Sąd Okręgowy w Poznaniu
XV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: XV Ca 214/17
Data wyroku: 2017-07-28 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Joanna Andrzejak-Kruk, Anna Paszyńska-Michałowska, Michał Wysocki
Słowa kluczowe: Uchylenie wyroku
Podstawa prawna: art. 386 § 3 kpc

Sygn. akt XV Ca 214/17

POSTANOWIENIE
Dnia 28 lipca 2017 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XV Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący:  SSO Joanna Andrzejak-Kruk
Sędziowie:   SSO Anna Paszyńska-Michałowska
SSO Michał Wysocki (spr.)
Protokolant: prot.sąd. Justyna Małek
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2017 r. w Poznaniu
sprawy z wnioskuR. K.
przy udzialeJ. A. (1),M. A. (1),J. G.,M. A. (2),M. B.iT. G.
o dział spadku
na skutek apelacji wniesionych przez wnioskodawcę, uczestnikówJ. G.iT. G.oraz przez uczestnikówJ. A. (1),M. A. (2)iM. B.
od postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu
z dnia 6 września 2016 r.
sygn. akt I Ns 841/11
p o s t a n a w i a :
uchylić zaskarżone postanowienie w punktach 1. i 2. i umorzyć postępowanie w tym zakresie.
Anna Paszyńska-Michałowska Joanna Andrzejak-Kruk  Michał Wysocki

UZASADNIENIE
Postanowieniem wstępnym z dnia 6 września 2016 r. Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy z wnioskuR. K.przy udzialeJ. A. (1),M. A. (1),J. G.,M. A. (2),M. B.iT. G.o dział spadku (I Ns 841/11) w punkcie:

1
pierwszym uznał uprawnienieR. K.do żądania działu spadku poJ. K. (2), poprzez uznanie za niezasadny zarzut uczestniczkiJ. A. (2) z domu A.zasiedzenia udziału nieruchomości położonej wP.przyul. (...)dla której Sąd Rejonowy(...)wP.prowadziksięgę wieczystą nr (...)– w zakresie udziału należącego doR. K.iJ. G.,

2
drugim oddalił zarzut zasiedzenia podniesiony przezR. K., odnośnie nieruchomości położonej wP.przyul. (...)dla której Sąd Rejonowy(...)wP.prowadziksięgę wieczystą nr (...)– w zakresie udziału należącego doS. K.i jego następców prawnych,

3
trzecim udzielił zabezpieczenia wnioskodawcy poprzez nakazanie uczestnikom postępowaniaJ. A. (1),M. A. (2)iM. B.dopuszczenie wnioskodawcyR. K.do nieruchomości położonej przyul. (...)dla której Sąd Rejonowy(...)wP.prowadziksięgę wieczystą nr (...)i udostępnienie jej celem wykonania robót określonych postanowieniem Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 16 października 2015 r., uzupełnionym postanowieniem z dnia 4 grudnia 2015 r.,

4
czwartym oddalił wniosekR. K.o udzielenie zabezpieczenia w pozostałym zakresie.

Wydając powyższe rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy dokonał następujących ustaleń faktycznych:
J. K. (2)był tabularnym właścicielem nieruchomości położonej wP.przyul. (...), dla której obecnie Sąd Rejonowy(...)wP.prowadziksięgę wieczystą o numerze (...). Pozostawał on w związku małżeńskim z(...).
Postanowieniem z dnia 28 maja 1973 r. Sąd Powiatowy dla MiastaP.stwierdził, że spadek poJ. K. (2)zmarłym w dniu(...)wP.nabyli na podstawie ustawy - żona(...)w 1/2 części oraz rodzeństwoS. K.iJ. K. (3)po 1/4 części.
Postanowieniem z dnia 7 marca 1984 r. Sąd Rejonowy wP.stwierdził, że spadek po zmarłej w dniu(...)r.W. K. (1) z domu Ś.na podstawie testamentu notarialnego z dnia 17 listopada 1981 r. otwartego i ogłoszonego w Państwowym Biurze Notarialnym wP.nabyłaJ. A. (2) z domu A.w całości.
Postanowieniem z dnia 4 marca 1982 r. Sąd Rejonowy w(...)stwierdził, że spadek poA. A. (1), zmarłym w dniu(...)r. wO.z mocy ustawy nabyliJ. A. (2)w 1/4 części orazJ. A. (1),M. A. (1)orazL. G.iR. D.po 3/16 części każde z nich, oraz że spadek poJ. A. (2)zmarłej w dniu 1979 r. wO.z mocy ustawy nabyliJ. A. (1),M. A. (1),L. G.iR. D.po 1/4 części każde z nich oraz stwierdził, że gospodarstwo rolne położone wK.iO.pozostałe po zmarłych małżonkachA.iJ. A. (2)z mocy ustawy nabyłM. A. (1)w całości.
Postanowieniem z dnia 22 grudnia 1981 r. Sąd Wojewódzki wC.stwierdził, że spadek poS. K., zmarłym w dniu(...)r. we wsiS.na podstawie ustawy nabyli jego dzieci:J. G.iW. K. (2)- każde po 1/2 części.J. G.została pominięta we wpisach do księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości i w księdze tej ujawniono, że toW. K. (2)nabył w spadku po zmarłym ojcuS.całość jego udziału w przedmiotowej nieruchomości, tj. 4/16 zamiast 2/16. W dalszej kolejności poW. K. (2)dziedziczyli w udziale po 1/2 wnioskodawcaR. K.oraz jego matkaI. K., która następnie darowała swój udział synowi.
Postanowieniem z dnia 25 października 1993 r. Sąd Rejonowy wS.stwierdził, że spadek poW. K. (2), zmarłym w dniu(...)r. wS.na podstawie ustawy nabyli żonaI. K.oraz synaW. K. (2)– w 1/2 części każdy z nich.
Pismem z dnia 22 maja 1998 r.J. G.powołując się na postanowienie z dnia 22 grudnia 1981 r. Sądu Powiatowego wC.wniosła o ujawnienie siebie w księdze wieczystej jako współwłaściciela wskazanej nieruchomości, a powyższe skutkowało w dniu 31 maja 1999 r. wpisem w dziale III księgi wieczystej ostrzeżenia o niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.
Umową darowizny z dnia 11 czerwca 2007 r.L. G.iR. D.darowały swojej siostrzeJ. A. (1), córceA.iJ.całe swoje udziały wynoszące po 1/16 części we współwłasności przedmiotowej nieruchomości.
W dniu 22 października 2008 r.R. K., działający w imieniu i na rzecz swojej matkiI. K.oświadczał, że daruje ona swojemu synowiR. K.do jego majątku osobistego udział w 1/8 części we własności nieruchomości położonej wP.przyul. (...).
W dniu 16 grudnia 2011 r.J. A. (1), działająca w imieniu swojego brataM. A. (1)zbyła udział w przedmiotowej nieruchomości wynoszący 1/32M. B.oraz udział wynoszący 1/32M. A. (2).
W dniu 14 grudnia 2012 r. międzyJ. G.aT. G.została zawarta umowa darowizny, na mocy którejJ. G.darowała mu swój udział w prawie własności nieruchomości.
J. A. (1)zamieszkiwała na przedmiotowej nieruchomości od 1972 r. z(...), która w latach 70 tych XX wieku była osobą starszą i wymagała opieki, którą to opiekę sprawowałaJ. A. (1). GdyW. K. (3)nie czuła się na siłach, by sprawować nadzór nad nieruchomością obowiązki te przejęłaJ. A. (1), w zamian za co uzyskała obietnicę przeniesienia na nią udziałów w nieruchomości.(...)sporządziła testament, w którym powołała do dziedziczeniaJ. A. (1)w całości.
S. K.przyjeżdżał co 3 miesiące do nieruchomości, rozmawiał z(...)i odbierał od niej pieniądze, w związku z posiadanymi udziałami w nieruchomości. Pieniądze te pochodziły z dochodów z nieruchomości. SynS. K., nie bywał na nieruchomości z ojcem, jedynie po śmierci był tam trzykrotnie, aby unormować sprawy spadkowe.
Od śmierci(...), tj. od listopada 1981 r. nieruchomość jest w wyłącznym posiadaniuJ. A. (1). Wnioskodawca nie ponosił żadnych kosztów zwianych z utrzymaniem nieruchomości i nie uzyskiwał z tego tytułu żadnych zysków.
W dniu 21 grudnia 1981 r. Urząd Miejski wP.wydał decyzję, na podstawie na podstawie której przekazał w zarząd państwowy budynek przyul. (...)wP., gdzie wskazano na wcześniejszy bieg postępowania administracyjnego, w tym odwołanieJ. G.od poprzedzającej decyzji w tym zakresie.
J. A. (1)w odrębnym postępowaniu domagała się stwierdzenia, że z dniem 8 maja 2004 r. nabyła przez zasiedzenie 4/16 udziału należącego do uczestnikaR. K.w nieruchomości położonej wP.przyul. (...).
Postanowieniem z dnia 24 lutego 2011 r. Sąd Rejonowy wniosek oddalił, uznając, że posiadanie samoistne wnioskodawczyni wystąpiło dopiero od chwili śmierci(...)- tj. od 1983 r., a zatem skoro była ona takim posiadaczem w złej wierze, to na chwilę orzekania w tamtej sprawie nie upłynął jeszcze okres 30 lat, który pozwoliłby na nabycie udziału w drodze zasiedzenia (sygn. akt(...)).
Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2012 r. tutejszy Sąd Rejonowy wydał postanowienie wstępne, w którym nakazał, aby w dziale II księgi wieczystej wpisać w miejsce dotychczasowego wpisu prawa własności na rzecz wnioskodawcyR. K.w udziale 4/16 - udziału 2/16 we współwłasności na rzecz uczestniczki postępowaniaJ. G.oraz udziału 2/16 we współwłasności na rzecz wnioskodawcyR. K..
J. A. (1)ma 63 lata, jest rencistką, jej miesięczne dochody wynoszą 1.300 zł razem z dodatkiem opiekuńczym. Jest wdową, zamieszkuje wspólnie z 31 - letnim synem, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.
WnioskodawcaR. K.z zawodu jest informatykiem, zamieszkuje wS.. Jego miesięczne dochody to ok. 4.000 zł, pomaga tez finansowo matce.
Na podstawie powyższych ustaleń Sąd Rejonowy dokonał następujących rozważań prawnych:
Przedmiotem postanowienia wstępnego wydanego w myślart. 618 kpcSąd Rejonowy poczynił zarzuty zasiedzenia podniesione przez strony postępowania, których uwzględnienie lub oddalenie determinuje wielkości udziałów nieruchomości położonej wP.przyul. (...), a co ma wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie zniesienia współwłasności.
W pierwszej kolejności Sąd Rejonowy odniósł się do zarzutu uczestniczki postępowaniaJ. A. (2) z domu A., która wskazywała na możliwość zasiedzenia udziałuR. K.iJ. G.w nieruchomości położonej przyul. (...)wP., zgodnie bowiem z jej pismem z dnia 6 marca 2012 r.J. A. (1),M. B.orazM. A. (2)wnieśli o stwierdzenie, żeJ. A. (1)z dniem 31 grudnia 2010 r. nabyła przez zasiedzenie własność udziału wynoszącego 2/16 przypadającegoJ. G.w nieruchomości położonej wP.przy u. Św.A.58 i. że z tym samym dniem nabyła przez zasiedzenie własność udziału wynoszącego 2/16 przypadającegoR. K..
Sąd Rejonowy uznał, że nie jest władny do badania tego zarzutu w stosunku doR. K., albowiem prawomocnym postanowieniem w sprawie(...)Sąd Rejonowy(...)wP.zarzut ten został rozpatrzony i żądanie zostało oddalone, a nie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności, które mogłyby uzasadniać zmianę wskazanego orzeczenia w myślart. 523 zd. 2 kpc.J. A. (1)nie podniosła żadnych nowych okoliczności, które wskazywałyby, że po pierwsze - objęła w posiadanie samoistne ową nieruchomość w całości wcześniej aniżeli przed śmiercią(...), po wtóre zaś - by nie pozostawała złej wierze. Wobec tego zdaniem Sądu Rejonowego, że nie zmieniły się żadne okoliczności w stosunku do tych, które legły u podstaw oddalenia jej żądania sformułowanego w sprawie(...)prawomocnie zakończonej przed Sądem Rejonowym.
Co się z kolei tyczy zarzutu zasiedzenia w stosunku doJ. G.- która nie była stroną przywoływanego postępowania o sygn. akt(...)- to w związku z posiadanymi przez nią udziałami we współwłasności nieruchomości w wielkości 2/16 Sąd Rejonowy wskazał, żeJ. A. (1)uzyskała posiadanie w złej wierze - miała ona bowiem świadomość, że nie cała nieruchomość, w której zamieszkuje stanowi jej wyłączną własność. Co więcej - jeżeli nawet do posiadaniaJ. A. (1)w myślart. 176 kcdoliczyć posiadanie ujmowane jako samoistne - a wykonywane przez jej poprzedniczkę(...)(której spadkobierczynią jest właśnieJ. A. (1)), to i tak początkowy moment objęcia w takie posiadanie przypadałby najwcześniej na 11 lipca 1981 r.
J. A. (1)zeznała, żeS. K.przyjeżdżał po pieniądze do(...)do chwili swojej śmierci. Owszem - podała przy tym, że to było w roku 1977-78, ale oczywistym jest, że skoro pamięta ona, że czynił to do swojej śmierci, to zasady wiedzy życiowej ukazują, że lepiej pamięta się zdarzenie fakt (śmierć) niż datę, w której ono nastąpiło. Dlatego skoroJ. A. (1)zeznała, żeS. K.zjawiał się u swoje siostry „do śmierci”, to zdaniem Sądu Rejonowego uznać należało, że miało to miejsce właśnie do 1981 r. Nawet bowiem jeżeli np. kilka miesięcy wcześniejS. K.już przyjeżdżał, to z tego co zeznałaJ. A. (1)wprost wynika, że(...)aż do śmierci swojego brata tolerowała to, że przyjeżdżał by uzyskać od niej środki finansowe w związku z dochodami z nieruchomości, co wprost przekonuje, że aż do tego czasu(...)traktowała swojego brata jako współwłaściciela. Zarówno więc posiadanieW.(jako poprzedniej posiadaczki) jak i późniejsze posiadanieJ. A. (1)nie było więc samoistnym co do tej części udziału, która przysługiwałaS. K.. Skoro tak - to można o tym mówić dopiero właśnie od 11 lipca 1981 r. - tj. od momentu śmierciS. K.. Niewątpliwie(...)wiedząc, że jej bratu przysługiwał udział - pozostawała w tej chwili w złej wierze, podobnie zresztą jak iJ. A. (1), która po śmierciW.- kontynuowała posiadanie zdając sobie sprawię, że nie jest jedynym właścicielem nieruchomości. To oznacza, że bieg terminu zasiedzenia udziału, mógłby upłynąć po 30 latach - tj. w dniu 11 lipca 2011 r. Tymczasem jednak wniosek o zniesienie współwłasności stanowiący także żądanie działu spadku został wniesiony przez wnioskodawcęR. K.już wcześniej - w dniu 12 kwietnia 2011 r. To spowodowało przerwę biegu terminu zasiedzenia nieruchomości, w zakresie udziału również wcześniej przynależnegoJ. G.. Sąd Rejonowy wskazał, że powództwo o ustalenie prawa własności, o usunięcie niezgodności księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, wniosek o wpis ostrzeżenia o wytoczeniu powództwa, wniosek o dział spadku czy inne działania prawne zmierzające bezpośrednio do pozbawienia posiadacza posiadania i do odzyskania nieruchomości powodują przerwanie biegu posiadania przez posiadacza. Wniosek złożony przezR. K.niewątpliwie do takich środków należał, zatem, uznając że bieg terminu zasiedzenia został skutecznie przerwany należało uznać uprawnienieR. K.do żądania działu spadku poJ. K. (2)poprzez uznanie za niezasadnego zarzutu uczestniczkiJ. A. (2) z domu A.zasiedzenia udziału w nieruchomości położonej wP.przyul. (...)- z zakresie udziału należącego doR. K.iJ. G., o czym Sąd Rejonowy orzekł w punkcie 1 postanowienia. O przerwie biegu zasiedzenia orzeczono zgodnie zart. 175 kcw zw. zart. 123 § 1 pkt 1 kc, zgodnie z którymi bieg terminu zasiedzenia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Dlatego Sąd Rejonowy uznał, że na moment orzekania postanowieniem wstępnym, nie upłynął taki termin, który pozwoliłby na uznanie, żeJ. A. (1)nabyła przez zasiedzenie udziały w spornej nieruchomości przysługująceJ. G..
Także nie zasługiwał na uwzględnienie w ocenie Sądu Rejonowego zarzut zasiedzenia podniesiony przez wnioskodawcęR. K.,J. G.iT. G., którzy żądali ustalenia, że z dniem 3 maja 1979 r.S. K.nabył przez zasiedzenie 1/8 przysługującego(...)udziału we współwłasności przedmiotowej nieruchomości, ew. o ustalenie, że z dniem 28 maja 1983 r.W. K. (2)iJ. G.nabyli po 1/16 przysługującychJ. A. (1)udziałów we współwłasności nieruchomości objętej wnioskiem. W toku sprawy ustalono bowiem w sposób bezsporny, żeS. K.pobierał pożytki związane z posiadanym przez siebie udziałem w nieruchomości przyul. (...)wP.. Autorzy obecnie omawianego zarzutu zasiedzenia, zdaniem Sądu Rejonowego nie naprowadzili jednak żadnych dowodów, z których wynikałoby, że pobierane przez niego pożytki nie były adekwatne do posiadanego przez niego udziału, tj. nie wykazano, abyS. K.pobierał ich więcej niż by mu mogło przysługiwać z racji udziału. Nie przesądzając więc w żaden sposób o kwestii, czy nieruchomośćJ. K. (2)wchodziła w skład majątku wspólnegoJ.i(...)(gdyż rozstrzygniecie to nastąpi dopiero przy orzeczeniu o żądaniu zart. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) Sąd Rejonowy nie dysponował żadnym materiałem, który pozwoliłby na zweryfikowanie zachowaniaS. K.(i tym bardziej jego następców), z punktu widzenia zakresu posiadania - tj. wielkości udziałów, co do których wykonywał swoje właścicielskie uprawnienia. Gdyby stan faktyczny pozwalał na ustalenie, że np. pobierał on środki pieniężne w kwocie wyższej, aniżeli część odpowiadająca jego udziałowi, to można by w takiej sytuacji mówić o tym, że posiadał on udział w zakresie szerszym, aniżeli ten, którego był właścicielem. Żadnych jednak takich okoliczności nie podniesiono.
W ocenie Sądu Rejonowego wnioskodawca,J. G.iT. G.– by uzyskać korzystne dla siebie rozstrzygnięcie winni udowodnić, że ich poprzednik –S. K.posiadał sporną nieruchomość także w zakresie szerszym, niż wynikało to z udziału, który mu przysługiwał. Dotyczyło to takżeW. K. (2)i samejJ. G.. Brak jest jakichkolwiek przesłanek, które by na takie posiadanie wskazywały. W szczególności nie stanowi takiego dowodu zdaniem Sądu Rejonowego pismoJ. G.- stanowiące odwołanie od decyzji Urzędu Miejskiego wP.w sprawie(...).
W tym stanie rzeczy Sąd Rejonowy oddalił zarzut zasiedzenia w zakresie udziału należącego doS. K.i jego następców prawnych, o czym orzeczono w punkcie 2.
Natomiast w przedmiocie wnioskuR. K.,J. G.,T. G.iI. K.o udzielenie zabezpieczenia Sąd Rejonowy uznał, że zostały spełnione przesłanki do jego orzeczenia, tj. uprawdopodobniono roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Wnioskodawca złożył bowiem wniosek o udzielenie zabezpieczenia poprzez ustanowienie zarządu przymusowego nad nieruchomością położoną wP.przyul. (...)oraz o powierzenie zarządu przymusowego wnioskodawcy aJ. A. (1),M. A. (2)orazM. B.wnieśli o udzielenie zabezpieczenie roszczenia poprzez ustanowienie zarządu przymusowego.
Apelację od powyższego postanowieniawnieśli wnioskodawca oraz uczestnicyJ. G.iT. G., zaskarżając go w zakresie punktu 2. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1
nierozpoznanie istoty sprawy, poprzez rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie zarzutu podniesionego przez wnioskodawcę oraz uczestników zamiast wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, zgłoszonym przez uczestniczkęJ. A. (1),

2
sprzeczność istotnych ustaleń Sądu I instancji z treścią zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności z treścią akt księgi wieczystej, prowadzonej dla nieruchomości objętej wnioskiem oraz z treścią samej księgi wieczystej, przez pominięcie, iżJ. K. (2)widniał w dziale II jako jedyny właściciel spornej nieruchomości i wpis ten oraz porządek dziedziczenia po nim mogły stanowić jedyną podstawę ustalenia świadomości poprzedników prawnych wnioskodawcy iJ. G.oraz ich samych, w jakim udziale posiadali przedmiotową nieruchomość,

3
naruszenieart. 233 kpcpoprzez nieuwzględnienie domniemania faktycznego zakresu posiadania przedmiotowej nieruchomości przezS. K.oraz jego następców prawnych w zestawieniu z treścią wpisów ujawnionych w dziale II księgi wieczystej oraz z treścią postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku poJ. K. (2),

4
naruszenieart. 227 kpcpoprzez pominięcie dowodu z uzupełniającego przesłuchaniaJ. G.na okoliczności wskazane w piśmie procesowym z dnia 4 września 2015 r. pomimo, iż wniosek ten został zgłoszony w związku z nowymi twierdzeniami uczestniczkiJ. A. (1)i zmierzały do wykazania okoliczności w szerszym zakresie, niż będących przedmiotem przesłuchania uczestników na wcześniejszym etapie postępowania.

Wobec podniesionych zarzutów skarżący wnieśli o:

1
uchylenie zaskarżonego postanowienia w punkcie 2 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji,

ewentualnie

2
zmianę zaskarżonego postanowienia przez:

a
ustalenie, iż z dniem 3 maja 1979 r.S. K.nabył 1/8 udziału we współwłasności nieruchomości objętej wnioskiem przez zasiedzenie,

ewentualnie

b
ustalenie, iż z dniem 28 maja 1983 r. udziały po 1/16 we współwłasności nieruchomości objętej wnioskiem, nabyli w drodze zasiedzeniaW. K. (2)iJ. G.,

3
zasądzenie solidarnie od uczestnikówJ. A. (1),M. A. (2)iM. B.na swoją rzecz zwrot kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.

Apelację od powyższego postanowieniawnieśli także uczestnicy postępowaniaJ. A. (1),M. A. (2)iM. B., zaskarżając je w zakresie punktu 1 i 2. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1
nierozpoznanie istoty sprawy, polegające na braku określenia w zaskarżonym postanowieniu wysokości udziałów przypadających poszczególnym uczestnikom postępowania w nieruchomości objętej wnioskiem,

2
sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, iżJ. A. (1)weszła w posiadanie samoistne nieruchomości objętej wnioskiem nie wcześniej jak w lipcu 1981 r., podczas gdy w ocenieJ. A. (1)nastąpiło to najpóźniej w grudniu 1980 r.,

3
naruszenie prawa materialnego, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż wniosekR. K.o zniesienie współwłasności przerwał bieg terminu zasiedzenia wobecJ. G.z kwietniem 2011 r., podczas gdy w ocenieJ. A. (1)przerwanie tego biegu nastąpiło najwcześniej w sierpniu 2011 r.

Wobec podniesionych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na apelacjęuczestników postępowaniaJ. A. (1),M. A. (2)iM. B.wnioskodawcaR. K.oraz uczestnicyJ. G.,T. G.iI. K.wnieśli o jej oddalenie w zakresie zaskarżenia punktu 1. W zakresie zaskarżenia punktu 2 wnioskodawca oraz uczestnicyJ. G.,T. G.iI. K.wnieśli o uwzględnienie apelacji uczestników postępowaniaJ. A. (1),M. A. (2)iM. B..

Sąd Okręgowy zważył co następuje:
W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że postanowienie wstępne zostało wydane przez Sąd Rejonowy w efekcie wniosków składanych przez wnioskodawcę oraz uczestniczkę postępowaniaJ. A. (1)(pomijając już kwestię czy tylko te osoby składały owe wnioski). Dla uporządkowania faktów zauważyć trzeba, że uczestniczka postępowaniaJ. A. (1)wniosła o stwierdzenie, że nabyła ona z dniem 31 grudnia 2010r. przez zasiedzenie własność udziału wynoszącego 2/16, przypadającegoJ. G.w nieruchomości położonej przyul. (...)wP.(k.98 akt). Następnie wobec zarzutu, że sprawa o zasiedzenie została już wcześniej rozstrzygnięta uczestniczka pismem z dnia 5 listopada 2012r. (k.151) domagała się zmiany postanowienia Sądu Rejonowego(...)w Poznaniu z dnia 24 lutego 2011r. w sprawie(...)(które oddalało wcześniejszy wniosek uczestniczki o zasiedzenie).
Z kolei wnioskodawca w piśmie z dnia 28 maja 2014r. (k.370) wniósł o ustalenie, że toS. K.(poprzednik prawny wnioskodawcy) nabył z dniem 3 maja 1979r. udział wynoszący ¼ we współwłasności nieruchomości położonej wP.przyul. (...). Swoje stanowisko wnioskodawca sprecyzował w piśmie z dnia 27 sierpnia 2015r. (k.528) wnosząc o ustalenie, że z dniem 3 maja 1979r.S. K.nabył przez zasiedzenie 1/8 udziałuprzysługującego(...)we wspomnianej nieruchomości.
Tego typu stanowisko wnioskodawcy i uczestniczki postępowania oznacza, że w toku postępowania zgłoszono dwa wnioski – uczestniczki o zmianę postanowienia dotyczącego zasiedzenia i wnioskodawcy o zasiedzenie udziału w nieruchomości. Sprawy te z mocyart.618 § 1 kpcpodlegały rozstrzygnięciu w toku sprawy o zniesienie współwłasności gdyż z chwilą wszczęcia postępowania o zniesienie współwłasności niedopuszczalne jest procedowanie tych wniosków w odrębnym postępowaniu (art.618 § 2 kpc). Oznacza to konieczność merytorycznego rozpoznania tych wniosków w trakcie sprawy o zniesienie współwłasności, przy czym możliwe jest oczywiście wydanie w tym przedmiocie postanowienia wstępnego (art.618 § 1 zdanie drugie kpc). Zaznaczenia jednak wyraźnie wymaga, że przedmiotem rozstrzygnięcia sądu w tym przypadku powinien być złożony przez zainteresowanychwniosek, podczas gdy w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy uznał, że rozstrzyga o „zarzuciezasiedzenia” i to w odniesieniu do obu żądań. Różnica w tym przypadku dotyczy nie tylko terminologii, ale i konsekwencji skoro tylko orzeczenie sądu w przedmiocie wniosku o zasiedzenie (lub o zmianę postanowienia) ma moc wiążącą (art.365 kpcw związku zart.13 § 2 kpc) w przeciwieństwie do zgłaszanych w toku postępowania zarzutów (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 1987r. III CZP 69/87, OSNCP 1989/4/64, uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2011r. II CSK 488/10, Legalis nr 440102). Oznacza to, że Sąd Rejonowy nie rozstrzygnął póki co o wnioskach zgłoszonych przez wnioskodawcę i uczestniczkę, a wydał rozstrzygnięcie w przedmiocie nie zgłoszonych w ogóle zarzutów zasiedzenia. Już tylko te uwagi przesądzają o konieczności uchylenia zaskarżonego orzeczenia na podstawieart.386 § 3 kpci umorzenia postępowania w tym zakresie na podstawieart.355 kpcjako, że postępowanie w przedmiocie „zarzutów zasiedzenia” w ogóle nie może być prowadzone skoro zarzuty takie nie zostały zgłoszone. Obowiązkiem Sądu Rejonowego w dalszym toku postępowania jest zaś wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie wniosków – uczestniczki o zmianę postanowienia z dnia 24 lutego 2011r. ze sprawy(...)i wnioskodawcy o zasiedzenie 1/8 udziałuprzysługującego(...)we wspomnianej nieruchomości. Inna sprawa, że orzeczenie Sądu Rejonowego z dnia 6 września 2016r. orzeka o „zarzucie zasiedzenia” co do udziału należącego doS. K.i jego następców prawnych podczas gdy wniosekR. K.dotyczył udziału przysługującego(...). Oznacza to, że Sąd Rejonowy nie orzekł nawet o tym zakresie żądania, które zostało zgłoszone w piśmie z dnia 28 maja 2014r. Natomiast lektura uzasadnień postanowienia wstępnego jak i postanowienia z dnia 1 grudnia 2016r. i porównanie ich z treścią punktu 1. postanowienia wstępnego z dnia 6 września 2016r. nie pozwala na doszukanie się konsekwencji w poczynaniach Sądu Rejonowego.
Przy rozstrzyganiu ownioskachzłożonych przez zainteresowanych Sąd Rejonowy wziąć będzie musiał pod uwagę oczywiście całość materiału dowodowego zgłoszonego w toku postępowania – w tym zakresie trudno odeprzeć zarzuty wnioskodawcy, że doszło do pominięcia wniosku o uzupełniające przesłuchanie uczestniczkiJ. G.(k.540) i że w ogóle nie uwzględniono decyzji z dnia 21 grudnia 1981r. o przekazaniu nieruchomości w zarząd państwowy. Co do zarzutu braku wcześniejszego rozpoznania żądania uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym to nie kwestionując tego poglądu wszystkich zainteresowanych (pozwalałoby to na uporządkowanie zakresu uprawnień poszczególnych osób i ewentualne rozmowy o ugodowym zakończeniu sprawy) to przy oddaleniu żądań o zasiedzenie co do zasady wielkość potencjalnie nabytych w drodze zasiedzenia udziałów schodzi na plan dalszy. Na rzecz takiego działania sądu (tj. wcześniejszego przesądzenia wielkości udziałów przez orzeczenie o żądaniu uzgodnienia treści księgi wieczystej) przemawiać powinno i chęć ograniczenia wydatków związanych z opinią biegłego. Dopuszczenie tego dowodu przed rozstrzygnięciem sporu o wielkość udziałów powoduje, że opinia biegłego dezaktualizuje się i niezbędne będą dalsze wydatki na dostosowanie jej do nowych stawek rynkowych. Oczywiście Sąd Rejonowy powinien także ostatecznie zdecydować co jest przedmiotem niniejszego postępowania – czy jest to sprawa o zniesienie współwłasności nieruchomości (jak początkowo sprawa była prowadzona i jak ją określono w protokole z dnia 30 sierpnia 2016r.), o dział spadku (takie oznaczenie pojawiło się w postanowieniu wstępnym z dnia 6 września 2016r.) czy też o podział majątku wspólnego (co wprost było sugerowane przez Sąd na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2015r. – k.516).
Anna Paszyńska – Michałowska Joanna Andrzejak – Kruk  Michał Wysocki