Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 186/18
Data wyroku: 2018-06-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Mika, Małgorzata Peteja-Żak, Grzegorz Kiepura
Słowa kluczowe: Oszustwo
Podstawa prawna: art. 286 § 1 kk

Sygnatura akt VI Ka186/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia29 czerwca 2018r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Grzegorz Kiepura (spr.)
Sędziowie SO Małgorzata Peteja-Żak
SO Piotr Mika
Protokolant Natalia Skalik-Paś
po rozpoznaniu w dniach: 15 maja 2018 r., 25 maja 2018 r. i 22 czerwca 2018 r.
przy udziale Dagmary Janus - Prokuratora Prokuratury Rejonowej wZ.
sprawy:
1.P. K.ur. (...)wZ.
synaH.iB.
oskarżonego zart. 286§1 kkiart. 297§1 kk,art. 271§3 kkprzy zast.art. 11§2 kk
2.E. B.ur. (...)wR.
córkiK.iM.
oskarżonej zart. 286§1 kkiart. 297§1 kk,art. 271§3 kkprzy zast.art. 11§2 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonych
od wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu
z dnia 27 listopada 2017 r. sygnatura akt II K 487/16
na mocyart. 437 § 2 kpk,art. 439 § 1 pkt 8 kpk,art. 632 pkt 2 kpk

1
uchyla zaskarżony wyrok i umarza postępowanie wobec oskarżonychP. K.iE. B.o zarzucane im czyny zart. 286§1 kk,art. 297§1 kkiart. 271§3 kkw zw. zart. 11§2 kk;

2
kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa.

VI Ka 186/18

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 27.11.2017 r. Sąd Rejonowy w Zabrzu, stosując przepisyKodeksu karnegow brzmieniu obowiązującym do dnia 1.07.2015 r., orzekł, że:

1
uznaje oskarżonychP. K.iE. B.za winnych popełnienia czynów opisanych w pkt od I do CCXXVI aktu oskarżenia, z których wyczerpuje znamiona przestępstwa zart. 286 § 1 kk,art. 297 § 1 kkiart. 271 § 3 kkw zw. zart. 11 § 2 kk, przy czym przyjmuje, iż stanowią one ciąg przestępstw w rozumieniuart. 91 § 1 kki za to na mocyart. 286 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkprzy zastosowaniuart. 91 § 1 kkskazuje oskarżonychP. K.iE. B.na jedną karę po 10 miesięcy pozbawienia wolności;

2
na mocyart. 69 § 1 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonej wobec oskarżonychP. K.iE. B.kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesza na okres próby wynoszący 3 lata wobec każdego z oskarżonych;

3
na mocyart. 41 § 2 kkorzeka wobec oskarżonegoP. K.zakaz prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na prowadzeniu placówek oświatowych wykorzystujących dla swojej działalności dotacje ze środków publicznych na okres 2 lat;

4
na mocyart. 41 § 2 kkorzeka wobec oskarżonejE. B.zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych w placówkach oświatowych wykorzystujących dla swojej działalności dotacje ze środków publicznych na okres 2 lat;

5
na mocyart. 46 § 1 kkzobowiązuje oskarżonychP. K.iE. B.solidarnie do naprawienia szkody poprzez zapłacenie na rzecz GminyZ.kwoty 44.042,88 zł;

6
na mocyart. 627 kpkiart. 2 ust. 1 ustawy o opłatach w sprawach karnychzasądza od oskarżonychP. K.iE. B.na rzecz Skarbu Państwa wydatki postępowania w kwocie po 70 zł oraz opłatę sądową w kwocie po 180 zł.

Apelację od tego wyroku wywiódł obrońca oskarżonych, który zaskarżył orzeczenie w całości.
W apelacji odnoszącej się doE. B.obrońca zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na jego treść, a w szczególnościart. 4 kpk,art. 7 kpk,art. 92 kpkiart. 410 kpk, poprzez m.in. błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji uznanie oskarżonej winnej dopuszczenia się blisko dwustu trzydziestu występków opisanych w akcie oskarżenia, wyczerpujących przestępstwa zart. 286 § 1 kk,art. 297 § 1 kkorazart. 271 § 3 kk, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia, że oskarżona działała w celu osiągnięcia jakiejkolwiek korzyści, wspólnie i w porozumieniu zP. K., z zamiarem doprowadzenia GminyZ.do niekorzystnego rozporządzenia mienia, względnie wyłudzenia tego mienia. W oparciu o podniesiony zarzut obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie z jego podstawyart. 286 § 1 kk,art. 297 § 1 kkorazart. 271 § 3 kki wymierzenie oskarżonej kary grzywny wyłącznie na podstawieart. 271 § 1 kkprzy zastosowaniuart. 37a kk, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy sądowi rejonowemu do ponownego rozpoznania.
W apelacji dotyczącejP. K.obrońca zarzucił wyrokowi:
1) obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na jego treść, a toart. 4 kpkw zw. zart. 7 kpk, w zw. zart. 410 kpk, w zw. zart. 424 § 1 kpk, polegającą na tym, że sąd pierwszej instancji dokonał wybiórczej i jednostronnej oceny dowodów, opisując dowody osobowe i przyjmując je za wiarygodne i mogące stanowić podstawę ustaleń faktycznych, nie wskazał jakie ustalenia oparł na tych dowodach, nie odniósł się do istotnych w sprawie, ujawnionych w toku rozprawy okoliczności, lub dokonał ustaleń pozbawionych podstaw w materiale dowodowym, jak również nie wziął pod uwagę okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego, co nastąpiło z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów;
2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, a polegający na błędnym uznaniu, że w świetle zebranego w sprawie niepełnego materiału dowodowego istnieją podstawy do przypisania oskarżonemu popełnienia przestępstwa określonego w treściart. 286 § 1 kkiart. 297 § 1 kk, podczas gdy w rzeczywistości dowody zebrane w toku niniejszego postępowania są bezsprzecznie niepełne i należycie ocenione prowadzą do wniosku przeciwnego, a mianowicie, że czyn oskarżonego nie wypełnił ustawowych znamion wskazanego wyżej przestępstwa. W oparciu o tak sformułowane zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i odmienne orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Apelacje okazały się skuteczne o tyle, że w wyniku ich wniesienia zaskarżony wyrok należało uchylić i umorzyć postępowanie.
W sprawie wystąpiła bowiem tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza określona wart. 439 § 1 pkt 8 kpk, tj. powaga rzeczy osądzonej (res iudicata), którą sąd odwoławczy zobowiązany jest uwzględnić niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu sąd odwoławczy uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli zostało wydane pomimo to, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało już prawomocnie zakończone.
W niniejszej sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza w postaci powagi rzeczy osądzonej wobec faktu, że czyny zarzucane oskarżonym stanowiły już przedmiot rozpoznania w sprawie o sygn. akt II K 862/16, zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 10.10.2017 r. (k. 918).
Tożsame zachowaniaP. K.iE. B.podejmowane w poszczególnych miesiącach od stycznia do sierpnia 2014 r. były przedmiotem rozpoznania w obu postępowaniach. Polegały one na comiesięcznym potwierdzaniu nieprawdy w dokumentach przesłanych do Wydziału Oświaty Urzędu Miejskiego wZ.co do rzeczywistej liczby słuchaczy(...)Szkoły Policealnej, którzy spełnili wymóg 50 % frekwencji na zajęciach, w celu wyłudzenia dotacji oświatowej od GminyZ..
W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono innych wyodrębnionych (uzewnętrznionych) zachowań oskarżonych zmierzających do wyłudzenia dotacji, w miesiącach od stycznia do sierpnia 2014 r., które pozwoliłyby uznać, że dopuścili się oni innych czynów, za które powinni ponieść odpowiedzialność karną.
W obu sprawach przedmiotem czynności wykonawczych oskarżonych były te same dokumenty(...)Szkoły Policealnej, w których podawano nieprawdziwe informacje co do rzeczywistejliczbysłuchaczy uczęszczających na zajęcia (k.491 b – k. 491 o oraz k. 195, k. 198, k. 201, k. 204, k. 207, k. 210, k.213, k. 216, k. 219, k. 222, k. 225, k. 228, k. 231 i k. 234 – z akt II K 862/16).
Dotacja nie była przyznawana imiennie na każdego słuchacza, nie była też związana z kierunkiem kształcenia. Wypłacono ją na podstawie informacji dotyczących łącznej liczby słuchaczy, którzy w danym miesiącu spełnili wymóg 50 % frekwencji na zajęciach (zeznania świadkaK. N.– k. 318).
Elementem wprowadzenia w błąd przedstawicieli Urzędu Gminy wZ.było więc wyłącznie podanie nieprawdziwych informacji w dokumentach przesyłanych każdego miesiąca do Wydziału Oświaty Urzędu Miejskiego wZ..
W obu sprawach chodziło zatem o te same dokumenty, wystawiane tego samego dnia i potwierdzające te same okoliczności – zachowania (czyny) przypisane oskarżonym w kolejnych miesiącach były więc tożsame tak w aspekcie przedmiotowo – podmiotowym, jak i czasowym.
Oceny tej nie może zmienić okoliczność, iż w wyroku skazującym w sprawie II K 862/16 nie wyszczególniono imiennie wszystkich słuchaczy(...)Szkoły Policealnej, którzy na zajęcia nie uczęszczali w ogóle bądź ich obecność nie przekraczała 50 %, ani też fakt, że wyrok ten nie obejmował całej niezależnie pobranej w okresie od stycznia do sierpnia 2014 r. dotacji.
Zespół zachowań oskarżonych w obu sprawach był zatem identyczny. Różnice w zakresie stylistycznego opisu czynów oskarżonych nie mogły prowadzić do uznania, że chodziło o inne zdarzenia faktyczne w ujęciu historycznym. Osądowi podlegały te same zachowania oskarżonych podejmowane w celu wyłudzenia dotacji oświatowych.
Uzewnętrznione zachowania oskarżonych, podejmowane przez nich każdego miesiąca od stycznia do sierpnia 2014 r. polegały na przedkładaniu Wydziałowi Oświaty Urzędu Miejskiego wZ.dokumentów poświadczających nieprawdę co do liczby słuchaczy(...)Szkoły Policealnej uczęszczających na zajęcia (przy co najmniej 50 % frekwencji), która to okoliczność miała decydujące znaczenie dla uzyskania wsparcia finansowego w postaci dotacji oświatowej.
Za czyny teP. K.iE. B.zostali skazani wyrokiem Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 10.10.2017 r., sygn. akt II K 862/16, który uprawomocnił się dnia 16.02.2018 r. – pkt 1 wyroku odnoszący się do zarzutów sformułowanych w akcie oskarżenia w pkt od V do VIII i od XIV do L (k. 918 - 924).
Porównanie treści wyroków Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 10.10.2017 r., sygn. II K 862/16 i z dnia 27.11.2017 r., sygn. II K 287/16, w zestawieniu z ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez sąd w obu sprawach, pozwala na stwierdzenie, że przypisane oskarżonymP. K.iE. B.zachowania (czyny) zostały już prawomocnie osądzone w sprawie II K 862/16.
Skoro zatem postępowanie karne co do tych samych czynów przypisanych oskarżonymP. K.iE. B.zostało prawomocnie zakończone, to konieczne było – na podstawieart. 439 § 1 pkt 8 kpk– uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania.
Na podstawieart. 632 pkt 2 kpkkosztami procesu w sprawie obciążono Skarb Państwa.