Sąd Rejonowy w Legionowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 128/18
Data wyroku: 2018-04-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Tomasz Kosiński
Słowa kluczowe: Wyrok
Podstawa prawna: art. 209 § 1a kk

Sygn. akt II K 128/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 kwietnia 2018 r.
Sąd Rejonowy w Legionowie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSR Tomasz Kosiński
Protokolant: Bożena Oblińska
w obecności oskarżyciela :  ---
po rozpoznaniu dnia 30 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu w Legionowie sprawy :
S. Z. (1), synaJ.iT. z d. K.,urodzone (...)wN.
oskarżonego o to, że :
w czasie od dnia 24 lutego 2014 roku do dnia 27 stycznia 2018 roku wC., woj.(...)uchylał się od obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości treścią postanowienia Sądu Rejonowego w Legionowie, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 20.11.2008 r. sygn. akt III RC 394/08 w kwocie łącznej 650 zł na rzecz małoletnich uprawnionychJ.iK. Z. (1), następnie zmienionego treścią protokołu ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w Legionowie, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 10.03.2009 r. sygn. akt III RC 394/08 do kwoty łącznej 850 zł na rzecz małoletnich uprawnionychJ.iK. Z. (1)a także obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości treścią wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 26.09.2014 r. roku sygn. akt III RC 385/13 w kwocie 350 zł na rzecz małoletniego uprawnionegoK. Z. (2), gdzie wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych, przy czym okoliczność ta naraża małoletnich uprawnionychJ.,K.,K. Z. (2)na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych,
to jest o czyn zart. 209 § 1a k.k.

1
OskarżonegoS. Z. (1)uznaje za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na podstawieart. 209 § 1a k.k.skazuje go na karę ograniczenia wolności w wymiarze 1 ( jednego ) roku, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne wskazanej przez Sąd w wymiarze 30 ( trzydziestu ) godzin miesięcznie;

2
Na podstawieart. 34 § 3 k.k.w zw. zart. 72 § 1 pkt. 3 k.k.zobowiązuje oskarżonegoS. Z. (1)do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie małoletnich dzieciJ. Z.,K. Z. (1)iK. Z. (2)w okresie wykonywania kary ograniczenia wolności;

3
Na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwalnia oskarżonegoS. Z. (1)w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych.

Sygn. akt II K 128/18

UZASADNIENIE ( w trybieart. 424 § 3 k.p.k.)
Na podstawie całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
OskarżonyS. Z. (1)stanął pod zarzutem iż w czasie od dnia 24 lutego 2014 roku do dnia 27 stycznia 2018 roku wC., woj.(...)uchylał się od obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości treścią postanowienia Sądu Rejonowego w Legionowie, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 20.11.2008 r. sygn. akt III RC 394/08 w kwocie łącznej 650 zł na rzecz małoletnich uprawnionychJ.iK. Z. (1), następnie zmienionego treścią protokołu ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w Legionowie, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 10.03.2009 r. sygn. akt III RC 394/08 do kwoty łącznej 850 zł na rzecz małoletnich uprawnionychJ.iK. Z. (1)a także obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości treścią wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 26.09.2014 r. roku sygn. akt III RC 385/13 w kwocie 350 zł na rzecz małoletniego uprawnionegoK. Z. (2), gdzie wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych, przy czym okoliczność ta naraża małoletnich uprawnionychJ.,K.,K. Z. (2)na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, to jest popełnienia czynu zart. 209 § 1 k.k..
S. Z. (1)ma ukończone 38 lata,  jest rozwiedziony  , ma na utrzymaniu 3 dzieci  , jest osobą bezrobotną pozostającą na utrzymaniu rodziców , był karany ( k.  29  ), nie był leczony psychiatrycznie ani leczony odwykowo.
OskarżonyS. Z. (1)w postępowaniu przygotowawczym przyznał się do popełnienia zrzucanego mu czynu ( k. 29 ) . W postępowaniu przygotowawczym oskarżonyS. Z. (1)wyjaśnił z jakich powodów nie płacił w okresie objęty zarzutem aktu oskarżenia alimentów na rzecz swoich dzieci . Następnie oskarżonyS. Z. (1)złożył wniosek w trybieart. 335 k.p.k..
Sąd dał w wiarę wyjaśnieniom oskarżonegoS. Z. (1)zwłaszcza w zakresie jakim przyznał się do popełnieni zarzucanego mu czynu . W tym zakresie wyjaśnienia oskarżonejS. Z. (1)są jasne , dokładne i korespondują z całością w sprawie materiału dowodowego zwłaszcza : zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa ( k. 1 ) , decyzji ( k. 2 ) , odpisu wyroku ( k. 3 ) , zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji alimentów ( k. 5-6 ) , odpisu postanowienia ( k. 9 ) oraz zeznaniami świadkaD. Z.( k. 16-17 ) .
Sąd dał pełną wiarę zeznaniom przesłuchanego w niniejszej sprawie świadkaD. Z.jako jasnym , dokładnym i korespondującym z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zwłaszcza z wyjaśnieniami oskarżonegoS. Z. (1)w zakresie jakim ten których przyznała się do popełnienia zarzucanego jej czynu.
Z zeznań świadkaD. Z.– matkiJ.,K.,K. Z. (2)wynika w jakich okresach oskarżonyS. Z. (1)nie płacił zasadzonych alimentów na rzecz swoich synów . Z zeznań tego świadka wynika również jaka w związku z tym faktem była sytuacja materialna jej i jej synów ( k. 16-17 ).
Sąd dał w pełni wiarę dowodom z dokumentów , albowiem dokumenty powyższe zostały sporządzone przez funkcjonariuszy publicznych , nie zainteresowanych rozstrzygnięciem w sprawie , a zatem nie mających logicznego powodu , by przedstawiać nieprawdziwy stan rzeczy w dokumentach . Brak jest na tych dokumentach jakichkolwiek śladów podrobienia bądź przerobienia .
Sąd dał ponadto wiarę wszystkim ujawnionym na rozprawie dokumentom. Ich autentyczność i wiarygodność nie była kwestionowana przez żadną ze stron, ani nie stoi w sprzeczności z żadnym innym dowodem, a tym samym nie budzi wątpliwości.
Sąd zważył, co następuje:
Przepisart. 209 § 1 k.k.( w brzmieniu obowiązującym od 31 maja 2017 r. ) stanowi , iż karze podlega , kto  uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące. Natomiast zgodnie z treściąart. 209 § 1a k.k.jeżeli sprawca czynu określonego w§ 1naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Aktualne brzmienie przepisówart. 209 k.k.nadane zostało ustawą z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny orazustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów(Dz. U. z 2017 r. poz. 952). Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy (nr 1193), wprowadzone zmiany „skutkują nowym brzmieniem przepisu, oderwanym od dotychczasowych znamion w postaci «uporczywości» uchylania się od obowiązku alimentacyjnego i skutku w postaci «narażenia osoby uprawnionej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych». Znamiona te rodzą wiele kontrowersji zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie, nie sprzyjając stabilności judykatów i nie przyczyniając się do pełnej karnoprawnej ochrony osób pokrzywdzonych”. Przedmiotem ochrony są rodzina i instytucja opieki; chodzi o zabezpieczenie materialnych podstaw egzystencji dla osób najbliższych sprawcy oraz tych, których prawa w tym zakresie wynikają z orzeczenia sądowego lub ustawy (Szewczyk (w:) Zoll II, s. 902; por. też postanowienie SN z dnia 20 kwietnia 2001 r., V KKN 47/01, OSP 2002, z. 3, poz. 43, z glosą Wąska, tamże). Wyrażany bywa też pogląd, że przedmiotem ochrony jest także prawo do alimentacji .
Strona przedmiotowa przestępstwa stypizowanego wart. 209 § 1 k.k.wyraża się w uchylaniu się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości ciążącego na sprawcy. Celowym zabiegiem ustawodawcy była rezygnacja z penalizacji uchylania się od wszelkiego rodzaju świadczeń alimentacyjnych jedynie na rzecz świadczeń określonych co do wysokości (tj. świadczeń pieniężnych), bowiem w praktyce tylko z taką formą niewykonywanych świadczeń alimentacyjnych mają do czynienia organy ścigania i sądy w postępowaniu karnym. W przepisachart. 209 k.k.zrezygnowano ze znamienia uporczywości uchylania się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego, które to implikowało problemy interpretacyjne (choć zwykle wskazywano, że znamię uporczywości łączy w sobie dwa elementy: jeden z nich (subiektywny) charakteryzuje postępowanie sprawcy od strony podmiotowej, a polega na szczególnym nastawieniu psychicznym wyrażającym się w nieustępliwości, chęci postawienia na swoim, drugi zaś element (obiektywny), polega na trwaniu takiego stanu rzeczy przez pewien dłuższy czas (np. na wstrzymywaniu się z zapłatą kolejnych rat alimentacyjnych co najmniej przez 3 miesiące lub płacenie ich nieregularnie albo w kwotach znacznie niższych od należnych) - por. uchwała SN z dnia 9 czerwca 1976 r., VI KZP 13/75, OSNKW 1976, nr 7-8, poz. 86). W aktualnym stanie prawnym dla bytu przestępstwa zart. 209 § 1 k.k.konieczne jest, aby łączna wysokość zaległości powstałych wskutek uchylania się od wykonania obowiązku alimentacyjnego stanowiła równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące. A zatem np. w sytuacji, gdy na sprawcy ciąży obowiązek alimentacyjny ustalony w wysokości 1500 zł miesięcznie, a wpłaca on jedynie po 500 zł miesięcznie, wówczas po pięciu miesiącach wysokość zaległości będą wynosiły 5000 zł, tak więc znamiona przedmiotowe zastaną zrealizowane (bowiem równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych wynosi 4500 zł). W przypadku opóźnienia zaległego świadczenia innego niż okresowe musi ono wynosić co najmniej 3 miesiące (a zatem widać tu jednak wyraźne nawiązanie do znamienia uporczywości na gruncie sprzed nowelizacjiart. 209).
Jak słusznie zauważył SN w uchwale z dnia 9 czerwca 1976 r., VI KZP 13/75, OSNKW 1976, nr 7-8, poz. 86: „Uchylanie się od obowiązku łożenia na utrzymanie osoby uprawnionej do alimentacji zachodzi wtedy, gdy zobowiązany mając obiektywną możliwość wykonania tego obowiązku, nie dopełnia go ze złej woli” (por. również wyrok SN z dnia 5 stycznia 2001 r., V KKN 504/00, Prok. i Pr.-wkł. 2001, nr 6, poz. 3 oraz wyrok SA we Wrocławiu z dnia 16 marca 2016 r., II AKa 7/16, LEX nr 2025526). Podobny pogląd wyraził SN w postanowieniu z dnia 17 kwietnia 1996 r., II KRN 204/96, Prok. i Pr.-wkł. 1996, nr 11, poz. 4: „W pojęciu „uchyla się” mieści się negatywny stosunek psychiczny osoby zobowiązanej do wykonania nałożonego na nią obowiązku, który sprawia, że mimo obiektywnej możliwości jego wykonania, sprawca tego obowiązku nie wypełnia, gdyż wypełnić nie chce lub też zlekceważył obowiązek nałożony wyrokiem. Ten negatywny stosunek winien być wykazany stosownymi dowodami”.
Niealimentacja jest przestępstwem indywidualnym, jego sprawcą może być bowiem jedynie osoba zobowiązana do alimentacji na rzecz innej osoby na mocy ustawy lub orzeczenia sądowego.
Przestępstwo niealimentacji ( określone wart. 209 § 1 k.k.) może być popełnione jedynie umyślnie, w obu postaciach zamiaru. Wydaje się również, że nie ma przeszkód, aby znamię skutku określone wart. 209 § 1a k.k.(tzn. narażenia na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych) mogło być objęte zarówno zamiarem bezpośrednim, jak i ewentualnym ( za Marek Mozgawa ( red. ) , Kodeks karny . Komentarz aktualizowany ).
W powyższej sprawie oskarżonyS. Z. (1)wypełnił wszystkie znamiona przestępstwa zart. 209 § 1a k.k.. OskarżonyS. Z. (1)w okresie od dnia 24 lutego 2014 roku do dnia 27 stycznia 2018 roku wC., woj.(...)uchylał się od obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości treścią postanowienia Sądu Rejonowego w Legionowie, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 20.11.2008 r. sygn. akt III RC 394/08 w kwocie łącznej 650 zł na rzecz małoletnich synówJ.iK. Z. (1), następnie zmienionego treścią protokołu ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w Legionowie, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 10.03.2009 r. sygn. akt III RC 394/08 do kwoty łącznej 850 zł na rzecz małoletnich dzieciJ.iK. Z. (1)a także obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości treścią wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 26.09.2014 r. roku sygn. akt III RC 385/13 w kwocie 350 zł na rzecz małoletniego synaK. Z. (2)poprzez nie łożenie na ich utrzymanie. Łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości przekraczała równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych. W tym okresie oskarżonyS. Z. (1)nie płacił zasądzonych od niego na rzecz małoletnich synówJ. Z.,K. Z. (1)iK. Z. (2)alimentów, a egzekucja komornicza wobec oskarżonego okazała się bezskuteczna ( k. 5-6 ). Działanie oskarżonegoS. Z. (1)naraził jego synówJ. Z.,K. Z. (1)iK. Z. (2)na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Fakt ten wynika wprost z zeznań świadkaD. Z.z których wynika że w okresie objętym aktem oskarżenia oskarżonyS. Z. (1)w ogóle nie płacił zasądzonych od niego na rzecz swoich małoletnich synów , a egzekucja komornicza wobec oskarżonego okazała się bezskuteczna ( k. 16-17 ). Fakt ten potwierdzają ponadto dowody w postaci : zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa ( k. 1 ) , decyzji ( k. 2 ) , odpisu wyroku ( k. 3 ) , zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji alimentów ( k. 5-6 ) , odpisu postanowienia ( k. 9 ) . Należy wskazać iż oskarżonyS. Z. (1)przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu i złożył wniosek w trybieart. 335 k.p.k.( k. 26 ).
Należy podnieść iż świetle ustalonej linii orzecznictwa uchylanie się od obowiązku łożenia na utrzymanie osoby uprawnionej do alimentacji zachodzi dopiero wtedy, gdy zobowiązany, mając obiektywną możliwość wykonania tego obowiązku, nie dopełnia go ze złej woli. Musi to więc być zachowanie umyślne, w którym wyraża się szczególne nastawienie psychiczne sprawcy (element subiektywny), a z drugiej strony - stan uchylania się trwający przez określony dłuższy czas (element obiektywny). Ten negatywny stosunek sprawcy do ciążącego na nim obowiązku musi być wykazany stosownymi dowodami (por. wyrok SN z dnia 17 kwietnia 1996 r., II KRN 204/96, Orz. Prok. i Pr. 1996, nr 11, poz. 4), przy czym nie są istotne motywy kształtujące takie nastawienie sprawcy. Jeśli zaś chodzi o obiektywny element uchylania się, to w cytowanej uchwale z dnia 9 czerwca 1976 r. dotyczącej przestępstw przeciwko rodzinie (VI KZP 13/75 ) ( tak Andrzej Marek Komentarz do art. 209 kodeksu karnego ) . W powyższej sprawie te przesłanki niewątpliwie zostały spełnione . Należy wskazać iż w okresie objętym aktem oskarżenia oskarżonyS. Z. (1)miał obiektywną możliwość wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego .
Z tych względów zarówno okoliczności sprawy , jak i wina oskarżonegoS. Z. (1)nie budzą wątpliwości .
Wymierzając oskarżonemuS. Z. (1)karę Sąd wziął pod uwagę zarówno okoliczności obciążające jaki i łagodzące.
Niewątpliwą okolicznością obciążającą jest duży stopień społecznej szkodliwości popełnionego przez oskarżonego czynu przejawiający się w charakterze naruszonego przez oskarżonego dobra jakim jest rodzina i obowiązek opieki. Za okoliczność obciążającą Sąd uznał również fakt iż oskarżonyS. Z. (1)był karany ( k. 29 ) .
W powyższej sprawie Sąd nie stwierdził istnienia okoliczności łagodzących wobec oskarżonegoS. Z. (1).
Orzekając o karze Sąd wymierzył oskarżonemuS. Z. (1)za czyn zart. 209 § 1a k.k.opisany w pkt. 1 wyroku karę ograniczenia wolności w wymiarze w 1 ( jednego ) roku, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne wskazanej przez Sąd w wymiarze 30 ( trzydziestu ) godzin miesięcznie spełnia wymogi zarówno prewencji indywidualnej jak i generalnej, a także odpowiada stopniowi zawinienia i społecznej szkodliwości czynu. Winna spełnić wobec oskarżonego funkcję wychowawczą i powstrzymać go w przyszłości od popełnienia podobnych czynów.
Na podstawieart. 34 § 3 k.k.w zw. zart. 72 § 1 pkt. 3 k.k.Sąd zobowiązał oskarżonegoS. Z. (1)do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie małoletnich dzieciJ. Z.,K. Z. (1)iK. Z. (2)w okresie wykonywania kary ograniczenia wolności . Orzeczenie tego obowiązku spełnia wobec oskarżonegoS. Z. (2)cele zarówno wychowawcze jak i zapobiegnie popełnieniu przez niego podobnych przestępstw w przyszłości.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.i zwolnił oskarżonegoS. Z. (2)w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych biorąc pod uwagę dochody oskarżonego .
Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w wyroku.
Należy ponadto podnieść iż mimo że Prokurator w trybieart. 422 § 1 k.p.k.złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia co do całości wyroku Sąd sporządził uzasadnienie tego wyroku zgodnie z treściąart. 424 § 3 k.p.k.. Zgodnie treściąart. 424 § 3 k.p.k.w wypadku złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku jedynie co do rozstrzygnięcia o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu albo o uzasadnienie wyroku wydanego w trybie art. 343, art. 343a lub art. 387 uzasadnienie powinno zawierać co najmniej wyjaśnienie podstawy prawnej tego wyroku oraz wskazanych rozstrzygnięć.