Sąd Okręgowy w Częstochowie
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Ka 470/18
Data wyroku: 2018-08-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sławomir Brzózka
Słowa kluczowe: Środki zaskarżenia
Podstawa prawna: art. 438 pkt 2 kpk, art. 6 kpk
Teza: nietezowane

Sygn. akt VII Ka 470/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 sierpnia 2018 r.
Sąd Okręgowy w Częstochowie VII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Sławomir Brzózka
Protokolant: st.sekr.sądowy Małgorzata Idzikowska - Oleszczyk
przy udziale Prokuratora Prokuratury RejonowejC.-Północ wC.I. K.
po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2018r.
sprawyR. Z. (1)
s.J.iM.,ur. (...)wP.
oskarżonego zart. 286 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora i oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Częstochowie
z dnia 14 grudnia 2017 r. , sygn. akt XVI K 393/17

orzeka:

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie.
Sygn. akt VII Ka 470/18

UZASADNIENIE
R. Z. (1)został oskarżony o to, że, w dniu 22 września 2015 roku wC.iP.działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, korzystając z sieci internetowej w serwisie ogłoszeniowym(...), działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej poprzez wprowadzenie w błąd co do zamiaru i możliwości wywiązania się z oferty sprzedaży o nr(...)przyczepy marki(...)onr rej. (...)o nr nadwozia:(...), doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniemK. O.orazM. P.na łączną kwotę 23.862,00 zł, tj. o czyn zart. 286 § k.k.
Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt XVI K 393/17 Sąd Rejonowy w Częstochowie orzekł w sposób następujący:

1
oskarżonegoR. Z. (1)uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, opisanego w części wstępnej wyroku, stanowiącego przestępstwo określone wart. 286 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 286 § 1 k.k.orazart. 33 § 1, 2 i 3 k.k.wymierzył oskarżonemu karę 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w ilości 100 (sto) stawek dziennych przyjmując wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 (dziesięć) złotych;

2
na mocyart. 69 § 1 i 2 k.k.iart. 70 § 1 pkt 1 k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata;

3
na mocyart. 72 § 1 k.k.zobowiązał oskarżonego do informowania Sądu o przebiegu okresu próby co 3 (trzy) miesiące;

4
na mocyart. 63 § 1 k.k.zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary grzywny okres zatrzymania w sprawie w dniu 5 grudnia 2015 roku przyjmując, że jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności równa się dwóm dziennym stawkom grzywny;

5
na mocyart. 46 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonego obowiązek naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz oskarżycieli posiłkowychK. O.iM. P.kwoty 23.862 (dwadzieścia trzy tysiące osiemset sześćdziesiąt dwa) złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 15 grudnia 2015 roku;

6
na mocyart. 230 § 2 k.p.k.zwrócił oskarżonemu dowody rzeczowe znajdujące się w karcie 76-77, a opisane w wykazie dowodów rzeczowych Nr 1/16 pod poz. 1-2 na karcie 146 akt sprawy;

7
na mocyart. 627 k.p.k.zasądził od oskarżonego na rzecz każdego z oskarżycieli posiłkowych kwotę po 1932 (jeden tysiąc trzydzieści dwa) złotych z tytułu ustanowienia pełnomocnika w sprawie;

8
na mocyart. 627 k.p.k.orazart. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnychzasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa opłatę w wysokości 320 (trzysta dwadzieścia) złotych oraz obciążył go wydatkami w sprawie w kwocie 70 (siedemdziesiąt) złotych.

Apelacje od powyższego wyroku wywiedliR. Z. (1)i Prokurator
Prokurator przedmiotowy wyrok zaskarżył w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze na niekorzyść oskarżonegoR. Z. (1)oraz zarzucił mu obrazę prawa procesowego mającą wpływ na treść wyroku, a to przepisuart. 413 § 2 pkt 2 k.p.k.albowiem Sąd w podstawie prawnej orzeczonego obowiązku informowania Sądu o przebiegu okres próby nie wskazał pełnej podstawy jego zastosowania, a toart. 72 § 1 pkt 1 k.k.
W oparciu o powyższy zarzut prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wskazanie w punkcie 3 jako podstawy prawnej zobowiązania oskarżonego do informowania Sądu o przebiegu okresu próby co 3 miesiąceart. 72 § 1 pkt 1 k.p.k.
R. Z. (1)przedmiotowy wyrok zaskarżył w całości na swoją korzyść oraz zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na treść wyroku:

-

art. 6 k.p.k., tj. naruszenia prawa oskarżonego do obrony poprzez pozbawienie oskarżonego w toku postępowania pierwszoinstancyjnego realnej możliwości podjęcia obrony swoich praw oraz zgłoszenia wniosków dowodowych i wydanie wobec nieobecnego oskarżonego działającego bez obrońcy wyroku skazującego przy braku umożliwienia oskarżonemu złożenia wyjaśnień na etapie postępowania sądowego i przedłożenia dodatkowej dokumentacji dowodowej w sprawie, z powodu jak przypuszcza, nie przedstawienia Przewodniczącemu SSR w niniejszej sprawie przez administrację Sądu, w tym nie powołania obrońcy z urzędu a tym samym możliwości korzystania z pomocy prawnej, na wyznaczony przez Sąd termin posiedzenia na dzień 7 grudnia 2017 r., złożonych w formie dokumentu przesłanego operatorem Pocztą Polską S.A. z dowodem nadania z dnia 5.12.2017 roku oraz złożonego w formie korespondencji mailowej, kierowanej do Przewodniczącego SSR XVI Wydziału Karnego jeszcze raz w dniu rozprawy, tj. 7 grudnia 2017 roku o godz. 12.07, co doprowadziło do sytuacji, w której oskarżony działając bez obrońcy, nie mógł osobiście przedstawić Sądowi stosownej argumentacji a co więcej, nie zawiadomienia oskarżonego o nowo powołanym terminie, w którym jak się okazało 14 grudnia 2017 roku zapadł wyrok skazujący,

art. 4 k.p.k.w zw. zart. 7 k.p.k., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, poprzez niedostateczną, a do tego nieobiektywną i sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego, wybiórczą i jednoznacznie ukierunkowaną na ukaranie oskarżonego analizę dowodów w postaci wyjaśnień oskarżonego oraz powołanego a nie przesłuchanego świadkaK. F.oraz dołączonej przez oskarżonego dokumentacji, co skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi mającymi istotny wpływ na treść orzeczenia, a to przez przyjęcie, że oskarżony popełnił zarzucany mu czyn wyczerpujący znamionaart. 286 § 1 k.k., podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego, w tym wyjaśnień oskarżonego i analiza akt postępowania prowadzi do wniosku, że w sprawie nie zgromadzono jednoznacznych dowodów na przypisanie oskarżonemu zamiaru oszustwa, co skutkowało co najmniej przedwczesnym przyjęciem przez Sąd pierwszej instancji, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu przestępstwa,

art. 366 § 1 k.p.k.poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy przez Sąd pierwszej instancji, a przede wszystkim jakie faktycznie były warunki umowy zamówienia a w dalszej kolejności sprzedaży zawartej pomiędzy stronami, czy umowa dotyczyła sprzedaży przyczepy importowanej i poprzestaniu w tym zakresie na zeznaniach tylko oskarżycieli posiłkowych, choć okoliczność, że oskarżony oferował oskarżycielom do sprzedania przyczepę dostępną na terenie miejsca prowadzenia działalności, nie wynika poza zeznaniami oskarżycieli z żadnego innego dowodu, a w szczególności dołączone m.in. do akt faktury sprzedaży a także korespondencja mailowa, przeczy zeznaniom oskarżycieli posiłkowych, co dalej w konsekwencji skutkowało rozstrzygnięciem na niekorzyść oskarżonego wszelkich pojawiających się w sprawie wątpliwości i wydaniem wyroku skazującego,

art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.polegającą na jedynie lakonicznym odniesieniu się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do istotnych kwestii mogących mieć wpływ bezpośredni na rozstrzygnięcie sprawy, a mianowicie okoliczności, z powodów jakich Sąd dał wiarę zeznaniom oskarżycieli posiłkowych, którzy w procesie kłamali oraz na jakiej podstawie całkowicie odmówił wiarygodności wyjaśnieniom złożonym przez oskarżonego, podczas gdy miały one poparcie w dołączonej do akt sprawy korespondencji pomiędzy stronami, dowodów w postaci wystawionych faktur oraz przeprowadzonych rozmów.

Mając na względzie powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uniewinnienie go od popełnienia zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Sąd Okręgowy zważył co następuje.
ApelacjaR. Z. (1)okazała się zasadna . Uwzględniony został podniesiony zarzut istotnego naruszenia prawa do obrony, mającego wpływ na treść wyroku . Wobec uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania apelacja Prokuratora okazała się bezprzedmiotowa.
Jednym z elementarnych standardów współczesnego procesu karnego jest prawo strony do uzyskania profesjonalnej pomocy ze strony fachowego podmiotu, jakim jest obrońca. Możliwość prawidłowego korzystania z prawa do obrony zarówno w znaczeniu materialnym, jak i formalnym ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia realizacji postulatu rzetelnego procesu. Od strony normatywnej stosowną regulację zawiera dyspozycjaart. 6 k.p.k., zgodnie z którą oskarżonemu przysługuje prawo do korzystania z pomocy obrońcy(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2015 r., III KK 309/15, Prok.i Pr.-wkł. 2016/3/6, LEX nr 1943849, KZS 2016/3/21).W ocenie Sądu odwoławczego to prawoR. Z. (1)zostało w przedmiotowej sprawie naruszone.
Przesłanym drogą elektroniczną pismem z dnia 24 października 2017 r.R. Z. (1)wniósł o ustanowienie mu obrońcy z urzędu. Przedmiotowe pismo zostało również nadane pocztą i wpłynęło do Sądu Rejonowego w dniu 2 listopada 2017 r.
Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2017 r. Sąd pierwszej instancji wydał postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku o ustanowienie obrońcy z urzędu , dokończył postępowanie dowodowe, zamknął przewód sądowy , udzielił głosu stawającym stronom. Dnia 14 grudnia 2017 r. wydał w sprawie wyrok. Tymczasem zgodnie z treściąart. 81 § 1a k.p.k.na postanowienie sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy służy zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu.R. Z. (1)nieobecny na terminie rozprawy 7 grudnia 2017 r. , nie reprezentowany już na tym etapie przez fachowego obrońcę, faktycznie nie dowiedział się o treści wydanego postanowienia i o możliwości jego zaskarżenia. Sąd odwoławczy ma oczywiście na względzie, iż brak doręczenia postanowienia ogłoszonego ustnie na rozprawie nie stanowi z zasady uchybienia przepisom o doręczeniach, jednakże ponad wszelką wątpliwość miał wpływ na ograniczenie prawaR. Z. (1)do obrony. W realiach sprawy Sąd Rejonowy ze względu na zasady lojalności procesowej powinien przesłać odpis postanowienia o odmowie wyznaczenie obrońcy z urzęduR. Z. (2), a postępowanie zakończyć po uprawomocnieniu się tego postanowienia , w taki sposób abyR. Z. (1), któremu odmówiono wyznaczenia obrońcy z urzędu miał możliwość ustanowienia sobie obrońcy z wyboru i z jego udziałem wziąć udział w rozprawie. W przeciwnej sytuacji prawo do żądanie wyznaczenia obrońcy z urzędu byłoby tylko formalne. Konieczne jest bowiem zapewnienie stronie możliwości zweryfikowania prawidłowości orzeczenia Sądu w tym przedmiocie wniesionym przez nią zażaleniem. Pamiętać należy ,że przepisart. 81 § 1 a k.p.k.został wprowadzony wskutek wydania wyroku z dnia 8 października 2013 r. przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie K 30/11. Trybunał Konstytucyjny stwierdził w przedmiotowym wyroku ,żeart. 81 § 1 kodeksu karnegow zakresie, w jakim nie przewiduje sądowej kontroli odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu jest niezgodny zart. 42 ust.2w związku zart. 45 ust. 1i zart. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Stosownie do treściart. 436 k.p.k.Sąd Okręgowy ograniczył rozpoznanie wniesionych środków odwoławczych do zarzutu naruszenia prawa do obrony podniesionego przezR. Z. (1), jako że niewątpliwie jego rozpoznanie jest wystarczające do wydania w niniejszej sprawie orzeczenia, natomiast rozpoznanie pozostałych zarzutów było w tej sytuacji przedwczesne i bezprzedmiotowe.
Z tych wszystkich względów Sąd odwoławczy na podstawieart. 437 § 2 k.p.k.orzekł jak w sentencji wyroku.