Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 1141/16
Data wyroku: 2017-03-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anita Jarząbek-Bocian, Małgorzata Bańkowska, Agnieszka Wojciechowska-Langda
Słowa kluczowe: Naprawienie szkody
Podstawa prawna: art 46 § 1 kk

Sygn. akt VI Ka 1141/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 marca 2017 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :
Przewodniczący: SSO Agnieszka Wojciechowska-Langda (spr.)
Sędziowie:  SO Małgorzata Bańkowska
SO Anita Jarząbek - Bocian
protokolant: protokolant sądowy Monika Oleksy
przy udziale prokuratora Teresy Pakieły
po rozpoznaniu dnia 8 marca 2017 r. w Warszawie
sprawyA. M. (1)córkiW.iE.ur. (...)wW.
oskarżonej o przestępstwo zart. 300 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.,art. 13 § 2 k.k.w zw. zart. 300 § 2 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez oskarżoną i oskarżyciela posiłkowego
od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim
z dnia 25 maja 2016 r.    sygn. akt II K 236/15
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; zwalnia oskarżoną oraz oskarżyciela posiłkowego od uiszczenia kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym przejmując je na rachunek Skarbu Państwa.
SSO Małgorzata Bańkowska  SSO Agnieszka Wojciechowska-Langda  SSO Anita Jarząbek - Bocian
VI Ka 1141/16

UZASADNIENIE
w trybieart. 457§2 kpkw zw. zart. 423§1a kpksporządzone wyłącznie w zakresie wniosku oskarżyciela posiłkowego
A. M. (1)została oskarżona o to, że:

1
w okresie od dnia 6 grudnia 2007 roku do 5 marca 2008 roku w bliżej nieustalonym miejscu i wW., woj.(...), działając w krótkich odstępach czasu, w wyniku z góry powziętego zamiaru w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądu w postaci postanowienia z dnia 24 stycznia 2008 roku Sądu Okręgowego w Warszawie XXI Wydział Pracy sygn. akt XXI Pm 36/07 uszczupliła zaspokojenie swojego wierzyciela(...) sp. z o.o.przez to, że zbyła składniki swojego majątku zagrożone zajęciem w ten sposób, że:

- w dniu 6 grudnia 2007 roku w bliżej nieustalonym miejscu zbyła stanowiący jej własność samochód osobowy markiV. (...)onr. rej. (...)za kwotę 42.000 złotych;
- w dniu 5 marca 2008 roku w Kancelarii Notarialnej przyul. (...)wW., będąc współwłaścicielem spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oznaczonego nr.(...)i położonego wW.przyul. (...), zbyła prawo do tego lokalu za kwotę 168.000 złotych
czym udaremniła zaspokojenie swojego wierzyciela(...) sp. z o.o., tj. o czyn zart. 300 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.;

2
w dniu 6 maja 2011 roku wN., woj.(...), w Kancelarii Notarialnej przyul. (...)w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądu w postaci postanowienia z dnia 24 stycznia 2008 roku Sądu Okręgowego w Warszawie XXI Wydział Pracy sygn. akt XXI Pm 36/07 usiłowała nieudolnie udaremnić zaspokojenie swojego wierzyciela w ten sposób, że darowała synowiK. M.składnik swego majątku zagrożony zajęciem w postaci ½ udziału we własności nieruchomości w postaci działki o powierzchni 946 m2wraz z budynkiem mieszkalnym położonej w miejscowościŁ., gdzie udział ten stanowił równowartość 1.000.000 złotych, nie uświadamiając sobie, że udaremnienie zaspokojenia swojego wierzyciela jest w ten sposób niemożliwe z uwagi na użycie środka nienadającego się do popełnienia tego czynu zabronionego z uwagi na obciążającą tę nieruchomość hipotekę przymusową zwykłą w kwocie 1.612.762,57 złote ustanowioną na rzecz(...) sp. z o.o., czym działała na szkodę swojego wierzyciela(...) sp. z o.o., tj. o czyn zart. 13 § 2 k.k.w zw. zart. 300 § 2 k.k.

Sąd Rejonowy w Nowym Dworze Mazowieckim wyrokiem z dnia 25 maja 2016 roku w sprawie o sygn. akt II K 236/15 uznał oskarżonąA. M. (1)za winną obu zarzucanych jej czynów i za pierwszy z nich wymierzył jej karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a za drugi karę roku pozbawienia wolności. Sąd Rejonowy orzekł wobec oskarżonej karę łączną roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Wykonanie orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 5 lat próby. Zwolnił oskarżoną od obowiązku zapłaty kosztów sądowych, przejmując je na rachunek Skarbu Państwa.
Od powyższego wyroku apelację wniósł m.in. pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego i zarzucił w niej:

1
naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść wyroku, tj.art. 7 k.p.k., poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodu w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 31 lipca 2013 roku, XXI Wydział Pracy, sygn. akt XXI P 10/12, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych polegających na błędnym uznaniu, że wyrokiem tym orzeczono obowiązek naprawienia szkody, wobec czego w niniejszym postępowaniu Sąd nie może tego ponownie uczynić, podczas gdy prawidłowa analiza tego dowodu prowadzi do wniosku, że Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził na rzecz(...) sp. z o.o.odszkodowanie z tytułu przywłaszczenia przezA. M. (1)pieniędzy, natomiast w niniejszym postępowaniu oskarżyciel posiłkowy domaga się naprawienia szkody z tytułu uszczuplenia zaspokojenia wierzyciela, co oznacza, że są to niezależne od siebie roszczenia;

2
naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść wyroku, tj.art. 415 § 1 k.p.k., poprzez zaniechanie orzeczenia o obowiązku naprawienia szkody, mimo iż powołany przepis przewiduje obligatoryjne orzeczenie naprawienia szkody w razie skazania oskarżonego lub warunkowego umorzenia postępowania.

Ponadto skarżący zarzucił rażącą niewspółmierność kary łącznej w wymiarze roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności warunkowo zawieszonej na okres 5 lat próby, która została wymierzona w najłagodniejszym z możliwych wariancie, tj. na zasadzie absorpcji, podczas gdy znaczny stopień społecznej szkodliwości czynu zabronionego przypisanego oskarżonej, stopień zawinienia, uprzednia karalność oskarżonej, a także wzgląd na cele zapobiegawcze i wychowawcze, jakie kara powinna osiągnąć w stosunku do skazanego oraz potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa uzasadniają wymierzenie kary surowszej.
W konsekwencji powyższych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej kary i wymierzenie oskarżonej kary łącznej w wymiarze dwóch lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem kary na okres 5 lat próby oraz o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody na rzecz(...) sp. z o.o.w wysokości 1.664.441,50 złotych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wypada odnieść się do zarzutu rażącej niewspółmierności kary wymierzonej oskarżonejA. M. (1). Skarżący wskazał, że nie kwestionuje wysokości kar jednostkowych wymierzonych oskarżonej, a jedynie kary łącznej i wskazuje, że jest to kara rażąco niewspółmiernie niska w stosunku do stopnia społecznej szkodliwości czynów, stopnia zawinienia czy też uprzedniej karalności oskarżonej. Przez rażącą niewspółmierność kary na gruncieart. 438 pkt 4 k.p.k.należy rozumieć nie każdą ewentualną różnicę w ocenach co do wymiaru kary, ale różnicę ocen tak zasadniczej natury, że karę dotychczas wymierzoną można byłoby określić - również w odbiorze zewnętrznym - jako rażąco niewspółmierną, tzn. niewspółmierną w stopniu nie pozwalającym na jej akceptację (postanowienie SN z 4.03.2016 r., SDI 76/15, Legalis). Niewspółmierność rażąca to znaczna, "bijąca w oczy" różnica między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą, zasłużoną (por. wyr. SN z 1.12.1994 r., III KRN 120/94, OSP 1995, Nr 6, poz. 138; wyr. SA we Wrocławiu z 14.3.2001 r., II AKA 55/01, OSProk. i Pr. 2001, Nr 10, poz. 21; wyr. SA w Krakowie z 14.9.2005 r., II AKA 165/05, KZS 2005, Nr 10, poz. 32; wyr. SA w Lublinie z 16.1.2007 r., II AKA 350/06, KZS 2007, Nr 9, poz. 51; wyr. SN z 20.3.2007 r., WA 12/07, OSNwSK 2007, Nr 1, poz. 652). Miarą surowości kary nie jest jej ilościowy wymiar, ale stopień wykorzystania sankcji karnej przewidzianej dla danego przestępstwa (wyr. SA w Krakowie z 31.8.2005 r., II AKA 167/05, KZS 2005, Nr 9, poz. 28; wyr. SA w Białymstoku z 12.10.2015 r., II AKa 148/15, LEX Nr 1927511; wyr. SA w Warszawie z 6.11.2015 r., II AKA 321/15, LEX Nr 1936791). Z pewnością nie można w niniejszej sprawie mówić o rażącej niewspółmierności kar jednostkowych wymierzonych oskarżonej, czego zresztą skarżący nie zarzucał. Jego zarzut dotyczył bowiem jedynie orzeczonej kary łącznej roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, która zdaniem skarżącego została niesłusznie wymierzona przy zastosowaniu zasady absorpcji, sam zaś wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie kary 2 lat pozbawienia wolności. Oczywistym jest zatem, że różnica 6 miesięcy pomiędzy karą łączną wymierzoną a karą łączną, jakiej domagał się oskarżyciel posiłkowy nie może zostać uznana za różnicę tak jaskrawą, że uzasadniałaby uwzględnienie zarzutu zart. 438 pkt 4 k.p.k.Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że kwestie stopnia społecznej szkodliwości i innych kwantyfikatorów wymiaru kary wymienionych wart. 53 k.k.Sąd Rejonowy wziął pod uwagę przede wszystkim orzekając kary jednostkowe. Z kolei przy wymiarze kary łącznej należy w większym stopniu brać pod uwagę związek podmiotowo-przedmiotowy pomiędzy czynami, za które wymierzono karę łączną. Związek ten był stosunkowo bliski, oba czyny uderzały bowiem w to samo dobro prawne, zaś jeden z nich popełniony został w formie usiłowania nieudolnego. Także okres, w którym oskarżona dokonała czynów w tym konkretnym przypadku uznać należy za stosunkowo krótki. Zasadę absorpcji (podobnie, jak i zasadę kumulacji) traktować należy jako rozwiązanie stosowane w wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych sytuacjach. Przesłanką przyjęcia zasady absorpcji przy wymiarze kary łącznej jest ścisły związek podmiotowo-przedmiotowy między pozostającymi w zbiegu przestępstwami (wyrok SA w Krakowie z 29.01.2014 r., II AKa 271/13, Legalis). W ocenie Sądu Odwoławczego w rozpoznawanym przypadku można mówić o takim szczególnie uzasadnionym przypadku, przede wszystkim z uwagi na fakt, iż jeden z czynów został popełniony w formie usiłowania nieudolnego.
Sąd Odwoławczy nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutów z punktów 1 i 2, które łącznie zmierzały do wniosku, iż Sąd Rejonowy niesłusznie zaniechał orzeczenia obowiązku naprawienia szkody w kwocie 1.664.441,50 złotych. Rozstrzygnięcie takie zapaść nie mogło z kilku względów.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że nawet w świetle powołanego przez skarżącego orzeczenia Sądu Najwyższego w sprawie V KK 238/13 żądanie kwoty 1.664.441,50 zł tytułem obowiązku naprawienia szkody poniesionej w następstwie przestępstw przypisanych oskarżonej w sprawie niniejszej nie jest uzasadnione. Pamiętać bowiem należy, że roszczenia pokrzywdzonego powinny być bezpośrednio związane ze szkodą popełnioną w następstwie tychże czynów, co przecież nie jest równoznaczne ze szkodą, jaką poniósł z tytułu przywłaszczenia pieniędzy przez oskarżoną. Tymczasem ani w toku postępowania sądowego ani w apelacji oskarżyciel posiłkowy nie wykazał, jaką realną szkodę poniósł na skutek działań oskarżonej opisanych w zaskarżonym wyroku. W tym kontekście trzeba przede wszystkim zwrócić uwagę, że w przypadku czynu z punktu 2 nie sposób doszukać się jakiejkolwiek szkody, nie doszło bowiemde factodo udaremnienia zaspokojenia wierzyciela, gdyż czyn popełniony został w formie usiłowania nieudolnego. Z uwagi na obciążającą nieruchomość wŁ.hipotekę przymusową zwykłą w kwocie 1.612.762,57 złotych oskarżyciel posiłkowy nie był pozbawiony możliwości egzekucji swoich roszczeń z tej nieruchomości. Z kolei w aspekcie działań oskarżonej opisanych w pkt. 1 podnieść trzeba, że co prawda w wyniku sprzedaży samochodu i mieszkania uzyskała ona łącznie kwotę 210 000 zł, ale nie oznacza automatycznie, że jest to szkoda, jaką na skutek tego przestępstwa w rzeczywistości poniosła(...) sp. z o.o.Nawet bowiem w sytuacji, gdyby oskarżona nie sprzedała mieszkania przyul. (...)oraz samochodu markiV. (...), to nie jest wcale pewne, że oskarżyciel posiłkowy uzyskałby zaspokojenie w takich kwotach, jakie zostały wskazane w zarzucie, tj. odpowiednio 168.000 złotych oraz 42.000 złotych. Pamiętać trzeba bowiem, że w grę wchodzi kolejność zaspokojenia, o której mowa wart. 1025 k.p.c.Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy nie znalazł żadnych podstaw do przyjęcia, że kwota wskazana w apelacji wniesionej na niekorzyść jest szkodą poniesioną przez pokrzywdzoną spółkę na skutek zachowań oskarżonej objętych niniejszym postępowaniem.
Niezależnie od powyższego, w realiach sprawy niniejszej, Sąd Okręgowy nie widzi jednocześnie podstaw do negowania stanowiska Sądu Rejonowego, że wniosek oskarżyciela posiłkowego nie mógł zostać uwzględniony z uwagi na fakt, że kwota 1.644.441,50 złotych została już prawomocnie zasądzona od oskarżonej w postępowaniu o sygn. akt XXI P 10/12 wyrokiem z dnia 31 lipca 2013 r. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że postanowienie z 24 stycznia 2018 r. o zabezpieczeniu na opisanych w zarzutach samochodzie i nieruchomościach było ściśle związane z postępowaniem cywilnym o zasądzenie odA. M. (1)na rzeczspółki (...) sp. z o.o.odszkodowania z tytułu przywłaszczonej kwoty, zasądzonej w efekcie wyrokiem z 31 lipca 2013 r. Jak wynika z apelacji żądana przez skarżącego kwota jest właśnie kwotą, jaką w wyniku przestępstwa zart. 284 § 2 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zb. zart. 270 § 1 k.k.w zb. zart. 303 § 1 i 2 k.k.w zb. zart. 77 pkt 1 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowościw zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.uzyskała oskarżonaA. M. (1), za co została skazana wyrokiem z 27 stycznia 2012 r. w postępowaniu V K 64/11. Ta sama kwota była dochodzona na gruncie postępowania cywilnego i zasądzona w postępowaniu XXI P 10/12. Zasądzenie w niniejszym postępowaniu karnym obowiązku naprawienia szkody w żądanej kwocie 1.644.441,50 złotych spowodowałoby zatem istnienie kolejnego tytułu egzekucyjnego wynikającego z tego samego zachowaniaA. M. (1), które już było przedmiotem prawomocnie zakończonego postępowania w innej sprawie. W konsekwencji mogłoby to doprowadzić do tego, że oskarżona musiałaby oddać dwa razy tyle, ile przywłaszczyła na szkodę pokrzywdzonej spółki, a takie rozstrzygnięcie z oczywistych przyczyn należy uznać za bezpodstawne.
Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy nie uwzględnił apelacji oskarżyciela posiłkowego.
Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.

SSO Małgorzata Bańkowska

SSO Agnieszka Wojciechowska-Langda

SSO Anita Jarząbek-Bocian