Sąd Rejonowy w Toruniu
XI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XI Ns 1205/14
Data wyroku: 2017-12-20 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON

Sygn. akt XI Ns 1205/14

POSTANOWIENIE WSTĘPNE
Dnia 20 grudnia 2017 r.
Sąd Rejonowy w Toruniu XI Wydział Cywilny w składzie:
PrzewodniczącySSR Paweł Liberadzki
ProtokolantAnetaB.
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2017 r. wT..
sprawy z wniosku
T. R.
z udziałemJ.J.,W. P. (1),T. P. (1),R. P. (1),P. P. (1),T. P. (2),R. P. (2),W. P. (2),W. P. (3),R. P. (3),T. P. (3),J. P. (1),R. P. (4)
A. P.,A. D.
o dział spadku poL. P. (1)i zniesienie współwłasności
w przedmiocie stwierdzenia spadku poL. P. (1)

I
stwierdza, że spadek poL. P. (1)

zmarłej dnia 7 listopada 2012 r. wT.
mającej ostatnie zwykłe miejsce pobytu wT.
na podstawie testamentu notarialnego z dnia 29 listopada 2010 r. sporządzonego przed notariuszemT. C., znajdującego się w Rep. A nr 8402/2010, otwartego i ogłoszonego przez Sąd Rejonowy w Toruniu 20 grudnia 2017 roku nabyli: siostrzeniecJ.P. J.(synM.iB.) w 8/16 części (osiem szesnastych), bratW. P. (1)(synW.iE.) w 4/16 części (cztery szesnaste), bratT. P. (1)(synW.iE.) w 1/16 części (jedna szesnasta), siostraT. R.(córkaW.iE.) w 1/16 części (jedna szesnasta),R. P. (1)(synW.iE.) w 1/16 części (jedna szesnasta) oraz siostraA. P.(synW.iE.) w 1/16 części (jedna szesnasta)
XI Ns 1205/17

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniT. R.złożyła wniosek o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku poL. P. (1).
W uzasadnieniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku podniosła , że spadkodawczyni sporządziła dwa testamenty . Jeden z 29 listopada 2010 roku i drugi z 09 października 2012 roku . Jak wywodziła wnioskodawczyni stanL. P. (1)od końca sierpnia 2012 roku systematycznie pogarszał się . Pogarszał się także jej stan psychiczny . Zdaniem wnioskodawczyni w chwili sporządzania drugiego testamentu spadkodawczyni znajdowała się w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli . Zostało to wykorzystane według twierdzeńT. R.przezW. P. (1)do nakłonieniaL. P. (1)do zmiany wcześniej sporządzonego testamentu l, a także do innych czynności prawnych .
W odpowiedzi na wniosek uczestnicyW. P. (1),T. P. (1)iA. P.wnieśli o oddalenie wniosku o dział spadku . W zakresie stwierdzenia nabycia spadku uczestnicy wnieśli o oddalenie wniosku o uznanie testamentu z 2012 roku za nieważny . Swoje stanowisko uzasadniali tym , że spadkodawczyni w chwili sporządzania testamentu z 2012 roku mogła świadomie i swobodnie podejmować decyzje oraz wyrażać wolę . Okoliczności powodujące wyłączenie możliwości testowania nastąpił po sporządzeniu testamentu z 2012 roku . uczestnicy wywodzili , że z dokumentacji lekarskiej wynika , iż pierwsze wzmianki o dezorientacji spadkodawczyni pochodzą z 17 października 2012 roku , czyli po dacie sporządzenia testamentu .
SĄD USTALIŁ I ZWAŻYŁ CO NASTĘPUJE
SpadkodawczyniL. P. (1)zmarła 17 listopada 2012 roku wT., swoim ostatnim miejscu zamieszkania [ dowód : odpis aktu zgonu k. 4 akt ] . Zmarła jako panna . Nie pozostawiła dzieci pozamałżeńskich , ani przysposobionych . jej rodzice zmarli przed nią . W chwili śmierci posiadała żyjące rodzeństwo w osobach :T. R.,R. P. (1),W. P. (1),A. P.iT. P. (1). Siostra spadkodawczyniB. J.zmarła przed nią pozostawiając dzieci :J.J.iD. P..D. P.zmarła przed spadkodawczynią i pozostawiła synów :P. P. (1)iT. P. (2). Brat spadkodawczyniS. P. (1)zmarł przed nią pozostawiając dzieci :W. P. (2),W. P. (3),R. P. (3)T. P. (3)iA. D.. Brat spadkodawczyniJ. P. (2)zmarł przed nią pozostawiając dzieci :J. P. (1),S. P. (2)iM. P..M. P.zmarła przed spadkodawczynią pozostawiając synów :R. P. (4)iR. P. (2). Nikt ze spadkobierców nie składał oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku .A.ze spadkobierców nie został uznany wyrokiem sądowym za niegodnego dziedziczenia . Nie był także sporządzany akt poświadczenia dziedziczenia poL. P. (1)[ dowód : zapewnienie 4. 150-160 v akt , odpisy aktów stanu cywilnego k. 177-189 , 217-219 , 532 akt ] .
SpadkodawczyniL. P. (1)sporządziła trzy testamenty . Pierwszy testament został sporządzony w dniu 02 stycznia 1996 roku w formie aktu notarialnego . W testamencie tym spadkodawczyni powołała do spadku brataW. P. (1)i siostrzeńcaJ.P.po połowie [ dowód : testament k. 258 akt ] . Drugi testament został sporządzony także w formie aktu notarialnego w dniu 29 listopada 2010 roku . W testamencie tym do spadku zostali powołaniJ.J.w 8/16 częściach ,W. P. (1)w 4/16 częściach ,T. P. (1)w 1/16 części ,R. P. (1)w 1.16 części ,T. R.w 1/16 części iA. P.w 1/16 części [ dowód : te3stament k. 131 akt ] . Trzeci testament podobnie jak dwa poprzednie został sporządzony w formie aktu notarialnego . Miało to miejsce w dniu 09 października 2012 roku . W testamencie tymL. P. (1)powołała do całości spadku swojego brataW. P. (1)[ dowód : testament k. 132 akt ] .
Stan zdrowiaL. P. (1)przed śmiercią pogarszał się . Była ona w dniach 25 sierpień do 29 sierpień 2012 roku hospitalizowana z powodu ropowicy palucha lewej stopy i podejrzenia raka żołądka . To podejrzenie nie potwierdziło się . Następnie została przyjęta do oddziału Klinicznego VII Psychiatrii Wieku PodeszłegoWojewódzkiego Szpitala (...)wT.z rozpoznaniem zespołu otępiennego , zaburzeń zachowania niedokrwistości znacznego stopnia i niewydolności nerek . W trakcie wywiadu z pacjentką ustalono , że od półtora miesiąca następowały u niej gwałtownie narastające zaburzenia pamięci . Była zagubiona nerwowa i drażliwa . W Oddziale Psychiatrycznym , w dniu 04 października 2012 roku , pacjentka przejawiała zaburzenia orientacji w czasie . W dniu 05 października 2012 rokuL. P. (1)została przeniesiona do Szpitala Miejskiego wT.z uwagi na zły stan ogólny . Przebywała na OddzialeK.– Internistycznym Szpitala Miejskiego wT.w okresie od 05 października do 26 października 2012 roku . Została wypisana z rozpoznaniem : zaostrzenia przewlekłej choroby nerek stadium V , przewlekła niewydolność serc(...), miażdżyca uogólniona , nadciśnienie tętnicze , choroba wieńcowa stabilna , niedokrwistość średniego stopnia , zaburzenia elektrolitowe , zaburzenia układu moczowego ,(...), niedoczynność tarczycy w trakcie leczenia , zespół otępienny ropowica palucha lewego , polimiagia , zanikowe nadżerkowe zapalenia błony śluzowej żołądka , choroba zwyrodnieniowa stawów , osteoporoza , stan po cholecystekektomii , starość . W chwili przyjęcia była osłabiona i okresowo nielogiczna . Wychodziła z łóżka i błądziła . Z tego powodu w dniu 07 października 2012 roku je łóżko zabezpieczono barierką . Wymagała sadzania do spożywania posiłków .W dniach 07do 09 października 2012 roku w dokumentacji zaznaczono okresowo nielogiczny kontakt . W dniu 09 października 2012 roku kontakt był zachowany , jednak już na przełomie 09 i 10 października 2012 roku pacjentka znów była nielogiczna i ubliżała personelowi . W dniach kolejnych kontakt był nadal okresowo nielogiczny ze zmianami nasilenie jego zaburzeń .
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dołączonych do akt dokumentów , zeznań świadków oraz opinii biegłych . Jedyną kwestią sporną w zakresie stwierdzenia nabycia spadku była zdolność spadkodawczyni do testowania w chwili sporządzania testamentu z 2012 roku .
Sąd dopuścił dowody z zeznań zawnioskowanych świadków na okoliczność stanu zdrowia spadkodawczyni w kontekście jej zdolności do testowania .
ŚwiadkowieM. C.,E. C.,M. S.,L. S.K. S.,K. L.,A. O.,T. P. (4),P. M. (1)iM. Z.pracują na OddzialeK.-Internistycznym Szpitala Miejskiego wT.. Świadkowie ci nie pamiętali pacjentkiL. P. (1)w związku z czym ich zeznania nie wnoszą nic istotnego do sprawy .
ŚwiadkowieV. P.iP. M. (2)także pracownicyOddziału (...)Internistycznego wT.wprawdzie pamiętają spadkodawczynię jako pacjentkę jednakże nie potrafili nic powiedzieć na temat jej stanu zdrowia . W związku z tym ich zeznania nie wnoszą nic istotnego do sprawy .
Z zeznań świadkaE. P.wynika , że opiekowała się ona w sposób stały spadkodawczynią i była z nią w bieżącym kontakcie . Świadek zeznał , iż był obecny w szpitalu w czasie wizyty notariusza sporządzającego testament z 2012 roku . Jak wyjaśniła spadkodawczyni była świadoma tego , że zmienia testament . Przy ocenie zeznań tego świadka należy mieć na uwadze fakt , iż świadek jest żoną uczestnikaW. P. (1), a więc osobą zainteresowaną wynikiem postępowania . W przypadku bowiem uznania ważności testamentu z 2012 roku jej mąż dziedziczy całość spadku .
ŚwiadekD. K.sporządzała opinię na zlecenie prokuratury . Świadek przypominał sobie ten fakt , jednakże nie jest w stanie zeznając jako świadek wnieść coś nowego do sprawy . Świadek jak wyjaśnił nie miał nigdy kontaktu zL. P. (1).
ŚwiadekR. W.jak wyjaśniła pozostawała w przyjacielskich stosunkach zL. P. (1)od wielu lat . Wspólnie pracowały od 1972 roku . Świadek widział ostatni raz spadkodawczynię jeden lub dwa dni przed śmiercią . Zdaniem świadkaL. P. (1)nie miała problemów natury psychicznej . Oceniając zeznania tego świadka stwierdzić należy , iż nie miał on szerszej możliwości obserwacji stanu psychicznego spadkodawczyni . Świadek zeznał , że był w szpitalu dwa lub trzy razy . Jak wynika z dokumentacji lekarskiej stan spadkodawczyni zmieniał się . W związku z tym trudno uznać zeznania świadkaR. P. (5)za podstawę obiektywnych ustaleń co do zdolnościL. P. (1)do testowania .
Na okoliczność możliwości sporządzenia przez spadkodawczynię ważnego testamentu Sąd przeprowadził także dowód z przesłuchania stron .
Z zeznań wnioskodawczyniT. R.wynika , iż spadkodawczyni miała przed śmiercią kłopoty z pamięcią . Rodzina wezwała lekarza psychiatrę , który orzekł , iżL. P. (1)nie może być ani godziny sama . Pod koniec życia spadkodawczyni według wyjaśnieńL. P. (2)miała kłopoty ze zrozumieniem tego co się wokół niej dzieje . Nosiła się z zamiarem zmiany testamentu i zapisania swojego majątku uczestnikowiJ.J.. Była proszona o obecność przy zmianie testamentu , jednakże przy tym nie była . Jak wyjaśniła wnioskodawczyni nie rozmawiała ze spadkodawczynią w ostatnich dniach jej życia o testamencie ponieważ uważała , żeL. P. (1)nie jest do tego zdolna .
UczestnikT. P. (1)wyjaśnił , że widział spadkodawczynię jakieś dwa lub trzy tygodnie przed śmiercią . Zdaniem uczestnika spadkodawczyni była osobą świadomą . Uczestnik , jak wyjaśnił nie wiedział nic o korzystaniu przezL. P. (1)z pomocy lekarza psychiatry . Zważyć jednak należy , iż kluczowym dla ustalenia zdolności spadkodawczyni do testowania jest okres bezpośrednio poprzedzający otwarcie spadku . W tym stanie rzeczy należy uznać wyjaśnienia uczestnika za mało przydatne dla sprawy .
UczestnikP. P. (1)wyjaśnił , żeL. P. (1)posiadała kłopoty z pamięcią już od 2010 roku . Jak wyjaśnił widział spadkodawczynię około tygodnia przed śmiercią . Miała się ona dowiedzieć od wnioskodawczyni o zmianie testamentu . Jak wyjaśniłP. P. (1)spadkodawczyni popłakała się , bowiem nie przypominała sobie zmiany testamentu . Uczestnik wyjaśnił także , że były kłopoty z kontaktem ze spadkodawczynią , ponieważ w trakcie wizyty zasypiała .
UczestnikW. P. (3)wyjaśnił , że widział spadkodawczynię ostatni raz 10-15 lat przed jej śmiercią . Wyjaśnienia tego uczestnika nie wnoszą nic do sprawy .
UczestnikT. P. (2)wyjaśnił , że kontaktował się zL. P. (1)kilka lub kilkanaście razy w roku . Ostatni raz widział ją kilka dni przed śmiercią . Zdaniem świadka spadkodawczyni już od 2011 roku miała kłopoty z oceną tego co się wokół niej dzieje . Wszpitalu (...)nie była w stanie rozpoznać odwiedzających ją osób . Uczestnik wyjaśniał , iż wiedział od wnioskodawczyni , że spadek miał być przeznaczony dlaJ.J..
UczestnikJ.J.wyjaśnił , że jego kontakt ze spadkodawczynią nie był częsty Kontaktował się z nią kilka razy w roku . O wizycie u psychiatry dowiedział się po fakcie . O pobytach w szpitalu e dowiadywał się fakcie . Kiedy jednak dowiedział się o drugim pobycie w szpitalu odwiedzał spadkodawczynię codziennie . Jak wyjaśnił uczestnikL. P. (1)już wcześniej miała kłopoty z pamięcią i orientacją ogólną . W szpitalu kontakt z nią był mocno utrudniony . Była mało komunikatywna , słabo rozpoznawała osoby , myliła czynności . Miała powiedzieć uczestnikowi że zmieniła testament i trzeba to odkręcić . O zmianie testamentu miała zostać uświadomiona przez wnioskodawczynię . J , iż deklarował zabranie spadkodawczyni do siebie .
UczestniczkaA. P.wyjaśniła , że odwiedzała spadkodawczynię co drugi dzień . Zdaniem uczestniczki spadkodawczyni nigdy nie miała schorzeń nerwicowych , ani psychicznych . Nigdy nie miała zaburzeń pamięci . Psychiatra został wezwany ponieważ rodzina podejrzewała chorobę Alzheimera . Uczestniczka wyjaśniała , iż rodzinaJ.J.była proszona o pomoc , jednakże odmówiła . Spadkodawczyni zdecydowała się zmienić testament na osobę , która będzie się nią opiekować . Oceniając wyjaśnienia uczestniczki stwierdzić należy , iż są one sprzeczne z dokumentacją lekarską . Z dokumentacji lekarskiej wynika , że spadkodawczyni już półtora miesiąca przed jej przyjęciem do szpitala cierpiała na zaniki pamięci . Ponadto skoro spadkodawczyni nie miała kłopotów z pamięcią to należy zastanowić się nad powodami wezwania lekarza psychiatry .
UczestnikW. P. (1)wyjaśnił , że mieszkał w pobliżu spadkodawczyni i często ją odwiedzał . Zdaniem uczestnika spadkodawczyni cały czas posiadała doskonałą pamięć . dopiero trzy dni przed śmiercią „ przestała kontaktować „ . Nie zdarzało się żeby kogoś nie rozpoznawała . Miała też świadomość zmiany testamentu . Było to podyktowane według zeznań uczestnika tym , że rodzinaJ.J.odmówiła jej pomocy .
Zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy w postaci zeznań świadków i przesłuchania stron należy oceniać w kontekście opinii biegłych , bazujących na zebranej w sprawie dokumentacji lekarskiej . Biegli przeanalizowali zebraną dokumentację i ustalili zakres dolegliwości na jakie cierpiałaL. P. (1)w chwili sporządzania testamentu z 2012 roku . Biegli stwierdzili , że nawet jeżeli kontakt zL. P. (1)sprawiał wrażenie logicznego w krótkim okresie czasu , to nie była ona w stanie należycie przeanalizować i ocenić składanego oświadczenia woli oraz świadomie uczestniczyć w czynnościach o znaczeniu prawnym .
UczestnikW. P. (1)kwestionował opinię biegłych podnosząc , że nie została wskazana jednostka choroby na jaką cierpiała spadkodawczyni , w związku z czym opinia sporządzona została w sposób nieprofesjonalny . Zważyć należy , iż biegli zgodnie z tezą dowodową mieli za zadanie ocenić zdolnośćL. P. (1)do testowania . Sporządzona w sprawie opinia realizuje ten cel . Należy także zwrócić uwagę , że w części podsumowującej opinię wskazują jakie schorzenia odpowiadają za stan psychiczny spadkodawczyni w chwili sporządzania testamentu z 2012 roku . Zarzut uczestników należy więc uznać za chybiony . Ponadto należy zważyć , iż toczyło się postępowanie karne w toku którego została także sporządzona opinia biegłych na okoliczność stanu psychicznego spadkodawczyni w czasie sporządzania testamentu . Ustalenia tych biegłych są zbieżne z ustaleniami biegłych sporządzających opinię w niniejszym postępowaniu .
Jeśli chodzi o zeznania świadków to stwierdzić należy , iż świadekE. P.potwierdziła stanowisko wnioskodawczyni i biegłych . Zeznania świadkaR. W.Sąd uznał za mało miarodajne ze względu na brak możliwości świadka szerszej obserwacji stanu psychicznego spadkodawczyni . Zeznania pozostałych świadków nie wnoszą nic do sprawy .
Jeśli chodzi o przesłuchanie stron to stwierdzić należy , że wyjaśnienia wnioskodawczyni oraz uczestnikówP. P. (1),T. P. (2)iJ.J.są zgodne z opinią biegłych . Odbiegają od niej wyjaśnieniaA. P.iW. P. (1). Zważyć należy , iżW. P. (1)jest bezpośrednio zainteresowany wynikiem postępowania . ZeznaniaA. P.należy uznać za odosobnione i sprzeczne z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym .
Zgodnie z treściąart. 941 kodeksu cywilnegorozporządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament . Z kolei z treściart. 959 kodeksu cywilnegowynika , że testament można sporządzić w formie aktu notarialnego . Wszystkie sporządzone w sprawie testamenty były sporządzone w formie aktu notarialnego . Jedynym kwestionowanym w sprawie testament był ostatni testament z 2012 roku . Testament nie jest ważny , zgodnie z brzmieniemart. 945 paragraf 1 pkt. 1 kodeksu cywilnegojeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli . Zgodnie z opinią biegłych i pozostałym materiałem dowodowym , który Sąd uznał za wiarygodny testament z 09 października 2012 roku należy uznać za nieważny .
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji .
O kosztach orzeczono na podstawieart. 520 k.p.c.