Sąd Okręgowy w Białymstoku
VIII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VIII Ka 654/18
Data wyroku: 2018-10-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Przemysław Wasilewski, Krzysztof Kamiński-, Sławomir Wołosik
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji
Podstawa prawna: art. 177§2 kk, art. 162§1 kk i in.

Sygn. akt VIII Ka 654/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 października 2018 r.
Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący – Sędzia SO Krzysztof Kamiński – spr.
Sędziowie: SO Przemysław Wasilewski
SO Sławomir Wołosik
Protokolant Iwona Ostaszewska
po rozpoznaniu w dniu 22.10.2018 r., w obecności prokuratora Andrzeja Litwińczuka, sprawyA. K.oskarżonego o czyny zart. 62 ust. 3w zw. zart. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii,art. 178a§1 k.k.i zart. 177§2 k.k.w zw. zart. 178§1 k.k.w zb. zart. 162§1 k.k.orazA. N.iS. J.oskarżonych o czyn zart. 162§1 k.k.na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonegoA. K.i pełnomocnika oskarżycieli posiłkowychM. Ć. (1),E. Ć.iM. Ć. (2)od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 22 maja 2018 r. (sygn. akt XIII K 177/18):

I
Wyrok w zaskarżonej części zmienia w ten sposób, że:

1
uchyla rozstrzygnięcie o karze łącznej pozbawienia wolności orzeczonej wobec oskarżonegoA. K.zawarte w pkt X części dyspozytywnej;

2
łagodzi kary pozbawienia wolności orzeczone wobec oskarżonegoA. K.za czyn z pkt. I części wstępnej do 2 (dwóch) miesięcy i za czyn z pkt. II części wstępnej (przypisany mu w pkt. III części dyspozytywnej) do 8 (ośmiu) miesięcy;

3
na mocyart. 85§1 i 2 k.k.iart. 86§1 k.k.orzeka wobec oskarżonegoA. K.karę łączną 12 (dwunastu) lat i 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności.

II
W pozostałej zaskarżonej części wyrok utrzymuje w mocy.

III
Zwalnia oskarżonegoA. K.oraz oskarżycieli posiłkowychM. Ć. (1),M. Ć. (2)iE. Ć.od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze i obciąża nimi Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
A. K.został oskarżony o to, że :
I. w dniu 20 sierpnia 2017 r. wB.wbrew przepisom ustawy posiadał substancję psychotropową w postaci amfetaminy w ilości co najmniej 0,04 grama, przy czym czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi, tj. o przestępstwo zart. 62 ust. 3 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomaniiw zw. zart. 62 ust. 1 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii;
II. w dniu 20 sierpnia 2017 r. wB.prowadził samochód markiV. (...)nr rej. (...)znajdując się pod wpływem substancji psychotropowej w postaci amfetaminy w stężeniu we krwi 214 ng/ml, przy czym pojazd ten prowadził jadąc kolejnoulicami (...), tj. o przestępstwo zart. 178a§1 k.k.;
III. w dniu 20 sierpnia 2017 r. wB., kierując samochodem markiV. (...)nr rej. (...)umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, w ten sposób, że znajdując się pod wpływem substancji psychotropowej w postaci amfetaminy w stężeniu we krwi 214 ng/ml, zbliżając się z prędkością około 115 km/h do skrzyżowania – rondaulic (...)i jednocześnie do łukuulicy (...)w lewo, nie zachował szczególnej ostrożności oraz nie zredukował i nie dostosował prędkości do istniejących warunków, przez co doprowadził do utraty stateczności kierunkowej pojazdu, który po opuszczeniu jezdni wjechał na prawy chodnik i przodem potrącił idących po nim prawidłowo wzdłużulicy (...)pieszychM. Ć. (3)iK. C., w wyniku czegoM. Ć. (3)odniósł obrażenia ciała, w następstwie których poniósł śmierć na skutek wstrząsu urazowo-krwotocznego w przebiegu urazu wielonarządowego, zaśK. C.odniosła obrażenia ciała, w następstwie których poniosła śmierć na skutek ostrej niewydolności ośrodkowego układu nerwowego i krążeniowo-oddechowej spowodowanej przerwaniem ciągłości rdzenia przedłużonego, po czym zbiegł z miejsca tego zdarzenia nie udzielając pomocyM. Ć. (3)iK. C., którzy znajdowali się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie i innych osób na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, poprzez wezwanie służb ratunkowych lub udzielenie pierwszej pomocy, tj. o przestępstwo zart. 177 § 2 kkw zw. zart. 178 § 1 kkw zb. zart. 162§1 k.k.
A. N.,S. J.,K. Ś.iP. P.oskarżeni zostali o to, że:
IV. w dniu 20 sierpnia 2017 r. wB.nie udzielili pomocyK. C.iM. Ć. (3), którzy na skutek spowodowanego przezA. K.wypadku drogowego znajdowali się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie i innych osób na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, poprzez wezwanie służb ratunkowych lub udzielenie pierwszej pomocy, przy czymP. P.czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 3 marca 2011 r. sygn. VII K 919/10, tj.A. N.,S. J.iK. Ś.o przestępstwo zart. 162§1 k.k., zaśP. P.o przestępstwo zart. 162§1 k.k.w zw. zart. 64§1 k.k.;
- a ponadtoP. P.został oskarżony o to, że:
V. w dniu 16 sierpnia 2017 r. wB., wbrew przepisom ustawy, posiadał substancję psychotropową w postaci amfetaminy w ilości co najmniej 0,02 grama, przy czym czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi,
tj. o przestępstwo zart. 62 ust. 3 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomaniiw zw. zart. 62 ust. 1 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii;
VI. w dniu 16 sierpnia 2017 r. wB.prowadził samochód markiA.nr rej. (...)znajdując się w stanie nietrzeźwości (stwierdzona zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu: 0,51 mg/dm3– I badanie oraz 0,53 mg/dm3– II badanie), przy czym wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 14 lipca 2009 r. sygn. XV K 233/09 został prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, a ponadto czynu tego dopuścił się w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczonego tym wyrokiem, tj. o przestępstwo zart. 178a§4 k.k.;
VII. w dniu 20 sierpnia 2017 r. wB.prowadził samochód markiA.nr rej. (...)nie stosując się do orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 14 lipca 2009 r. sygn. XV K 233/09 zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, tj. o przestępstwo zart. 244 k.k.
Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 22 maja 2018r. w sprawie o sygn. akt XIII K 177/18:
I. OskarżonegoA. K.uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego wpkt. Ii za to na mocyart. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomaniiw zw. zart. 62 ust. 1 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomaniiskazał go na karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności.
II. Na mocyart. 44§2 kk,70 ust. 2 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomaniiorzekł przepadek przez zniszczenie dowodów rzeczowych zapisanych w Wykazie Dowodów Rzeczowych nr(...)pozycja(...)szczegółowych opisanych na k. 595 akt sprawy.
III. W zakresie czynu zarzucanego w pkt. II oskarżonegoA. K.uznał za winnego tego, że w dniu 20 sierpnia 2017 roku wB.w ruchu lądowym prowadził jadąc kolejnoulicami (...)samochód markiV. (...)nr rej. (...)znajdując się pod wpływem substancji psychotropowej w postaci amfetaminy w stężeniu we krwi 214 ng/ml, co jest porównywalne do skutków jakie wywołuje alkohol o stężeniu przekraczającym 0, 50/00  tj. popełnienia czynu zart. 178a §1 kki za tak przypisany czyn na mocyart.178a§1 kkskazał go na karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności.
IV. Na mocyart. 42§2 k.k.orzekł wobec oskarżonegoA. K.zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 (trzech) lat.
V. Na mocyart. 43a§2 k.k.orzekł wobec oskarżonegoA. K.świadczenie pieniężne w kwocie 5.000 (pięć tysięcy) złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
VI. OskarżonegoA. K.uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt III przy czym przyjął, iż oskarżonyA. K.dopuścił się tego czynu znajdując się pod wpływem substancji psychotropowej w postaci amfetaminy w stężeniu we krwi 214 ng/ml, co jest porównywalne do skutków jakie wywołuje alkohol o stężeniu przekraczającym 0, 50/00  i za tak przypisany czyn na mocyart. 177§2 k.k.w zw. zart. 178§1 k.k.w zb. zart. 162§1 k.k.w zw zart. 11§2 k.k.skazał go zaś na mocy art.art. 177§2 k.k.w zw. zart. 178§1 k.k.w zw zart. 11§3 k.k.wymierzył mu karę 12 (dwanaście lat) pozbawienia wolności.
VII. Na mocyart. 42§3 k.k.orzekł wobec oskarżonegoA. K.zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio.
VIII. Na mocyart. 46§1 k.k.zasądził od oskarżonegoA. K.tytułem częściowego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na rzecz oskarżycieli posiłkowych:

a
G. C.kwotę 100.000 (sto tysięcy) złotych

b
E. C.kwotę 100.000 (sto tysięcy) złotych

c
M. Ć. (1)kwotę 100.000 (sto tysięcy) złotych

d
M. Ć. (2)kwotę 100.000 (sto tysięcy) złotych

e
E. Ć.kwotę 100.000 (sto tysięcy) złotych.

IX. Na mocyart. 46§1 k.k.zasądził od oskarżonegoA. K.tytułem częściowego naprawienia szkody na rzecz oskarżyciela posiłkowegoT. Ć.kwotę 19.000 (dziewiętnastu tysięcy) złotych.
X. Na mocyart. 85§1 i 2 k.k.,art. 86§1 k.k.,art. 88 k.k.,art. 90§2 k.k.orzekł wobec oskarżonegoA. K.karę łączną w wymiarze 15 (piętnastu) lat pozbawienia wolności i łączny zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio.
XI. OskarżoneA. N.iS. J.uznał za winne popełnienia zarzucanego im czynu opisanego wpkt IVi za ten czyn na mocy na mocyart. 162§1 k.k.skazał je na kary po 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności.
XII. Na mocyart. 69§1 i 2 k.k.,art. 70§1 k.k.,art. 72§1 pkt 1 k.k.wykonanie orzeczonych kar pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonymA. N.iS. J.na okresy próby wynoszące po 3 (trzy) lata i zobowiązał obydwie oskarżonego do informowania Sądu i kuratora o przebiegu okresu próby.
XIII. Na mocyart. 71§1 k.k.orzekł wobec oskarżonychA. N.iS. J.kary grzywny w wymiarze po 300 (trzysta) stawek dziennych wobec każdej nich przyjmując wysokość 1 (jednej) stawki dziennej grzywny za równoważną kwocie 10 (dziesięciu) złotych.
XIV. OskarżonegoK. Ś.uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego wpkt IVi za to na mocyart. 162§1 k.k.skazał go na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.
XV. W zakresie czynu zarzucanego w pkt IV oskarżonegoP. P.uznał za winnego tego, że w dniu 20 sierpnia 2017 r. wB.nie udzielił pomocyK. C.iM. Ć. (3), którzy na skutek spowodowanego przezA. K.wypadku drogowego znajdowali się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie i innych osób na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, poprzez wezwanie służb ratunkowych lub udzielenie pierwszej pomocy, tj. popełnienia czynu zart. 162§1 k.k.i za tak przypisany czyn na mocyart. 162§1 k.k.skazał go na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.
XVI. OskarżonegoP. P.uznał za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów opisanych w pkt V i VI i za to skazał:
1. za czyn opisany w pkt V na mocyart. 62 ust. 3 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomaniiw zw. zart. 62 ust. 1 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomaniina karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności, na mocyart. 70 ust. 2 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomaniiorzekł przepadek przez zniszczenie dowodów rzeczowych zapisanych w Wykazie Dowodów Rzeczowych nr(...)pozycja(...)na k. 595 akt sprawy.
2. za czyn opisany wpkt VIna mocyart. 178a § 4 kkna karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności, na mocyart. 42 § 3 kkorzekł wobec oskarżonegoP. P.zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio, na mocyart. 43a§ 2 kk, orzeka wobec oskarżonegoP. P.świadczenie pieniężne w kwocie 10.000 (dziesięciu) tysięcy złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
XVII. W zakresie czynu zarzucanego w pkt VII oskarżonegoP. P.uznał za winnego tego, że w dniu 20 sierpnia 2017 r. wB.prowadził samochód markiA.nr rej. (...)nie stosując się do orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 14 lipca 2009 r. sygn. XV K 233/09 zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne, tj. czynu zart. 244 k.k.w zw. zart. 64§1 k.k.i za tak przypisany czyn na mocyart. 244 k.k.w zw. zart. 64§1 k.k.skazuje go na karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności.
XVIII. Na mocyart. 42§1a pkt 2 k.k.orzekł wobec oskarżonegoP. P.zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 (trzech ) lat.
XIX. Na mocyart. 85§1 i 2 k.k.,art. 86§1 k.k.,art. 88 k.k.,art. 90§2 k.k.orzekł wobec oskarżonegoP. P.karę łączną w wymiarze 3 (trzech) lat pozbawienia wolności i łączny zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio.
XX. Zasądził na rzecz oskarżycieli posiłkowychM.iE. Ć.tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie od oskarżonychA. N.,S. J.,K. Ś.iP. P.kwoty po 820 złotych oraz od oskarżonegoA. K.kwotę 1640 złotych.
XXI. Zasądził na rzecz oskarżyciela posiłkowegoM. Ć. (1)tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie od oskarżonychA. N.,S. J.,K. Ś.iP. P.kwoty po 1230 złotych oraz od oskarżonegoA. K.kwotę 2460 złotych.
XXII. Zwolnił oskarżonychA. K.,K. Ś.iP. P.od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie części ich dotyczącej.
XXIII. Zasądził od oskarżonychA. N.iS. J.na rzecz Skarbu Państwa tytułem opłat kwoty po 420 złotych od każdej z nich i zwalniając obydwie oskarżone od ponoszenia pozostałych kosztów sądowych w częściach ich dotyczących.
Apelację od powyższego wyroku wnieśli obrońca oskarżonegoA. K.oraz pełnomocnik oskarżycieli posiłkowychM. Ć. (1),E. Ć.iM. Ć. (2).
Obrońca oskarżonegoA. K.na podstawieart. 444 k.p.k.zaskarżył wyrok w części orzeczenia o karze.
Na podstawieart. 427§1 i 2 k.p.k.wyrokowi temu zarzucił rażącą niewspółmierność zarówno kar jednostkowych, jak też orzeczonej kary łącznej 15 (piętnaście) lat pozbawienia wolności poprzez wymierzenie wszystkich w maksymalnych ustawowych wymiarach bez uwzględnienia przez Sąd wszystkich okoliczności łagodzących występujących po stronie oskarżonego jak również celów, jakie kara winna osiągnąć w zakresie prewencji indywidualnej.
Na podstawieart. 427§1 k.p.k.i438 pkt 4 k.p.k.wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez wymierzenie oskarżonemu kary łącznej w niższym wymiarze nieprzekraczającym stopnia winy.
Pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych na zasadzieart. 425§l i 2 k.p.k.orazart. 444 k.p.k.zaskarżył powyższy wyrok na niekorzyść oskarżonychS. J.orazA. N.w części, tj. w zakresie rozstrzygnięcia o karze zawartego w pkt. XI i XII sentencji wyroku.
Na mocyart. 427§2 k.p.k.orazart. 438 pkt. 4 k.p.k.zaskarżonemu wyrokowi zarzucił mu rażącą niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonymS. J.orazA. N.(Sąd orzekł wobec ww. kary po 6 miesięcy pozbawienia wolności, warunkowo zawieszając ich wykonanie na okresy próby wynoszące po 3 lata, zobowiązując ww. do informowania Sądu i kuratora o przebiegu okresu próby) w stosunku do stopnia społecznej szkodliwości czynu, jakiego się dopuściły oraz realizacji celów, jakie kara powinna spełnić w zakresie prewencji szczególnej i społecznego oddziaływania - w szczególności wskazać należy na wysoki stopień społecznej szkodliwości czynu zart. 162 k.k.przypisanego ww. oskarżonym i równie duży stopień zawinienia:
- oskarżone samowolnie oddaliły się (zbiegły) z miejsca wypadku z czytelną intencja uniknięcia odpowiedzialności (nie tylko z tytułu nie udzielenia pomocy ofiarom wypadku, ale także ukrycia się przed organami ścigania) - po zdarzeniu udały się do mieszkaniaP. P., gdzie w dalszym ciągu spożywano alkohol;
- rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa jest wysoki - doszło do śmierci dwójki potrąconych pieszych;
- oskarżone nie uświadamiają sobie konsekwencji popełnionych przez me przestępstw -w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniały niespójnie, rozbieżnie i nielogicznie, starając się za wszelką cenę umniejszyć swoją rolę w całym zdarzeniu.
Mając na uwadze ww. zarzut wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie pkt. XI i XII poprzez wymierzenie wobecS. J.orazA. N.kar po 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odnosząc się w pierwszej kolejności do apelacji obrońcy oskarżonegoA. K., należy zgodzić się z apelującym, iż orzeczone przez Sąd pierwszej instancji kary pozbawienia wolności za czyny z pkt. I części wstępnej (posiadanie 0,04 grama amfetaminy) i z pkt. II (kierowanie samochodem pod wpływem amfetaminy) oraz kara łączna pozbawienia wolności są rażąco surowe w rozumieniuart. 438 pkt 4 k.p.k.Wymiar tych kar oraz uzasadnienie zaskarżonego wyroku wskazuje, że Sąd pierwszej instancji kierował się bardziej emocjami związanymi z okolicznościami czynu z pkt. III, a w szczególności jego skutkami w postaci śmierci dwóch osób, a nie dyrektywami wymiaru kary, zawartymi wart. 53 k.k.
Przypomnieć należy, że najistotniejsze znaczenie z punktu widzenia wymiaru kar jednostkowych mają okoliczności ściśle związane z danym czynem, a zwłaszcza stopień winy sprawcy i społecznej szkodliwości tego czynu, których nie można oceniać przez pryzmat innych czynów. W realiach niniejszej sprawy, w zakresie czynu z pkt. I decydująca jest ilość środków odurzających, posiadanych przez oskarżonego, a w zakresie czynu z pkt. II poziom tychże środków w organizmie oskarżonego.A. K.posiadał minimalną, wręcz śladową ilość amfetaminy (jedna porcja konsumpcyjna tego środka psychotropowego to od 0,1 do 0,2 grama). Z kolei poziom amfetaminy we krwi oskarżonego w czasie kierowania pojazdem porównywalna była do skutków, jaki wywołuje alkohol w stężeniu przekraczającym 0,5 promila, tj. nieznacznie powyżej dopuszczalnej prawem karnym normy.
Analiza pisemnych motywów zaskarżonego wyroku wskazuje, że Sąd pierwszej instancji dokonał niejako zbiorczej oceny wszystkich przypisanychA. K.czynów w aspekcie stopnia winy oskarżonego i społecznej szkodliwości czynów, co pozostaje to w ewidentnej sprzeczności z dyrektywami wymiaru kary. Dowodem tego jest nie tylko wymierzenie za omawiane czyny maksymalnych kar pozbawienia wolności, ale też uznanie, że czyny te, podobnie jak czyn z pkt. III, należą – jak przyjął Sąd pierwszej instancji – do „ciężkich przestępstw” (na marginesie, Sąd Rejonowy zakwalifikował czyn z pkt. I, skądinąd słusznie, jako „wypadek mniejszej wagi”).
W tej sytuacji należało złagodzić kary jednostkowe pozbawienia wolności za czyny z pkt I i II (po uprzednim uchyleniu kary łącznej pozbawienia wolności), przy uwzględnieniu nadto postawy oskarżonegoA. K.w trakcie procesu (przyznał się do winy, okazał żal i skruchę). W ocenie Sądu Okręgowego karami spełniającymi wszystkie ww. przesłanki, w tym adekwatnymi do stopnia winyA. K.i społecznej szkodliwości czynów, są kary pozbawienia wolności wymiarze 2 miesięcy – za czyn przypisany mu w pkt. I części dyspozytywnej i w wymiarze 8 miesięcy za czyn przypisany mu w pkt. III części dyspozytywnej.
Dlatego na mocyart. 437§1 i 2 k.p.k.w zw. zart. 438 pkt 4 k.p.k.należało orzec, jak w pkt. I ppkt 1 i 2 sentencji niniejszego wyroku.
Nie budzi natomiast zastrzeżeń wymiar kary pozbawienia wolności orzeczonej za czyn z pkt. III części wstępnej wyroku (przypisanyA. K.w pkt. VI części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku). Pisemne motywy zaskarżonego wyroku przekonują, że Sąd pierwszej instancji wymierzając karę za ten czyn miał w polu widzenia wszystkie istotne okoliczności przewidziane wart. 53 k.k., w tym podnoszone przez strony podczas rozprawy odwoławczej. W szczególności uwzględnił bardzo wysoki stopień winyA. K.i społecznej szkodliwości czynu, który definiują art. rażące naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym poprzez kierowanie samochodemV. (...)ulicami (...)pod wpływem amfetaminy, z prędkością art. 155 km/h, ucieczka z miejsca wypadku oraz skutek wypadku w postaci śmierci dwóch osób. Wziął też pod uwagę właściwości i warunki osobiste oskarżonego oraz sposób jego dotychczasowego życia, w tym wielokrotną karanego, a także cele zapobiegawcze i wychowawcze, które kara ma osiągnąć w stosunku do oskarżonego i potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Konsekwencją tego było orzeczenie kary w najwyższym możliwym wymiarze, tj. 12 lat pozbawienia wolności. Kara ta, uzupełniona dodatkowo surowymi środkami karnymi (art. dożywotnim zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz częściowym zadośćuczynieniem na rzecz pokrzywdzonych w kwotach po 100.00-zł.) jest – w ocenie Sądu Okręgowego – karą sprawiedliwą i z całą pewnością nie wykracza poza granice sądowego uznania.
Złagodzenie kar jednostkowych za czyny z pkt I i II zaskarżonego wyroku i związana z tym potrzeba orzeczenia nowej kary łącznej pozbawienia wolności czynią bezprzedmiotowym odnoszenie się do zarzutu obrońcy oskarżonegoA. K.skierowanego przeciwko tej ostatniej karze. Tym niemniej należy zgodzić się z apelującym, że również ta kara była rażąco niewspółmierna w rozumieniuart. 438 pkt 4 k.p.k.
Przypomnieć należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym (por. art. wyroki sądów apelacyjnych w Katowicach z dnia 28 listopada 2016 r. w sprawie II Aka 99/16, LEX nr 2200280, w Białymstoku z dnia 14 grudnia 2017 r. w sprawie II Aka 200/17, LEX nr 2437828 oraz wyrok w Lublinie z dnia 18 lipca 2018 r., II Aka 133/18, LEX nr 2549793) zastosowanie zasady kumulacji (podobnie jak absorpcji, czy spiracji) przy orzekaniu kary łącznej uwarunkowane jest, obok celów zapobiegawczych i wychowawczych, które kara ma osiągnąć w stosunku do skazanego oraz potrzebami w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa (art. 85a k.k.), nadto relacjami zachodzącymi pomiędzy pozostającymi w zbiegu realnym czynami. Relacje te sprowadzają się do określenia, jak bliski związek przedmiotowo – podmiotowy łączy czyny oraz w jakich odstępach czasu zostały one popełnione. Im bliższy jest ten związek, tym bardziej kara łączna orzekana wyrokiem łącznym powinna być zbliżona do dopuszczalnego minimum. Priorytetową zasadą wymiaru kary łącznej powinna być zasada asperacji, a zasadę kumulacji można zastosować jedynie wówczas, gdy czyny nie wykazują żadnej więzi podmiotowej i przedmiotowej.
Sąd Rejonowy stracił z pola widzenia ww. okoliczności, a zwłaszcza to, że między przypisanymi oskarżonemu czynami zachodzi bardzo bliska więź (popełnione one zostały w niewielkim odstępie czasu i były ze sobą ściśle powiązane; kolejne z nich byłyde factokonsekwencją popełnienia poprzednich). Między czynami zachodziła też diametralna różnica w ocenie stopnia społecznej szkodliwości. Orzeczenie w tych okolicznościach wobec oskarżonego kary łącznej 15 lat pozbawienia wolności, opartej na zasadzie kumulacji, nie znajduje żadnego racjonalnego uzasadnienia. Sąd Okręgowy mają możliwość orzeczenia kary łącznej w granicach od 12 lat do 12 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności doszedł do przekonania, że karą łączną spełniającą wszystkie ww. kryteria, a zarazem realizującą pokładane w niej cele, będzie kara 12 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności.
Dlatego na mocyart. 437§1 i 2 k.p.k.w zw. zart. 438 pkt 4 k.p.k.należało orzec, jak w pkt. I ppkt 3 sentencji niniejszego wyroku.
Nie zasługuje na uwzględnienie apelacja pełnomocnika oskarżycieli posiłkowychM. Ć. (1),E. Ć.iM. Ć. (2), skierowana przeciwko rozstrzygnięciu o warunkowym zawieszeniu wykonania kar 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonych wobec oskarżonychS. J.iA. N..
Przypomnieć należy, że o rażącej niewspółmierności kary w rozumieniuart. 438 pkt 4 k.p.k.można mówić tylko wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć wpływ na wymiar kary, można by przyjąć, że zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez sąd pierwszej instancji, a karą, która byłaby prawidłowa w świetle dyrektywart. 53 k.k.(tak art. S.N. w wyroku z dnia 13 kwietnia 2000 r., WA 5/00 – LEX). Pojęcie „rażącej niewspółmierności” zostało sprecyzowane w praktyce jako różnica „wyraźna”, „bijąca w oczy”. A zatem jak trafnie podnosi się w orzecznictwie zmiana kary w instancji odwoławczej nie może następować w każdym wypadku, w którym jest możliwa wedle własnej oceny sądu odwoławczego, lecz wtedy tylko, gdy kara orzeczona nie daje się akceptować z powodu różnicy pomiędzy nią a karą sprawiedliwą, różnicy o randze zasadniczej, rażącej (art. wyrok S.N. z dnia 2 lutego 1995 r., KZS 4/96, poz. 42).
Powyższa sytuacja nie ma miejsca w odniesieniu do kar wymierzonych wobec oskarżonychS. J.iA. N.. Wymiar i charakter orzeczonych kar przekonuje o tym, że Sąd pierwszej instancji miał w polu widzenia wszystkie okoliczności decydujące o karze, we właściwych proporcjach je uwzględnił, czym sprostał wymaganiom dyrektyw sędziowskiego wymiaru kary przewidzianym wart. 53 k.k.W szczególności ustalając wymiar kary na poziomie 6 miesięcy pozbawienia wolności uwzględnił wszystkie istotne okoliczności obciążające (wysoki stopień szkodliwości czynów) oraz łagodzące (przyznanie się do popełnienia czynu, niekaralność sądową).
Odnosząc się wprost domeritumapelacji przypomnieć należy, że zgodnie z treściąart. 69§ 1 i 2 k.k.przesłanką decydującą o zastosowaniu instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary jest pozytywna prognoza kryminologiczna wobec oskarżonego, przejawiająca się w przekonaniu sądu, iż jest to wystarczające dla osiągnięcia wobec niego celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa. Prognoza ta winna opierać się przede wszystkim na postawie sprawcy, jego właściwościach i warunkach osobistych, dotychczasowym sposobie życia oraz zachowaniu się po popełnieniu przestępstwa.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy zauważyć wypada, żeS. J.iA. N.są młodymi osobami, wobec których priorytetem w zakresie wymiaru kary są względy wychowawcze. Obie oskarżone nie były dotychczas karane i pracują. Nadto przyznały się do popełnienia zarzucanego im czynu. Okoliczności te uzasadniają pozytywną prognozę kryminologiczną. Tym samym decyzja o warunkowym zawieszeniu wykonania orzeczonych wobec nich kar pozbawienia wolności, wsparta dodatkowo stosunkowo długim okresem próby, wynoszącym 3 lata, obowiązkiem informowania sądu o i kuratora o przebiegu okresu próby oraz grzywnami w kwotach po 3.000-zł., mieści się w granicach sądowego uznania.
Poglądu tego nie są w stanie podważyć argumenty zawarte w omawianej apelacji, albowiem po pierwsze, samowolne oddalenie się oskarżonych z miejsca wypadku „z czytelną intencją uniknięcia odpowiedzialności” stanowi niezbędne i zarazem nie podlegające wartościowaniu znamię czynu zart. 162§1 k.k.i tym samym nie ma wpływu na wymiar kary. Po drugie, skutek w postaci śmierci dwojga osób, nie obciąża oskarżonych, aA. K.(sprawcę wypadku drogowego). Nadto, w zakresie odnoszącym się do zachowań oskarżonych, został on uwzględniony przy ocenie stopnia winy i społecznej szkodliwości przypisanych im czynów, a w dalszej kolejności przy wymiarze kary pozbawienia wolności, której apelujący nie kwestionuje. Po trzecie, wskazywane przez apelującego rozbieżności i niespójności w wyjaśnieniach oskarżonych wynikają z realizacji ich prawa do obrony i tego tytułu nie mogą ponosić ujemnych konsekwencji prawnych.
Nie stwierdzając innych uchybień, które mogły mieć wpływ na treść wyroku w zaskarżonej części, na mocyart. 437§1 k.p.k.w pozostałej części (w tym w zakresie łącznego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych – pkt X części dyspozytywnej wyroku) należało utrzymać go w mocy.
Na mocyart. 624§1 k.p.k.w zw. zart. 634 k.p.k.należało zwolnić od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze: oskarżonego, albowiem uiszczenie ich byłoby dla niego zbyt uciążliwe (bezrobotny, utrzymywał się z opieki społecznej, będzie odbywał długoterminową karą pozbawienia wolności) oraz ze względów słusznościowych oskarżycieli posiłkowych.
Końcowo wskazać należy, że nie zasługuje na uwzględnienie wniosek pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych o zasądzenie na ich rzecz wydatków poniesionych na etapie postępowania odwoławczego. Jak wynika z treściart. 636§1 k.p.k.w sytuacji nieuwzględnienia apelacji oskarżycieli posiłkowych brak jest podstaw do zasądzenia na ich rzecz zwrotu wydatków poniesionych na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok S.N. z dnia 21 lipca 2011 r., III KK 172/11, LEX nr 860612).

     Przemysław Wasilewski Krzysztof Kamiński Sławomir Wołosik