Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1515/17
Data wyroku: 2018-06-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Krężołek, Jerzy Bess, Paweł Czepiel
Słowa kluczowe: Dobra osobiste
Podstawa prawna: art. 81 w zw. z art. 83 i 78 § 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Teza: Zgoda na utrwalanie i rozpowszechnianie wizerunku ma charakter odwoływalny, szczególnie w takich warunkach, kiedy sposób wykorzystywania wizerunku narusza dobra osobiste osoby, której wizerunek utrwalono i tak właśnie, w sposób je naruszający rozpowszechniono, a ona nie przewidywała, udzielając zgody, konsekwencji, które o nim stanowią.

Sygn. akt I ACa 1515/17

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 czerwca 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Jerzy Bess

Sędziowie:

SSA Paweł Czepiel
SSA Grzegorz Krężołek (spr.)

Protokolant:

sekr. sądowy Marta Matys

po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2018 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwaL. K.
przeciwkoJ. B.
o ochronę dóbr osobistych
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 17 lipca 2017 r. sygn. akt I C 409/15

1
oddala apelację;

2
zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 540 zł (pięćset czterdzieści złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

SSA Paweł Czepiel   SSA Jerzy Bess   SSA Grzegorz Krężołek
Sygn. akt I ACa 1515/17

UZASADNIENIE
W ostatecznie określonych żądaniach, skierowanym przeciwko pozwanemuJ. B.,L. K.domagała się :
- nakazania mu zaprzestania naruszania dóbr jej osobistych oraz wykorzystywania wizerunku, bez jej zgody- poprzez nakazanie niezwłocznego usunięcia wszelkich materiałów wykorzystujących wizerunek powódki ze stron / portali internetowych/(...)podstron wyżej wymienionych stron oraz stron w domenie(...), niezależnie od sposobu w jaki powódka została tam oznaczona, a także
poprzez nakazanie pozwanemu zaprzestania dalszego rozpowszechniania tego wizerunku, w jakimkolwiek miejscu, kontekście i czasie,
- zasądzenia na swoją rzeczJ. B.kwoty 10 000 złotych , tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, wywołaną naruszeniem dóbr osobistych oraz
- przyznania od naruszyciela na rzecz Fundacji(...)sumy 1000 złotych.
Przed zakończeniem postępowania rozpoznawczego to ostatnie żądanie cofnęła.
Postulowała również obciążenie przeciwnika procesowego kosztami sporu.
Identyczne rodzajowo roszczeniaL. K.sformułowała wobec drugiego z pozwanychJ. K.ale w tym zakresie sprawa została przekazana do rozpoznania Sądowi Okręgowemu wO., jako miejscowo właściwemu.
W uzasadnieniu zgłoszonych żądań powódka wskazała , że korzystając z pośrednictwa portalu(...)nawiązała kontakt z pozwanymJ. B.. Opis tego profilu wskazywał, że zajmuje się on komercyjną fotografią aktów.
Zdjęcia z jej wizerunkiem miały zostać wykorzystane przez niego na własne cele , w tym w szczelności być zamieszczone w portfolio fotografa i jego profilach indywidualnych . Strony porozumiały się co do tego , że za sesje zdjęciowąL. K.otrzyma 600 złotych, tytułem wynagrodzenia.
W dniu sesji - 31 sierpnia 2012r -J. B.próbował namówić powódkę do bardziej odważnych zdjęć , których kategoria ujmowana jest pod ogólną kategorią(...)za które wynagrodzenie jest wyższe. Powódka stanowczo odmówiła.
Już po zakończeniu sesji pozwany uzyskał jej podpis pod oświadczeniem , którego treści dokładnie nie przeczytała ani nie zrozumiała. Działając wspólnie zJ. K.pozwany wprowadził powódkę w błąd co do sposobu wykorzystania materiałów zdjęciowych z jej wizerunkiem , co stanowiło naruszenie jej dóbr osobistych.
W lipcu 2014 r. do powódki dotarły informacje, że jej fotografie jej wykorzystano na wielu portalach o tematyce pornograficznej, w bezpośrednim sąsiedztwie fotografii i materiałów filmowych przedstawiających zachowania seksualne w sposób wulgarny, nierzadko przy udziale osób bardzo młodych. Wywołało to jej oburzenie , a także obawę przed społecznymi, rodzinnymi i zawodowymi konsekwencjami .Podkreśliła ,że na wykorzystanie tych materiałów w ten sposób nigdy zgody nie udzielała. W tych okolicznościach złożyła wobecJ. B.oświadczenie o jej odwołaniu.
W ramach korespondencji jaka pomiedzy stronami miała miejsce w związku z zaistniałą sytuacją pozwany proponował jej usunięcie zdjęć z miejsc gdzie się dotąd zostały opublikowane, za kwotę 135 000 złotych.
Odpowiadając na pozew pozwany domagał si e oddalenia powództwa oraz obciążeniaL. K.kosztami procesu.
W motywach swojego stanowiska podnosił , że na swoim profilu , w ramach platformy(...)informował o charakterze zdjęć przez niego wykonywanych, poprzez umieszczenie oświadczenia:
„fotografią i filmowaniem zajmuję się komercyjnie (prasa dla dorosłych, Internet strony płatne(...)). Nie robię sztuki więc proszę mnie nie oceniać pod tym kątem. Zapraszam modelki na płatne sesje w plenerze o tematyce akt lub erotyka (sama decydujesz)”.
Powódka miała zatem świadomość tego , jaki charakter mają materiały fotograficzne wykonywane przez niego i z takim ich profilem godziła się także w stosunku do siebie.
Przyznał, że w dniu 31 sierpnia 2012 r. przeprowadził z powódką sesję zdjęciową. Po przeprowadzonej przed sesją kilkudziesięciominutowej rozmowie,L. K.zgodziła się na wykonywanie tego typu zdjęć. Przed jej rozpoczęciem otrzymała do zapoznania i podpisała dwa oświadczenia.
Nie była w żaden sposób zmuszana do pozowana do zdjęć.
Pozwany potwierdził , iż powódka odmówiła propozycji wykonania zdjęć odważniejszych.
Efektem sesji było 2400 zdjęć. Podczas jej przebieguL. K.nie zgłaszała żadnych zastrzeżeń.
Miała już uprzednio doświadczenie takiego udziału albowiem wcześniej brała udział w takich sesjach , organizowanych przez innych fotografów.
J. B.podkreślał , że składając podpisane przez siebie oświadczenie powódka wyraziła jednoznaczną zgodę na powielanie, rozpowszechnienie oraz publikowanie fotografii ze swoim wizerunkiem w kraju i za granicą. Zrzekła się również wszelkich praw do tych materiałów, przyjęła także wynagrodzenie , którego wysokości nie negowała.
Pozwany przekazał zdjęcia powódki, wraz z innymi materiałami tego samego rodzaju , nie dotyczącymiL. K.J. K., na podstawie umowy z dnia 31 października 2011 r.
Zaprzeczył aby miał możliwość umieszczania lub usuwania zdjęć na stronach internetowych wskazanych w pozwie, gdyż uprawnionym do tego był i jest tylkoJ. K.. Twierdził , że od momentu otrzymania wezwania od powódki zmierzającego do zaprzestania naruszeń jej dóbr osobistych i zapłaty świadczenia z tytułu zadośćuczynienia nie rozpowszechniał w żaden sposób jej zdjęć. Podnosił , że o miejscach publikacji swojego wizerunku z czego wywodzi swoje roszczenia,L. K.wiedziała co najmniej od kwietnia 2013r , aprobując naówczas ten stan rzeczy.
Wyrokiem z dnia 17 lipca 2017r , Sąd Okręgowy w Krakowie :
- umorzył postępowanie w części dotyczącej żądania zasądzenia od pozwanego na rzecz Fundacji(...)wW.kwoty 1.000 złotych- wobec cofnięcia tego żądania [ pkt I ] ,
- zakazałJ. B.rozpowszechniania wizerunku powódki utrwalonego na fotografiach wykonanych podczas sesji fotograficznej w dniu 31 sierpnia 2013 r. w jakimkolwiek miejscu, kontekście i czasie[ pkt II] ,
- w pozostałym zakresie powództwo oddalił [ pkt III] oraz ,
- koszty procesu pomiedzy stronami wzajemnie zniósł [ pkt IV sentencji wyroku ]
Sąd I instancji ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia:
W dniu 31 października 2011 r. pomiędzyJ. K.aJ. B., została zawarta umowa, na podstawie której pozwany zobowiązał się do wykonania i dostarczeniaJ. K.40.000 zdjęć, za łączną cenę 300.000 zł.
L. K.przed dniem 31 sierpnia 2012 r. pozowała do fotografii przedstawiających jej postać bez ubrania lub niekompletnie ubraną, w ramach sesji wykonywanych przez innych fotografów.
Na profiluJ. B., na platformie(...), zawarta jest między innymi informacja o treści: „fotografią i filmowaniem zajmuję się komercyjnie (prasa dla dorosłych, Internet strony(...)). Nie robię sztuki więc proszę nie oceniać mnie pod tym kątem. Zapraszam modelki na płatne sesje w plenerze o tematyce akt lub erotyka (sama decydujesz)”.
Powódka poznałaJ. B.przez stronę internetową(...). Sesja fotograficzna miała mieć miejsce w dniu 31 sierpnia 2012 r. Przed przystąpieniem do zdjęć pozwany poinformował powódkę, że zdjęcia mają być publikowane na stronach dla dorosłych i w zafoliowanych czasopismach , przeznaczonych dla takich odbiorców . Nie określił tytułów prasowych czy stron internetowych na których wykonane w czasie sesji zdjęcia miałyby się ukazać. Rozmowa pomiędzy nimi trwała od trzydziestu do czterdziestu minut. Podczas jej przebieguL. K.podpisała dwa egzemplarze, tożsamego w treści oświadczenia, które obejmowało zgodę na powielanie, rozpowszechnianie, kopiowanie oraz publikowanie w kraju i za granicą zdjęć, obrazów oraz nagrań video, do których pozowała, pozuje, bierze udział lub będzie brała udział w przyszłości. Tematyka zdjęć obrazów, nagrań video oraz pozostałych produkcji z działem powódki to(...)”. Zgoda nie zawierała żadnych ograniczeń czasowych.
Za udział w sesjiL. K.otrzymała wynagrodzenie w kwocie 600 złotych.
Na zdjęciach wykonanych przez pozwanego, w ogólnej liczbie 2400, postać powódki była przedstawiona ubrana, a na niektórych w niekompletnym ubraniu.
Po upływie kilku dni od sesji , 5 września 2012r , powódka przesłała autorowi zdjęć prośbę o przekazanie kilku z nich , stwierdzając „hej, wyślij jakieś ładne foteczki. niewyzywające za bardzo ”. Kilka fotografii powódki wykonanych w dniu 31 sierpnia 2012 r. zostało umieszczonych na profiluJ. B., w ramach platformy(...).
Fotografie z wizerunkiemL. K.wykonane przezJ. B.zostały przekazane do rozpowszechnieniaJ. K., który prowadzi w Internecie strony internetowe o tematyce związanej z nagością i erotyką. Dokonał on ich opublikowania. Umieścił je na stronach zawierających materiały o charakterze pornograficznym. Pozwany fotograf twierdził , że nie miał możliwości zakazania mu tej formy publikacji.
W dniu 16 kwietnia 2013 r.L. K.wysłała doJ. B.wiadomość elektroniczną o treści: „Witaj, mam pytanie bardzo na serio. kiedy moje zdjęcia mogą się przedawnić i zniknąć z tej(...)??? bo mówiłeś, że z takich stron one potem są usuwane, bo inne dziewczyny się pojawiają…. daj proszę znać pilne !!!”.
Podczas wymiany wiadomości w tym dniu i w dniach następnych, powódka wyrażała zaniepokojenie, że upublicznionych zdjęć jest bardzo dużo, oraz że jeżeli uda się uzyskać powodzenie w zawodzie aktorki , ktoś może te zdjęcia w przyszłości wykorzystywać wobec niej . Pytała się, czy jest szansa na to, aby zdjęcia przeszły do archiwum.
Pozwany w odpowiedzi twierdził , że nie może zapobiec skutkom takiej publikacji tych materiałów albowiem decyduje o tym właściciel strony internetowej. Wskazywał , że usunięcie zdjęć z serwisu jest dla niego trudne i wymaga dużo pracy oraz pieniędzy.
W lipcu 2013 r. zaproponowałL. K.pozowanie w ramach kolejnej sesji zdjęciowej . Udziału w niej powódka odmówiła.
W drugiej połowie 2014 r.G. R.poinformowałL. K., że jej zdjęcie reklamuje wypożyczalnię filmów pornograficznych.
W korespondencji elektronicznej miedzy stronami prowadzonej w dniach 16-18 lipca 2014 r.L. K.pytała pozwanego jak ma postąpić aby zdjęcia nie były już nigdy publikowane. Oświadczyła, żeJ. B.nie informował wprost o konkretnych nazwach stron internetowych i nie sądziła, że na takich stronach znajdą się . Stwierdziła , że „chce tylko, aby moje zdjęcia już nie były na necie, a szczególnie na stronach porno. Czy to takie dziwne ? Człowiek się zmienia i jego decyzje też. Zdjęcia były robione dawno, ale w sieci krążą do dziś i będą przez wiele lat krążyć.”
W konsekwencji przesłała w formie elektronicznejJ. B.oświadczenie z dnia 18 lipca 2014 r. w którym stwierdziła, iż odwołuje zgodę na udostępnienia jej wizerunku. Oświadczenie to dotarło do adresata.
W ramach tej korespondencji, składając w dniu 18 lipca 2014r oświadczenie o odwołaniu zgody na rozpowszechnianie wizerunku podnosząc ,iż jej wcześniejsze oświadczenie woli z dnia 31 sierpnia 2012 r., w którym wyraziła zgodę na jego udostępnienie było dotknięte wadą błędu albowiem nie zdawała sobie sprawy z okoliczności faktycznych oraz skutków prawnych, jakie może ono wywołać .
Fotograf , odnosząc się do jej stanowiska zaproponował , że może zrezygnować ze zdjęć za kwotę 135.000 zł. netto, która miała obejmować koszt wycofania zdjęć oraz przewidywaną wartość materiału, który mógł jeszcze sprzedać. Twierdził także , że bez pieniędzy nie może doprowadzić do usunięcia materiałów z wizerunkiem powódki ze stron na których pojawiły się.
PełnomocnikL. K.wezwałJ. B.do zaprzestania naruszeń jej dóbr osobistych i dobrowolnego uiszczenia zadośćuczynień.. Pozostało ono bez odpowiedzi.
Ponadto Sąd Okręgowy ustalił , żeL. K.jest zatrudniona jako aktorka w(...)
(...)wW.oraz gra mniejsze role w serialach. Występowała w filmieG. R.pt.(...)W wypadku dowiedzenia się o sposobie wykorzystania jej wizerunku w Internecie umowa o pracę w(...)zostałaby z nią rozwiązana. W związku z obawami, iż ktoś skojarzy jej twarz ze zdjęciami opublikowanymi w Internecie powódka ograniczyła starania o angaże aktorskie. W związku z publikacją zdjęć wykonanych w ramach sesji z 31 sierpnia 2012r popadła w konflikt z partneremG. R..
Rozważania prawne służące ocenie roszczeń zgłoszonych przezL. K., Sąd Okręgowy rozpoczął od wskazania przesłanek normatywnych ewentualnej odpowiedzialności pozwanego za naruszenie jej wizerunku utrwalonego na zdjęciach wykonanych podczas sesji w dniu 31 sierpnia 2012r , wynikających z przepisówart. 81 ust.1 oraz art. 83w zw zart. 78 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994r o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Analizując treść tych przepisów przez pryzmat ustaleń dokonanych w sprawie stwierdził , że niezasadne jest jej stanowisko zgodnie z którymJ. B.rozpowszechnił jej wizerunek zawarty w tych materiałach wbrew udzielonej przez nią zgodzie , a tym bardziej aby dokonał tego mimo braku takiej zgody. Jego zdaniemL. K.nie wykazała , aby uzyskując ją fotograf wprowadził ją w błąd co do ich charakteru i sposobu ich późniejszego wykorzystania.
Zwrócił przy tym uwagę na treść informacji zawartej na profilu pozwanego na platformie internetowej(...), w której jednoznacznie wskazał, że nie wykonuje fotografii o charakterze artystycznym i jego twórczości nie należy oceniać pod tym kątem.
Dla każdego przeciętnego odbiorcy takiej treści komunikatu powinno być w takich okolicznościach jasne, że sporządzone fotografie nie będą miały charakteru artystycznych aktów.
Argumentował , że jeżeli powódka miała w tej kwestii jakiekolwiek wątpliwości, to okoliczność, że przy negocjowaniu warunków wynagrodzenia za pozowanie pozwanyJ. B.zaproponował powódce wykonanie – za wyższym wynagrodzeniem – zdjęć określonych jako(...)(tj. zdjęć przedstawiających szczegóły anatomiczne ciała modela), jednoznacznie powinna wskazać jakiego rodzaju fotografie pozwany miał wykonać i w jaki sposób mają zostać wykorzystane.
Tymczasem z ustaleń wynikało , że pozwany informował powódkę o tym, iż wykonane fotografie zostaną wykorzystane na stronach internetowych i zafoliowanych czasopismach „dla dorosłych”, a sama powódka w swoich zeznaniach przyznała, że była informowana o tym, że zdjęcia zostaną wykorzystane właśnie na takich stronach. Co więcej, zawarte w oświadczeniach podpisanych przez powódkę sformułowania, w tym wpisane odręcznie oznaczenia tematyki zdjęć, powódka winna była rozumieć jako wyrażenie zgody na wykorzystanie zrobionych jej przez pozwanej zdjęć również na internetowych portalach zawierających materiały o charakterze pornograficznym, zaś pozwany mógł zasadnie w taki sposób złożone oświadczenie zrozumieć.
Nie można zatem zasadnie przyjąć , że pozwany wprowadził powódkę w błąd.
Pozwana, zdaniem Sądu nie dowiodła także , że podpisując te oświadczenia o zgodzie na pozowanie i wykorzystanie jej wizerunku w tych materiałach,J. B.wykorzystał jej przymusową sytuację. Wskazał Sąd w szczególności , iżL. K.w dacie odbywania sesji była pełnoletnia , miała ukończone(...).
Wcześniej zajmowała się pozowaniem, w tym również pozowaniem do aktów, stąd nie można w sposób usprawiedliwiony przyjąć , iż była osobą nie posiadającą dostatecznego doświadczenia, a przez to podatną na nierzetelne wykorzystanie.
Jako niezasadny Sąd Okręgowy ocenił także zarzut powódki zgodnie z którym zgoda z dnia 31 sierpnia 2012 r. miałaby być nieskuteczna z powodu nie zawarcia pomiędzy stronami umowy. Zostało bowiem ustalone świadczenie ze strony powódki w postaci pozowania pozwanemu do zdjęć oraz ustalone i wypłacone powódce wynagrodzenie w kwocie 600 zł. Doszło zatem do zawarcia pomiędzy nimi umowy , która dla swojej ważności nie wymaga żadnej szczególnej formy. Wystarczała nawet forma ustna.
W konkluzji tej części wywodu prawnego Sąd stanął wobec tego stanowisku , iż umieszczenie i utrzymywanie fotografii powódki sporządzonych przez pozwanegoJ. B.na portalach internetowych zawierających materiały o charakterze pornograficznym nie stanowiło bezprawnego naruszenia jej dóbr osobistych. W szczególności nie stanowiło bezprawnego naruszenia jej prawa do jej wizerunku Bezprawność naruszenia, także w odniesieniu do skutków jakie rozpowszechnienie fotografii wywołało w życiu osobistym i zawodowymL. K., została uchylona przez skutecznie udzieloną przez powódkę zgodę na wykorzystanie sporządzonych w dniu 31 sierpnia 2012 r. materiałów , które ten wizerunek zawierały.
Dalszą ich część Sąd poświęcił konwencjom jakie dla oceny zasadności roszczeń zgłoszonych przez powódkę przyniosło złożenie przez nią oświadczenia o odwołaniu tej zgody , co miało miejsce w dniu 18 lipca 2014 r. , a pozwany nie kwestionował, że oświadczenie to do niego dotarło w taki sposób , że mógł się z nim zapoznać.
Podkreślając , w odwołaniu się do utrwalonego orzecznictwa sądowego , iż cofniecie takie jest dopuszczalne , podniósł, że może je usprawiedliwić zmiana sytuacji życiowej, poglądów czy postaw , przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności danego przypadku, przy czym jej wycofanie może odnieść skutek wyłącznie na przeszłość.
Sąd I instancji uznał , że taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Tym bardziej , że powódka jest aktywną zawodowo aktorką, a zatem wykonuje zawód, w którym kwestia sposobu wykorzystywania wizerunku ma zupełnie zasadnicze znaczenie. Okoliczność, że powódka pracuje w(...)którego repertuar jest skierowany do najmłodszej publiczności, również przemawia za oceną, iż w żywotnym interesieL. K.jest zaprzestanie rozpowszechniania jej fotografii sporządzonych w dniu 31 sierpnia 2012 r.
Oceny tej nie zmienia , zdaniem Sądu fakt , że powódka otrzymała za udział w sesji uzgodnione wynagrodzenie tym bardziej , że jego rozmiar jest znikomy w porównaniu do skutków, jakie dla jej dalszej kariery zawodowej może mieć dalsze rozpowszechnianie wizerunku powódki, szczególnie w kontekście jego pojawiania się w publikacjach o charakterze pornograficznym.
Tym samym , od momentu cofnięcia zgody na wykorzystanie wizerunku przez powoda , która była skuteczna , nabrało ono charakteru działania bezprawnego.
Taki wniosek prawny zdecydował o zakresie w jakim roszczenia restytucyjneL. K.mogły zostać uznane za uzasadnione
Jak podnosił Sąd Okręgowy z ustaleń dokonanych w sprawie nie wynika, aby po odwołaniu zgodyJ. B.rozpowszechniał materiały z jej wizerunkiem , uzyskane podczas sesji z 31 sierpnia 2012r. Przekazał je wprawdzieJ. K.a ich część wykorzystał na swoim zawodowym profilu . Było to w czasie , kiedy zgoda pozującej do fotografii jeszcze wiązała strony sporu.
Tym nie mniej pozwany nadal jest w posiadaniu zdjęć powódki, a zatem istnieje obiektywne zagrożenie naruszenia jej dóbr osobistych w przyszłości właśnie poprzez ich [ potencjalne ] rozpowszechnienie.
W konkluzji prawnej tej części rozważań Sąd Okręgowy uznał , iż usprawiedliwionym jest żądanie restytucyjneL. K.w takim zakresie , w jakim domagała się nakazania pozwanemu zaprzestania rozpowszechniania jej wizerunku [ w przyszłości ] ,w jakimkolwiek miejscu, kontekście i czasie.
Pozostałe żądania Sad ocenił jako niezasadne.
W odniesieniu do żądania usunięcia wizerunku ze stron/portali internetowych(...)podstron wyżej wymienionych stron oraz stron w domenie(...)uznał je za nietrafne , brak bowiem było w dokonanych ustaleniach podstawy do przyjęcia , iżJ. B.materiały z sesji zdjęciowej na tych stronach [ portalach ] publikował ani ,że miał wpływ na taką publikację.
Jako niezasadne ocenił także kompensacyjne żądaniaL. K.wskazując, że przesłanką dochodzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych zart. 448 k.c.jest zawinienie sprawcy naruszenia, a zatem zachowanie obiektywnie bezprawne i subiektywnie zarzucalne.
W ustalonym stanie faktycznym nie można ani przekazania przez pozwanegoJ. B.fotografii powódki pozwanemuJ. K., ani wykorzystania przez pozwanegoJ. B.fotografii powódki na profilu pozwanego na platformie(...)w ten sposób kwalifikować , skoro bezprawność tę wyłączała obowiązująca w dacie dokonywania tych czynności zgoda powódki na rozpowszechnianie jej wizerunku udzielona w dniu 31 sierpnia 2012 r.
Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu była normaart. 100 kpc.
Apelację od tego orzeczenia złożył tylko pozwanyJ. B., kwestionując je w zakresie w jakim Sąd uwzględnił żądanie powódki [ pkt II sentencji ] oraz w jakim Sąd zniósł wzajemnie koszty procesu [ pkt IV sentencji ].
We wniosku środka odwoławczego postulował taką jego zmianę , w następstwie której powództwo zostanie w całości oddalone ,a powódka obciążona całością kosztów procesu.
Wniósł równie z o przyznanie na swoją rzecz od przeciwniczki procesowej kosztów postępowania apelacyjnego.
Apelacja została oparta na następujących zarzutach :
- naruszenia przepisów postępowania , w sposób mający dla treści rozstrzygnięcia istotne znaczenie , poprzez nietrafne zastosowanie, dla rozliczenia kosztów postępowania, normyart 100 kpci wzajemne ich pomiędzy nimi zniesienie mimo , że powinny one zostać wzajemnie rozdzielone zgodnie z zakresem w jakim obydwie wykazały poprawność swoich stanowisk procesowych,
- naruszenia prawa materialnego , a to art. 83 w zw zart. 78 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, którego następstwem było niezasadne, częściowe uwzględnienie żądań powódki mimo , że oświadczenieL. K.o cofnięciu zgody na wykorzystanie jej wizerunku utrwalonego na zdjęciach z sesji z 31 sierpnia 2012r było nieskuteczne.
Odpowiadając na apelację powódka domagała się jej oddalenia jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw oraz obciążeniaJ. B.kosztami postępowania apelacyjnego.
Rozpoznając apelację , Sąd Apelacyjny rozważył :
Środek odwoławczy pozwanego nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę , że skarżący nie powołał zarzutów procesowych , negujących sposób dokonania przez Sąd I instancji oceny zgromadzonych w sprawie dowodów oraz ustaleń , które stały się podstawą faktyczną kontrolowanego instancyjnie orzeczenia.
Zaniechanie to powoduje , że ustalenia te Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne.
Należy jej jedynie uzupełnić o okoliczność , która wynika z wypowiedzi pozwanego na rozprawie apelacyjnej w dniu 29 czerwca 2018r / k. 388 v akt / , której zgodności z rzeczywistością nie przeczyła druga strona , a mianowicie , że przed rozpoczęciem sesji w dniu 31 sierpnia 2012r , pozwany nie informowałL. K.o tym , iż wcześniej podpisał zJ. K.umowę na wykonanie i dostarczenie oraz rozpowszechnianie zdjęć.
Uzupełnienie to dotyczy także ustalenia , którego podstawa jest ta umowa, zawarta w dniu 31 października 2011r. Wynika z niej , że powód miał dostarczyćK., prowadzącemu stronę internetową(...), do końca grudnia 2012r , 40 000 zdjęć i zezwolił na dowolne ich wykorzystanie przez drugą stronę w serwisach internetowych i mobilnych , obsługiwanych przez ten portal a także serwisy z nim współpracujące przez nieokreślony czas. / k. 191 akt /.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego, należy rozpocząć ją od wskazania , że jak wynika z jego motywów powołanych przez skarżącego upatruje on jego realizacji w tym , iż Sąd , jego zdaniem nietrafnie uznał ,że powódka w oświadczeniu z dnia 18 lipca 2014r obejmującego odwołanie uprzednio udzielonej zgody na utrwalenie oraz rozpowszechnienie jej wizerunku , na wykonanych podczas sesji z 31 sierpnia 2012r zdjęciach , mogła skutecznie to uczynić , a w konsekwencji jego działanie , po tej dacie z którymL. K.wiązała potencjalne naruszenie jej dóbr osobistych wynikające z kolejnych publikacji tych zdjęć , mogło zostać ocenione , jako mające cechy bezprawności.
To zapatrywanie apelującego nie jest usprawiedliwione , a pogląd prawny Sądu Okręgowego , który zdecydował o częściowym uwzględnieniu powództwa jest niewadliwy.
Zgoda osoby na utrwalenie oraz rozpowszechnianie jej wizerunku jest działaniem podobnym do czynności prawnej chyba , że stanowi ona element umowy pomiędzy stronami. Wówczas traktowana jest jako oświadczenie woli osoby , która w ten sposób swój wizerunek udostępnia kontrahentowi.
Zgoda taka musi mieć charakter niewątpliwy , a przy tym nie może być abstrakcyjna.
Z tej przyczyny wyrażający zgodę powinien obejmować swoją świadomością skonkretyzowane sposoby eksploatowania swojego wizerunku, w tym także co do miejsca , czasu , częstotliwości oraz formy jego przedstawienia.
/ por. w tej kwestii bliżej , wyrażające podobne stanowisko orzeczenia: SA w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2009r , sygn. I ACa 22/09 , SA w Poznaniu z z 30 maja 2006r , sygn. I ACa 246/05, oraz SA w Gdańsku z 25 października 2012, sygn. V ACa 814/12 , wszystkie powołane za zbiorem Lex oraz uwagi R. Markiewicza i J. Barty w : Media a dobra osobiste , Warszawa 2009 s. 108/
Gdy z tego punktu widzenia rozważyć treść oświadczeń i powódki podpisanych przed rozpoczęciem sesji zdjęciowej z jej udziałem , którą zrealizowałJ. B./ por. k. 174 akt / , których treść bardzo szeroko ujmuje jej zakres, co do sposobu przyszłego wykorzystania jej wizerunku utrwalonego na zdjęciach należy uznać , że zgodaL. K.ma ona charakter zbliżony do zgody blankietowej „ zgody na wszystko”.
Gdy treść tę skonfrontować z niewielką kwotą , którą powódka uzyskała tytułem wynagrodzenia za pozowanie podczas przebiegu sesji wniosek taki jest tym bardziej uprawniony.
Zważywszy na fakt , że powódka nie kwestionuje apelacją zakresu w jakim Sąd uznał jej roszczenia ochronne za zasadne , wiążąc taką ich ocenę jedynie z przyszłą możliwą publikacja zdjęć przez pozwanego, wnioski te mają znaczenie tylko o tyle, że stanowią jeden z elementów składających się na ocenę istnienia po stronieL. K.uprawnieninia do jej odwołania z dniem 18 lipca 2014r i jej skuteczności , wobec argumentów skarżącego , iż tej cechy jej oświadczeniu brak.
Powszechnie w orzecznictwie sądowym oraz w literaturze przyjmuje się , że zgoda na utrwalanie i rozpowszechnianie wizerunku ma charakter odwoływalny , szczególnie w takich warunkach , kiedy sposób wykorzystywania wizerunku narusza dobra osobiste osoby , której wizerunek utrwalono i tak właśnie, w sposób je naruszający rozpowszechniono , a ona nie przewidywała , udzielając zgody , konsekwencji , które stanowią o nim.
Przenosząc te uwagi na grunt rozstrzyganej sprawy , odwołując się do ustaleń dokonanych w sprawie przypomnieć należy , ze mimo bardzo szerokiego zakresu zgody na utrwalenie i publikacje swojego wizerunku w postaci zdjęć,L. K.w sposób stanowczy odmówiła wykonania w ramach kategorii(...)takich , które obejmowałyby szczegóły anatomiczne jej ciała. Tym samym wykluczała ich pornograficzne przeznaczenie jak również umieszczanie swojego wizerunku wspólnie z takimi materiałami, których takie szczegóły stanowią immanentną część.
Świadczy o tym również to , że kiedy uzyskała informacje , że jej zdjęcia zostały opublikowane na stronach o charakterze jednoznacznie pornograficznym , w sposób wiążący jej wizerunek z takimi treściami , podjęła wobecJ. B.kroki stanowczo wskazujące na to , że nie godzi się na taka formę i kontekst publikacji , zwracając uwagę na negatywne konsekwencje , które może dla niej wywołać nie tylko kolejna taka publikacja ale także dalsze utrzymywanie jej zdjęć na takich stronach w zbyciu osobistym , a także zawodowym.
Zabiegała wobec tego u fotografa , aby spowodował zakończenie tej formy publikacji jej wizerunku oraz zapewnił , że nie będzie ona miała miejsca w przyszłości.
Pozwany , powołując się na trudności w spełnieniu jej postulatów , ostatecznie jednak na to przystał ale za zapłatą kwoty 135 000 złotych , co było dlaL. K.warunkiem , którego spełniać nie mogła.
Tym samym jednakJ. B.potwierdził , iż taką możliwość ma.
Gdy w tym kontekście faktycznym ocenić odwołanie wcześniejszej zgody na rozpowszechnianie wizerunku powódki , stanowiącego reakcję na bezskuteczne próby spowodowania nie publikowania w dalszym ciągu oraz ponownie i usunięcia dotąd opublikowanych na stronach pornograficznych materiałów z jej zdjęciami , wbrew argumentacji skarżącego takie cofniecie należy uznać za prawnie skuteczne.
Niewątpliwie utrzymanie dotychczasowej i możliwość dalszej publikacji jej wizerunku dokonanej , wspólnie materiałami fotograficznymi i filmowymi jednoznacznie o takim charakterze naruszało jej dobro osobiste w postaci godności, w aspekcie wewnętrznym i dobrej sławy , co szczególnie wobec wykonywania przez nią czynnie zawodu aktorskiego , gdy publikacje te były dostępne każdemu zainteresowanemu, nie budzi wątpliwości Sądu II instancji.
Nie jest przy tym doniosłe dla takiej oceny , odwoływanie się przez apelującego do treści oświadczenia o zgodzie , którejL. K.udzieliła perzd rozpoczęciem sesji.
Jak już wskazano, zgoda ta swoim bardzo szerokim zakresem , zbliża się do zgody blankietowej ale nawet przyjmując , że taką nie była , restryktywnie wykładając jej treść , nie wykluczała ona możliwość jej odwołania jako takiego. W jej ramach , uwzględniając kontekst sytuacyjny w jakim została udzielona , nie obejmowała wykorzystywania wizerunku powódki , w materiałach jednoznacznie pornograficznych. Pojawienie się go w takim otoczeniu publikacyjnym , wobec braku właściwej reakcji pozwanego na postulat doprowadzenia do zaprzestania tej formy rozpowszechniania, uprawniało powódkę do odwołania uprzedniej zgody, ze skutkiem na przeszłość.
W warunkach , gdy pozwany nadal dysponuje zdjęciami powódki wykonanymi podczas sesji w dniu 31 sierpnia 2012r [ czemu nie zaprzecza ] przez co możliwym jest nadal udostępnianie przezeń w ten sposób utrwalonego wizerunku powódki , wobec mającego miejsce od 18 lipca 2014r braku zgody na tę [ kolejną] publikację , usprawiedliwionym było uwzględnienie żądania restytucyjnegoL. K.w zakresie , w jakim uczynił to Sąd Okręgowy.
Nie ma racjiJ. B.także w tej części swojego stanowiska apelacyjnego , w ramach którego neguje sposób zastosowania przez Sąd I instancji , w ramach orzekania o kosztach procesu, normyart. 100 kpci ich wzajemne zniesienie.
Z uwagi na charakter zgłoszonych przez powódkę roszczeń , w ramach żądania kumulującej zarówno roszczenia niemajątkowe jak i majątkowe trudno przez pryzmat treści zaskarżanego wyroku jednoznacznie określić , która strona w znacznym stopniu wygrała czy przegrała proces.
Z pewnością częściowe uwzględnienie roszczeń o charakterze niemajątkowym powoduje , że w ten sposób interes prawny powódki w istotnym zakresie został zaspokojony.
Z drugiej strony pozwany w całości obronił się przed żądaniami natury majątkowej. To jednak nie stanowi dostatecznej podstawy dla postulowanego przezeń w apelacji wzajemnego rozdzielenia ich , gdy zważyć , iż roszczenia majątkowe stanowiły tylko pochodną zasadniczych z punktu widzenia ochrony sfery prawnej powódki roszczeń pierwszego rodzaju.
Dla braku , w rozstrzyganej sprawie , możliwości , wyważenia skali zwycięstwa i porażki procesowej , Sąd Okręgowy trafnie koszty procesu pomiędzy stronami wzajemnie zniósł.
Z podanych przyczyn , w uznaniu apelacji za niezasadną , Sąd II instancji orzekł o jej oddaleniu , na podstawieart. 385 kpcw zw zart. 83w zw zart. 78 §1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 4 lutego 1994[ jedn. tekst DzU z 2017 poz. 880 ze z. ]
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawieart. 98 §1 i 3 kpcw zw zart. 108 §1 i 391 §1 kpci wynikającej z niej zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy.
Kwota należna powódce z tego tytułu została określona na podstawie §8 ust.1 pkt 2 w zw z §10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 [ DzU z 2015 poz. 1804 ze zm. ]
SSA Grzegorz Krężołek SSA Jerzy Bess SSA Paweł Czepiel