Sąd Apelacyjny w Poznaniu
I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej
Sygnatura akt: I ACa 897/17
Data wyroku: 2018-02-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bogusława Żuber, Bogdan Wysocki, Maciej Rozpędowski
Słowa kluczowe: Apelacja

Sygn. aktI ACa 897/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 lutego 2018 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący:SSA Bogdan Wysocki
Sędziowie:SSA Bogusława Żuber /spr./

del. SSO Maciej Rozpędowski
Protokolant:st. sekr. sąd. Katarzyna Kaczmarek
po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2018 r. w Poznaniu
na rozprawie
sprawy z powództwaE. K.
przeciwko(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

wP.

o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku częściowego Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 5 stycznia 2017 r. sygn. akt XVIII C 184/15

I
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że oddala roszczenie powódki o zasądzenie na jej rzecz odsetek ustawowych oraz odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 50.000 zł za okres od dnia 8 marca 2014 roku do dnia 20 lipca 2016 roku oraz od kwoty 43.500  zł za okres od dnia 8 marca 2014 roku do dnia 8 grudnia 2016 roku,

II
w pozostałej części apelację oddala.

Bogusława Żuber Bogdan Wysocki Maciej Rozpędowski

Sygn. akt IACa 897/17

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem częściowym Sąd Okręgowy w Poznaniu zasądził od pozwanego(...) Sp. z o.o.zP.na rzecz powódkiE. K.93.500 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 8 marca 2014 r. do dnia zapłaty, z tym, że od 1 stycznia 2016 r. z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, tytułem odszkodowania za spadek wartości nieruchomości, a w pozostałym zakresie powództwo o odszkodowanie z tego tytułu oddalił.
Rozstrzygnięcie powyższe oparte zostało na następujących ustaleniach faktycznych.
LotniskoP.–Ł.powstało w 1913 r. jako pruskie lotnisko(...)wŁ.podP.. Przed I wojną światową a także w czasie jej trwania na lotnisku funkcjonowała szkoła pilotów i mechaników, poza tym naprawiano tam samoloty i składowano sprzęt lotniczy. W latach 1931 – 1938 nastąpiła rozbudowa cywilnej części lotniska, port wŁ.stał się drugim poW.–O.lotniskiem w kraju.
W 1987 r. powstałoPrzedsiębiorstwo Państwowe (...), które przejęło zarządzanie lotniskiem wŁ..
W 1993 r. przystąpiono do budowy nowego terminalu pasażerskiego, uruchomiono pierwsze połączenie zagraniczne doD..
W 1996 r. rozpoczęto rozbudowę i modernizację terminalu (przeprojektowanie całego obiektu, zmiana funkcjonalności pomieszczeń, połączenie hal przylotów i odlotów) oraz podpisano porozumienia w sprawie utworzeniaspółki (...). W dniu 11 lipca 1997 r. utworzonospółkę (...), której udziałowcami zostali:Przedsiębiorstwo Państwowe (...), MiastoP.oraz Skarb Państwa.
W 2000 r. rozpoczęto prace przy budowie terminalu pasażerskiego, przystąpiono do modernizacji i rozbudowy płyty postojowej samolotów, uruchomiono połączenia doB.i zawarto porozumienia o współpracy zF.A..
W 2001 r. oddano do użytku dwa nowoczesne terminale: pasażerski i cargo oraz nową płytę postojową.
W 2002 r. uruchomiono połączenia doW.iF.. W 2003 r. uruchomiono połączenia doK./B.,W.,M.iL., a także oddano do użytkowania zmodernizowany terminal(...). W 2004 r. uruchomiono połączenia doB.iM.. W latach 2005 – 2007 uruchomiono kolejne połączenia doL. L.,L.S.,D.,L.,S.,B.–G.,B.,D.,(...),L.G.,E.,P.–B.,R.–C.iK..
W 2008 r. przystąpiono do rozbudowy terminalu pasażerskiego i dostosowano infrastrukturę do obsługi ruchu w strefieS..
W dniu 28 lutego 2011 r.(...)Dyrektor Ochrony(...)wP.wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia „Rozbudowa i modernizacja(...)”.
W kwietniu 2011 r. rozpoczęto rozbudowę terminalu pasażerskiego, a w czerwcu 2011 r. rozpoczęto rozbudowę płaszczyzn lotniskowych. W lipcu 2012 r. rozpoczęto kontynuację rozbudowy terminalu pasażerskiego – początek prac przy budowie nowej sortowni bagażu oraz rozbudowie strefy odlotów.
Rozwój lotniska w kolejnych dziesięcioleciach skutkował wzrostem liczby pasażerów obsługiwanych przez port lotniczy. W 2000 r. skorzystało z niego 227.847 pasażerów, przy liczbie 13.225 operacji lotniczych. W 2008 r. natomiast z portu skorzystało już 1.274.679 pasażerów, a operacji lotniczych odnotowano 23.609. W 2012 r. z portu skorzystało 1.595.221 pasażerów i odbyło się 25.261 operacji lotniczych.
Lotnisko cywilneP.–Ł.jest własnością pozwanego(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wP..
W dniu 30 stycznia 2012 r. Sejmik Województwa(...)podjął uchwałę nr(...)w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniskaP.-Ł.wP..
Uchwała utworzyła obszar ograniczonego użytkowania dla lotniskaP.-Ł.wP., którego zarządcą jest(...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.. Przedmiotowa uchwała wyznaczyła zewnętrzną granicę obszaru ograniczonego użytkowania na podstawie: (1) izolinii równoważnego poziomu dźwięku(...)dla pory dnia LAeqD = 55 dB, pochodzącego od startów, lądowań i przelotów statków powietrznych; (2) izolinii równoważnego poziomu dźwięku(...)dla pory nocy LAeqN = 45 dB, pochodzącego od startów, lądowań i przelotów statków powietrznych; (3) izolinii równoważnego poziomu dźwięku(...)dla pory dnia LAeqD = 50 dB, pochodzącego od pozostałych źródeł hałasu związanych z działalnością lotniska; (4) izolinii równoważnego poziomu dźwięku(...)dla pory nocy LAeqN = 40 dB, pochodzącego od pozostałych źródeł hałasu związanych z działalnością lotniska.
Na obszarze ograniczonego użytkowania wyodrębniono dwie strefy: (1) zewnętrzną, której obszar od zewnątrz wyznacza linia będąca granicą obszaru ograniczonego użytkowania, a od wewnątrz linia będąca obwiednią izolinii równoważnego poziomu dźwięku(...)dla pory dnia LAeqD = 60 dB oraz dla nocy LAeqN = 50 dB, pochodzącego od startów, lądowań i przelotów statków powietrznych oraz izolinii równoważnego poziomu dźwięku(...)dla pory dnia LAeqD = 55 dB oraz dla nocy LAeqN = 45 dB, pochodzącego od pozostałych źródeł hałasu związanych z działalnością lotniska; (2) wewnętrzną, której obszar od zewnątrz wyznacza linia będąca obwiednią, o której mowa w pkt 1, a od wewnątrz linia biegnąca wzdłuż granicy terenu lotniska.
W uchwale wprowadzono ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości. I tak, w strefie zewnętrznej:
a) zabrania się budowy nowych szpitali, domów opieki społecznej i budynków związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,
b) dopuszcza się rozbudowę, odbudowę oraz nadbudowę istniejących szpitali, domów opieki społecznej i budynków związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,
c) zabrania się tworzenia stref ochronnychAuzdrowisk,
Natomiast w strefie wewnętrznej:
a) zabrania się budowy nowych szpitali, domów opieki społecznej i budynków związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,
b) dopuszcza się rozbudowę, odbudowę oraz nadbudowę istniejących szpitali, domów opieki społecznej i budynków związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,
c) zabrania się tworzenia stref ochronnychAuzdrowisk,
d) dopuszcza się lokalizowanie zabudowy mieszkaniowej, pod warunkiem zapewnienia właściwego komfortu akustycznego w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej.
W uchwale wprowadzono wymagania techniczne dotyczące budynków położonychw strefie zewnętrznej w postaci: obowiązku zapewnienia właściwego klimatu akustycznegow budynkach szpitali, domów opieki społecznej i związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży poprzez stosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej. Natomiast w strefie wewnętrznej w postaci: obowiązku zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w budynkach z pomieszczeniami wymagającymi ochrony akustycznej poprzez stosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej.
W uchwale wskazano, że przez odpowiednią izolacyjność akustyczną przegród budowlanych należy rozumieć izolacyjność akustyczną określoną zgodnie z Polskimi Normami w dziedzinie akustyki budowlanej z uwzględnieniem poziomu hałasu powodowanego przez starty, lądowania, przeloty statków powietrznych, operacje naziemne i inne źródła hałasu związane z funkcjonowaniem lotniska, przy zapewnieniu wymaganej wymiany powietrza w pomieszczeniu, a także wymaganej izolacyjności cieplnej. Wskazano również, że przez właściwy klimat akustyczny w budynkach rozumie się poziom dźwięku zgodny z obowiązującymi Polskimi Normami w dziedzinie akustyki budowlanej.
Powyższa uchwała weszła w życie w dniu 28 lutego 2012 r.
PowódkaE. K.jest od dnia 12 listopada 1997 roku właścicielką nieruchomości położonej wP.na terenie gminyT., przyul. (...), stanowiącejdziałkę nr (...), zabudowaną budynkiem mieszkalnym oraz budynkami gospodarczymi, dla której Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto wP.prowadziksięgę wieczystą (...).
Zgodnie z uchwałą Sejmiku Województwa(...)nr(...)ww. nieruchomość powódki znajduje się na terenie objętym strefą wewnętrzną(...) ograniczonego (...)wP..
Na dzień wejścia w życie powołanej wyżej uchwały Sejmiku Województwa(...), przedmiotowa nieruchomość była zabudowana niepodpiwniczonym, dwukondygnacyjnym, wolnostojącym budynkiem mieszkalnym wzniesionym w technologii murowanej o powierzchni użytkowej 159,2 m2oraz budynkami gospodarczymi.
Wartość nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)uległa zmniejszeniu na skutek ograniczeń w zakresie korzystania z nieruchomości wprowadzonych uchwałą Sejmiku Województwa(...)nr(...)
Uchwała Sejmiku Województwa(...)tworząca obszar ograniczonego użytkowania lotniska stała się bodźcem, który wywarł i wywiera decydujący wpływ na zachowania uczestników rynku nieruchomości na obszarze ograniczonego użytkowania lotniska, uświadamiając im przyczynę jego utworzenia jaką jest ponadnormatywny hałas na tym terenie, co skutkuje spadkiem i niższymi cenami uzyskiwanymi za nieruchomości położone na obszarze oddziaływania lotniska cywilnego w stosunku do cen uzyskiwanych za podobne nieruchomości położone poza tym obszarem. Ograniczenia i niedogodności w wykorzystywaniu nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem są związane między innymi z hałasem lotniczym, którego wartość przekracza granice hałasu wyrażonego wskaźnikiem równoważnego poziomu dźwięku(...)dla pory dnia LAeqD = 60 dB oraz dla nocy LAeqN = 50 dB, pochodzącego od startów, lądowań i przelotów statków powietrznych.
W związku z powyższym wartość nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...), według jej stanu na dzień wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania (tj. 28 lutego 2012 r.), a cen obecnych spadła o 93.500 zł.
Pismem z dnia 20 lutego 2014 roku, które doręczono pozwanemu w dniu 21 lutego 2014 roku, powódka zgłosiłaPL (...)Sp. z o.o. wP.swoje roszczenia w trybieart. 129 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska, jednocześnie wzywając pozwanego do zapłaty na swoją rzecz kwoty 150 000 zł z tytułu ubytku wartości - istotnej dla sprawy nieruchomości oraz 100 000 zł tytułem nakładów na wygłuszenie budynku.
Wnioskiem z dnia 23 lutego 2014 roku, który wpłynął do sądu w dniu 26 lutego 2014 roku powódka zawezwała pozwanego do próby ugodowej. Posiedzenie w sprawie o sygn. akt: IX Co 1106/14/1, które odbyło się przed Sądem Rejonowym Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu w dniu 26 czerwca 2014 roku nie doprowadziło do zawarcia ugody.
W rozważaniach prawnych Sad Okręgowy wskazał, że wydał wyrok częściowy kierując się treściąart. 317 § 1 kpc. Podstawę prawna rozstrzygnięcia stanowiły przepisy prawa materialnegoart. 129 ust. 2, art. 135 i art. 136 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska(Dz.U. 2013.1232 j.t.), bowiem powódka wywodziła swoje roszczenie odszkodowawcze z faktu obniżenia wartości praw do nieruchomości w związku z objęciem jej obszarem ograniczonego użytkowania, wprowadzonym uchwałą Sejmiku WojewództwaW.z dnia 30 stycznia 2012 r. Ustalając zakres spadku wartości nieruchomości powódki po wprowadzeniu obszaru ograniczonego użytkowania, Sąd Okręgowy przeprowadził dowód z opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomościK. R. (1). W wyniku stosownych wyliczeń biegły ustalił, że spadek wartości przedmiotowej nieruchomości wynosi 93.500 zł. W konsekwencji właśnie ta kwota została zasądzona przez Sąd I instancji na rzecz powódki. O odsetkach ustawowych od zasądzonej należności głównej Sąd Okręgowy na podstawieart. 481 § 1 i 2 kcw zw. zart. 455 kc, przyjmując, że roszczenie o odszkodowanie jest roszczeniem bezterminowym i staje się wymagalne po wezwaniu dłużnika do zapłaty. To zaś w przedmiotowej sprawie nastąpiło pismem z 20 lutego 2014 r., co uzasadniało przyjęcie, że pozwany winien spełnić świadczenie w terminie 14 dni od dnia doręczenia mu powyższego pisma, a skoro tego nie dokonał, powódce przysługują odsetki za opóźnienie od 8 marca 2014 r. a nie jak się tego domagała od 21 lutego 2014 r.
Z tego powodu żądanie odsetek za okres od 21 lutego 2014 r. do 7 marca 2014 r. zostało oddalone.
Wyrok powyższy zaskarżył apelacją pozwany w zakresie, w jakim sąd zasądził na rzecz powódki kwotę 93.500 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 8 marca 2014 r.
Skarżący zarzucił wyrokowi na podstawieart. 368 § 1 kpc2kpc:

1
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art, 129ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r., - PrawoOchrony (...)[zwanej dalej:(...)poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż zachodzi adekwatny związek przyczynowy pomiędzy wejściem w życie uchwały nr(...)Sejmiku Województwa(...)z dnia 30 stycznia 2012 r. w sprawie utworzenia(...)dla lotniskaP.-Ł.wP.[zwanej dalej: Uchwałą], a spadkiem wartości nieruchomości powoda, w sytuacji gdy ustalenie takiego związku nie było możliwe bez analizy trendów cenowych nieruchomości położonych w sąsiedztwie lotniska przed wprowadzeniem(...), celem ustalenia czy to wpływ obszaru, czy może tylko sąsiedztwo lotniska jest czynnikiem determinującym ewentualne rozbieżności wartości nieruchomości położonych w obszarze jego oddziaływania, a analiza taka nie została w toku postępowania dowodowego przeprowadzona,

2
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 129 ust, 2(...)w zw. zart. 361 § 2 k.c.poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż szkodą w rozumieniu naruszonego przepisu jest stan, jaki występuje w majątku powoda po wprowadzeniu(...), w sytuacji gdy szkoda w rozumieniu prawa cywilnego wyraża się w różnicy między aktualnym stanem majątku poszkodowanego a stanem hipotetycznym, jaki by istniał, gdyby zdarzenie wywołujące szkodę nie wystąpiło, a ustalenie tej różnicy nie jest możliwe bez uprzedniej analizy transakcji nieruchomości położonych w sąsiedztwie lotniska mających miejsce przed wprowadzeniem(...),

3
naruszenie przepisów postępowania, tj. art, 278k.p.c.poprzez przerzucenie na biegłegoK. R.obowiązku dokonania części ustaleń faktycznych i dokonania wykładni prawa (w zakresie dotyczącym spadku wartości nieruchomości) oraz na bezkrytycznym oparciu się na jego stanowisku w tym zakresie przy wydawaniu rozstrzygnięcia,

4
naruszenie przepisów postępowania tj.art. 233 § 1 k.p.c.w zw. z art, 278k.p.c.

poprzez błędną ocenę kluczowego w sprawie dowodu i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie w oparciu o opinię biegłegoK. R., która jest:

a
nielogiczna i zawiera wewnętrzne sprzeczności, co przejawia się w szczególności tym, że ustalone na podstawie tabeli stanowiącej załącznik do opinii (baza transakcji stanowiąca analizę do ustalenia współczynników spadku wartości nieruchomości w(...)) średnie zaktualizowane ceny za m2nieruchomości położonych w strefie wewnętrznej(...), są wyższe niż średnie zaktualizowane ceny za m2nieruchomości położonych w strefie zewnętrznej(...), co stoi w sprzeczności z wnioskami biegłego zobrazowanymi w tabeli nr(...)opinii, z których wynika, iż ceny teoretyczne za m2nieruchomości położonych w strefie wewnętrznej są niższe niż ceny za m2nieruchomości położonych w strefie zewnętrznej i konkluzją biegłego, iż doszło do spadku wartości nieruchomości powoda na skutek wejścia w życie(...),

b/ niepełna, co przejawia się w szczególności tym, że biegły nie przeanalizował trendów cenowych nieruchomości położonych w sąsiedztwie lotniska przed wprowadzeniem(...), celem ustalenia czy to wpływ obszaru, czy może tylko odległości od lotniska determinuje ewentualne rozbieżności wartości nieruchomości,
c/ niejasna, co przejawia się w szczególności tym, że biegły nie przedstawił wyliczeń na podstawie których, uzyskał wyniki o niższej cenie teoretycznej za m2nieruchomości położonej w strefie wewnętrznej niż nieruchomości położonej poza strefą, mimo, iż średnie zaktualizowane ceny za m2nieruchomości położonych w strefie wewnętrznej(...), są wyższe niż średnie zaktualizowane ceny za m2nieruchomości położonych poza(...),

5
naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 217 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.oraz w zw. zart. 244 k.p.c.poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego w celu ustalenia faktów mających znaczenie dla sprawy i w konsekwencji pominięcie mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy dowodu z dokumentu urzędowego w postaci decyzji(...), dowodu w postaci Raportu o ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - Rozbudowa i(...) sp. z o.o.im.H. W.i to pomimo faktu, że wnioski płynące z tych dowodów są sprzeczne z wnioskami stanowiącymi podstawę dowodu z opinii biegłego, na którym to dowodzie sąd oparł zaskarżony wyrok.

Nadto jako zarzuty ewentualne skarżący podniósł:

6
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art. 481 § 2 k.c, w zw. zart. 455 k.c.orazart. 363 § 2 k.c.poprzez ich błędna wykładnię polegającą na przyjęciu, że dłużnik dopuszcza się opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego nie spełniając go w terminie 14 dni od doręczenia wezwania do zapłaty, także w sytuacji, gdy stwierdzenie istnienia obowiązku spełnienia przez niego tego świadczenia oraz ustalenie jego wysokości (konkretyzacja) nastąpiło dopiero w wyroku Sądu,

7
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art. 153 ustawy o gospodarce nieruchomościamioraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego poprzez ich niezastosowanie i uznanie, iż opinia biegłego spełnia wymogi dotyczące operatu szacunkowego tj. przy stosowaniu podejścia porównawczego biegły posłużył się cenami transakcyjnymi nieruchomości podobnych, w sytuacji gdy ceny transakcyjne nie dotyczyły nieruchomości podobnych,

8
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art. 156 ustawy o gospodarce nieruchomościamioraz § 55 ust. 2 i 56 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego poprzez ich niezastosowanie i dopuszczenie jako dowodu opinii nie posiadającej formy operatu szacunkowego, w sytuacji gdy taka forma jest wymagana dla opinii dotyczącej określenia wartości i spadku wartości nieruchomości,

9
naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 207 § 6 k.p.c.wzw. zart. 286 k.p.c.iart. 217 § 3 k.p.c.,art. 227 k.p.c.poprzez oddalenie wniosku dowodowego strony pozwanej o złożenie przez Sąd wniosku o ocenę prawidłowości sporządzenia opinii biegłegoK. R.przez właściwą organizację rzeczoznawców majątkowych, w sytuacji gdy wnioskowany dowód miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy,

10
naruszenie przepisów postępowania, tj. art, 207§ 6 k.p.c.w zw. z art, 286k.p.c.iart. 217 § 3 k.p.c.,art. 227 k.p.c.poprzez oddalenie wniosku dowodowego strony pozwanej o zobowiązanie biegłego do przedstawienia transakcji odrzuconych jako odstające albo wpływowe oraz o przeprowadzenie dowodu z kolejnej opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego w sytuacji gdy dowód ten miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy,

11
naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 233 § 1 k.p.c.wzw. zart. 217 § 3 k.p.c.,art. 227"k.p.c.poprzez pominięcie wniosku dowodowego strony pozwanej o przeprowadzenie dowodu z „Opinii dotyczącej oceny poprawności zastosowania modelu statystycznego (regresji wielorakiej) we wskazanej opinii uzupełniającej biegłego sądowego sporządzonej przez prof. US dr hab.I. F.oraz dr inż.J. K.na okoliczność błędów jakimi obarczona jest metodologia stosowana przez biegłegoK. R.przy sporządzaniu opinii w przedmiocie spadku wartości nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

1
zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, jak również zasądzenie od strony powodowej na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje;

a ewentualnie o:
2/ zmianę na podstawieart. 380 k.p.c.postanowienia dowodowego Sądu Okręgowego z dnia 2 grudnia 2016 r. o oddaleniu wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego z zakresu szacowania wartości nieruchomości, poprzez dopuszczenie tego wniosku dowodowego,
3/ zmianę na podstawieart. 380 k.p.c.postanowienia dowodowego Sądu Okręgowego z dnia 2 grudnia 2016 r. o oddaleniu wniosku dowodowego o skierowanie opinii biegłegoK. R. (1)do weryfikacji przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych, poprzez dopuszczenie tego wniosku dowodowego,
4/ uchylenie zaskarżonego wyroku częściowego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd i instancji,
5/ pozostawienie Sądowi I instancji rozstrzygnięcia o kosztach postępowania
apelacyjnego, w tym kosztach zastępstwa procesowego.
Powódka w odpowiedzi na apelację wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie od pozwanego na jej rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja okazała się uzasadniona tylko w niewielkim zakresie, a mianowicie dotyczącym daty płatności odsetek, argumentacja tego stanowiska zostanie przedstawiona w dalszej części niniejszych rozważań.
W zasadniczym natomiast zakresie apelację jako bezzasadną należało oddalić na podstawieart. 385 kpc.
Przechodząc do merytorycznej oceny najdalej idących zarzutów apelującego, zmierzających do podważenia roszczenia powódki co do zasady stwierdzić należy, że nie zasługiwały one na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy bowiem w sposób prawidłowy i wyczerpujący rozważył wszystkie okoliczności sprawy i dowody ujawnione w toku postępowania dokonując następnie na ich podstawie właściwych ustaleń faktycznych. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone wnikliwie i starannie zaś ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd I instancji nie wykazuje błędów logicznych i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia i rozważania prawne Sądu Okręgowego i na podstawieart. 382 k.p.c.przyjmuje je jako własne.
Skarżący podważał roszczenie powódki zarówno co do zasady jak i co do wysokości.
Jego zdaniem, prawidłowo poczynione ustalenia i rozważania winny doprowadzić Sąd Okręgowy do wniosku, że wraz z ustanowieniem o.o.u. uciążliwość operacji lotniczych dla sąsiednich działek uległa zmniejszeniu, nie może więc być mowy o spowodowaniu szkody w majątku powódki.
Powyższej argumentacji, związanej z zarzutem naruszenia art. 129 ust. 2 p.o.ś., nie sposób jednak podzielić. Nie ma podstaw, aby z punktu widzenia odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego ignorować rozwój lotniska wyrażający się w zwiększeniu ogólnej liczby lotów. Oceniając zasadność roszczenia przewidzianego wart. 129 ust. 1 i 2 p.o.ś. Sąd jest obowiązany poddać całościowej analizie rozmiar ingerencji lotniska w prawo własności sąsiednich nieruchomości. Ingerencja ta wyraża się w ograniczeniu korzystania z nieruchomości w sposób niezakłócony, wolny od immisji, przy czym ani obowiązujące normy prawne, ani względy słuszności nie pozwalają na wniosek, że ograniczenie lotów w porze nocnej może zniwelować równoległe i systematyczne zwiększanie operacji w ciągu dnia. Przyjęcie przez lotnisko określonej, ostatecznej liczby operacji nocnych, wynika z dostosowania się do wymogów wskazanych w decyzji(...)Dyrektora(...)Przytoczone ograniczenie chroni interesy okolicznych mieszkańców, jednak nie zmierza do odwrócenia ogólnego negatywnego dla nich trendu rozwoju portu lotniczego. W ostatecznym rozrachunku liczba operacji lotniczych w ciągu dwudziestu czterech lat ma zwiększyć się o ponad 70%, co niewątpliwie wpływa na ograniczenie prawa własności sąsiadujących z lotniskiem nieruchomości, a co za tym idzie, na ich wartość.
Okoliczność, że lotnisko funkcjonuje od wielu lat i emitowało hałas także wcześniej, nie pozbawia powódkę roszczenia odszkodowawczego. Nie ulega wątpliwości, że drogę do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych na podstawie art. 129 ust. 2 p.o.ś. otworzyło powódce objęcie jej nieruchomości o.o.u. uchwałą Sejmiku Województwa(...). Ten akt prawa miejscowego wiąże się z rozwojem lotniska i z brakiem możliwości dochowania standardów środowiska, co wprost oddziałuje na sytuację powódki jako właścicielki nieruchomości. Z tego też względu nie jest słuszne stanowisko pozwanego, który kwestionuje związek przyczynowy między wprowadzeniem obszaru a szkodą powódki. Skoro uchwała sejmiku województwa prawnie usankcjonowała niekorzystną sytuację powódki, otwierając jednocześnie pozwanemu drogę do legalnego, godzącego w jej prawa, rozwoju lotniska, to związek między wprowadzeniem obszaru a szkodą jest oczywisty.
Bez znaczenia dla prawidłowości powyższego rozumowania pozostaje okoliczność, że hałas lotniskowy nie pojawił się w następstwie ustanowienia obszaru. Jak wskazuje się w orzecznictwie właściciel nieruchomości może doznać szkody, o której stanowi art. 129 ust. 2 p.o.ś., jeżeli akt prawa miejscowego wprowadza nowe lub zwiększa dotychczasowe ograniczenia co do sposobu korzystania z nieruchomości lub przedłuża na kolejny okres ograniczenia wprowadzone wcześniej na czas oznaczony (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 27 czerwca 2012 r., IV CSK 28/12, niepubl. oraz z 21 sierpnia 2013 r., II CSK 578/12, OSNC 2014, nr 4, poz. 47). Jest to stanowisko słuszne i adekwatne do realiów niniejszej sprawy, ponieważ ustanowienie obszaru wokół pozwanego lotniska stygmatyzuje na rynku nieruchomości objęte strefą jako trwale dotknięte niedogodnościami związanymi z sąsiedztwem lotniska. Z tej perspektywy nie sposób mówić o szczególnej sytuacji lotniskaP.-Ł.w stosunku do innych lotnisk w kraju. W odbiorze potencjalnych nabywców, akt prawa miejscowego niweczy perspektywę zmniejszenia się oddziaływania czy nawet utrzymania się immisji na dotychczasowym poziomie. Nie jest przy tym najistotniejsze, w jakim stopniu w określonym momencie operator lotniska korzysta z przyznanych mu praw. Doświadczenie życiowe wskazuje, że inwestycje w nieruchomości mieszkaniowe są z reguły długoterminowe i przemyślane, toteż samo otwarcie legalnej drogi do zwiększenia liczby operacji lotniczych odstrasza nabywców, powodując spadek wartości nieruchomości.
Prawidłowo Sąd Okręgowy uznał opinię biegłego sądowegoK. R. (1)za pełnowartościowy materiał dowodowy, mogący stanowić podstawę dokonania istotnych w sprawie ustaleń faktycznych. Opinia ta jest czytelna, w sposób przejrzysty przedstawia przebieg pracy biegłego, zastosowaną metodologię i wyprowadzone z niej konkluzje. Twierdzenia strony pozwanej, że metodologia biegłego sądowegoK. R. (1)jest nieprawidłowa i przeciwstawianie jej poglądów strony pozwanej wspartych opiniami innych biegłych nie może skutecznie podważyć opinii biegłegoK. R. (1). Wszystkie mogące pojawiać się w związku z treścią opinii wątpliwości zostały przez biegłego wyczerpująco i w sposób przekonujący wyjaśnione w trakcie składania przez niego ustnych wyjaśnień na rozprawie. W świetle powyższego nie było zatem podstaw do przeprowadzenia w sprawie opinii uzupełniającej, ani dowodu z opinii innego biegłego, nie mógł więc odnieść skutku zarzut naruszeniaart. 207 § 6 k.p.c, w zw. zart. 286 k.p.c.iart. 217 § 3 k.p.c.orazart. 227 k.p.c.Zarzut ten byłby trafny wyłącznie w sytuacji, gdyby wiązał się z wykazaniem przez stronę procesu wadliwości sporządzonej opinii.
Tymczasem zarzuty i dowody powoływane przez pozwanego wtoku procesu nie podważyły prawidłowości ustalonego spadku wartości nieruchomości powódki. W apelacji nie sposób doszukać się kontrargumentów, które obalałyby dokonaną w sprawie ocenę dowodów. Dla skuteczności zarzutu nie jest wystarczające powołanie się na liczne dokumenty złożone Sądowi wraz z pismem kwestionującym opinię biegłego, które nie były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wbrew zarzutom apelacji. Sąd I instancji nie przerzucił na biegłego swoich obowiązków w zakresie dokonania części ustaleń faktycznych i dokonania wykładni prawa (w zakresie dotyczącym spadku wartości nieruchomości), nie doszło więc do naruszeniaart. 278 k.p.c.W tym zakresie Sąd Okręgowy przeprowadził samodzielny, szeroko i należycie umotywowany wywód. Skarżący nie wskazuje natomiast w sposób czytelny, w jakich ustaleniach faktycznych sąd miałby rzekomo być wyręczany przez biegłego. W każdym razie nie wykraczało poza kompetencje biegłego, wynikające z przepisuart. 278 k.p.c., posługiwanie się przez niego wynikami badań dotyczących wpływu nadmiernego hałasu środowiskowego na lokalne rynki nieruchomości.
Nie były też trafne zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego przez niewszechstronne rozważenie materiału dowodowego oraz pominięcie dokumentów urzędowych w postaci decyzji(...)Dyrektora(...)i raportu środowiskowego. Stanowisko o ich nadrzędnym charakterze stoi w oczywistej sprzeczności z dyrektywą swobodnej oceny dowodów wyrażoną wart. 233§ łk.p.c.Ponadto dokumenty te nie przeczyły spadkowi wartości nieruchomości powódki, zatem nie mogły świadczyć o bezzasadności powództwa. Wynikają z nich wnioski potwierdzające słuszność stanowiska Sądu Okręgowego. Wymienione dokumenty stanowiły element procedury zwieńczonej ustanowieniem o.o.u. Decyzja(...)z 28 lutego 2011 r. stwierdza konieczność utworzenia o.o.u. w związku z przedsięwzięciem: „Rozbudowa i modernizacja(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąim.H. W.”. Jasno z tego wynika, że utworzenie o.o.u. wiązało się nie tylko z koniecznością prawnego uregulowania stanu już istniejącego, ale przede wszystkim stanu przyszłego, związanego z planami inwestycyjnymi pozwanego. Istotą wprowadzenia obszaru jest zaś brak możliwości dotrzymania standardów jakości środowiska (art. 135 ust. 1 p.o.ś.), z czego powódka wywodzi swoje roszczenie. Z tego względu nie są trafne twierdzenia apelującego pozwanego w świetle których lotniskoP.-Ł.cechuje specyfika pozbawiająca właścicieli sąsiednich nieruchomości możliwości dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.
Sąd Apelacyjny nie podzielił także zaprezentowanego w apelacji pozwanego stanowiska co do naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 217 § 3 k.p.c.oraz w zw. zart. 227 k.p.c.przez oddalenie oraz pominięcie wniosków dowodowych strony pozwanej o przeprowadzenie dowodów z opisanych w apelacji opinii prywatnych. Należy w kontekście stosownych zarzutów skarżącego wyjaśnić, że licznie składane przez pozwanego sporządzone na jego prywatne zlecenie opinie i ekspertyzy zawierające treści z zakresu wiedzy specjalnej nie mają waloru dowodu z opinii biegłego w rozumieniuart. 278 § 1 k.p.c.Są tylko wyjaśnieniami przytaczanymi na poparcie stanowiska strony, z uwzględnieniem wiadomości specjalnych. Z tych względów nie można ich przeciwstawiać dowodowi z opinii biegłego. Z przyczyn związanych z powinnością prawidłowego stosowaniaart. 278 k.p.c.w zw. zart. 233 § 1 k.p.c.chybione jest też oczekiwanie przez pozwanego, żeby Sąd pomimo nieposiadania koniecznych kwalifikacji specjalnych dokonywał samodzielnie oceny przedłożonych opinii prywatnych i to wbrew opinii biegłego sądowego.
Nie był też trafny zarzut naruszeniaart. 227 k.p.c.poprzez oddalenie wniosku pozwanego o dowód z kolejnej opinii biegłego. Sąd w odniesieniu do dowodu z opinii biegłego ma obowiązek ocenić czy dowód ten ze względu na swoją treść, zakres, poziom merytoryczny, przyjętą przez biegłego metodologię, kompletność odniesienia się do zgromadzonego materiału dowodowego i zastosowane na jego podstawie założenia, jest dowodem przydatnym dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd I instancji ocenił opinię sporządzoną przez biegłegoK. R. (1)i ocena ta skutecznie nie została zakwestionowana w apelacji pozwanego. Specyfika oceny dowodu z opinii biegłego wyraża się w tym, że sfera merytoryczna kontrolowana jest przez Sąd, który nie posiada wiadomości specjalnych, w istocie tylko w .zakresie zgodności tej opinii z zasadami doświadczenia życiowego, logiki i wiedzy powszechnej. Odwołanie się do tych kryteriów oceny stanowi należyte i wystarczające uzasadnienie przyczyn uznania opinii biegłego za przekonującą (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2005r. II CK 572/04 LEX nr 15656). Niezadowolenie strony z opinii biegłego nie może stanowić wyłącznej podstawy do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z kolejnej opinii biegłego. Granicę obowiązku prowadzenia przez Sąd postępowania dowodowego wyznacza ocena czy dostatecznie wyjaśniono sporne okoliczności sprawy, zaś okoliczność, że opinia nie ma treści odpowiadającej stronie nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla przeprowadzenia dalszych dowodów. W ocenie sądu odwoławczego podniesione przez pozwanego zarzuty okazały się niewystarczające do podważenia wniosków płynących z opinii biegłegoK. R. (1)
Nie miał też racji pozwany zarzucając bezzasadne oddalenie jego wniosku do(...) Stowarzyszenia (...)prawidłowości sporządzenia opinii przez biegłego w trybie art. 157 u.g.n. Na gruncie przepisówKodeksu postępowania cywilnegooceny przeprowadzonych dowodów, w tym dowodu z opinii powołanych biegłych dokonuje sąd rozpoznający sprawę. Oceny wyrażane przez inne podmioty mogą mieć tylko charakter oceny nie wiążący dla sądu orzekającego. Z tej przyczyny, w ocenie Sądu Apelacyjnego bezzasadny jest tez podniesiony w tym zakresie w apelacji pozwanego zarzut naruszeniaart. 207 § 6 kpcw zw. zart. 286 kpciart. 217 § 3 kpc,art. 227 kpc.
Sąd Apelacyjny uznał natomiast za uzasadnioną apelacje pozwanego w zakresie dotyczącym daty płatności odsetek od zasądzonej kwoty.
Zgodnie z ogólną zasadą dłużnik zobowiązany do zapłaty odszkodowania pieniężnego popada w opóźnienie, jeżeli nie zapłaci odszkodowania w terminie płatności.
Z reguły zatem odszkodowanie pieniężne jest płatne niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela –art. 455 in fine kci w przypadku nieotrzymania odszkodowania w terminie płatności wierzyciel może żądać od dłużnika, zgodnie zart. 481 § 1 kc, zapłaty odsetek za opóźnienie liczonych od upływu tego terminu. Może on żądać skutecznie ich zapłaty wtedy, gdy odszkodowanie w takiej wysokości rzeczywiście mu się w tym terminie należy.
Sąd Okręgowy ustalił, że odsetki ustawowe od zasądzonego na rzecz powódki odszkodowania przysługują jej po upływie 14 dni od dnia doręczenia pozwanemu pisma powódki wzywającego do zapłaty w dniu 21 lutego 2014 r. tj. od dnia 8 marca 2014 r. i od tej daty odsetki zasądził.
Stanowisko to jest błędne ze względu na to, że wysokość odszkodowania należnego powódce została ostatecznie ustalona w opinii biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomościK. R. (1)na kwotę 93.500 zł i w konsekwencji ta właśnie kwota została zasądzona od pozwanego na rzecz powódki.
W związku z tym dopiero po doręczeniu opinii biegłego sądowego, pozwany miał możliwości zapoznania się z obiektywnymi wyliczeniami obrazującymi wysokość szkody i wówczas w terminie 7 dni powinien podjąć działania w celu zapłaty powódce odszkodowania. Odpis opinii został doręczony pozwanemu 13 lipca 2016 r. (k. 413), a zatem pozwany popadł w opóźnienie w zapłacie odszkodowania co do dochodzonej kwoty 50.000 zł od dnia 21 lipca 2016 r. Natomiast co do rozszerzonego w piśmie z dnia 30 listopada 2016 r. powództwa o dalsza kwotę 43.500 zł pozwany popadł w opóźnienie od 9 grudnia 2016 r. ponieważ pismo pozwanego zostało mu doręczone 1 grudnia 2016 r. (k. 491) a dodatkowo należało uwzględnić konieczny 7 dniowy termin na przedsięwzięcie niezbędnych czynności do zapłaty.
Z powyższych względów Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 kpczmienił zaskarżony wyrok tylko w zakresie płatności odsetek ustawowych, orzekając jak w pkt I sentencji, a w pozostałej części apelację oddalono jako bezzasadną na podstawieart. 385 kpc.
Uwzględniając, że wydając wyrok z 15 lutego 2018 r. Sąd Apelacyjny popełnił oczywista omyłkę w pkt I przy określeniu kwoty od której powódce przysługują odsetki, postanowieniem z 15 lutego 2018 r. omyłka ta została sprostowana na podstawieart. 350 § 1 kpc(705).
Zaskarżony wyrok częściowy nie jest wyrokiem kończącym postępowanie w sprawie w instancji dlatego nie rozstrzygnięto o kosztach postępowania. Sąd I instancji rozstrzygnie o nich w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
Bogdan Wysocki Bogusława Żuber Maciej Rozpędowski