Sąd Okręgowy w Szczecinie
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Gz 287/17
Data wyroku: 2017-11-02 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Leon Miroszewski, Agnieszka Woźniak, Anna Budzyńska
Słowa kluczowe: Prawomocność, Doręczenia
Podstawa prawna: art. 133 § 2 a kpc, art. 363 § 1 kc
Teza: prawomocność jest stanem istniejącym od momentu, gdy nie przysługuje już od orzeczenia środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia (art.. 363 § 1 kpc), toteż nie może prowadzić do uchylenia tej prawomocności późniejszy zarzut nieprawidłowości doręczenia orzeczenia na adres wskazany w CEIDG jako adres do doręczeń przez osobę fizyczną wpisaną do tej ewidencji , choćby zarzut ten opierał się na twierdzeniu, że osoba ta używa do korespondencji innego adresu.

Sygnatura akt VIII Gz 287/17

POSTANOWIENIE
Dnia 2 listopada 2017 roku
Sąd Okręgowy w Szczecinie, Wydział VIII Gospodarczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Leon Miroszewski
Sędziowie: SSO Anna Budzyńska
SSO Agnieszka Woźniak
po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2017 roku w Szczecinie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaB. Ż. (1),B. Ż. (2)iK. Ż.
przeciwkoW. W. (1)
o zapłatę
na skutek zażalenia powodów na punkty 1, 2 i 5 postanowienia Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 10 kwietnia 2017 roku w sprawie X GNc 1726/16
postanawia:
uchylić zaskarżone postanowienie w punktach 1, 2 i 5.

    Anna Budzyńska  Leon Miroszewski Agnieszka Woźniak

UZASADNIENIE
Postanowieniem z 10 kwietnia 2017 r. Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie w pkt 1 uchylił w całości nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z 8 września 2016 r., w pkt 2 umorzył postępowanie w sprawie, w pkt 3 na podstawieart. 395 § 2 k.p.c.uchylił postanowienie z 24 stycznia 2017 r., w pkt 4 oddalił wniosek z 9 stycznia 2017 r. o zwrot kosztów postępowania zabezpieczającego, w pkt 5 zasądził od powodów na rzecz pozwanego kwotę 1.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w pkt 6 zwrócił pozwanemu opłatę od zażalenia w kwocie 30 zł.
W uzasadnieniu Sąd Rejonowy podniósł, że w dniu 8 marca 2017 r., przed uprawomocnieniem się nakazu, powód cofnął pozew z jednoczesnym zrzeczeniem się roszczenia, zaś skoro okoliczności sprawy nie wskazywały, że czynność ta była sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzała do obejścia prawa, nastąpiło uchylenie nakazu zapłaty i umorzenie postępowania. Sąd I instancji wskazał, że powyższe skutkuje odpadnięciem podstawy prowadzenia postępowania zabezpieczającego, a w konsekwencji koszty tego postępowania obciążają powodów. Tym samym konieczne stało się uchylenie wcześniejszego postanowienia w przedmiocie tych kosztów a następnie oddalenie wniosku o zwrot kosztów postępowania zabezpieczającego.
Co do rozstrzygnięcia w punkcie 5, w ocenie Sądu Rejonowego to powodów należało uznać za przegrywających sprawę, albowiem cofnięcie pozwu i zrzeczenie się roszczenia nie wynikało z faktu dobrowolnej zapłaty przez pozwanego, tylko z faktu prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko niemu, na podstawie tytułu wykonawczego, którego klauzula została uchylona po ustaleniu prawidłowego adresu strony pozwanej. Nadto działanie strony powodowej uniemożliwiało pozwanemu wniesienie zarzutów, a więc weryfikację stanowiska wyrażonego w pozwie. O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł na podstawieart. 203 2 k.p.c.
Na powyższe postanowienie powodowie, działając poprzez pełnomocnika wnieśli zażalenie. Zaskarżając rozstrzygnięcie co do pkt 1, 2 i 5 wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia w części poprzez uchylenie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z 8 września 2016 r. w części dotyczącej zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów kwoty 7.432,91 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 19 sierpnia 2016 r., umorzenie postępowania w części dotyczącej zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów kwoty 7.432,91 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 19 sierpnia 2016 r., uchylenie pkt 5 postanowienia w całości, ewentualnie jego zmianę i zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kwoty 1910 zł tytułem kosztów postępowania.
Pełnomocnik powodów zarzucił naruszenieart. 203 § 2 k.p.c.w zw. zart. 494 § 2 k.p.c.w zw. zart. 496 k.p.c.poprzez uznanie, że pozwany może domagać się kosztów postępowania pomimo wcześniejszego prawomocnego rozstrzygnięcia o kosztach zawartego w nakazie zapłaty, co do którego pozwany zarzutów nie złożył;art. 203 § 4 k.p.c.poprzez obciążenie powodów skutkami cofnięcia pozwu i zrzeczenia się roszczenia, uznania przez sąd, że cofnięcie to uniemożliwiło wniesienie zarzutów, a więc weryfikację stanowiska powodów wyrażonego w pozwie, w sytuacji gdy sąd nie uznał cofnięcia pozwu za czynność sprzeczną z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzającą do obejścia prawa;art. 133 § 2a k.p.c.poprzez uznanie, że powodowie nie wskazali adresu pozwanego, w sytuacji gdy w pozwie wskazany został adres pozwanego – przedsiębiorcy wskazany w(...)przez niego samego;art. 98 k.p.c.poprzez uznanie powodów za przegrywających proces w sytuacji gdy pozwany nie złożył skutecznie zarzutów od nakazu zapłaty, nie kwestionował skutecznie istnienia wierzytelności objętej pozwem, a rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o weksel, którego ważności pozwany nie neguje. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono miedzy innymi, że rozstrzygnięcie o kosztach w nakazie zapłaty było prawomocne, skoro nie wniesiono w stosunku do nakazu zarzutów.
W odpowiedzi na zażalenie pozwany wniósł o jego oddalenie i zasądzenie od powodów zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko pozwany podniósł, że nie można mówić o prawomocności nakazu zapłaty w zakresie kosztów, skoro powód cofnął pozew. Podniósł za Sądem Rejonowym, że powodowie nie wnieśli zażalenia na postanowienie z dnia 28 lutego 2017 roku o oddaleniu wniosku o nadanie nakazowi zapłaty klauzuli wykonalności. Pozwany zaprzeczył też, że dobrowolnie spełnił świadczenie, bowiem odbyło się to bez jego oświadczenia o uznaniu roszczenia. Zdaniem pozwanego powodowie nie musieli cofać pozwu zanim pozwany podjął obron® przed dochodzonym roszczeniem, zaś samo cofnięcie zamknęło pozwanemu drogę do takiej obrony.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Kontrola instancyjna dotycząca zaskarżonego postanowienia musi obejmować zbadanie czynności sądowych poprzedzających jego wydanie, w tym odnoszących się do czynności i zachowań procesowych stron. Trzeba nadto zauważyć, że niektóre czynności procesowe stron były konsekwencją nadania biegu sprawie, mimo wcześniejszych czynności sądowych, które zakładały prawomocność wydanego przez Sąd Rejonowy nakazu zapłaty z dnia 8 września 2016 roku.
Niezbędność badania prawidłowości owego nadania biegu sprawie, w której wcześniej Sąd Rejonowy uznał, że nakaz zapłaty został doręczony pozwanemu prawidłowo i upłynął już termin do wniesienia zarzutów od tego nakazu, wynika z tego, że prawomocność orzeczenia sądowego, w tym nakazu zapłaty, jest okolicznością obiektywną, istniejącą z mocy samego prawa w sytuacji, gdy od orzeczenia nie przysługuje środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia (art. 363 § 1 k.p.c.).
Z chwilą zaistnienia stanu, o którym mowa wart. 363 § 1 k.p.c.żadne czynności strony nie mogą go zmienić (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2015 roku, I CNP 4/15), toteż nawet gdy prawomocność orzeczenia jest stwierdzona postanowieniem sądowym (art. 364 k.p.c.), to ma ono wyłącznie charakter deklaratoryjny, nie jest przy tym postanowieniem kończącym postępowanie (art. 394 § 1 pkt 42k.p.c.).
W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy ostatecznie nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie prawomocności nakazu zapłaty z dnia 8 września 2016 roku, ale też nie można uznać, wbrew ocenie tego Sądu w sprawie skutków niezaskarżenia przez powodów postanowienia o odmowie nadania wymienionemu nakazowi klauzuli wykonalności, że prawomocność tego z kolei postanowienia stanowi o urzędowym stwierdzeniu braku prawomocności wymienionego nakazu. Ocena o braku prawomocności nakazu zapłaty z dnia 8 września 2016 roku została co prawda wyrażona w uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 lutego 2017 roku, jednak powaga rzeczy osądzonej co do postanowienia o odmowie nadania nakazowi zapłaty klauzuli wykonalności (nota bene – niekończącego postępowania), choćby uznać, że dotyczy go walor prawomocności materialnej na postawieart. 365 k.p.c.(chodzi w tym przepisie przede wszystkim o orzeczenia co do istoty, ewentualnie kończące postępowanie, a takim nie jest odmowa nadania klauzuli wykonalności), nie mogłaby się rozciągać na jego uzasadnienie i zawarte w nim oceny (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2003 roku, IV CKN 1073/00).
Wydanie tego postanowienia i związane z nim nadanie biegu sprawie było konsekwencją oceny Sądu Rejonowego o nieskuteczności doręczenia pozwanemu nakazu zapłaty na adres wskazany w pozwie. Ocena ta została dokonana z pominięciemart. 133 § 2a k.p.c.Przepis ten stanowi o zasadzie doręczania przesyłek sądowych, między innymi osobie fizycznej wpisanej do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej (dalej jako(...)), na adres wskazany w tej ewidencji, chyba, że strona wskazała inny adres. W niniejszej sprawie takiego wskazania nie było, toteż doręczenie nakazu zapłaty, dokonane na adres podany przez pozwanego do wpisu w(...)i tam widniejący, należało uznać za prawidłowe z dniem upływu terminu odbioru przez pozwanego przesyłki po dwukrotnym awizowaniu (art. 139 § 3 k.p.c.). Tym samym termin do wniesienia przez pozwanego zarzutów od wymienionego nakazu zapłaty upłynął w dniu 8 listopada 2016 roku. Z upływem tego dnia nakaz zapłaty z dnia 8 września 2016 roku stał się prawomocny.
Za słuszny zatem należało uznać przedstawiony w zażaleniu zarzut naruszeniaart. 133 § 2a k.p.c., zaś konsekwencją tego naruszenia była nieprawidłowa ocena w sprawie terminu prawomocności nakazu zapłaty z dnia 8 września 2016 roku. Powodowie sprzecznie z leżącym u podstaw tego zarzutu własnym zapatrywaniem dokonali cofnięcia pozwu, które w sytuacji prawomocności wymienionego nakazu zapłaty nie mogło być uznane za dopuszczalne. Tym samym cofnięcie to nie mogło też prowadzić do uchylenia nakazu zapłaty i umorzenia postępowania.
Kolejnym wyrazem niekonsekwencji powodów, skoro podnieśli oni prawidłowość wskazania w pozwie adresu pozwanego, a tym samym doręczenia nakazu zapłaty na ten adres, jest żądanie zażalenia w sprawie zmiany punktów 1 i 2 zaskarżonego postanowienia poprzez uchylenie nakazu zapłaty i umorzenie postępowania w części, a nie w całości. Jak już była mowa, stwierdzenie, że doręczenie nakazu zapłaty z dnia 8 września 2016 roku pozwanemu na adres wskazany w pozwie było prawidłowe, bowiem adres ten został wpisany w dotyczącym pozwanego wpisie do(...)jako adres do doręczeń (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 3 października 2017 roku, I ACz 741/17), w sytuacji braku zarzutów od tego nakazu w terminie 14 dni od daty tego doręczenia, prowadziło do prawomocności nakazu zapłaty, albowiem nie służył od niego żaden środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia (art. 363 § 1 k.p.c.).
Tym samym wymienione orzeczenia w zaskarżonym postanowieniu Sądu I instancji z dnia 10 kwietnia 2017 roku podlegają uchyleniu na podstawieart. 386 § 4 k.p.c., stosowanym odpowiednio (nie wprost) do zażaleń na podstawieart. 397 § 2 k.p.c.Rozstrzygnięcie to nie wykracza poza zakres zaskarżenia bowiem powodowie podnieśli zarzuty dotyczące nieprawidłowego przyjęcia nieskuteczności doręczenia nakazu zapłaty na adres pozwanego wskazany w(...)jako adres do doręczeń. Prawomocność nakazu zapłaty wobec upływu terminu do wniesienia przeciwko niemu zarzutów przez pozwanego, przy braku okoliczności, które uzasadniałyby zmianę zapadłego w tym nakazie orzeczenia o kosztach, uzasadnia też uchylenie, na analogicznych podstawach prawnych, orzeczenia w punkcie 5 zaskarżonego orzeczenia.
Mając na uwadze powyższe należało postanowić jak w sentencji. Powodowie, reprezentowani przez radcę prawnego, którzy wygrali postępowanie zażaleniowe, nie złożyli wniosku o zwrot jego kosztów (art. 109 § 1 k.p.c.)

    Anna Budzyńska  Leon Miroszewski Agnieszka Woźniak