Sąd Okręgowy w Olsztynie
IX Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ca 83/17
Data wyroku: 2017-05-19 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Bożena Charukiewicz, Krystyna Skiepko, Jacek Barczewski
Słowa kluczowe: Zniesienie współwłasności
Teza: każde zniesienie współwłasności następuje w wyniku realizacji roszczenia z art. 211 k.c. Jest to zatem podział, który może nastąpić z pominięciem przesłanki ustalonej w art. 93 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz pominięciem ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu, niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Sygn. akt IX Ca 83/17

POSTANOWIENIE
Dnia 19 maja 2017 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Jacek Barczewski (spr.)

Sędziowie:

SO Bożena Charukiewicz
SO Krystyna Skiepko

Protokolant:

sekr. sądowy Agnieszka Najdrowska

po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2017 r. w Olsztynie na rozprawie
sprawy z wnioskuS. D.
z udziałemT. D.,M. D.iK. D.
o zniesienie współwłasności
na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Mrągowie z dnia 8 kwietnia 2016 r., sygn. akt I Ns 83/16
p o s t a n a w i a:
uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Mrągowie, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Bożena Charukiewicz   Jacek Barczewski    Krystyna Skiepko

Sygn. akt IX Ca 83/17

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2016r. Sąd Rejonowy w Mrągowie oddalił zgodny wniosek wnioskodawcy i uczestników o zniesienie współwłasności nieruchomości rolnej o powierzchni 0,5040 ha położonej wZ., dla której Sąd Rejonowy w Mrągowie prowadziksięgę wieczystą (...). Stwierdził nadto, że koszty postępowania strony ponoszą we własnym zakresie.
Uzasadnienie postanowienia nie zostało sporządzone z uwagi na długotrwałe zwolnienie lekarskie sędziego sprawozdawcy.
Apelację od całości postanowienia złożył wnioskodawca zarzucając:
1. niewłaściwe zastosowanieart. 210 i 211 k.c.przez ich niezastosowanie mimo zgodnego wniosku współwłaścicieli w sytuacji, gdy wnioskowany sposób podziału nie jest sprzeczny z przepisami prawa, społeczno – gospodarczym przeznaczeniem rzeczy ani nie sprzeciwia się zasadom współżycia społecznego,
2. niewłaściwe zastosowanieart. 210 i 211 k.c.w zw. zart. 92 ust. 1 i 2 oraz art. 93 ust. 2 a ustawy o gospodarce nieruchomościamiprzez błędne przyjęcie, że sąd związany jest treścią art. 92 ust. 1 i 2 tejże ustawy i na tej podstawie zgodny wniosek współwłaścicieli należy oddalić,
3. niewłaściwe zastosowanieart. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościamiprzez jego niezastosowanie i niezbadanie okoliczności, czy na obszarze, na którym znajduje się nieruchomość uchwalony jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego,
4. niewłaściwe zastosowanieart. 95 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościamiprzez jego pominięcie podczas gdy na podstawie ustalonego stanu faktycznego należało uznać, że uczestnicy postępowania realizowali swoje roszczenia co do części nieruchomości, o której stanowi ww. przepis.
W związku z powyższym apelujący wniósł o zmianę postanowienia przez zniesienie współwłasności zgodnie z wnioskiem na podstawie załączonego projektu sporządzonego przez uprawnionego geodetę. Ewentualnie żądał uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja była zasadna co skutkowało uchyleniem zaskarżonego orzeczenia i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Co prawda brak uzasadnienia postanowienia nie jest bezwarunkowym powodem do jego uchylenia, jednak w realiach niniejszej sprawy uniemożliwia merytoryczne badanie przyczyn oddalenia wniosku.
Można jedynie domniemywać, iż Sąd Rejonowy przyjął, że proponowany przez strony sposób zniesienia współwłasności jest sprzeczny z prawem. Niewątpliwym jest bowiem, że w księdze wieczystej nieruchomość będąca przedmiotem wniosku figuruje jako rolna. Prawdą jest również, iż przepisyustawy o gospodarce nieruchomościamipozwalają na podział działek przeznaczonych lub wykorzystywanych na cele rolne na działki mniejsze niż 3000 m2w ściśle określonych sytuacjach. Sąd prawdopodobnie doszedł do przekonania, że w realiach niniejszej sprawy nie zachodzi żaden przypadek przewidziany wart. 95 ustawy o gospodarce nieruchomościamipozwalający na podział wskazanej we wniosku nieruchomości.
Sąd Okręgowy nie podziela powyższego poglądu. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie Sądu Najwyższego zostało przedstawione inne stanowisko (np. postanowienia Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2015r., IV CSK 177/14 i 20 września 2012r., IV CSK 10/12), które podziela Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie, iż podstawę prawną dokonania podziału działek o charakterze rolnym na mniejsze niż 3000 m2, niezależnie od ustaleń planu miejscowego, czy ewentualnie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, stanowiart. 95 pkt. 4 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem podział nieruchomości może nastąpić także w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisówustawy o gospodarce nieruchomościamilub z odrębnych ustaw. Takim roszczeniem w odniesieniu do części nieruchomości jest roszczenie wynikające zart. 211 k.c., zgodnie z którym każdy ze współwłaścicieli może żądać aby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej. Każde zniesienie współwłasności następuje w wyniku realizacji roszczenia zart. 211 k.c.Jest to zatem podział, który może nastąpić z pominięciem przesłanki ustalonej wart. 93 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościamioraz pominięciem ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu, niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Dopuszczalność podziału nieruchomości wspólnej niezależnie od ustaleń planu bądź ewentualnie decyzji nie zwalnia oczywiście od rozważenia, czy projektowany podział odpowiada przesłankom określonym wart. 211 k.c.Z przepisu tego wynika, że podział fizyczny nie może nastąpić, jeżeli byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo pociągałby za sobą istotną zmanię rzeczy albo znaczne zmniejszenie jej wartości. Takiej oceny Sąd Rejonowy nie przeprowadził.
W związku z powyższym Sąd Okręgowy, na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.uchylił zaskarżone postanowienie celem ponownego rozważenia wniosku o zniesienie współwłasności i dokonania oceny jego zgodności z prawem i zasadami współżycia społecznego.
Dla wykonania powyższego obowiązku przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy zobowiązany będzie do ustalenia, czy nieruchomość położona jest na terenie, dla którego uchwalono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Nadto dopuści dowód z przesłuchania wnioskodawcy i uczestników na okoliczność ustalenia przyczyn, dla których żądają zniesienia współwłasności. Winien również rozważyć dopuszczalność podziału nieruchomości rolnej w świetle przepisówustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnegoprzy uwzględnieniu faktu, że wniosek złożono przed wejściem w życie fundamentalnych zmian tegoż aktu prawnego, które obowiązują od 30 kwietnia 2016 r.
Bożena Charukiewicz   Jacek Barczewski  Krystyna Skiepko