Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1234/14
Data wyroku: 2018-03-03 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Pawe ł Szymański

Sygn. akt I Ns 1234/14

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 19 grudnia 2017 roku
Wnioskiem z dnia 6 sierpnia 2014 roku (data prezentaty)A. B.wniósł o dokonanie działu spadku poH. B.orazJ. B. (1). Jako uczestników postępowania wskazałK. M. (1),R. B.,M. B.,T. B.orazW. T.. W skład po zmarłych wchodził wkład mieszkaniowy związany zlokalem nr (...)przyul. (...)wW., wyceniony na 333 755,44 zł oraz działka położona wJ.o powierzchni 1103 m2 o wartości 100 000 zł.A. B.zaproponował podział przez przyznanie wkładu mieszkaniowego na jego rzecz, a działki wJ.na współwłasność pozostałym uczestnikom.A. B.wskazał, żeJ. B. (1)– jego ojciec – pozostawił testament, w którym zapisał na jego rzecz przysługujący mu udział we wkładzie mieszkaniowym. DecyzjaJ. B. (1)miała być uzasadniona faktem przekazania książeczek mieszkaniowych pozostałym dzieciom (wniosek – k. 2-3).
Pismem z dnia 5 lutego 2015 roku (data prezentaty)K. M. (1),R. B.,M. B.orazT. B.nie wyrazili zgody na zaproponowany przezA. B.dział spadku poH. B.iJ. B. (1). Wskazali, że nie jest prawdą, że otrzymali książeczki mieszkaniowe, a mieszkanie miało zostać zapisane wszystkim. Wnieśli o ustalenie, że w skład spadku poH. B.wchodzi 1/2 powyżej wskazanego wkładu mieszkaniowego, o wartości 166 877,72 zł, stanowiące połowę kwoty 333 755,44 zł oraz udział 1/2 w działce wJ.o wartości 50 000 zł, stanowiącej połowę kwoty 100 000 zł, natomiast poJ. B. (1)– udział 5/8 w powyżej wskazanym wkładzie mieszkaniowym, na którym złożyło się 1/2 udziału należna samemuJ. B. (1)oraz 1/8 udziału odziedziczona po żonieH. B., o wartości 208 597,15 zł, a także udział 5/8 w wyżej wskazanej działce, na który złożyło się ½ udziału należnaJ. B. (1)oraz 1/8 odziedziczona po żonieH. B., o wartości 62 500 zł. Ponadto powołano żądanie zmniejszenia zapisu stosownie doart. 998 k.c.K. M. (1),R. B.,M. B.orazT. B.zaproponowali podział polegający na: przyznaniu wkładu mieszkaniowego na współwłasnośćA. B.w udziale 5/8,K. M. (1)iR. B.w udziale po 1/8 orazM. B.iT. B.w udziale po 1/16; przyznaniu nieruchomości gruntowej we wsiJ.na współwłasnośćK. M. (1)iR. B.w udziale po 3/10,M. B.iT. B.w udziale po 3/20 orazW. T.w udziale 1/10 (pisma – k. 48-50, 55-58).
W. T.oświadczył, że chce pozostać jako współwłaściciel działki we wsiJ.(protokół rozprawy, k. 386).
S ąd ustalił następujący stan faktyczny:
J. B. (1)orazH. B.pozostawali w związku małżeńskim, w którym obowiązywał ustrój wspólności ustawowej małżeńskiej. Mieli wspólnie czworo dzieci:K. M. (2) z domu B.,R. B.,A. B.orazZ. B..Z. B.zmarł po śmierci swojej matkiH. B., ale przed śmiercią swojego ojcaJ. B. (1), pozostawiając po sobie synówT. B.orazM. B..H. B.miała ponadto synaW. T.z innego związku.
D.ód: okoliczności bezsporne.
H. B.zmarła w dniu 27 sierpnia 1980 roku wW.. Postanowieniem z dnia 18 listopada 1991 roku Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie IV Wydział Cywilny, sygn. akt IV Ns 1196/91, stwierdził, że spadek poH. B., zmarłej 27 sierpnia 1980 roku wW., na podstawie ustawy nabyli mążJ. B. (1)w 1/4 części spadku oraz dzieci:K. M. (1),R. B.,A. B.,Z. B.,W. T.po 3/20 części spadku każde z nich.
D.ód: postanowienie, k. 5; akt zgonu, k. 5 z akt tut. Sądu, I Ns 1211/13.
J. B. (1)zmarł w dniu 4 czerwca 2013 roku wW.. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2014 roku Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie I Wydział Cywilny, sygn. akt I Ns 1211/13, stwierdził, że spadek poJ. B. (1), zmarłym 4 czerwca 2013 roku wW., na podstawie ustawy nabyli synowieA. B.,R. B., córkaK. M. (2) z domu B.po 1/4 części oraz wnukiM. B., synZ., iT. B., synZ., po 1/8 części spadku każde z nich.
D.ód: postanowienie, k. 6; akt zgonu, k. 4 z akt tut. Sądu, I Ns 1211/13.
H. B.orazJ. B. (1)przysługiwało spółdzielcze lokatorskie prawo dolokalu nr (...)o powierzchni użytkowej 65,2 m2 przyul. (...)wW.na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej. Prawo to wygasło wraz ze śmierciąJ. B. (1). Wkład mieszkaniowy ma wartość 326 979,00 zł.
D.ód: pismo, k. 10; opinia biegłego, k. 221-230.
Lokal ten był przeznaczony dlaA. B., który miał zamieszkać wspólnie z rodzicami.K. M. (1),R. B.orazZ. B.wyprowadzali się z lokalu w niedługim czasie po zawarciu związków małżeńskich.J. B. (1)dokonał na rzeczA. B.zapisu w testamencie, w którym przyznał mu swoją część udziału we wkładzie mieszkaniowym, związanym ze spółdzielczym lokatorskim prawie do wyżej wymienionego lokalu mieszkalnego.
D.ód: zeznania uczestnikaW. T., k. 386; zeznania świadkaH. T., k. 296; zeznania świadkaJ. B. (2), k. 305; zeznania świadkaJ. K., k. 351; pismo Wojewody(...), k. 356; zeznania świadkaD. B., k. 369; zeznania świadkaW. M., k. 369; zeznania uczestniczkiK. M. (1), k. 385; zeznania uczestnikaR. B., k. 385; zeznania uczestnikaM. B., k. 386; zeznania uczestnikaT. B., k. 386; testament, k. 15 z akt tut. Sądu, I Ns 1211/13.
W lokalu mieszkaA. B., który reguluje bieżące opłaty.J. B. (1)po wstąpieniu w drugi związek przestał zamieszkiwać w przedmiotowym lokalu – miał w nim swój pokój, w którym czasami nocował. Przyjeżdżał do mieszkania przyul. (...)raz w miesiącu, aby odebrać emeryturę.A. B.po opuszczeniu lokalu przezJ. B. (1)przeprowadził w nim remont. Przeprowadzał również bieżące prace konserwacyjne w dalszych latach. Pieniądze na dokonanie remontów pochodziły z darowizn, zgromadzonych oszczędności oraz z pożyczek udzielonychJ. B. (2)z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.
D.ód: okoliczność bezsporna; dokumentacja remontu, k. 110-112, 115-119; dokumentacja pożyczki, k. 130-136; zeznania świadkaB. P., k. 498; zeznania świadkaJ. K., k. 351; zeznania świadkaD. B., k. 369; zeznania świadkaW. M., k. 369; zeznania wnioskodawcyA. B., k. 385.
J. B. (1)złożył w dniu 31 lipca 2007 roku w(...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...)wniosek o ustanowienie na jego rzecz prawa odrębnej własności tego lokalu. W dniu 9 kwietnia 2013 rokuJ. B. (1)dokonał wpłaty 3,56 zł na zmianę statusu wyżej wymienionego lokalu. Z powodu śmierciJ. B. (1)kilka dni przed wyznaczoną datą zawarcia umowy nie doszło do ustanowienia prawa odrębnej własności. W dniu 12 sierpnia 2013 rokuA. B.złożył w ustawowym terminie wniosek do(...)o ustanowienie na jego rzecz spółdzielczego lokatorskiego prawa do tego lokalu wraz z deklaracją przystąpienia do(...). Postępowanie to jest w toku i jest uzależnione od przyznaniaA. B.wkładu mieszkaniowego w całości.
D.ód: okoliczność bezsporna; pisma(...), k. 120, 123-125, 129, 430, 433, 478-482; oświadczenieJ. B. (1), k. 121; wniosekJ. B. (1)do(...), k. 127; wniosekA. B.do(...), k. 128; zeznania świadkaB. P., k. 498.
Nieruchomość gruntowa, wchodząca w skład spadku poH. B.orazJ. B. (1), położona jest we wsiJ.w gminieW., powiat(...), województwo(...)i ma powierzchnię 1103 m2. Jej wartość wynosi 100 000 zł.
D.ód: wypis z rejestru gruntów, k. 11; okoliczność bezsporna.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej powołanych dowodów. Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zeznań świadków i uczestników postępowania. Sporne między stronami były przede wszystkim dwie okoliczności: przydzielenie mieszkaniaA. B.; podarowanieK. M. (1),Z. B.,W. T.orazR. B.książeczek mieszkaniowych przezJ. B. (1)lubH. B.. Pierwszą okoliczność – na korzyśćA. B.– Sąd oparł na zeznaniach świadków, w szczególnościH. T.orazJ. K.. Świadkowie zeznawali, żeJ. B. (1)wyznaczyłA. B., najmłodszego syna, jako osobę, która ma zająć lokal oraz udzielić za to w przyszłości pomocy w razie potrzeby. Zeznania te potwierdza również testament, w którymJ. B. (1)wkład mieszkaniowy zapisał właśnieA. B.. W tym zatem zakresie Sąd nie dał wiary twierdzeniom pozostałych uczestników, którzy kwestionowali tę okoliczność. Z drugiej natomiast strony Sąd dał wiaręK. M. (1),W. T.,R. B.oraz synomZ. B., że dzieciJ. B. (1)iH. B.nie otrzymały książeczek mieszkaniowych. W tym zakresie zgodnie zeznali wszyscy uczestnicy, z tym, żeT. B.iM. B.jedynie powtórzyli informacje zasłyszane od starszych członków rodziny, albowiem sami byli zbyt młodzi, aby pamiętać takie okoliczności, oraz członkowie ich rodzin.T.zeznałW. T.i jego żona. Również urzędowy rejestr potwierdza stanowisko przeciwne do stanowiskaA. B.. Dlatego Sąd w tym zakresie nie dał wiary jego twierdzeniom. Jedynie na marginesie należy wskazać, że Sąd za szczególnie wiarygodne i przydatne do stwierdzenia okoliczności sprawy uznał zeznania świadkaH. T.. Była ona bezpośrednią uczestniczką rozmów w kręgu rodzinyB., dotyczących kwestii przekazania lokalu mieszkalnego najmłodszemu synowi.H. T., jakkolwiek jest spowinowacona z uczestnikami postępowania, to jednak Sąd nie dopatrzył się w jej zeznaniach elementów stronniczości lub nieprawdy. Przeciwnie, rzeczowo przedstawiała okoliczności, na które zeznawała, a jej mąż generalnie nie był zainteresowany konkretnym rozstrzygnięciem – wręcz sam wniósł o nieprzyznawanie mu określonych składników majątku, bo nie czuł się do nich uprawniony. W toku postępowania widoczny był duży dystans, jakiW. T.zachowywał wobec pozostałych członków rodziny będących uczestnikami postępowania oraz do ewentualnych przysporzeń majątkowych na jego rzecz.
S ąd zważył, co następuje:
Przedmiotem niniejszego postępowania był dział spadków po zmarłychH. B.orazJ. B. (1). Należało zatem dokonać ustalenia składników wchodzących w skład spadku po każdym ze spadkodawców, a następnie dokonać działu każdego z tych spadków na osoby uprawnione.
Zgodnie zart. 1037 § 1 k.c.dział spadku może nastąpić na mocy orzeczenia Sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.Art. 1035 k.p.c.stanowi, że jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów niniejszego tytułu.
Zgodnie zart. 684 k.p.c.skład i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd. Do działu spadku – zgodnie zart. 688 k.p.c.– stosuje się odpowiednio przepisy o zniesieniu współwłasności.
Zgodnie zart. 212 §§ 1-3 k.c., jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisówkodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych.
Zgodnie zart. 623 k.p.c., jeżeli uczestnicy postępowania nie przedstawią zgodnego wniosku co do zniesienia współwłasności, a zachodzą warunki do dokonania podziału w naturze, Sąd dokonuje tego podziału na części odpowiadające wartością udziałom współwłaścicieli z uwzględnieniem wszelkich okoliczności zgodnie z interesem społeczno-gospodarczym. Różnice wartości wyrównuje się przez dopłaty pieniężne.
Zgodnie zart. 316 § 1 k.p.c.Sąd za podstawę orzeczenia przyjął stan prawny i faktyczny na chwilę zamknięcia rozprawy. W szczególności Sąd uwzględnił przy ustalaniu składu spadku poJ. B. (1)składniki majątkowe, które nabył w drodze dziedziczenia po swojej żonieH. B.. Sąd zdecydował się na takie działanie, aby rozwiać wątpliwości odnośnie do ostatecznego ukształtowania się składników wchodzących w skład spadków po każdym ze spadkodawców oraz udziałów, jakie przysługująJ. B. (1)i pozostałym spadkobiercom.
Skład majątku po obojgu spadkodawcach nie był sporny między stronami. Nie były również kwestionowane wysokości udziałów, jakie przysługiwały poszczególnym osobom w składnikach tego majątku. W jego skład wchodził wkład mieszkaniowy związany z przysługującym im w ramach wspólności ustawowej małżeńskiej spółdzielczym lokatorskim prawem dolokalu nr (...)o powierzchni użytkowej 65,2 m2 przyul. (...)wW.oraz nieruchomość gruntowa położona we wsiJ.w gminieW., powiat(...), województwo(...), o powierzchni 1103 m2.
Generalnie niesporna była również wartość wyżej wymienionych składników. Wartość wkładu mieszkaniowego została ustalona przez biegłego na kwotę 326 979 zł i nie była ona następnie kwestionowana przez strony. Natomiast wartość działki strony same zgodnie ustaliły na 100 000 zł i Sąd wartość tę uznał za odpowiednią, opierając się na wiedzy i doświadczeniu życiowym Sądu odnośnie do wartości tego rodzaju nieruchomości.
Najpierw Sąd dokonał ustalenia, co wchodziło w skład spadku poH. B.. I tak w skład tego majątku wszedł udział 3/8 we wkładzie mieszkaniowym, wniesionym do(...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...)wW.w celu ustanowienia lokatorskiego prawa dolokalu mieszkalnego numer (...)w budynku przyul. (...)wW., o wartości 122 617,13 zł – co stanowi ułamek 3/8 z kwoty 326 979 zł; a także udział 3/8 w prawie własności nieruchomości o powierzchni 1103 m2 we wsiJ.w gminieW., powiat(...), województwo(...), o wartości 37500 zł – co stanowi ułamek 3/8 z kwoty 100000 zł.
Natomiast w skład spadku poJ. B. (1)wszedł udział 5/8 w powyżej wskazanym wkładzie mieszkaniowym o wartości 204 361,88 zł – co stanowi ułamek 5/8 z kwoty 326 979 zł; a także udział 5/8 w prawie własności nieruchomości opisanej powyżej o wartości 62500 zł – co stanowi ułamek 5/8 z kwoty 100 000 zł.
Sąd tylko w nieznacznym zakresie uwzględnił wnioski stron odnośnie do sposobu dokonania działu obu spadków. W przekonaniu Sądu proponowane przez strony sposoby podziału nie uwzględniały w dostatecznym stopniu interesów pozostałych uczestników, ani też nie uwzględniały społeczno-gospodarczego przeznaczenia składników majątków spadkowych.
Głównym składnikiem majątku, wchodzącym w udziałach w skład obu spadków, był wkład mieszkaniowy o wartości 326 979 zł. To wokół tego składnika majątku koncentrowała się uwaga stron. WnioskodawcaA. B.domagał się przyznania go jemu na wyłączność, podnosząc, że zamieszkuje w lokalu, z którym związany jest ten wkład mieszkaniowy, a także że czynił nakłady na ten lokal.
Sąd podzielił stanowisko wnioskodawcy w zakresie jego żądania przyznania mu wkładu mieszkaniowego w całości. Wkład mieszkaniowy jest specyficzną instytucją, która jest znana tylko w prawie państw, w których silnie działa albo działał ruch spółdzielczy. Stanowi ono majątkowy substratprawa spółdzielczegodo lokalu. W polskim porządku prawnym jest związany ze spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu, które to prawo jest niezbywalne, niedziedziczne i nie podlega egzekucji. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu jest prawem wynikającym z umowy, nie jestprawem rzeczowym, w przeciwieństwie do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. W razie śmierci osoby do tego prawa uprawnionej, prawo to wygasa, natomiast los prawny pozostałego po wygaśnięciu prawa do lokalu może kształtować się rozmaicie. Przede wszystkim może stanowić podstawę do ustanowienia lokatorskiego prawa do lokalu na rzecz osoby, na którą przejdzie wkład mieszkaniowy. Po drugie może być przedmiotem podziału między spadkobierców uprawnionego. SpadkobiercyJ. B. (1)iH. B.nie dziedziczą zatem samego lokalu ani prawa do takiego lokalu, a jedynie związany z nim wkład mieszkaniowy, mający charakter pieniężny. Natomiast spadkobierca zmarłego uprawnionego, spełniający wymagania stawiane przez przepisyprawa spółdzielczego, może wystąpić do spółdzielni mieszkaniowej o ustanowienie na jej rzecz spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Osoba taka nie kontynuuje stosunku prawnego istniejącego między zmarłym (tutaj –J. B. (1)iH. B.) a spółdzielnią mieszkaniową, a zawiera swój własny, odrębny stosunek prawny, korzystając z tej samej bazy majątkowej - wkładu mieszkaniowego. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, żeA. B.jako jedyny spośród spadkobierców dokonał aktu staranności zmierzającego do uzyskania spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Dlatego Sąd uznał, że wprawdzie możliwe jest podzielenie wkładu mieszkaniowego wyrażonego w pieniądzu między wszystkich spadkobierców wedle ich udziałów, to taki sposób podziału w okolicznościach niniejszej sprawy byłby sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki oraz z zasadami współżycia społecznego. Jak wskazano wyżej, Sąd jest zobligowany do dokonania działu zgodnie z interesem społeczno-gospodarczym. Sąd negatywnie ocenił zasadność dążenia uczestników postępowania do podziału wkładu mieszkaniowego i tym samym definitywnej utraty możliwości nabycia lokatorskiego prawa do lokalu nie tylko przez wnioskodawcę, lecz także przez pozostałych spadkobierców. Po pierwsze skutkowałoby to pozbawieniem wnioskodawcy możliwości nabycia prawa do tego lokalu. Należy w tym miejscu zauważyć, że po części nastąpiłoby to wbrew woli spadkodawcyJ. B. (1), który wyraźnie zamanifestował ją w treści zapisu na rzecz wnioskodawcy. Po drugie co najmniej wątpliwe z etycznego punktu widzenia jest zgłaszanie tego rodzaju żądań ze świadomością ich skutków daleko wykraczających poza ramy postępowania działowego przez uczestników, których potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone, przeciwko wnioskodawcy, który takim dobrodziejstwem nie może się cieszyć. W konsekwencji Sąd postanowił przyznać cały wkład mieszkaniowyA. B..
Odnośnie natomiast do nieruchomości gruntowej we wsiJ.Sąd uwzględnił propozycje stron postępowania i przyznał ją w udziałachK. M. (1)(1/3),R. B.(1/3),M. B.(1/6) orazT. B.(1/6).A. B.wyraźnie oświadczył, że nie jest zainteresowany przyznaniem mu tej nieruchomości, a ponadto otrzymał w całości wkład mieszkaniowy. NatomiastW. T.również oświadczył, że nie wysuwa roszczeń do przedmiotowej nieruchomości, ponieważ czuje się dostatecznie obdarowany przezH. B.. Wobec tak wyrażonego zgodnego stanowiska stron, Sąd dokonał podziału zgodnie z nim. Nieruchomość położona we wsiJ.przypada zatem uczestnikomR. B.,K. M. (1)iM. B.orazT. B., jako następcom prawnym zmarłegoZ. B.. Udziały spadkobierców, którzy wnosili o przyznanie im tego składnika majątkowego na współwłasność wynoszą zatem po 1/3 dlaR. B.iK. M. (1)oraz po 1/6 dlaM. B.iT. B.. Wielkość przyznanych poszczególnym uczestnikom udziałów w tej nieruchomości nie odpowiada w sposób idealny wartości udziałów przysługujących tym uczestnikom w majątku spadkowym, uwzględniającym pominięcie przy dziale tej działkiA. B.iW. T., natomiast zdaniem Sądu jest to podział maksymalnie do niego zbliżony. Dokładne przeliczenie udziałów w całości spadków na udziały w jednym tylko składniku mas spadkowych nie jest możliwe w sposób dokładny. Natomiast sposób ukształtowania udziałów w prawie własności tego składnika zaproponowany przez uczestników jest czytelny, odpowiada liczbie uczestników z uwzględnieniem dziedziczenia udziałuZ. B.przez jego synów.
Sąd ustalił wysokość spłat w sposób następujący.
Wartość spadku po obojgu spadkodawcach wyniosła 326979 zł + 100000 zł = 426979 zł.
Wartość spadku poH. B.wyniosła: 3/8 z(...)+ 3/8 z 100000 zł =(...),13 +(...)= 160117,12 zł.
Wartość spadku poJ. B. (1)wyniosła:
5/8 z(...)+ 5/8 z(...)=(...),88 +(...)= 266861,88 zł.
Sąd uwzględnił ograniczenie odpowiedzialności spadkobierców obciążonych zapisem udziału we wkładzie mieszkaniowym, tj. spadkobiercówJ. B. (1)w osobachK. M. (1),R. B.,M. B.: wartość zapisu stanowiła z wartości wkładu mieszkaniowego 5/8 z 326979 zł = 204361,88 zł.
Udziały stanowiące podstawę obliczenia zachowku spadkobiercówJ. B. (1):K. M. (1)iR. B.1/8 z(...),88 = 33357,74 zł,M. B.iT. B.1/16 z(...),88 = 16678,87 zł. Łącznie zachowki spadkobiercówJ. B. (1)obciążonych zapisem: 100073,22 zł.
A. B.obowiązany jest do spłat z 3/8 wkładu poH. B.i z nadwyżki 5/8 zapisu nad zachowki spadkobiercówJ. B. (1)obciążonych zapisem -(...),88 -(...),22 = 104288,66 zł.
SpłataA. B.z udziału we wkładzie poH. B.:
z udziału:(...),13 -K. M. (1),R. B.iW. T.po 3/20 = po(...),57, spadkobiercyZ. B.M. B.iT. B.po 9196,28 zł.
spłataA. B.z nadwyżki nad zachowkami spadkobiercówJ. B. (1)obciążonych zapisem:
(...),66 -K. M. (1),R. B.po ¼ =(...),17,M. B.iT. B.po 13036,08 zł.
Łącznie z wkładu po obojgu spadkobiercach: na rzeczK. M. (1)iR. B.po(...),57 +(...),17 =(...),74, na rzeczW. T.18392,57 zł, na rzeczM. B.iT. B.po(...),28 +(...),08 = 22232,36 zł
W. T.dziedziczył wyłącznie poH. B., natomiast nie dziedziczył poJ. B. (1). W skład majątku poH. B.wchodził m.in. udział 3/8 w działce we wsiJ.o wartości 37 500 zł. Przy podziale na pięcioro spadkobierców –K. M. (1),A. B.,R. B.,W. T.orazZ. B., którego udział dalej dzieli się na jego dwóch synów,W. T.należałaby się za udział w działce kwota 7 500 zł. Ponieważ Sąd przyznał działkę na współwłasnośćK. M. (1),R. B.,M. B.iT. B., to właśnie na nich nałożył solidarny obowiązek zwrotuW. T.tej kwoty, albowiem na skutek działu spadku nabyli oni wspólnie przedmiotową nieruchomość.
Analogiczne uwagi Sąd odnosi do nałożonego naK. M. (1),R. B.,M. B.iT. B.obowiązku solidarnej zapłaty na rzeczA. B.kwoty 20 000 zł. Kwota ta wynika z obliczenia co do udziału należącego do spadku poH. B.analogicznego jak wyżej wskazane na rzeczW. T., z czego na rzeczA. B.przypada 7500 zł. Natomiast z udziału należącego do spadku poJ. B. (1)wartość tego udziału wynosiła 5/8 z 100000 zł = 62500 zł. UdziałA. B.w tej kwocie wynosi 1/5 z 62500 zł = 12500 zł, czyli łącznie z udziałów po obojgu spadkodawcach 20000 zł.
Sąd ustalił termin uiszczenia spłat zasądzonych w pkt IV wyroku na okres 3 lat od daty uprawomocnienia się postanowienia, z zastrzeżeniem odsetek ustawowych za opóźnienie w przypadku uchybienia tego terminu.A. B.został zobowiązany do poczynienia spłat w kwotach, które należy uznać za znaczne – szczególnie z uwzględnieniem jego sytuacji majątkowej. Okres 3 lat jest kompromisem między interesemA. B.a interesem pozostałych uczestników. Z jednej strony pozwoliA. B.na zgromadzenie potrzebnych środków finansowych, a z drugiej – nie będzie stanowił pokrzywdzenia uprawnionych do spłat ponad miarę. Niewątpliwie bowiem w ich interesie jest otrzymanie orzeczonych w postanowieniu kwot odpowiednio szybko.
Sąd oddalił żądanieA. B.o rozliczenie nakładów – przede wszystkim podlegało ono oddaleniu co do zasady. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu jest bowiem prawem obligacyjnym, dającym jedynie tytuł prawny do korzystania z lokalu. Właścicielem lokalu pozostaje jednak spółdzielnia mieszkaniowa. Wraz ze śmierciąJ. B. (1)to prawo wygasło. Lokal znajduje się zatem w majątku spółdzielni i ewentualne nakłady czynione na lokal wzbogaciły(...), a nie uczestników postępowania. Niezależnie od tego, ponieważ rozliczenie nakładów może być dokonane również w związku z faktycznym władaniem, Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawieA. B.czynił nakłady przede wszystkim dla siebie, antycypując nabycie prawa do lokalu. Od momentu wyprowadzkiJ. B. (1)zajmował on lokal sam albo wspólnie z założoną przez siebie rodziną. Jakkolwiek nie dysponował prawem do lokalu, to w żadnym zakresie nie wyzuł z posiadania pozostałych uczestników. Posiadali oni własne lokale, do których wyprowadzili się dobrowolnie. Epizodyczne okresy wspólnego zamieszkiwania, wynikające z wyjątkowych okoliczności, nie uzasadniają odmiennych ocen. Nikt nie domagał się wydania lokalu albo dopuszczenia do współposiadania – ani spółdzielnia, ani pozostali spadkobiercy. PonadtoA. B.nie sprostał wynikającemu zart. 6 k.c.obowiązkowi wykazania faktów, z których wywodzi skutki prawne. Z zeznań świadków orazA. B., a także przedstawionych przez niego dokumentów wynika, że w okresie władania lokalem przez wnioskodawcę były przeprowadzone w lokalu remonty, nie jest to jednak wystarczające do ustalenia, że wnioskodawca jako jeden z współspadkobierców poczynił podlegające rozliczeniu nakłady na przedmiot należący do masy spadkowej.
Należy podkreślić, że nakłady nie są pojęciem jednolitym – wyróżniamy nakłady konieczne, użyteczne, zbytkowne. Wnioskodawca, zgłaszając żądanie rozliczenia nakładów, winien mieć na uwadze rodzaj nakładów, jakie poczynił i jakich rozliczenia żąda, oraz zgłosić odpowiednie wnioski dowodowe. Ostatecznie przeprowadzone z wniosków wnioskodawcy dowody nie pozwoliły na szczegółowe ustalenie zakresu i rodzaju dokonanych nakładów ani ich wartości. Zeznania świadków były skąpe, ograniczające się do lakonicznego omówienia charakteru remontu i jego zakresu, natomiast żaden ze świadków nie miał wiedzy o kwotach wydatkowanych na prace remontowe. Również przedstawione przez wnioskodawcę rachunki są niewystarczające w kontekście charakteru tych nakładów. Upadł również wniosekA. B.o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Wnioskodawca nie wykazał również aby uzyskał zgodę pozostałych współspadkobierców na przeprowadzenie remontu i na rozliczenie jego kosztów z tymi współspadkobiercami, którzy nie korzystali z lokalu. Z tych wszystkich powodów Sąd oddalił żądanie wnioskodawcy w tym zakresie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z wyrażoną wart. 520 § 1 k.p.c.zasadą, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Sąd nie znalazł podstaw do odstąpienia od tej zasady, bowiem wszyscy uczestnicy byli w jednakowym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania, a ich interesy nie były generalnie sprzeczne. Podstawowym interesem towarzyszącym uczestnikom w postępowaniach działowych jest bowiem wyjście ze stanu współwłasności, a dopiero w dalszej kolejności – dokonanie podziału zgodnie z własnymi oczekiwaniami. Natomiast w stosunku do wnioskodawcyA. B.Sąd nakazał pobrać od niego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1 342,74 zł tytułem nieuiszczonych wydatków, związanych z przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego, które to wydatki zostały tymczasowo wyłożone przez Skarb Państwa. ToA. B.był inicjatorem niniejszego postępowania i jest zobowiązany ponieść koszty z tym postępowaniem związane.
Wobec powyższego, Sąd postanowił jak w sentencji.

S. P.łS.
Zarządzenie: odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowiA. B.oraz pełnomocnikowiK. M. (1),R. B.,M. B.,T. B..