Sąd Okręgowy w Łodzi
IV Wydział Karny
Sygnatura akt: IV Ko 30/18
Data wyroku: 2018-11-05 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie
Podstawa prawna: 552 kpk

IV Ko 30/18

UZASADNIENIE
Prokuratura RejonowaŁ.prowadziła postępowanie przygotowawcze przeciwkoŁ. M.o czynzart. 207 § 1 k.k.w związku zart. 157 § 1 k.k.w związkuzart. 11 § 2 k.k.w związku zart. 12 k.k.w związku zart. 64 § 1 k.k.W toku tego postępowaniaŁ. M.poddany został jednorazowemu badaniu psychiatrycznemu. Badanie to nie doprowadziło do jednoznacznego ustalenia, czy w chwili zarzucanego czynuŁ. M.miał zachowaną poczytalność. Biegli powzięliw tym zakresie wątpliwości, między innymi z uwagi na zachowanieŁ. M., które było nieadekwatne do sytuacji. Biegli zawnioskowali o poddanieŁ. M.obserwacji psychiatrycznej. W ich ocenie obserwacja taka mogła doprowadzić do ustalenia poczytalnościŁ. M.w chwili zarzucanego czynu.
Opinia psychiatryczna – k.93 – 95 akt postępowania V K 1119/14 Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi.
Postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi – ŚródmieściawŁ.z 30 maja 2014 roku orzeczone zostało badanie psychiatryczneŁ. M.połączone z obserwacją w(...) Zespole (...)wŁ.w okresie4 tygodni. W dniu 11 lipca 2014 roku Sąd Okręgowy w Łodzi nie uwzględnił zażalenia oskarżonego i utrzymał powyższe orzeczenie Sądu Rejonowego w mocy. Od tej daty postanowienie o poddaniuŁ. M.badaniu psychiatrycznemu połączonego z czterotygodniową obserwacją stało się prawomocne.
Postanowienia – k.109, 110- 111 akt postępowania V K 1119/14 Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi.
W dniu 7 sierpnia 2014 rokuŁ. M.został przyjęty na Oddział PsychiatriiS.Szpitala im. (...)wŁ.. Początkowo umieszczono go w części zamkniętej.Od 14 sierpnia 2014 roku przebywał w części otwartej.2 września 2014 roku zakończono obserwację i wypuszczonoŁ. M.z placówki. W trakcie pobytuŁ. M.poddawany był badaniom psychiatrycznym i psychologicznym. Z badań tych sporządzone były końcowe opinie.
Opinia sądowo psychiatryczna – k.137-156, opinia psychologiczna – k.157-167 akt postępowania V K 1119/14 Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi.
Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodziz 19 grudnia 2016 roku w sprawie V K 1119/14,Ł. M.w ramach zarzucanego mu pierwotnie czynu, został uznany za winnego przestępstwa wypełniającego dyspozycjęart. 157 § 2 k.k.2 związkuzart. 64 § 1 k.k.w związku zart. 4 § 1 k.k.i na podstawieart. 157 § 2 k.k.w związku zart. 34 § 1 k.k.w związkuzart. 35 § 1 k.k.iart. 4 § 1 k.k.wymierzona mu została kara4 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej dozorowanej pracy na cele społeczne w wymiarze40 godzin w stosunku miesięcznym. Na poczet tej karyw całości zaliczony został okres pobytuŁ. M.w(...) Zespole (...)im.B.wŁ..
Wyrok – k. 498 – 499 akt postępowania V K 1119/14 Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi.
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z 5 kwietnia 2017 rokuw sprawie V Ka 135/17, wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi został zmieniony w ten sposób, iż wymierzonąŁ. M.karę złagodzono do 3 miesięcy ograniczenia wolności. Pozostałe rozstrzygnięcia Sadu I instancji zostały utrzymane w mocy bez zmian.
Wyrok – k. 561 akt postępowania V K 1119/14 Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi.
18 września 2017 rokuŁ. S.do Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi pozew o odszkodowaniew kwocie 50.000 za pozbawienie go wolności w sprawie V K 1119/14, które wynikać miało z bezpodstawnego zastosowania wobec niego obserwacji psychiatrycznej oraz z wielokrotnego zagubienia składanych przez niego dowodów rzeczowych.
Pozew – k.2-4.
Postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi – ŚródmieściawŁ.z 30 marca 2018 roku oznaczonym sygnaturą II C 783/17, stwierdzono, iż pozewŁ. M.nie podlega rozpoznaniuw postępowaniu cywilnym i przekazano go do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Łodzi.
Postanowienie – k.51-52.
Sprawę skierowano na rozprawę celem rozpoznania w trybieart. 552 k.p.k.
Zarządzenie – k.60.
Jak wynika ze stanowiska wnioskodawcy, stanowiska jego pełnomocnika oraz zeznańŁ. M., wnioskodawca uważa,że zastosowanie względem niego w postępowaniu przygotowawczym obserwacji psychiatrycznej było niezasadne. Potwierdzać to ma wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi, w którym uniewinniono go od zarzutu znęcania. Ten zarzut stanowić miał główną podstawę orzeczenia obserwacji. Odbywanie obserwacji miało spowodować szkody materialne w łącznej kwocie 21.000 złotych oraz krzywdy wycenione na kwotę 29.000 złotych. Na kwotę odszkodowania miały składać się straty z niewykonania kontraktu za prace budowlane na rzeczFirmy (...)wycenione na 10.000 złotych, strata wynikająca z konieczności sprzedaży samochodu po zaniżonej cenie, wyceniona na kwotę 10.000 złotych oraz opłaty wynikającez konieczności opłacenia wynajmowanego mieszkania w okresie hospitalizacji ocenione na kwotę 1.000 złotych.
Prokurator wniósł o oddalenie wniosku z uwagi na zaliczenie okresu obserwacji na poczet orzeczonej wnioskodawcy kary ograniczenia wolności.

Sąd zważył co następuje:

Przed merytorycznym rozpoznaniem żądań wnioskodawcy opartych na przepisachrozdziału 58 k.p.k., niezbędnym było ustalenie, czy zostały spełnione przesłanki formalne procedowania wnioskuw tym właśnie trybie. W tym rozdzialek.p.k.uregulowane są kwestie dochodzenia odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie i zatrzymanie
Jak wynika z treściart. 552 § 1 k.p.k.: „oskarżonemu, któryw wyniku wznowienia postępowania lub kasacji został uniewinniony lub skazany na łagodniejszą karę, służy od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz zadośćuczynienieza doznaną krzywdę, wynikłe z wykonania względem niego w całościlub w części kary, której nie powinien ponieść”. Jak wynika z koleiz treści § 2 omawianego przepisu „przepis§ 1stosuje się także, jeżeli po uchyleniu wyroku skazującego orzeczenia postępowanie umorzono w skutek okoliczności, których nie uwzględniono w poprzednim postępowaniu”.
Wstępna analiza treści zacytowanych przepisów jednoznacznie wskazuje, iż na ich podstawieŁ. M.nie może skutecznie dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia w trybieart. 552 § 1 i 2 k.p.k., za okres rzeczywistego pozbawienia wolności wynikającyz przymusowej hospitalizacji przeprowadzonej w ramach orzeczonegow postępowaniu karnym badania psychiatrycznego. Postępowanie karne, w którym wydano wyrok skazującyŁ. M., nie uległo wznowieniu. Wyrok wydany w tej sprawie przez sąd I instancji nie został też uchylony w drodze postępowania kasacyjnego. W tym stanie rzeczy nie można uznać, żeŁ. M.może dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie omówionych przepisów.
Jak wynika z kolei z treści§ 3 art. 552 k.p.k., „prawodo odszkodowania i zadośćuczynienia powstaje również w związkuz zastosowaniem środka zabezpieczającego w warunkach określonych w § 1 i 2”. Przepis ten również nie może stanowić podstawydo rozpoznania wnioskuŁ. M.w oparciu o przepisyrozdziału 58 k.p.k.Względem wnioskodawcy nie stosowano bowiemw postępowaniu karnym, którego wniosek dotyczy, środków zabezpieczających, a jedynie orzeczono badanie psychiatryczne połączone z obserwacją w odpowiednim zakładzie opieki zdrowotnej. Choć charakter środków zabezpieczających jest zbliżony do rygorów badania psychiatrycznego połączonego z obserwacją, polegają one bowiem, między innymi, na umieszczeniu oskarżonego w szpitalu psychiatrycznym(art. 93a k.k.i następne), niemniej jednakz podobieństwa tego nie można wywodzić możliwości dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie przepisuart. 552 § 3 k.p.k.
Ostatnim przepisem, który daje możliwość dochodzenia odszkodowania na podstawie norm zawartych wrozdziale 58 k.p.k.jest § 4 art. 552. Zgodnie z jego treścią „odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje również w wypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania lub zatrzymania”. Zastosowanie i tej normy w odniesieniu do wnioskuŁ. M.nie jest możliwe. WobecŁ. M.w podstępowaniu karnym nie stosowano tymczasowego aresztowania. Nie dokonywano także jego zatrzymania. Badanie psychiatryczne połączone z obserwacją w odpowiednim zakładzie, nie było wynikało zatem z wdrożenia względemŁ. M.środków przymusu wymienionych w treściart. 552 § 4 k.p.k.W tym zaś stanie rzeczy i ten przepis nie mógł stanowić podstawy do rozpoznania wnioskuŁ. M.w oparciu o proceduryrozdziału 58 k.p.k.
Reasumując, zdaniem sądu nie zostały spełnione przesłanki formalne do rozpoznania wnioskuŁ. M.o odszkodowaniei zadośćuczynienie za pozbawienie go wolności w postępowaniuV K 1119/14, w oparciu o proceduręrozdziału 58 k.p.k.. Pozbawienie wolnościŁ. M.w sprawie V K 1119/14 nie wynikałoz wykonania niesłusznie orzeczonej względem niego kary,ani wykonania niesłusznie orzeczonego środka zabezpieczającego,ani z oczywiście niesłusznego zastosowania tymczasowego aresztowania lub zatrzymania. Tylko w tych przypadkach możliwym byłoby dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia trybie uregulowanym wrozdziale 58 k.p.k.Pozbawienie wolnościŁ. M.w postępowaniu V K 1119/14 związane było z wykonaniem czynności dowodowej - badania psychiatrycznego połączonegoz obserwacją. W ocenie sądu odszkodowanie za ewentualne nieprawidłowości przy wykonaniu tego typu czynności postępowania karnego, jak i innych nieprawidłowości odnoszących się do sfery dowodowej, mogą być dochodzone jedynie na drodze cywilnoprawnej(tak też w wyroku Sadu Apelacyjnego w Katowicach z 16 maja 2002 roku w sprawie II AKa 114/02; publikacjaL.poz. Nr(...)).
Z uwagi na powyższe sąd oddalił wniosek o odszkodowaniei zadośćuczynienie wniesiony przezŁ. M..
Ze względu na fakt, iż w toku postępowania pełnomocnikiem wnioskodawcy był radca prawnyW. S.i udzieliłon pomocy prawnej z urzęduŁ. M.w toku dwóch terminów rozprawy, sąd na podstawie art.art. 618 § 1 punkt 11 k.p.k.w zw. z§ 2w zw. z § 17 ust. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., 1714, ze zmianami) zasądził na jego rzecz kwotę 144 złotych.