Sąd Okręgowy w Warszawie
IV Wydział Cywilny
Sygnatura akt: IV C 1150/09
Data wyroku: 2017-10-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Bartoszewska

Sygn. aktIV C 1150/09

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 października 2017 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie IV Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSO Anna Bartoszewska

Protokolant:

sekretarz sądowy Marzena Grajek

po rozpoznaniu w dniu 3 października 2017 r. w Warszawie
na rozprawie sprawy z powództwaK. Ś.,I. Ś.
przeciwkoPrzedsiębiorstwu Państwowemu (...)wW.
o zapłatę

1
zasądza od pozwanegoPrzedsiębiorstwa Państwowego (...)wW.solidarnie na rzecz powodówK. Ś.iI. Ś.kwotę 81. 557 zł ( osiemdziesiąt jeden tysięcy pięćset pięćdziesiąt siedem złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 20 sierpnia 2009 r. do dnia zapłaty;

2
w pozostałym zakresie powództwo oddala ;

3
zasądza od pozwanego solidarnie kwotę 4.036,5 zł ( cztery tysiące trzydzieści sześć złotych 50/100) tytułem zwrotu części opłaty sądowej ;

4
zasądza solidarnie od powodów na rzecz pozwanego kwotę 3.600 zł ( trzy tysiące sześćset złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego;

5
nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Warszawie z tytułu poniesionych wydatków :

-solidarnie od powodów kwotę 205,71 zł (dwieście pięć złotych 71/100)
-od pozwanego 7.562,39 zł ( siedem tysięcy pięćset sześćdziesiąt dwa złote 39/100).

UZASADNIENIE
PowodowieK.iI.małżonkowieŚ.w pozwie z dnia 20.08 2009r. (data prezentaty ) wnosili o zasądzenie od pozwanegoPrzedsiębiorstwa Państwowego (...)z siedzibą wW.łącznie kwoty 299.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.
Na powyższą kwotę składały się następujące pozycje:

1
kwota 133.000 zł jako odszkodowanie z tytułu obniżenia wartości nieruchomości powodów;

2
kwota 166.000zł jako odszkodowanie z tytułu konieczności dostosowania ich budynku do właściwego klimatu akustycznego.

Pozwany-Przedsiębiorstwo Państwowe (...)„ wW.wnosił o oddalenie powództwa w całości ( odpowiedź na pozew k. 100, ostateczne stanowisko k. 772).
Sąd na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie ustalił i zważył co następuje:
MałżonkowieK.iI. Ś.są na zasadach wspólności ustawowej właścicielami nieruchomości położonej wO.gminaM.przyul (...). Nieruchomość o łącznej powierzchni 18.956 m2 składa się z dwóch działek onumerach ewidencyjnych (...)i jest zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej 305,39 m2. ( odpis z KW nr(...)k. 14-16, opinia biegłegoZ.k. 209).
Rozporządzeniem Wojewody(...)nr(...)z dnia 7 sierpnia 2007 r. utworzono obszar ograniczonego użytkowania dla(...) im. (...)(O.O.U.) ) -( rozporządzenie k. 256- 258) Rozporządzenie to wydane zostało w oparciu o treśćart. 135 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiskaDz.U.2008.25.150 (z późniejszymi zmianami).
Nieruchomość powodów znalazła się w tym obszarze w strefie M. ( pismo k. 93)
§ 4 ust. 1 w/w rozporządzenia stanowił ,że obszarze ograniczonego użytkowania zabrania się :

1
przeznaczania nowych terenów pod szpitale , domy opieki oraz zabudowę związaną ze stałym lub wielogodzinnym pobytem dzieci i młodzieży , a w strefie M także pod zabudowę mieszkaniową;

2
zmiany sposobu użytkowania budynków na w/w cele ;

3
budowy nowych szpitali, domów opieki , zabudowy związanej ze stałym lub wielogodzinnym pobytem dzieci i młodzieży , a w strefie M także budynków mieszkalnych , z zastrzeżeniem ust. 2 .

Ów ust. 2 , stanowił z kolei ,że w strefie M dopuszcza się zmianę sposobu użytkowania budynków w całości lub części na cele mieszkaniowe oraz budowę nowych budynków mieszkalnych jednorodzinnych jako towarzyszących innym funkcjom , na warunkach określonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego , a w przypadku braku planu miejscowego , na warunkach określonych w decyzji o warunkach zabudowy.
W nowoprojektowanych budynkach na obszarze ograniczonego użytkowania należało zapewnić izolacyjność ścian zewnętrznych , okien i drzwi w ścianach zewnętrznych , dachów i stropodachów , zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi izolacyjności akustycznej elementów budowlanych a w budynkach istniejących zastosować zabezpieczenia zapewniające właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach , poprzez zwiększenie izolacyjności ścian zewnętrznych , okien i drzwi w ścianach zewnętrznych , dachów i stropodachów , zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi ochrony przed hałasem pomieszczeń w budynkach ( §5 rozporządzenia).
O powyższych wymogach powodowie zostali poinformowani przez Wójta GminyM.pismem z dnia 17 .02.2009r. ( pismo k. 93).
Powodowie zlecili oszacowanie swoich strat, spowodowanych ograniczeniami wynikającymi z w/w rozporządzenia rzeczoznawcom majątkowym .
Rzeczoznawcy ci wyliczyli koszty konieczne do dostosowania nieruchomości powodów do właściwego klimatu akustycznego na kwotę 166.000 zł ( opinia rzeczoznawcówW. B.iM. C.k. 12-19), natomiast odszkodowanie z tytułu zmniejszenia wartości ich nieruchomości na skutek ustanowienia OOU na kwotę 133.761 zł (operat rzeczoznawcyA. M.k. 50-66).
Pismem doręczonym pozwanemu w dniu 17 lipca 2009r. powodowie wezwali go do zapłacenia im powyższych kwot tytułem odszkodowania , w terminie 5 dni, informując , iż brak zapłaty spowoduje wystąpienie przez nich na drogę sądową ( pismo k. 13).
Ponieważ powyższe pismo pozostało ze strony pozwanego bez odpowiedzi , powodowie w dniu 20 08.2009r. wystąpili z niniejszym pozwem.
W wyniku zmiany treści art. 135 ust. 2 ustawy, obecnie obszar ograniczonego użytkowania tworzy sejmik województwa, w drodze uchwały .
W tej sytuacji Sejmik Województwa(...)w dniu 20 czerwca 2011 r. podjął Uchwałę nr(...)w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla(...) im. (...)wW.(uchwała k. 323).
Działka powodów znalazła się w O.O.U. częściowo w strefie Z 2 (załącznik nr 6 do uchwały(...)k. 363).
W strefie Z2, granicę zewnętrzną wyznacza izolinia miarodajnego poziomu dźwięku 50 dB w porze nocy , a od wewnątrz granica strefy Z1. W odniesieniu do budynków objętych O.O.U. uchwała określa następujące wymagania techniczne:
- w nowoprojektowanych budynkach należy zapewnić odpowiednią izolacyjność ścian zewnętrznych, okien i drzwi w ścianach zewnętrznych , dachów i stropodachów – zgodnie zustawa z dnia 7 lipca 1994r Prawo budowlanei przepisami wykonawczymi do tej ustawy;
- w istniejących budynkach należy zastosować zabezpieczenia zapewniające właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach , zgodnie zustawą Prawo budowlanei przepisami wykonawczymi do tej ustawy.
W związku z występowaniem w tej strefie poziomu hałasu powyżej przyjętych norm dopuszczalnych, budynki mieszkalne powinny posiadać zabezpieczenia akustyczne zgodnie z obowiązującą Polską Normą. Dlarozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych , jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie(Dz.U. z 2015 po. 1422 z późn. zm.) obowiązująca normą jest PN-B02151-3:1999
    Akustyka budowlana. Ochrona przed hałasem w budynkach. Izolacyjność akustyczna przegród w budynkach oraz izolacyjność akustyczna elementów budowlanych. Wymagania, która określa wymaganą izolacyjność akustyczną przegród wewnętrznych i zewnętrznych. Dla poziomu hałasu dźwięku z powietrza najistotniejsza jest wymagana izolacyjność ścian zewnętrznych z oknami i stropodachu.
Jak wynika z opinii Instytutu Ochrony Środowiska, poprzedzonej wykonanymi, zgodnie z obowiązującą metodyką pomiarami , na nieruchomości powodów nie są spełnione wymagania poziomów dopuszczalnych , określonych wrozporządzeniu Ministra Środowiska z 14.06.2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku( Dz. U. nr 120 poz. 826 ze zm.) ,jednakże , izolacyjność akustyczna w badanym pomieszczeniu w budynku zlokalizowanym na tej nieruchomości , spełnia wymagania określone w normie PN-B02151-3:1999 . Nie istnieje więc potrzeba stosowania żadnych dodatkowych zabezpieczeń (k. 391-411, I opinia uzupełniająca (k. 528-538), II opinia uzupełniająca k. 722-731).
Na dzień 4 sierpnia 2011r. wartość nieruchomości powodów wynosiła 1.101.323 zł Do dnia 24 czerwca 2016r. wartość ta spadła o około 14,9% i wynosi 937.707 zł . Gdyby teoretycznie nieruchomość powodów była położona poza OOU, jej wartość byłaby wyższa o około 8% i na datę 24.06.2016r. wynosiłaby 1.019.264 zł (II opinia biegłegoZ.tabela k. 643).
Powyższy stan faktyczny został ustalony przez Sąd na podstawie powołanych wyżej dowodów z dokumentów i opinii : Instytutu Ochrony Środowiska i biegłegoA. Z.. Szczególnie opinie biegłych dały Sądowi podstawę do obliczenia wysokości przysługującego powódce odszkodowania. Opinie te zostały sporządzone w sposób rzetelny, spójny i zupełny, biegli oparli się na zgromadzonej dokumentacji jej szczegółowej analizie oraz wizji lokalnej nieruchomości.
Podstawą roszczenia powodów o zasądzenie kosztów , jakie muszą ponieść na dostosowanie swego budynku do wymagań technicznych dotyczących budynków położonych w O.O.U. sąart. 136 ust. 3 i art. 129 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska(Dz.U. z 2013 1232 ze zm.) . Stanowią one ,że w razie określenia na obszarze ograniczonego użytkowania wymagań technicznych dotyczących budynków szkodą, o której mowa wart. 129 ust. 2, są także koszty poniesione w celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki, nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie.
W § 5 rozporządzenia nr(...)Wojewody(...)z dnia 7 .08.2007r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla(...) im. (...)wW.określone zostały wymagania techniczne dotyczące budynków objętych obszarem ograniczonego użytkowania poprzez konieczność zastosowania w istniejących budynkach zabezpieczenia zapewniającego klimat akustyczny w pomieszczeniach – poprzez zwiększenie izolacyjności ścian zewnętrznych , okien i drzwi w ścianach zewnętrznych , dachów i stropodachów , zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi ochrony przed hałasem pomieszczeń w budynkach.
W powyższym kontekście w art. 136 ust. 3 p.o.ś. sprecyzowano, że szkodą, o której mowa w art. 129 ust. 2, są również nakłady poniesione przez władających nieruchomością w celu osiągnięcia przez istniejące budynki standardów wynikających z art. 129 ust. 2 p.o.ś.
W orzecznictwie podnosi się, że pod pojęciem szkody, o której mowa w art. 129 ust. 2 p.o.ś. należy rozumieć nie tylko koszty prac związanych z rewitalizacją akustyczną budynku, które zostały już poniesione, ale także tych, które dopiero mają zostać wykonane. Obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej powstaje bowiem z chwilą wyrządzenia szkody i nie jest uzależniony od tego czy poszkodowany dokonał naprawy rzeczy i czy w ogóle zamierza ją naprawić (videwyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt I ACa 1156/12, LEX nr 1293686 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I ACa 2/08, LEX nr 580137). Przytoczone powyżej stanowisko ma bardzo duże praktyczne znaczenie, gdyż wynika z niego, że podmiot poszkodowany na skutek ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, aby móc domagać się odszkodowania z tego tytułu, nie musi wykazywać, że już poniósł nakłady niezbędne do osiągnięcia standardów obowiązujących na obszarze ograniczonegoużytkowania (vide komentarz do art. 136 ustawy Prawo ochrony środowiska, K. Gruszecki, LEX 2011).
W związku z występowaniem na obszarze ograniczonego użytkowania poziomu hałasu powyżej przyjętych norm dopuszczalnych, budynki mieszkalne powinny posiadać zabezpieczenia akustyczne zgodnie z obowiązującą normą PN-B-02151-3:1999, która określa wymaganą izolacyjność akustyczną przegród wewnętrznych i zewnętrznych.
Pomiary przeprowadzone na terenie posesji powodów przez Instytut Ochrony Środowiska wskazały ,że wprawdzie nie są tam spełnione wymagania poziomów dopuszczalnych określonych wrozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14.06.2007 w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, to jednak izolacyjność akustyczna budynku spełnia wymagania określone w obowiązującej Polskiej Normie PN-B-02151-3:1999.
W świetle wyników z przeprowadzonych przez IOŚ pomiarów poziomu hałasu i wynikającego z nich wniosku ,że budynek ma wystarczającą izolacyjność akustyczną i żadne dodatkowe zabezpieczenia nie są potrzebne , nieprzydatna stała się opinii sporządzona w niniejszej sprawie przez biegłego z zakresu budownictwaA. K., który nie dysponując wynikami badań akustycznych ocenił ,że budynek powodów nie spełnia wymagań izolacyjności akustycznej i wyliczył koszty nakładów , jakie powodowie muszą ponieść w tym zakresie na kwotę 163.135,16 zł . ( opinia podstawowa k. 228-255).
Opinia biegłegoK.była kwestionowana przez stronę pozwaną , która szczegółowo wskazywała na liczne jej błędy (pismo k. 289-294) . Biegły uznając zasadność części z nich ,bez zlecenia Sądu częściowo skorygował swoją opinię określając wartość robót koniecznych do wykonania na kwotę 150.263,91 zł ( opinia skorygowana k. 348-362).
Ta skorygowana opinia dalej była kwestionowana przez pozwanego .
Dlatego ,Sąd swoje rozstrzygniecie w zakresie roszczenia dotyczącego tzw. rewitalizacji oparł się na opinii instytutu naukowego . IOŚ wydał ją po przeprowadzeniu specjalistycznych badań akustycznych , które wykazały ,że zabezpieczenia akustyczne w budynku powodów są wystarczające. Ponieważ powodowie nie muszą przeprowadzać żadnych dodatkowych prac i ponosić kosztów , Sąd oddalił ich powództwo w tym zakresie.
Roszczenie o odszkodowanie za spadek wartości nieruchomości znajduje swoją podstawę prawną w art. 129 ust. 2 ustawy p.o.ś. , który stanowi ,że właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z jego nieruchomości a szkoda ta, obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości.
Zastosowanieart. 129 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiskajako podstawy roszczenia odszkodowawczego właściciela nieruchomości z tytułu obniżenia jej wartości w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości w następstwie ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania było przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w postanowieniu z dnia 24 lutego 2010 r. (sygn. akt III CZP 128/09, LEX nr 578138), w wyroku z dnia 6 maja 2010 r. (sygn. akt II CSK 602/09, LEX nr 585768) oraz w wyroku z dnia 25 maja 2012 r. (sygn. akt I CSK 509/11, LEX 1215402).
Sąd Najwyższy wskazał, iż w związku z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania pozostaje nie tylko obniżenie wartości nieruchomości, będące następstwem ograniczeń przewidzianych bezpośrednio w treści rozporządzenia o utworzeniu obszaru (zwłaszcza dotyczących ograniczeń zabudowy), lecz także obniżenie wartości nieruchomości wynikające z tego, że wskutek wejścia w życie rozporządzenia dochodzi do zawężenia granic własności (art. 140 k.c.w zw. zart. 144 k.c.), i tym samym ścieśnienia wyłącznego władztwa właściciela względem nieruchomości położonej na obszarze ograniczonego użytkowania. O ile bowiem właściciel przed wejściem w życie rozporządzenia mógł żądać zaniechania immisji (hałasu) przekraczającej standard ochrony środowiska, o tyle w wyniku ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania możliwości takiej został pozbawiony. Inaczej mówiąc, szkodą podlegającą naprawieniu na podstawieart. 129 ust. 2p.o.ś., jest także obniżenie wartości nieruchomości wynikające z faktu, iż właściciel nieruchomości będzie musiał znosić dopuszczalne na tym obszarze immisje (np. hałas). Nie jest uprawniona dostrzegalna w piśmiennictwie i orzecznictwie tendencja do wąskiego ujmowania odpowiedzialności odszkodowawczej zart. 129 ust. 2p.o.ś.
Pozwane Przedsiębiorstwo w żadnym zakresie nie uznało zasadności roszczenia o odszkodowania za spadek wartości .
Sąd swoje rozstrzygnięcie w powyższym zakresie oparł na zaktualizowanej opinii biegłegoA. Z.( opinia k. 613-658).
Biegły nie dostrzegł wprawdzie wpływu samego utworzenia O.O.U. ( w sensie wydania aktu administracyjnego ) na spadek wartości nieruchomości powodów uznając ,iż brak jest w tym akcie zapisów ograniczających korzystanie z nieruchomości już zabudowanych , jednakże przeprowadzona przez niego analiza transakcji nieruchomości położonych w OOU i poza tym obszarem w latach 2009-2016 wykazała ,iż ceny jednostkowe powierzchni użytkowej nieruchomości położonych w OOU są niższe niż ceny poza OOU ( w OOU kształtują się w przedziale 3,0 tyś. zł do 6,3 tyś. zł /m2 a poza nim 3,1 tyś. zł /m2 do 7,6 tyś zł/m2) . Zdaniem biegłego różnice w poziomie cen transakcyjnych ,widoczne w dołączonych do opinii zestawieniach nieruchomości porównawczych, wynikają m.in. z narażenia nieruchomości położonych w OOU na hałas lotniczy ale również z ogólnej atrakcyjności ich otoczenia. Obiekty objęte OOU położone są w pobliżu tras o dużym natężeniu ruchu , są bardziej atrakcyjne do zabudowy komercyjnej niż mieszkaniowej i w tym kierunku następuje ich rozwój. Biegły oszacował wartość nieruchomości powodów na datę sporządzania opinii tj. na dzień 24.06.2016r. na kwotę 937.707 zł i hipotetycznie oszacował jej wartość przy przyjęciu ,że znajduje się poza OOU na kwotę 1.019.264 zł. Poprzez zastosowanie ekstrapolacji ocen przyznanych dla cech „ sąsiedztwo i otoczenie” wyeliminował różnice w poziomie atrakcyjności lokalizacji. Pozostała różnica wynosząca około 8% wartości ( kwotowo81.557 zł) odzwierciedla , zdaniem biegłego wpływ hałasu lotniczego , na jaki narażone są nieruchomości położone wewnątrz OOU.
W ocenie Sądu tak wyliczona kwota jest szkodą a jakiej mowa w art. 129 ust. 2 ustawy p.o.ś. Zasądził właśnie tę kwotę , jako odszkodowanie za to ,że powodowie będą musieli znosić dopuszczalne na terenie ich posesji ponadnormatywne emisje hałasu .
Sąd oddalił żądanie powodów w tym zakresie ponad tę kwotę , przyjmując ,że w żaden inny sposób nie wykazali , że ich korzystanie z nieruchomości uległo ograniczeniu w związku z utworzeniem O.O.U. Przedmiotowa nieruchomość znajduje się obecnie tylko częściowo w strefie Z2 , nie występują na niej żadne ograniczenia związane z korzystaniem. Budynek został wybudowany w roku 1982r. a więc sąsiedztwo lotniska i związany z nim hałas towarzyszyły powodom od początku. Jest rzeczą oczywistą ,że nieruchomości położone wokół lotniska są mniej atrakcyjne niż nieruchomości położone w innych „lepszych” dzielnicach , to się w sposób oczywisty przekłada na ich cenę . Powodowie nabywając nieruchomość w tej lokalizacji, z pewnością również zapłacili za nią mniej , niżby zapłacili za nieruchomość położoną w innych , bardziej atrakcyjnych dzielnicach .
Odsetki od zasądzonej kwoty ,Sąd zasądził , zgodnie z żądaniem powodów od dnia wniesienia pozwu , mając na uwadze przedsądowe wezwanie do zapłaty z dnia 17.07.2009r. i treśćart. 455 k.c.,który stanowi, że jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania .
O kosztach procesu , Sąd orzekł na podstawieart. 100 k.p.c.rozdzielając je w stosunku: 81.557:299.00= 0,2727658863 , przyjmując ,że powód wygrał sprawę w 27%, przegrywając ją w 73%).
W ten sposób , po uwzględnieniu dokonanych wpłat zostały rozliczone koszty:
opłaty sądowej , która w całości została zapłacona przez powodów 27% z kwoty 14.950 = 4.036,50 zł i koszty poniesionych wydatków , które w sumie wyniosły kwotę 28.008,87 zł , część obciążająca pozwaną to 27% z tej kwoty czyli 7.562,39.