Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 2070/16
Data wyroku: 2016-12-08 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Balcerak-Tkacz
Słowa kluczowe: Zapłata
Podstawa prawna: art. 385^1^ § 1 k.c.

Sygn. akt IV Ca 2070/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 grudnia 2016 r.
Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie IV Wydział Cywilny – Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Balcerak-Tkacz
po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2016 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym sprawy
z powództwa(...) Sp. z o.o.wW.
przeciwkoM. K.

o zapłatę
na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południew Warszawie z dnia 1 sierpnia 2016 r., sygn. akt I C 814/16 upr
oddala apelację.
SSO Małgorzata Balcerak-Tkacz

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2

(...)(...)

3
(...)

(...)r.
SSO Małgorzata Balcerak-Tkacz
IV Ca 2070/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2016 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi – Południew Warszawie zasądził od pozwanejM. K.na rzecz powódki(...) sp. z o.o.z siedzibą wW.kwotę 332,11 zł wrazz odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 3 lutego 2016 roku do dnia zapłaty (pkt I), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt II) oraz zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 158,85 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu (pkt III).
Apelację od orzeczenia Sądu Rejonowego wniosła powódka, zaskarżając wyrokw części oddalającej powództwo, zarzucając naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez przyjęcie,iż powódka nie poniosła kosztów opłat i prowizji, których domagała się od pozwanej oraz przyjęcie, iż pozwana nie otrzymała umowy pożyczki wraz z regulaminem oraz tabelą opłati prowizji, a takżeart. 3851§ 1 k.c.poprzez przyjęcie, iż postanowienia umowy pożyczkiw zakresie opłat i prowizji stanowią niedozwolone postanowienia umowne orazart. 58 § 1 i 2w zw. zart. 359 § 21i 22k.c.poprzez przyjęcie, iż postanowienia umowy pożyczki w zakresie opłat i prowizji stanowią próbę obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych, a ponadtosą sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i jako takie są nieważne. Powódka wniosłao zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kwoty 509,81 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz kosztami procesu za obie instancje, względnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania wraz z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Apelacja pozwanej nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sprawa niniejsza z uwagi na przedmiot sporu oraz jego wartość rozpoznawana byław postępowaniu uproszczonym. W postępowaniu takim, zgodnie zart. 5059§ 11pkt 1 i 2 k.p.c., apelację można oprzeć na zarzutach enumeratywnie wymienionych - na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, bądźna naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, opisane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i przyjmujejeza własne. Z uwagi na powyższe, nie zachodzi potrzeba powtórzenia poczynionych już ustaleń (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 roku, sygn. akt II CSK 18/07, Lex nr 966804).
Sąd Rejonowy przyjął, iż postanowienia umowy pożyczki w zakresie opłat i prowizji – jako klauzule abuzywne – nie wiązały pozwanej (art. 3851§ 1 k.c.). Pomocniczo Sąd pierwszej instancji wskazał, iż postanowienia umowy będące podstawą do naliczenia opłati prowizji były nieważne jako zmierzające do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych, a także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 58 k.c.).
W ocenie Sądu Okręgowego, podzielającego co do zasady rozważania Sądu Rejonowego, koniecznym wydawało się doprecyzowanie, iż zarówno w doktrynie, jaki w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż sankcja nieważności zart. 58 k.c.ma pierwszeństwo przed sankcją niezwiązania konsumenta niedozwolonymi postanowieniami umownymi (zob. M. Bednarek, [w:] System Prawa Prywatnego, t. 5, 2013, s. 773,
  E. Łętowska, K. Osajda, [w:] System Prawa Prywatnego, t. 1, 2012, s. 648, W. Popiołek, [w:] H. Pietrzykowski (red.) Komentarz, 2015, t. 1, art. 385(

    1), uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2011 roku, sygn. akt III CZP 119/10, OSNC 2011, Nr 9, poz. 95, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2011 roku, sygn. akt I CSK 218/10, MoP 2011, Nr 18, s. 99, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2012 roku, sygn. akt VI ACa 824/12, Legalis, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2014 roku, sygn. akt VI ACa 1086/13, Legalis). W takiej sytuacji przyjąć należało, iż powództwo podlegało oddaleniu, w pierwszej kolejności, z uwagi na nieważność postanowień umowy pożyczkiw zakresie opłat i prowizji, jako zmierzających do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych oraz sprzecznych z zasadami współżycia społecznego.
W realiach sprawy powódka udzieliła pozwanej pożyczki w kwocie 500,00 zł (k. 28). Kwota pożyczki podlegała oprocentowaniu w wysokości 16,00 % w skali roku. Nadto, powódka obciążyła pozwaną opłatami i prowizjami (k. 41). Pozwanej naliczona została opłata od wypłaty środków w kwocie 120,00 zł (wyliczona jako 20,00 zł + 20 % od wypłacanej kwoty 500,00), opłaty miesięczne za utrzymanie konta (2 x 60,00 zł) oraz opłaty za pisemne wezwania do zapłaty (łącznie 235,00 zł). Opłaty te stanowiły łączną kwotę 475,00 zł (k. 17). Oznacza to, iż kwota naliczona przez powódkę tytułem opłat i prowizji stanowiła 95 % kwoty pożyczki. W takiej sytuacji nie ulegało wątpliwości, iż działanie powódki zmierzałodo obejścia bezwzględnie wiążących przepisów o odsetkach maksymalnych (art. 359 § 21k.c.). Sąd Rejonowy prawidłowo wskazał, iż zarówno odsetki umowne, jak i pozaodsetkowe koszty naliczone przez powódkę pełniły tę samą funkcję w związku z udzieleniem pożyczki przez powódkę. Nominalna wysokość opłat naliczonych przez powódkę oderwana byłaod realnych kosztów związanych z utrzymaniem konta pozwanej, czy skierowaniem do niej wezwań do zapłaty, w szczególności, gdy weźmie się pod uwagę, iż powódka zawodowo zajmuje się udzielaniem pożyczek, a zatem podejmowane przez nią działania mają charakter zautomatyzowany, co pozwala na zracjonalizowanie kosztów pojedynczych czynności.W takim stanie rzeczy postanowienia umowy pożyczki w tym zakresie należało uznaćza nieważne zarówno jako zmierzające do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych, jak również sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Wysokość opłat i prowizji naliczonych przez powódkę miała charakter rażąco wygórowany i jako taka staław sprzeczności z zasadami uczciwości oraz ochrony praw konsumenta. Z tych względów Sąd Rejonowy zasadnie oddalił powództwo w zaskarżonym zakresie.
Na marginesie wskazać należało, iż praktyka naliczania kosztów i prowizji przez podmioty udzielające pożyczki spotkała się z reakcją ustawodawcy. Ustawą z dnia 5 sierpnia 2015 roku o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz niektórych innych ustaw, wustawie z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckimdodany zostałart. 36a, który wprowadza ustawowe ograniczenie w naliczaniu pozaodsetkowych kosztów pożyczki. Przepis ten jednak nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ stosuje się go do pożyczek udzielonych po dniu wejścia w życie w/w nowelizacji, tj. 11 marca 2016 roku. Niemniej jednak, nieobowiązywanie tego przepisu nie mogło świadczyć o tym,iż powódka naliczyła zgodnie z prawem opłaty i prowizje, którymi obciążyła pozwaną. Kwestia ta bowiem podlegała badaniu na gruncieart. 58 k.c.
Reasumując, Sąd Rejonowy zasadnie oddalił powództwo w zaskarżonym zakresie, przy czym w uzasadnieniu wskazać należało, iż skoro postanowienia umowy zostały uznaneza nieważne, jako zmierzające do obejścia przepisów o odsetkach ustawowych, to nie zachodziła potrzeba badania ich abuzywności, choć Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął,iż również z tego względu pozwana nie była nimi związana.
Zaskarżony wyrok odpowiadał prawu, dlatego też Sąd Okręgowy, na podstawieart. 385 k.p.c., oddalił apelację powódki jako bezzasadną.
Małgorzata Balcerak – Tkacz