całości lub części zadłużenia wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego wnioskodawca powołał, że 28 kwietnia 2014 r. otrzymał z ZUS pismo informujące o stanie konta. Sąd nie miał wątpliwości, że odwołujący miał świadomość należności wypłacanych z funduszu alimentacyjnego i powstałych z tego tytułu zaległości. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO., decyzją z dnia 7 kwietnia 2015 r., uwzględniając możliwości finansoweJ. S. (1), rozłożył na raty należność likwidowanego funduszu alimentacyjnego z tytułu wypłaty świadczeń z tego funduszu oraz 5% opłaty na pokrycie kosztów związanych z jego działalnością, w łącznej kwocie: 45.150,00 zł. Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 22 września 2015 r., w sprawie IV U 958/15 oddalił odwołanieJ. S. (1)od wymienionej decyzji. Powyższe orzeczenie stało się prawomocne wobec oddalenia apelacji skarżącego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, w sprawie o sygn. akt III AUa 492/16. Odwołujący nawet w tej dacie (po wyroku Sądu Okręgowego) nie wniósł podania o wznowienie postępowania do organu.
Sąd Okręgowy nie uwzględnił wniosku skarżącego o przekazanie toczącej się sprawy do Sądu Okręgowego w Warszawie, jak również oddalił jego wnioski dowodowe jako niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych postępowanie sądowe ma charakter odwoławczy i kontrolny, w związku z czym przedmiot i zakres rozpoznania oraz rozstrzygnięcia sądu są wyznaczane w pierwszej kolejności przez przedmiot decyzji organu rentowego, a w drugiej - przez żądanie zgłoszone we wniesionym od niej odwołaniu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2014 r., I UZP 2/11,L.). Sąd orzekający w danej sprawie związany jest zatem treścią zaskarżonej decyzji i nie może brać pod uwagę wniosków dowodowych strony, które nie dotyczą bezpośrednio jej materii. Skarżący w procesie wskazywał na liczne okoliczności, które w jego przekonaniu odnosiły się do sprawy. Podnosił między innymi, żeE. M.pobierała świadczenia na dzieci z dwóch źródeł oraz zataiła znany adres jego pobytu w Belgii. Wskazywał też na przedawnienie należności głównej i odsetek z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz doręczenia przesyłki poleconej nadanej przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku. Zważyć należy, że przedmiotem spornej decyzji była odmowa wznowienia postępowania, z uwagi na niedochowanie miesięcznego terminu, o jakim stanowiart. 148 § 2 k.p.a.Ponadto, jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, złożony wniosek i tak nie mógł zostać uwzględniony skoro zgodnie zart. 146 § 1 k.p.a.uchylenie decyzji z przyczyn określonych wart. 145 § 1 pkt 1 i 2nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych wart. 145 § 1 pkt 3-8oraz wart. 145 a i art. 145 b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Organ rentowy w drodze nałożonego zobowiązania Sądu ustosunkował się do tych kwestii oraz załączonej dokumentacji, zasadnie oceniając, że z uwagi na treść zaskarżonej decyzji – nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
W tych okolicznościach, zdaniem Sądu Okręgowego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżoną decyzją prawidłowo odmówiłJ. S. (1)wznowienia postępowania w sprawie przyznaniaE. M.(wcześniejS.) świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz na uprawnionychK.iK. S. (1)w okresie od 1 października 1991 r. do 30 kwietnia 2004 r., albowiem podanie o wznowienie postępowania zostało złożone znacznie po upływie terminu wskazanego wart. 148 § 1 k.p.a.oraz w świetleart. 146 § 1 k.p.a.nie mogło dojść do uchylenia kwestionowanej decyzji w wypadku wznowienia postępowania z uwagi na upływ 5-letniego terminu od dnia ogłoszenia lub doręczenia decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy w oparciu o przepisart. 47714§ 1 k.p.c., oddalił odwołanie wnioskodawcy.
Apelację od powyższego wyroku wniósłJ. S. (1). Zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu:
- naruszenie przepisów prawa, tj.art. 32 KonstytucjiRzeczypospolitej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. 1997, Nr 78, poz. 483),
- naruszenie prawa materialnego, tj.:
1)art. 117 § 2 k.c.iart. 118 k.c.poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia podniesionego przez odwołującego na rozprawie, mimo że roszczenie uległo przedawnieniu w dniu 7.04.2014 r.,
2)art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych,
- naruszenie prawa procesowego, tj.:
1)art. 146 § 1 k.p.a.określonym wart. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.poprzez jego niezastosowanie, który ma istotne okoliczności mające znaczenie dla sprawy,
2)art. 233 k.p.c.iart. 468 § 1 k.p.c.poprzez niepodjęcie przez Sąd I instancji czynności wyjaśniających wszystkie istotne okoliczności podniesione przez żonę odwołującego w pismach do ZUS w styczniu, kwietniu i 17 sierpnia 2015 r. mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, mimo iż wyniki wstępnego badania sprawy, zwłaszcza wyjaśnienia odwołującego złożone na rozprawie w dniu 22.09.2015 r. (k. 36), dotyczące realizowania przez odwołującego obowiązku alimentacyjnego na rzecz synów oraz podniesionego zarzutu wszczęcia postępowania przeciwkoE. M.za to, że pobierała alimenty z dwóch źródeł, tj. od odwołującego i z Funduszu Alimentacyjnego oraz kopii pism z dnia 1.02.2016 r., 24.02.(...). nadanych do Sądu Okręgowego, Apelacyjnego i ZUS O/O.,
3)art. 217 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.poprzez bezzasadne przyjęcie przez Sąd Okręgowy, że złożone w postępowaniu dokumenty oraz zgłoszone wnioski dowodowe nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w kontekście przesłanek wynikających z art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach alimentacyjnych,
- sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału polegającą na uznaniu, iż roszczenie Funduszu Alimentacyjnego ZUS O/O.zostało uznane przez odwołującego, pomimo iż upłynął termin przedawnienia w dniu 7.04.2014 r.
Wskazując na powyższeJ. S. (1)wniósł o zmianę wyroku Sądu pierwszej instancji poprzez wszczęcie postępowania przeciwkoE. M.i obciążenia jej zwrotem pobranych świadczeń z uwagi na to, że pobierała alimenty z dwóch źródeł, tj. od odwołującego i z Funduszu Alimentacyjnego. EwentualnieJ. S. (1)wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji wW.do ponownego rozpatrzenia.
Ponadto odwołujący domagał się dopuszczenia dowodów:
- zarządzenia od Komornika Sądu Rejonowego w Białymstoku III Rewiru akt sprawy III Kmp 87/91 na okoliczność bezskuteczności egzekucji wierzytelności Funduszu Alimentacyjnego z powodu braku ustalenia adresu odwołującego, ustalenia na jakie adresy wysyłana była korespondencja kierowana do odwołującego,
- zażądanie od Sądu Okręgowego w Białymstoku akt sprawy o rozwód sygn. akt IC 1313/91 na okoliczność, iżE. M.znała adres odwołującego i nie było przeszkód do wskazania go Funduszowi Alimentacyjnemu czy Komornikowi,
- zwrócenie się do Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP i Ambasady Belgii z siedzibą wW.oraz Konsulatu RP wB.w celu ustalenia czy pismoE. M.z dnia 8.06.1995 r. z Konsulatu RP wB.jest zgodne z prawdą, którym to posługuje się Zakład Ubezpieczeń Społecznych wO.,
- powołania na rozprawęE. M.i sędziego Sądu Apelacyjnego w BiałymstokuJ. S. (2),
- dopuszczenia dowodu z dokumentów: oświadczeniaE. S. (2)z dnia 29.02.2016 r. oraz kserokopii pisma odwołującego skierowanego do ZUS, Sądu Okręgowego w Olsztynie w dniu 1.02.2016 r., 24.02.2016 r., 13.05.2016 r. i 25.06.2016 r. na okoliczność błędnego ustalenia przez ZUS, iż odwołujący uznał roszczenie i przerwał bieg jego przedawnienia oraz niezasadność odmowy wszczęcia postępowania przeciwkoE. M.zwrotu należności pobranych świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Wbrew zarzutom apelacji, Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się żadnych uchybień, które mogłyby skutkować wzruszeniem wydanego rozstrzygnięcia. Z tych też względów należało podzielić stanowisko Sądu Okręgowego wobec braku istnienia w rozpoznawanej sprawie podstaw do wznowienia postępowania. Tym samym, ustalenia Sądu pierwszej instancji, Sąd Apelacyjny w całości uznał i przyjął jako własne, rezygnując jednocześnie z ich ponownego szczegółowego przytaczania (por. wyrok Sądu Najwyższego z 5 listopada 1998 r., I PKN 339/98, OSNAP 1999/24/776 oraz z 22 lutego 2010 r., I UK 233/09, LEX nr 585720 i z 24 września 2009 r.,(...)58/09, LEX nr 558303). Sąd Apelacyjny podziela również rozważania prawne poczynione przez Sąd Okręgowy, uznając je za trafne i nienaruszające prawa materialnego.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 20 stycznia 2010 r., II UZ 49/09, i z 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 601 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 23 kwietnia 2010 r., II UK 309/09, i z 26 maja 2011 r., II UK 360/10). Tylko w tym więc zakresie podlega ona kontroli sądu zarówno pod względem jej formalnej poprawności, jak i merytorycznej zasadności. Postępowanie sądowe zmierza do kontroli prawidłowości lub zasadności zaskarżonej decyzji, a w związku z tym wykluczone jest rozstrzyganie przez sąd, niejako w zastępstwie organu rentowego, żądań zgłaszanych w toku postępowania odwoławczego, które nie były przedmiotem zaskarżonej decyzji (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2012 roku, II UK 275/11, LEX nr 1215286, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2010 roku, II UK 84/10, LEX nr 661518).
Przedmiotem wyrokowania w sprawie była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.z dnia 8 kwietnia 2016 r. odmawiającaJ. S. (1), na skutek jego wniosku z 7 marca 2016 r., wznowienia postępowania w sprawie przyznaniaE. M.(wcześniejS.) świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionychK.iK. S. (1)w okresie od 1 października 1991 r. do 30 kwietnia 2004 r., na podstawie wyroków Sądu Rejonowego w Białymstoku oraz Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim. Z tych względów niniejsze postępowanie nie mogło dotyczyć zgłoszonych przez skarżącego licznych roszczeń, nieodnoszących się do kwestionowanej przezJ. S. (1)decyzji organu rentowego, tj. zarzutu przedawnienia należności głównej i odsetek z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wszczęcia postępowania przeciwkoE. M.oraz obciążenia jej zwrotem pobranych świadczeń, przekazania niniejszej sprawy Sądowi Okręgowemu w Warszawie, ustalenia okoliczności, żeE. M.znany był adres odwołującego, ustalenia autentyczności pisma wyżej wymienionej datowanego na 8 czerwca 1995 r. Z tożsamym przyczyn niezasadne okazały się żądania odwołującego w przedmiocie przeprowadzenia dowodu z przesłuchaniaE. M.oraz Sędziego Sądu Apelacyjnego w Białymstoku -J. S. (2)czy wreszcie przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj. oświadczeniaE. S. (2)z dnia 29.02.2016 r., kserokopii pisma odwołującego skierowanego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Sądu Okręgowego w Olsztynie w dniu 1.02.2016 r., 24.02.2016 r., 13.05.2016 r. i 25.06.2016 r. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadzał się bowiem w istocie do analizy czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W ocenie Sądu Apelacyjnego, stanowisko organu rentowego oraz Sądu Okręgowego jest w tym zakresie trafne, zaś argumenty podnoszone przez skarżącego w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, w trakcie postępowania, a także w wywiedzionej przezJ. S. (1)apelacji nie mogą odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku. Zarzuty te wykraczają bowiem poza zakres niniejszego postępowania, wyznaczony kwestionowaną przez odwołującego decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Nie budzi wątpliwości Sądu Apelacyjnego okoliczność, iż intencją odwołującego jest całkowite odstąpienie od egzekwowania odJ. S. (1)świadczeń alimentacyjnych, co skarżący podnosił w szeregu składanych pism. Odwołujący konsekwentnie wskazuje na brak podstaw do wywiązywania się przez niego z nałożonych obowiązków alimentacyjnych z uwagi na bezpośrednie przekazywanie kwot pieniężnych przeznaczonych na ten właśnie celE. M.(wcześniejS.). Niemniej jednak stanowisko skarżącego nie zasługuje na podzielenie albowiem, jak już wcześniej podniesiono, Sąd zobligowany jest do rozstrzygania w ramach zaskarżonej decyzji organu rentowego.
Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu Okręgowego, iż w niniejszej sprawie doszło do przekroczenia przezJ. S. (1)terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania określonego przepisemart. 148 k.p.a.W myśl bowiemart. 148 § 1 k.p.a.podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W podaniu o umorzenie całości lub części kwoty zadłużenia z funduszu alimentacyjnego w likwidacji, datowanym na 30.01.2015 r.,J. S. (1)podał, iż 28.04.2014 r. został wezwany do uiszczenia niniejszego zadłużenia (k. 2 akt zastępczych organu rentowego), zatem słusznie Sąd Okręgowy zauważył, iż odwołujący o swoich zaległościach z tego tytułu dowiedział się już w kwietniu 2014 r. Co więcej, analogiczne konkluzje wynikają z pisma z 16.03.2015 r. (data wpływu do ZUS), w którym odwołujący jednoznacznie wskazał, że o swoim zadłużeniu alimentacyjnym dowiedział się w 2014 r. (k. 7-7a akt zastępczych organu rentowego). Przypomnienia przy tym wymaga, iż wniosekJ. S. (1)o wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego wpłynął do organu rentowego dopiero 10.03.2016 r. (k. 46-48 akt zastępczych organu rentowego). Tym samym, w sprawie nie ma możliwości wznowienia postępowania przede wszystkim z uwagi na niezachowanie przez skarżącego wymaganego terminu jednego miesiąca od dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania w rozumieniuart. 148 § 1 k.p.a.
W treści apelacji odwołujący podnosi ponadto, iż dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe, a decyzje wobecE. M.wydane zostały w wyniku przestępstwa. Zatem przyjąć należy, iż podstawę wznowienia postępowania ma stanowić - według odwołującego - powołany w apelacji przepisart. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., dopuszczający możliwość wznowienia postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją, jeśli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe orazart. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., w świetle którego możliwe jest wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją, jeśli decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Jako potwierdzenie swojego stanowiska skarżący przedłożył kopiędecyzji nr (...)o odmowie wznowienia postępowania wydaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.dnia 8 kwietnia 2016 r. (k. 148-149 akt sprawy). W ocenie Sądu Apelacyjnego, zarzut naruszeniaart. 145 pkt 1 i 2 k.p.a.sformułowany przezJ. S. (1)na etapie postępowania apelacyjnego wykracza poza zakres rozpoznania i rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, bowiem wniosek o wznowienie postępowania złożony przez skarżącego (k. 46-48 akt zastępczych ZUS), a następnie odwołanie wniesione do Sądu Okręgowego (k. 2-3 akt sprawy) ewidentnie wskazują, że odwołujący uznaje za przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania określone w przepisieart. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., niewzięcie udziału w postępowaniu przez stronę bez własnej winy. Niezależnie od powyższego, twierdzenia odwołującego o wystąpieniu przesłanki zart. 145 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.a.nie mogłyby zostać uznane za zasadne. W decyzji wskazanej przezJ. S. (1)(będącej jednocześnie decyzją zaskarżoną w niniejszej sprawie) organ rentowy przedstawił opis stanu faktycznego oraz prawne rozstrzygnięcie. Kwestionowana w niniejszej sprawie decyzja organu rentowego z dnia 8 kwietnia 2016 r. nie stanowi dokumentu, który ma poświadczać wystąpienie w sprawie fałszywych dowodów, ani tym bardziej decyzja ta nie została wydana w wyniku przestępstwa.
Sąd Apelacyjny chce podkreślić, iż nie ma racji apelujący twierdząc, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszeniaart. 10 § 1 k.p.a.w zw. zart. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., któregoJ. S. (1)upatruje w naruszeniu prawa strony do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym poprzez brak zawiadomienia o toczącym się postępowaniu. Zgodnie z treściąart. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Istotnym jest, iż w sytuacji wystąpienia przesłanki określonej tym przepisem, tj. niebrania udziału w postępowaniu bez własnej winy, termin ten biegnie od dnia dowiedzenia się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Zgodnie zaś z poglądem zaprezentowanym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 sierpnia 2014 r. (II UK 525/13, Legalis nr 1162529) „artykuł 148 § 2 k.p.a.nie wymaga przy tym dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej wart. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła, z którego pochodzi informacja”. Powyższe stanowisko wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 15 maja 2008 r. (II OSK 547/07, Legalis nr 135735) stwierdził, iż „powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji. W pierwszym przypadku chodzi tylko o informację o wydaniu decyzji, w drugim o czynność jej doręczenia.Artykuł 148 § 2 k.p.a.nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej wart. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja”. Stąd też trudno dać wiarę twierdzeniom odwołującego, iż nigdy nie otrzymał pism dotyczących wszczęcia postępowania administracyjnego, ani decyzji kończących w sprawie, zwłaszcza wobec okoliczności, że skarżący powziął wiadomość o istniejących zaległościach wobec funduszu alimentacyjnego już w kwietniu 2014 r.
Ponadto, Sąd Apelacyjny podziela pogląd wyrażony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Sąd Okręgowy, iż złożony przez odwołującego wniosek nie mógłby zostać uwzględniony z uwagi na regulacje zawarte wart. 146 § 1 k.p.a.Przepis ten stanowi, iż uchylenie decyzji z przyczyn określonych wart. 145 § 1 pkt 1 i 2nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych wart. 145 § 1 pkt 3-8oraz wart. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
Reasumując, apelacjaJ. S. (1)nie zawiera żadnych merytorycznych argumentów podważających prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego. Sąd pierwszej instancji nie wykroczył bowiem poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikającej z przepisuart. 233 k.p.c., jak również nie dokonał ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zebranego materiału dowodowego. W ocenie Sądu Apelacyjnego, okoliczności powołane przez skarżącego w apelacji stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi rozstrzygnięciem Sądu Okręgowego.
Nietrafny okazał się także zarzut naruszeniaart. 217 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.Wbrew stanowisku odwołującego, Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że złożona w postępowaniu liczna dokumentacja oraz zgłoszone przezJ. S. (1)wnioski dowodowe nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jeszcze raz Sąd Apelacyjny podkreśla, iż przedmiotem niniejszego postępowania była odmowa wznowienia postępowania, zatem Sąd oceniał prawidłowość rozstrzygnięcia organu rentowego w tej właśnie kwestii, zaś argumentacja konsekwentnie forsowana przezJ. S. (1)wykracza poza ramy wyrokowania Sądu.
Sąd Apelacyjny nie stwierdził także zarzucanego w apelacji naruszeniaart. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Odwołujący w uzasadnieniu apelacji nie wskazał okoliczności, w których jego zdaniem doszło do naruszenia cytowanego przepisu, wobec czego brak jest możliwości szczegółowego odniesienia się przez Sąd do tego zarzutu.
W uzasadnieniu apelacjiJ. S. (1)podnosił także nieważność postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.), bowiem w jego ocenie został pozbawiony możności obrony swoich praw, w szczególności prawa do sądu określonegoart. 45 Konstytucji RPz uwagi na wysłanie wyroków zasądzających alimenty na nieprawidłowy adres. Sąd drugiej instancji uznał zarzuty odnoszące się do naruszenia praw konstytucyjnych skarżącego za bezzasadne. Zważając bowiem na całokształt okoliczności sprawy, w tym prawidłowość przeprowadzonego postępowania, zdaniem Sądu Apelacyjnego, w sprawie nie doszło do naruszenia prawJ. S. (1). Zarówno organ rentowy, jak i Sąd pierwszej instancji działały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, przy zachowaniu obowiązującej procedury.
Tym samym, Sąd Okręgowy nie dopuścił się naruszenia podniesionych w apelacji przepisów prawa procesowego, tj. 146§ 1 k.p.a.,art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.,art. 233 k.p.c.,art. 468 § 1 k.p.c.orazart. 217 § k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.W konsekwencji również zarzuty apelacji dotyczące naruszenia prawa materialnego okazały się chybione. Brak było zatem podstaw do wznowienia postępowania w sprawie przyznaniaE. M.(wcześniejS.) świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz na uprawnionychK.iK. S. (1)w okresie od 1 października 1991 r. do 30 kwietnia 2004 r.
W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację.
SSA Barbara Orechwa-Zawadzka SSA Teresa Suchcicka  SSA Alicja Sołowińska