Sąd Rejonowy w Rzeszowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 897/15
Data wyroku: 2017-07-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Katarzyna Baryła
Słowa kluczowe: Oskarżyciel publiczny
Podstawa prawna: art. 414 kpk w zw. z art. 17 §1 pkt 9 kpk w zw. z art. 113 § 1 kks
Teza: Rozważyć należy, czy decyzja prokuratora o zatwierdzeniu postanowienia o zastosowaniu postępowania w stosunku do nieobecnych ma charakter wpadkowy, podobny do orzeczeń, zarządzeń wymienionych w art. 122 § 2 zd. 1 kks, czy też ma znaczenie dla dalszego toku postępowania i skutkuje de facto obcięciem przez prokuratora nadzoru nad postępowaniem. W ocenie Sądu tego rodzaju czynność prokuratora stanowi czynność nadzorczą, bowiem zatwierdzenie przez prokuratora postanowienia wydanego w trybie art. 175 § 1 kks przesądza o jego dalszym toku, stosowaniu szczególnego trybu, który prowadzi do obligatoryjnej obrony, art. 176 § 1 kks. Stanowisko to jest tym bardziej uzasadnione, iż nadzór prokuratora nad postępowaniem jest obowiązkowy w przypadku stwierdzenia okoliczności uzasadniających obronę obligatoryjną określonych w art. 79 § 1 kpk (art. 151c § 2 kks).

Sygn. akt II K 897/15

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 19 czerwca 2017 r.
Postanowieniem z dnia 18 maja 2015 r. inspektor kontroli skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej wR.wszczął dochodzenie w sprawie o to, że prowadząc działalność gospodarczą i będąc podatnikiem podatku od towarów i usług, działając czynem ciągłym w okresie od 1 sierpnia do 31 grudnia 2010 r., posługiwał się nierzetelnymi fakturami zakupu VAT, gdzie jako wystawca figurujefirma (...),M.,ul. (...); nr(...)z dnia 10.09.2010 r.,(...)z dnia 14.09.2010 r., nr(...)z dnia 20.09.2010 r.,(...)z 27.09.2010 r., nr(...)z dnia 04.10.2010 r.(...)z dnia 11.10.2010 r., nr(...)z dnia 26.10.2010 r.,(...)z dnia 03.11.2010 r., nr(...)z dnia 16.11.2010 r.,(...)z dnia 23.11.2010 r., nr(...)z dnia 26.11.2010 r.,(...)z dnia 03.12.2010 r., nr(...)z dnia 15.12.2010 r.,(...)z dnia 22.12.2010 r., łącznie na kwotę netto 1.144.873,65 zł, i podatku VAT 251.872,20 zł, oraz wystawił nierzetelne faktury sprzedaży, wystawione jakoB.T. B.dlafirmy (...),K.,ul. (...), nr(...)r., z dnia 03.08.2010 r., nr(...)z dnia 12.08.2010 r., nr(...)z dnia 17.08.2010 r., nr(...)z dnia 19.08.2010 r., nr(...)z dnia 27.08.2010 r., nr(...)z dnia 11.09.2010 r., nr(...)z dnia 14.09.2010 r., z dnia 14.09.2010 r., nr(...)z dnia 21.09.2010 r., nr(...)z dnia 27.09.2010 r., nr(...)z dnia 05.10.2010 r., nr(...)z dnia 12.10.2010 r., nr(...)z dnia 27.10.2010 r., nr(...)z dnia 04.11.2010 r.,(...)z dnia 16.11.2010 r., nr(...)z dnia 24.11.2010 r., nr(...)z dnia 29.11.2010 r., nr(...)z 04.12.2010 r., nr(...)z dnia 16.12.2010 r., nr(...)z dnia 23.12.2010 r., łącznie na kwotę netto 1.484.244,36 zł i podatku VAT 326.533,76 zł, tj. o przestępstwo skarbowe zart. 62 § 2 kksw zw. zart. 6 § 2 kks. Podstawę wszczęcia postępowania stanowiły wyniki kontroli skarbowej przeprowadzonej wobecT. B.w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe w 2010 r. W tym samym dniu wydano postanowienie o przedstawieniu w/opisanego zarzutuT. B.. W toku postępowania kilkukrotnie wzywano podejrzanego do stawiennictwa w(...)wR., podjęto próbę doręczenia wezwania za pośrednictwem Policji, uzyskując informację, iż nie przebywa on pod znanym Urzędowi adresem od około dwóch lat, nie ustalono jednocześnie innego miejsca zamieszkania podejrzanego.
Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2015 r. przedłużono dochodzenie do dnia 18 listopada 2015 r. W dniu 12 października 2015 r. prowadzący postepowanie na podstawieart. 173 kksw zw. zart. 175 § 1 kkswydał postanowienie o zastosowaniu wobec podejrzanegoT. B.postępowania w stosunku do nieobecnych, gdyż nie można było ustalić miejsca jego pobytu w kraju i jednocześnie w trybieart. 175 § 1 zd. 2 kkszwrócił się do Prokuratora Rejonowego dla miastaR.o zatwierdzenie wymienionego postanowienia, przedstawiając prokuratorowi wraz z wnioskiem akta sprawy ((...)W dniu 14 października 2015 r. prokurator zatwierdził postanowienie prowadzącego postępowanie. Zarządzeniem z dnia 26 października 2015 r. dla podejrzanego wyznaczono obrońcę z urzędu w osobie adw.E. S..
W dniu 30 listopada 2015 r. przez działającego w imieniu Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wR.do Sądu Rejonowego wR.został skierowany sporządzony przez inspektora kontroli skarbowej akt oskarżenia przeciwkoT. B.o w/opisany czyn zart. 62 § 2 kksw zw. zart. 6 § 2 kks.
W toku postepowania oskarżonyT. B.stawił się osobiście na rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 r. wobec czego postanowiono o rozpoznaniu sprawy w postepowaniu zwyczajnym.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisemart. 155 § 1 i 2 kksw brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r. w sprawie, w której finansowy organ postępowania przygotowawczego prowadził śledztwo lub dochodzenie objęte nadzorem prokuratora, w ciągu 14 dni od zakończenia postepowania organ ten może sporządzić akt oskarżenia, który winien być przesłany wraz z aktami sprawy prokuratorowi i to właśnie prokurator jest uprawniony do zatwierdzenia i wniesienia do sądu aktu oskarżenia, zaś organowi, który prowadził postępowanie w toku postepowania przed sądem przysługują uprawnienia oskarżyciela publicznego. Zgodnie z przepisemart. 157 § 2 kksw razie wniesienia aktu oskarżenia przez prokuratora finansowy organ postępowania, jego przedstawiciel może działać w sprawie obok prokuratora w charakterze oskarżyciela publicznego. Zgodnie z § 4 w/wymienionego przepisu w pozostałych wypadkach finansowy organ postępowania przygotowawczego może samodzielnie sporządzić i wnieść do sądu akt oskarżenia.
Prokurator sprawuje nadzór nad postępowaniem przygotowawczym prowadzonym przez finansowy organ postępowania o przestępstwa skarbowe w sytuacjach wskazanych m.in. w przepisieart. 151c kks, który obowiązuje od 1 lipca 2015 r. Nadzór ten jest obligatoryjny w przypadku prowadzenia śledztwa, jak również w sytuacji gdy spełnione są przesłanki do obrony obligatoryjnej określone wart. 79 § 1 kpk, dopuszczono dowód z opinii sądowo – psychiatrycznej na podstawie ar. 202§ 1 kpk, jak również gdy wobec podejrzanego stosowany jest środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania. Wreszcie prokurator może objąć postępowanie nadzorem z uwagi na wagę sprawy lub jej zawiłość. Ponadto dalsze przepisykodeksu karnego skarbowegoprzewidują okoliczności, w których wyłączenie prokurator jest uprawniony do podejmowania czynności, m.in. w przypadku niezakończenia postępowania prowadzonego w formie dochodzenia w terminie 6 miesięcy, tylko prokurator może je przedłużyć na dalszy oznaczony czas (art. 153 § 1 zd. 3 kksw brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2015 r.), jak również w sprawach o przestępstwa skarbowe prokurator zatwierdza postanowienie o zastosowaniu postępowania w stosunku do osób nieobecnych (art. 175 § 1 zd. 2 kks). Podejmowanie przez prokuratora tego rodzaju czynności w toku postępowania przygotowawczego stanowi o sprawowaniu przez niego faktycznego nadzoru nad postępowaniem, nawet jeśli nie zostanie wydane postanowienie o objęciu postępowania tego rodzaju nadzorem. M.in. w uchwale z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt I KZP 13/15 Sąd Najwyższy wskazał wprost, iż „przedłużenie przez właściwego prokuratora, na podstawieart. 153 § 1 zd. 3 kks, na okres powyżej 6 miesięcy, dochodzenia w sprawie o przestępstwo skarbowe, prowadzonego przez finansowy organ postępowania przygotowawczego i nadzorowanego przez organ nadrzędny nad tym organem, oznacza objecie przez prokuratora nadzorem tego dochodzenia, obligując go do realizowania swoich uprawnień płynących zart. 298 § 1 i art. 326 § 1 kpkw zw. zart. 113 § 1 kks”. W uzasadnieniu uchwały wskazano na zmianę stanu prawnego z dniem 1 lipca 2015 r., która nałożyła na prokuratora nowe obowiązki w toku postępowań o przestępstwa skarbowe, określne m.in. wart. 122 § 2 kks, a to np. zwolnienie świadka z obowiązku zachowania tajemnicy (art. 180 § 1 kpk), zarządzenie wywiadu środowiskowego o podejrzanym (art. 214 § 1 kpk), wydanie postanowienia o przeszukania (art. 220 § 1 kpk), zarządzenie zatrzymania i doprowadzenia podejrzanego (art. 247 § 1 kpk). Zdaniem Sądu Najwyższego, które Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela, podejmowanie tego rodzaju czynności przez prokuratora świadczy nie tylko o powzięciu przezeń wiedzy o toczącym się postepowanie, ale wymaga zapoznania się ze sprawą, zgromadzonym materiałem dowodowym i jego oceny w kontekście potrzeby wydania jednego z w/wymienionych orzeczeń, zarządzeń, które mają charakter wpadkowy. Inaczej rzecz się ma z postanowieniem o przedłużeniu postępowania na podstawieart. 153 § 1 zd. 3 kks, wówczas prokurator również ma obowiązek zapoznać się z całokształtem materiału zgromadzonego w sprawie, zbadać jego dotychczasowy przebieg i efekty oraz rozważyć, czy istnieje wymagany przez ustawę szczególnie uzasadniony przypadek nakazujący przedłużenie postępowania. Tego rodzaju decyzja prokuratora nie ma charakteru wpadkowego, a przesądza o dalszym bycie postępowania przygotowawczego. Przedłużenie postępowania przygotowawczego o przestępstwo skarbowe ponad 6 miesięcy jest więcde factoczynnością nadzorczą i winna ona być podejmowana w ramach sprawowanego nadzoru, bądź świadczy o jego rozpoczęciu. Konsekwencją tego rodzaju decyzji jest obowiązek wniesienia aktu oskarżenia przez prokuratora,art. 155 § 1-3 kks. Powyższe rozumienie skutków wydania podstawienia w trybieart. 153 § 1 zd. 3 kksma obecnie charakter powszechny, znajduje potwierdzenie tak w orzecznictwie sądów powszechnych (np. wyrok Sadu Okręgowego w Gliwicach z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt VI Ka 595/16), Sądu Najwyższego, jak i poglądach przedstawicieli doktryny.
W tym miejscu rozważyć należy, czy decyzja prokuratora o zatwierdzeniu postanowienia o zastosowaniu postępowania w stosunku do nieobecnych ma charakter wpadkowy, podobny do orzeczeń, zarządzeń wymienionych wart. 122 § 2 zd. 1 kks, czy też ma znaczenie dla dalszego toku postępowania i skutkujede factoobcięciem przez prokuratora nadzoru nad postępowaniem. W ocenie Sądu tego rodzaju czynność prokuratora stanowi czynność nadzorczą, bowiem zatwierdzenie przez prokuratora postanowienia wydanego w trybieart. 175 § 1 kksprzesądza o jego dalszym toku, stosowaniu szczególnego trybu, który prowadzi do obligatoryjnej obrony,art. 176 § 1 kks. Stanowisko to jest tym bardziej uzasadnione, iż nadzór prokuratora nad postępowaniem jest obowiązkowy w przypadku stwierdzenia okoliczności uzasadniających obronę obligatoryjną określonych wart. 79 § 1 kpk(art. 151c § 2 kks). Prokurator przed zatwierdzeniem postanowienia wydanego w trybieart. 175 § 1 kkszapoznaje się z aktami sprawy, dokonuje oceny dotychczas podejmowanych czynności, a od jego decyzji zależy dalszy tok postępowania – zatwierdzenie postanowienia prowadzi właściwie do zakończenia postępowania, po ustanowieniu obrońcy, możliwe jest sporządzenie aktu oskarżenia, który wobec tak opisanego sprawowania nadzoru w okolicznościach obligatoryjnej obrony, wymaga również zatwierdzenia i wniesienia przez prokuratora,art. 155 § 1 i 2 kks.
W przedmiotowej sprawie prokurator w dniu 14 października 2015 r. zatwierdził postanowienie z dnia 12 października 2015 r. o zastosowaniu w stosunku do podejrzanegoT. B.postępowania do nieobecnych, w konsekwencji zgodnie z przepisemart. 176 § 1 kksustanowiono dla wymienionego obrońcę z urzędu, skutkiem czego prokuratorde factoobjął nadzorem postępowanie przygotowawcze. W tym stanie rzeczy zdaniem Sądu organem uprawnionym do wniesienia aktu oskarżenia w niniejszej sprawie, zgodnie z przepisemart. 155 § 1 i 2 kksbył wyłącznie prokurator. Konsekwencją powyższego jest uznanie, iż wnoszący akt oskarżenia w niniejszej sprawie w dniu 30 listopada 2015 r. organ działający w imieniu Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nie posiadał samodzielnej legitymacji w tym zakresie, skarga – akt oskarżenia nie został wniesiony przez uprawnionego oskarżyciela i postępowanie zgodnie zart. 17 § 1 pkt. 9 kpknależało umorzyć, przy czym wobec uprzedniego przeprowadzenia rozprawy wydano wyrok na podstawieart. 414 § 1 kpkw zw. zart. 113 § 1 kks.
W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zgodnie z przepisamiart. 618 § 1 pkt. 1 1kpkorazart. 632 pkt. 2 kpkprzy zastosowaniuart. 113 § 3 kk, przy czym koszty ustanowienia obrońcy obliczono wg. stawek wskazanych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z uwzględnieniem ilości rozpraw z udziałem obrońcy.
SSR Katarzyna Baryła