Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 928/15
Data wyroku: 2017-02-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Braczkowska
Słowa kluczowe: Najem
Podstawa prawna: art. 189 kpc

Sygn. akt II C 928/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 lutego 2017 roku
Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi, II Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSRA. B.
Protokolant: sekretarz sądowyP. O.
po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2017 roku w Łodzi
na rozprawie
sprawy z powództwaM. S.
przeciwko GminieŁ.Zarządowi Lokali Miejskich wŁ.
o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu
ustala, żeM. S.wstąpił w stosunek najmulokalu mieszkalnego numer (...)położonego wŁ.przyul. (...)po matceJ. S. (1)zmarłej w dniu 11 lutego 2014 roku.
Sygn. akt II C 928/15

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 17 listopada 2015 roku, skierowanym przeciwko MiastuŁ.Administracji Zasobów KomunalnychŁ.wŁ.,M. S.wniósł o ustalenie wstąpienia w stosunek najmulokalu mieszkalnego numer (...)położonego wŁ.przyulicy (...)po zmarłej w dniu 11 lutego 2014 roku najemczyni – matce powoda.
W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że mieszkał na stałe z matką od września 2008 roku, jednak w miejscu zamieszkania bywał jedynie w soboty i niedziele, gdyż pracował jako kierowca. Wskazał, że prowadził wspólne z matką gospodarstwo domowe i mieszkał z nią aż do jej śmierci. Wskazał również, iż przebywał w Zakładzie Karnym, po opuszczeniu którego znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Powód wniósł o zwolnienie go z opłat i kosztów sądowych
(pozew – k. 2)
Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2015 roku, Sąd zwolnił powodaM. S.od kosztów sądowych w postaci opłaty od pozwu, oddalając jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałej części.
(postanowienie – k. 11)
W odpowiedzi na pozew pełnomocnik pozwanego wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu. Wskazał, że powód nie udowodnił należycie przesłanek uzasadniających wstąpienie w stosunek najmu po zmarłejJ. S. (1). Podniósł, że przeprowadzony po śmierci najemczyni lokalu – na zlecenie pozwanego - wywiad środowiskowy nie wykazał w sposób jednoznaczny okoliczności zamieszkiwania powoda wlokalu mieszkalnym numer (...)położonym wŁ.przyulicy (...)
(odpowiedź na pozew k. 13-15 )
W toku dalszego postępowania strony pozostały przy dotychczasowych stanowiskach.
(protokół  elektroniczny  rozprawy  z dnia 9 lutego 2017r. – k. 117-120)

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
J. S. (1)była najemczyniąlokalu mieszkalnego numer (...)położonego wŁ.przyulicy (...). Zmarła dnia 11 lutego 2014 roku.M. S.to jej syn.
(okoliczności bezsporne )
M. S.dolokalu mieszkalnego numer (...)położonego wŁ.przyul. (...)wprowadził się wraz z matkąJ. S. (1)oraz bratemJ.w 1974 roku. W 1978 toku powód ożenił się zA. Ł.i zamieszkał wraz z nią wlokalu mieszkalnym numer (...)położonego wŁ.przyul. (...).
Wyrokiem z dnia 29 października 2007 roku wydanym w sprawie XII C 1324/07 Sąd Okręgowy w Łodzi rozwiązał związek małżeńskiA. Ł. z domu Ł.iM. S..
(zeznania powoda w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 9 lutego 2017r. k.  118-119,  kopia wyroku rozwodowego k. 114, zaświadczenie o zameldowaniu k. 115 , zeznania świadkaW. A.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 15 lutego 2016r. k. 87 , zeznania świadkaD. S.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 15 lutego 2016r. k. 39 )
Po rozwodzie powód przebywał przez pewien okres czasu w Wielkiej Brytanii, gdzie pracował. Po powrocie z Wielkiej Brytanii do Polski nie wrócił do mieszkania żony, od września 2008 roku zamieszkał z matkąJ. S. (1). Wprowadzając się do mamy powód przywiózł należący do niego płaski telewizorL.-owy, kino domowe, pościel i rzeczy osobiste. Z uwagi na fakt, że mieszkanie zajmowane wcześniej przezJ. S. (1)składa się z dwóch pokoi, powód zajął mniejszy pokój, aJ. S. (1)zajęła większy pokój. W mieszkaniu znajdowały się rzeczy powoda, miedzy innymi sprzęt do odtwarzania muzyki. W okresie czasu do września 2008 roku do śmierciJ. S. (1)oraz w okresie późniejszymlokal mieszkalny numer (...)położony wŁ.przyul. (...)był dla powoda jedynym centrum życiowym. W tym lokalu powód nocował, prał, gotował, kąpał się, robił w nim zakupy dla siebie i matki. W tym okresie czasu jedynie czasami sypiał u konkubiny mieszkającej w tym samym bloku, z którą rozstał się na około rok przed śmiercią matki.
(zeznania powoda w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 9 lutego 2017r. k. 118-119 , zeznania świadkaW. A.w protokole elektronicznym  rozprawy  z dnia 15 lutego 2016 roku k. 87, zeznania świadkaD. J.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 30 maja 2016r. k. 56 , zeznania świadkaM. B.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 15 lutego 2016 roku k. 38-39 , zeznania świadkaD. S.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 15 lutego 2016r. k. 39 , zeznania świadkaM. Z.w protokole elektronicznym  rozprzwy  z dnia 30 maja 2016r. k. 58-59 )
Powód zawsze pracował jako kierowca na tirach i dużych samchodach specjalizowanych w budownictwie. Pracował w kraju i za granicą. Pracował w różne dni tygodnia i w różnych godzinach. Zdarzało się że wyjeżdżał na trasy w środku nocy, aby na rano być w miejscu docelowym. Często wyjeżdżał nad ranem w poniedziałek i wracał w piątek późno w nocy lub dopiero w sobotę. Często powoda nie było w miejscu zamieszkania 5-6 dni w tygodniu. Do końca 2012 roku powód pracował wfirmie (...), która mieściła się 5 minut drogi od mieszkania powoda przyul. (...).
(zeznania powoda w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 9 lutego 2017r. k. 118-119 , zeznania świadkaD. J.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 30 maja 2016r. k. 56 , zeznania świadkaD. S.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 15 lutego 2016r. k. 39 , zeznania świadkaH. A.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 30 maja 2016r. k. 59-60 )
J. S. (1)była często odwiedzana przez drugiego z jej synów –J.. Przychodził on w odwiedziny do matki prawie codziennie, jadał u niej obiady, odwiedzał kolegów. Po wprowadzeniu się do matkiM. S.poznał znajomych jego brata i jego mamy, którzy dla niego byli „dziwni”. Osoby te zachowywały się głośno, zakłócały porządek, zanieczyszczały klatkę schodową i windę.J. S. (2)zmarł przed matką.
(zeznania powoda w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 9 lutego 2017 r. k. 118-119, zeznania świadkaI. K.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 30 maja 2016r. k. 57-58, zeznania świadkaJ. D.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 12 września 2016r. k. 82-83,  zeznania świadkaP. O.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 12 września 2016r. k. 85, zeznania świadkaP. A.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 12 września 2016r. k. 84-85)
Na około pół roku przed śmierciąJ. S. (1)jej stan zdrowia się pogorszył, cierpiała na demencję starczą, miała problemy z pamięcią, chodziła po klatce i nie mogła trafić do własnego mieszkania, trzęsły jej się ręce.
(zeznania świadkaI. K.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 30 maja 2016r. k. 57-58;  zeznania świadkaJ. M.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 12 września 2016r. k. 81-82 , zeznania świadkaP. A.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 12 września 2016r. k. 84-85)
M. S.w okresie czasu od maja do października 2014 roku przebywał w Zakładzie Karnym, gdzie odbywał karę pozbawienia wolności. Podobnie w Zakładzie Karnym przebywał w przez 8 miesięcy w 2015 roku.
(zeznania powoda w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 9 lutego 2017r. k. 118-119 , zeznania świadkaD. S.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 15 lutego 2016r. k. 39 ; zeznania świadkaI. K.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 30 maja 2016r. k. 57-58 )
Od 2010 roku adresem korespondencyjnym powoda był adres naul. (...). Ten adres był przez niego podawany pracodawcom, w tymD. J. (2). Taki adres podał jako adres do korespondencji w chwili podpisywania umowy rachunku bankowego w(...) Banku (...)w dniu 14 października 2008 roku.
(kopia umowy rachunku bankowego k. 116; zeznania powoda w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 9 lutego 2017r. k. 118-119, zeznania świadkaD. J.w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 30 maja 2016r. k. 56)
Powód do chwili obecnej mieszka wlokalu mieszkalnym numer (...)położonym wŁ.przyul. (...)wŁ., jest to jego centrum życiowe, nie ma żadnego innego lokalu w którym mógłby zamieszkać.
(zeznania powoda w protokole elektronicznym rozprawy z dnia 9 lutego 2017r. k. 118-119)
Pismem z dnia 8 kwietnia 2014 roku strona pozwana odmówiłaM. S.wstąpienia w stosunek najmulokalu mieszkalnego numer (...)położonego wŁ.przyul. (...), z uwagi na fakt, że przeprowadzony na jej zlecenie wywiad środowiskowy nie potwierdził fakt stałego zamieszkiwania powoda z matką do chili jej śmierci.
(pismo z dnia 8.04.2-14r. k. 17)
Z powództwa Zarządu Lokali Miejskich przeciwkoM. S.toczy się przed tutejszym Sądem Rejonowym sprawa o eksmisję, która pozostaje zawieszona do czasu prawomocnego zakończenia przedmiotowego postępowania.
(okoliczność bezsporna)
Stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony na podstawie powołanych wyżej dowodów w postaci zeznań świadków, przesłuchania powoda, któremu Sąd w pełni dał wiarę, a także złożonych do akt sprawy dokumentów oraz ich kserokopii.
Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkaM. B. (2)w zakresie w jakim wskazała ona, że na około rok przed śmierciąJ. S. (1)powoda nie było przez niecały rok. Zeznania świadka w tym zakresie pozostają w sprzeczności z zeznaniami powoda, które Sąd uznał za wiarygodne, a ponadto stoją one w sprzeczności z zeznaniami świadków:W. A. (2),D. S. (2),M. Z.,D. J. (2). Co więcej, jak wynika z ustalonego przez Sąd stanu faktycznego w sprawie, do końca 2012 roku powód pracował w firmie świadkaD. J. (2). Wtedy zwykle nie było go w miejscu zamieszkania przez 5-6 dni w tygodniu. Zwykle wychodził bardzo wcześnie rano, a wracał późnymi wieczorami lub w weekendy. Świadek mogła powoda po prostu nie widywać w tym okresie czasu w domu. Tym bardziej, że świadek sama wskazała, że mniej więcej od 2008 roku widywała powoda częściej niż uprzednio, gdyż zamieszkał on u matki na około 5 lat przed jej śmiercią.
Sąd w ustaleniach faktycznych pominął zeznania świadkaE. Z.iI. N., gdyż nie wnoszą one nic do sprawy.
Jeśli chodzi o zeznania świadkówJ. M.,J. D.,P. A.,P. O., to stały się one podstawą ustaleń faktycznych Sądu w zakresie okoliczności pobocznych do faktu zamieszkiwania powoda wlokalu mieszkalnym numer (...)położonym wŁ.przyulicy (...), gdyż żaden w powyżej wymienionych świadków nie był w stanie potwierdzić, czy powód mieszkał czy nie mieszkał z matką w okresie bezpośrednio poprzedzającym śmierćJ. S. (1). Świadkowie ci albo nie posiadali szczegółowej wiedzy na ten temat, albo się tą kwestia w ogóle nie interesowali. Ponadto, szereg okoliczności o jakich wspominali świadkowie podczas przesłuchania pozostaje obojętny z punktu widzenia merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie powód wnosił o ustalenie, że wstąpił w stosunek najmulokalu mieszkalnego numer (...)położonego wŁ.przyulicy (...)po zmarłej najemczyniJ. S. (1).
Normy polskiego prawa cywilnego, poza kilkoma wyjątkami, w zasadzie nie dają podstawy do konstruowania żądania w postaci ustalenia stosunku prawnego lub prawa. Taką normą ogólną, mającą w swej podstawowej treści sens materialnoprawny, choć umieszczoną wkodeksie postępowania cywilnego, jestart. 189 k.p.c., zgodnie z którym powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. W świetle powołanego przepisu, interes prawny stanowi przesłankę merytoryczną powództwa o ustalenie stosunku prawnego lub prawa. Decyduje o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, że wymieniony w powództwie stosunek prawny lub prawo istnieje bądź nie istnieje. Drugą przesłanką merytoryczną takiego powództwa jest wykazanie przez powoda prawdziwości jego twierdzeń o tym, że dany stosunek prawny lub prawo rzeczywiście istnieje czy też nie istnieje.
Powszechnie przyjmuje się, iż interes prawny w rozumieniuart. 189 k.p.c.zachodzi wówczas, gdy z obiektywnego punktu widzenia istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa, która może zostać usunięta na skutek wydania wyroku przez sąd.
Przykładem powództwa o ustalenie opartego naart. 189 k.p.c.jest powództwo o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu.
Orzeczenie w tym przedmiocie ma charakter deklaratywny – wstąpienie w stosunek najmu następuje z mocy prawa, z chwilą zgonu najemcy. Wyrok Sądu w tych sytuacjach stanowi jedynie potwierdzenie tego faktu. Zasadność powództwa podlega badaniu na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zgonu najemcy (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2002 r., sygn. akt III CZP 36/02, opubl. OSNC z 2003 roku, Nr 4, poz. 45).
Stosownie do treściart. 691 § 1 k.c., w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Zgodnie z§ 2 art. 691 k.c., osoby wymienione w§ 1wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. Natomiast, w razie braku osób wymienionych w§ 1stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa (§ 3 art.691 k.c.). Przytoczonych przepisów nie stosuje się w razie śmierci jednego ze współnajemców lokalu mieszkalnego (art. 691 § 5 k.c.).
W doktrynie i orzecznictwie powszechnie reprezentowany jest pogląd, że powód, który wnosi o ustalenie, że wstąpił w stosunek najmu na podstawieart. 691 k.c.powinien wykazać także istnienie interesu prawnego w rozumieniuart.189 k.p.c., a więc wykazać, że powstała taka sytuacja prawna, w której doszło do wątpliwości, czy przysługuje mu przymiot najemcy danego lokalu (wynikający zart. 691 k.c.), czy też nie i dlatego konieczne jest potwierdzenie istnienia tego stosunku przez sąd w wyroku (tak m.in. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 listopada 1996 roku, III CZP 115/96, OSNC 1997 rok, nr 4, poz.35).
Powszechnie przyjmuje się, iż żądanie ustalenia wstąpienia w stosunek najmu jako roszczenie procesowe nie ulega przedawnieniu (tak również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 lutego 2002 roku,(...)527/00, OSNC 2002 rok, nr 12, poz.159).
Katalog uprawnionych wskazany w przepisieart. 691 k.c.jest zamknięty – jest to wyliczenie enumeratywne, nie dające możliwości dalszej interpretacji. Nie jest możliwa wykładnia rozszerzająca w tym zakresie.
Przesłanką pozytywną zastosowania powołanej regulacji jest także stałe zamieszkiwanie z najemcą w przedmiotowym lokalu w chwili jego śmierci. Pojęcie „stałego zamieszkiwania” zostało sprecyzowane w judykaturze jako zamieszkiwanie w konkretnym mieszkaniu, w określonej miejscowości z zamiarem stałego pobytu, wyrażonym przez to, że w tym mieszkaniu i w tej miejscowości skupia się życie osobiste i działalność osoby bliskiej najemcy (tak wyrok SN z dnia 6 maja 1980 roku, sygn. akt III CRN 61/80, opubl. Monitor Prawniczy z 1994 r., Nr 9, poz. 273).
Mieszkanie to stanowić musi miejsce ześrodkowania jej życiowej działalności, centrum jej spraw życiowych, przy czym stan ten musi trwać do chwili śmierci najemcy (tak między innymi Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 marca 1981 roku, III CRN 30/81, Monitor Prawniczy 1994 roku, nr 9, poz. 273, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 stycznia 1981 roku, III CRN 314/80, OSNC 1981 rok, nr 6, poz.119, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 października 1980 roku, III CRN 230/80, Monitor Prawniczy 1994 rok, nr 9, poz. 273, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 maja 1980 roku, III CRN 61/80, Monitor Prawniczy 1994 rok, nr 9, poz. 273).
W myśl powołanego przepisu, nie są wymagane obecnie żadne inne warunki wstąpienia w stosunek najmu, w szczególności konieczność sprawowania opieki nad najemcą, czy zameldowania w lokalu.
W niniejszej sprawie wszystkie przesłanki wstąpienia w stosunek najmu zostały spełnione. Powód wykazał, że posiada interes prawny w ustaleniu wstąpienia w stosunek najmu po zmarłej matce, gdyż strona pozwana poinformowała go o braku podstaw do wydania pozytywnej decyzji dotyczącej ustalenia jego wstąpienia w stosunek najmu po matce, wezwała go do opróżnienia spornego lokalu i wystąpiła na drogę sądową z pozwem o eksmisję.
Nie kwestionowanym było, że powód jest synemJ. S. (1), która była najemczynią spornego lokalu.
Powód udowodnił także fakt stałego zamieszkiwania z najemcą do chwili jej śmierci. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż przedmiotowy lokal stanowił centrum życiowe powoda, w którym posiadał swoje rzeczy osobiste, miał swój pokój. Oceny tej nie może zmieniać charakter pracy powoda i fakt, iż często przebywał on poza miejscem zamieszkania przez 5 a nawet 6 dni w tygodniu. Zawsze jednak wracał do mieszkania zajmowanego wraz z matką. Tak jak wskazał: prał, gotował, kapał się, robił zakupy w weekendy. Podobnie oceny tej nie może zmieniać fakt, że czasem powód nocował w konkubiny mieszkającej w tym samym bloku co jego matka, z którą jednak rozstał się na około rok przed śmierciąJ. S. (1).
Nadal powód jednak pozostawał wlokalu numer (...)przyulicy (...)z zamiarem stałego pobytu. Ten adres wskazywał jako adres zamieszkania i adres do korespondencji pracodawcom i w banku. W mieszkaniu tym skupiało się jego życie osobiste. Pomimo dwukrotnych pobytów w Zakładzie Karnym po śmierci matki,M. S.nadal mieszka w tym lokalu i chce w nim mieszkać nadal. Nie posiada innego centrum życiowego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawieart. 189 k.p.c.ustalił, iż powód wstąpił w stosunek najmu przedmiotowego lokalu po matceJ. S. (1)zmarłej w dniu 11 lutego 2014 roku.