Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 152/16
Data wyroku: 2017-02-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zbigniew Szczuka
Słowa kluczowe: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: art 22 kp

Sygn. akt VII U 152/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 lutego 2017 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Zbigniew Szczuka
Protokolant: st. sekr. sądowy Maria Nalewczyńska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2017 r. w Warszawie
sprawyE. P. (1)iZ. L.prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą(...)z siedzibą wW.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.
o podleganie ubezpieczeniom społecznym
na skutek odwołaniaE. P. (1)iZ. L.prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą(...)z siedzibą wW.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.
z dnia 6 listopada 2015 r. znak:(...)
1.zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza iżE. P. (1)podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia u płatnikaZ. L.od dnia 9 marca 2015 r;
2.zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.na rzeczE. P. (1)kwotę 180 zł (słownie: sto osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

UZASADNIENIE
E. P. (1)w dniu 15 grudnia 2015 r. wniosła za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.do Sądu Okręgowego Warszawa-Pragaw Warszawie odwołanie od decyzji w/w organu rentowego z dnia 6 listopada 2015 r.,nr:(...). Odwołująca zaskarżonej decyzji zarzuciła:

⚫

naruszenie prawa materialnego, tj.art. 83 ust.1 pkt 1 oraz art. 68 ust. 1 pkt 1a ustawyz dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychorazart. 58 § 1 k.c.w związku zart. 300 k.p.poprzez uznanie, że ubezpieczona nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemui wypadkowemu od dnia 9 marca 2015 r. jako pracownik płatnika składek(...);

naruszenie prawa procesowego, tj.art. 7 k.p.a.w zw. zart. 77 § 1 k.p.a.i w zw. zart. 80 k.p.a.poprzez zaniechanie dokonania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. wezwanie do złożenia wyjaśnień tylko trzech spośród siedmiu wskazanych świadków, a w konsekwencji brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów;

naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.art. 107 § 3 k.p.a.w zw. zart. 80 k.p.a.poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, dla których organ rentowy odmówił wiarygodności i mocy dowodowej wyjaśnieniom świadków;

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art. 22 k.p.w zw. zart. 65 k.c.i w zw.zart. 300 k.p.poprzez dokonanie błędnej wykładni treści umowy o pracę i uznanie,że z okoliczności sprawy wynika, iż między stronami nie doszło do nawiązania stosunku pracy.

W związku z powyższym odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez uznanie, że ubezpieczona podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu od dnia 9 marca 2015 r. (k. 9-22 a. s.).
Odwołanie od decyzji organu rentowego złożył także w dniu 10 grudnia 2015 r. płatnik składekZ. L.prowadząca działalność gospodarczą podfirmą (...). W uzasadnieniu odwołania płatnik wskazał okoliczności faktyczne, które zostały podniesione już uprzednio w postępowaniu przed organem rentowym potwierdzające, że ubezpieczona była zatrudniona na podstawie umowy o pracę i faktycznie wykonywała swoje obowiązki. Wskazując na powyższe, płatnik składek także wniósło zmianę zaskarżonej decyzji (k. 2-3 a. s.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.w odpowiedzina odwołanie z dnia 11 stycznia 2016 r. wniósł o jego oddalenie na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.W ocenie organu rentowego odwołujący w toku postępowania nie przedstawili dowodów potwierdzających wykonywanie pracyE. P. (1)na rzecz płatnika składek. Organ rentowy wskazał, iż od dnia 18 stycznia 2014 r. do zawarcia kwestionowanej umowyo pracę w dniu 9 marca 2015 r.,E. P. (1)nie posiadała żadnego tytułu do ubezpieczeń społecznych. Podkreślono również, że po powstaniu niezdolności do pracyE. P. (1), płatnik składekZ. L.sama przejęła jej obowiązki, nie zatrudniając nowego pracownika. Przedstawione wyżej okoliczności, w ocenie Oddziału dają podstawydo stwierdzenia, iż umowa o pracę została zawarta dla pozoru w rozumieniuart. 83 k.c.oraz z naruszeniem zasad współżycia społecznego na mocyart. 58 § 2 k.c.jedynie w celu uzyskania świadczeń z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wobec powyższego organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję, w której stwierdził, żeE. P. (1)nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia u płatnika składekZ. L.od dnia9 marca 2015 r. (k. 67-68 a. s.).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Płatnik składekZ. L.prowadziła działalność gospodarczą podfirmą (...)od dnia 25 lipca 2012 r. w zakresie sprzedaży detalicznej gier i zabawek prowadzonej w wyspecjalizowanych sklepach (k. 24 a. s.).
W dniu 9 marca 2015 r.E. P. (1)zawarła umowę o pracę na czas nieokreślonyz płatnikiem składekZ. L.prowadzącą działalność gospodarczą podfirmą (...), zmienioną następnie aneksem z dnia 10 marca 2015 r. Wcześniej strony zawarły dwie umowy o dzieło – z dnia 24 lipca 2014 r. oraz z dnia 20 września 2014 r. (akta ZUS).
Postanowienia umowy z dnia 9 marca 2015 r. zmienionej aneksem z dnia 10 marca 2015 r. przewidywały zatrudnienieE. P. (1)na stanowisku manager do spraw organizacji szkoleń, eventów i konferencji w wymiarze pełnego etatu, z wynagrodzeniem w wysokości 4210,00 złotych brutto. Termin rozpoczęcia pracy został oznaczony przez strony na dzień9 marca 2015 r. (akta ZUS).
W dniu 9 marca 2015 r.E. P. (1)ukończyła szkolenie wstępne w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (k. 4 a. s.).
OdwołującaE. P. (1)świadczyła pracę na rzecz płatnika składekod dnia 9 marca 2015 r. do dnia 16 czerwca 2015 r. Od dnia 17 czerwca 2015 r. odwołująca przebywała na zwolnieniu lekarskim z powodu zagrożonej ciąży (akta ZUS).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.w oparciu o własne ustalenia wydał zaskarżoną decyzję w dniu 6 listopada 2015 r., nr:(...)na podstawieart. 83 ust. 1 pkt 1, art. 68 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 13 października 1998 r.o systemie ubezpieczeń społecznychorazart. 58 § 1 k.c.w związku zart. 300 k.p.Organ rentowy stwierdził, żeE. P. (1)jako pracownik u płatnika składek(...)nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 9 marca 2015 r. Zdaniem Oddziału celem i zamiarem stron stosunku pracy nie była faktyczna realizacja postanowień umowy o pracę, a jedynie uzyskanie przez zainteresowaną statusu pracownika oraz zamiar krótkotrwałego wykonywania pracy za wynagrodzeniem, które miałoby stanowić podstawę do wyliczenia zasiłków z ubezpieczenia chorobowego (
    k. 57-65 a. s.).
Na wniosek ubezpieczonej płatnik składek wypłacał jej wynagrodzenie w formie gotówkowej (akta ZUS).
Odwołująca firma w 2014 r. osiągnęła dochód w wysokości 100324,74 złotych,a w 2015 r. 98619,07 złotych oraz posiadała zaległości w stosunku do organu rentowegoi Urzędu Skarbowego (k. 138-164, 184 i 196-197 a. s.).
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że ubezpieczona posiada wykształcenie średnie. W trakcie kariery zawodowej przez wiele lat zajmowała się organizacją imprez okolicznościowych – w latach 2002-2013 pracowała jako animatori organizator imprez okolicznościowych, a w latach 2008-2013 jako manager imprez sportowo-rekreacyjnych.E. P. (1)była wcześniej zatrudniona u mężaZ. L.,E. L.na stanowisku managera imprez sportowo-rekreacyjnych. Odwołująca w ten sposób poznałaZ. L., z którą najpierw współpracowała na podstawie umów o dzieło,a następnie na podstawie umowy o pracę. PracaE. P. (1)w spornym okresie polegałana nawiązywaniu kontaktów i relacji z potencjalnymi i obecnymi klientami, negocjacjach warunków wykonywania usług, przygotowywaniu umów dotyczących imprez, szkoleńi konferencji, pracach nad przygotowaniem nowej domeny i strony internetowej(...), opracowaniu logotypu i strategii marketingowej dla nowej marki(...), całościowym przygotowaniu i realizacji zleconych imprez. Ubezpieczona świadczyła pracęw swoim mieszkaniu oraz w biurze pracodawcy przyulicy (...)wW.w wymiarze 40 godzin tygodniowo. Wszelkie polecenia służbowe wydawała ubezpieczonej jej przełożonaZ. L.. Odwołująca nie planowała ciąży, ponieważ leczyła się z powodu zespołu policyklicznych jajników. O ciąży ubezpieczona dowiedziała się w kwietniu 2015 r., w siódmym tygodniu ciąży (

    zeznania świadkówR. B. (1),E. J.iE. P. (2)k. 129-130 oraz zeznania odwołujących k. 275-277 a. s.).
W oparciu o opinię biegłej ginekolog dr n. med.E. P. (3), Sąd ustalił, iżE. P. (1)była zdolna do podjęcia zatrudnienia na stanowisku managera do spraw organizacji szkoleń, eventów i konferencji w dacie 9 marca 2015 r. tj. w dniu jej zatrudnienia u płatnika składekZ. L.. Biegła w swojej opinii potwierdziła jednocześnie występujące u ubezpieczonej schorzenia ginekologiczne związane z zespołem policyklicznych jajników (k. 237-238 a. s.).
Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dowody zgromadzone w aktach rentowych i aktach sprawy oraz zeznań świadków:R. B. (2),E. J.iE. P. (2), które potwierdziły fakt zawarcia zakwestionowanej przez organ rentowy umowy o pracę, jak również zakres czynności przez nią wykonywany. Natomiast zeznania ubezpieczonej i płatnika składek wskazały bezpośrednie przyczyny zatrudnienia ubezpieczonej na podstawie stosunku pracy oraz charakter wykonywanych przez nią obowiązków. Powodem zatrudnienia ubezpieczonej były plany rozwoju działalności polegającej na organizacji imprez okolicznościowych oraz plany rozpoczęcia działalności podfirmą (...). Ubezpieczona pracowała wcześniej w zawodzie, a zatem legitymowała się niezbędnym doświadczeniem i wiedzą wymaganą do pracy na stanowisku managera do spraw organizacji szkoleń, eventów i konferencji. Zeznania te wzajemnieze sobą korelowały, były spójne i logiczne oraz zgodne z doświadczeniem życiowym. Brak było wobec tego podstaw do odmówienia im wiarygodności. Także treść spójnej, kompleksowej i wydanej przez niekwestionowanego specjalistę z dziedziny ginekologii opinii biegłego nie budziła wątpliwości Sądu.
Reasumując powyższe, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie należało uznać za kompletny i wystarczający do wydania orzeczenia kończącego postępowanie.
Sąd zważył, co następuje:
OdwołaniaE. P. (1)orazZ. L.prowadzącej działalność gospodarczą podfirmą (...)od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.z dnia 6 listopada 2015 r., nr(...)są uzasadnione i podlegają uwzględnieniu.
Na wstępie rozważań prawnych niniejszej sprawy Sąd Okręgowy wskazuje,iż postępowanie sądowe w sprawach dotyczących ubezpieczenia rentowego wszczynane jest w rezultacie odwołania wniesionego przez ubezpieczonego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ma więc ono charakter odwoławczy. Jego przedmiotem jest ocena zgodnościz prawem - w aspekcie formalnym i materialnym - decyzji wydanej przez organ rentowyna wniosek ubezpieczonego lub z urzędu. Jest zatem postępowaniem kontrolnym. Badanie owej legalności decyzji i orzekanie o niej jest możliwe tylko przy uwzględnieniu stanu faktycznego oraz prawnego istniejącego w chwili wydawania decyzji. Mówiąc inaczej- o zasadności przyznania lub odmowy przyznania świadczenia decydują okoliczności istniejące w chwili ustalania do niego prawa. Postępowanie dowodowe przed sądem jest postępowaniem sprawdzającym, weryfikującym ustalenia dokonane przez organ rentowy. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2004 r., sygn. akt II UK 395/03). Zdaniem Sądu Okręgowego przedmiotowe stanowisko Sądu Najwyższego - pomimo faktu, iż odnosi się bezpośrednio do kwestii związanej z ubezpieczeniami rentowymi - na zasadzie analogii znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem tezy tam zawarte stanowią normy uniwersalne dotyczące bezpośrednio problematyki odwołań od decyzji organu rentowego. Ponadto, stanowisko Sądu Najwyższego uwidacznia, że wiążący w sprawie jest stan prawny obowiązujący w chwili wydawania decyzji.
W aspekcie powyższego wywodu Sąd Okręgowy stwierdza, że kwestią spornąw niniejszym postępowaniu było rozstrzygnięcie, czy ubezpieczonaE. P. (1)faktycznieod dnia 9 marca 2015 r. podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę przezZ. L.prowadzącą działalność gospodarczą podfirmą (...).
Dokonując szczegółowej analizy przepisówustawy z dnia 13 października 1998 r.o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2016 r. poz. 963) zwanej dalej ,,ustawą’’, zauważyć należy, że zgodnie z art. 6 ust 1 pkt 1 ww. ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, którena obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami.
Ponadto, w myśl art. 13 pkt 1 ww. ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają pracownicy od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku.
Opierając się jedynie na powyższych zapisach ustawowych, zauważyć należy,że nawiązanie przez ubezpieczonąE. P. (1)stosunku pracy zZ. L.prowadzącą działalność gospodarczą podfirmą (...)skutkowało objęciem odwołującej ubezpieczeniem społecznym od dnia 9 marca 2015 r. Jednakże z uwagi na charakter decyzji organu rentowego oraz zawarte w treści decyzji stanowisko, ustalenia wymagało, czy faktycznie wyczerpana została dyspozycjaart. 83 § 1 k.c., zgodnie z którym nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. Organ rentowy bowiem podważył w trybie postępowania administracyjnego zasadność objęciaE. P. (1)ubezpieczeniem społecznym, wskazując, iż umowa o pracę z dnia 9 marca 2015 r. zawarta została pozornie,w celu obejścia przepisów prawa, tj. w swojej istocie nawiązanie stosunku pracy zmierzało tylko do uzyskania przez odwołującą świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Sąd Okręgowy, odnosząc się w pierwszej kolejności do elementu dotyczącego pozorności umowy o pracę, zauważa, iż w tym aspekcie odwołać się należy do słusznego stanowiska Sądu Najwyższego, w myśl którego pozorność umowy o pracę ma miejsce nie tylko wówczas, gdy mimo jej zawarcia praca w ogóle nie jest świadczona, ale również wtedy, gdy jest faktycznie świadczona, lecz na innej podstawie niż umowa o pracę. W każdym przypadku decydujące znaczenie ma treść umowy i okoliczności faktyczne jej wykonywania. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt I UK 43/09) Dokonując analizy niniejszej sprawy przez pryzmat powołanego orzeczenia Sądu Najwyższego, zauważyć należy, że kluczowe w sprawie było ustalenie, czy faktycznie była świadczona pracaw związku z umową zawartą pomiędzy ubezpieczoną a płatnikiem składek oraz, czy umowa ta miała charakter umowy o pracę. Oceniając powyższe kwestie, Sąd w oparciuo przeprowadzone postępowanie dowodowe stwierdził, że umowa zawarta pomiędzy stronami miała zdecydowanie charakter umowy o pracę, albowiem spełniała naczelne przesłanki wynikające zart. 22 § 1 k.p.W myśl tego przepisu, przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Postępowanie dowodowe, a w tym materiał dowodowy w postaci dokumentów oraz zeznań świadków, ubezpieczonej i płatnika składek wykazało, że ubezpieczona od dnia9 marca 2015 r. była pracownikiemZ. L.i wykonywała pracę na stanowisku managera do spraw organizacji szkoleń, eventów i konferencji. W trakcie swojego zatrudnieniaE. P. (1)podlegała bezpośrednio pracodawczyni, która decydowałao harmonogramie jej pracy. Tym samym występowała ścisła podległość pomiędzy pracodawcą a pracownikiem. Nadto, praca ubezpieczonej podlegała pełnej weryfikacjii kontroli. Nadzór pracodawcy nad pracownikiem był tu wykonywany w sposób dopuszczalny dla stosunku pracy. Tym samym w ocenie Sądu stosunek łączący odwołującą i płatnika składek spełniał przesłanki wynikające zart. 22 k.p.
Jednocześnie ustalenie przez strony wynagrodzenia za pracę na poziomie 4210,00 złotych brutto nie przemawia za pozornością zawartej umowy o pracę i okolicznośćta nie stanowi podstawy do uznania, że faktycznym celem zawarcia umowy było, jak podnosił to organ rentowy, uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Wynagrodzenie ubezpieczonej było wprawdzie wyższe aniżeli wynagrodzenie innych pracowników płatnika składek, należy jednak mieć na uwadze, że zakres obowiązków pozostałych pracowników był całkowicie odmienny i związany z pracą w sklepie z zabawkami, a wysokość wynagrodzeniaE. P. (1)nie odbiegała znacząco od wynagrodzeń uzyskiwanych przez pracowników zatrudnionych na podobnych stanowiskach na terenieW.. Nadto, Sąd miał na uwadze, iż z ekonomicznego punktu widzenia zatrudnienie ubezpieczonej było całkowicie uzasadnione potrzebami pracodawcy. Jak wynika z zeznań płatnika składek w spornym okresie planował on rozwój działalności związanej z organizacją imprez okolicznościowych, w tym rozwój nowej marki(...).
Jednocześnie rozważając w niniejszej sprawie rozkład ciężaru dowodu, Sąd zważył,że zgodnie z normami generalnymi statuowanymi przede wszystkim przezart. 6 k.c.orazart. 232 k.p.c.strona postępowania obowiązana jest udowodnić wszystkie swoje twierdzenia zgłaszane przez nią w sprawie. Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy, samo twierdzenie dotyczące istotnych dla sprawy okoliczności powinno być udowodnione przez stronę to twierdzenie zgłaszającą (wyrok Sądu Najwyższego z dnia22 listopada 2001 r., sygn. akt I PKN 660/00). Ponadto, jak argumentował Sąd Apelacyjny, przedmiotem postępowania dowodowego są fakty mające istotne znaczenie dla merytorycznej oceny dochodzonego roszczenia (wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 13 kwietnia 2006 r., sygn. akt III AUa 35/06). Sąd opierając się na powyższym, w niniejszej sprawie miał na uwadze,że organ rentowy poza oparciem całej argumentacji na stanowisku wyrażonym w decyzjiz dnia 6 listopada 2015 r. nie wykazał w żadnym stopniu, iż jedyną przyczyną zatrudnienia ubezpieczonej była chęć uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Zdaniem Sądu zawarte w treści decyzji organu rentowego stanowisko jest mało przekonujące i wysoce subiektywne. Reasumując powyższe, Sąd zważył, że organ rentowy w niniejszej sprawie poprzestał wyłącznie na poparciu twierdzeń wynikających z decyzji z dnia 6 listopada 2015 r. i poza wyrażonym stanowiskiem nie przedstawił żadnego dowodu na poparcie własnych twierdzeń. Dlatego zdaniem Sądu należy uznać, iż organ rentowy nie przedstawił żadnych wniosków dowodowych, do których był zobowiązany na podstawieart. 6 k.c.W ocenie Sądu zawartej przez strony umowie o pracę nie można zarzucić wady pozorności. Wobec powyższego Sąd uznał, że ubezpieczonaE. P. (1)podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu tj. emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemuz tytułu zatrudnienia u płatnika składekZ. L.prowadzącej działalność gospodarczą podfirmą (...)i dlatego też na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach zastępstwa procesowego, Sąd Okręgowy orzekł w pkt 2 sentencji wyroku w oparciu o treśćart. 98 k.p.c.w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800), zasądzając od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II OddziałwW.na rzeczE. P. (1)kwotę 180,00 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.