Sąd Okręgowy w Kaliszu
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ca 684/16
Data wyroku: 2017-03-16 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Janusz Roszewski, Wojciech Vogt, Barbara Mokras

Sygn. akt II Ca 684/16

POSTANOWIENIE
Dnia 16 marca 2017 r.
Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Wojciech Vogt

Sędziowie:

SSO Janusz Roszewski (spr.)
SSO Barbara Mokras

Protokolant:

st. sekr. sąd. Jolanta Bąk

po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2017r. w Kaliszu
na rozprawie
sprawy z wnioskuW. J.
z udziałem(...) S.A.wG.Oddział wK., Skarbu Państwa - Prezydenta MiastaK.
o ustanowienie służebności przesyłu
na skutek apelacji wnioskodawcy i uczestnika postępowania
od postanowienia Sądu Rejonowego w Kaliszu
z dnia 17 października 2016r. sygn. akt I Ns 1543/12
p o s t a n a w i a:

1
oddalić apelację uczestnika postępowania(...) S.A.Oddział wK.;

2
odrzucić apelację wnioskodawcyW. J.;

3
kosztami postępowania nieprocesowego w postępowaniu apelacyjnym obciążyć wnioskodawcęW. J.oraz uczestnika postępowania(...) S.A.Oddział wK.w zakresie przez nich poniesionym.

SSO Barbara Mokras SSO Wojciech Vogt  SSO Janusz Roszewski
Sygnatura akt II Ca 684/16

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 17 października 2016 r. Sąd Rejonowy w Kaliszu ustanowił na rzecz uczestnika postępowania(...) S.A.Oddział wK.służebność przesyłu polegającą na prawie korzystania i utrzymywania oraz prowadzenia konserwacji i napraw linii energetycznej wysokiego napięcia przebiegającej przez nieruchomość położoną wK.oznaczoną jakodziałka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KZ l(...)obejmującą obszar zawierający się między punktami 32-33-34-35-32 według opinii biegłego geodetyJ. S.z dnia 19-06-2015r.; zasądził od uczestnika postępowania(...) S.A.Oddział wK.na rzecz wnioskodawcyW. J.kwotę 34.750 zł tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu. Rozstrzygając o kosztach tego postępowania Sąd Rejonowy nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Kaliszu od wnioskodawcyW. J.kwotę 82,58 zł a od uczestnika postępowania(...) S.A.Oddział wK.kwotę 2682,58 zł tytułem nie uiszczonych kosztów postępowania.
Apelacjąwniesiona w dniu 30 czerwca 2016r. uczestnik postępowania(...) S.A.Oddział wK.zaskarżył postanowienie Sądu Rejonowego w Kaliszuw całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisówart. 285 i nast. kcpoprzez jego niezastosowanie a w konsekwencji oddalenie zarzutu zasiedzenia służebności gruntowej o treści służebnościprzesyłuna nieruchomości wnioskodawcy; błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu iż uczestnik postępowania nie posiada tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości wnioskodawcy pomimo istnienia decyzji administracyjnych wydanych w trybie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości; naruszenie przepisu postępowania w postaciart.229 k.p.c.poprzez nieuwzględnienie faktów przyznanych przez wnioskodawcę w toku postępowania, związanych z przedłożoną przez uczestnika postępowania dokumentacją dotyczącą napowietrznej linii energetycznej wysokiego napięcia i naruszenie przepisuart. 520 § 2kpcw związku zart. 13 § 2 i 3 kpcpoprzez obciążenie kosztami postępowania uczestnika postępowania pomimo istnienia sprzeczności interesów stron postępowania orazart. 100 kpc. poprzez niezastosowania stosunkowego rozdzielnia kosztów pomimo uwzględnienia żądania wnioskodawcy w niewielkiej wysokości w stosunku do wynagrodzenia żądanego we wniosku.
Stawiając powyższe zarzuty apelujący uczestnik postepowania wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie wniosku oraz zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestnika postępowania kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji przy uwzględnieniu kosztów dotychczasowego postępowania.
Apelacjąwniesioną w dniu 17 listopada 2016r. wnioskodawca zaskarżył postanowienie Sądu Rejonowego w Kaliszu w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, a mianowicieart. 3052§2 k.c.– poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w skład „odpowiedniego wynagrodzenia” należnego wnioskodawcy za ustanowienie służebności przesyłu na ich nieruchomości, nie wchodzi wynagrodzenie z tytułu obniżenia wartości nieruchomości i poprzez zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawcy wynagrodzenia w kwocie nieuwzględniającej wszystkich uszczerbków związanych z posadowieniem na działce wnioskodawcy linii elektroenergetycznej należącej do uczestnika ad l; Naruszenie przepisów postępowania,art. 233 kpcpoprzez pominięcie wynikającej z opinii biegłego rzeczoznawcy składnika wynagrodzenia w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek lokalizacji urządzeń przesyłowych, naruszenieart. 520 § 1 k.p.c.. poprzez jego błędne zastosowanie iart. 520 § 2 i 3 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie polegające na orzeczeniu, że każda ze stron ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie, podczas gdy okoliczności sprawy przemawiały za obciążeniem uczestnika ad 1 całością kosztów.
W oparciu o powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w pkt II poprzez zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawcy wynagrodzenia za ustanowienie służebności w kwocie 111.950, 00 zł, zmianę zaskarżonego postanowienia w pkt III poprzez obciążenie uczestnika ad. 1 całością niszczonych kosztów postępowania i zasądzenie od uczestnika ad l na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania apelacyjnego; ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na apelacje uczestnika postepowania wnioskodawca wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja uczestnika postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.
Apelacja wnioskodawcy podlega odrzucenie, bowiem została wniesiona przeciwko nieistniejącemu orzeczeniu.
Wnioskodawca złożył apelację od całości postanowienia, lecz w istocie skarży rozstrzygnięcie objęte punktem 2-gim odnoszącym się do zasądzonej od uczestnika postępowania kwoty wynagrodzenia. Skarżąc to rozstrzygniecie wnioskodawca kieruje apelację jednak nie do zasądzonej kwoty wynagrodzenia w wysokości 34.750 zł, lecz do nieuwzględnionej części wynagrodzenia w 77.200 zł, stanowiącej resztę z żądanej kwotyz tego tytułu w wysokości 111.950 zł. Z treści postanowienia wynika, że do tej części żądania Sąd Rejonowy nie ustosunkował się, pomijając ją w sentencji.
O istnieniu przedmiotu zaskarżenia przesądza rzeczywista treść rozstrzygnięcia zawartego w sentencji postanowienia. Nieuwzględnienie w całości jednego z żądań wnioskuo ustanowienie służebności przesyłu nie stwarza domniemania oddalenia nieuwzględnionej części.
Z uzasadnienia postanowienia wprawdzie wynika z jakich przyczyn Sad nie uznał za uzasadnione zasądzenia odpowiedniego wynagrodzenia w żądanej wysokości, leczw orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że jeżeli do określonej części żądania strony sąd ustosunkował się jedynie w uzasadnieniu wyroku (postanowienia), pomijając tę częśćw sentencji wyroku, to brak orzeczenia o pominiętym żądaniu nie daje podstawy do wniesienia środka odwoławczego od niewydanego orzeczenia. ( tak SN w postanowieniuz 2 czerwca 1964 r., I PR 10/63, OSNCP 1965, nr 5, poz. 80). Stanowisko to Sąd Najwyższy powtórzył w postanowieniu z 7 października 1998 r. (II UKN 247/98, OSNAPiUS 1999, nr 20, poz. 665),
W takiej sytuacji stronie nie przysługuje środek odwoławczy, lecz wniosek o uzupełnienie wyroku (postanowienia). Apelacja nie mająca tzw. „substratu zaskarżenia” podlega zgodnie zart. 367 § 1w związku zart. 370 k.p.c., odrzuceniu. ( tak postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z 2002-02-21 IV CZ 239/01).
Sąd Okręgowy w całości podziela ustalenia faktyczne i rozważania dokonane przez Sąd Rejonowy i uznaje je za własne. W takiej sytuacji gdy sąd odwoławczy orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w pierwszej instancji i aprobuje dotychczasowe ustalenia, nie musi ich powtarzać (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., II CSK 18/07, Lex nr 966804; orzeczenie Sadu Najwyższego z dnia 13 grudnia 1935 r., C III 680/34. Zb. Urz. 1936, poz. 379, z dnia 14 lutego 1938 r.., C II 21172/37, Przegląd Sądowy 1938, poz. 380 i z dnia 19 listopada 1998 r., III CKN 792/98, OSNC 1999, nr 4, poz. 83; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2006 r., I CSK 147/05).
W myślart. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przy postępowaniu zmierzającym do ustalenia faktów sprawy należy więc uwzględniać rozkład ciężaru dowodu. Zwrot ten jest używany w dwóch podstawowych znaczeniach: formalnym (procesowym) i materialnoprawnym. W znaczeniu formalnym wskazuje on podmioty, które powinny przejawiać inicjatywę w zbieraniu dowodów i wykazywaniu twierdzeń. W znaczeniu materialnym zwrot ten określa, kto ponosi ujemne konsekwencje tego, że istnienie doniosłego dla rozstrzygnięcia sprawy faktu nie zostało w toku postępowania sądowego udowodnione – bez względu na to, z czyjej inicjatywy dowód mógł być lub był prowadzony (por. Z. Radwański,Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2005, s. 64).
Konsekwencją uregulowania zawartego wart. 6 k.c.jest zasada wynikająca z treściart. 232 k.p.c., iż strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów,z których wywodzą skutki prawne.
Należy zatem podkreślić, że skoro uczestnik postępowania(...) S.A.wniósł o oddalenie wniosku podnosząc zarzut zasiedzenia przez Skarb Państwa z dniem 01.01.1975 r. służebności gruntowej przesyłu, to wobec tego na uczestniku tym spoczywał ciężar dowodu (zgłoszenia stosownego wniosku dowodowego) dla wykazania zarówno faktu oddania linii elektroenergetycznej do użytku, jak i rozpoczęcia jej eksploatacji, z czym wiązało się rozpoczęcie jej posiadania w granicach oznaczonych we wniosku o ustanowienie służebności, a tym samym początek biegu terminu jej zasiedzenia.
Należy zaakceptować pogląd Sądu Rejonowego, że materiał dowodowy zaoferowany przesz uczestnika tj zeznania świadkaI. K.oraz dokumenty takie jak zaświadczenie lokalizacji szczegółowej z 2.07.1958r., zezwolenia na przeprowadzenie budowy linii z 1958 i 1959 roku, nie dają podstaw do ustalenia tego, kiedy linia elektryczna została pobudowana na odcinku przebiegającym przez nieruchomość wnioskodawcy i czy od chwili posadowienia zawsze miała taki jak obecnie przebieg. Dokumenty te maja wprawdzie charakter informacyjny o spełnienie przez inwestycję wymagań stawianych przez obowiązujące wówczas przepisyprawa energetycznegoi administracyjnego oraz potwierdzają uprawnienia powstałe z mocy art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i wywłaszczenia nieruchomości, lecz w żaden sposób z tych dokumentów, jak i z treści planu sytuacyjnego z 27.02.1958r., nie można wywieść daty budowy tej linii energetycznej, jej przebiegu, w szczególności na odcinku przez nieruchomość wnioskodawcy, i co najistotniejsze, daty oddania jej do użytku. Przyznanie przez wnioskodawcę, że uczestnik postępowania posiada tytuł prawny do użytkowania nieruchomości, jak i potwierdzenie jego władztwa w oparciu o treść powyższych dokumentów, wobec jego sprzeciwu nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie, nie obejmuje powyższych istotnych okoliczności.
Trafnie zatem Sąd I instancji stwierdził, iż uczestnik nie wykazał istotnych w sprawie okoliczności decydujących o uznaniu za skutecznie podniesiony zarzut zasiedzenia.
Ustalenia Sądu Rejonowego w tym zakresie są zatem zgodne z treścią przedstawionych przez uczestnika postępowania dowodów, których wiarygodność nie została, wbrew zarzutom apelującego, podważona. Konsekwencją natomiast oceny ich mocy dowodowej jest wniosek Sądu o nieudowodnieniu twierdzeń faktycznych podniesionychw zarzucie zasiedzenia na podstawieart. 292 k.c.Stanowisko powyższe Sąd Okręgowyw całości aprobuje.
Sąd Rejonowy rozstrzygając na podstawieart. 520 §1 k.p.c.o kosztach postepowania nieprocesowego nie naruszył zasad orzekania o kosztach tego postepowania w sprawach, w których każda ze stron, jest w równym stopniu zainteresowana rozstrzygnięciem co do głównego przedmiotu postępowania stanowiącym w niniejszej sprawie uregulowanie kwestii służebności gruntowej. Przedmiotem głównym nie jest w tej sprawie spór o wysokość żądanego wynagrodzenia, zatem stopień uwzględnienia tego żądania pozostaje bez wpływu na zasadę zwrotu kosztów postepowania, chyba że koszty te zostały wywołane postępowania uczestnika (art. 520 §3 zd. 2 k.p.c.), co niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Wobec powyższych stwierdzeń apelacja uczestnika postępowania(...) S.A.Oddział wK.podlega oddaleniu (art. 385w zw. z 13§2 k.p.c.).
Apelacja wnioskodawcy z mocyart. 367 § 1w związku zart. 370oraz w związkuzart. 13 §2 k.p.c., podlega odrzuceniu.
O kosztach postępowania nieprocesowego w postepowaniu apelacyjnym orzeczono na podstawie m.in.art. 100 i 108 §1 k.p.c.oraz na podstawieart. 520 §1 k.p.c.uwzględniając wynik postępowania w odniesieniu do każdej z apelacji.
SSO Barbara Mokras SSO Wojciech Vogt SSO Janusz Roszewski