Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1760/17
Data wyroku: 2018-06-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Marek Procek, Marek Żurecki

Sygn. akt III AUa 1760/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 czerwca 2018 r.
Sąd Apelacyjny w KatowicachWydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Jolanta Pietrzak (spr.)

Sędziowie

SSA Marek Żurecki
SSA Marek Procek

Protokolant

Elżbieta Szewczyk

po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018r. w Katowicach
sprawy z odwołania(...) S.A.wK.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
przy udziale zainteresowanychT. B.,R. G.,A. K. (1),M. K.,A. K. (2),R. L.,Z. M.,D. N.,S. N.,M. J.,Z. O.,W. P.,R. P.,J. S.,J. Ś.,J. W.,M. W. (1),M. W. (2)
o ustalenie podstawy wymiaru składek
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 24 kwietnia 2017r. sygn. akt X U 1901/16

1
prostuje wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 24 kwietnia 2017r. sygn. akt X U 1901/16 w ten sposób, że wykreśla imię i nazwiskoG. K.z rubrum tego wyroku,

2
zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołania,

3
zasądza od(...) S.A.wK.na rzecz  Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.kwotę 7.500 zł (siedem tysięcy pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.

/-/ SSA M.Żurecki /-/ SSA J.Pietrzak /-/ SSA M.Procek

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 1760/17

UZASADNIENIE
Decyzjami z 13 maja 2016r., 17 maja 2016r., 19 maja 2016r., 23 maja 2016r., 25 maja 2016r., 30 maja 2016r., 1 czerwca 2016r., 3 czerwca 2016r., 8 czerwca 2016r., 10 czerwca 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.ustalił wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe, zdrowotne dlaT. B.,R. G.,A. K. (1),M. K.,A. K. (2),R. L.,Z. M.,D. N.,S. N.,M. J.,G. K.,Z. O.,W. P.,R. P.,J. S.,J. Ś.,J. W.,M. W. (1),M. W. (2)podlegających ubezpieczeniom jako pracownicy u płatnika składek(...) SAw okresach wskazanych w decyzjach - uwzględniając koszty ponoszone przez pracodawcę z tytułu udostępnienia lokali mieszkalnych pracownikom czasowo przeniesionym do pracy na terenie kraju.
W odwołaniach od wymienionych decyzji płatnik składek– (...) S.A.z siedzibą wK.wniósł o ich zmianę przez wyłączenie z miesięcznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia pracowników arbitralnie ustalonych przez ZUS kwot stanowiących koszt ich zakwaterowania w okresie czasowego przeniesienia za okresy objęte decyzjami, ewentualnie uchylenie zaskarżonych decyzji organu rentowego w całości oraz zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.na rzecz odwołującego się zwrotu kosztów procesu.
W odpowiedzi na odwołania organ rentowy podtrzymał stanowisko wyrażonew zaskarżonych decyzjach wnosząc o oddalenie odwołań oraz zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zainteresowani nie zajęli stanowiska w sprawie.
Sąd na podstawieart. 219 k.p.c.połączył sprawy z odwołania(...) S.A.wK.do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą z odwołania(...) S.A.wK.pod sygnaturą X U 1901/16.
Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2017r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach zmienił zaskarżone decyzje w ten sposób, że ustalił, iż przychody osiągane przez ubezpieczonych:T. B.,R. G.,A. K. (1),M. K.,A. K. (2),R. L.,Z. M.,D. N.,S. N.,M. J.,G. K.,Z. O.,W. P.,R. P.,J. S.,J. Ś.,J. W.,M. W. (1),M. W. (2)z tytułu ponoszenia przez pracodawcę kosztów z tytułu udostępnienia lokali mieszkalnych w miesiącach objętych zaskarżonymi decyzjami nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne ubezpieczonychT. B.,R. G.,A. K. (1),M. K.,A. K. (2),R. L.,Z. M.,D. N.,S. N.,M. J.,G. K.,Z. O.,W. P.,R. P.,J. S.,J. Ś.,J. W.,M. W. (1),M. W. (2)oraz zasądziłod organu rentowego na rzecz odwołującej(...) S.A.wK.kwotę 2280,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd ustalił:
Płatnik składek– (...) S.A.z siedzibą wK.zajmuje się świadczeniem usług elektromontażowych na terenie kraju i poza nim. Spółka buduje kompletne obiektyw ramach generalnego wykonawstwa inwestycji oraz produkuje urządzenia rozdzielcze niskich, średnich i wysokich napięć.
W dniach od 16 maja 2012r. do 23 lipca 2012r. organ rentowy przeprowadził u płatnika składek kontrolę w zakresie zgłaszania pracowników do ubezpieczeń społecznych oraz deklarowania składek. Zakresem kontroli objęto okres od stycznia 2009r. do maja 2009r.
W okresie objętym kontrolą odwołujący opłacał koszty zakwaterowania pracowników, w tym i osób, których dotyczą zaskarżone decyzje, w miejscowości poza siedzibą pracodawcy,do której czasowo oddelegował pracowników w celu świadczenia pracy na budowach mieszczących się na terenie kraju. W momencie wynajmowania kwater nie było dokładnie wiadomo, ile osób będzie z niej korzystać. Za wynajem kwater wynajmujący wystawiał faktury dla płatnika składek; na odwrocie faktury była podana potencjalna liczba pracowników, która mogła z tej kwatery skorzystać, byli to pracownicy przyporządkowanido danej budowy. Pracownicy odwołującej Spółki, w tym i osoby, których dotyczą zaskarżone decyzje, wyrażali zgodę na czasowe przeniesienie do pracy w innym mieście.W umowach o pracę Spółka wskazuje jako miejsce wykonywania pracy obszar działaniaSpółki (...) S.A., aby pracownik miał świadomość, że może wykonywać pracena budowach zlokalizowanych na terenie całego kraju.
Zgodnie z wytycznymi osób przeprowadzających kontrolę Spółka obliczyła wysokość kosztów zakwaterowania pracownika poprzez zsumowanie wartości faktur za noclegii podzielenie uzyskanej kwoty przez liczbę pracowników wskazaną na odwrocie faktury.ZUS nie przyjął proponowanej przez płatnika metodologii ustalenia kosztów zakwaterowania w oparciu o ceny rynkowe najmu lokali mieszkalnych na obszarze, w obrębie którego płatnik wynajmował kwatery dla pracowników. W spornym okresie Spółka nie prowadziła żadnej ewidencji pracowników korzystających z kwater na terenie kraju i kosztów zakwaterowania jednego pracownika.
Zgodnie z art. 16 ust. 1 obowiązującego u płatnika składek Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy – pracownikiem czasowo przeniesionym jest – nie będący w podróży służbowej - pracownik, który wyraził zgodę na okresowe przeniesienie go na inny teren poza miejscowość stałego zamieszkania lub zatrudnienia. Stosownie do dalszych postanowieńart. 16 ZUZP pracownikom przeniesionym, którzy nie mają możliwości powrotu do miejsca zamieszkania (zakwaterowania), przysługuje dodatek za rozłąkę w wysokości określonejust. 2 oraz bezpłatne zakwaterowanie. Pracownikom czasowo przeniesionym, którzy mają możliwość powrotu do miejsca stałego zamieszkania (zakwaterowania) Spółka wypłaca dodatek rozłąkowy w wysokości określonej ust. 4.
W dniu 21 października 2015r. Dyrektor Izby Skarbowej wŁ.wydał w stosunku do płatnika interpretację indywidualną na podstawieart. 14 b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowaoraz § 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansówz dnia 22 kwietnia 2015r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego stwierdzając, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 9 lipca 2015r., uzupełnione pismem z dnia 7 października 2015r. o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie obowiązków płatnika jest prawidłowe. Organ podatkowy biorąc pod uwagę przedstawiony przez wnioskodawcę stan faktyczny stwierdził, iż skorzystanie przez pracowników ze świadczenia w postaci noclegu niewątpliwie następuje za ich zgodą, niemniej świadczenie to nie jest spełnione w ich interesie, ale w interesie pracodawcy oraz nie przynosi pracownikom korzyści w postaci powiększenia aktywów lub uniknięcia wydatków, które musieliby ponieść. Udostępnienie miejsc noclegowych pracownikom leży wyłączniew interesie pracodawcy, a nie pracowników, którzy swoje potrzeby mieszkaniowe zaspokajają w innym miejscu i w inny sposób oraz którzy - gdyby nie konieczność wywiązania się z obowiązków wynikających z umowy o pracę – nie mieliby powodudo ponoszenia kosztu takich noclegów. Dyrektor Izby Skarbowej wŁ.stwierdził,iż udostępnianie przez wnioskodawcę bezpłatnych noclegów dla pracowników leżyw interesie wnioskodawcy, jako pracodawcy, i nie będzie generować po stronie pracowników powstania przychodu, o którym mowa wart. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a na wnioskodawcy, jako pracodawcy nie będą ciążyły z tego tytułu obowiązki płatnika.
Decyzją nr (...)z 4 lipca 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwL.na podstawieart. 10 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczejw związku zart. 83d ustawy z dnia 13 października 1998 r.o systemie ubezpieczeń społecznychrozpatrując wniosek złożony w dniu 27 czerwca 2016r. przez(...) S.A.uznał za prawidłowe stanowisko wnioskodawcy w sprawie nieuwzględnienia w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne wartości, niestanowiącego przychodu z tytułu stosunku pracy, nieodpłatnego zakwaterowania zapewnianego przez wnioskodawcę pracownikom „czasowo przeniesionym” do pracy poza stałe miejsce jej wykonywania i miejsce zamieszkania.W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w dniu 27 czerwca 2016r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.wpłynął wniosek o wydanie pisemnej interpretacji przepisów w trybieart. 10 ustawy o swobodzie działalności gospodarczejzłożony przez płatnika składek. Zgodnie z opisem stanu faktycznego zawartym we wniosku z dnia27 czerwca 2016r. pracodawca udostępnia nieodpłatnie miejsca noclegowe pracownikom „czasowo przeniesionym” do pracy na budowach poza stałym miejscem wykonywania pracy oraz poza miejscem zamieszkania. Zagadnienia dotyczące czasowego przeniesienia pracowników i wynikające z powyższego świadczenia, w tym zakwaterowania w okresie przeniesienia, zostały uregulowane w Zakładowym Układzie Zbiorowym Pracy obowiązującym w Spółce. Ponadto wartość opisanego we wniosku świadczenia w postaci nieodpłatnego udostępnienia pracownikom „czasowo przeniesionym” miejsc noclegowych nie stanowi przychodu z tytułu stosunku pracy, na potwierdzenie czego wnioskodawca przedłożył interpretację indywidualną właściwego organu podatkowego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, iż wartość nieodpłatnego zakwaterowania udostępnianego „pracownikom czasowo przeniesionym” w okresie przeniesienia do pracy poza stałe miejsce jej wykonywania i miejsce zamieszkania pracownika, jako niestanowiącego przychoduz tytułu stosunku pracy, nie stanowi również podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, gdyż stosownie do przepisówustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracowników stanowi przychódw rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. W konsekwencji powyższego wartość zakwaterowania nie stanowi również podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników.
Wobec poczynionych ustaleń Sąd uznał odwołanie za zasadne podnosząc w motywach tego rozstrzygnięcia co następuje:
Zgodnie zart. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychpodstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych wart. 6 ust. 1 pkt 1-3 i pkt 18astanowi przychód, o którym mowa wart. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniemust. 1a i 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12.
Powołany przepisart. 4 pkt 9definiuje przychód jako przychody w rozumieniu przepisówo podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu: zatrudnienia w ramach stosunku pracy, pracy nakładczej, służby, wykonywania mandatu posła lub senatora, wykonywania pracyw czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia integracyjnego i stypendium wypłacanych bezrobotnym oraz stypendium sportowego, a także z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oraz umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, jak również z tytułu współpracy przy tej działalności lub współpracy przy wykonywaniu umowy oraz przychodyz działalności wykonywanej osobiście przez osoby należące do składu rad nadzorczych, niezależnie od sposobu ich powoływania. Stosownie zaś doart. 12 ust. 1 ustawy z dnia26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznychza przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń,a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.
Wart. 21 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychzostała zawarta delegacja dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznegodo określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasady ustalania podstawy wymiaru składek, z uwzględnieniem ograniczenia, o którym mowa wart. 19 ust. 1, oraz wyłączeniaz podstawy wymiaru składek niektórych rodzajów przychodów. Na tej podstawie w dniu18 grudnia 1998r. Minister Pracy i Polityki Socjalnej wydałrozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalnei rentowe. W §1 tego rozporządzenia wskazano, iż podstawę wymiaru składekna ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zwanych dalej „składkami”, stanowi przychódw rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z zastrzeżeniemart. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychoraz § 2. W §2 tego rozporządzenia zawarto katalog wyłączeń z podstawy wymiaru składek.
W orzecznictwie SN ukształtował się pogląd, iż ponoszone przez pracodawcę koszty zakwaterowania pracownika w związku z realizacją zadań ze stosunku pracy stanowią przychód pracownika, a w konsekwencji także podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
Jak jednak wynika z ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych ZUS OddziałwL.decyzją nr (...)z 4 lipca 2016 r. uznał za prawidłowe stanowisko płatnika składek w sprawie nieuwzględnienia w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wartości, niestanowiących przychodu z tytułu stosunku pracy nieodpłatnego zakwaterowania zapewnianego przez wnioskodawcę pracownikom „czasowo przeniesionym” do pracy poza stałe miejsce jej wykonywania i miejsce zamieszkania.
Powyższa decyzja została wydana na podstawieart. 10 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczejw związku zart. 83d ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Przepisart. 10 ust 1-3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej(t.j. Dz.U.z 2016r., poz. 1829) stanowi:
1. Przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu administracji publicznej lub państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne,w jego indywidualnej sprawie.
2. Wniosek o wydanie interpretacji może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych.
3. Przedsiębiorca we wniosku o wydanie interpretacji jest obowiązany przedstawić stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe oraz własne stanowisko w sprawie.
Skutki decyzji wydanej w trybie art. 10 powołanej ustawy określa art. 10 a tej ustawy, który stanowi:
1. Interpretację wydaje się bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania przez organ administracji publicznej lub państwową jednostkę organizacyjną kompletnego i opłaconego wniosku. W razie niewydania interpretacji w terminie uznaje się, że w dniu następującym po dniu, w którym upłynął termin wydania interpretacji, została wydana interpretacja stwierdzająca prawidłowość stanowiska przedsiębiorcy przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji.
2. Interpretacja nie jest wiążąca dla przedsiębiorcy, jednakże przedsiębiorca nie może być obciążony jakimikolwiek daninami publicznymi, sankcjami administracyjnymi, finansowymi lub karami w zakresie, w jakim zastosował się do uzyskanej interpretacji.
3. Interpretacja jest wiążąca dla organów administracji publicznej lub państwowych jednostek organizacyjnych właściwych dla przedsiębiorcy i może zostać zmieniona wyłącznie w drodze wznowienia postępowania. Nie zmienia się interpretacji, w wyniku której nastąpiły nieodwracalne skutki prawne.
4. Zasady i tryb udzielania interpretacji przepisów prawa podatkowego regulujeustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Cytowany przepis wprowadza szczególne i daleko idące konsekwencje prawne wydania przez ZUS decyzji interpretacyjnej w trybieart. 10 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej.
W szczególności ust. 2 art. 10a jednoznacznie wskazuje, iż przedsiębiorca nie może być obciążony jakimikolwiek daninami publicznymi, sankcjami administracyjnymi, finansowymi lub karami w zakresie, w jakim zastosował się do uzyskanej interpretacji.
Z kolei ust. 3 art. 10a nadaje decyzji interpretacyjnej wiążący charakterw stosunku do wszystkich organów administracji publicznej lub państwowych jednostek organizacyjnych właściwych dla przedsiębiorcy, dodatkowo stanowiąc, iż decyzja ta może zostać zmieniona wyłącznie w drodze wznowienia postępowania. Regulacja art. 10a ust. 3 wskazuje więc, iż decyzje interpretacyjne korzystają z rozszerzonej skuteczności, skoro ustawodawca nadał im moc wiążącą w stosunku do wszystkich organów administracji publicznej lub państwowych jednostek organizacyjnych właściwych dla przedsiębiorcy.
Jak wyżej wskazano decyzją z 4 lipca 2016r. ZUS Oddział wL.uznałza prawidłowe stanowisko płatnika składek w sprawie nieuwzględnienia w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wartości, niestanowiących przychodu z tytułu stosunku pracy, nieodpłatnego zakwaterowania zapewnianego przez wnioskodawcę pracownikom „czasowo przeniesionym” do pracy poza stałe miejsce jej wykonywaniai miejsce zamieszkania.
Wydanie decyzji o powyższej treści stosownie doart. 10 a ust. 2 ustawy z 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczejwywołuje ten skutek, iż przedsiębiorcanie może być obciążony jakimikolwiek daninami publicznymi, sankcjami administracyjnymi, finansowymi lub karami w zakresie, w jakim zastosował się do uzyskanej interpretacji. Powołany przepis jako zawarty w podstawowym akcie prawnym dotyczącym działalności gospodarczej –ustawie o swobodzie działalności gospodarczejma zastosowanie w przypadku rozstrzygania wszelkich sporów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej,a zatem także przy rozstrzyganiu przez sądy powszechne sporów z zakresu ubezpieczeń społecznych powstałych na tle prowadzonej przez płatnika składek działalności gospodarczej. Dodać należy, iż decyzja ZUS Oddział wL.z 4 lipca 2016 r. jest decyzją ostateczną,a zatem jej skuteczność nie może być kwestionowana w niniejszym postępowaniu. Zmiana interpretacji – stosownie doart. 10 a ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczejmoże nastąpić wyłącznie w drodze wznowienia postępowania.
W doktrynie wskazuje się, iż daniny publiczne, o których mowa wart. 10 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczejto: podatki, składki, opłaty, wpłaty z zysku przedsiębiorstw państwowych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa, a także inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwowych funduszy celowych oraz innych jednostek sektora finansów publicznych wynika z odrębnych ustaw

    .Zatem do danin pieniężnych należą: podatki, w tym akcyzy, cła (niekiedy zaliczane do kategorii podatków), składki, opłaty, dopłaty, inne świadczenia pieniężne niemające funkcji represyjnej. Jednocześnie podkreśla się niekonsekwencję ustawodawcy, który z jednej strony nie definiuje terminu „danina publiczna”, a z drugiej odrębnie wymienia świadczenia, które wchodzą w zakres definicyjny daniny publicznej (składki na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne). Stąd przepis art. 10 ust. 1 ustawy uznaje się za wadliwie skonstruowany (zob.na ten temat B. Brzeziński, W. Matuszewski, W. Morawski, A. Olesińska,

    Prawo finansów publicznych, Toruń 2001, s. 183–185; C. Kosikowski,

    Finanse publiczne. Komentarz, Warszawa 2007; S. Owsiak,

    Finanse publiczne. Teoria i praktyka, Warszawa 2005;
  C. Kosikowski,

    Ustawa..., 2011, s. 101 i n; P. Wrześniewski,

    Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz, Warszawa 2010, s. 48).
Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, iż pojęcie „daniny publicznej”z art. 10a ust. 2 obejmuje także wszelkiego rodzaju składki. To zaś oznacza, iż na skutek wydania decyzji z 4 lipca 2016r. płatnik składek nie może być obciążony składkamina ubezpieczenie społeczne (ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) w zakresie, w jakim zastosował się do uzyskanej interpretacji.
Nie ulega wątpliwości, iż płatnik składek nie deklarując w spornym okresie składekna ubezpieczenie społeczne od kosztów zakwaterowania pracowników zastosował siędo interpretacji ZUS zawartej w decyzji z 4 lipca 2016r., która zgodnie zart. 10 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczejdotyczy zaistniałego stanu faktycznego.
W powoływanym przez organ rentowy orzeczeniu z 18 grudnia 2014r., sygn.III UK 72/ 14 (opubl. Lex nr 1628947) SN rozważając wpływ prawomocnej decyzji organu rentowego wydanej w trybieustawy o systemie ubezpieczeń społecznychna wniosek przedsiębiorcy o wydanie interpretacji wskazał, iż rozstrzygnięcie określonej kwestii prawomocną decyzją organu rentowego spowoduje, że decyzja ta będzie miała charakter wiążący zarówno dla tego organu, jak i dla osoby wnioskującej o interpretację,a postępowanie zainicjowane takim wnioskiem musi zostać uznane za bezprzedmiotowe, dając podstawę do wydania przez organ rentowy, w oparciu oart. 105 § 1 k.p.a., decyzjio umorzeniu tego postępowania. Jeżeli natomiast zaistnieją okoliczności, o których mowawart. 154-156 k.p.a., ostateczna decyzja, od której strona nie wniosła odwołania, może zostać z urzędu uchylona, zmieniona lub unieważniona na zasadach określonych w przepisachKodeksu postępowania administracyjnego(art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Także w sytuacji, w której wykładnia przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę składek na ubezpieczenia społeczne będzie przedmiotem wniosku o interpretację - gdy równolegle toczy się postępowanie merytoryczne, pierwszeństwo będzie miało postępowanie merytoryczne, w ramach którego organ rentowy także musi dokonać interpretacji przepisu, odnosząc ją jednak nie do stanu faktycznego przedstawionego przez ubezpieczonego we wniosku o interpretację, w który nie może ingerować, lecz do okoliczności ustalonych w toku postępowania merytorycznego,a następnie zastosować go jako podstawę prawną decyzji. I tu zatem będą zachodzić przesłanki do umorzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem o interpretację.
Podkreślić zatem należy, iż w analizowanej przez SN sytuacji Sąd Najwyższy wskazywał na konieczność umorzenia przez organ rentowy postępowania w przedmiocie wniosku przedsiębiorcy o wydanie interpretacji.
Umorzenie postępowania zainicjowanego wnioskiem przedsiębiorcy o wydanie interpretacji powoduje brak decyzji interpretacyjnej i brak następstw prawnych określonychart. 10 ust. 2a ustawy z 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej. Powyższa okoliczność ma istotne znaczenie, albowiem jak wynika zart. 10 ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczejdecyzja interpretacyjna może zostać zmieniona wyłącznie w drodze wznowienia postępowania.Nie zmienia się interpretacji, w wyniku której nastąpiły nieodwracalne skutki prawne. Przepis ten wzmacnia gwarancyjny dla przedsiębiorcy charakter skutków wydania decyzji interpretacyjnej, określonyart. 10a ust. 2 ustawyo swobodzie działalności gospodarczej.
Na dzień zamknięcia rozprawy organ rentowy nie wykazał, aby doszło do zmiany decyzji z dnia 4 lipca 2016r. w trybie wznowienia postępowania, które stosownie doart. 147 kpamoże nastąpić także z urzędu.
O kosztach zastępstwa procesowego płatnika składek orzeczono w oparciu oart. 98i 99 k.p.c.Ponieważ strona odwołująca nie wskazała wartości przedmiotu sporu, a brak ten nie umożliwiał nadanie sprawie biegu, Sąd zasądził wynagrodzenie zgodnie z najniższą stawką minimalną w kwocie 120 zł ( według stanu na dzień wpływu odwołań do Sądu). Kwotę tę należało pomnożyć przez 19, biorąc pod uwagę ilość rozpoznanych spraw i tym samym zasądzić od organu rentowego na rzecz odwołującej kwotę 2280,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Apelację od tego wyroku wywiódł organ rentowy zarzucając:

1
naruszenie przepisów postępowania, a mianowicieart. 316 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji według stanu istniejącego w dniu jej wydania i uwzględnieniu „stanu rzeczy” z chwili zamknięcia rozprawy, poprzez przyjęcie, że organ rentowy jest związany pisemną interpretacją przepisówustawy o systemie ubezpieczeń społecznychzawartą w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałwL.nr(...)z dnia 04 lipca 2016r., pomimo że decyzja ta nie mogła stanowić elementu stanu faktycznego w chwili wydania zaskarżonej decyzji,

2
naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie :

a
art. 10 ust. 3a ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczejpoprzez:

-

jego niewłaściwą wykładnię wyrażającą się w poglądzie Sądu o związaniu organu rentowego treścią decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.nr(...)z dnia 04 lipca 2016r. również w zakresie wcześniej ocenionymw zaskarżonych decyzjach organu rentowego będących przedmiotem rozpoznania Sądu Okręgowego w Katowicach w niniejszej sprawie,

jego niewłaściwą wykładnię wyrażającą się w poglądzie Sądu o związaniu organu rentowego treścią decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.nr(...)z dnia 04 lipca 2016r., pomimo nie przedstawienia we wnioskuo interpretację wszystkich istotnych elementów stanu faktycznego, których ujawnienie doprowadziłoby do umorzenia postępowania w sprawie wydania interpretacji lub odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, zatem do przyjęcia,że do związania organu rentowego dochodzi również wówczas, gdy przedstawiony we wniosku o interpretację stan faktyczny sprawy nie ma charakteru kompleksowego,

jego niewłaściwą wykładnię wyrażającą się w poglądzie o związaniu Sądu decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.nr(...)z dnia 04 lipca 2016r.,

b
art. 10a ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczejpoprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w stanowisku Sądu, iż płatnik składek nie może zostać obciążony obowiązkiem ustalenia składek od wartości świadczeńw naturze w postaci zakwaterowania pracowników na koszt pracodawcy, w okresie poprzedzającym wydanie decyzji zawierającej interpretację, pomimo niemożności zastosowania się przez płatnika składek do decyzji ZUS Oddział wL.nr(...)z dnia 04 lipca 2016r., przed dniem jej wydania,

c
art. 18 ust. 1, w zw. zart. 4 pkt 9 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U. z 2015 r., poz.121 z pózn.zm) oraz art.20 tej ustawy,

§1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998r.w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe(Dz.U. z 2015r. poz.2236 z późn. zm.), poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegająca na przyjęciu, że wartość świadczenia w naturze w postaci zakwaterowania pracowników, nie stanowi przychodu pracownika w konsekwencji również podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
Wskazując na przytoczone zarzuty skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyrokui oddalenie odwołań oraz zasądzenie od(...) Spółki AkcyjnejwK.na rzecz organu rentowego - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych za obie instancje.
(...) S.A.w odpowiedzi na apelację wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja okazała się zasadna.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do oceny,czy wartość świadczeń ponoszonych przez płatnika jako pracodawcę ubezpieczonych – zainteresowanych w sprawie pracowników z tytułu ich nieodpłatnego zakwaterowaniaw spornych okresach od stycznia do maja 2009r. stanowiła przychód ze stosunku pracyw postaci wymiernego zaoszczędzenia wydatków po stronie zainteresowanych, czy też wartość przedmiotowych świadczeń nie była przychodem w rozumieniuart. 4 pkt 9 ustawyo systemie ubezpieczeń społecznych, a przez to nie była objęta podstawą wymiaru składek zgodnie z art. 18 ust. 1 tej ustawy.
Płatnik składek opierał swoje stanowisko w sprawie na zasadniczym twierdzeniu,że sporne nieodpłatne świadczenia nie stanowiły przychodu pracowników, gdyż były spełniane wyłącznie w interesie pracodawcy jako ściśle związane z wykonywaną przez zainteresowanych pracą poza miejscem ich zamieszkania, wywodzonym z treści uzyskanych przez płatnika decyzji interpretacyjnych: organu podatkowego i organu rentowego (składkowego), które to decyzje, powinny być wiążące w sprawie jako swego rodzaju prejudykat.
Ponadto podnosił, że sporne świadczenia powinny zostać wyłączone z podstawy oskładkowania jako spełniane na rzecz pracowników znajdujących się w analogicznej sytuacji prawnej jak osoby w podróży służbowej przez co świadczenia te należy traktować jako należności nieoskładkowane w rozumieniu § 2 rozporządzenia wykonawczego z dnia18 grudnia 1998r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstaw wymiaru składek.
Odwołująca się spółka kwestionowała także przyjęty przez organ rentowy sposób ustalenia wartości świadczeń, które wpłynęły na podwyższenie podstaw wymiaru składek dla ubezpieczonych w oparciu o ogólne dane finansowe posiadane przez płatnika, a nie wartości czynszu wyznaczonego dla określonych lokali wg stawek miejscowych.
Ferując zaskarżony wyrok Sąd Okręgowy skupił na znaczeniu wydania przez organ podatkowy i rentowy na wniosek płatnika decyzji interpretacyjnych odnoszących siędo przedmiotu sporu i uznając ich wiążący charakter uznał zaskarżone decyzje za wadliwe.
Sąd Apelacyjny uznaje jednak za nietrafne stanowisko Sądu I instancji zaprezentowane w motywach zaskarżonego wyroku, że w rozpoznawanej sprawie fakt wydania przez organ podatkowy i organ rentowy na wniosek płatnika stosownych decyzji interpretacyjnych: odpowiednio przez Naczelnika Izby Skarbowej wŁ.z dnia21 października 2015r. i przez ZUS Oddział wL.z dnia 4 lipca 2016r. odnoszących się do przedmiotu sporu miało wiążące dla Sądu znaczenie z uwagi na to, że wnioskodawca zastosował się do uzyskanej korzystnej interpretacji.
Należy zauważyć, że decyzja interpretacyjna organu rentowego zostaławydana po wydaniu zaskarżonych decyzji i po wniesieniu przez płatnika odwołańod zaskarżonych w sprawie decyzji, stąd słusznie zauważa organ rentowy w apelacji,że decyzja ta nie mogła stanowić elementu „stanu rzeczy” istniejącego w dacie wydania zaskarżonych w sprawie decyzji.
W tej sytuacji Sąd Okręgowy był zobowiązany samodzielnie rozpoznać odwołaniaod zaskarżonych decyzji na podstawie przepisówk.p.c.niezawierających norm związujących Sąd decyzjami wydanymi na podstawieart. 10 ustawy o swobodzie działalności gospodarczejprzy uwzględnieniu stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższegoz 18 grudnia 2014r., III UK 72/14 i stwierdzić, że eksponowane przez odwołującą się spółkę decyzje nie mają istotnego, tj. wiążącego charakteru w sprawie.
Mając zatem na uwadze ustalone w sprawie okoliczności istotne dla rozpoznaniu sporu, tj. fakt, że pracownicy płatnika niewątpliwie wyrażali każdorazowo zgodę na czasowe przeniesienie ich do innych miejsc pracy co wiązało się tym samym z dobrowolną i uprzednią zgodą na skorzystanie ze świadczenia oferowanego przez płatnika przewidzianego odpowiednio w przepisach płacowych – art. 16 ZUZP określającego przywilej pracowniczyw postaci nieponoszenia wydatków związanych z korzystaniem z lokalu mieszkalnegow czasie wykonywania pracy poza zwykłym miejscem jej świadczenia i poza miejscem stałego zamieszkania Sąd Apelacyjny uważa, że zachowanie pracowników płatnika akceptujących zaproponowane warunki umowy o pracę uwzględniające przedmiotowe nieodpłatne świadczenia kwaterunkowe w razie dobrowolnej zmiany miejsca świadczenia pracy należy traktować jako uznanie przez zainteresowanych, że świadczenia te stanowiły część ich dochodu i element wynagrodzenia za pracę i były wyrazem oceny pracowników,że świadczenie to z ich punktu widzenia było celowe i przydatne a przez to leżące równieżw ich interesie.
W związku z tym nie zasługuje na uwzględnienie podstawowy argument odwołującej się Spółki, że omawiane świadczenia kwaterunkowe leżały w wyłącznym interesie płatnika jako pracodawcy ponieważ zapewnienie noclegu pracownikom przeniesionym było nieodzownym elementem i wymogiem organizacji procesu pracy ściśle z nim związanym.
Tego rodzaju potocznego rozumienia pojęcia „wyłączność interesu pracodawcy” Sąd Apelacyjny nie podziela aprobując w pełni w tym zakresie argumenty przedstawionew uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2015r., II UZP 14/15 uwzględniające przepisy prawa pracy w tym przepisy bhp, które nie obligują pracodawcydo zapewnienia pracownikowi miejsca zamieszkania, w którym będzie on zaspokajał potrzeby bytowe poza godzinami pracy i dyspozycją pracodawcy.
W tym sensie udostępniony lokal nie jest „narzędziem pracy”, którego koszty obligatoryjnie obciążałyby pracodawcę a zapewnienie noclegu nie jest warunkiem prawnym lecz warunkiem faktycznym zobowiązania pracowniczego.
Wobec powyższego Sąd Apelacyjny przyjmując ściślejsze rozumienie pojęcia „wyłączności interesu pracodawcy” w ujęciu orzecznictwa, nawiązującego przy tymdo kryteriów pojęcia przysporzenia majątkowego wskazanych w treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2014r., K 7/13, nie może zaaprobować zaskarżonego rozstrzygnięcia sądu I instancji, jako niezgodnego z dotychczasowym stanowiskiem orzeczniczym sądów ubezpieczeń społecznych.
Sąd Apelacyjny stwierdzając, że objęte sporem nieodpłatne świadczenia stanowią przychód ze stosunku pracy nie podziela przy tym również poglądu, że należności te powinny podlegać wyłączeniu z oskładkowania na podstawie§ 2 pkt 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998r.jako inne należności z tytułu podróży służbowej pracownika.
Organ rentowy trafnie bowiem, odwołując się do pojęcia podróży służbowej zart. 775§ 1 k.p.oraz utrwalonego na tle tego przepisu orzecznictwa, podnosił, że sytuacja zainteresowanych w sprawie pracowników przeniesionych za ich zgodą w inne miejsca pracy nie odpowiada wykonaniu polecenia służbowego, o którym mowa wart. 775§ 1 k.p.
Ponadto sam płatnik składek w art. 16 ust. 1 Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy odróżnił kategorię pracowników czasowo przeniesionych jako osób niebędących w podróży służbowej.
Sąd Apelacyjny uznaje również za prawidłowy zastosowany przez organ rentowy sposób ustalenia wartości kosztów zakwaterowania w odniesieniu do każdegoz zainteresowanych jedynie w oparciu o treść posiadanych przez płatnika faktur za wynajem lokali (kwater) pracowniczych w sytuacji, w której płatnik pomimo obowiązku prowadzenia stosownej dokumentacji dotyczącej wypłacanego wynagrodzenia i innych świadczeń pracowniczych nie prowadził jakiejkolwiek ewidencji w zakresie spornych należności.
W konsekwencji Sąd Apelacyjny decyzje podwyższające podstawy wymiaru składek ubezpieczonych o tak obliczone wartości uznaje za prawidłowe.
Z przytoczonych względów Sąd Apelacyjny na mocyart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołania.
Na podstawieart. 350 § 2 k.p.c.Sąd Apelacyjny sprostował wyrok Sądu I instancji wykreślając z jego rubrumG. K.mając na względzie okoliczność,że ten zainteresowany zmarł przed datą wyrokowania przez Sąd I instancji, a prawai obowiązki wynikające z podlegania ubezpieczeniom społecznym nie wchodzą w skład spadku i nie przechodzą z mocy ustawy na określone osoby.
O kosztach Sąd Apelacyjny orzekł zgodnie zart. 98 § 1 k.p.c.w zw. z§ 2 pkt 5i w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w brzmieniu obowiązującym odpowiednio w dacie wniesienia odwołania ( I instancja - 4800zł) i w dacie wniesienia apelacji (II instancja – 3600zł x75% czyli 2700zł) przyjmując za podstawę ich przyznania łączną wartość dochodzonych składek w połączonej do wspólnego rozpoznania sprawienie zaś wartość minimalnych stawek opłat za czynności radcy prawnego odrębnie do każdejz połączonych spraw ze względu na tożsamość zagadnienia w poszczególnych sprawachi związany z tym łączny nakład pracy fachowego pełnomocnika.
/-/ SSA M.Żurecki /-/ SSA J.Pietrzak /-/ SSA M.Procek

Sędzia Przewodniczący Sędzia
ek