Sąd Rejonowy w Gliwicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 2515/16
Data wyroku: 2017-06-29 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Grzegorz Korfanty

Sygn. akt I Ns 2515/16

POSTANOWIENIE
G., dnia 29 czerwca 2017 r.
Sąd Rejonowy w Gliwicach Wydział I Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSR Grzegorz Korfanty
Protokolant: Sandra Wyżgoł
po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawyz wnioskuA. W.,E. W. (1)
z udziałemR. W.,M. W.
o stwierdzenie nabycia spadku poE. G.
postanawia

1
stwierdzić, że spadek poE. G.z domuW., córceA.iE., zmarłej dnia 08.06.2016 roku wG., ostatnio stale zamieszkałej wG.na podstawie testamentu własnoręcznego z 29.11.2015 r. nabył mążR. W.w całości.

2
nakazać pobrać od uczestnikaR. W.na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Gliwicach kwotę 273,00 zł (dwieście siedemdziesiąt trzy złote) tytułem reszty wynagrodzenia biegłego;

3
pozostałymi kosztami postępowania obciążyć uczestników postępowania w zakresie przez nich już poniesionym.

SSR Grzegorz Korfanty
Sygn. akt I Ns 2515/16

UZASADNIENIE
W dniu 3 sierpnia 2016 rokuA. W.iE. W. (1)złożyli w tutejszym Sądzie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie ustawy poE. G.przez jej męża –R. W.i rodziców, tj. wnioskodawców.
W uzasadnieniu wnioskodawcy wskazali, żeE. G., ostatnio zamieszkała wG., zmarła w dniu 8 czerwca 2016 roku. Była zamężna zR. W.. Nie posiadali oni dzieci. Podali, że zmarła nie posiadała również dzieci pozamałżeńskich ani przysposobionych. Nie pozostawiła testamentu. Zaznaczyli, że nie składali oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku po córce. Wskazali również, że w skład spadku wchodzi udział w odrębnej własności lokalu mieszkalnego położonego w budynku przyulicy (...)wG.objętegoksięgą wieczystą nr (...)oraz garaż położony wG.przyulicy (...)oraz udział w mieszkaniu naosiedlu (...)wG.ul. (...).
W odpowiedzi na wniosek uczestnikR. W.wniósł o otwarcie i ogłoszenie testamentu własnoręcznego sporządzonego przezE. G.w dniu 29 listopada 2015 roku oraz stwierdzenie, że spadek po niej nabył na podstawie testamentu jej mążR. W.. Nadto wniósł o stwierdzenie, że każdy uczestnik postępowania ponosi na zasadzieart. 520 § 1 k.p.c.koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W uzasadnieniu zaznaczył, że spadkodawczyni zmarła pozostawiając własnoręczny testament sporządzony wG.dnia 29 listopada 2015 roku, zgodnie z którym do kręgu osób powołanych do dziedziczenia po zmarłej należyR. W.. Spadkobierca nie złożył oświadczenia o przyjęciu spadku. Wskazał, iż w skład spadku nie wchodzi udział w mieszkaniu przyulicy (...)wG..
Postanowieniem z dnia 4 października 2016 roku Sąd wezwał na mocyart. 510 § 2 k.p.c.M. W.do wzięcia udziału w sprawie w charakterze uczestnika.
Na rozprawie w dniu 4 października 2016 roku pełnomocnik wnioskodawców oświadczył, że jego mocodawcy nie wiedzieli o sporządzonym testamencie z dnia 29 listopada 2015 roku i do dnia rozprawy nie znali jego treści. UczestnikR. W.oświadczył, że istnieje jeszcze jeden testament w całości napisany i podpisany przezE. G.w dniu 13 października 2016 roku, zaś składniki w nim wymienione w całości wyczerpują spadek po spadkodawczyni. Podał, że w skład spadku poE. G.nie wchodzi gospodarstwo rolne ani udział w takim gospodarstwie, a jedynie własność lokalu mieszkalnego położonego wG.przyulicy (...)objętyksięgą wieczystą (...)orazgaraż murowany nr (...)przyulicy (...)wG..
UczestnikM. W.zaznaczył, że spadkodawczyni w momencie sporządzania testamentu była bardzo chora. Sporządzając testament była pod presją uczestnikaR. W..
Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie składa zastrzeżeń co do formy, treści i autentyczności co do testamentu z dnia 29 listopada 2015 roku oraz iż nie wiedziała o istnieniu testamentu z dnia 13 października 2015 roku. Po zapoznaniu się z dokumentem oświadczyła, że nie został on sporządzony przez spadkodawczynię albowiem nie jest ona pewna czy został on podpisany przezE. G.. Jednocześnie nie złożyła zastrzeżeń co do formy, treści i autentyczności testamentu z dnia 13 października 2015 roku.
Wnioskodawca po zapoznaniu się z treścią testamentu z dnia 29 listopada 2015 roku oświadczył, że treść testamentu napisała spadkodawczyni, ona też podpisała się imieniemE.. Jednak miał wątpliwości co do podpisuW.-G.. Nadto po zapoznaniu się z treścią testamentu z dnia 13 października 2015 roku oświadczył, że został on sporządzony pod wpływem narkotyków tzn. morfiny. Wnioskodawca nie zgłosił zastrzeżeń co do treści testamentu oraz formy, jednak co do autentyczności zakwestionował autentyczność pisowni nazwiska.
Na rozprawie w dniu 4 października 2016 roku Sąd Rejonowy w Gliwicach dokonał otwarcia i ogłoszenia dokumentu złożonego jako testament własnoręcznyE. G.datowanego na dzień 13 października 2015 roku, nadto Sąd Rejonowy w Gliwicach dokonał otwarcia i ogłoszenia dokumentu złożonego jako testament własnoręcznyE. G.datowanego na dzień 29 listopada 2015 roku.
Na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 roku pełnomocnik uczestnikaR. W.wniósł o obciążenie wnioskodawców kosztami opinii biegłego grafologa w całości albowiem opinia biegłego została sporządzona w zasadzie na kwestionowanie treści prawdziwości testamentów przez wnioskodawców.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 8 czerwca 2016 roku zmarłaE. G., córkaA.iE. z domu S.,urodzona dnia (...)wP., ostatnio stale zamieszkała wG..E. G.w chwili śmierci była w związku małżeńskim zR. W.. Nie posiadali dzieci.E. G.nie posiadała dzieci pozamałżeńskich ani przysposobionych. Miała jednego brataM. W..
Spadkobierca poE. G.nie składał oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, nie został także uznany za niegodnego dziedziczenia ani nie zrzekał się spadku w umowie ze zmarłą.
/okoliczności bezsporne, a nadto dowody: odpis skrócony aktu zgonuE. G.k. 6, odpis skrócony aktu małżeństwaR. W.iE. G.k.7-8, zapewnienie spadkowe uczestnikaR. W.k. 37v/
W dniu 13 października 2015 rokuE. G.sporządziła własnoręczny testament. Mocą sporządzonego testamentuE. G.przekazała mężowiR. W.mieszkanie o pow. 26 m2, położone wG.przyul. (...)wraz z wyposażeniem, samochód markiF. (...)onr rejestracyjnym (...)rok produkcji 2003,garaż nr (...)położony wG.ul (...)oraz prawo najmu połowy działki RODM.nr 90 położonej wG.przyul. (...). Drugą połowę zapisała bratuM. W.. W testamencie jest adnotacja, że przy spisywaniu testamentu obecny był świadekG. D.. Pod podpisami widniał dopisek „w przypadku śmierci mojego meżaR. G.wszystkie wyżej wymienione dobra zapisuję mojemu bratuM. W.” - pod zapiskiem umieszczone były podpisyE. W. (2),G. D.;
/dowód: testament własnoręczny z dnia 13 października 2015 r. k. 29/
W ocenieE. G.testament z dnia 13 października 2015 roku był dotknięty wadą albowiem został podpisany również przez świadka obecnego przy spisywaniu testamentu. W związku z tymE. G.w dniu 29 listopada 2015 roku sporządziła drugi testament własnoręczny. Testament ten nie został sporządzony w obecności męża spadkodawczyni.
Mocą testamentu z dnia 29 listopada 2015 rokuE. G.do całego spadku powołała mężaR. W..
/dowody: testament własnoręczny z dnia 29 listopada 2015 r. k. 24, zeznania uczestnikaR. W.k. 37v/
W wyniku porównania podpisów pod testamentami z treścią każdego z testamentów ustalono, iż prawie wszystkie cechy graficzne podpisów są zgodne z rękopisami, którymi nakreślono testamenty, co świadczy o jednorodności zapisów. Biegły sądowy porównał również testamenty między sobą, w wyniku czego ustalono także ich jednorodność. Przeprowadzone badania potwierdziły autentyczność treści i podpisu spadkodawczyni odnośnie testamentów z dnia 13 października 2015 roku oraz z dnia 29 listopada 2015 roku przy wykorzystaniu materiału poglądowego w postaci próbek pisma spadkodawczyni.
W testamencie z dnia 29 listopada 2015 roku nie ujawniono uszkodzeń oraz optycznych cech podłoża i środków kryjących, mogących wskazywać na przerobienie dokumentu metodami mechanicznymi lub chemicznymi.
/dowód: opinia biegłego sądowego k.50-60/
W skład spadku poE. G.wchodzi własność lokalu mieszkalnego o pow. 26 m2, położonego wG.przyul. (...)wraz z wyposażeniem, samochód markiF. (...)onr rejestracyjnym (...)rok produkcji 2003,garaż nr (...)położony wG.ul (...)oraz prawo najmu działki RODM.nr 90 położonej wG.przyul. (...).
W skład spadku nie wchodzi gospodarstwo rolne ani udział w takim gospodarstwie.
/dowód: zaświadczenie k.9, zeznania uczestnikaR. W.k.37v/
A. W.,E. W. (1)iM. W.nie wiedzieli, żeE. G.sporządziła testamenty. Stosunki rodziców spadkodawczyni z nią pogorszyły się po zawarciu małżeństwa zR. W.w dniu 7 października 2015 roku. Podczas jednej z wizytA. W.,E. W. (1)iM. W.w mieszkaniu spadkodawczyni zażądali oni wydania kilku przedmiotów należących do jej babci – przedmioty zostały wydane.
E. G.poinformowała swojego mężaR. W., iż sporządziła dwa testamenty pod koniec roku 2015 roku.R. W.nie posiada wiedzy co do udzielenia spadkodawczyni pomocy przy sporządzaniu testamentów. Nie był obecny podczas ich sporządzania. W trakcie sporządzania testamentówE. G.nie zażywała środków psychotropowych typu morfina –R. G.wówczas ich nie podawał.
/dowód: zeznania uczestnikaR. W.k. 37-38/
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił częściowo jako bezsporny, w pozostałym zakresie opierając się na wymienionych wyżej dowodach z dokumentów, zapewnieniu spadkowymR. W.oraz opinii biegłego sądowego z zakresu pisma ręcznego.
Ustalając stan faktyczny, Sąd uznał za przydatną opinię biegłego sądowegoz zakresu pisma ręcznego, oceniając ją jako fachową, która nie była kwestionowana przez żadną ze stron zastępowanych przez profesjonalnych pełnomocników.
Sąd nie dał wiary zeznaniomE. W. (1),A. W.iM. W.w zakresie w jakim wskazywali oni, iż w czasie sporządzenia testamentów spadkodawczyni była pod wpływem działania silnych środków psychotropowych. Przepisart. 6 k.c.określa reguły dowodzenia, tj. przedmiot dowodu przez osobę, na której spoczywa ciężar udowodnienia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić należy, że samo twierdzenie wnioskodawców i uczestnika postępowania nie jest dowodem, a twierdzenie dotyczące istotnych dla sprawy okoliczności (art. 227 k.p.c.) powinno być udowodnione przez stronę to twierdzenie zgłaszającą (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2001 r., sygn. I PKN 660/00). W razie zaś ich nieudowodnienia, Sąd oceni je na niekorzyść strony, na której spoczywa ciężar dowodu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1975 r., sygn. III CRN 26/75). Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu wnioskodawcy w żaden sposób nie wykazali, iż spadkodawczyni rzeczywiście w czasie obejmującym sporządzenie testamentów zażywała środki przeciwbólowe – nie przedstawili na tą okoliczność żadnego dowodu.

Sąd zważył, co następuje:
Wobec sporządzenia przez spadkodawcę własnoręcznego testamentu pisemnego, dziedziczenie po nim na podstawie ustawy zostało wyłączone z mocy przepisuart. 941 k.c.w zw. zart. 926 § 1 k.c.
Z treści testamentu musi jednoznacznie wynikać wola testowania (animus testandi), jej brak powoduje, że oświadczenie woli nie może być uznane za testament. Wola testowania (animus testandi) to kwestia woli i świadomości dokonywania czynności prawnej na wypadek śmierci, a nie użycia w testamencie określonych wyrażeń, np. "testament", "ostatnia wola", itp., aczkolwiek wyrażeniami tymi najczęściej posługują się testatorzy. Testator musi obejmować swoją świadomością fakt regulowania losów majątku na czas po swojej śmierci. O woli testowania może świadczyć zarówno sama treść oświadczenia wolii użyte do jej wyrażenia sformułowania, jak również okoliczności złożenia tego oświadczenia. Oświadczenie to należy przy tym tak tłumaczyć, ażeby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy (porównaj: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia22 grudnia 1997 roku, sygn. akt II CKN 542/97, OSNC 1998/7-8/118).
Przepisykodeksu cywilnegoprzewidują dwie grupy testamentów, tj. testamenty zwykłe i szczególne. Do pierwszej z nich należy testament własnoręczny na podstawie którego doszło do sukcesji uniwersalnej prawmortis causaw niniejszej sprawie. Zgodniez treścią przepisuart. 949 § 1 k.c.spadkodawca może sporządzić testament w ten sposób, że napisze go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą.
W rozpoznawanej sprawie zostały ujawnione dwa testamenty własnoręczneE. G.. Należało przyjąć, że tytuły dokumentów z dnia 13 października 2015 roku i 29 listopada 2015 roku oraz ich treść wskazują na to, że spadkodawca działał z wolą testowania. Wobec tego, iż ostatecznie zarówno forma, jak i ważność oraz treść testamentów nie były kwestionowane przez żadną ze stron, a i Sąd z urzędu nie dopatrzył się okoliczności przemawiających za nieważnością tych testamentów, należało ustalić wzajemny stosunek obu dokumentów.
Zgodnie z przepisemart. 943 k.c.spadkodawca może w każdej chwili odwołać zarówno cały testament, jak i jego poszczególne postanowienia. Natomiast zgodnie zart. 946 k.c.odwołanie testamentu może nastąpić bądź w ten sposób, że spadkodawca sporządzi nowy testament, bądź też w ten sposób, że w zamiarze odwołania testament zniszczy lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność, bądź wreszcie w ten sposób, że dokona w testamencie zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień. Testament zatem może zostać odwołany wyraźnie lub w sposób dorozumiany. Odwołanie testamentu nie wymaga użycia ściśle określonych słów, takich jak „anuluję", „unieważniam", „odwołuję". Odwołanie może dotyczyć tylko jednego rozrządzenia, niektórych spośród dokonanych rozrządzeń lub całego testamentu. Testament odwołujący może także zawierać inne rozrządzenia. Odwołanie testamentu w sposób dorozumiany następuje wtedy, gdy spadkodawca sporządza nowy testament, nie zaznaczając w nim, że odwołuje poprzedni, a postanowienia nowego testamentu nie dadzą się pogodzić z treścią poprzednio sporządzonego. Wynika to z treści przepisuart. 947 k.c., który stanowi, że jeżeli spadkodawca sporządził nowy testament nie zaznaczając w nim, że poprzedni odwołuje, ulegają odwołaniu tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, których nie można pogodzić z treścią nowego testamentu. Reguła ta znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy w testamencie późniejszym testator nie zaznaczył wyraźnie, że poprzedni testament odwołuje w całości lub części. Przed zastosowaniem jednak reguły zart. 947 kcnależy zbadać, czy rzeczywiście zachodzi kolizja pomiędzy treścią testamentów. Jeżeli bowiem w wyniku przeprowadzenia wykładni obu testamentów (art. 948 kc) okaże się, że treść późniejszego testamentu można pogodzić z treścią testamentu wcześniejszego, toart. 947 kcw ogóle nie znajdzie zastosowania. W takim wypadku należy przyjąć, iż oba testamenty łącznie określają ostatnią wolę spadkodawcy (por. postanowienie Sądu Okręgowego w Słupsku z 10.03.2017 r., sygn. IV Ca 90/17).
W niniejszej sprawie dokonując analizy treści obu sporządzonych przez testatorkę testamentów należało uznać, iż doszło do odwołania postanowień testamentu z dnia 13 października 2015 roku w zakresie w jakim do części spadku powołała swego brataM. W.. Wobec braku wyraźnego wskazania przez testatorkę w testamencie z dnia 29 listopada 2015 roku, że testament z dnia 13 października 2015 roku zostaje odwołany, mając na uwadze powyższe rozważania, należało uznać, że spadkodawczyni sporządzając nowy testament – dokument z dnia 29 listopada 2015 roku, do całości spadku powołała wyłącznie swego mężaR. W..
Sąd, na podstawie przepisuart. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnychnakazał ściągnąć od uczestnikaR. W.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gliwicach kwotę 273 zł tytułem reszty wynagrodzenia biegłego wydatkowanej tymczasowo przez Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Gliwicach na poczet wynagrodzenia biegłego sądowego z zakresu pisma ręcznego. W ocenie Sądu koszty te powinny zostać w całości poniesione przez uczestnika, albowiem to na skutek jego wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii tego biegłego, koszty te powstały.
O pozostałych kosztach postępowania orzeczono na mocy przepisuart. 520 § 1 k.p.c.obciążając każdego z uczestników kosztami przez niego poniesionymi.
SSR Grzegorz Korfanty