Sąd Rejonowy w Brzezinach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 32/15
Data wyroku: 2017-07-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Wojciechowska
Słowa kluczowe: Przestępstwa - rodzaje
Podstawa prawna: art.278§1 kk, art. 291§1 kk
Teza: wyrok, uzasadnienie co do kary

Sygn. akt II K 32/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 lipca 2017 r.
Sąd Rejonowy w Brzezinach II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSR Ewa Wojciechowska
Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Kurczewska
przy udziale prokuratora: Macieja Ołubka
po rozpoznaniu na w dniach: 14.03.2017r., 30.03.2017r., 25.04.2017r., 23.05.2017r., 22.06.2017r.
sprawy:

1
M. M.

s.S.,W. z domu S.

ur. (...)w m.(...)

2
R. O.

s.Z.,L. z domu O.
ur. (...)w m.K.R.
oskarżonych o to, że:
I.w okresie czasu od 3 do 12 lipca 2012r. w m.K., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wspólnie i w porozumieniu dokonali szeregu kradzieży mienia w ten sposób, żeM. M.będąc odpowiedzialnym za dystrybucję mięsa i wyrobów wędliniarskich zZakładu (...)z siedzibą wK.po uprzednim zaplanowaniu zR. O.sposobu działania kilkukrotnie pobrał bez zezwolenia z magazynu wymienionego podmiotu pokrzywdzonego wędlinę o różnym asortymencie i wadze nie mniejszej niż 100 kg i wartości nie mniejszej niż 1606 zła następnie za opłatą przekazałR. O.celem dalszej ich dystrybucji, zaśR. O.po pobraniu towaru odM. M.przekazł go swojej żonieJ. O.celem dalszej dystrybucji, przy czymR. O.w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu miał ograniczona w stopniu znacznym poczytalność

    tj. o czyn zart. 278§1 kkw zw. zart. 12 kkw stosunku doM. M., zaś w stosunku doR. O.o czyn zart.278§1 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 31§2 kk

    II.w okresie czasu od 24 lipca 2012r. do 11 czerwca 2013r. w m.K., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu dokonali szeregu kradzieży mienia w ten sposób, żeM. M.będąc odpowiedzialnym za dystrybucję mięsa i wyrobów wędliniarskich zZakładu (...)z siedzibą wK.po uprzednim zaplanowaniu zR. O.sposobu działania wielokrotnie pobrał bez zezwolenia z magazynu wymienionego podmiotu pokrzywdzonego wędlinę o różnym asortymencie i wadze nie mniejszej niż 3.745 kg, a nadto mięso o różnym asortymencie o wadze łącznej nie mniejszej niż 6.372 kg i wartości nie mniejszej niż 163 757, 50 zł, a następnie towar ten za opłatą przekazałR. O.celem dalszej ich dystrybucji, zaśR. O.po pobraniu towaru odM. M.przekaz go swojej żonieJ. O.celem dalszej dystrybucji, przy czym z powyższego procederu uczynił sobie stałe źródło dochodu, przy czymR. O.w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu miał ograniczona w stopniu znacznym poczytalność

    tj. o czyn zart. 278 kkw zw. zart.65§1 kkw zw. zart 12 kkw stosunku doM. M., zaś w stosunku doR. O.o czyn zart.278§1 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 31§2 kk

3
J. O.

c.C.,Z. z domu K.
ur. (...)w m.(...)
oskarżonej o to, że:
III.w okresie czasu od 3 do 12 lipca 2012r. w przyul. (...)wŁ.działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, będąc właścicielemsklepu (...)kilkukrotnie umyślnie przyjęła rzecz uzyskaną za pomocą czynu zabronionego w postaci wędliny o różnym asortymencie o wadze łącznej nie mniejszej niż 100 kg i wartości nie mniejszej niż 1650 zł, o której wiedziała, że pochodzi z przestępstw kradzieży dokonanych na szkodęZakładu (...)celem dalszej dystrybucji tak uzyskanego towaru
tj. o czyn zart. 291§1 kkw zw. zart. 12 kk
IV.w okresie czasu od 24 lipca 2012r. do 11 czerwca 2013r. w przyul. (...)wŁ.działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, będąc właścicielemsklepu (...)kilkukrotnie umyślnie przyjęła rzecz uzyskaną za pomocą czynu zabronionego w postaci wędliny o różnym asortymencie o wadze nie mniejszej niż 3.745 kg, a także mięsa o różnym asortymencie o wadze łącznej nie mniejszej niż 6.372 kg i wartości nie mniejszej niż 163.757,50 zł, o których to wyrobach wiedziała, że pochodzą z przestępstw kradzieży dokonanych na szkodęZakładu (...)celem dalszej dystrybucji tak uzyskanego towaru
tj. o czyn zart. 291§1 kkw zw. zart. 12 kk
ustalając, iż czyn zarzucany oskarżonemuM. M.w punkcie II aktu oskarżenia wyczerpuje dyspozycjęart. 278§1 kkw zw. zart. 65§1 kkw zw. zart. 12 kk, a czyn zarzucany oskarżonemuR. O.w punkcie II aktu oskarżenia wyczerpuje dyspozycjęart. 278§1 kkw zw. zart. 65§1 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 31§2 kk

1
M. M.uznaje za winnego popełnienia zarzucanych mu wpunkcie I i IIczynów wyczerpujących dyspozycjęart. 278§1 kkw zw. zart. 12 kkiart. 278§1 kkw zw. zart. 65§1 kkw zw. zart. 12 kkustalając, iż czyny te stanowią ciąg przestępstw zart. 91§1 kki za czyny te na podstawieart. 278§1 kkw zw. zart. 91§1 kkw zw. zart. 4§1 kkwymierza mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności,

2
na podstawieart. 69§1 kkiart. 70§1 kkwykonanie kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesza na okres próby 5 (pięciu) lat,

3
na podstawieart. 63§1 kkna poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zalicza okres zatrzymania oskarżonego w dniu 11.06.2013r. godz. 9:19 do 13:05, przyjmując, że jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności jest równoważny jednemu dniowi kary pozbawienia wolności,

4
R. O.uznaje za winnego popełnienia zarzucanych mu wpunkcie I i IIczynów wyczerpujących dyspozycjęart. 278 § 1 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 31 § 2 kkiart. 278 § 1 kkw zw. zart. 65 § 1 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 31 § 2 kkustalając, iż czyny te stanowią ciąg przestępstw zart. 91 § 1 kki za czyny te na podstawieart. 278 § 1 kkw zw. zart. 91 § 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kkwymierza mu karę 1 (jednego) roku i 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności,

5
na podstawieart. 69§1 kkiart. 70§1 kkwykonanie kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesza na okres próby 4 (czterech) lat,

6
na podstawieart. 63§1 kkna poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zalicza okres zatrzymania oskarżonego w dniu 11.06.2013r. godz. 9:19 do 13:05 i w dniu 17.12.2013r. godz. 7:20 do 10:20, przyjmując, że jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności jest równoważny jednemu dniowi kary pozbawienia wolności,

7
J. O.uznaje za winną popełnienia zarzucanych jej wpunkcie III i IVczynów wyczerpujących dyspozycjęart. 291§1 kkw zw. zart. 12 kkiart. 291§1 kkw zw. zart. 12 kkustalając, iż czyny te stanowią ciąg przestępstw zart. 91§1 kki za czyny te na podstawieart. 291§1 kkw zw. zart. 91§1 kkw zw. zart. 4§1 kkwymierza jej karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności,

8
na podstawieart. 69§1 kkiart. 70§1 kkwykonanie kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesza na okres próby 5 (pięciu) lat,

9
na podstawieart. 33§2 kkorzeka od wszystkich oskarżonych kary grzywny w wysokości po 100 (sto) stawek dziennych ustalając wysokość stawki dziennej na 20 (dwadzieścia) złotych,

10
na podstawieart. 46§1 kkorzeka solidarnie od oskarżonych na rzecz oskarżycieli posiłkowych kwotę 165.407,50 (sto sześćdziesiąt pięć czterysta siedem 50/100) zł tytułem częściowego naprawienia szkody,

11
zasądza od oskarżonych na rzecz oskarżycieli posiłkowychS. P.iA. P.kwoty po 3120 (trzy tysiące sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,

12
zasądza od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa kwoty po 500 (pięćset) złotych tytułem opłaty oraz kwoty po 1000 (jeden tysiąc) złotych tytułem części pozostałych kosztów sądowych w pozostałym zakresie zwalniając oskarżonych od uiszczenia kosztów sądowych.

UZASADNIENIE

    w zakresie dotyczącym kary orzeczonej wobec oskarżonychM. M.,R. O.iJ. O.w wyroku z dnia 4 lipca 2017r.

M. M.iR. O.w okresie czasu od 3 do 12 lipca 2012r. w m.K., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wspólnie i w porozumieniu dokonali szeregu kradzieży mienia w ten sposób, żeM. M.będąc odpowiedzialnym za dystrybucję mięsa i wyrobów wędliniarskich zZakładu (...)z siedzibą wK.po uprzednim zaplanowaniu zR. O.sposobu działania kilkukrotnie pobrał bez zezwolenia z magazynu wymienionego podmiotu pokrzywdzonego wędlinę o różnym asortymencie i wadze nie mniejszej niż 100 kg i wartości nie mniejszej niż 1650 zł, a następnie za opłatą przekazałR. O.celem dalszej ich dystrybucji, zaśR. O.po pobraniu towaru odM. M.przekazał go swojej żonieJ. O.celem dalszej dystrybucji, przy czymR. O.w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu miał ograniczoną w stopniu znacznym poczytalność.

    W okresie czasu od 24 lipca 2012r. do 11 czerwca 2013r. w m.K.,M. M.iR. O.działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu dokonali szeregu kradzieży mienia w ten sposób, żeM. M.będąc odpowiedzialnym za dystrybucję mięsa i wyrobów wędliniarskich zZakładu (...)z siedzibą wK.po uprzednim zaplanowaniu zR. O.sposobu działania wielokrotnie pobrał bez zezwolenia z magazynu wymienionego podmiotu pokrzywdzonego wędlinę o różnym asortymencie i wadze nie mniejszej niż 3.745 kg, a nadto mięso o różnym asortymencie o wadze łącznej nie mniejszej niż 6.372 kg i wartości nie mniejszej niż 163 757, 50 zł, a następnie towar ten za opłatą przekazałR. O.celem dalszej ich dystrybucji, zaśR. O.po pobraniu towaru odM. M.przekaz go swojej żonieJ. O.celem dalszej dystrybucji, przy czym z powyższego procederu uczynił sobie stałe źródło dochodu, przy czymR. O.w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu miał ograniczoną w stopniu znacznym poczytalność.

W okresie czasu od 3 do 12 lipca 2012r. przyul. (...)wŁ.J. O.działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, będąc właścicielemsklepu (...)kilkukrotnie umyślnie przyjęła rzecz uzyskaną za pomocą czynu zabronionego w postaci wędliny o różnym asortymencie o wadze łącznej nie mniejszej niż 100 kg i wartości nie mniejszej niż 1650 zł, o której wiedziała, że pochodzi z przestępstw kradzieży dokonanych na szkodęZakładu (...)celem dalszej dystrybucji tak uzyskanego towaru.
W okresie czasu od 24 lipca 2012r. do 11 czerwca 2013r. przyul. (...)wŁ.J. O.działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, będąc właścicielemsklepu (...)kilkukrotnie umyślnie przyjęła rzecz uzyskaną za pomocą czynu zabronionego w postaci wędliny o różnym asortymencie o wadze nie mniejszej niż 3.745 kg, a także mięsa o różnym asortymencie o wadze łącznej nie mniejszej niż 6.372 kg i wartości nie mniejszej niż 163.757,50 zł, o których to wyrobach wiedziała, że pochodzą z przestępstw kradzieży dokonanych na szkodęZakładu (...)celem dalszej dystrybucji tak uzyskanego towaru.
Wyrokiem(...)z dnia 4 lipca 2017r. w sprawie II K 32/15M. M.uznano za winnego popełnienia zarzucanych mu wpunkcie I i IIczynów wyczerpujących dyspozycjęart. 278§1 kkw zw. zart. 12 kkiart. 278§1 kkw zw. zart. 65§1 kkw zw. zart. 12 kkprzy ustaleniu, iż czyny te stanowią ciąg przestępstw zart. 91§1 kki za czyny te na podstawieart. 278§1 kkw zw. zart. 91§1 kkw zw. zart. 4§1 kkwymierzono mu karę 2 lat pozbawienia wolności. Na podstawieart. 69§1 kkiart. 70§1 kkwykonanie kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres próby 5 lat.
Na podstawieart. 63§1 kkna poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczono oskarżonemuM. M.okres zatrzymania w dniu 11.06.2013r. godz. 9:19 do 13:05.
NatomiastR. O.uznano za winnego popełnienia zarzucanych mu wpunkcie I i IIczynów wyczerpujących dyspozycjęart. 278 § 1 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 31 § 2 kkiart. 278 § 1 kkw zw. zart. 65 § 1 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 31 § 2 kkprzy ustaleniu, iż czyny te stanowią ciąg przestępstw zart. 91 § 1 kki za czyny te na podstawieart. 278 § 1 kkw zw. zart. 91 § 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kkwymierzono mu karę 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 69§1 kkiart. 70§1 kkwykonanie kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres próby 4 lat, a na podstawieart. 63§1 kkna poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczonoR. O.okres zatrzymania w dniu 11.06.2013r. godz. 9:19 do 13:05 i w dniu 17.12.2013r. godz. 7:20 do 10:20.
J. O.uznano za winną popełnienia zarzucanych jej wpunkcie III i IVczynów wyczerpujących dyspozycjęart. 291§1 kkw zw. zart. 12 kkiart. 291§1 kkw zw. zart. 12 kkprzy ustaleniu, iż czyny te stanowią ciąg przestępstw zart. 91§1 kki za czyny te na podstawieart. 291§1 kkw zw. zart. 91§1 kkw zw. zart. 4§1 kkwymierzono jej karę 2 lat pozbawienia wolności. Na podstawieart. 69§1 kkiart. 70§1 kkwykonanie kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres próby 5 lat.
Na podstawieart. 33§2 kkorzeczono od wszystkich oskarżonych kary grzywny w wysokości po 100 stawek dziennych ustalając wysokość stawki dziennej na 20 złotych.
Na podstawieart. 46§1 kkorzeka solidarnie od oskarżonych na rzecz oskarżycieli posiłkowych kwotę 165.407,50 zł tytułem częściowego naprawienia szkody.
Zasądzono od oskarżonych na rzecz oskarżycieli posiłkowychS. P.iA. P.kwoty po 3120 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Zasądzono od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa kwoty po 500 złotych tytułem opłaty oraz kwoty po 1000 złotych tytułem części pozostałych kosztów sądowych w pozostałym zakresie zwalniając oskarżonych od uiszczenia kosztów sądowych.
Przy orzekaniu kar jednostkowych w podstawie wymiaru kary Sąd zastosował przepisart. 4 § 1 kk, gdyż nastąpiła zmiana ustawy karnej po popełnieniu przez oskarżonych w/w przestępstw. Przepisart. 4 § 1 kkstatuuje stosowanie ustawy obowiązującej poprzednio – nie nowej, jeżeli jest ona względniejsza dla sprawcy, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Konsekwencją wymierzenia tak określonych kar jednostkowych z zastosowaniem przepisuart. 4 § 1 kkbyło wymierzenie kary łącznej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania w oparciu o ustawę obowiązującą w czasie popełnienia przez oskarżonych czynów. Sąd nie powoływał przy warunkowym zawieszeniu karart. 4 § 1 kk, gdyż już samo zastosowanie tego przepisu jest konsekwencją wymierzenia oskarżonym kar, gdyż wymiar tak określonych kar z warunkowym zawieszeniem ich wykonania na okres próby odpowiednio 5 lat i 4 lata nie mógł zapaść w oparciu o ustawę obowiązującą w czasie orzekania, gdyż obowiązująca ustawa nie przewiduje orzeczenia kary w wymiarze określonym powyżej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby. Obecnie możliwe jest warunkowe zawieszenie na okres próby do 3 lat kary pozbawienia wolności nieprzekraczającej 1 roku pozbawienia wolności.
Nie jest dopuszczalne orzekanie częściowo w oparciu o przepisy ustawy obowiązującej poprzednio a częściowo o przepisy ustawy nowej, a Sąd może dokonać wyboru między konkurującymi ustawami i zastosować całościowo tylko jedną nich, tj. tą która in concreto jest względniejsza dla sprawcy. (zob. wyrok SN z dn. 04.01.2002r. II KKN 303/99 Prokuratura i Prawo 2002 z.9, s. 6).
W ocenie Sądu orzeczone kary spełnią swoje cele w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, oddziaływania prewencyjnego i wychowawczego na oskarżonych. Pozwolą zwłaszcza uzmysłowić nieopłacalność tego typu przestępnych zachowań i konsekwencji prawnych, jakie ze sobą niosą.  O kresy warunkowego zawieszenia wykonania kar pozbawienia wolności pozwolą na skontrolowanie zachowania sprawców w tym czasie, ustalenie ich stosunku do popełnionych czynów i postępów wolnościowej resocjalizacji. Nie przesądzając o ostatecznym sposobie odbycia kar pozbawienia wolności, wystarczającą dolegliwością stanowiącą szansę na poprawę dotychczasowego zachowania oskarżonych będą wymierzone kary z warunkowym zawieszeniem ich wykonania na okres próby.
Na podstawieart. 33§2 kkorzeczono od wszystkich oskarżonych kary grzywny w wysokości po 100 stawek dziennych ustalając wysokość stawki dziennej na 20 złotych. Kara grzywny została orzeczona z uwagi na to, iż oskarżeni działali w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.
Orzeczenie kary grzywny, która niesie ze sobą dolegliwość finansową, ma na celu uświadomienie sprawcom stopnia naganności popełnionych czynów oraz faktu obowiązywania określonych reguł prawnych.
Na podstawieart. 46§1 kkSąd orzekł solidarnie od oskarżonych na rzecz oskarżycieli posiłkowych kwotę 165.407,50 zł tytułem częściowego naprawienia szkody. Kwota 165.407,50 zł stanowi sumę kwot 163 757,50 zł i 1650 zł. Sąd orzekł częściowe naprawienie szkody w w/w kwocie, gdyż w toku postępowania zebrane dowody nie pozwoliły na ustalenie dokładnej wartości przywłaszczonego mienia, a jedynie wartość graniczną nie mniejszą niż kwotę 165 407,50 zł.
Skoro wyrokiem nałożono, na podstawieart. 46 § 1 KK, obowiązek naprawienia szkody, to zaistniała negatywna przesłanka orzeczenia środka karnego w postaci przepadku korzyści majątkowej, gdyż zgodnie z treściązdania drugiegoprzepisuart. 45 § 1 KKprzepadku nie orzeka się w całości lub części, jeżeli korzyść lub jej równowartość podlega zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu podmiotowi (Wyrok SN IV KK 94/13).
Artykuł 45 § 1 KKstanowi, że sąd orzeka przepadek osiągniętej przez sprawcę z popełnienia przestępstwa, choćby pośrednio, korzyści majątkowej albo jej równowartości wówczas, gdy osiągnięta z popełnienia przestępstwa korzyść majątkowa nie podlega przepadkowi przedmiotów wymienionych wart. 44 § 1 lub § 6 KKi pod warunkiem, że osiągnięta korzyść lub jej równowartość nie podlega zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu podmiotowi. Korzyść majątkowa w rozumieniu tego przepisu to każde przysporzenie aktywów lub zmniejszenie pasywów, jakie sprawca osiągnął w wyniku popełnienia przestępstwa.
W przedmiotowej sprawie, uzyskana przez oskarżonych kwota 165 407,50 zł wprawdzie stanowi korzyść majątkową w rozumieniuart. 45 § 1 KK, oskarżeni osiągnęli ją bowiem w wyniku popełnienia przypisanych im przestępstw, nie mniej jednak, by można było orzec jej przepadek, konieczne jest, by nie podlegała przepadkowi przedmiotów wymienionych wart. 44 § 1 lub § 6 KKi nie podlegała zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu podmiotowi.
W realiach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że orzeczona kwota 165 407,50 złotych nie podlega przepadkowi przedmiotów wymienionych wart. 44 § 1 KK. Dlatego należy przyjąć, iż w sytuacji, gdy osiągnięcie przez sprawcę korzyści majątkowej następuje kosztem pokrzywdzonego, stanowi mienie zabrane pokrzywdzonemu, to osiągnięta korzyść lub jej równowartość podlega zwrotowi pokrzywdzonemu, a nie przepadkowi korzyści majątkowej lub jej równowartości na podstawieart. 45 § 1 KK, skutkującemu tym, że właścicielem tych środków stałby się Skarb Państwa, a odbyłoby się to z pokrzywdzeniem osoby, osób, które na skutek popełnionego na ich szkodę przestępstwa doznały uszczerbku. (Wyrok SA w Warszawie II AKa 162/14).
Podobne stanowisko utrwalone w orzecznictwie można wskazać także w wyroku SA Wrocław II AKa 31/14 i Sądu Najwyższego z dnia 04.09.2014r. w sprawie WK 9/14.
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawieart. 626 § 1 kpkw zw. zart. 627 kpki § 11 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 i § 17 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22.10.2015r. (Dz.U. z 2015r. poz. 1800).
Na podstawieart. 626§1 kpkw zw. zart. 627 kpkiart. 2 i 3 ustawy z dnia 23.06.1973r. o opłatach w sprawach karnych(Dz. U. z 1983r. Nr 49, poz. 223 z późn. zm.) należało obciążyć oskarżonych w części obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie.