Sąd Okręgowy w Częstochowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 813/17
Data wyroku: 2017-10-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Rafał Łatanik
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 1383 ze zm.)

Sygn. akt IV U 813/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 października 2017 roku
Sąd Okręgowy/Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie
Wydział IV
w składzie:

Przewodniczący SSO Rafał Łatanik

Protokolant starszy sekretarz sądowy Oliwia Rajewska
po rozpoznaniu w dniu 17 października 2017 roku w Częstochowie
sprawyS. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaS. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.
z dnia 31 maja 2017 roku Nr(...)

oddala odwo łanie

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 31 maja 2017 roku numer(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.odmówił ubezpieczonemuS. K.przyznania prawa do emerytury.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podniósł, że ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999 roku nie wykazał wymaganego 25-letniego okresu składkowegoi nieskładkowego. Równocześnie wskazano, iż do stażu emerytalnego nie zaliczono okresu pracy w gospodarstwie rolnym przed 16 roku życia, tj. od 31 grudnia 1972 roku do 7 kwietnia 1973 roku.
W odwołaniu wniesionym do Sądu ubezpieczonyS. K.zakwestionował powyższą decyzję podnosząc, iż organ rentowy w sposób nieuzasadniony nie uznał mu okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 31 grudnia 1972 roku do 7 kwietnia 1973 roku, mimo iż w tym czasie wykonywał w nim sianie, oranie, sadzenie ziemniaków, koszenie i zbierania siana, a ponadto prace przy hodowli zwierząt, tj. krów i trzody chlewnej. Podniósł także, iż pracę zarobkową podjął z dniem 27 maja 1975 roku, a zatem do tego dnia Zakład winien mu uwzględnić okres pracy w gospodarstwie rolny. Poza powyższym wskazał, iżw okresie od sierpnia 1991 roku do stycznia 1994 roku prowadził własną działalność gospodarczą i w znacznej części z tego okresu odprowadzał składki.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział wS.wniósł o oddalenie odwołania wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
S ąd Okręgowy ustalił, co następuje:
S. K.urodził się (...).
W dniu 25 kwietnia 2017 roku ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury.
Na dzień 1 stycznia 1999 roku wnioskodawca wykazał następujące okresy składkowe, tj.:

-

od 28 maja 1975 roku do 31 sierpnia 1976 roku;

od 8 września 1976 roku do 31 sierpnia 1978 roku;

od 7 września 1978 roku do 5 października 1979 roku;

od 6 października 1979 roku do 5 października 1987 roku;

od 7 kwietnia 1987 roku do 14 sierpnia 1991 roku;

od 16 sierpnia 1991 roku do 27 lutego 1992 roku;

od 1 stycznia 1994 roku do 28 kwietnia 1994 roku;

od 11 maja 1995 roku do 21 stycznia 1995 roku oraz

od 18 maja 1995 roku do 31 grudnia 1998 roku

w łącznym wymiarze 21 lat, 4 miesięcy i 6 dni okresów składkowych oraz
okresy uzupełniające – pracy w gospodarstwie rolnym:

-

od 8 kwietnia 1973 roku do 1 stycznia 1975 roku

w łącznym wymiarze 1 roku, 8 miesięcy i 24 dni okresów uzupełniających.
W latach 1972-1975 rodzice ubezpieczonego byli właścicielami gospodarstwa rolnego położonego wB.iG.o powierzchni 1,27 ha i 1,29 ha.
S. K.do czasu podjęcia pracy zawodowej, tj. do 27 maja 1975 roku stale pracował w gospodarstwie rolnym rodziców.
(vide: akta rentowe)
S ąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2017 roku Dz. U. Nr 1383 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy -w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (ust. 2).
Od dnia 1 stycznia 2013 roku wykreślony został obowiązek rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
Jak stanowi art. 27 powyższej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki:
1) osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn;
2) mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobieti 25 lat dla mężczyzn.
W myśl zaśart. 32 ust. 1powołanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa wust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa wust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2). Wiek emerytalny, o którym mowa wyżej, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wykonującym pracę w warunkach szczególnych przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych z uwzględnieniemart. 32 ust. 4a(art. 32 ust. 4).Art. 32 ust. 4autracił moc z dniem 24 czerwca 2004 roku na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2004 roku (Dz. U. Nr 144, poz. 1530), z powodu niezgodności zart. 2 i 32 Konstytucji RP. Co należy rozumieć przez przepisy dotychczasowe zostało wyjaśnione w uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 roku III ZP 30/01 (OSNP 2002/10, poz. 243). Według Sądu Najwyższego przez „przepisy dotychczasowe” należy rozumieć niektóre normy rozporządzenia, jednakże nie całość przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z §1 ust. 1 wyżej wskazanego aktu prawnego rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami". Właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalali w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B (§ 1 ust. 2). Okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy te, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy (§ 2 wyżej powołanego rozporządzenia).
Przepisy § 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia, zgodnie z powołanym wyżej orzeczeniem Sądu Najwyższego nie należą do „przepisów dotychczasowych”, bowiem nie normują materii wskazanej w art. 32 ust. 4 powołanej ustawy, czyli nie określają ani wieku emerytalnego, ani rodzajów i stanowisk pracy, ani warunków przechodzenia na emeryturę. Stanowisko Sądu Najwyższego znalazło również potwierdzenie w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2004 roku.
Za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej "wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobieti 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§3 rozporządzenia). Pracownik, który wykonywał pracew szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

1
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracyw szczególnych warunkach (§4 powołanego wyżej rozporządzenia).

W niniejszej sprawie niekwestionowanym jest, iż na dzień 1 stycznia 1999 rokuS. K.wykazał wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach. Spornym pozostało jedynie ustalenie, czy ubezpieczony na ten dzień wykazał wymagany 25-letni staż emerytalny.
Organ rentowy odmówił zaliczenia do stażu emerytalnego ubezpieczonego okresu jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 31 grudnia 1972 roku do 7 kwietnia 1973 roku, albowiem praca ta wykonywana była przed ukończeniem przezS. K.16-tego roku życia.
Przepis art. 10 ust. 1 cytowanej już ustawy stanowi, iż przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je jak okresy składkowe:
1) okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidzianew odrębnych przepisach składki,
2) przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnegopo ukończeniu 16 roku życia,
3) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia.
jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
W niniejszej sprawie organ rentowy nie kwestionował samego faktu wykonywania przez ubezpieczonego pracy w gospodarstwie rolnym, o czym świadczy zaliczenie mu do stażu emerytalnego okresu jego pracy od 8 kwietnia 1973 roku do 1 stycznia 1975 roku. Niezrozumiałym w takiej sytuacji jest jedynie pominięcie okresu od 2 stycznia 1975 roku do 27 maja 1975 roku, tj. do dnia poprzedzającego podjęcie pierwszej pracy. Uwzględnienie jednak nawet tego okresu nie daS. K.wymaganego 25-letniego stażu emerytalnego. Wbrew żądaniom ubezpieczonego brak jest natomiast podstaw do uwzględnienia okresu jego pracy w gospodarstwie rolnym przed 8 kwietnia 1973 roku, tj. przed osiągnięciem przez niego 16-tego roku życia. Z cytowanego wyżej art. 10 ust. 1 pkt 2 wyraźnie wynika, iż przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględnia się, jako okresy składkowe, okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończenia 16-tego roku życia. Brak jest zatem podstaw do zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie, ale przed osiągnięciem tego wieku, nawet mimo faktycznego wykonywania pracy w tym gospodarstwie.
Odnosząc się natomiast do okresu pracy ubezpieczonego w Komitecie Gazowniczy przy gazyfikacjiP.iŻ., toS. M.na tę okoliczność nie przedłożył żadnych dowodów. Odwołujący zresztą sam nie był w stanie wskazać zarówno podstawy zatrudnienia, jak również faktycznego okresu wykonywania tej pracy, co dodatkowo wyklucza możliwość badania tego okresu.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawieart. 47714 § 1 k.p.c.