Sąd Rejonowy w Ciechanowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 153/16
Data wyroku: 2017-01-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Lidia Grzelak
Słowa kluczowe: Ciężar dowodu
Podstawa prawna: art. 6 kc
Teza: Powództwo oddala.

Sygn. akt I C 153/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 stycznia 2017 r.
Sąd Rejonowy w Ciechanowie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący SSR Lidia Grzelak
Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Marciniak
po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2017 r. w Ciechanowie
na rozprawie
sprawy z powództwaR. W.
przeciwkoT. M.
o zapłatę 60000,00 zł
powództwo oddala;
Sygn. akt I C 153/16

UZASADNIENIE
W dniu 4 lutego 2016 r. wpłynął pozewR. W.przeciwkoT. M., którym domagał się od pozwanego zasądzenia kwoty 60000,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu,
Na rozprawie w dniu 25 października 2016 r. pełnomocnik powoda sprecyzował, że powód dochodzi roszczeń przysługującychB. W., której jest spadkobiercą ustawowym, w stosunku do pozwanegoT. M.z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Wniósł ponadto o zasądzenie od pozwanegoT. M.na rzecz powodaR. W.zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
PozwanyT. M.wnosił o oddalenie powództwa.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016 r. Sąd zwolnił powodaR. W.od kosztów sądowych w całości.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Z. W.iM. M. (1)byli właścicielami gospodarstwa rolnego położonego we wsiachB.iS.gminaK.( bezsporne ).
Z. M.zmarła dnia 10 kwietnia 1988 r. Spadek poZ. M.nabyli na podstawie ustawy mążM. M. (1)w ¼ części oraz dzieciT. M.,W. M.,B. W.,J. K.iE. P. (1)po 3/20 części, z tym, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyli mążM. M. (1)oraz dzieciT. M.,J. K.iE. P. (1)po ¼ części ( akta I Ns 323/89 ).
W dniu 22 listopada 1989 r.M. M. (1)iT. M.zawarli umowę przekazania gospodarstwa rolnego;M. M. (1)przeniósł nieodpłatnie własność udziału w wysokości 5/8 części w gospodarstwie rolnym położonym we wsiachB.iS.gminaK.na rzeczT. M.( wypis aktu notarialnego k. 38 – 39 ).
W dniu 4 lipca 2003 r.T. M.orazJ. K.iE. P. (1)zawarli umowę zniesienia współwłasności nieruchomosci;J. K.iE. P. (1)przeniosły nieodpłatnie własność udziałów w wysokości po 1/8 części w gospodarstwie rolnym położonym we wsiachB.iS.gminaK.na rzeczT. M.( wypis aktu notarialnego k. 40 - 41 ).
E. P. (1)zmarła dnia 26 lipca 2003 r. Spadek po niej nabyły na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza córkiJ. P.,E. P. (2),O. P.( obecnieR.),D. P.iM. P.po 1/5 części, że tym że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne położone wO.nabyły na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza córkiJ. P.,E. P. (2),O. P.( obecnieR.),D. P.iM. P.po 1/5 części ( akta I Ns 508/07 ).
B. W.zmarła dnia 1 marca 2012 r. Spadek po nie nabył na podstawie ustawy synR. W.w całości ( bezsporne ).
Dotychczas nie toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku poM. M. (1), zmarłym w 2002 r. Nie toczyło się również postępowanie o dział spadku poZ. M.w zakresie pozostałego spadku tj. w części ogólnej, z pominięciem gospodarstwa rolnego położonego we wsiachB.iS.gminaK.( bezsporne ).
Powyższy stan faktyczny jest bezsporny. Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie akt spraw spadkowych I Ns 508/07 oraz I Ns 323/89, wypisów aktów notarialnych z dnia 22 listopada 1989 r. oraz 4 lipca 2003 r. ( k. 38 – 39, 40 – 41 ) oraz zeznań powodaR. W.( k. 34 – 35, nagranie z 17.01.17 r. 00:23:28 – 00:24:21 k. 45 ) i pozwanegoT. M.( k. 35, nagranie z 17.01.17 r. 00:24:21 – 00:25:37 k. 45 ), mając na uwadze, że dotyczą okoliczności bezspornych.
W ocenie Sądu, zeznania świadkówO. R.( nagranie z 17.01.17 r. 00:17:23 – 00:21:59 k. 45 ) iJ. P.( nagranie z 17.01.17 r. 00:6:17 – 00:17:23 k. 45 ) nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Okoliczności dotyczące stanu zdrowia ich matkiE. P. (1)w lipcu 2003 r., jak też uzgodnień pomiędzyJ. K.iE. P. (1)aT. M.w zakresie działu spadku poZ. M.w części dotyczącej gospodarstwa rolnego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd zważył, co następuje:
W ocenie Sądu, powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 405 kc, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
Dyspozycjaart. 405 kcwyznacza zatem trzy podstawowe przesłanki powstania roszczenia o zwrot wzbogacenia, a mianowicie wymaga się, aby:
1. doszło do wzbogacenia majątku jednej osoby, uzyskanego kosztem majątku innej osoby;
2. wzbogacenie i zubożenie pozostawały ze sobą w związku w tym rozumieniu, iż wzbogacenie jest wynikiem zubożenia, a zatem by miały wspólne źródło oraz
3. aby wzbogacenie nastąpiło bez podstawy prawnej.
Najważniejszą przesłanką bezpodstawnego wzbogacenia jest „brak podstawy prawnej” wzbogacenia. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem, brak podstawy prawnej oznacza uzyskanie korzyści kosztem zubożonego, nieusprawiedliwione przez czynność prawną, przepis ustawy, orzeczenie sądu lub decyzję administracyjną; zasadniczym więc elementem oceny jest poszukiwanie usprawiedliwienia dla danego przesunięcia majątkowego czy szerzej – przysporzenia. W braku wzbogacenia, roszczenie zart. 405 kcnie powstanie.
Kodeks cywilnyprzesądza, iż wzbogacenie musi mieć charakter majątkowy (verba legis: „uzyskał korzyść majątkową” ). Wzbogacenie zatem polegać może na nabyciu lub rozszerzeniu prawa albo zmniejszeniu pasywów albo powstrzymaniu powiększenia pasywów lub zmniejszenia aktywów; na nabyciu korzyści (lucrum emergens) albo uniknięciu straty (damnum cessans).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że powódR. W., nie wykazał – do czego jest zobowiązany z mocyart. 6 kc– w jaki sposób nastąpiło wzbogacenie pozwanegoT. M.jego kosztem.
Niewątpliwie, jak wskazano powyżej, powódR. W.i pozwanyT. M.są spokrewnieni; matka powodaR. W.była siostrą pozwanegoT. M.. Obaj też należą do kręgu spadkobiercówZ. M.iM. M. (1), dziadków powoda, a rodziców pozwanego.
Oceniając roszczenie powodaR. W.w kontekście jego zeznań, uznać należy, że wywodzi je z tytułu działu spadku po dziadkachZ. W.iM.małż.M..
Sąd ustalił, że dział spadku poZ. M.w zakresie dziedziczenia gospodarstwa rolnego nastąpił. PowódR. W.pomija, że jego matkaB. W., od której wywodzi swoje prawa, nie należy do kręgu spadkobiercówZ. M., dziedziczących gospodarstwo rolne, a zatem nie uczestniczyła również w dziale spadku w tej części. Oczywistym jest, żeB. W., a zatem również powódR. W.jako jej spadkobierca ustawowy, należy do kręgu spadkobierców ustawowych swojej matki, a babki powoda,Z. M., jednakże dotychczas nie toczyło się postępowanie o dział spadku poZ. M., zarówno sądowej, jak i pozasądowe, w części ogólnej spadku. Brak jest jakichkolwiek podstaw do dokonywania działu spadku poZ. M.w części ogólnej lub dokonywania jakichkolwiek rozliczeń pomiędzy jej spadkobiercami z tego tytułu w niniejszym procesie.
Podobnie ocenić należy kwestię rozliczenia spadku poM. M. (1), dziadku powodaR. W., a ojcu pozwanegoT. M., po którym dotychczas nawet nie ustalono kręgu spadkobierców.
W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.