Sąd Okręgowy w Gliwicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 49/15
Data wyroku: 2017-01-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Majewska-Czajkowska
Słowa kluczowe: Uchwały organów spółdzielni
Podstawa prawna: art. 189 kc

Sygn. akt: I C 49/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 stycznia 2017 roku
Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodnicząca:

SSO Beata Majewska-Czajkowska

Protokolant:

sekr. sądowy Julia Piątek

po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2017 roku w Gliwicach
sprawy z powództwaK. M.
przeciwko(...)wR.
o ustalenie nieistnienia uchwały, o stwierdzenie nieważności uchwały i o uchylenie uchwały

1
oddala powództwo o ustalenie nieistnienia uchwały Rady Nadzorczej(...)wR.z dnia 5 czerwca 2014 r. nr(...);

2
stwierdza nieważność uchwały Rady Nadzorczej(...)wR.nr(...)z dnia 5 czerwca 2014 r. w zakresie punktu(...), w pozostałym zakresie oddala powództwo o stwierdzenie nieważności uchwały;

3
oddala powództwo o uchylenie uchwały Rady Nadzorczej(...)wR.z dnia 5 czerwca 2014 r. nr(...);

4
zasądza od powodaK. M.na rzecz pozwanej(...)wR.kwotę 98,50 (dziewięćdziesiąt osiem 50/100) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

5
nakazuje pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Gliwicach kwotę 154,40 (sto pięćdziesiąt cztery 40/100) złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

SSO Beata Majewska-Czajkowska
Sygnatura akt I C 49/15

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 11 marca 2015r. powódK. M.wniósł o ustalenie, że uchwała Rady Nadzorczej(...)nr(...)z dnia 5.06. 2014r. nie istnieje ewentualnie o stwierdzenie nieważności tej uchwały, ewentualnie o jej uchylenie. Zasądzenie kosztów postępowanie od pozwanego na rzecz powoda.
W uzasadnieniu powód podał, że przed tut. Sądem pod sygnaturą I C 166/14 zawisła sprawa, której przedmiotem jest stwierdzenie nieważności uchwały walnego zgromadzenia członków(...)nr(...)w sprawie wyboru członków Rady Nadzorczej. W związku z tym wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania w sprawie I C 166/14 wskazując, że orzeczenie w tej sprawie jest prejudykatem dla niniejszego postępowania w części w jakiej żąda uznania uchwały z nieistniejącą z powodu podjęcia jej przez organ nieprawidłowo wybrany przez Walne Zgromadzenie członków(...).
Jako przyczynę nieważności uchwały podał, że Rada Nadzorcza ukształtował stosunki zobowiązaniowe spółdzielni z mocą wsteczna, zatwierdziła plany ekonomiczno –finansowe spółdzielni za lata 2012-2014r, co jest niedopuszczalne, a tym samym nieważne. Nadto wskazał, że konwalidowana została czynność prawna, która nigdy nie nastąpiła wobec nieistnienia uchwały Rady Nadzorczej z dnia(...), do której odwołuje się zaskarżona uchwała.
Na rozprawie w dniu 1.09.2016r. podniósł dodatkowy argument w zakresie nieistnienia uchwały względnie jej nieważności wskazując, że w dokumencie uchwały(...)złożonym do akt niniejszego postępowania, widnieje liczba osób głosujących za i przeciw uchwale oraz wstrzymujących się od głosu podczas, gdy do akt innych spraw toczących się w Sądach została dołączona treść tej samej uchwały, gdzie liczby te nie były wpisane.
Uznał również za nieważne ustalenie stawek czynszu z data wsteczną, bez wcześniejszego powiadomienia członków spółdzielni o zmianie.
Podnosząc te same zarzuty, co do zaskarżonej uchwały, w sytuacji, w której Sąd nie uwzględniłby pozwu o uznanie jej za nieistniejąca bądź nieważną, wniósł o jej uchylenie.
Na ostatniej rozprawie powód podniósł dodatkowy zarzut, że członkowie Rady Nadzorczej nie zostali zawiadomieni w odpowiednim terminie o zebraniu Rady i nie otrzymali wcześniej materiałów dotyczących porządku obrad.
W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa.
W uzasadnieniu w pierwszej kolejności wskazał na brak interesu prawnego we wniesieniu powództwa na podstawieart189 kcpodnosząc, że powód w żaden sposób interesu tego nie wykazał, a sam fakt bycia członkiem spółdzielni interesu tego nie uzasadnia. Nadto powołał się pozwany na zasady współżycia społecznego, podnosząc, że powód nie uiszcza opłat należnych za używanie lokalu, podejmowane przez niego kroki prawne ukierunkowane są na niekorzyść spółdzielni, a zatem jego roszczenia nie może korzystać z ochrony prawnej Nadto wskazano, że powód nie wykazał na czym polega sprzeczność uchwały z ustawą lub w wypadku żądania uchylenia uchwały sprzeczność ze statutem, dobrymi obyczajami i na czym miałoby polegać godzenie w interesy spółdzielni albo pokrzywdzenie jej członków.
Postanowieniem z dnia 2 lipca 2015r. Sąd zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia sprawy I C 166/14 (k. 55). Po prawomocnym zakończeniu procesu w sprawie I C 166/14 podjęto zawieszone postępowanie.
Sąd ustalił, co następuje:
W tut. Sądzie pod sygnaturą I C 166/14 toczył się proces z powództwa m.in.K. M.przeciwko(...)wR.o stwierdzenie nieważności ewentualnie ustalenie nieistnienia, ewentualnie uchylenie uchwały nr(...)walnego zgromadzenia członków pozwanej Spółdzielni, które odbyło się w dniach 20,21,22,26,27,28,29 maja 2014r w sprawie wyboru członków Rady Nadzorczej pozwanej na kadencję 2014-2017. Wyrokiem z dnia 12 maja 2015r. powództwo oddalono. Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2016r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda od wyroku z dnia 12 maja 2015r. (okoliczności bezsporne).
Na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia7. 07.2015r. w sprawie IC 50/15 uznano za nieistniejącą uchwałę Rady Nadzorczej(...)nr(...)z Dia 7.12.2011r.Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 10.05.2015r.w sprawie V ACa 746/15 oddalił apelacje od wyroku Sądu Okręgowego.( okoliczność niesporna)
W posiedzeniu Rady Nadzorczej w dniu 5 czerwca 2014r. początkowo uczestniczyło 6 jej członków na siedmiu stanowiących cały skład Rady Nadzorczej. Na posiedzenie Rady spóźniła się Zastępca Przewodniczącego Rady, w związku z tym nie uczestniczyła w głosowaniu nad zaskarżoną uchwałą. Przewodniczący Rady Nadzorczej przekazał obecnym na posiedzeniu, iż z uwagi na termin posiedzenia Zarządu materiały przygotowane na posiedzenie wraz z porządkiem obrad nie zostały dostarczone wszystkim członkom w regulaminowym terminie, dlatego też Przewodniczący zobowiązał się do szczegółowego zapoznania z omawianymi materiałami Nie zgłoszono żadnych uwag do porządku obrad. ( dowód : protokół posiedzenia Rady Nadzorczej k 46-49)
Uchwałą nr(...)Rada Nadzorcza;
1.uznała za ważną i obowiązującą uchwałę Rady Nadzorczej(...)nr(...)z dnia 7.12.2011r. zatwierdzająca plany ekonomiczno finansowe na2012r. i stwierdziła, że w/w uchwała wywołuje wszystkie związane z nią skutki.
2.zatwiedziła plany ekonomiczno –finansowe na rok 2013 ustalone przezZarząd (...)uchwała nr(...)z dnia 6.12.2012r. i plany ekonomiczno- finansowe na rok 2014 ustalone przezZarząd (...)uchwała nr(...)z dnia 16.01.2014r.
3.uchwaliła, że stawki opłat zależnych od Spółdzielni za eksploatację i utrzymanie lokali mieszkalnych spółdzielczych i wyodrębnionych oraz lokali użytkowych na rok 2014 pozostają niezmienione w stosunku do ustalonych na lata 2012-2-013, stawki te stosuje się również w sprawach dotyczących rozliczeń z członkami Spółdzielni
W kolejnych pkt. wskazano załączniki do uchwały i datę jej wejścia w życie.
Uchwała została podjęta 6 głosami za, nikt nie był przeciwny uchwale nikt nie wstrzymał się od głosu.( dowód: treść uchwały k 28)
Z zebrania Rady Nadzorczej z dnia 5.06.2014r. został sporządzony protokół, w którym wskazano min. jak przebiegało głosowania nad zaskarżoną uchwała, ilu członków Rady było obecnych, ilu głosowało za przyjęciem uchwały, ilu przeciw i ilu wstrzymało się od głosu. Protokół został podpisany przez Przewodniczącego Rady Nadzorczej, Sekretarza Rady Nadzorczej i protokolanta na następnym zebraniu, po zapoznaniu się i zaakceptowaniu przez członków Rady Nadzorczej jego treści. Ostateczna wersja protokołu nie była kwestionowana przez żadnego członka Rady Nadzorczej.( dowód zeznania świadkówJ. M.iJ. O.- zapis video k 183)
Przyjęte w zaskarżonej uchwale stawki opłat za eksploatacje i utrzymanie lokali odnosiły się do stawek ustalonych na lata 2012- 2013, przy czym zostały ustalone w uchwale Rady Nadzorczej(...)nr(...)z dnia 7.12.2011r., która następnie została uznana za nieistniejącą wyrokiem sądu. O zmianie wysokości opłat na rok 2014r. członkowie spółdzielni nie zostali wcześniej zawiadomieni i nie otrzymali pisemnego uzasadnienia. ( dowód zeznania powodaK. M.k 110, treść uchwały(...)k 29-32)
Treść uchwały nr(...)z 5.06.2014r., stanowiąca faktycznie wyciąg z protokołu posiedzenia Rady Nadzorczej z dnia 5.06.2014r. była powielana w kilku egzemplarzach, które zostały podpisane przez Przewodniczącego i Z-ce Przewodniczącego Rady Nadzorczej. Na skutek przeoczenia nie wszystkie egzemplarze zawierały wskazanie ilości głosujących za i przeciw uchwale oraz wstrzymujących się od głosu. Było to przyczyną dołączenia do akt spraw prowadzonych w sądach egzemplarzy tej samej uchwały bądź zawierających zapisy co do liczby oddanych głosów bądź ich nie zawierających. ( dowód: zeznania św.J. M.iJ. O., oświadczeniaB. G.k 137)
Fakt odbycia posiedzenia Rady Nadzorczej z dnia 5.05. 2014r. oraz obecność członków Rady na tym posiedzeniu Sąd ustalił w oparciu o protokół z posiedzenia. Treść protokołu nie była kwestionowana przez strony. Wobec faktu, iż z protokołu posiedzenia wynikało, iż członkowie Rady Nadzorczej zostali zawiadomieniu o posiedzeniu Rady i otrzymali materiały w terminie niezgodnym z zbędne było dopuszczenie dowodu z zeznań świadków w osobach wszystkich członków Rady na okoliczność nie dotrzymania terminu w tym zakresie. Za zbędne Sąd uznał także przesłuchanie ŚwiadkaB. G.na okoliczność odmienności zapisów w poszczególnych egzemplarzach uchwały wobec treści zeznań pozostałych świadków będących członkami Rady Nadzorczej i złożonego oświadczeniaB. G.wyjaśniające przyczynę zaistnienia rozbieżności.
Sąd zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że niezasadny jest zarzut braku interesu prawnego powoda do wytoczenia powództwa o ustalenie nieważności bądź nieistnienia uchwały Rady Nadzorczej(...). Powód miał interes prawny, bowiem z uwagi na korporacyjny i ekonomiczny związek każdy członek spółdzielni posiada taki interes prawny w ewentualnym zaskarżaniu uchwał organów spółdzielni, nawet wtedy, gdy nie maja one charakteru indywidualnego, skierowanego imiennie do tego członka( pr. Wyrok SN z dnia 17.07.2010r. sygn. Akt IV CSK 24/10 Lex nr645515).
Odnosząc się do zarzutu powoda nieistnienia uchwały wobec podjęcia jej przez organ nieistniejący podnieść należy, że zgodnie zart. 365 § 1 k.p.c.orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrok tut. Sądu z dnia 12 maja 2015r. w sprawie I C 166/14 powództwa m.in.K. M.przeciwko(...)wR.o stwierdzenie nieważności ewentualnie ustalenie nieistnienia, ewentualnie uchylenie uchwały nr(...)walnego zgromadzenia członków pozwanej Spółdzielni, które odbyło się w dniach 20,21,22,26,27,28,29 maja 2014r w sprawie wyboru członków Rady Nadzorczej pozwanej na kadencję 2014-2017, przesądza zatem w sposób wiążący o istnieniu, ważności i skuteczności dokonanego przez walne zgromadzenie wyboru Rady Nadzorczej. Zatem zarzut, że zaskarżona uchwała, nie istnieje z powodu nieważność wyboru członków Rady Nadzorczej, która tę uchwałę podjęła, nie mógł odnieść skutku.
W dalszym toku postępowania powód wskazał, że jego zdaniem uchwała nie istnieje lub jest nieważna, ponieważ do obiegu trafiły różne wersje uchwały, w jednych była wskazana ilość głosów oddanych za, przeciw i wstrzymujących się od głosu, a w innych nie.
Ustawa prawo spółdzielczewrozdziale IIdotyczącym Rady Nadzorczej wart.46określa jedynie zakres jej działania nie uszczegóławiając trybu obradowania i podejmowania uchwała przez ten organ. Z kolei z § 43 pkt 1 Statutu(...)wynika, że szczegółowy sposób działania, tryb obradowania i podejmowania uchwał(…)przez Radę Nadzorczą określa regulamin uchwalony przez Walne Zgromadzenie.( statut(...)k121-134). Zgodnie z § 7 regulaminu Rada Nadzorcza zdolna jest podejmować uchwały przy obecności co najmniej połowy liczby członków. Spełnienie tego wymogu nie było kwestionowane. Przewodniczący poddaje pod głosowanie wnioski. Uchwały podejmowane są zwykłą większością głosów. Przewodniczący odbiera oświadczenia od uczestniczących w głosowaniu członków Rady Nadzorczej. Z obrad spisuje się protokół, który powinien być podpisany przez Przewodniczącego zebrania oraz osobę pełniącą obowiązki Sekretarza posiedzenia.( § 9 Regulaminu). Ze wskazanych uregulowań wynika, że uchwała jest podjęta z chwilą, kiedy odpowiednia ilość członków Rady Nadzorczej przegłosuje jej uchwalenie. Dokumentem, który potwierdza przebieg obrad i ilość oddanych głosów jest protokół z posiedzenie Rady Nadzorczej. Treść tego protokołu nie była kwestionowana przez powoda, a zatem nie ma żadnych podstaw, aby kwestionować jego prawdziwość. Wydane na podstawie tego protokołu wyciągi w zakresie treści poszczególnych uchwał, nawet, jeżeli obarczone są błędem nie mogą wpływać na ważność podjętych uchwał bądź być podstawą stwierdzenia ich nie istnienia. Sporządzenie, bowiem wyciągów z protokołów stanowi jedynie czynność techniczną, bez wpływu na ważność czy też istnienie podjętej uchwały.
Powód na ostatniej rozprawie podniósł również zarzut naruszenia regulaminu(...)poprzez nie poinformowanie w terminie członków Rady Nadzorczej o posiedzeniu i nie dostarczenie im w stosownym czasie materiałów związanych z porządkiem obrad.Artykuł 35 § 5 prawa spółdzielczegostanowi, iż tryb zwoływania posiedzeń organów, o których mowa w § 1 pkt 2-4 i § 3 ( w tym rady nadzorczej) oraz sposób i warunki podejmowania uchwał przez te organy określa statut lub przewidziane w nim regulaminy tych organów. Zgodnie z § 5 ust. 1 Regulaminu Rady Nadzorczej(...)o czasie, miejscu i porządku obrad Rady Nadzorczej jej członkowie i Zarząd zawiadamiani są pisemnie co najmniej na 7 dni przed terminem posiedzenia. Do zawiadomień powinny być dołączone wnioski i inne materiały w sprawach, które mają być rozpatrywane przez Radę, a wymagają wcześniejszego zapoznania się z nimi. Rada Nadzorcza może podejmować uchwały jedynie w sprawach objętych porządkiem obrad podanym do wiadomości członkom Rady w sposób określony w § 5. (§ 7 ust. 2 Regulaminu). Od zasady głosowania wyłącznie w sprawach objętych porządkiem obrad przewidziano wyjątek w § 7 ust. 3 regulaminu, a mianowicie w przypadku, gdy w posiedzeniu Rady Nadzorczej uczestniczą wszyscy jej członkowie żaden z nich nie sprzeciwia się wniesieniu do porządku obrad sprawy dotychczas w nim nie ujętej, a także wszyscy zgadzają się na jej głosowanie, uchwały podjęte we wniesionej sprawie są ważne, za wyjątkiem odwołania członków Zarządu.
W posiedzeniu Rady Nadzorczej w dniu 5.06.2014r. brali udział wszyscy jej członkowie, przy czym na posiedzenie spóźnił się jeden z członków, który w konsekwencji nie brał udziału w głosowaniu nad przedmiotową uchwałą. W ocenie Sądu wobec obecności na posiedzeniu Rady ostatecznie wszystkich członków znajduje zastosowanie wyjątek określony w§ 7 ust. 3 regulaminu, bowiem spóźniony członek Rady Nadzorczej miał możliwość złożenia zastrzeżeń, jednak nie wyraził sprzeciwu ani co do porządku obrad ani co do głosowania nad uchwałami. Spóźnienie to mogłoby jedynie skutkować uznaniem, że jeden z członków wstrzymał się od głosu, a to z uwagi na fakt, iż uchwały zapadają zwykłą większością głosów nie wpłynęłoby na uznanie, że uchwała nie istnieje bądź jest nieważna.
W zakresie zarzutu nieważności uchwały Sąd uznał w części powództwo.
Zgodnie zart.42§ 9 ustawy prawo spółdzielczeorzeczenie sądu ustalające nieistnienie albo nieważność uchwały walnego zgromadzenia bądź uchylające uchwałę ma moc prawną względem wszystkich członków spółdzielni oraz wszystkich jej organów. Choć przepis ten dotyczy uchwał Walnego Zgromadzenie, to nie może budzić wątpliwości, że podobna zasada odnosi się do uchwał Rady Nadzorczej, które zostały uznane przez sąd za nieistniejące. Zasada ta znajduje również potwierdzenie w treści powołanego wcześniejart. 365 § 1 k.p.c.Stwierdzenie przez Sąd nieistnienia uchwały oznacza, że jest ona uznana za nieistniejącą od daty jej uchwalenia( ex tunc).Jako niezgodne z przepisami prawa i stanowiącymi ich obejście należy uznać działanie Rady Nadzorczej, która poprzez podjęcie uchwały stwierdza ważność i skuteczność uchwały, która nie zaistniała w obiegu prawnym. Właściwy organy spółdzielni powinny w takiej sytuacji ponownie sformułować treść uchwały i poddać ją pod głosowanie. Z tych względów Sąd w zakresie punktu pierwszego uchwałę uznał za nieważną.
Również w zakresie punktu(...)uchwały nr(...), należy zwrócić uwagę, że w istocie Rada Nadzorcza odwołuje się do stawek opłat za eksploatację i utrzymanie lokalu, które zostały ustalone na mocy postanowień uchwały nr(...), uznanej za nieistniejącą. Jak wynika z treści tej uchwały dołączonej do akt, to w niej zostały ustalone stawki opłat obowiązujące od 1.01.2012r. (k 30).Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowychprzewiduje w art. 4 ust. 7, iż o zmianie wysokości opłat spółdzielnia jest obowiązana zawiadomić osoby, o których mowa w ust. 1-2 i 4 (członków spółdzielni i właścicieli lokali nie będących członkami spółdzielni), co najmniej na 3 miesiące naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego. Zmiana wysokości opłat wymaga uzasadnienia na piśmie. W ocenie Sądu naruszenie przepisów ustawy i ustanawianie stawek opłat we wskazany sposób stanowi w istocie obejście przepisów prawa i powinni skutkować nieważnością uchwały w tej części. Niezależnie od roszczeń przysługującym indywidualnie członkom spółdzielni, wynikającym z art. art. 4 ust. 8 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.
W pozostałym zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia obowiązującego prawa i powództwo o unieważnienie uchwały oddalił.
Sąd przyjął zgodnie a treścią art.46§ 1 ust 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, że Rada Nadzorcza ma prawo podejmować uchwały w zakresie planów gospodarczych, tym samym mogła zatwierdzić plany ekonomiczno finansowe za rok 2013 i 2014, bowiem ani ustawa ani Statut nie wprowadzają w tym zakresie żadnego ograniczenia czasowego.
Niezależnie od żądań ustalenia nieistnienia i ustalenie nieważności uchwały powód wniósł również o uchylenie spornej uchwały. Również w tym zakresie powództwo jest niezasadne, a to ze względu na brak podstawy prawnej takiego żądania. Ustawodawca – inaczej niż w przypadku uchwał walnego zgromadzenia członków spółdzielni (art. 42 prawa spółdzielczego) - nie przewidział generalnej zasady przyznającej członkom spółdzielni prawo do zaskarżania uchwał rady nadzorczej. Prawo takie przysługuje wyłącznie w sytuacjach wprost przewidzianych w ustawie (np.art. 24 § 6 prawa spółdzielczego). Jako, że zaskarżona uchwała Rady Nadzorczej nie mieści się w kategorii uchwał, którym ustawodawca przypisał cechę zaskarżalności w drodze żądania uchylenia uchwały, powodowi nie przysługuje roszczenie o jej uchylenie, a zatem powództwo podlegało oddaleniu.
Powoływanie się przez pozwanego na zasady współżycia społecznego, które w efekcie uniemożliwiałyby uwzględnienie żądań powoda jest o tyle chybione, że sama okoliczność, iż pozwany nie uiszcza opłat, nie może go pozbawiać praw wynikających z obowiązujących przepisów, tym bardziej, że pozwanemu przysługują roszczenia zmierzające do wyegzekwowania należności.
Wobec uwzględnienia w części żądań powoda, Sąd rozdzielił koszty postępowania w równym stopniu na każdą ze stron w oparciu o przepisart. 100 k.p.c.
SSO Beata Majewska-Czajkowska