Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1549/17
Data wyroku: 2018-01-17 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Dział spadku, Podział majątku wspólnego
Podstawa prawna: art. 567 kpc w zw. z art. 684 kpc

Sygn. akt III Ca 1549/17

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 31 maja 2017 roku w sprawie o sygn. akt II Ns 1522/14 Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w sprawie z wnioskuJ. K.iJ. M.o podział majątku wspólnegoI. M.iT. M.i o dział spadku poT. M.

1
ustalił, że w skład małżeńskiego majątku wspólnegoI. M.iT. M.wchodzi:

a
samochód markiA. (...), onumerze rejestracyjnym (...), o wartość 67.200 zł,

b
samochód markiP. (...)onumerze rejestracyjnym (...), o wartości 12.000 zł,

c
prawo użytkowania miejsca parkingowego numer 15 na parkingu prowadzonym przez Spółdzielczy(...)przyulicy (...)wŁ., o wartości 5.500 zł,

d
środki pieniężne pozostające w posiadaniuI. M.w kwocie 155.524,52 zł, na którą to sumę składają się środki pieniężne wypłacone przezI. M.z rachunków bankowych prowadzonych przezBank (...) Spółkę Akcyjnąz siedzibą wG., numery rachunków:(...)oraz(...),

e
prawo użytkowania gruntu w miejscowościS.na terenieOśrodka (...)wS., stanowiącego część o powierzchni 39,10 m2działki gruntu onumerze ewidencyjnym (...), dla którego to gruntu Sąd Rejonowy w Sierpcu prowadziksięgę wieczystą o numerze (...), o wartości 25.000 zł,

2
ustalił, iż w skład spadku poT. M., synuJ.iC., zmarłym w dniu 19 października 2013 roku wŁ.wchodzi:

a
odrębna własnośćlokalu mieszkalnego numer (...)wŁ.przyulicy (...)wŁ., dla której w Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi jest prowadzonaksięga wieczysta o numerze (...), o wartości 120.000 zł,

b
udział w wysokości ½ w samochodzie markiA. (...), onumerze rejestracyjnym (...)o wartości 33.600 zł,

c
udział w wysokości ½ w samochodzie markiP. (...), onumerze rejestracyjnym (...), o wartości 6.000 zł,

d
udział w wysokości ½ w prawie użytkowania miejsca parkingowego numer 15 na parkingu prowadzonym przez Spółdzielczy(...)przyulicy (...)wŁ., o wartości 2.750 zł,

e
środki pieniężne pozostające w posiadaniuI. M.w kwocie 77.762,26 zł, na którą to sumę składa się ½ środków pieniężnych wypłaconych przezI. M.z rachunków bankowych prowadzonych przezBank (...) Spółkę Akcyjnąz siedzibą wG., numery rachunków:(...)oraz(...),

f
udział w wysokości ½ w prawie użytkowania wieczystego gruntu w miejscowościS., na terenieOśrodka (...)stanowiącego część o powierzchni 39,10 m2działki gruntu onumerze ewidencyjnym (...), dla którego to gruntu Sąd Rejonowy w Sierpcu prowadziksięgę wieczystą o numerze (...), oraz udział w wysokości ½ we własności rzeczy ruchomej w postaci domku letniskowego niezwiązanego z wyżej wskazanym gruntem, która to rzecz ruchoma jest na tymże gruncie, o łącznej wartości 12.500 zł,

3
ustalił, iżI. M.poniosła wydatki na majątek spadkowy poT. M.w wysokości 7629,58 zł,

4
dokonał podziału małżeńskiego majątku wspólnegoI. M.iT. M., dokonuje działu spadku po wskazanym w punkcie drugim sentencji postanowieniaT. M., w ten sposób że:

a
odrębną własnośćlokalu mieszkalnego numer (...)wŁ.przyul. (...)wŁ., dla której w Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi jest prowadzonaksięga wieczysta o numerze (...), przyznał na własnośćI. M.,

b
udział w wysokości ½ w samochodzie markiA. (...), onumerze rejestracyjnym (...), przyznaje na własnośćI. M.,

c
udział w wysokości ½ w samochodzie markiP. (...)onumerze rejestracyjnym (...), przyznaje na własnośćI. M.,

d
udział w wysokości ½ w prawie użytkowania miejsca parkingowego numer 15 na parkingu prowadzonym przez Spółdzielczy(...)przyulicy (...)wŁ., przyznałI. M.,

e
środki pieniężne pozostające w posiadaniuI. M.w kwocie 38.881,13 zł, na którą to sumę składa się ¼ środków pieniężnych wypłaconych przezI. M.z rachunków bankowych prowadzonych przezBank (...) Spółkę Akcyjnąz siedzibą wG., numery rachunków:(...)oraz(...), przyznał na własnośćJ. K.,

f
środki pieniężne pozostające w posiadaniuI. M.w kwocie 38.881,13 zł, na którą to sumę składa się ¼ środków pieniężnych wypłaconych przezI. M.z rachunków bankowych prowadzonych przezBank (...) Spółkę Akcyjnąz siedzibą wG., numery rachunków:(...)oraz(...), przyznał na własnośćJ. M.,

g
udział w wysokości ½ w prawie użytkowania gruntu w miejscowościS., na terenieOśrodka (...)stanowiącego część o powierzchni 39,10 m2działki gruntu onumerze ewidencyjnym (...), dla którego to gruntu Sąd Rejonowy w Sierpcu prowadziksięgę wieczystą o numerze (...), oraz udział w wysokości ½ we własności rzeczy ruchomej w postaci domku letniskowego niezwiązanego z wyżej wskazanym gruntem, która to rzecz ruchoma jest na tymże gruncie, przyznałI. M.,

5
zasądził odI. M.na rzeczJ. K.kwotę 58.745,67 zł tytułem spłaty wartości udziału przysługującegoJ. K.w majątku spadkowym poT. M., i tytułem rozliczeń wydatków poniesionych przezI. M.i tytułem rozliczeń wydatków poniesionych przezI. M.na majątek spadkowy poT. M., płatną w terminie 4 miesięcy, licząc od daty uprawomocnienia się postanowienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia terminowi płatności,

6
zasądził odI. M.na rzeczJ. M.kwotę 58.745,67 zł tytułem spłaty wartości udziału przysługującegoJ. M.w majątku spadkowym poT. M., i tytułem rozliczeń wydatków poniesionych przezI. M.i tytułem rozliczeń wydatków poniesionych przezI. M.na majątek spadkowy poT. M., płatną w terminie 4 miesięcy, licząc od daty uprawomocnienia się postanowienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia terminowi płatności.

Z ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi wynika, żeI. M.iT. M.zawarli związek małżeński w dniu 27 maja 2000 roku. Małżeństwo to zakończyło się zgonemT. M.w dniu 19 października 2013 roku. SpadkobiercamiT. M.są żonaI. M.w ½ części spadku, oraz rodzeństwoJ. K., w ¼ części spadku,J. M., w ¼ części spadku.
W czasie trwania związku małżeńskiegoI. M.iT. M.zgromadzili powyżej wymienione składniki. Natomiast w skład spadku poT. M.wchodziły wynoszące ½ udziały w tychże składnikach oraz dodatkowo odrębna własnośćlokalu mieszkalnego numer (...)wŁ.przyulicy (...). Prawo to zostało na zasadach lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, zostało przyznane w 1974 rokuT. M., po uprzednim wpłaceniu pełnego wkładu mieszkaniowego. Następnie zostało ono przekształcone w 2007 roku w odrębną własność lokalu w wykonaniu zobowiązania wynikającego zart. 12 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o spółdzielniach mieszkaniowych(t.j. Dz. U. nr 119, poz. 1116 z 2003 roku ze zm.) i tak przekształcone prawo zostało nieodpłatnie przeniesione naT.iI.małżonkówM.. Wartość odrębnej własnościlokalu mieszkalnego numer (...)wŁ.przyulicy (...)wynosiła 120.000 zł.
Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi ustalił nadto, że po śmierciT. M.,I. M.wypłaciła wszystkie środki pieniężne z rachunków bankowych w(...) S.A.z siedzibą wG.i samodzielnie dysponuje od tamtego czasu tymi środkami pieniężnymi.
Według ustaleń Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi,I. M.poniosła koszty pogrzebuT. M.w kwocie 5.740,20 zł, z czego ZUS zwrócił jej 4.000 zł.I. M.po śmierciT. M.zapłaciła również składki na ubezpieczenie OC posiadaczy samochodów: markiA. (...)onumerze rejestracyjnym (...), markiP. (...)onumerze rejestracyjnym (...), w kwotach: 340,26 zł, 340,26 zł, 523,94 zł, 518,82 zł, 563,14 zł, 454,84 zł, należne za czas 2014 -2017.
Sąd I Instancji przyjął również, żeI. M.po śmierciT. M.zapłaciła czynsz roczny związany z prawem użytkowania gruntu w miejscowościS., na terenieOśrodka (...)wS., w łącznej kwocie 3.148,32 zł, należny za okres 2014 -2017.
Sąd I Instancji ustalając stan faktyczny oddalił wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z uzupełniających zeznań uczestniczki zgłoszony w piśmie procesowym w dniu 13 kwietnia 2016 roku. W ocenie Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi wniosek ten dotyczył okoliczności, które były irrelewantne w realiach przedmiotowej sprawy, co wynika z faktu, iż uczestniczka nie zgłosiła żądania, do którego odnosiły się okoliczności mające podlegać udowodnieniu za pomocą tego środka dowodowego. Nadto, Sąd Rejonowy zauważył, że dowód z przesłuchania zainteresowanych jest dowodem subsydiarnym, którego przeprowadzenie właściwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy danych okoliczności nie można udowodnić za pomocą innych dowodów, co wynika wprost z normyart. 299 k.p.c.W przypadku okoliczności mających podlegać udowodnieniu za pomocą przesłuchania zainteresowanych, jak wyżej, można było te okoliczności udowodnić za pomocą dokumentów – rachunków, bez konieczności odwoływania się do przesłuchiwania zainteresowanych.
Sąd I Instancji oddalił również wniosek o dopuszczenie dowodów z opinii biegłych, których przedmiotem miałoby być szacowanie wartości większości składników wskazanych powyżej w uzasadnieniu. Wartości tych składników zainteresowani bowiem zgodnie ustalili. W konsekwencji, zdaniem Sądu I Instancji, nie było potrzeby odwoływania się do wiedzy specjalistów, celem oszacowania wartości tych składników.
Apelację od powyższego postanowienia w dniu 3 sierpnia 2017 roku wnieśli wnioskodawcy, reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika w osobie adwokataJ. C., którą zaskarżyli ww. postanowienie w części, tj. co do punktu 1e) i 2f), przez przyjęcie że prawo użytkowania gruntu w miejscowościS.wchodzi do majątku wspólnegoT.iI.małżonkówM., a tym samym przyjęcie że w skład spadku poT. M.wchodzi ½ udziału tego prawa. Apelujący zaskarżyli również punkt 3) sentencji postanowienia, ponad kwotę 1.740,58 zł oraz co do punktu 5) sentencji postanowienia i punktu 6) sentencji postanowienia, w części oznaczającej termin dokonania spłat na okres czterech miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia. W ocenie skarżących, Sąd I Instancji naruszyłart. 686 kpcprzez nierozliczenie korzyści czerpanych przez uczestniczkę z posiadanego przez nią majątku spadkowego. Wnioskodawcy zgłosili także wniosek o zasądzenie od uczestniczki na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez:

a
uchylenie postanowienia w punkcie 1e) i zmianę postanowienia w punkcie 2f) przez ustalenie, że w skład spadku poT. M.wchodzi całość prawa użytkowania gruntu w miejscowościS.,

b
zmianę postanowienia w punktach 5) i 6) przez zasądzenie w miejsce kwot 58.745,67 zł, kwot po 63.778,06 zł, oraz uchylenie odroczenia terminu zapłaty o cztery miesiące,

c
rozliczenie korzyści czerpanych przez uczestniczkę poprzez zasądzenie od uczestniczki na rzecz każdego z wnioskodawców odsetek ustawowych od kwot 38.881,13 zł od dnia 21 października 2013 roku do dnia uprawomocnienia się postanowienia o dziale spadku.

Wnioskodawcy wnieśli również o zabezpieczenie spłaty przez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)oraz w prawie własności działki gruntu objętejksięgą wieczystą KW nr (...), na rzeczJ. K.do wysokości 63.778,06 zł, oraz na rzeczJ. M.do wysokości 63.778,06 zł.
Motywując swoje stanowisko skarżący zarzucili Sądowi Rejonowemu szereg błędów logicznych i merytorycznych przy rozpoznaniu sprawy, które w ich ocenie uzasadniają zmianę postanowienia z dnia 31 maja 2017 roku. Przede wszystkim wskazywali, że użytkowanie gruntu wS.powstało przed zawarciem związku małżeńskiego przez spadkodawcę, która to okoliczność wynikała z przesłuchania uczestników oraz świadkaB. S.. Dodatkowo skarżący podnieśli, iż Sąd I Instancji bezzasadnie nałożył na uczestników obowiązek partycypowania w wydatkach na utrzymanie przedmiotów spadkowych podczas gdy, z uwagi na dokonanie faktycznego podziału przedmiotów spadkowych i przekazania ich uczestniczce, to wyłącznie ona powinna ponieść koszty ich eksploatacji. Apelujący kwestionując odroczenie terminu spłaty wskazali, że skoro uczestniczka posiada środki finansowe ze zlikwidowanych lokat, to brak było podstaw do zastosowania takiego dobrodziejstwa. Skarżący zarzucili Sądowi Rejonowemu nie rozliczenie korzyści wynikających z posiadania przez uczestniczkę środków pieniężnych podlegających podziałowi, poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż wnioskodawcy nie popierali tego żądania.
Skarżący szeroko uzasadnili również wniosek o zabezpieczenie spłat na podstawieart. 212 §3 kci uwzględnienie wniosku sformułowanego w piśmie przygotowawczym z dnia 5 maja 2016 roku. (apelacja – k. 324-328)
W odpowiedzi na apelację z dnia 3 października 2017 roku uczestniczka postępowania, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika w osobie adwokatA. Ż., wniosła o oddalenie apelacji w całości oraz o zasądzenie od wnioskodawców na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
I. M.zgłosiła do rozliczenia dodatkowy wydatek poniesiony przez nią po już po wydaniu zaskarżonego postanowienia w postaci kosztów ubezpieczenia pojazdówA. (...)w kwocie 816,02 zł orazP. (...)w wysokości 866,46 zł, o łącznej wartości 1.682,48 zł.
Uczestniczka postępowania wniosła o zmianę postępowania Sądu I Instancji z dnia 31 maja 2017 roku:

a
w zakresie punktu 3. sentencji poprzez ustalenie, żeI. M.poniosła wydatki na majątek spadkowy po zmarłym w wysokości 9.312,02 zł,

b
w zakresie punktu 5. sentencji poprzez zasądzenie odI. M.na rzeczJ. K.kwoty 57.904,43 zł tytułem spłaty wartości udziału przysługującegoJ. K.w majątku spadkowym poT. M., i tytułem rozliczeń wydatków poniesionych przezI. M.na majątek spadkowy poT. M., płatną w terminie 4 miesięcy, licząc od daty uprawomocnienia się postanowienia, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia terminowi płatności,

c
w zakresie punktu 6. sentencji poprzez zasądzenie odI. M.na rzeczJ. M.kwoty 54.904,43 zł, tytułem spłaty wartości udziału przysługującegoJ. M.w majątku spadkowym poT. M., i tytułem rozliczeń wydatków poniesionych przezI. M.na majątek spadkowy poT. M., płatną w terminie 4 miesięcy, licząc od daty uprawomocnienia się postanowienia, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia terminowi płatności.

W uzasadnieniu swojego stanowiska uczestniczka wskazała, że zarzuty apelacyjne nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W ocenieI. M.zarzuty dotyczące okoliczności faktycznych sprawy, podnoszone w apelacji, zostały wyjaśnione w sposób wystarczający i kompleksowy. Wobec powyższego, apelacja jako bezzasadna i zasługuje na oddalenie. (odpowiedź na apelację – k. 331-334)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest częściowo zasadna.
Sąd Okręgowy opierając się na zgromadzonym przez Sąd Rejonowy materiale dowodowym dokonał częściowo odmiennej oceny załączonych w jego poczet dokumentów.
Zarzuty apelacyjne sprowadzały się do wykazania, iż Sąd I Instancji nieprawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy, przez co dokonał niewłaściwych ustaleń faktycznych, co rzutowało na wydane rozstrzygnięcie.
Zarzuty dotyczyły w pierwszej kolejności zakwalifikowania prawa użytkowania gruntu w miejscowościS., wysokości orzeczonych spłat, a także terminu ich dokonania.
Tytułem wstępu należy podnieść, iż zgodnie z dyspozycjąart. 378 § 1 k.p.c.Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Granice apelacji określa skarżący wskazując, czy kwestionuje orzeczenie w całości czy też w części, podnosząc przy tym odpowiednie zarzuty apelacyjne. Podniesione w apelacji zarzuty, podobnie jak wnioski apelacji, nie wyznaczają granic apelacji. Mają one jedynie, w przekonaniu skarżącego, określić kierunek postępowania merytorycznego i kontroli sądu drugiej instancji (zob. wyr. SN z 20.11.2002 r., V CKN 1396/00,L., numer(...)). Jak wskazuje utrwalona linia orzecznicza Sąd odwoławczy, będąc przede wszystkim instancją merytoryczną, orzeka na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym (wyr. SN z 29.11.2002 r., IV CKN 1574/00,L., numer(...)).
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy skoncentrował się zatem najpierw na przeanalizowaniu materiału dowodowego w aspekcie elementów majątku byłych małżonków oraz ich wartości.
Na wstępie należy podnieść, iż wartość poszczególnych składników majątku nie była kwestionowana. Nie był kwestionowany również sposób podziału majątku spadkowego.
Analiza zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie dokonana przez Sąd Okręgowy wykazała, iż prawo użytkowania gruntu w miejscowościS.o wartości 25.000 zł istotnie wchodziła wyłącznie w skład spadku poT. M.. Prawo to zostało bowiem nabyte przezT. M.do majątku odrębnego, co wynika wprost z całokształtu materiału dowodowego w sprawie. Na tę okoliczność wskazywała nawet uczestniczka, podając, iż wspólnie zT. M.nabyła to prawo w 1978 roku w udziale wynoszącym ½. Drugą połowę tego prawa nabyła siostra spadkodawcyJ. K.. Uczestniczka dodała także, że w późniejszych latach oboje spłacili drugiego współwłaściciela.I. M.nie udowodniła jednak tego, iż również ona posiadała udział w tym prawie. Okoliczności te zostały podniesione jedynie w odpowiedzi na wniosek. Uczestniczka podczas przesłuchania nie odnosiła się do zdarzeń związanych z nabyciem tego prawa. Podkreślić należy, iż również świadekB. S.wskazała, że to wyłącznieT. M.nabył to prawo wspólnie ze swoją siostrą, a następnie jej udział został zbyty wyłącznie spadkodawcy. W ocenie Sądu Okręgowego, dla takich ustaleń nie miała znaczenia znajdująca się w aktach umowa najmu z 1 maja 2012 roku. Z jej treści wynika jedynie tylko to, że uczestniczka przystąpiła do jednej z sukcesywnie zawieranych umów i to już po zawarciu małżeństwa. Decydujące znacznie dla rozstrzygnięcia miały jedynie okoliczności związane z poniesieniem wydatku finansowego na uzyskanie tego składnika. Niewątpliwym było to, iż toT. M.nabył je jeszcze w latach 70-tych, a zatem prawo to przysługiwało spadkodawcy jeszcze przed zawarciem małżeństwa, czyli przed dniem 27 maja 2000 roku.
Powyższa zmiana ustaleń faktycznych implikowała konieczność uchylenia punktu 1. e) sentencji zaskarżonego postanowienia, który błędnie zakwalifikował prawo najmu nieruchomości wS.do majątku wspólnego. Wobec powyższego, korekcie musiała ulec również treść punktu 2.f) odnoszącego się do składu majątku spadkowego poprzez przyjęcie, że w jego skład wchodziło całe prawo majątkowe związane z tą nieruchomością, a nie jedynie udział wynoszący ½.
Zmiana ta powodowała konieczność podwyższenia wysokości spłat przypadających wnioskodawcom.
Korekta zaskarżonego postanowienia w tym zakresie wiązała się z koniecznością rozpoznania podniesionego w odpowiedzi na apelację roszczenia związanego z poniesieniem przez uczestniczkę dodatkowych wydatków na ubezpieczenie pojazduA.w wysokości 816,02 zł i samochoduP.w wysokości 866,46 zł.
Roszczenie to nie mogło zostać uwzględnione na tym etapie postępowania.
Na wstępie podnieść należy, iż zgodnie z treściąart. 383 kpcw postępowaniu apelacyjnym nie można rozszerzyć żądania pozwu ani występować z nowymi roszczeniami. Jednakże w razie zmiany okoliczności można żądać zamiast pierwotnego przedmiotu sporu jego wartości lub innego przedmiotu, a w sprawach o świadczenie powtarzające się można nadto rozszerzyć żądanie pozwu o świadczenia za dalsze okresy.R.legis tej regulacji jest takie, aby nie pozbawiać stron prawa do ewentualnej korekty takiego rozstrzygnięcia w drodze postępowania odwoławczego. Wszystkie roszczenia – oprócz wskazanych wyjątków - powinny być zatem zgłoszone przed Sądem I Instancji. W ocenie Sądu Okręgowego, wydatków na ubezpieczenie samochodów nie można uznać za świadczenie powtarzające się, a zatem przepis ten nie może znaleźć zastosowania. Ponadto, wydatek w wysokości 866,46 zł został poniesiony w dniu 9 maja 2017 roku, a więc jeszcze przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Mógł zatem zostać zgłoszony znacznie wcześniej.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy orzekł jak w punkcie IV. sentencji.
Na wysokość spłaty wpływ miał też podniesiony w apelacji zarzut nie rozliczenia korzyści wynikających z posiadania przez uczestniczkę podlegających podziałowi środków pieniężnych zgromadzonych na lokatach bankowych.
Również ten zarzut był bezzasadny, choć rację mieli skarżący, że Sąd I Instancji bezpodstawnie pominął jego rozpoznanie przyjmując, iż roszczenie w tym zakresie ostatecznie nie było popierane przez wnioskodawców. Sąd Rejonowy błędnie zatem przyjął , iż skoro w piśmie przygotowawczym złożonym na rozprawie w dniu 9 maja 2016 roku żądanie to nie było wskazane, to automatycznie nie było popierane przez pełnomocnika wnioskodawców. Podkreślić należy, iż na żadnym etapie postępowania nie było ono jednak cofnięte.
Przechodząc do rozpoznania tego zarzutu, wskazać należy, że żaden przepis prawa nie wyklucza uprawnienia jednego ze spadkobierców do pobrania zdeponowanych środków pieniężnych. W takiej sytuacji odpowiednie zastosowanie mogłaby - co najwyżej - znaleźć regulacja do żądania wynagrodzenia za korzystane z rzeczy, o ileI. M.uzyskała by z tego tytułu jakąkolwiek korzyść. Uczestniczka miała zatem prawo do pobrania zdeponowanych kwot. Uczestniczka nie osiągnęła żadnych korzyści z posiadanych środków. Rodzeństwo spadkodawcy nie wzywało jej nigdy do wydania przypadającej im części pobranych pieniędzy.
Wobec powyższego, Sąd Okręgowy uznał ten zarzut za bezzasadny.
Konkludując, po wskazanej wyżej korekcie, majątek spadkowy poT. M.opiewał na 265.112,26 zł. Na tę sumę składają się: udział w wysokości ½ w samochodzie markia. (...)o wartości 33 600 zł, udział w wysokości ½ w samochodzie markiP. (...)o wartości 6 000 zł, udział w wysokości ½ w prawie użytkowania miejsca parkingowego o wartości 2.750 zł, udział w wysokości ½ w środkach pieniężnych, które były na rachunkach bankowych w(...) S.A.z siedzibą wG., w wysokości 77 762,26 zł jako połowa z sumy 155 524,52 zł zgromadzonej uprzednio na rachunkach bankowych w(...) S.A.z siedzibą wG.oraz całe prawo użytkowania gruntu w miejscowościS.wraz z naniesieniami o łącznej wartości 25.000 zł, jak również odrębna własnośćlokalu mieszkalnego numer (...)wŁ.przyulicy (...)o wartości 120 000 zł.
Wydatki podlegające rozliczeniu między zainteresowanymi stanowiła kwotę 7.629,58 zł i w tym zakresie zaskarżone orzeczenie nie podlegało korekcie.
I. M.dziedziczy poT. M.w ½, zaś wnioskodawcy po ¼. Wobec tego, uczestniczka powinna otrzymać wartość spadku poT. M.równą 132.556,13 zł, bo 265.112,26 zł x ½. Uczestniczka powinna partycypować w wydatkach po śmierciT. M.w kwocie 3 814,79 zł, bo 7 629,58 zł x ½. Każdy z wnioskodawców powinien otrzymać wartość spadku poT. M.równą 66.278,01zł, bo 265.112,26 zł x ¼. Każdy z wnioskodawców powinien partycypować w wydatkach po śmierciT. M.w kwocie1.907,39 zł, bo 7.629,58 zł x ¼. Po odjęciu od sumy równej wartości spadku poT. M.przypadającej każdemu z wnioskodawców, stanowiącej kwotę po 66.278,01zł na rzecz każdego z wnioskodawców, sumę wydatków po śmierciT. M., jaką to sumę każdy z wnioskodawców powinien zapłacić, stanowiącej kwotę po 1.907,39 zł w przypadku każdego z wnioskodawców, każdy z wnioskodawców powinien otrzymać od uczestniczki po 64.370,62 zł.
Mając na powyższe, Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 kpcw zw. zart. 13 § kpcorzekł jak w punkcie I.e) sentencji.
Zdaniem Sądu Okręgowego zasadny był również zarzut wnioskodawców odroczenia o 4 miesiące terminu spłaty należnej im od uczestniczki.
Rozważając kwestię spłat dostrzec należy, iż oznaczenie zarówno terminu, jak i sposobu uiszczenia spłaty powinno być dokonane przez Sąd z urzędu, przy uprzednim uwzględnieniu i rozważeniu sytuacji rodzinnej i majątkowej uczestnika obciążonego spłatą, oraz uczestnika uprawnionego do spłaty. Innymi słowy, decyzja Sądu winna uwzględniać w sposób odpowiedni interesy obojga uczestników. Owszem, dopuszczalne jest odroczenie terminu spłat, co może uzasadniać właśnie sytuacja finansowa uczestnika obciążonego spłatą (np. konieczność kredytowania). Jednocześnie zbytnie wydłużenie terminu spłaty może nadmiernie naruszać interes uczestnika uprawnionego, zwłaszcza gdy uczestnik zobowiązany do spłat jest w posiadaniu środków pieniężnych umożliwiających mu rozliczenie się z uczestnikiem uprawnionym do spłat.
Oceniwszy całokształt okoliczności sprawy w kontekście przytoczonych regulacji, Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, iżI. M.jest w posiadaniu środków umożliwiających na rozliczenie się z wnioskodawcami. Skoro tak, to oznaczony w postanowieniu Sądu I Instancji termin spłaty nie miał żadnego merytorycznego i faktycznego uzasadnienia. Był on nadmiernie wydłużony i nie uwzględniał interesów wnioskodawców.
Konkludując, Sąd Okręgowy zmienił punkt 5) i 6) postanowienia Sądu I Instancji tylko w ten sposób, iż zasądzone odI. M.na rzecz wnioskodawców kwoty spłaty podwyższył z 58.745,67 zł do kwoty 64.370,71 zł oraz skrócił termin spłaty z 4 miesięcy do 3 dni od daty uprawomocnienia się postanowienia.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 kpcw zw. zart. 13 § kpcorzekł jak w punktach I.d) i e) sentencji.
Sąd Okręgowy w pozostałym zakresie oddalił apelację wnioskodawców.
Jak wyżej wykazano, pozostałe zarzuty w niej podniesione okazały się bezzasadne i nie mogły prowadzić od zmiany wydanego przez Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi rozstrzygnięcia. Apelacja w tym zakresie podległa zatem oddaleniu na podstawieart. 385 kpcw zw. zart. 13 § kpc, o czym orzeczono w punkcie II. sentencji.
Sąd Okręgowy nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zawartego w apelacji wniosku o zabezpieczenie spłaty należnej od uczestniczki.
Podkreślić należy, iżI. M.dysponuje odpowiednią ilością środków pieniężnych pozwalających na spłatę uprawnionych.
Stosowanie doart. 212 § 3 zdanie I kc, jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. Na uwypuklenie zasługuje, iż zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, Sąd orzeka w tym przedmiocie wyłącznie "w razie potrzeby". Taka sytuacja może mieć miejsce, w szczególności gdy zasądzone kwoty są wysokie, a z okoliczności wynika, że brak zabezpieczenia utrudni lub uniemożliwi realizację uprawnień właścicieli (orz. SN z 12.4.2001 r., II CKN 658/00, OSNC 2001, Nr 12, poz. 179). W przekonaniu Sądu Okręgowego takie okoliczności nie wystąpiły, zatem wniosek jako bezzasadny podlegał oddaleniu.
Z powyższych względów Sąd Okręgowy orzekł jak w punkcie III. sentencji.
O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.o czym stanowi punkt V. sentencji.