Sąd Rejonowy w Piszu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 192/18
Data wyroku: 2018-09-20 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: SSR Grzegorz Siwik
Słowa kluczowe: Wyrok łączny
Podstawa prawna: art. 85 kk i art. 86 § 1 i 3 kk
Teza: kara łączna pozbawienia wolności i łączny środek karny

Sygn. aktII K 192/18

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
P. S.urodzony w dniu (...)wG.był skazany prawomocnymi wyrokami:

1
Sądu Rejonowego w Grajewiez dnia 22 grudnia 2015 r. w sprawie o sygn. aktII K 540/15za czyny zart. 278 § 1 kk,art. 279 § 1 kkiart. 13 § 1 kkw zw. zart. 279 § 1 kkw zb. zart. 288 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk, na karę łączną 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 4 lat; postanowienie Sądu Rejonowego w Grajewie z dnia 18 sierpnia 2016 r. zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności;

- kara pozbawienia wolności została wykonana w całości w dniu 11 grudnia 2017 r.

2
Sądu Rejonowego w Grajewiez dnia 04 marca 2016 r. w sprawie o sygn. aktII K 609/15za czyn zart. 291 § 1 kkna karę 8 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym;

- kara ograniczenia wolności została wykonana w całości w dniu 13 stycznia 2017 r.

3
Sądu Rejonowego w Piszuz dnia 10 maja 2016 roku w sprawie o sygn. aktII K 139/16za czyny zart. 279 § 1 kkw zw. zart. 283 kkoraz zart. 279 § 1 kkw zb. zart. 288 § 1 kkw zw. zart. 283 kkw zw. zart. 11 § 2 kkna karę łączną 1 roku i 7 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 24 godziny w stosunku miesięcznym, na poczet kary zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 9 marca 2016 r. godz.14:45 do dnia 11 marca 2016 r. godz. 12:05;

- kara została wykonana w części dotyczącej 6 miesięcy ograniczenia wolności.

4
Sądu Rejonowego w Grajewiez dnia 17 października 2016 r. w sprawie o sygn. aktII K 323/16za czyn zart. 157 § 2 kkw zw. zart. 57a § 1 kkna karę 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym;

- kara została wykonana w części dotyczącej 4 miesięcy ograniczenia wolności.

5
Sądu Rejonowego w Piszuz dnia 11 grudnia 2017 roku w sprawie o sygn. aktII K 408/17za czyny zart. 280 § 1 kkiart. 13 § 1 kkw zw. zart. 280 § 1 kkw zw. zart. 91 § 1 kkna karę 4 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności, na poczet kary zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 28 marca 2017 r. godz. 16:40 do dnia 27 kwietnia 2017 r. godz. 16:40;

- skazany rozpoczął wykonanie kary w dniu 11 grudnia 2017 r. o godz. 16:40 i koniec kary przypada na dzień 09 stycznia 2022 r. godz. 16:40.
SkazanyP. S.obecnie przebywał w ZK weW.. Zachowanie opiniowanego w trakcie odbywania kary należy uznać za przeciętne. W związku ze spożywaniem alkoholu w sposób ryzykowny i szkodliwy, podczas odbywania kary pozbawienia wolności osadzony ukończył program readaptacyjno – edukacyjny „Trzeźwo myślę”. Osadzony nie zawsze stosuje się do wymogów porządku wewnętrznego, za co był karany dyscyplinarnie (dwa razy). Jeden raz był nagradzany. W środowisku współosadzonych funkcjonuje właściwie. Relacje interpersonalne z innymi osadzonymi stara się układać poprawnie (doprowadził do opuszczenia świetlicy przez innego osadzonego). Pozostaje bez zatrudnienia, wykazuje chęć i gotowość do podjęcia pracy. Skazany był uczniem I semestru kwalifikacyjnego kursu zawodowego o kierunku betoniarz – zbrojarz w(...)Nr 2 weW.. Na tle klasy wyróżniał się dużym zainteresowaniem zagadnieniami ogólnobudowlanymi. Ostatecznie z powodu niskiej frekwencji został niesklasyfikowany i skreślony z listy słuchaczy. Ww. nie deklarował przynależności do podkultury przestępczej. Posiadał krytyczny stosunek do popełnionych przestępstw, wyroki uznaje za sprawiedliwe. Utrzymywał kontakt telefoniczny i korespondencyjny z rodziną bliską i dalszą. Był odwiedzany przez rodzinę.
(informacja zK.k. 8-9; odpis wyroku Sądu Rejonowego w Piszu sygn. akt II K 139/16 k. 20-21; odpis wyroku Sądu Rejonowego w Piszu sygn. akt II K 408/17 k. 22-23; odpis wyroku Sądu Rejonowego w Grajewie sygn. akt II K 540/15 k. 24-25; odpis wyroku Sądu Rejonowego w Grajewie sygn. akt II K 609/15 k. 26; odpis wyroku Sądu Rejonowego w Grajewie sygn. akt II K 323/16 k. 27; opinia o skazanym k. 29-30; dane o osobie k. 43; informacja o wyroku k. 46, 47; akta główne spraw Sądu Rejonowego w Piszu o sygn. akt II K 139/16, II K 408/17, Sąd Rejonowy w Grajewie II K 540/15, II K 609/15 i II K 323/16)
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z§ 1 art. 569 kpkjeżeli zachodzą warunki do orzeczenia kary łącznej w stosunku do osoby, którą prawomocnie skazano lub wobec której orzeczono karę łączną wyrokami różnych sądów, właściwy do wydania wyroku jest sąd, który wydał ostatni wyrok skazujący lub łączny w pierwszej instancji, orzekający kary podlegające łączeniu.
Jak wyraźnie stanowiart. 85 § 1 kk, w sytuacji, w której sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu, zachodzi konieczność orzeczenia kary łącznej. Sformułowanie "sąd orzeka karę łączną" w sposób niepozostawiający wątpliwości wskazuje, że zastosowanie omawianej instytucji jest obligatoryjne oraz, że jest to nakaz skierowany wyłącznie do sądu. Nadto jak stanowiart. 85 § 2 kkpodstawą orzeczenia kary łącznej są wymierzone i podlegające wykonaniu z zastrzeżeniemart. 89, w całości lub w części kary lub kary łączne, za przestępstwa o których mowa w§ 1. Co istotne, poza wyjątkami określonymi wart. 85 § 3 i 4 kk, przy spełnieniu przesłanek wskazanych wart. 85 § 1 i 2 kknie ma możliwości niezastosowania omawianej regulacji.
W postępowaniu o wydanie wyroku łącznego należało zatem zbadać czyP. S.popełnił dwa lub więcej przestępstw i czy wymierzono za nie kary tego samego rodzaju bądź inne które mogą być połączone i czy kary te podlegają wykonaniu w całości lub w części, z zastrzeżeniemart. 89 kk.
W aktualnym stanie prawnym istnieje podstawa do orzeczenia kary łącznej jedynie w przypadku, gdy orzeczone wobec skazanego kary podlegają jeszcze wykonaniu. Zasadnicze znaczenie dla możliwości orzeczenia kary łącznej przez sąd ma znowelizowanyart. 85 § 3 kkwedle którego podstawą orzeczenia jednej kary łącznej nie może być kara wymierzona za przestępstwo popełnione po rozpoczęciu, a przed zakończeniem wykonywania innej kary podlegającej łączeniu z karą wykonywaną w chwili popełnienia przestępstwa, lub karą łączną, w skład której wchodzi kara, która była wykonywana w chwili popełnienia czynu. Powiązany z tym jest zakaz wprowadzony wart. 85 § 3a kk. W przedmiotowej sytuacji prawnej kary z wyroków II K 540/15 i II K 609/15 zostały wykonane w całości, a więc zgodnie z powyższymi przepisami nie podlegały łączeniu. Natomiast w sprawie II K 139/16 kara została wykonana w części dotyczącej 6 miesięcy ograniczenia wolności, w sprawie II K 323/16 w części dotyczącej 4 miesięcy ograniczenia wolności, a w sprawie II K 408/17 skazany rozpoczął wykonywanie kary 4 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności w dniu 28 marca 2017 r. o godzinie 16.40 i koniec kary przypada na dzień 09 stycznia 2022 r. godz. 16.40.
W tej sytuacji Sąd musiał zweryfikować czy podlegają łączeniu zarówno jednostkowa kara pozbawienia wolności i erzeczone kary ograniczenia wolności.
I tak zgodnie zart. 87 § 1 kkw razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności i ograniczenia wolności sąd wymierza karę łączną pozbawienia wolności, przyjmując, że miesiąc ograniczenia wolności równa się 15 dniom pozbawienia wolności.
Z powyższego wynika, że warunki do orzeczenia kary łącznej spełniają kary wymierzone skazanemu wyrokami w sprawach o sygn. akt II K 139/16, II K 323/16 i II K 408/17. Bowiem kary orzeczone wymienionymi wyrokami są karami podlegającymi łączeniu. Jednocześnie natomiast nie zachodzi sytuacja określona wart. 85 § 3 i § 3a kk.
Mając na względzie powyższe ustalenia należało natomiast zdecydować o wymiarze tejże nowej kary łącznej.
A zatem w rozpatrywanej sprawie określając możliwy do zastosowania górny pułap kary łącznej pozbawienia wolności mieć należało na względzie nie sumę wymierzonych wyrokami jednostkowymi kar limitowaną jedynie jej rodzajem, lecz granice wynikające zart. 87 § 1 kk. Kierując się wskazaniamiart. 86 § 1 kk, przy wymiarze kary łącznej pozbawienia wolności, Sąd miał możliwość orzeczenia jej w wysokości od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa w wymiarze od 4 lat i 2 miesięcy do górnego pułapu 5 lat 2 miesięcy i 15 dni pozbawienia wolności. Orzeczona kara łączna w wymiarze 4 (czterech) lat i 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności nie przekracza granic zakreślonych przez ustawodawcę wart. 87 § 1 kk.
Sąd przy tym podzielił wyrażany w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, że zasadę absorpcji czy kumulacji (w tym wypadku górnego pułapu), jako rozwiązania skrajne, powinny być rozstrzygnięciami raczej o charakterze wyjątkowym.(wyrok Sądy Najwyższego z dnia 02. 12.1975 r. sygn. akt Rw. 628/75, OSNKW 1976, z. 2, poz. 33). Identyczne stanowisko jak Sądu Najwyższego prezentowane jest w doktrynie.(tak też Komentarz do Kodeksu Karnego część ogólna K. Buchały, A. Zolla i innych - Kantor Wydawniczy s. c., Zakamycze 1998 r, str. 563 ). Priorytetową zasadą kary łącznej powinna być, zatem zasada asperacji, zgodnie z którą najwyższa kara podlega zaostrzeniu i na tej też zasadzie Sąd oparł wymiary kary łącznej pozbawienia wolności w przedmiotowej sprawie.
Sytuacja skazanego w wyniku zastosowania wskazanej zasady ulega zauważalnemu polepszeniu, Sąd wymierzył mu bowiem karę łączną w wymiarze 4 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności, w sytuacji, w której najwyższa kara wynosiła 4 lata i 2 miesiące pozbawienia wolności (wyrok II K 408/17), zaś górny pułap wynosił 5 lat 2 miesiące i 15 dni pozbawienia wolności (razem kary z wyroków II K 139/16, II K 323/16 i II K 408/17 po przeliczeniu w zw. zart. 87 § 1 kk).
Podkreślić należy, że wydając wyrok łączny Sąd nie analizuje okoliczności, które legły u podstaw wymiaru kar w poprzednio osądzonych sprawach, lecz bierze pod uwagę przede wszystkim cele zapobiegawcze i wychowawcze, które kara ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa (art. 85a kk).
W doktrynie podnosi się, że kara łączna powinna być postrzegana jako swoiste podsumowanie działalności przestępczej sprawcy(tak P. Kardas, [w:] A. Zoll (red.), Kodeks karny, s. 926), tym samym jej surowość powinna wzrastać wraz z liczbą popełnionych przez sprawcę przestępstw. Stanowi to wyraz potępienia w stosunku do postępowania sprawcy, jak również nieopłacalności przestępczej działalności(zob. M. Szewczyk, Glosa do uchw. SN z 20.1.2005 r., I KZP 30/04, OSP 2005, Nr 9, poz. 102; zob. także wyr. SA w Warszawie z 12.7.2000 r., II AKA 171/00, OSA 2001, Nr 2, poz. 5; wyr. SA w Łodzi z 20.9.2001 r., II AKA 154/01, KZS 2002, Nr 12, poz. 70).
Sąd wymierzając karę łączną, jest zobowiązany wziąć pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a więc takiego oddziaływania na sprawcę, aby ten nie naruszał w przyszłości porządku prawnego. Jednocześnie reakcja karna skupiając się na sprawcy, musi być efektywna, tj. niedopuszczalne jest orzekanie kar, które będą przez sprawcę trywializowane czy wręcz wkalkulowane w "koszty" przestępstwa. Dyrektywa prewencji indywidualnej ma zatem dwa podstawowe cele, tj. zapobiegać popełnianiu przestępstw oraz wychować sprawcę.
Pierwszy z nich może być osiągnięty przez indywidualne odstraszenie oraz uniemożliwienie popełniania przestępstw, drugi przez resocjalizację. W przypadku orzekania kary łącznej, pozytywny aspekt dyrektywy prewencji generalnej będzie natomiast realizowany w pierwszej kolejności przez utwierdzenie w świadomości społecznej przekonania o egzekwowaniu prawa oraz akceptacji orzeczonej kary jako sprawiedliwej, stanowiącej podsumowanie przestępczej działalności skazanego(por. J. Wojciechowska, [w:] G. Rejman (red.), Kodeks karny, s. 921).
Przenosząc powyższe rozważania teoretyczne na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że Sąd nie dostrzega jeszcze pozytywnej zmiany jaka zachodzi w zachowaniu skazanegoP. S., pomimo deklaratywnie krytycznego stosunku do popełnianych przestępstw. Nie mniej, w okresie wcześniejszym ww. był sprawcą niepoprawnym o czym świadczy, analiza jego danych o karalności. Skazany nie potrafił z dawanych szans skorzystać właściwie. Powyższe dane świadczą również o jego lekceważącym stosunku do wymiaru sprawiedliwości i orzekanych względem niego kar. Osadzony nie zawsze stosuje się do wymogów porządku wewnętrznego, za co był karany dyscyplinarnie (dwa razy). Zdaniem Sądu skazany wymaga dalszego oddziaływania resocjalizacyjnego, które trwać powinno w warunkach izolacji więziennej. Dopiero ono ukształtuje w sposób trwały jego społecznie pożądaną postawę. Niezależnie od powyższego orzeczenie kary z zastosowaniem zasady pełnej absorbcji wywołałoby u wymienionego poczucie bezkarności, wyrażającej się w tym, że za niektóre z czynów przez siebie popełnionych w ogóle nie poniósłby odpowiedzialności.
Abstrahując od powyższego orzeczenie wobecP. S., kary z zastosowaniem zasady absorpcji kłóciłoby się także ze społecznym poczuciem sprawiedliwości i potrzebą kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. De facto bowiem w oczach społeczeństwa stanowiłoby to nieuprawnione promowanie skazanego, w stosunku do na przykład osób, które dopuściły się jedynie jednego przestępstwa. Bez wątpienia orzeczenie takie wpływałoby zatem na społeczeństwo w sposób demoralizujący.
Ważąc zatem powyższe okoliczności Sąd uznał, że kara w wymiarze 4 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności będzie karą odpowiednią z punktu zasad wyrażonych w nowym przepisieart. 85a kodeksu karnego, która spełni cele zarówno prewencji indywidualnej, jak i generalnej. Taka kara nie stanowi przy tym nieuprawnionego promowania skazanego, jednocześnie zaś uwzględniając jego obecną postawę wpłynie na niego pozytywnie.
W pozostałym zakresie nie objętym wyrokiem łącznym, Sąd na podstawieart. 576 § 1 kpkrozstrzygnięcia zawarte w łączonych wyrokach pozostawił do odrębnego wykonania. Jednocześnie na podstawieart. 577 kpkna poczet orzeczonej w punkcie I wyroku kary łącznej pozbawienia wolności zaliczono skazanemu okresy pozbawienia wolności od dnia 9 marca 2016 r. godz.14:45 do dnia 11 marca 2016 r. godz. 12:05, od dnia 28 marca 2017 r. godz. 16:40 do dnia 27 kwietnia 2017 r. godz. 16:40 i od dnia 11 grudnia 2017 r. o godz. 16:40 do dnia 06 września 2018 roku oraz148 (sto czterdzieści osiem) dnipozbawienia wolności w zamian za wykonane dotychczas okresy kar ograniczenia wolności orzeczonych wyrokami podlegającymi połączeniu.
Na podstawieart. 572 kpkw pozostałym zakresie postępowanie Sąd umorzył.
Zaś na podstawie § 2, § 4 ust. 1 i 3 oraz § 17 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 03 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 roku poz. 1714) Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokataP. Z.kwotę 144 (stu czterdziestu czterech) złotych tytułem opłaty za wykonywaną z urzędu obronę skazanegoP. S.powiększoną o kwotę 33,12 złotych tytułem podatku VAT od przyznanej opłaty.
Sąd na podstawieart. 624 § 1 kpkzwolnił skazanego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych uwzględniając fakt orzeczenia wobec niego kary łącznej bezwzględnej pozbawienia wolności oraz obecną sytuację materialną skazanego.

ZARZĄDZENIE
-(...)
-(...)
-(...)
(...)