Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Gz 181/17
Data wyroku: 2017-12-15 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Elżbieta Kala
Słowa kluczowe: Pomoc prawna z urzędu
Podstawa prawna: art. 117 par. 1 kpc

Sygn. akt VIII Gz 181/17

POSTANOWIENIE
Dnia 15 grudnia 2017 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy Wydział VIII Gospodarczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Elżbieta Kala
po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2017 r. w Bydgoszczy
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku:J. O.
o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie o ogłoszenie upadłości konsumenckiej
na skutek zażalenia wnioskodawcy
na rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy
z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt XV GUo 129/17
postanawia:
zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że ustanowić dla uczestnikaJ. O.pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych wB..

UZASADNIENIE
Zaskarżonym rozstrzygnięciem zawartym w pkt 2 postanowienia z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt XV GUo 129/17 Sąd Rejonowy w Bydgoszczy oddalił wniosek uczestnikaJ. O.o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sprawy o ogłoszenie upadłości. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy odwołał się do regulacjiart. 117 § 5 kpc. Sąd ten zważył, że przedmiotowa sprawa nie należy do zbyt skomplikowanych, a wnioskodawca wykazał się zdolnością do jasnego i zrozumiałego dla sądu przedstawienia swojego stanowiska. W ocenie Sądu Rejonowego, wnioskodawca nie jest osobą nieporadną, ma średnie wykształcenie. Sąd Rejonowy podkreślił, że składając wniosek o ogłoszenie upadłości uczestnik będzie korzystał ze stosownego formularza, który ułatwia wskazanie istotnych informacji. W przypadku zaś ewentualnych braków wniosku o ogłoszenie upadłości Sąd wezwie o ich uzupełnienie.
Uczestnik w zażaleniu od powyższego rozstrzygnięcia ponowił wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wskazując, że przepisy prawa są dla niego niezrozumiałe. Dla uczestnika przedmiotowa sprawa ma charakter zawiły, jest dla niego swego rodzaju novum. Skarżący obawia się wierzycieli oraz braku umiejętności samodzielnego zgromadzenia niezbędnych z punktu widzenia wniosku o ogłoszenie upadłości, dokumentów.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie podlegało uwzględnieniu.
Zgodnie z treściąart. 117 § 1 k.p.c.strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Sąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny (art. 117 § 5 k.p.c.). Wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie ma dla sądu charakteru wiążącego, lecz podlega ocenie sądu(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1978 r., I PRN 123/78, PiZS 1980/6/65).
Potrzebę ustanowienia pełnomocnika z urzędu wyznacza nie tylko stan majątkowy osoby zgłaszającej wniosek, ale również stopień skomplikowania sprawy, jak i nieporadność strony. Strona ma uprawnienie i możliwość podejmowania osobiście różnych działań w postępowaniu przed sądem zmierzających do ochrony własnych praw. Wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu podlega zawsze indywidualnej ocenie ze strony sądu, który uwzględnia go tylko wówczas, gdy udział pełnomocnika uzna za potrzebny.
Można ogólnie stwierdzić, iż oceniając potrzebę przychylenia się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika dla strony, sąd powinien brać pod uwagę z jednej strony stopień skomplikowania danej sprawy, z drugiej zaś strony faktyczną zdolność strony, która składa taki wniosek, do własnego działania w toczącym się postępowaniu(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2007 r., V CSK 37/07, LEX nr 442585).
Na gruncie sprawy niniejszej Sąd Rejonowy zwolnił wnioskodawcę od kosztów sądowych w całości, uznając, że jego sytuacja majątkowa jest trudna. Odmiennie jednakże od stanowiska Sądu Rejonowego, Sąd Okręgowy zważył, że charakter sprawy przemawia za potrzebą ustanowienia dla uczestnika pełnomocnika z urzędu. Podkreślić trzeba, że uprawnienie do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej stanowi gwarancję rzeczywistego prawa do sądu, gdyż realizowane jest zarówno poprzez wsparcie merytoryczne, jak i formalne. Jakkolwiek rację ma Sąd Rejonowy co do tego, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie jest wnioskiem skomplikowanym i ma formę formularza, to jednak wnioskodawca podkreślił, że na co dzień nie ma styczności ze sprawami sądowymi oraz, że już samo zgromadzenie niezbędnych w sprawie dokumentów napawa go obawą czy podoła w tym zakresie.
W ocenie Sądu Okręgowego, miernikiem poradności nie może być wyłącznie złożenie przez uczestnika wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, który mógł przecież zostać sporządzony przy pomocy innych osób, a nie samodzielnie przez uczestnika. Skarżący nadmienił zresztą, że korzystał ze wsparcia profesjonalisty przed złożeniem przedmiotowego wniosku. Założyć też trzeba, że sprawa o ogłoszenie upadłości jest dla uczestnika osobiście niezmiernie ważna, zatem istotnym jest dla niego, aby została „poprowadzona” w profesjonalny sposób.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy za potrzebny uznał udział radcy prawnego w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.zmienił zaskarżone postanowienie, o czym postanowił jak w sentencji.