Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1225/17
Data wyroku: 2017-12-05 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: I. Matyjas
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art.184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VIII U 1225/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 27 kwietnia 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ., na podstawieart.184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychorazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, odmówiłJ. C.prawa do emerytury.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999 r. nie udowodnił 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Organ rentowy uznał za udowodnione przez ubezpieczonego 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz 8 lat 10 miesięcy i 11 dni pracy w warunkach szczególnych.
Do pracy w szczególnych warunkach Zakład nie zaliczył zatrudnienia w(...) S.A.w okresie od dnia 23 czerwca 1975 r. do dnia 8 lutego 1977 r. ponieważ w świadectwie pracy w szczególnych warunkach zakład pracy wykazał stanowisko: pomoc drukarza, które nie jest zgodne z powołanym zarządzeniem nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego (Wykaz A, dział VII, poz. 4 pkt 17 – drukarz) oraz okresu pracy wZakładach (...)od dnia 11 września 1978 r. do dnia 31 lipca 1984 r. z uwagi na fakt, że ubezpieczony nie przedłożył świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawionego przez zakład pracy z podaną nazwą stanowiska oraz powołaniem na odpowiednie rozporządzenie i zarządzenie.
J. C.uznał decyzję organu rentowego za krzywdzącą i w dniu 24 maja 2017 r. złożył odwołanie wnosząc o zmianę decyzji i przyznanie emerytury.
Na uzasadnienie swojego stanowiska ubezpieczony podał, iż w(...)pracował od dnia 23 czerwca 1975 r. do dnia 8 lutego 1977 r. w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych na stanowisku „drukarz”, co zostało poświadczone w pierwotnie wystawionym świadectwie pracy przez zakład. Kiedy ponownie ubiegał się o świadectwo pracy stanowisko pracy zostało zmienione na „pomoc drukarza”. W zakresie zaś pracy wZakładach (...)od dnia 11 września 1978 r. do dnia 31 lipca 1984 r. ubezpieczony wyjaśnił, iż pracował tam w pełnym wymiarze czasu pracy i w warunkach szczególnych.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
UbezpieczonyJ. C.urodził się w dniu (...)
Wniosek o emeryturę ubezpieczony złożył w dniu 21 marca 2017 r.
Ubezpieczony nie jest członkiem OFE.
(wniosek o emeryturę – k. 1 - 4 akt ZUS)
Do dnia 1 stycznia 1999 r. ubezpieczony ma 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych.
(karta przebiegu zatrudnienia – k.25 kat ZUS)
Organ rentowy, jako okres pracy w warunkach szczególnych uwzględnił zatrudnienie w(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwŁ.w okresie od dnia 1 grudnia 1987 r. do dnia 30 października 1996 r. – 8 lat 10 miesięcy i 11 dni.
(okoliczności bezsporne)
J. C.w okresie od dnia 23 czerwca 1975 r. do dnia 8 lutego 1977 r. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy wZakładach (...)wŁ.na stanowisku pomoc drukarza.
Ubezpieczony został zatrudniony w dniu 23 czerwca 1975 r. na podstawie umowy o pracę na okres próbny do dnia 5 lipca 1975 r. na stanowisku pomoc drukarza na wydziale wykańczalni. Przez pierwsze dwa tygodnie ubezpieczony uczył się pracy na stanowisku drukarza, a potem wykonywał pracę samodzielnie.
(świadectwo pracy w warunkach szczególnych – k. 12 akt ZUS; świadectwo pracy, umowa o pracę, karta obiegowa zmiany, zakres obowiązków, karta zatrudnienia w aktach osobowych – k.20, zeznania ubezpieczonego protokół rozprawy z dnia 15 listopada 2017 r. 00:01:45 – 00:22:02 w zw. z min.00:35:43)
Do obowiązków ubezpieczonego wZakładach (...)należało barwienie wzorów na tkaninie. Ubezpieczony pracę tę wykonywał cały czas, bez przestojów i samodzielnie bez żadnej pomocy. Ubezpieczony wykonywał wszelkie czynności związane z obsługą maszyn drukarskich. Ubezpieczony drukował tkaninę na szablonach, przewoził farby drukarskie, przystosowywał i szył szablony, wykonywał prace związane z uruchomieniem maszyny drukarskiej, czyścił i konserwował maszynę drukarską. W przypadku zerwania tkaniny naciągał ją.
Maszyna którą obsługiwał ubezpieczony przesuwała tkaninę, a ubezpieczony uzupełniał barwnik i ustawiał maszynę, gdy była zmiana wzoru.
(zeznania ubezpieczonego protokół rozprawy z dnia 15 listopada 2017 r. 00:01:45 – 00:22:02 w zw. z min.00:35:43, zakres obowiązków, umowa o pracę w aktach osobowych – k.20)
Ubezpieczony otrzymał świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach wydane przez(...) W SA, w którym wskazano, że w okresie od 23 czerwca 1975 r. do 8 lutego 1977 r. wykonywał prace związane z prawidłową obsługą maszyny drukarskiej, jej konserwacją i czyszczeniem na stanowisku pomoc drukarza wydział wykańczalni, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wymienione w wykazie A, dział VII pozycja 4 punkt 17 stanowiącym załącznik do Zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 7 z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
(świadectwo pracy w szczególnych warunkach w aktach osobowych – k.20)
W okresie od dnia 11 września 1978 r. do dnia 31 lipca 1984 r. ubezpieczony był zatrudniony wZakładach (...)wZ., gdzie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę na stanowisku aparatowy barwników i półproduktów na wydziale barwników helaktynowych.
(świadectwo pracy – k.13; zeznania ubezpieczonego protokół rozprawy z dnia 15 listopada 2017 r. 00:01:45 – 00:22:02 w zw. z min.00:35:43; karta obiegowa zmiany, umowa o pracę, angaże w aktach osobowych – k.13, karty zarobkowe – k.14-17)
Do obowiązków ubezpieczonego należało załadowanie półproduktów (składników barwników) do kadzi o pojemności koło 20.000 litrów, gdzie był tworzony barwnik. Do kadzi wlewano również kwas solny, siarkowy, tak aby nastąpiła reakcja, następnie wsypywano sodę, aby wyrównać(...). Próbki były sprawdzane w laboratorium i w zależności od wyników dodawano sodę. Ubezpieczony obsługiwał zbiorniki z kwasami, które były połączone z kadzią.
Od kierownika ubezpieczony otrzymywał informację jaką ilością substancji ma dodać do kadzi.
Po południu ubezpieczony zbierał barwnik z prasy do wózków.
Pracownicy nie mieli przerw w pracy. Ubezpieczony otrzymywał posiłki regeneracyjne oraz dodatki za szkodliwe warunki pracy.
(zeznania ubezpieczonego protokół rozprawy z dnia 15 listopada 2017 r. 00:01:45 – 00:22:02 w zw. z min.00:35:43; zeznania świadkaJ. J.dnia 15 listopada 2017 r. 00:24:29 – 00:34:56; karty zarobkowe – k. 14-17)
Powyższych ustaleń Sąd dokonał na podstawie dokumentów zawartych w aktach organu rentowego i załączonych do akt sprawy, których wiarygodność nie była przez strony kwestionowana oraz zeznań odwołującego się i świadkaJ. J..
Zeznania świadka i ubezpieczonego Sąd ocenił, jako wiarygodne, gdyż są ze sobą spójne. Świadek ten w spornym okresie był zatrudniony wZakładach (...)na równoległym stanowisku, stąd ma wiedzę jaką pracę wykonywał ubezpieczony.
Sąd dał wiarę zeznaniom ubezpieczonego, iż wZakładach (...)wykonywał prace polegające na obsłudze maszyny drukarskiej na wydziale wykańczalni. Zeznania te znajdują potwierdzenie w dowodach z dokumentów takich jak umowa o pracę i zakres obowiązków.
Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom ubezpieczonego, że pracował na stanowisku drukarza. Stanowisko to nie zostało wskazane w żadnym dokumencie z akt osobowych. Z umowy o pracę i zakresu obowiązków wynika, że ubezpieczony został zatrudniony na tym stanowisku. W świadectwie pracy pracodawca również wpisał stanowisko pomoc drukarza, co oznacza iż w okresie zatrudnienia stanowisko to nie uległo zmianie. Niemniej jednak z treści tych dokumentów wynika, iż ubezpieczony zajmował się obsługą i konserwacją maszyny drukarskiej.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie jest zasadne.
Zgodnie z treściąart.184 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz.U. z 2017 roku, poz.1383) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art.32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Stosownie do treści art.184 ust.2 ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013 r., emerytura, o której mowa w ust.1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Prawo do emerytury na podstawie art.184 ww. ustawy przysługuje ubezpieczonemu, który na dzień wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1999 r.) spełnił określone w niej wymogi stażowe, a po tej dacie osiągnął wymagany wiek, niezależnie od tego czy w chwili osiągnięcia tego wieku wykonywał pracę w szczególnych warunkach, czy wykonywał inną pracę i czy pozostawał w zatrudnieniu.
Definicja ustawowa „pracy w szczególnych warunkach” została zawarta w art.32 ust.2 ww. ustawy o emeryturach i rentach. Zgodnie z tym przepisem, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Stosownie do treści art.32 ust.4 ww. ustawy wiek emerytalny, o którym mowa wust.1rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki na podstawie, którym osobom wymienionym w ust.2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Za dotychczasowe przepisy (w rozumieniu art.32 ust.4 ww. ustawy) należy uważać przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. nr 8, poz.43), ale wyłącznie w zakresie regulowanym przez ww. ustawę o emeryturach i rentach, a więc co do wieku emerytalnego, rodzaju prac lub stanowisk oraz warunków, na jakich osobom wykonującym prace określone w ust.2 i ust.3 art. 32 tej ustawy przysługuje prawo do emerytury (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 roku, III ZP 30/01 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 roku, II UK 31/09, Lex nr 559949). Pracę taką pracownik musi wykonywać stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku (§ 2 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze), aby nabyć prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym.
Zgodnie z treścią §3 i 4 ww. rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia. Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Powołany wykaz wskazuje wszystkie te prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego.
W niniejszej sprawie sporne między stronami było zaliczenie do pracy w szczególnych warunkach okresu pracy ubezpieczonego:

1
od 23 czerwca 1975 r. do 8 lutego 1977 r. (1 rok 7 miesięcy i 16 dni) wZakładach (...)wŁ.,

2
od 11 września 1978 r. do 31 lipca 1984 r. (5 lat 10 miesięcy i 20 dni) wZakładach (...)wZ.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż wZakładach (...)wŁ.ubezpieczony zajmował się obsługą, konserwacją i czyszczeniem maszyny drukarskiej. Do obowiązków ubezpieczonego należało drukowanie wzorów na tkaninie. Ubezpieczony wykonywał prace przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych. Prace te zostały wymienione w wykazie A dział VII punkt 4 stanowiącym załącznik do ww. rozporządzenia. Ubezpieczony wykonywał te prace stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Dodatkowo należy wskazać, iż w zarządzeniu Zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 7 z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w dziale VII w punkcie 4 dotyczącym prac przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych pod pozycją 17 wymieniono stanowisko drukarza. Nawet jeśli przyjąć, że ubezpieczony nie wykonywał prac drukarza (co jednak byłoby sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym) to należy zauważyć, iż w dziale VII ww. zarządzenia w punkcie 4 pod pozycją 46 wymieniono stanowisko pomocnika w oddziale produkcyjnym bez doprecyzowania tego stanowiska, co pozwala do pracy w szczególnych warunkach zaliczyć także pracę na stanowisku pomoc drukarza.
W toku postępowania pełnomocnik organu rentowego nie składał żadnych wniosków dowodowych celem wykazania, iż prace pracownika zatrudnionego na stanowisku drukarza wZakładach (...)różniły się od prac podanych przez ubezpieczonego. Z zeznań ubezpieczonego jednoznacznie wynika, iż samodzielnie odsługiwał maszynę drukującą wykonując prace przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych.
WZakładach (...)wZ.ubezpieczony wykonywał prace przy produkcji barwników stosowanych w farbiarstwie, włókiennictwie. Prace te zostały wymienione w dziale IV punkt 28 wykazu A stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia. Prace te ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku aparatowego barwników. Stanowisko aparatowego jest wymienione w dziale IV punkt 28 podpunkt 1 wykazu A stanowiącego załącznik do ww. zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 7.
W toku postępowania ubezpieczony nie przedstawił świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach wydanego przezZakład Produkcji (...)wZ., niemniej jednak brak tego dokumentu nie skutkuje odmową uznania zatrudnienia w tym przedsiębiorstwie jako pracy w szczególnych warunkach.
W judykaturze ugruntowane jest stanowisko, iż regulacja §2 ww. rozporządzenia statuująca ograniczenia dowodowe nie ma zastosowania w postępowaniu odwoławczym przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji okoliczność i okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach sąd uprawniony jest ustalać także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy, w tym nawet zeznaniami świadków (uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 1985 r. III UZP 5/85; uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984 r. III UZP 6/84; wyrok Sądu Najwyższego z 30 marca 2000 r. II UKN 446/99). Nie ulega, zatem wątpliwości, iż po przeniesieniu sprawy na drogę postępowania sądowego, okoliczność pracy w szczególnych warunkach mogła zostać wykazana wszelkimi środkami dowodowymi. Sąd był uprawniony i jednocześnie zobowiązany do wszechstronnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów.
Nie bez znaczenia dla oceny czy ubezpieczony wykonywał pracę w szczególny warunkach jest okoliczność, iż zajmowane przez ubezpieczonego stanowiska (drukarza, pomocy pracownika produkcji, aparatowego) zostały sprecyzowane w załączniku nr 1 do ww. zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 7. Wykaz ten stanowi - jako, że ma charakter informacyjny, techniczno-porządkujący, uściślający ogólne pojęcia istniejące w rozporządzeniu Rady Ministrów - swego rodzaju wskazówkę, dowód, że takie a nie inne czynności były przez pracownika istotnie wykonywane w szczególnych warunkach (wyrok Sądu Najwyższego z 29 stycznia 2008 roku, I UK 192/07, Lex nr 447272).
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż do stażu pracy w szczególnych warunkach należy zaliczyć okres zatrudnienia ubezpieczonego wZakładach (...)od 23 czerwca 1975 r. do 8 lutego 1977 r. i wZakładach (...)wZ.od 11 września 1978 r. do 31 lipca 1984 r. Ubezpieczony wykonywał prace stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w pierwszym z przedsiębiorstw przy wykańczaniu i produkcji wyrobów włókienniczych a w drugim przy produkcji barwników stosowanych w farbiarstwie i włókiennictwie.
Reasumując, ubezpieczony spełnił wszystkie warunki wymagane do przyznania prawa do emerytury na podstawie art.184 ust.1 ww. ustawy o emeryturach i rentach

-

ukończył 60 lat – 16 lutego 2017 roku,

do 31 grudnia 1998 roku ma 25 lat stażu pracy,

nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego,

do 31 grudnia 1998 roku wykazał staż pracy w szczególnych warunkach ponad 15 lat w tym: 1 rok 7 miesięcy i 16 dni wZakładach (...)wŁ.; 5 lat 10 miesięcy i 11 dni wZakładach (...)wZ.oraz 8 lat 10 miesięcy i 11 dni wO.Przedsiębiorstwie (...).

Ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę w dniu 21 marca 2017 roku. Stosownie do treści art.100 ust.1 ww. ustawy o emeryturach i rentach prawo do emerytury powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do jej nabycia. Świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek (art.129 ust.1 ww. ustawy o emeryturach i rentach).
Z tego względu Sąd Okręgowy, na podstawieart.47714§2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałJ. C.prawo do emerytury od dnia 1 marca 2017 r.
(AL)

ZARZĄDZENIE

1
Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi ZUS.

2
Pouczyć pełnomocnika ZUS o prawie, terminie i sposobie złożenia apelacji.

3
Wypożyczyć pełnomocnikowi ZUS akta rentowe, zobowiązując do zwrotu w razie złożenia apelacji.

5 grudnia 2017 r.