Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 37/17
Data wyroku: 2017-09-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: SSO Katarzyna Antoniak
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 37/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 września 2017r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Katarzyna Antoniak

Protokolant

st. sekr. sądowy Marta Żuk

po rozpoznaniu w dniu 8 września 2017r. w Siedlcach na rozprawie
odwołaniaR. R. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
z dnia 20 grudnia 2016  r. (Nr(...))
w sprawieR. R. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o prawo do emerytury
zmienia zaskarżoną decyzję i ustala prawoR. R. (1)do emerytury od dnia(...)roku.
Sygn. akt: IV U 37/17UZASADNIENIE
Decyzją z 20 grudnia 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS., działając na podstawieart.184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeodmówiłR. R. (1)prawa do emerytury wskazując, że ubezpieczony nie udowodnił, iż do dnia 1 stycznia 1999r. osiągnął 25-letni okres ubezpieczenia oraz 15-letni staż pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy podniósł, że udowodniony przez ubezpieczonego okres ubezpieczenia to 22 lata, 9 miesięcy i 19 dni i do okresu tego nie zaliczono okresu pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od 18 września 1972r. do 18 września 1975r. z uwagi na niespójności w złożonej dokumentacji ,tj. w zeznaniach świadków, z których wynika, że ubezpieczony pracował w gospodarstwie rolnym do 18 września 1975r., gdy tymczasem ze świadectwa pracy wynika, że już od 15 września 1975r. był on zatrudniony wZakładzie Zespołów (...)wW.. Ponadto organ rentowy ustalił, że ubezpieczony wykazał 6 lat, 3 miesiące i 28 dni pracy w szczególnych warunkach z tytułu zatrudnienia od 5 marca 1981r. do 28 lutego 1987r. wMiejskim Przedsiębiorstwie (...)oraz od 16 października 1997r. do 31 marca 1998r. wMiejskim Przedsiębiorstwie (...)wW.. Do stażu pracy w szczególnych warunkach organ rentowy nie zaliczył okresu pracy ubezpieczonego(...)od 2 marca 1987r. do 30 września 1996r. z uwagi na nieprzedłożenie dokumentacji stwierdzającej, że w okresie tym ubezpieczony wykonywał pracę w szczególnych warunkach (decyzja z 20 grudnia 2016r. k.43 akt emerytalnych).
Odwołanie od w/w decyzji złożyłR. R. (1)wnosząc o jej zmianę i ustalenie mu prawa do emerytury. W uzasadnieniu stanowiska wskazał, że do stażu pracy w szczególnych warunkach należy zaliczyć okres jego pracy w firmie w(...), gdyż w czasie tego zatrudnienia wykonywał tego samego rodzaju pracę, co wMiejskim Przedsiębiorstwie (...)wW.. Nadto podniósł, że wbrew stanowisku organu rentowego do okresu ubezpieczenia powinien być zaliczony okres jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, która to pracę potwierdzili świadkowie w złożonych zeznaniach (odwołanie k.1 akt sprawy).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując się na przepisy prawa i uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.2-3 akt sprawy).
Sąd ustalił, co następuje:
UbezpieczonyR. R. (1)w dniu(...)r. ukończył 60-ty rok życia. W tym samym dniu wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury (wniosek o emeryturę z 18 listopada 2016r. k.1 akt emerytalnych). Na podstawie przedłożonych do wniosku dokumentów organ rentowy ustalił, że na dzień 1 stycznia 1999r. ubezpieczony udowodnił staż ubezpieczeniowy w wymiarze 22 lata, 9 miesięcy i 19 dni, z czego okresy składkowe stanowią 20 lat, 4 miesiące i 17 dni, a okresy nieskładkowe 2 lata, 5 miesięcy i 2 dni. Ponadto organ rentowy ustalił, że do dnia 1 stycznia 1999r. ubezpieczony osiągnął staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 6 lat, 3 miesiące i 28 dni (świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 1 lutego 2016r. k.15 akt emerytalnych oraz świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z 9 grudnia 2016r. k.40 akt emerytalnych).
Z uwagi na brak wymaganego ustawą 25-letniego okresu ubezpieczenia oraz 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach decyzją z 20 grudnia 2016r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu przyznania emerytury (decyzja z 20 grudnia 2016r. k.43 akt emerytalnych).
UbezpieczonyR. R. (1)urodził się dniu (...)Od urodzenia mieszkał z rodzicami w w/w miejscowościB., gminaD., powiatW., w województwie(...), w której rodzice ubezpieczonegoS.iF. K.małż.R.od. II połowy lat 50-tych XX wieku posiadali gospodarstwo rolne o powierzchni 7,14 ha (zaświadczenie Starostwa Powiatowego wW.z 14 listopada 2016r. k.13 akt emerytalnych oraz poświadczenie zameldowania ubezpieczonego z 20 września 2016r. k.12 akt emerytalnych). Rodzice ubezpieczonego uprawiali przedmiotowe gospodarstwo rolne. W gospodarstwie rolnym uprawiane było zboże, ziemniaki, inne warzywo, gryka, łubin oraz prowadzona była hodowla krów w ilości 3 do 5 sztuk jednocześnie, trzody chlewnej – w ilości co najmniej kilkunastu sztuk jednocześnie, drobiu. W gospodarstwie utrzymywany był również koń do prac polowych. W czerwcu 1971r. ubezpieczony ukończył szkołę podstawową i od września 1971r. rozpoczął naukę w(...) Szkole ZawodowejwW., oddalonym od rodzinnej wsi ubezpieczonego o około 25 km. Szkołę tę ubezpieczony ukończył w dniu 20 czerwca 1973r. (oświadczenie ubezpieczonego k.10 akt emerytalnych). Po ukończeniu nauki w powyższej szkole ubezpieczony nadal mieszkał z rodzicami, a od 15 września 1975r. podjął pierwszą pracę zawodową wZakładzie Zespołów (...)wW.(świadectwo pracy z 25 lipca 1979r. k.3 akt o ustalenie kapitału początkowego). W okresie nauki w szkole zawodowej – w dniu 18 listopada 1972r. ubezpieczony ukończył 16. rok życia. Od tego czasu do chwili podjęcia pracy zawodowej ,tj. do 14 września 1975r., a zatem przez 2 lata, 9 miesięcy i 28 dni ubezpieczony stale – codziennie pracował w gospodarstwie rolnym rodziców. W okresie nauki w szkole zawodowej ubezpieczony dojeżdżał do tej szkoły autobusem, który odjeżdżał z przystanku w rodzinnej wsi. Podróż w jedną stronę zajmowała ubezpieczonemu około 30-35 minut. Ubezpieczony rozpoczynał zajęcia w szkole o godzinie 8 rano, a kończył najpóźniej o godzinie 15 i po zakończeniu zajęć wracał do domu najpóźniej o godzinie 16. Pracę w gospodarstwie rolnym ubezpieczony wykonywał po powrocie ze szkoły przez co najmniej 4 godziny dziennie do godzin wieczornych (godziny 20-21), a po zakończeniu nauki w szkole zawodowej (20 czerwca 1973r.) do chwili podjęcia pracy zawodowej (15 września 1975r.) przez cały dzień. W okresie przypadającym na okres nauki w szkole, który dotyczy późnej jesieni 1972r., zimy 1972/1973 oraz wiosny 1973r. ubezpieczony po powrocie ze szkoły pomagał przy tzw. wieczornym obrządku zwierząt - przygotowywał paszę i podawał ją zwierzętom oraz wykonywał inne prace w obejściu. Od wiosny wykonywał również sezonowe prace polowe – przy sianokosach, a następnie żniwach. Po ukończeniu szkoły zawodowej (20 czerwca 1973r.) do chwili podjęcia w/w pracy zawodowej ubezpieczony poświęcał na pracę w gospodarstwie każdy dzień. Wykonywał prace w obejściu, przy zwierzętach oraz pracował przy wszystkich pracach polowych właściwych dla danej pory roku. Ubezpieczony ma o 6 lat starszego brataR. R. (3), który w rozpatrywanym okresie – od 1971r. pracował zawodowo jako kierowca (zeznania świadków:H. L.iR. R. (3)k.41-63 akt sprawy oraz zeznania ubezpieczonego k.63v i k.16-17 akt sprawy).
W okresie od 2 marca 1987r. do 30 września 1996r., a zatem przez 9 lat i 7 miesięcy ubezpieczony był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...)wW., w pełnym wymiarze czasu pracy (świadectwo pracy z 30 września 1996r. k.1 akt osobowych i k.17 akt o ustalenie kapitału początkowego). Przez cały tego zatrudnienia ubezpieczony pracował na stanowisku montera obudowy wykopu (umowa o pracę na okres próbny z 2 marca 1987r. i na czas nie określony z 16 marca 1987r. – k.3 i 5 akt osobowych). Na stanowisku tym pracował w głębokich wykopach – przy budowie wodociągów, kanałów burzowych i kanalizacyjnych. Głębokość wykopów wynosiła średnio 6-7 metrów do nawet 12-13 metrów głębokości – przy budowie tuneli. Ubezpieczony pracował przy wykonywaniu wykopów, a następnie przy ich obudowywaniu przy użyciu żwiru i betonu, po wcześniejszym zaszalowaniu i założeniu sączków. Była to praca całoroczna, wykonywana na zewnątrz (zeznania ubezpieczonego k.63v i 16v-17 akt sprawy).
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieR. R. (1)podlegało uwzględnieniu.
Zgodnie zart.184 ust.1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2015r., poz.748 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego przewidzianego w art.32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy ,tj. w dniu 1 stycznia 1999r. osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz osiągnęli okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.27 ustawy, a także nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W myśl przywołanego wyżej art.32 ust.1 i 4 ustawy pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, a w myśl przywołanego wyżej art.27 ustawy wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynosi co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Zgodnie z§4 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz.43 ze zm.) pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A załącznika do rozporządzenia, nabywa prawo do emerytury w w/w wieku jeżeli ma wymagany okres zatrudnienia (co najmniej 25 lat mężczyzna), w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Ponadto zgodnie z §2 ust.1 przedmiotowego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymagało zbadania, czy ubezpieczony spełnia przesłankę wymaganego okresu ubezpieczenia w wymiarze co najmniej 25 lat, a także przesłankę co najmniej 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach. Poza sporem pozostawało, że ubezpieczony osiągnął wymagany ustawą wiek, a ponadto jako członek otwartego funduszu emerytalnego złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa (k.2 akt emerytalnych). W odniesieniu do przesłanki 25-letniego stażu ubezpieczenia ubezpieczony podnosił, że wykazane przez niego okresy składkowe i nieskładkowe w łącznym wymiarze 22 lata, 9 miesięcy i 19 dni powinny być uzupełnione okresem pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od ukończenia 16. roku życia ,tj. od 18 listopada 1972r. do chwili podjęcia pierwszej pracy zawodowej (w dniu 15 września 1975r.), a zatem w wymiarze 2 lata, 9 miesięcy i 28 dni. Analizując okoliczności sprawy Sąd doszedł do przekonania, ze stanowisko ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie. Z przedstawionych wyżej ustaleń Sądu opartych na wiarygodnych dowodach z dokumentów, a także na zeznaniach świadków – ówczesnych mieszkańców wsiB., w tym starszego brata ubezpieczonego oraz spójnych zeznaniach ubezpieczonego wynika, że od chwili ukończenia 16 roku życia (18 listopada 1972r.), początkowo jeszcze jako uczeń szkoły zawodowej – do 20 czerwca 1973r., a po jej ukończeniu jako absolwent szkoły niepracujący jeszcze zawodowo – do 14 września 1975r. ubezpieczony stale – codziennie pracował w gospodarstwie rolnym rodziców, zarówno w obejściu, szczególnie przy obrządku zwierząt, a także przy wszystkich pracach polowych. W ocenie Sądu biorąc pod uwagę areał gospodarstwa (ponad 8 ha) i prowadzoną w nim uprawę roślinną oraz hodowlę zwierząt nie może być wątpliwości co do realnej potrzeby świadczenia przez ubezpieczonego pomocy w pracy w gospodarstwie rolnym, szczególnie że jedyny – starszy brat ubezpieczonego pracował już zawodowo i w mniejszym stopniu był zaangażowany w pracę w gospodarstwie. Przy ocenie tej należy również uwzględnić, że we wskazanym okresie (początek lat 70-tych ubiegłego wieku) gospodarstwa rolne były niezmechanizowane. W przekonaniu Sądu nie może być również wątpliwości, że odległość z miejsca zamieszkania ubezpieczonego do miejscowości, w której znajdowała się szkoła zawodowa ubezpieczonego nie była tego rodzaju (25 km), aby ubezpieczony nie mógł codziennie dojeżdżać do szkoły i wracać z niej do domu i aby po szkole nie dysponował czasem na wykonanie pracy w gospodarstwie w wymiarze co najmniej 4 godzin dziennie, skoro najpóźniej wracał do domu o godzinie 16. W swojej ocenie Sąd uwzględnił również to, że ubezpieczony był uczniem szkoły zawodowej, w której program nauczania nie wymaga intensywnej pracy w domu. W tych okolicznościach, zgodnie zart.10 ust.1 pkt 3 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń SpołecznychSąd uznał, że w/w okres pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym podlega doliczeniu do okresu wymaganego do emerytury, sprawiając że ubezpieczony legitymuje się 25-letnim okresem ubezpieczenia.
W odniesieniu do przesłanki stażu pracy w szczególnych warunkach ubezpieczony podnosił, że uwzględniony przez organ rentowy okres w wymiarze 6 lat, 3 miesiące i 28 dni powinien być uzupełniony okresem pracy wPrzedsiębiorstwie (...)wW.od 2 marca 1987r. do 30 września 1996r., a zatem w wymiarze 9 lat i 7 miesięcy. W spójnych i logicznych zeznaniach w charakterze strony ubezpieczony podnosił, że przez cały ten okres pracował w głębokich wykopach przy budowanie kanalizacji, kanałów deszczowych. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w aktach osobowych ubezpieczonego, z których wynika, że okresie tym ubezpieczony był zatrudniony na stanowisku montera obudowy wykopu. Nie ulega wątpliwości, że praca w głębokich wykopach przy budowie rurociągów jest zaliczana do pracy w szczególnych warunkach, o czym stanowi wykaz A dział V poz.1 załącznika do w/wrozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Mając to na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawieart.47714§2 kpczmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, żeR. R. (1)przysługuje prawo do emerytury od(...). ,tj. od dnia, w którym ubezpieczony ukończył 60. roku życia, przez co spełniała się ostatnia przesłanka nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym.