Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1293/16
Data wyroku: 2016-12-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Iwona Krzeczowska-Lasoń, Małgorzata Gerszewska, Daria Stanek
Słowa kluczowe: Świadczenia Przedemerytalne
Podstawa prawna: art. 2 ust. 1 pkt. 2 i 5 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych

Sygn. akt III AUa 1293/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 grudnia 2016 r.
Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Małgorzata Gerszewska

Sędziowie:

SSA Daria Stanek (spr.)
SSA Iwona Krzeczowska - Lasoń

Protokolant:

sekr.sądowy Agnieszka Makowska

po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2016 r. w Gdańsku
sprawyB. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o świadczenie przedemerytalne
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt VI U 3346/14

1
oddala apelację;

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.na rzeczB. K.kwotę 102,00 ( sto dwa 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję.

SSA Iwona Krzeczowska - Lasoń SSA Małgorzata Gerszewska SSA Daria Stanek
Sygn. akt III AUa 1293/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 14 listopada 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwB.- po rozpatrzeniu wnioskuB. K.z dnia 26 września 2013 r. - odmówił wnioskodawczyni prawa do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Powołując się na przepisyustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych(Dz. U. z 2013 r., poz.170) organ rentowy podał, iż wniosek o świadczenie przedemerytalne załatwia się decyzją odmowną, ponieważ podana podstawa prawna rozwiązanego stosunku pracy nie uprawnia do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Jednocześnie organ rentowy wskazał, iż na podstawie przedłożonej dokumentacji wnioskodawczyni udowodniła staż pracy wynoszący łącznie 35 lat, 5 miesięcy i 5 dni.
Odwołanie od tej decyzji wniosła ubezpieczonaB. K., domagając się zmiany decyzji i przyznania jej prawa do dochodzonego świadczenia. W uzasadnieniu swego żądania ubezpieczona wskazywała, że jej ostatni zakład pracy –Spółdzielnia (...)– zwolnił ją po ponad czterech latach nienagannej pracy, odmawiając podania przyczyn rozwiązania umowy o pracę. Nie można w żaden sposób skłonić tego pracodawcy do podania, dlaczego zwolnił ubezpieczoną z pracy. Twierdziła ona też, że spełnia wszystkie warunki otrzymania świadczenia przedemerytalnego.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, powołując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2016 r. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznał ubezpieczonejB. K.prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia27 września 2014 r. (pkt 1) oraz nie stwierdził odpowiedzialności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnejdo wydania decyzji (pkt 2), sygn. akt VI U 3346/14.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.
B. K.(urodzona (...)) w dniu 26 września 2014 r. złożyła wniosek o świadczenie przedemerytalne. Ostatnim zatrudnieniem ubezpieczonej przed złożeniem powyższego wniosku było zatrudnienie wSpółdzielni (...)wK., na podstawie umowy o pracę na czas określony (od 1 października 2011 r.do 30 listopada 2015 r.) w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku sprzątacza. Pracęna tym stanowisku wykonywała ona na terenie(...)Szpitala (...)im. drB.wI.. Pismem z dnia 4 lutego 2014 r. pracodawca wypowiedział ubezpieczonej tę umowę o pracę ze skutkiem rozwiązującym w dniu 22 lutego 2014 r.Na dzień rozwiązania tego stosunku pracy ubezpieczona posiadała okres uprawniającydo emerytury w wymiarze 35 lat, 5 miesięcy i 5 dni.
Od dnia 19 marca 2014 r.B. K.została zarejestrowana jako osoba bezrobotna, a prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługiwało jej od 27 marca 2014 r. Z dniem 23 września 2014 r. upłynęło 180 dni pobierania przez nią tego zasiłku, a w okresie pobierania tego zasiłku nie odmówiła ona bez uzasadnionej przyczyny odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia,albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych.
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczył tego, czy umowa o pracę łącząca ubezpieczonąB. K.zeSpółdzielnią (...)wK.została rozwiązana z powodów uprawniających ubezpieczoną do nabycia prawado świadczenia przedemerytalnego.
Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Okręgowy przytoczył, iż ustawowe warunki nabycia prawa do tego świadczenia określone zostały w przepisachustawy z dnia30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 170ze zm.).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 i pkt 5 tej ustawy prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje między innymi osobie, która:
- do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisówustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r.o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy(Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz.415 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o promocji zatrudnienia”, w którym była zatrudniona przez okresnie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 55 lat – kobieta i 60 lat – mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn,
- do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracyw rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia, w którym była zatrudnionaprzez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn.
Za okres uprawniający do emerytury, o którym mowa wust. 1, uważa się okres ustalony zgodnie z przepisamiart. 5 – 9, art. 10 ust. 1 oraz art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(art. 2 ust. 2 ustawyo świadczeniach przedemerytalnych).
Z koleiart. 2 ust. 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnychstanowi,że świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie określonej wust. 1po upływieco najmniej 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawieo promocji zatrudnienia, jeżeli osoba ta spełnia łącznie następujące warunki:
1) nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna;
2) w okresie obierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych;
3) złoży wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych.
Przepisart. 2 ust. 1 pkt 29 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnieniai instytucjach rynku pracy(t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz.415 ze zm.) stwierdza, że ilekroćw ustawie jest mowa o przyczynach dotyczących zakładu pracy – oznacza to:
a) rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązaniaz pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodniez przepisamiustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy(Dz. U. z 1998 r. Nr 21,poz. 94 ze zm.) w przypadku rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników,
b) rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy, z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych,
c) wygaśnięcie stosunku pracy lub stosunku służbowego w przypadku śmierci pracodawcy lub gdy odrębne przepisy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy lub stosunku służbowego w wyniku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcęi niezaproponowanie przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy,
d) rozwiązanie stosunku pracy przez pracownika na podstawieart. 55 § 11ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy(Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) z uwagina ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków wobec pracownika.
W kontekście przywołanych regulacji normatywnych Sąd Okręgowy przypomniał,iż do rozwiązania z ubezpieczonąB. K.stosunku pracy łączącego jązeSpółdzielnią (...)wK.doszło w wyniku wypowiedzeniaprzez pracodawcę umowy o pracę zawartej na czas określony. W piśmie z dnia 4 lutego2014 r. pracodawca ten nie wskazał przyczyny wypowiedzenia ubezpieczonej umowyo pracę. Nie miał takiego obowiązku, gdyż zgodnie z§ 4 art. 30 Kodeksu pracypracodawca tylko w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony powinien wskazać przyczynę wypowiedzenia.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał – w ocenie Sądu Okręgowego – podstawę dla dokonania ustalenia, iż do rozwiązania powyższego stosunku pracy doszłoz przyczyn uprawniających ubezpieczoną do nabycia dochodzonego świadczenia. Przyczyna wypowiedzenia nie dotyczyła bowiem ubezpieczonej. Z zeznań świadkaJ. Ż. (1)(osoby, która podpisała wypowiedzenie ubezpieczonej umowy o pracę) wynikało, iż nie znał on przyczyn wypowiedzenia. Świadek ten wyjaśnił ponadto, że nigdy nie widział ubezpieczonej i miał bardzo małą wiedzę w tej materii. Z kolei bezpośredni przełożony ubezpieczonej świadekI. L.także nie znał przyczyn wypowiedzenia ubezpieczonej umowy o pracę. Wyrażał on jedynie przypuszczenia, że być może przyczyny te wiązały się z tym, że ubezpieczona zatrudniona została na czas choroby bądź urlopu innego pracownika. Mimo iż to on wręczył wypowiedzenie, to nie znał on jego przyczyn,gdyż przełożeni nie informowali go o tym, dlaczego ma ubezpieczonej je doręczyć. ŚwiadekL.nie miał przy tym żadnych zarzutów do powódki ani też zastrzeżeń do jej pracy.
Sąd I instancji doszedł zatem do przekonania, że powyższe dowody wskazywały,iż - po pierwsze - inicjatywa rozwiązania umowy o pracę z ubezpieczoną pochodziłaod pracodawcy i po drugie – iż przyczyna wypowiedzenia nie dotyczyła pracownicy,lecz leżała po stronie pracodawcy. Żaden z dokumentów zebranych w aktach osobowych ubezpieczonej prowadzonych przezSpółdzielnię (...)nie potwierdzałprzy tym przypuszczeń świadkaI. L.co do tego, aby była ona zatrudniona na podstawie umowy na zastępstwo, w miejsce innej pracownicy.
Dokonując subsumcji powyższych okoliczności faktycznych pod właściwe przepisy prawa materialnego, Sąd Okręgowy dostrzegł, iż jak już wyżej wskazanoart. 2 ust. 1 pkt 29 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, mówiąc o przyczynach dotyczących zakładu pracy, rozumie przez to m. in. rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Chodzi zatem o ustawę z dnia 13 marca 2003 r. (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 192 z ze zm.) albo o przepisyKodeksu pracyw przypadku rozwiązania stosunku pracylub stosunku służbowego z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż20 pracowników. W momencie wypowiedzenia ubezpieczonej pismem z dnia 4 lutego 2014 r. umowy o pracę jej pracodawca –Spółdzielnia (...)wK.– zatrudniała więcej niż 20 pracowników, a zatem w kwestii, czy przyczyny wypowiedzenia były przyczynami niedotyczącymi ubezpieczonej, zastosowanie będą miały przepisy ustawyz dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.
Na podstawie art. 10 ust. 1 tej ustawy pracodawca może zastosować tak zwany indywidualny tryb zwolnienia pracownika z przyczyn leżących wyłącznie po jego stroniei gdy nie dochodzi do zwolnień grupowych w rozumieniu art. 1 ustawy. Przy wykładni tego przepisu podkreśla się w orzecznictwie, iż pracownik dochodzący świadczeń przewidzianych ustawą z 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązania z pracownikami stosunków pracyz przyczyn niedotyczących pracowników ma udowodnić, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn jego niedotyczących, a nie musi wykazywać, że były to przyczyny leżące po stronie pracodawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2011 r.,I PK 185/10, LEX nr 1119478). Sąd Okręgowy podkreślił, iż zarówno sam tytuł ustawy,jak i treść jej art. 1 ust. 1 w sposób szeroki definiują przyczyny rozwiązania stosunków pracy z pracownikami. Chodzi bowiem o przyczyny niedotyczące pracownika.
W ocenie Sądu I instancji materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazywał jednoznacznie, iż przyczyna wypowiedzenia ubezpieczonej umowy o pracę leżała po stronie pracodawcy. Mimo iż zatrudniał on także nowych pracowników, przyczyny wypowiedzenia leżały po jego stronie, gdyż pracodawca nie miał zastrzeżeń do jakości świadczonejprzez ubezpieczoną pracy. Zeznający w sprawie świadkowie, mimo iż byli osobami bezpośrednio związanymi z wypowiedzeniem umowy (jeden podpisywał w imieniu pracodawcy pismo wypowiadające powódce umowę o pracę, drugi wręczał jej to pismo jako bezpośredni przełożony) nie potrafili wskazać konkretnych powodów zwolnienia ubezpieczonej. Arbitralna, niczym nieuzasadniona przyczyna wypowiedzenia obciąża w tej sytuacji pracodawcę i musi być kwalifikowana jako niedotycząca pracownika w rozumieniu zarównoart. 10 ust. 1w związku zart. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, jak i w rozumieniuart. 2 ust. 1 pkt 29 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r.o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracyorazart. 2 ust. 1 pkt 2 i pkt 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych.
Rozstrzygając o żądaniu odwołania Sąd Okręgowy miał także na uwadze, iż pozostałe warunki nabycia przez ubezpieczoną prawa do świadczenia przedemerytalnego nie były między stronami sporne. Ubezpieczona posiadała bowiem do dnia rozwiązania stosunku pracy, to jest do 22 lutego 2014 r. okres uprawniający do emerytury w wymiarze 35 lat oraz spełniała przesłanki wskazane wust. 3 art. 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych.
W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy stwierdził, że na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 tej ustawy ubezpieczona nabyła prawo do spornego świadczenia, gdyż do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu przepisów ustawyo promocji zatrudnienia, w zakładzie pracy była zatrudniona przez okres nie krótszy niż6 miesięcy.
Z powyższych motywów Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.w związku z powołanymi wyżej przepisami prawa materialnego zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonej prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia następnego po złożeniu przez nią wniosku (art. 7 ust. 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych).
W punkcie II wyroku Sąd Okręgowy nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji (na podstawie art. 118 ust. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUSw zw. zart. 11 pkt 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych), albowiem istotnychdla rozstrzygnięcia sporu okoliczności co do przyczyn rozwiązania z ubezpieczoną stosunku pracy dokonano dopiero w postępowaniu sądowym na podstawie dowodów, którymi nie dysponował organ rentowy na etapie prowadzonego przez siebie postępowania administracyjnego.
Apelację od wyroku wywiódł pozwany organ rentowy, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, polegający na przyjęciu, że zachodzą podstawy do uznania, iż przyczyna wypowiedzenia ubezpieczonej umowy o pracę leżałapo stronie pracodawcy i tym samym powódka spełnia wszystkie przesłanki warunkujące prawo do świadczenia przedemerytalnego, podczas gdy okoliczności sprawy świadczą o tym, że rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy,w rozumieniu przepisówustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, konsekwencją czego jest naruszenie norm prawa materialnego, tj.art. 2 ust. l pkt 5 ustawyz dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych(Dz. U. z 2013 r., poz. 170) oraz naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodówi dokonanie przez Sąd ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przyjęcie, że przyczyna wypowiedzenia ubezpieczonej umowyo pracę leżała po stronie pracodawcy.
Powołując się na powyższą podstawę apelacji pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawydo ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz o zasądzenie od ubezpieczonej na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu apelacji podniesiono, iż zdaniem organu rentowego postępowanie dowodowe nie wykazało, że do rozwiązania stosunku pracy z ubezpieczoną doszło z przyczyn dotyczących zakładu pracy.Spółdzielnia (...)wK.pismem z dnia 19.02.2016 r. poinformowała, że na miejsce ubezpieczonej został zatrudniony inny pracownik -K. R.. Z przedłożonego w toku postępowania wykazu liczby pracowników zatrudnionych wSpółdzielni (...)wK.na stanowiskach sprzątaczy wynika, że po zwolnieniu ubezpieczonej liczba zatrudnionych sprzątaczy nie uległa zmniejszeniu Ponadto, według pisma ww. Spółdzielni z dnia 08.09.2015 r. nie nastąpiła  likwidacja stanowiska pracy odwołującej, jak również wypowiedzenie umowy o pracę nie było związane z przyczynami ekonomicznymi. Pozwany wskazał również, że zarówno świadekJ. Ż. (2)(podpisał wypowiedzenie umowy o pracę), jak i świadekI. L.(bezpośredni przełożony ubezpieczonej) nie znali przyczyn wypowiedzenia umowy o pracę ubezpieczonej.
W odpowiedzi na apelację ubezpieczona wniosła o ponowne rozpatrzenie swojej prośby i nie obciążani jej kosztami zastępstwa procesowego. Na rozprawie apelacyjnej w dniu 21 grudnia 2016 r. ubezpieczona wniosła nadto o zwrot kosztów przejazdu do sądu, przedkładając bilet kolejowy za przejazd na trasieI.–G. G.(51 złza przejazd w jedną stronę).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja pozwanego okazała się nieuzasadniona.
Przedmiotem niniejszej sprawy była ocena prawidłowości stanowiska organu rentowego o odmowie przyznaniaB. K.prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawieustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych(Dz. U. Nr 120, poz. 1252).
We wskazanym powyżej zakresie Sąd Apelacyjny w całości podziela trafnei rzeczowe rozważania Sądu I instancji przyjmując je za punkt wyjścia oceny własnej i nie widząc potrzeby ich powielania. Wobec gruntownej analizy zebranego sprawie materiału dowodowego i rozważań Sądu Okręgowego, Sąd Apelacyjny nie dostrzegł uzasadnieniadla podnoszonego w apelacji zarzutu przekroczenia granic swobodnej oceny dowodówczy też poczynienia ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Zdaniem Sądu odwoławczego to właśnie zaproponowana przez pozwanego ocena dowodów pomija zawarte wkodeksie postępowania cywilnegoreguły rządzące postępowaniem dowodowym i nie uwzględnia istotnych okoliczności, na jakie zwrócił uwagę Sąd Okręgowy, a które miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Zważyć należy, że choć pracodawca nie ma obowiązku podawania przyczyny uzasadniającej rozwiązanie stosunku pracy w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę na czas określony, to jednak dla wyjaśnienia, czy zachodzą przesłanki określone w jej art. 10 ust. 1, potrzebne jest ustalenie tychże przyczyn.
Wobec sporu co do tego, czy umowa o pracę łącząca ubezpieczoną zeSpółdzielnią (...)wK.została rozwiązana z powodów uprawniających wnioskodawczynię do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, przypomnieć należy, że zgodnie zart. 2 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnychprawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, którado dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 latdla kobiet i 40 lat dla mężczyzn. Przepisart. 2 ust. 1 pkt 29 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r.o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracystanowi natomiast, iż przez przyczyny dotyczące zakładu pracy należy rozumieć m. in. rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodnie z przepisamiustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeksu pracy,w przypadku rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z tych przyczynu pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników.
Jak wynika z materiału dowodowegoSpółdzielnia (...)zatrudniaław dniu 4 lutego 2014 r., tj. w dniu złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu ubezpieczonej umowy o pracę ponad 140 pracowników, a zatem pojęcie rozwiązania stosunku pracyz przyczyn dotyczących zakładu pracy Sąd I instancji trafnie odniósł do regulacji ustawyz dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. W roku 2014 zwolniono 26 pracowników. Do rozwiązania stosunku pracy z ubezpieczoną doszło w dniu 22 lutego 2014 r. Od 23 stycznia do 22 lutego zwolniono 5 osób, natomiast od 22 lutego 2014 r. do 24 marca 2014 r. – 10 osób. Przy takich ustaleniach stwierdzić należy, że zwolnienia nie miały charakteru zwolnień grupowych. Przepis art. 10 ww. ustawy przewiduje jednak stosowanie trybu zwolnień indywidualnych(tj. zwolnień, których liczba jest mniejsza niż wskazana w art. 1 ust. 1 ustawy),pod warunkiem, że pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników rozwiązuje stosunek pracy z przyczyn niedotyczących podmiotu zatrudnianego, które stanowią wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy lub jego rozwiązanie na mocy porozumienia stron, przy czym zwolnienia te w okresie nieprzekraczającym 30 dni obejmują mniejszą liczbę pracowników niż wskazana w art. 1 ustawy. Brzmienie art. 10 ust. 1 ustawy dopuszcza, pod warunkiem zatrudniania co najmniej 20 pracowników, rezygnację w tym trybie nawet z tylko jednego pracownika. Nie ulega wątpliwości, że rozwiązanie stosunku pracy z ubezpieczoną miało miejsce właśnie w trybie zwolnień indywidualnych.
Sąd I instancji trafnie powołał się na zaakceptowany w orzecznictwie sądów powszechnych wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2011 r. (I PK 185/10, LEXnr 1119478), w którym Sąd ten wyjaśnił, iż sformułowanie „z przyczyn niedotyczących pracowników”, którym posługuje się zarówno art. 1, jak i art. 10 ww. ustawy, oznacza,że pracownik dochodzący świadczeń przewidzianych ustawą z 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników ma udowodnić, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn jego niedotyczących, a nie musi wykazywać, że były to przyczyny leżące po stronie pracodawcy.
Przyczynami niedotyczącymi pracownika są wszystkie okoliczności niezwiązanez jego cechami psychofizycznymi i sposobem wywiązywania się przez niego z obowiązków pracowniczych, a zatem przyczyny leżące po stronie pracodawcy i inne obiektywne, które nie leżą po stronie pracodawcy, ale również nie leżą po stronie pracownika, a które jednak stanowią wyłączną przyczynę rozwiązania stosunku pracy jako niedotyczącą pracownika.
Należy zatem jeszcze raz wyraźnie podkreślić, że w celu wykazania, iż do rozwiązana stosunku pracy doszło z przyczyn niedotyczących pracownika pracownik nie ma obowiązku udowodnienia przyczyny dotyczącej pracodawcy, ma jedynie powinność wykazania,że przyczyna nie dotyczy jego samego.
Sąd Okręgowy w rozpoznawanej sprawie prawidłowo ocenił, żeB. K.powyższemu obowiązkowi zadośćuczyniła.
W kontekście powyższych rozważań prawnych o braku konieczności dowodzenia przez ubezpieczoną, że przyczyną rozwiązania stosunku pracy była przyczyną leżącapo stronie pracodawcy, nie może odnieść zamierzonego przez apelującego skutku argumentacja, zgodnie z którą wypowiedzenie wnioskodawczyni umowy o pracę nie było związane z przyczynami ekonomicznymi ani nie doszło do likwidacji stanowiska odwołującej. Jak już wyżej wyjaśniono nie jest istotne, czy rzeczywista przyczyna rozwiązania stosunku pracy leżała po stronie pracodawcy. Istotne jest natomiast wykazanie, że przyczyna ta nie dotyczyła pracownika. Kontynuując rozważania wskazać należy,że podnoszoną przez pozwanego okoliczność, iż na miejsce ubezpieczonej został zatrudniony inny pracownik należy uznać za nieudowodnioną. Mając na uwadze, że spółdzielnia zatrudniała średnio 140 – 150 pracowników na stanowiskach sprzątaczy, samo wskazaniena zatrudnienie nowego pracownika nie dowodzi, że został on zatrudniony na miejsce ubezpieczonej. Nawet zresztą gdyby tak było, z materiału dowodowego nie wynika,aby do zakończenia współpracy z wnioskodawczynią doszło z powodów jej dotyczących. Przeczy temu fakt, że przesłuchani w sprawie w charakterze świadków przełożeni wnioskodawczyni nie znali przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę ubezpieczonej, a nadto bezpośredni przełożony -I. L.jednoznacznie zeznał, że nie miał żadnych zastrzeżeń do ubezpieczonej ani do wykonywanej przez nią pracy.
W ocenie Sądu Apelacyjnego z postępowania dowodowego przeprowadzonego w toku postępowania pierwszoinstancyjnego wynika zatem bezsprzecznie, iż do rozwiązania stosunku pracy, jaki łączyłB. K.zeSpółdzielnią (...)doszło z przyczyn niedotyczących pracownicy. Pozwany organ rentowy, na którym ciążyłw tym zakresie ciężar dowodu, nie zdołał wykazać okoliczności przeciwnej.
W tym stanie rzeczy, uznając za prawidłowe ustalenie Sądu I instancji,iż ubezpieczona spełniła wszystkie przesłanki prawa do świadczenia przedemerytalnego, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.orzekł, jak w pkt 1 sentencji.
W pkt 2 sentencji, uwzględniając wniosek ubezpieczonej, Sąd Apelacyjny zasądziłod pozwanego jako strony przegrywającej sprawę na rzeczB. K.kwotę102 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję, działając w tym zakresiena podstawieart. 98 § 1 i 2 k.p.c.w zw. zart. 108 § 1 k.p.c.
SSA Iwona Krzeczowska – Lasoń SSA Małgorzata Gerszewska SSA Daria Stanek