Sąd Rejonowy w Zambrowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 65/15
Data wyroku: 2017-03-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Tomasz Makaruk
Słowa kluczowe: Dział spadku, Spadek
Podstawa prawna: art. 684 kpc, art. 686 kpc, art. 212 kc

Sygn. akt I Ns 65/15

POSTANOWIENIE
Dnia 30 marca 2017 r.
Sąd Rejonowy w Zambrowie I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSR Tomasz Makaruk
Protokolant Kinga Klemarczyk
Po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2017 r. w Zambrowie na posiedzeniu jawnym sprawy
z wnioskuJ. K. (1)
z udziałemJ. K. (2),B. W.,A. K. (1),Z. K.
o dział spadku poA. K. (2), podział majątkuA. K. (2)iT. K., zniesienie współwłasności
postanawia:

I
dokonać działu spadku poA. K. (2)zmarłej dnia 12 sierpnia 2008 r. wZ., której ostatnim miejscem zwykłego pobytu byłZ., podziału majątku wspólnegoA. K. (2)iT. K., zniesienia współwłasności obejmującego prawo własności zabudowanej nieruchomości oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)o pow. 0,0996 ha, położonej wZ.przyul. (...), dla której w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Zambrowie prowadzona jestksięga wieczysta KW (...)ten sposób, iż opisane powyżej prawo własności nieruchomości przyznać na własność uczestnikowiZ. K.;

II
ustalić, iż uczestnikZ. K.poniósł nakład na majątek opisany w punkcie I (pierwszym) postanowienia w wysokości 29.634,60 (dwadzieścia dziewięć tysięcy sześćset trzydzieści cztery i 60/100) złotych;

III
tytułem spłaty zasądzić od uczestnikaZ. K.na rzecz uczestnikaJ. K. (2)kwotę 305.567,76 (trzysta pięć tysięcy pięćset sześćdziesiąt siedem i 76/100) złotych, której płatność rozłożyć na 2 (dwie) raty: pierwsza w wysokości 180.000 (sto osiemdziesiąt tysięcy) złotych płatna w terminie 3 (trzech) miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postepowanie w sprawie, zaś druga w wysokości 125.567,76 (sto dwadzieścia pięć tysięcy pięćset sześćdziesiąt siedem i 76/100) złotych płatna w terminie 12 (dwunastu) miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia w płatności którejkolwiek z rat;

IV
wartość przedmiotu sprawy ustalić na kwotę 405.718 (czterysta pięć tysięcy siedemset osiemnaście) złotych;

V
nakazać ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w Zambrowie) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych od:

a
uczestnikaZ. K.kwotę 886,77 (osiemset osiemdziesiąt sześć i 77/100) zł,

b
uczestnikaJ. K. (2)– ze spłaty zasądzonej w punkcie II (drugim) postanowienia – kwotę 3.842,67 (trzy tysiące osiemset czterdzieści dwa i 67/100) złotych;

VI
ustalić, iż w pozostałym zakresie uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Sygn. akt I Ns 65/15

UZASADNIENIE
WnioskodawcaJ. K. (1), działający również jako pełnomocnik swojego syna, uczestnikaJ. K. (2), po ostatecznym sprecyzowaniu wniosku domagał się dokonania działu spadku po zmarłej matceA. K. (2), podział majątku rodzicówA.iT. K.oraz zniesienia współwłasności majątku obejmującego prawo własności zabudowanej domem i budynkiem gospodarczym działki przyul. (...)wZ.o powierzchni 0,0996 ha. Uzasadniając wniosek wskazał, iż właścicielami tej nieruchomości byli jego rodzice. Spadek po matceA. K. (2)nabył w ¼ jej mążT. K.i w udziałach po 3/16 jej dzieci:B. W.,A. K. (1),Z. K.iJ. K. (1). Następnie aktem notarialnym z dnia 23 marca 2012 r.T. K.darował swojemu wnukowiJ. K. (2)udział w wysokości 20/32 w prawie własności przedmiotowej nieruchomości.J. K. (1)oświadczył, iż swój udział w wysokości 3/32 daruje swojemu synowiJ.i w imieniu swoim i syna wniósł o przyznanie nieruchomości na rzecz uczestnikaZ. K.ze spłatą na rzeczJ..
UczestniczkaB. W.ostatecznie oświadczyła, iż przysługujący jej udział w wysokości 3/32 daruje uczestnikowiJ. K. (2). Jednocześnie poparła wniosek, aby nieruchomość przyznaćZ. K..
Również uczestniczkaA. K. (1)zgodziła się na przyznanie nieruchomościZ. K., z tą różnicą, iż ona swój udział (w wysokości 3/32) darowałaZ. K..
UczestnikZ. K.zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawcy i uczestników, aby to jemu przyznać nieruchomość objętą wnioskiem ze spłatą na rzecz pozostałych współwłaścicieli. Podniósł jednak, iż poniósł nakład na przedmiotową nieruchomość w postaci pokrycia w połowie kosztów wybudowania domu oraz budynku gospodarczego, a nadto to on zapłacił za: ogrodzenie na cokole z bramą i furtką od frontu domu, połowę ogrodzenia od stronydziałki (...), chodnik o nawierzchni z kostki cementowej, wykonanie instalacji elektrycznej, posadzki i części tynków w piwnicy, wykonanie instalacji elektrycznej, tynków i posadzki w garażu, wymianę stolarki okiennej w 2011 r., zakup pieca C.O., wymianę drzwi wejściowych oraz malowanie, tapetowanie, remont kuchni i łazienki. Wyjaśniając kwestię ogrodzenia od frontu domu podniósł, iż około 1980 r., po poszerzeniuulicy (...)konieczne było cofnięcie ogrodzenia do granicy działki. Poprzednie ogrodzenie po rozbiórce nie nadawało się już do wykorzystania i wspólnie z rodzicami zapłacił on za nowe ogrodzenie.
Wnioskodawca i pozostali uczestnicy, za wyjątkiemA. K. (1), która poparła stanowisko brataZ., zaprzeczyli, abyZ.opłacał w połowie koszty wybudowania domu i budynku gospodarczego – według nich całość tych kosztów ponieśli ich rodzice. Zaprzeczyli też, aby uczestnik sam pokrył koszt wykonania chodnika z kostki – jego koszt w połowie poniósł uczestnik, a w połowieA.iT. K..
Sad ustalił i zważył, co następuje:
W dniu 30 czerwca 1973 r. została zawarta pomiędzyJ.iZ.małżonkamiR.velR.iT.iA.małżonkamiK.warunkowa umowa sprzedaży udziału w wysokości 1/6 wdziałce nr (...)o powierzchni 46 a 93 m2położonej wZ.przyul. (...). PonieważP. (...)nie skorzystało z przysługującego Państwu prawa pierwokupu, w dniu 12 grudnia 1973 r. została zawarta umowa przeniesienia na rzeczT.iA.małżonkówK.własności udziału wdziałce nr (...).
W krótkim okresie po nabyciu udziału w przedmiotowej nieruchomości (w 1975 r.) małżonkowieT.iA. K. (2)wybudowali na niej budynek mieszkalny oraz budynek gospodarczy. W domu tym, na piętrze, zamieszkał ich synZ. K.wraz z żonąE. K. (1), którzy początkowo otrzymali jeden pokój i kuchnię. Po urodzeniu się dzieciZ.iE. K. (1)zajęli kolejne dwa pokoje na tej kondygnacji. Każda z rodzin ponosiła wydatki związane z malowaniem, tapetowaniem czy też odświeżaniem zajmowanej przez siebie części.
Aktami notarialnymi z 22 listopada 1976 r.J.iZ.małżonkowieR.(Repertorium(...)
P.o wZ.notariuszA. K. (3)) orazT.iA.małżonkowieK.(Repertorium(...)P.wZ.notariuszA. K. (3)) sprzedali Skarbowi Państwa w trybieustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomościprzysługujące im udziały (odpowiednio 5/6 i 1/6) w działce gruntu oznaczonej numerem(...)o powierzchni 02 a 50 m(

    2), wydzielonej z działki uprzednio oznaczonej numerem(...), na poszerzenie ulicy. Pozostała część działki uprzednio oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)otrzymała numer(...). Akty powyższe obejmowały także poza należnością za udziały w gruncie, także należność za ogrodzenie, które wedle twierdzeń sprzedających zostało sfinansowane po ½ przez małżonkówR.i małżonkówK..
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Zambrowie z dnia 26 lipca 1977 r. w sprawie I Ns 286/77, w uwzględnieniu zgodnego wnioskuJ.iZ.małżonkówR.orazT.iA.małżonkówK., została zniesiona współwłasnośćdziałki (...)w ten sposób, iż małżonkomR.została przyznanadziałka (...)o powierzchni 34 ary i 85 m2, a małżonkomK.działka (...)o powierzchni 10 arów i 1 m2.
Po dokonaniu zniesienia współwłasności,A.iT. K.wspólnie z synemZ.postawili od strony ulicy wówczas nazywanejN., a aktualnieH., nowe ogrodzenie – słupki metalowe w cokole betonowym z przęsłami z siatki handlowej z brama i furtką wykonaną z profili kształtowanych. W późniejszym okresie wspólnie też pokryli koszty wykonania chodnika o nawierzchni z kostki cementowej.
Z. K.poniósł wydatki na wykonanie części tynków wewnętrznych, posadzek, instalacji oświetleniowej i gniazd wtykowych w garażu, zakup części stolarki okiennej do domu, drzwi wejściowych, pieca C.O.. Zapłacił on także połowę należności za ogrodzenie od stronydziałki (...).
A. K. (2)zmarła dnia(...)roku. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Zambrowie z dnia 19 sierpnia 2010 roku sygn. akt I Ns 183/10 stwierdzono, iż na podstawie ustawy spadek po niej nabyli: mążT. K.w 1/4 części oraz dzieci: córkaB. W., córkaA. K. (1), synZ. K., synJ. K. (1)każde z nich w 3/16 części.
Umową darowizny z dnia 23 marca 2012 r., zawartą w formie aktu notarialnegoT. K.darował przysługujący mu udział w wysokości 20/32 części w zabudowanejdziałce numer (...)o powierzchni 0996 m2, położonej wZ.przyul. (...), wnukowiJ. K. (2).
T. K.zmarł(...)r., a spadek po nim, zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Zambrowie z dnia 23 marca 2016 r. w sprawie I Ns 171/15 nabył na podstawie testamentu notarialnego synJ. K. (1).
Wartość nieruchomości przyul. (...)wZ.wynosi 405.718 zł, zaś wartość nakładów poczynionych na nią przezZ. K.wynosi 29.634,60 zł.
Działkę (...)zamieszkujeZ. K.. Właściciel większości udziałów w niej -J. K. (2)- przebywa za granicą.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o: częściowo zeznania stron: wnioskodawcyJ. K. (1)(k.268v),B. W.(k.268v, 269 w zw. z k. 111v),A. K. (1)(k.268v w zw. z k. 112),Z. K.(k. 269 w zw. z k.110v-111), zeznania świadków:S. C.(k.267v-268),K. G.(kk.114), częściowo:Z. W.(k.112-112v),E. K. (2)(k.112v-113),E. K. (1)(k.113v),H. T.(k.113v-114), zawiadomienie z Wydziału KW (k.4-5), kserokopię postanowienia (k.7), wypis i wyrys (k.8), informacje (k.48, 272), kopię faktur (k.84,85), kserokopię oświadczenia (k.109), mapę (k.266), postanowienie ze sprawy I Ns 171/15 (k.221), postanowienie ze sprawy I Ns 183/10, akta KW(...)tut. Sądu.
Bezsporny w sprawie był skład majątku spadkowego pozostałego poA. K. (2), a także sposób podziału zgodnie ustalony przez strony postępowania – nieruchomość objęta wnioskiem została zgodnie z tym stanowiskiem przyznana uczestnikowiZ. K.. Sporu nie było też odnośnie nakładu poczynionego na przedmiotową nieruchomość przezZ. K.w postaci: połowy wartości ogrodzenia od stronydziałki (...), na wykonanie części tynków wewnętrznych, posadzek, instalacji oświetleniowej i gniazd wtykowych w budynku gospodarczym, zakup części stolarki okiennej do domu, drzwi wejściowych, pieca C.O.. Jeśli chodzi o zakup pieca i stolarki to ich potwierdzeniem są przede wszystkim rachunki złożone przez uczestnika. W kwestii tynków, posadzek i instalacji elektrycznej w budynku gospodarczym jednoznaczne stanowisko zajęła także pełnomocnik wnioskodawcyJ. K. (1)i uczestnikaJ. K. (2)(łącznie 23/32 udziału) –B. K., która stanowczo stwierdziła, iż prace te wykonałZ. K.: „(…) tylko on korzysta z tego garażu, więc jak chciał korzystać, to musiał sobie zrobić (…).” W świetle tych twierdzeń wnioskodawcy, popartych stanowiskiem pełnomocnikaJ. K. (1)iJ. K. (2)oraz uczestniczkiA. K. (1), Sąd uznał za niewiarygodne zeznania świadkaZ. W., jakoby to świadek wykonywał posadzkę w garażu. Nie było też sporu pomiędzy stronami odnośnie kwestii wykonania ogrodzenia od strony sąsiadaL.- uczestnikZ. K.od początku konsekwentnie wskazywał, iż ogrodzenie to wykonał wspólnie z sąsiadem. Mając powyższe na uwadze, w tym przede wszystkim stanowisko pełnomocnika wnioskodawcy i uczestnikaJ. K. (2), stwierdzić należy, iż nie może być uznane za w pełni wiarygodne oświadczenie przygotowane i napisane przezB. K., a podpisane przezA.iT. K.(k.109), o tym, jakobyZ. K.nie czynił żadnych nakładów na nieruchomość przyul. (...).
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do kwestii tego skąd pochodziły pieniądze na budowę domu i budynku gospodarczego – a więc czy inwestycję tę czyniliA.iT.małżonkowieK.sami, czy też, jak twierdził uczestnikZ. K., razem z nimi, w udziałach po 1/2. Uzasadniając swoje stanowisko uczestnik wskazywał, że przy budowie domu pracował on, jego teść, żona i szwagierka, a pieniądze na budowę pochodziły z jego zarobków, pomocy teścia oraz pożyczek odE. K. (2).
W ocenie Sądu te twierdzenia uczestnika nie polegają na prawdzie, a przeczą im nie tylko wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego, ale także zeznania świadków przesłuchanych w sprawie, w tym zgłoszonych przez samego uczestnika. I tak jeśli chodzi o osobistą pracę uczestnika, jego teścia, żony i szwagierki to ani majster pracujący na budowie (K. G.k.114), ani też pomocnik majstra (S. C.k.267v-268) nie potwierdzili, aby w pracach przy domu uczestniczyła cała rodzinaZ. K.. Również sama szwagierkaH. T.i żonaE. K. (1)nie potwierdziły, aby pracowały przy budowie domu. W sytuacji, gdy na budowie zatrudnionych było dwóch majstrów i dwóch pomocników (vide zeznaniaK. G.iS. C.) ewentualna pomoc uczestnikaZ. K.i jego teścia miała tylko charakter doraźny i sporadyczny, podobnie jak i pracaJ. K. (1)(prace porządkowe – zbieranie desek, wyciąganie gwoździ – vide zeznania świadkaS. C.). Żaden ze świadków przesłuchanych w sprawie nie był też w stanie wskazać jednoznacznie, iż toZ. K.w połowie finansował budowę. W prawdzie świadekK. G.zeznał, iż po pobudowaniu suteren i parteru pieniądze wręczał muZ. K., ale jak przyznał „nie wiem czyje pieniądze mi wręczali”. O tym, iż nie były to pieniądzeZ. K.świadczy zestawienie zeznań tegoż świadka z zeznaniamiE. K. (2). ŚwiadekK.w prawdzie przyznał, iż pożyczał pieniądze na budowę, ale po pierwsze nie wiedział kto w istocie te pieniądze pożyczał „Bywało tak że rozmawiałem z teściem o pożyczce, a przyjeżdżałZ.i brał. Bywało że samZ.pożyczał i oddawał”, a po wtóre stwierdził, że pieniądze te pożyczał dopiero później, na wykończenie górnego piętra. Skoro zatem świadekK. G.zeznał, iż pieniądzeZ. K.wręczał mu po postawieniu suteren i pierwszego piętra, a pożyczka odE. K. (3)była dopiero później, przeto nie może budzić wątpliwości, iżZ.przekazywał majstrowi tylko pieniądze, jakie otrzymał od ojca. Potwierdzeniem słuszności takiego stanowiska są zeznania świadkaS. C., który stanowczo stwierdził, iż zarówno jemu, jak i drugiemu pomocnikowi dniówki wypłacałT. K., z którym oni obydwaj zawierali umowy. Istotnym dowodem w sprawie są także zeznania świadkaH. T., szwagierkiZ. K., która podała, że „w trakcie rozmów przed ślubem z ojcemZ.było powiedziane, że oni będą mieszkać w tym domu, który będzie budowany przez ojcaZ.”. Zauważyć wreszcie należy, iż w dacie prowadzenia budowy,Z. K.iE. K. (1)byli ludźmi bardzo młodymi, dopiero rozpoczynającymi pracę zawodową i to nie na jakiś eksponowanych stanowiskach. Siłą rzeczy ich zarobki nie były także jakieś znaczne na tyle, aby można było z nich prowadzić budowę. Odmiennie natomiast przedstawiała się sytuacja majątkowaT.iA. K. (2), którzy nie tylko, że pracowali „na etatach”, ale prowadzili także gospodarstwo rolne. Jak określił to świadekE. K. (2)„w stosunku do innych ludzi mieszkających na wsi to teściowie byli lepiej ustawieni”. Zauważyć należy też, iż to sami małżonkowieT.iA.kupowali działkę wraz z planami budowlanymi, a więc niewątpliwie chcieli i byli oni w stanie przeprowadzić zamierzoną inwestycję. Mając na uwadze całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, brak jest jakichkolwiek przekonywujących dowodów, poza ogólnikowi stwierdzeniamiZ. K., jego żonyE. K. (1), szwagierkiH. T.i opowiadającej się za nim w istniejącym sporze rodzinnym siostryA. K. (1), świadczących o tym, że budowa domu i budynku gospodarczego była współfinansowana przezZ.i jego rodziców. W ocenie Sądu budowę tę finansowali wyłącznieA.iT. K..
Sporną kwestią w niniejszej sprawie była też budowa ogrodzenia od stronyulicy (...). Wnioskodawca oraz uczestniczkaB. W.twierdzili, iż ogrodzenie od stronyulicy (...)nie było przenoszone, a w związku z tym uczestnikZ. K.nie poniósł żadnych kosztów związanych z jego budową. Tymczasem jak wynika z załączonego do księgi wieczystej zbioru dokumentów nr(...), po sprzedaniu Skarbowi Państwa udziału wdziałce numer (...), na której stało ogrodzenie, koniecznym było wykonanie nowego ogrodzenia. Ponieważ miało to miejsce w okresie późniejszym, już po kilku latach pracy zawodowejZ. K., Sąd uznał za wiarygodne jego zeznania, iż współfinansował on te prace. Potwierdziła to w swoich zeznaniach także jego żonaE. K. (1). Stąd też, w ocenie Sądu, zasadnym jest uznania nakładu uczestnikaZ. K.na ogrodzenie frontowe w wysokości ½ jego wartości.
Na okoliczność ustalenia wartości nieruchomości objętej wnioskiem, a także nakładów zgłoszonych przez uczestnikaZ. K., Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomościJ. D.. Biegły w swojej opinii określił wartość nieruchomości na kwotę 405.718 zł, zaś wartość nakładów poniesionych przez uczestnika, wedle stanowiska wnioskodawcyJ. K. (1)oraz uczestnikówJ. K. (2)iB. W., na kwotę 24.109,40 zł. Powyższa opinia nie była kwestionowana przez żadną ze stron (B. W.iJ. K. (1)złożyli jedynie pisma przedstawiające ich stanowiska w sprawie). W ocenie Sądu, opinia ta, jako oparta na fachowej wiedzy i doświadczeniu biegłego w pełni zasługuje na podzielenie. Została ona należycie uzasadniona, a poczynione w niej ustalenia znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Wszak, jak zostało to już wskazane, w ocenie Sądu, uczestnikZ. K.poniósł też nakład na ½ ogrodzenia od stronyulicy (...). Wartość tego ogrodzenia biegły wyliczył na kwotę 11.050,40 zł (k.166), a więc doliczeniu do jego nakładów podlega kwota 5.525,20 zł, co powoduje, iż łączna wartość nakładówZ. K.zamyka się kwotą 29.634,60 zł. Stąd „czysta” wartość nieruchomości objętej wnioskiem stanowi kwotę 376.083,40 zł. W następstwie przekazań udziałów dokonanych pomiędzy uczestnikami, wartość udziałuZ. K.w tej nieruchomości wynosi 70.515,64 zł, aJ. K. (2)305.567,76 zł.
NależnąJ. K. (2)spłatę, Sąd rozłożył na dwie raty – pierwsza w wysokości 180.000 zł, a więc kwota na jaką w świetle ugody zawartej w toku sprawy był przygotowanyZ. K.płatna w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia, a reszta płatna w terminie 12 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia. Za rozłożeniem tej spłaty na dwie raty przemawia duża wysokość spłaty, która jest tylko o 100.000 niższa niż wartość całej nieruchomości, co może stanowić problem w uzyskaniu kredytu hipotecznego na całą spłatę. Dlatego też termin drugiej raty należało wydłużyć, tak aby uczestnik miał możliwość zgromadzenia pieniędzy na nią. Zauważyć też należy, iż uczestnikJ. K. (2)stale przebywa za granicą i nie zostało w żaden sposób wykazane, aby rozłożenie spłaty na raty naruszało jego uzasadnione interesy.
Z tych też względów na podstawieart. 684 kpcw zw. zart. 686 kpcprzy zastosowaniuart. 212 kcpostanowiono jak w punktach I-IV postanowienia.
O kosztach sądowych orzeczono na podstawieart. 520 § 2 kpcmając na uwadze ostateczną wysokość udziałów w nieruchomości objętej wnioskiem (J. K. (2)26/32,Z. K.6/32), a o pozostałych kosztach na mocyart. 520 § 1 kpc.