Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 247/17
Data wyroku: 2017-06-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Katarzyna Antoniak
Słowa kluczowe: Renta rodzinna
Podstawa prawna: art. 65 i 68 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 247/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 czerwca 2017 r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Katarzyna Antoniak

Protokolant

st. sekr. sądowy Anna Wąsak

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2017 r. wS.
odwołaniaT. C.działającej w imieniu małoletniejA. C.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.
z dnia 22 grudnia 2016 r. i z dnia 1 marca 2017 r. Nr(...)
w sprawieT. C.działającej w imieniu małoletniejA. C.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.
o prawo do renty rodzinnej
zmienia zaskarżone decyzje i ustala prawo małoletniejA. C.do renty rodzinnej poG. C.od 1 listopada 2016 roku.
Sygn. akt: IV U 247/17UZASADNIENIE
Decyzją z 20 grudnia 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.działając na podstawieart.65 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń SpołecznychodmówiłT. C.iA. C.prawa do renty rodzinnej poG. C.zmarłym w dniu 21 października 2016r. wskazując, że zmarły nie miał ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, a ponadto w 10-leciu przed zgonem ,tj. w okresie od 21 października 2006r. do 20 października 2016r. nie udowodnił wymaganego 5-letniego okresu zatrudnienia (ubezpieczenia). Udokumentowany w powyższym 10-leciu okres ubezpieczenia wynosi 3 lata, 2 miesiące i 15 dni okresów składkowych oraz 5 dni okresów nieskładkowych, co łącznie stanowi 3 lata, 2 miesiące i 20 dni. Ogólny zaś staż ubezpieczeniaG. C.wynosi 21 lat, 11 miesięcy i 17 dni (decyzja z 20 grudnia 2016r. k.205 akt rentowych).
Na skutek wnioskuT. C.o ponowne rozpatrzenie sprawy o rentę rodzinną poprzez zbadanie stanu zdrowiaG. C., który w maju 2011r. przeszedł operację na kręgosłup, po której nie był w stanie podejmować zatrudnienia, a także w świetle tego, że po urodzeniu córkiA. C.w dniu 11 maja 2004r.G. C.sporadycznie podejmował pracę i w okresie gdy nie pracował opiekował się córką, gdyż ona po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego - we wrześniu 2004r. wróciła do pracy, organ rentowy ponownie zbadał wniosek o rentę rodzinną poG. C.kierując sprawę do lekarza orzecznika, który w orzeczeniu z 2 lutego 2017r. ustalił, że od 30 kwietnia 2011r.G. C.był częściowo niezdolny do pracy (wniosekT. C.z 17 stycznia 2017r. k.207-211 akt rentowych oraz orzeczenie lekarza orzecznika z 2 lutego 2017r. k.213 akt rentowych). Mając na uwadze powyższe ustalenia decyzją z 1 marca 2007r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.ponownie odmówiłT. C.iA. C.prawa do renty rodzinnej poG. C.zmarłym w dniu 21 października 2016r. wskazując, że zmarły nie miał ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, a także nie spełniał warunków do jej uzyskania, gdyż w10-leciu przed zgonem ,tj. w okresie od 21 października 2006r. do 20 października 2016r. nie udowodnił wymaganego 5-letniego okresu zatrudnienia (ubezpieczenia). Udokumentowany w powyższym 10-leciu okres ubezpieczenia wynosi 3 lata, 2 miesiące i 15 dni okresów składkowych oraz 5 dni okresów nieskładkowych, co łącznie stanowi 3 lata, 2 miesiące i 20 dni. Nie udowodnił również 5-letniego okresu ubezpieczenia w 10-leciu przed powstaniem niezdolności do pracy ,tj. w okresie od 30 kwietnia 2001r. do 29 kwietnia 2011r. Udokumentowany w powyższym okresie staż ubezpieczeniowy wynosi 4 lata, 8 miesięcy i 8 dni okresów składkowych oraz 17 dni okresów nieskładkowych, co łącznie stanowi 4 lata, 8 miesięcy i 25 dni. Nadto organ rentowy wskazał, że do okresu ubezpieczeniaG. C.nie zaliczył opieki nad córką, gdyż okoliczność ta nie została wystarczająco udowodniona. W tym zakresie niezbędne jest oświadczenie samego ubezpieczonego, że niewykonywanie pracy spowodowane było koniecznością sprawowania opieki, a w sprawie oświadczenia tego brak, przy czy oświadczenia tego nie może zastąpić oświadczenie małżonki (decyzja z 1 marca 2017r. k.217 akt rentowych).
Odwołanie od obu w/w decyzji złożyłaT. C.działając w imieniu małoletniejA. C.wnosząc o ich zmianę i przyznanieA. C.prawa do renty rodzinnej po ojcuG. C.od miesiąca, w którym zgłoszony został wniosek o rentę. Nadto skarżąca wniosła o zaliczenie do stażu ubezpieczeniowegoG. C.okresu niewykonywania pracy z powodu opieki nad córkąA. C.urodzoną w dniu (...)W uzasadnieniu stanowiska wskazała, że córkaA.jest najmłodszym dzieckiem w rodzinie. Po jej narodzinach ona (T. C.) jako matka korzystała z urlopu macierzyńskiego, a następnie od września 2004r. powróciła do pracy. Natomiast jej mąż –G. C.w okresach, w których nie pracował opiekował się córką. Karmił ją, mył, przebierał, spędzał z nią czas, wychodził na spacery. Okoliczności te mogą potwierdzić świadkowie. Obecnie córkaA. C.ma 12 lat, a brak renty rodzinnej negatywnie wpływa na sytuację finansową rodziny (odwołanie wraz z załącznikami k.1-6 akt sprawy).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując się na przepisy prawa i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.7 akt sprawy).
Sąd ustalił, co następuje:
G. C.zmarł w dniu 21 października 2016r. w wieku 53 lat (odpis skrócony aktu zgonu k.63 akt rentowych). Pozostawił po sobie żonęT. C.oraz czworo dzieci, z których troje jest pełnoletnich – w wieku 33, 32 i 30 lat. Najmłodsza córkaG.iT. A.C.urodziła się w dniu (...), a zatem ma 13 lat i uczęszcza do szkoły podstawowej (odpis skrócony aktu małżeństwaG. C.iT. C.i odpis skrócony akty urodzeniaA. C.k.59 -61 akt rentowych oraz zeznaniaT. C.k.17 akt sprawy).
G. C.za życia nie ubiegał się o rentę z tytułu niezdolności do pracy. W orzeczeniu z 2 lutego 2017r. lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że od 30 kwietnia 2011r.G. C.był częściowo niezdolny do pracy (orzeczenie lekarza orzecznika z 2 lutego 2017r. k.213 akt rentowych). W 10-leciu przed zgonem ,tj. w okresie od 21 października 2006r. do 20 października 2016r.G. C.posiadał okres ubezpieczenia w wymiarze 3 lata, 2 miesiące i 20 dni, z czego 3 lata, 2 miesiące i 15 dni okresów składkowych oraz 5 dni okresów nieskładkowych. Z kolei w 10-leciu przed powstaniem niezdolności do pracy ,tj. w okresie od 30 kwietnia 2001r. do 29 kwietnia 2011r.G. C.posiadał okres ubezpieczenia w wymiarze 4 lata, 8 miesięcy i 25 dni, z czego 4 lata, 8 miesięcy i 8 dni okresów składkowych oraz 17 dni okresów nieskładkowych. Na przestrzeni całego życiaG. C.posiada okres ubezpieczenia w wymiarze 21 lat, 11 miesięcy i 17 dni, z czego 21 lat i 10 miesięcy okresów składkowych oraz 1 miesiąc i 17 dni okresów nieskładkowych (karta przebiegu zatrudnieniaG. C.k.203 akt rentowych).
W chwili narodzinA. C.,tj. w dniu 11 maja 2004r.T. C.pozostawała w zatrudnieniu w Publicznym Gimnazjum wS.. Po urodzeniu córki, w okresie od 11 maja 2004r. do 13 września 2004r.T. C.przebywała na urlopie macierzyńskim, a następnie od 14 września 2004r. powróciła do pracy (zaświadczenie Dyrektora Publicznego Gimnazjum wS.z 17 stycznia 2017r. k.211 akt rentowych). Od powrotuT. C.do pracy do połowy czerwca 2006r. małoletniąA. C.zajmowali się członkowie rodziny, w tym matkaG. C., a doraźnie również wynajmowana w tym celu opiekunka. Od 16 czerwca 2006r.G. C.nie pracował zawodowo (z dniem 15 czerwca 2006r. ustało jego zatrudnienie w firmie stolarskiejM. A.K.z siedzibą wW.– świadectwo pracy z 15 czerwca 2006r. k.43 akt rentowych i poświadczenie ubezpieczenia z 7 grudnia 2016r. k.157 akt rentowych) i od tej daty sprawował on codzienną opiekę nad małoletnią córkąA.. Opiekę tę sprawował do 31 sierpnia 2007r., a zatem przez 1 rok, 2 miesiące i 15 dni. Od 1 września 2007r. - w wieku 3 lat małoletniaA. C.rozpoczęła naukę przedszkolną (zeznania świadków:I. N.iK. G.k.17-17v akt sprawy oraz zeznaniaT. C.k.16v-17 akt sprawy). Kolejne zatrudnienieG. C.podjął od 8 listopada 2011r. w(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.(zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 17 listopada 2016r. k.47 akt rentowych i poświadczenie ubezpieczenia z 7 grudnia 2016r. k.165 akt rentowych oraz karta przebiegu zatrudnienia k.203 akt rentowych).
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieT. C.działającej w imieniu małoletniejA. C.okazało się uzasadnione.
Zgodnie zart.65 ust.1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zwanej dalej ustawą emerytalną (Dz.U. z 2015r., poz.748 ze zm.) renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń, przy czym przy ocenie prawa do renty przyjmuje się, że osoba zmarła była całkowicie niezdolna do pracy. W myśl zaś art.68 ust.1 ustawy emerytalnej dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione mają prawo do renty rodzinnej;

-

do ukończenia 16. roku życia,

do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 lat zycia, albo

bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresach, o których mowa wyżej.

Z ostatniego ze wskazanych uregulowań wynika, żeA. C., posiadająca obecnie 13 lat, znajduje się w gronie członków rodziny uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym ojcuG. C.. Odmawiając wymienionej prawa do renty rodzinnej organ rentowy wskazał, że zmarłyG. C.w chwili śmierci nie był uprawniony do emerytury ani do renty z tytułu niezdolności do pracy i nie spełniał warunków wymaganych do uzyskania jednego z tych świadczeń. Nie ulega wątpliwości, że zmarłyG. C.z uwagi na wiek (ukończone 53 lata) nie spełniał przesłanek nabycia prawa do emerytury. Analizując okoliczności sprawy Sąd doszedł natomiast do przekonania, że wbrew ustaleniom organu rentowego w chwili śmierciG. C.spełniał przesłanki nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy określone art.57 ust.1 oraz art.58 ust.1 pkt 5 i ust.2 ustawy emerytalnej. Z mocy art.65 ust.2 ustawy emerytalnej osobę zmarłą uznaje się za całkowicie niezdolną do pracy. Niezdolność tę przyjmuje się na dzień śmierci, przy czym w okolicznościach danej sprawy możliwe jest ustalenie, że niezdolność do pracy powstała u danej osoby wcześniej. Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie, w której lekarz orzecznik ZUS w orzeczeniu z 2 lutego 2017r. ustalił, że już przed śmierciąG. C.był częściowo niezdolny do pracy i niezdolność ta istniała od 30 kwietnia 2011r. (orzeczenie lekarza orzecznika k.213 akt rentowych). Analizując dalej okoliczności sprawy stwierdzić należy, że przyjmując w/w datę powstania uG. C.niezdolności do pracy, spełniona zostaje przesłanka z art.58 ust.1 pkt 5 ustawy emerytalnej ,tj. w dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy, a zatem na przestrzeni od 30 kwietnia 2001r. do 29 kwietnia 2011r.G. C.posiadał 5-letni okres ubezpieczenia. Z ustaleń organu rentowego opartych o analizę okresów zatrudnienia wynika, że we wskazanym okresieG. C.legitymował się okresem ubezpieczenia w wymiarze 4 lata, 8 miesięcy i 25 dni, z czego 4 lata, 8 miesięcy i 8 dni stanowią okresy składkowe, a 17 dni okresy nieskładkowe (vide: karta przebiegu zatrudnieniaG. C.k.203 akt emerytalnych). Ubezpieczenie w takim wymiarze nie odpowiada ustawowej przesłance wykazania co najmniej 5-letniego okresu ubezpieczenia. Rozpoznając odwołanie skarżącej Sąd doszedł jednak do przekonania, że organ rentowy niezasadnie nie zaliczył do okresu ubezpieczenia jako okresu nieskładkowego okresu, w którymG. C.nie wykonywał pracy zawodowej i sprawował stałą – codzienną opiekę nad małoletnią córkąA. C.ur. w dniu (...)Okres ten – jak wynika z przedstawionych wyżej ustaleń Sądu - przypadał na czas od 16 czerwca 2006r. do 31 sierpnia 2007r., a zatem przed ukończeniem przezA. C.4 roku życia i trwał przez 1 rok, 2 miesiące i 15 dni. W tym miejscu wskazać należy, że okres niewykonywania pracy z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem w wieku do lat 4 stanowi w myśl art.7 pkt 5 ustawy emerytalnej okres nieskładkowy. Zaliczenie wskazanego okresu opieki nad córką, który przypadał w 10-leciu przed powstaniem uG. C.częściowej niezdolności do pracy, stanowi zatem okres nieskładkowy podlegający zaliczeniu do okresu ubezpieczeniaG. C.warunkującego ustalenie prawa do renty rodzinnej na rzeczA. C.. Okres w wymiarze 1 rok, 2 miesiące i 15 dni pozwala na ustalenie, żeG. C.spełniał przesłankę 5-letniego okresu ubezpieczenia. W konsekwencji powyższego, a także mając na uwadze, że w dacie zgonuG. C.pozostawał w ubezpieczeniu (poświadczenie okresu ubezpieczenia k.201 akt rentowych) stwierdzić należało, że po stronieA. C.spełnione zostały przesłanki nabycia prawa do renty rodzinnej po ojcuG. C.. W tym miejscu wskazać należy, że ustalenia co do opieki sprawowanej przezG. C.nad córkąA., Sąd poczynił w oparciu o dowód z dokumentu w postaci zaświadczenia z Publicznego Gimnazjum wS.poświadczającego datę powrotuT. C.do pracy po urlopie macierzyńskim, a także o dowód ze spójnych zeznań świadków w osobachI. N.iK. G.. Osoby te są obce dla rodzinyC., ale jednocześnie utrzymujące w spornym okresie kontakty z członkami tej rodziny i znające ich sytuację rodzinną. Wiarygodność ich zeznań nie budzi wątpliwości. Co do twierdzeń organu rentowego, że okres nieskładkowy, o którym mowa w art.7 pkt 5 ustawy emerytalnej powinien być wykazany oświadczeniem zainteresowanego wskazać należy, że z oczywistych względówG. C.nie mógł złożyć takiego oświadczenia (przed śmiercią nie ubiegał się o rentę), co nie wyklucza możliwości wykazywania takiego okresu przez członków rodziny ubiegających się o rentę rodzinną.
Mając na uwadze całokształt powyższych okoliczności Sąd uznał, że odwołanieT. C.działającej w imieniu i na rzecz małoletniejA. C.zasługuje na uwzględnienie i dlatego na podstawieart.47714§2 kporzekł jak w sentencji wyroku.