Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi
III Wydział Cywilny
Sygnatura akt: III Ns 1021/17
Data wyroku: 2018-04-20 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Aleksandra Smołkowicz
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: ART. 1019 § 2 K.C.

Sygn. aktIII Ns 1021/17

POSTANOWIENIE
Dnia 20 kwietnia 2018 roku
Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, III Wydział Cywilnyw składzie:
Przewodniczący: Sędzia S.R. Aleksandra Smołkowicz
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kałuzińska
po rozpoznaniu 20 kwietnia 2018 wŁ.
na rozprawie
sprawy z wnioskuD. W.iM. W.
z udziałem(...)wŁ.
o zatwierdzenie oświadczeńD. W.iM. W.o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poK. W., zmarłym(...)2015 roku
p o s t a n a w i a :

1
oddalić wniosek;

2
ustalić, iż wnioskodawcy ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Sygn. aktIII Ns 1021/17

UZASADNIENIE
9 października 2017 roku małoletni wnioskodawcyD. W.orazM. W., reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli o przyjęcie oświadczeń, iżD. W.iM. W.uchylają się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poK. W.zmarłym(...)2015 r. wŁ.i tam ostatnio stale zamieszkałym. Wnioskodawcy wnieśli o zatwierdzenie przez Sąd tychże oświadczeń i jednocześnie o przyjęcie oświadczeń, że spadek poK. W.D. W.iM. W.odrzucają.
W uzasadnieniu wnioskodawcy wskazali, że notariuszT. Ś.nie poinformował rodziców (przedstawicieli ustawowych) wnioskodawców, że muszą ponownie stawić się u notariusza z postanowieniem Sąd, który zezwoli na odrzucenie spadku w imieniu małoletnich synów(wniosek wraz z uzasadnieniem - k. 2 - 5).
26 stycznia 2018R. W. (1)działając jako przedstawiciel ustawowy małoletniegoD. W.oświadczył, iż spadek w jego imieniu jako spadkobierca ustawowy poK. W.zmarłym(...)2015 roku wR., ostatnio stale zamieszkałym wŁ.odrzuca.
PonadtoR. W. (1)działając jako przedstawiciel ustawowy małoletniegoM. W.oświadczył, iż spadek w jego imieniu jako spadkobierca ustawowy poK. W.zmarłym(...)2015 roku wR., ostatnio stale zamieszkałym wŁ.odrzuca.(załącznik do protokołu rozprawy z dnia 26 stycznia 2018 roku- k. 17).
Wezwany do udziału w sprawie uczestnik postępowania(...)nie zajął stanowiska procesowego w sprawie, nie wnosił o powtórne przeprowadzenie dowodów z jego udziałem.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
(...)2015 roku zmarłK. W.. (okoliczność bezsporna).
MałoletniM. W.iD. W.są bratankamiK. W.. Wraz z rodzicami zamieszkują w Niemczech.R.iI.małżonkowieW.mieli świadomość istnienia długów spadkowych, dlatego teżR. W. (1)29 lutego 2016 roku kiedy dowiedział się o odrzuceniu spadku przez bliższych krewnych przyjechał do Polski i odrzucił spadek po bracieK. W.. Wśród kolejnych spadkobierców wskazał swoje małoletnie dzieci:D. W.iM. W.(okoliczności bezsporne, oświadczenie o odrzuceniu spadku - akta III Ns 326/16 ).
R. W. (1)chciał odrzucić spadek również w imieniu dzieci, ale dowiedział się od notariusza, że w celu odrzucenia spadku przez małoletnie dzieci konieczna jest zgoda Sądu Rodzinnego(dowód z przesłuchania stron w zakresie zeznań przedstawicieli ustawowych wnioskodawców:R. W. (1)- protokół elektroniczny rozprawy k. 15v - 16 godz. 00:21:20 i następne iI. W. (1)- protokół elektroniczny rozprawy k. 15v - 16 godz. 00:09:35 i następne).
W tym samym dniu (29.02.2016 r. ) i przed tym samym notariuszemR. W. (1)udzielił pełnomocnictwa swemu ojcuJ. W.do reprezentowania go przed:
a) Sądem Rejonowym Wydziałem Rodzinnym i Nieletnich we wszelkich czynnościach związanych z wydaniem postanowienia o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd majątkiem małoletnichD. W.iM. W.polegającej na złożeniu w ich imieniu oświadczenia o odrzuceniu spadku poK. W.,
b) właściwym sądem lub notariuszem celem złożenia oświadczenia o odurzeniu spadku w imieniu swoich małoletnich dzieciD. W.iM. W.poK. W.,
c) składania w tym zakresie wniosków i oświadczeń woli, składania zeznań i wyjaśnień, dokonywania wpłat, wypłat i opłat, odbioru korespondencji, odbioru wszelkiego rodzaju dokumentów, postanowień, wypisów, odpisów, oświadczeń i zaświadczeń, składania skarg i zażaleń oraz do dokonywania wszelkich innych czynności, które przy wykonywaniu tego pełnomocnictwa okażą się konieczne.(akt notarialny sporządzony przez notariuszaT. Ś.rep A 688/2016 - k. 7 - 8 akt sprawyV. N.278/16).
Tego samego dniaR. W. (1)iI. W. (1)osobiście złożyli do Sądu Rodzinnego wnioski o zezwolenie na dokonanie czynności prawnej przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletnichD. W.iM. W.polegającą na odrzuceniu spadku po zmarłymK. W.(wnioski - k. 2 akt sprawyV. N.277/16 i k. 2 akt sprawyV. N.278/16).
R. W. (1)iI. W. (1)stawili się na rozprawy w sprawachI. N.277/16 iI. N.278/16. W ich obecności nastąpiło ogłoszenie orzeczeniai podanie ustnych, zasadniczych motywów orzeczenia.(protokół rozprawy - k. 11 - 12 akt sprawyV. N.278/16, protokół rozprawy - k. 15- 16 akt sprawyV. N.277/16).
Postanowieniem z 25 kwietnia 2016 roku wydanym w sprawie III Ns 277/16 Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi zezwoliłR. W. (1)iI. W. (1)na odrzucenie w imieniu małoletniego synaD. W.spadku poK. W..(postanowienie - k 16 akt sprawyV. N.277/16).
Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2016 roku wydanym w sprawieV. N.278/16 Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi zezwoliłR. W. (1)iI. W. (1)na odrzucenie w imieniu małoletniego synaM. W.spadku poK. W..(postanowienie - k 13 akt sprawyV. N.278/16).
R. W. (1)iI. W. (1)po uzyskaniu powyższych postanowień nie udali się do notariusza ani do Sądu spadku celem złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu swych małoletnich dzieci, pozostając w przekonaniu, że wystarczająca jest zgoda Sądu Rodzinnego(przesłuchanieR. W.iI. W.).
Postanowieniem z 9 maja 2017 r. wydanym w sprawie III Ns 321/17 Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi wezwał do wzięcia udziału w sprawieD. W.iM. W.(postanowienie - k. 6 akt sprawy III Ns 321/17).
Po otrzymaniu zawiadomienia z sądu spadkuR. W. (1)iI. W. (1)zaczęli się zastanawiać, co dzieje się w sprawie spadkowej po zmarłymK. W.. Następnie udali się do prawnika po poradę(dowód z przesłuchania stron w zakresie zeznań przedstawiciela ustawowego wnioskodawcówR. W. (1)- protokół elektroniczny rozprawy k. 15v - 16 godz. 00:21:20 i następne).
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Wniosek o zatwierdzenie oświadczeń o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczeń o odrzuceniu spadku obojga wnioskodawców nie jest zasadny i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 1019 § 1 k.c.jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami: uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem; spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć , czy i jak spadek przyjmuje , czy też go odrzuca . Spadkobierca, który pod wpływem błędu nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu (art. 1019 § 2 k.c.). Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd (art. 1019 § 3 k.c.). Uprawnienie do uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia lub niezachowania terminu do jego złożenia wygasa w razie błędu - z upływem roku od jego wykrycia (art. 88 § 2 k.c.w zw. zart. 1019 § 1 k.c.).
Ponadto wskazać należy, że błąd musi dotyczyć treści czynności prawnej (art. 84 § 1 kc) oraz być istotny (art. 84 § 2 kc). Jednakże nie jest możliwe uchylenie się od skutków oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku, gdy spadkobierca był w błędzie co do skutków prawnych określonych zdarzeń (błąd co do prawa). Mylne wyobrażenie reprezentantów ustawowych małoletnich wnioskodawców, że uzyskanie zgody sądu opiekuńczego na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu w postaci zgody na odrzucenie spadku jest równoznaczne ze złożeniem tego oświadczenia to klasyczny błąd co do skutków prawnych uzyskanego orzeczenia sądu rodzinnego. Przedstawiciel ustawowy wnioskodawców wskazał we wniosku, że to notariusz niewłaściwie poinformował go jakie czynności winien podjąć, by odrzucić spadek w imieniu małoletnich dzieci. Okoliczność ta nie znalazła potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z treści pełnomocnictwa jakieR. W. (1)29 lutego 2016 r. udzielił swemu ojcu jednoznacznie wynika, żeR. W. (1)winien wiedzieć jakie czynności należy dokonać, aby finalnie złożyć oświadczenia o odrzuceniu spadku, tzn. najpierw udać się do sądu rodzinnego, a następnie do sądu spadku albo notariusza. Z dokumentu tego jednoznacznie wynika, żeR. W. (1)został prawidłowo pouczony przez notariusza o procedurze odrzucania spadku przez małoletniego oraz jakie organy są właściwe do uzyskania zgody (sąd rodzinny) a jakie do odebrania oświadczenia (sąd spadku albo notariusz). Przedstawiciel ustawowy małoletnichR. W. (1)nie jest osobą nieporadną, miał świadomość istnienia długów spadkowych i nic nie stało na przeszkodzie, aby po uzyskaniu zgody sądu rodzinnego złożył odpowiednie oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu małoletnich, tym bardziej, że ze względu na udzielone pełnomocnictwo nie musiał nawet w tym celu przyjeżdżać do Polski lecz czynność ta mogła zostać dokonana przez pełnomocnika.
Na sam koniec rozważań wskazać należy, że błąd przedstawiciela ustawowego małoletniego jest równoznaczny z błędem małoletniego. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego (art. 95 § 2 k.c.). Granice umocowania początkowo określałaustawa Kodeks rodzinny i opiekuńczywart. 95 § 1 k.r.o.i następne, zaś szersze uprawnienie rodzice wnioskodawców uzyskali wraz z uprawomocnieniem się orzeczenia sądowego zezwalającego na dokonanie czynności prawnej przekraczającej zakres zwykłego zarządu (art. 101 § 2 k.r.o.). Brak ich działań wywołał skutek w sferze stosunków prawnych małoletnich, którym bezpowrotnie wygasł termin do złożenia oświadczenia w przedmiocie odrzucenia spadku. Na tym etapie postępowania nie jest możliwe konwalidowania wadliwego - nieterminowego złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku poK. W.. Natura popełnionego błędu w sposób oczywisty sprzeciwia się zatwierdzeniu przez Sąd uchylenia się małoletnich wnioskodawców od skutków prawnych niezłożenia przez ich reprezentantów ustawowych oświadczenia o odrzuceniu spadku, bowiem ustawodawca nie przewidział, aby możliwym było uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia woli przez błąd co do prawa. Dlatego też przedmiotowy wniosek podlegał oddaleniu.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.