Sąd Rejonowy w Rybniku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V P 114/18
Data wyroku: 2018-06-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wiesław Jakubiec
Słowa kluczowe: Deputaty i ich ekwiwalenty
Podstawa prawna: art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12.10.2017r. o świadczeniu rekompensacyjnym z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla
Teza: nietezowane

Sygn. akt VP 114/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 czerwca 2018 roku
Sąd Rejonowy / Okręgowy w RybnikuV Wydział
Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący:   SSR Wiesław Jakubiec
Sędziowie
Ławnicy:
Protokolant:  starszy protokolant sądowy Izabela Niedobecka-Kępa
przy udziale    ./.
po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2018 roku w Rybniku
sprawy z powództwM. J. (1)iM. M. (1)
przeciwkoSpółce (...) S.A.wB.
o deputat węglowy

1
oddala powództwoM. J. (1),

2
oddala powództwoM. M. (1),

3
odstępuje od obciążania powódkiM. J. (1)kosztami postępowania,

4
odstępuje od obciążania powódkiM. M. (1)kosztami postępowania.

Sygn. akt V P 114/18

UZASADNIENIE
W pozwie (odwołaniu) powódkaM. M. (1)wniosła o zasądzenie jej odSpółki (...) S.A.wB.kwoty 10 000 zł tytułem świadczenia rekompensacyjnego z tytułu utraconego węgla wskazując w uzasadnieniu, że odchodząc z Zakładu Pracy miała zapewnienie, że zachowane jej zostaną wszystkie dotychczasowe przywileje pracowników i emerytówKWK (...).
W pozwie (odwołaniu) powódkaM. J. (1)wniosła o zasądzenie jej odSpółki (...) S.A.wB.kwoty 10 000 zł tytułem świadczenia rekompensacyjnego z tytułu utraconego węgla wskazując w uzasadnieniu, że odchodząc na świadczenie przedemerytalne miała zapewnienie, że zachowane jej zostaną wszystkie dotychczasowe przywileje „tak jak dla emerytów”.
W odpowiedzi na ww. pozwy strona pozwana wniosła o ich oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wskazując, że powódki nie są „osobami uprawnionymi” w rozumieniu ustawy z dnia 12.10.2017 r. o świadczeniu rekompensacyjnym z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla (Dz. U. z 2017, poz. 1971).
Zarządzeniem z dnia 12.03.2018 r. sprawa z powództwaM. J. (1)(V P 17/18) została połączona do wspólnego prowadzenia i rozpoznania ze sprawą z powództwaM. M. (1)(V P 114/18).
Sąd ustalił, co następuje:
PowódkaM. M. (1)w marcu 2013 r. uzyskała od pracodawcy-kopalni KWK (...)(poprzedniczki prawnej strony pozwanej -Spółki (...) S.A.wB.) informację, że w związku z konieczną redukcją etatów wynikając z trudnej sytuacji finansowej firmy i spełnianiem przez nią warunków możliwe jest jej przejścia na świadczenie przedemerytalne. Powódka zgodziła się na przejście na ww. świadczenie z uwagi na pakiet osłonowy w ramach, którego otrzymała odprawę oraz miała zapewnienie otrzymywania wszystkich nagród rocznych oraz deputatu węglowego w ilości 3 ton, tak jak otrzymywali go emeryci z tej Kopalni. Powódka od 1.07.2013 r. do 14.01.2014 r. przebywała na zasiłku dla bezrobotnych, a następnie przeszła na świadczenie przedemerytalne. Gdy przedłożyła byłemu pracodawcy decyzję o przyznaniu świadczenia przedemerytalnego to otrzymała odprawę i inne świadczenia, w tym deputat węglowy. W roku 2014 r. otrzymała 2 tony węgla, a zaległą 1 tonę w 2015 r. Nie otrzymała deputatu węglowego za kolejne lata. W dniu 4.02.2016 r. przeszła na świadczenie emerytalne.
Dowód : przesłuchanie powódkiM. M.k. 55 v, pismo z dnia 16.02.2011 r. k. 6, zał. Nr 1 k. 7, bezsporne
PowódkaM. J. (1)30.12.2011 r. rozwiązała stosunek pracy z pracodawcą-kopalnią KWK (...)(poprzedniczką prawną strony pozwanej-Spółki (...) S.A.wB.) celem przejścia na świadczenie emerytalne. Początkowo powódka przebywała na zasiłku dla bezrobotnych , a od lipca 2012 r. otrzymała świadczenie przedemerytalne oraz prawo do deputatu węgłowego w ilości 3 ton. W dniu 4.06.2016 r. przeszła na świadczenie emerytalne.
Dowód : przesłuchanie powódkiM. J.k. 55 v, akt sprawy V P 179/18: pismo z dnia 16.02.2011 r. k. 6 , zał. Nr 1 k. 7, bezsporne
W wyniku porozumienia z dnia 20.12.2004 r. pomiędzyZarządem (...) SA, a organizacjami związkowymi emeryci i renciści, a także osoby przebywające na świadczeniu przedemerytalnym miały prawo bezpłatnego deputatu węglowego (załącznik nr 14 Porozumienia). Uchwałą nr 875/2014 z dnia 19.09.2014 r.Zarząd (...) S.A.wypowiedział postanowienia ww. Porozumienia wyniku czego z dniem 1.01.2015 r. nastąpiła likwidacja prawa do tego świadczenia w stosunku do ww. osób.
Dowód: wyciąg z protokołu zarządu z dnia 19.09.2014 r. k.25
Decyzją z dnia 12.01.2018 r.nr 5/N/NP./(...)/AS/01(...)strona pozwana odmówiła powódceM. M. (1)wypłaty świadczenia z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla wskazując w uzasadnieniu, że przejścia powódki na emeryturę nastąpiło w czasie, kiedy przepisy zakładowe(...) S.A.nie przewidywały już dla emerytów prawa do bezpłatnego węgla
Dowód: decyzja z dnia 12.01.2018 r. k. 4
Decyzją z dnia 25.01.2018 r. nr 5/N/NP./(...)/AS/04(...)strona pozwana odmówiła powódceM. J. (1)wypłaty świadczenia rekompensacyjnego z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla wskazując w uzasadnieniu, że przejścia powódki na emeryturę nastąpiło w czasie, kiedy przepisy zakładowe(...) S.A.nie przewidywały już dla emerytów prawa do bezpłatnego węgla
Dowód: decyzja z dnia 25.01.2018 r. k. 5 akt sprawy V P 179/18
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci przesłuchania powódek i ww. dokumentów które wzajemnie się uzupełniają tworząc spójny i wyrazisty obraz przedstawiający stan faktyczny sprawy, który co do zasady nie był sporny między stronami.
Sąd zważył, co następuje:
PowództwoM. M. (1)iM. J. (1)nie zasługiwało na uwzględnienie. Powódki żądały zasądzenia od strony pozwanej świadczenia rekompensacyjnego w wysokości 10 000 zł powołując się na przepisy ustawy z dnia 12.10.2017 r. o świadczeniu rekompensacyjnym z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla (Dz. U. z 2017, poz. 1971).
Świadczenie rekompensacyjne przysługuje osobie uprawnionej w wysokości 10 000 zł (art. 3 w zw. z art. 4 ww. ustawy).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy „osobą uprawnioną” do przedmiotowego świadczenia jest:
a) emeryt i rencista mający ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, zwanej dalej „rentą”, i pobierających to świadczenie, uprawnionych w trakcie pobierania świadczenia z tytułu emerytury lub renty do bezpłatnego węgla na podstawie postanowień układów zbiorowych pracy, porozumień lub innych regulacji obowiązujących w przedsiębiorstwie górniczym, które utraciły moc obowiązującą przed dniem wejścia w życie ustawy, na skutek zawartych porozumień lub dokonanych wypowiedzeń,
b) wdowy, wdowcy i sieroty mających ustalone prawo do renty rodzinnej po osobie, o której mowa w lit. a.
Ustawa z dnia 12.10.2017 r. jest ustawą specjalną i nie jest możliwe- wbrew sugestią powódek- rozszerzająca interpretacja jej przepisów. Powódki nie spełniają warunków ustawy- nie są osobami uprawionymi do otrzymania świadczenia rekompensacyjnego. Powódki w momencie przejścia na emeryturę i rozpoczęcia pobierania tego świadczenia (w 2016 r.) nie były jako emerytki uprawnione do bezpłatnego węglana podstawie postanowień układów zbiorowych pracy, porozumień lub innych regulacji obowiązujących w przedsiębiorstwie górniczym,które to uprawnienie następnie utraciłyby dopiero moc obowiązującą.Już bowiem od 1.01.2015 r. w(...) SA(do której należałyKWK (...)iKWK (...)) nastąpiła likwidacja prawa do deputatu węglowego dla emerytów i rencistów na podstawie Uchwały Zarząd(...) S.A.nr(...)z dnia 19.09.2014 r. wypowiadającej postanowienia Porozumienia z dnia 20.12.2004 r. dające wcześniej takie prawo emerytom i rencistą. Powódki mają świadomość powyższego ale uważają, że zostały skrzywdzone zapisami ustawy. Okoliczność, że w momencie likwidacji deputatu węglowego powódki były na świadczeniu przedemerytalnym, w ramach którego otrzymywały świadczenia (w tym deputat węglowy) z byłego zakładu pracy „jak emeryci” nie oznacza, że należy ich uznawać za „emerytów” w rozumieniu ww. ustawy. Z uzasadnienia projektu przedmiotowej ustawy oraz z wypowiedzi medialnych posłów oraz ministra właściwego do spraw gospodarki wynika, że ustawodawca miał świadomość, że ustawa nie obejmie wszystkich grup osób, które utraciły w przeszłości prawo do deputatów węglowych. Ustawodawca ograniczył to świadczenie tylko do emerytów, rencistów i wdów, wdowców, sierot mających ustalone prawo do renty rodzinnej po ww. osobach. Nie ma zatem powodów aby stosować- jak twierdzą powódki- w niniejszej sprawie wykładnię systemową i celowościową w wyniku której miałyby zostać objęte regulacją ustawy, gdyż wykładania językowa i historyczna przepisów ustawy jest precyzyjna, jasna i zrozumiała - powódki nie spełniają ustawowych kryteriów „osoby uprawnionej”, gdyż ustawodawca nie chciał objąć ich tą regulacją. Istotny jest również fakt, iż zgodnie z art. 6 ww. ustawy rekompensaty są finansowane z dotacji celowej przyznanej przez ministra właściwego do spraw gospodarki, a zatem świadczenie rekompensacyjne nie wynika z jakiegoś wcześniejszego stosunku zobowiązaniowego istniejącego pomiędzy powódkami a stroną pozwaną, nie jest wypłacane z prywatnych środków finansowych strony pozwanej (spółka ta jest jedynie podmiotem odpowiedzialnym za wypłatę świadczenia realizowanego z budżetu Państwa). Nadto zauważyć należy, iż np. powódkaM. J. (1)otrzymywała deputat węglowy do czasu przejścia na emeryturę, a zatem byłaby w sposób nieuprawniony w uprzywilejowanej sytuacji- otrzymałyby świadczenie z tego tytułu dwukrotnie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie ww. przepisów, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.
Strona pozwana wygrała postępowanie i należy jej się zwrot kosztów procesu, jednak zgodnie zart. 102 k.p.c.w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
Odstępując od obciążania powódek kosztami zastępstwa procesowego Sąd miał na okoliczności sprawy- uzasadnione przekonanie powódek o słuszności dochodzonego roszczenia.
Zastosowanie przez sądart. 102 kpcpowinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które by uzasadniały odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu tych okoliczności należą zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i fakty leżące na zewnątrz procesu zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego (sytuacji życiowej). Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1974 r. II CZ 223/73). O tym, czy w konkretnej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony wypadek" w rozumieniuart. 102 kpcdecyduje m.in. sposób prowadzenia procesu przez stronę przegrywającą sprawę. Jeżeli prowadzi ona proces w sposób nielojalny, np. przez usiłowanie wprowadzenia sądu w błąd, albo celowo dąży do przewleczenia procesu lub zwiększenia jego kosztów, to taka strona nie zasługuje na potraktowanie jej w uprzywilejowany sposób i na zwolnienie od zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973 r. II CZ 210/73).
Powódki, w szczególności występujący w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika powódkaM. J. (1), wnosząc pozew (odwołanie) pozostawały w subiektywnym przekonaniu o tym, że jako osoby którym obiecano przy przejściu na świadczenie przedemerytalne zachowanie uprawnienia do deputatu węglowego (tak „jak emerytom”) nadal to prawo posiadają i z tego tytułu należy im się świadczenie rekompensacyjne. W momencie wnoszenia pozwu nie było analiz prawnych ani orzeczeń które interpretowałyby przepisy ustawy, a termin do wniesienia pozwu był terminem zawitym. Udział pełnomocnika pozwanego ograniczył się z kolei tylko do złożenia standardowej (według wcześniej przygotowanego wzoru) odpowiedzi na pozew i wniosku o zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik pozwanego nie był obecny na rozprawie w dniu 6.06.2018 r.
Mając na względzie powyższe Sąd uznał, iż w sprawie zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od obciążania powódek kosztami postępowania.  W świetle powyższego, na podstawieart. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r.(Dz.U. z 2016 r. poz. 623)w zw. zart. 102 kpc, Sąd orzekł jak w pkt 3 i 4 sentencji.