Sąd Rejonowy w Świdnicy
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1168/18
Data wyroku: 2018-11-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Karolina Wołoszczuk

Sygn. akt I C 1168/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 listopada 2018 roku
Sąd Rejonowy w Świdnicy I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący SSR Karolina Wołoszczuk
Protokolant Joanna Wierszak
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 roku wŚ.
sprawy z powództwaN. W.
przeciwko(...) Państwowym S.A.wW.O.(...)weW.
o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu.
I. ustala, żeN. W.wstąpiła w stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego wŚ.przyPlacu (...)w miejsce dotychczasowego najemcyE. W.zmarłego 13 lutego 2017 roku;
II. zasądza od strony pozwanej(...) Państwowych SAwW.O.(...)weW.na rzecz powódkiN. W.kwotę 487 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sygn. akt I C 1168/18

UZASADNIENIE

    PowódkaN. W.w pozwie przeciwko(...) Państwowym S.A.wW.O.(...)weW.wniosła o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego wŚ.przyPlacu (...)w miejsce swojego dziadkaE. W.zmarłego w dniu(...)r. W uzasadnieniu swojego żądania wskazała, że tytuł prawny do spornego lokalu mieszkalnego, będącego w zasobach strony pozwanej, posiadał dziadek powódkiE. W.na podstawie umowy najmu z dnia 29 października 1998 r. Od dnia 3 października 2002 r. uprawnienie do zamieszkiwania w lokalu posiadała powódka, jej matkaA. R.oraz rodzeństwoA. W.iP. W., a od dnia 19 sierpnia 2009 r. wskazane osoby są zameldowane na stałe i lokal ten stanowi dla nich centrum życiowe. Powódka wskazała, iż w lokalu tym do czasu śmierci zamieszkiwał ojciec powódkiW. W. (1), na którym ciążył obowiązek alimentacyjny wobec dzieci, z którego to obowiązku nie wywiązywał się. Powódka podała, iż w czasie gdy egzekucja alimentów była nieskuteczna, obowiązek alimentacyjny wobec niej i jej rodzeństwa realizował najemca. Powódka podniosła, iż spełnia przesłanki wskazane wart. 691 § 1 k.p.c.bowiem jest osobą, wobec której najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, realizowanych poprzez dopuszczenie do wspólnoty mieszkaniowej i finansowania jej potrzeb.
Strona pozwana(...) Państwowe S.A.z siedzibą wW.O.(...)weW.w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazała, że powódka nie ma legitymacji do wytoczenia przedmiotowego powództwa, bowiem wnuczka najemcy nie jest osobą wskazaną w katalogu określonym wart. 691 k.c.Strona pozwana zarzuciła, iż najemca nie był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych względem powódki, ponieważ przedmiotową przesłankę należy interpretować tylko jako obowiązek konkretny i sprecyzowany np. orzeczeniem sądu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Lokal mieszkalny położony wŚ.przyPlacu (...)znajduje się w zasobach mieszkaniowych(...) Państwowych S.A.wW.,O.(...)weW.. Od dnia 29 października 1988 r. na podstawie umowy najmu przedmiotowego lokalu najemcą został dziadek powódki-E. W.. Wraz z najemcą w lokalu mieszkał jego synW. W. (1), synowaA. R.oraz wnuczkiN. W.,A. W.,P. W.. Wskazane osoby były zameldowane w lokalu czasowo do dnia 19 sierpnia 2009r., a od tej daty są w nim zameldowane na stałe.
Dowód:
-umowa najmu Nr (...)z dnia 29 października 1998 r. – k. 63-63 v;
-aneks nr (...)doumowy najmu Nr (...)z dnia 29 października 1998 r. – k. 10;
- zaświadczenie Burmistrza MiastaŚ.– k. 13;
- zeznania świadkaA. R.– k. 72 v.-73 v. (e-protokół – k. 75).
Ojciec powódkiW. W. (1)był uzależniony od alkoholu. Nie posiadał stałej pracy, a pieniądze zarobione z okazjonalnych prac dorywczych przeznaczał na zakup alkoholu. Z uwagi na niewywiązywanie się przezW. W. (1)z obowiązku alimentacyjnego wobec swoich małoletnich dzieci, w tym powódkiN. W., wszczęto wobec niego na podstawie prawomocnego wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 3 października 2005 r., sygn. akt III RC(...), postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wŚ.
A. S.w sprawie o sygn. Kmp(...). Egzekucja alimentów była bezskuteczna.W. W. (1)zmarł w dniu(...)r., a po jego śmierci postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone.
Decyzją z dnia 8 lipca 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.odmówiłN. W.,A. W.iP. W.prawa do renty rodzinnej po zmarłymW. W. (1).
Dowód:
- odpis skrócony aktu zgonuW. W. (1)– k. 18;
- decyzja(...) OddziałwW.z dnia 8 lipca 2015 r. – k. 19-20;
- postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wŚ.A. S.z dnia 27 maja 2015 r. – k. 21;
- zeznania świadków:
A. R.– k. 72 v.-73 v. (e-protokół – k. 75),
D. H.– k. 86-86 v,
K. O.– k. 86 v,
- przesłuchanie powódkiN. W.– k. 87.
Z uwagi na to, że ani powódka, ani jej dwie małoletnie siostry, w tym jedna niepełnosprawna, nie otrzymywały od ojca żadnej pomocy finansowej i materialnej, zaś dochody matki powódki nie były stałe, ani wystarczające, dziadek powódkiE. W.przez cały okres wspólnego zamieszkiwania pomagał w utrzymaniu rodziny, w tym powódki.E.W.przekazywałA. R.całe swoje dochody celem utrzymania wnuczek, dokonywania opłat i prowadzenia gospodarstwa domowego.E. W.opiekował się wnuczkami, odprowadzał je do szkoły, dawał kieszonkowe, odrabiał z nimi lekcje, poświęcał im większość swojego czasu. Aby umożliwić odrabianie lekcji powódce, jej dziadek wydzielił w mieszkaniu kącik do nauki. Po śmierci ojca powódkiW. W. (1)sytuacja w zakresie utrzymania rodziny, w tym powódki, nie uległa zmianie. W dalszym ciąguE. W.otrzymywaną emeryturę przekazywał matce powódki, która posiadała upoważnienie do kontaE. W.i z którą prowadził wspólne gospodarstwo domowe.
Dowód:
- zaświadczenia z 14 maja 2018r.- k. 15-16;
- orzeczenie o niepełnosprawności- k. 34;
- zeznania świadków:
A. R.– k. 72 v.-73 v. (e-protokół – k. 75),
D. H.– k. 86-86 v,
K. O.– k. 86 v,
- przesłuchanie powódkiN. W.– k. 87.
NajemcaE. W.zmarł w dniu 13 lutego 2017 r. W chwili jego śmierci powódka uczęszczała do szkoły, a główny ciężar jej utrzymania spoczywał naE. W..
Dowód:
- odpis skrócony aktu zgonu- k. 18;
- zaświadczenie z dnia 14 maja 2018r.- k. 17;
- zeznania świadków:
A. R.– k. 72 v.-73 v. (e-protokół – k. 75),
D. H.– k. 86-86 v,
K. O.– k. 86 v,
- przesłuchanie powódkiN. W.– k. 87.
Pismem z dnia 15 marca 2017 r. strona pozwana poinformowała matkę powódkiA. R., iż w związku ze zgonem najemcyE. W., wygasł najem lokalu mieszkalnego położonego przyPlacu (...)wŚ.oraz wezwała do dobrowolnego opróżnienia i przekazania mieszkania administracji(...) S.A.z w terminie 30 dni od daty otrzymania pisma. W dniu 16 kwietnia 2018 r. strona powodowa powiadomiła matkę powódkiA. R.o wysokości stawki odszkodowania za korzystanie z lokalu bez tytułu prawnego, którąA. R.uiściła. Strona powodowa poinformowała również, że lokal mieszkalny położony przyPlacu (...)wŚ.został przeznaczony na sprzedaż. Pismem z dnia 4 maja 2017 r. powódka zwróciła się do strony pozwanej z wnioskiem o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego położonego przyPlacu (...)wŚ., bowiem zmarły najemca realizował wobec niej dobrowolnie obowiązek alimentacyjny.
Dowód:
- pismo strony powodowej z dnia 15 marca 2017 r. – k. 24;
- pismo strony powodowej z dnia 6 kwietnia 2017 r. - k. 25;
- wniosek powódki z dnia 4 maja 2017 r. – k. 26-27;
- pisma strony powodowej z dnia 16 kwietnia 2018 r. - k. 22, 28-33;
- dowód wpłaty – k. 23.

Sąd zważył, co następuje:
Powództwo jest uzasadnione.
Zgodnie z treściąart. 691 § 1 k.p.c.w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. W myśl§ 2tego artykułu, osoby wymienione w§ 2wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. Powyższe przesłanki muszą zostać spełnione łącznie, a brak jednej z nich skutkuje niemożnością wstąpienia w stosunek najmu po śmierci najemcy.
Bezspornym pomiędzy stronami było to, iż najemcą lokalu mieszkalnego, będącego w zasobach strony pozwanej, położonego wŚ.przyPlacu (...)był dziadek powódkiE. W., zaś powódka i jej matka oraz siostry stale zamieszkiwały z najemcą do chwili jego śmierci. Niekwestionowane jest również to, że ojciec powódki, a syn zmarłego najemcy nie wywiązywał się z ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku alimentacyjnego względem osób uprawnionych, w tym wobec powódki. Wreszcie poza sporem jest to, że strona pozwana mimo wniosku powódki odmówiła jej wstąpienia w stosunek najmu wzywając rodzinę powódki do opuszczenia lokalu i zapłaty odszkodowania, które zostało uiszczone. Powyższe okoliczności, niekwestionowane w istocie przez stronę pozwaną wynikają z dokumentów w postaci umowy najmu, zaświadczeń o zameldowaniu, o pobieraniu nauki, decyzji o niepełnosprawności, decyzji ZUS, postanowienia komornika sądowego z dnia 27 maja 2015r., czy też korespondencji miedzy stronami. Istota sporu sprowadzała się natomiast do ustalenia, czy powódka, mimo iż zamieszkiwała w chwili śmierci z najemcą, należy do kręgu osób o których mowa w cytowanym na wstępie przepisieart. 691 k.c.Strona pozwana kwestionując powyższe wskazywała, że obowiązek alimentacyjny ciążący na osobie zobowiązanej w dalszej kolejności musi być konkretny i sprecyzowany np. orzeczeniem sądu, którego w niniejszej sprawie brak.
Istotnie w doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że spośród osób wymienionych wart. 691 k.c.najmniej czytelna, mogąca nastręczać wielu problemów interpretacyjnych jest kategoria „osób, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych". Wykładni tego zwrotu dokonał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 lipca 2003r. sygn. P 31/02, wywodząc ją z porównania odesłania do kryterium obowiązku alimentacyjnego, dokonanego przez ustawodawcę wart. 6882k.c.iart. 691 k.c.W przeciwieństwie doart. 6882k.c., w którym mowa jest o "najemcy obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym" i który to zwrot może być rozumiany jako obciążenie potencjalnym obowiązkiem alimentacyjnym, sformułowanie użyte wart. 691 k.c.("najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych") musi być rozumiane jako obciążenie konkretnym obowiązkiem alimentacyjnym wobec określonej osoby. Należy przy tym mieć na względzieart. 128-144 k.r.o., z których wynika, że obowiązek alimentacyjny (dostarczanie środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo (art. 128 k.r.o.). Obowiązek alimentacyjny obciąża też byłych małżonków (art. 130 k.r.o.), osoby pozostające w stosunku przysposobienia (art. 131 k.r.o.) oraz w stosunku powinowactwa (art. 144 k.r.o.). Przy określaniu obowiązku alimentacyjnego w kontekścieart. 691 k.c.trzeba uwzględnić trafne spostrzeżenie TK, że ten ostatni przepis wyraźnie wskazuje na "kierunek" obowiązku alimentacyjnego - chodzi wyłącznie o relację, w której najemca jest zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych, a domownik jest osobą uprawnioną. Ponadto nie wolno zapominać, że przepisykodeksu rodzinnego i opiekuńczegookreślają krąg osób potencjalnie zobowiązanych do świadczeń alimentacyjnych. Obowiązek alimentacyjny konkretyzuje się bowiem dopiero wtedy, gdy potencjalnie uprawniony do alimentacji znajdzie się w niedostatku, o którym mowa wart. 133 § 2 k.r.o.( vide E. Bończak- Kucharczyk, Kodeks cywilny, ochrona praw lokatorów i najem lokali mieszkalnych- komentarz, wyd. ABC 2011r.). Trybunał Konstytucyjny podkreślił przy tym, że krąg osób, określonych przez odwołanie się do obowiązku alimentacyjnego, obejmuje osoby fizyczne, względem których najemca realizował swój obowiązek alimentacyjny poprzez dopuszczenie do wspólnoty mieszkaniowej w lokalu (czemu nie mógł sprzeciwić się wynajmujący -art. 6882k.c.). Chodzi przy tym o obowiązek konkretny, a nie potencjalny, tj. obowiązek faktycznie wykonywany. Bez znaczenia natomiast jest to, czy obowiązek alimentacyjny był realizowany na podstawie orzeczenia sądu, czy dobrowolnej decyzji. Obowiązek alimentacyjny najemcy musi istnieć w momencie jego śmierci.
W ocenie Sądu twierdzenia powódki, iż była osobą względem której na najemcy ciążył obowiązek alimentacyjny, mimo braku stosownego w tym zakresie orzeczenia sądu, ugody sądowej, czy też umowy, są uzasadnione. Przenosząc bowiem powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż powódka, jak i jej siostry – w okresie kiedy opiekował się nimi dziadek – były osobami niepełnoletnimi, a ich matkaA. R.nie była w stanie samodzielnie zapewnić im odpowiednich warunków bytowych jak i materialnych. Wszyscy powołani w sprawie świadkowie, to jestD. H.,K. O.iA. R.zgodnie zeznali, iżE. W.przyjął swoją synową wraz z jej dziećmi, a jego wnuczkami, do wspólnoty mieszkaniowej i otoczył je troskliwą opieką. Wymienieni świadkowie zeznali, iż dotychczasowy najemca przekazywał swoje dochodyA. R.na utrzymanie wnuczek, na prowadzenie gospodarstwa domowego oraz na zakup żywności i przygotowanie posiłków. Ponadto osobiście zajął się opieką nad wnuczkami, odprowadzając je do szkoły, odrabiając z nimi lekcje, spędzając z nimi czas i czasami dając niewielkie kieszonkowe. ŚwiadekK. O., która w latach 2010-2015 sprawowała kuratelę społeczną w związku z niewywiązywaniem się przezW. W. (1)z obowiązku opieki nad córkami, zeznała, iżE. W.w trosce o poprawne warunki bytowe powódki i jej sióstr wygospodarował miejsce, w którym dzieci mogły spokojnie odrabiać lekcje, a jego pomoc była stała i zaangażowana (k. 86 v.). Powyższe zachowanieE. W., potwierdzone spójnymi zeznaniami świadków, trafnie podsumowała powódka wskazując, iż „ja czułam się bardziej związana z dziadkiem niż ojcem, w moim odczuciu dziadek był bardziej ojcem niż dziadkiem (...) robił to dobrowolnie dla nas, czuł się odpowiedzialny za nas, i za to że nasz ojciec nie wypełniał żadnych obowiązków wobec nas” (k. 87).
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż po stronie zmarłego najemcy doszło do zaktualizowania się obowiązku alimentacyjnego, wobec czego był to obowiązek konkretny, polegający na zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych i bytowych uprawnionej. Bez takiego wsparcia powódka znalazłaby się w niedostatku, z uwagi na całkowity brak realizacji obowiązku alimentacyjnego przez ojca powódki. Analizując zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy nie ulega również wątpliwości, że matka powódki, biorąc pod uwagę jej niski i nieregularny dochód oraz ilość dzieci na utrzymaniu, w tym jedno niepełnosprawne, nie była w stanie samodzielnie zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych powódki. Zatem spełnione zostały wszystkie przesłanki obowiązku alimentacyjnego dziadka- najemcy, z którego wywiązywał się regularnie. Obowiązek ten był zatem realny, konkretny i faktycznie dobrowolnie wykonywany.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności Sąd w oparciu o powołane przepisy uwzględnił powództwo w całości i orzekł jak w pkt I wyroku.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.zasądzając na rzecz powódki jako strony wygrywającej sprawę kwotę 487 zł tytułem kosztów procesu, które obejmują 200 zł opłaty od pozwu, 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i 270 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego obliczonego stosownie do § 2 pkt 2 Rozp.M.. Spr. z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( pkt II wyroku).