Sąd Rejonowy w Chojnicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 939/16
Data wyroku: 2016-12-22 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Magdalena Tyl-Sporysz
Podstawa prawna: 679 kpc

Sygn. akt: I Ns 939/16

POSTANOWIENIE
Dnia 22 grudnia 2016 r.
Sąd Rejonowy w Chojnicach I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Magdalena Tyl-Sporysz

Protokolant:

st. sekr. sądowy Izabela Buse

po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. w Chojnicach na rozprawie
sprawy z wnioskuI. L.
z udziałemR. L.,M. O.,M. S.,A. T.,M. A.,M. L. (1)iM. M.
o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w sprawie I Ns 929/75
postanawia:
oddalić wniosek.
Sygn. akt: I Ns 939/16

UZASADNIENIE
Wnioskiem z 07.05.2015r.I. L.domagał się zmiany postanowienia Sądu Rejonowego w Chojnicach z dnia 30 października 1975r. stwierdzającego nabycie spadku poB. S.w ten sposób, aby zaliczyć do masy spadkowej także nieruchomość, która została pominięta w wyżej wskazanym postanowieniu, a co miało miejsce w sprawie Ns 929/75. Jako uczestników postępowania wskazał:R. L.,M. S.,A. T.,M. O.,K. S. (1),M. A.,M. L. (1),M. L. (2).
W argumentacji swojego żądania wnioskodawca wskazał, iż postanowieniem Sądu Okręgowego w Słupsku z 02 lipca 2004r. w sprawie IV Ca 325/04 stwierdzono nabycie przezB. S.prawa własności nieruchomości w drodze zasiedzenia ze skutkiem na dzień 1 stycznia 1962 r. Jako, że okoliczność ta nie została uwzględniona w postępowaniu spadkowym, w ocenie wnioskodawcy konieczna była zmiana postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku i wskazanie, że w skład masy spadkowej wchodzi także nieruchomość nabyta przez spadkodawcę drogą zasiedzenia (k. 2).
UczestnicyM. S.iR. L.zgodzili się z żądaniem wnioskodawcy (k. 10).
Postanowieniem z 02.11.2016r. do udziału w sprawie w miejsce zmarłejM. A.Sąd wezwałK. S. (1)(k. 109).

Sąd Rejonowy ustalił, co następuje:
W dniu 30.10.1975r. Sąd Rejonowy w Chojnicach w sprawie o sygn. akt Ns 929/75 stwierdził, że spadek poB. S., zmarłej w dniu 21.06.1975r. wC.,w swym ostatnim miejscu zamieszkania nabyli na podstawie testamentu z dnia 15.09.1973r., otwartego i ogłoszonego w dniu 04.08.1975 r. w(...)wC.: synE. S.w całości nieruchomość położoną wC.przyul. (...)oraz wnukowie:J. L.,R. L.,A. T.,M. L. (3),K. L. (1)w całości udział w nieruchomości położonej wC.przyul. (...), każdy z nich do 1/5 części.
/

dowód

: postanowienie SR w Chojnicach z dnia 30.10.1975r. w sprawie Ns 929/75 k. 34 w aktach sprawy Ns 929/75, testament (k. 2 akt I Ns 41/75)/
Postanowieniem z 28.11.1991r. Sąd Rejonowy w Chojnicach w sprawie I Ns 374/91 stwierdził, że spadek poK. L. (2)zmarłej 29.04.1986r. wC., w swym ostatnim miejscu zamieszkania, nabyły na podstawie ustawy jej dzieci:R. L.,K. L. (1),J. O. (1),M. S.iA. T.– każdy w udziale do 1/5 części.
/

dowód

: dokumenty zgromadzone w aktach I Ns 374/91 – postanowienie (k. 16)/
Postanowieniem z 10.02.2004r. w sprawie I Ns 4/02 Sąd Rejonowy w Chojnicach stwierdził, żeB.S.oraz jej dzieciE. S.iK. S. (2)nabyli przez zasiedzenie z dniem 01.01.1962r. własność nieruchomości, położonej wC.przyul. (...), stanowiącej zabudowanądziałkę o nr (...), karta mapy(...)o pow.(...), zapisanej w KW prowadzonej przez SR Chojnice pod numerem(...). W dniu 02.07.2004 r. Sąd Okręgowy w Słupsku w sprawie o sygn. akt IV Ca 325/04 zmienił w/w postanowienie SR w Chojnicach i stwierdził, że własność nieruchomości zabudowanej, położonej wC.przyul. (...), oznaczonej w rejestrze gruntów(...)za numerem(...)o pow.(...)ha, dla której SR Chojnice prowadzi KW nr(...)nabyła przez zasiedzenie z dniem 01.01.1962r.B. S..
/dowód: postanowienie SO w Słupsku z dnia 02.07.2004 r. IV Ca 325/04 (k. 237 akt I Ns 4/02)/
J. O. (1)(z domuL.) zmarła w dniu 22.03.2011r., a spadek po niej z dobrodziejstwem inwentarza przyjąłI. L.oświadczeniem z dnia 20.07.2011r. W sporządzonym przez komornika spisie inwentarza nie uwzględniono prawdo nieruchomości spadkodawczyni. Aktem poświadczenia dziedziczenia z 17.08.2012r.za numerem(...)notariuszJ. A.z kancelarii notarialnej wC.poświadczył, że spadek poJ. O. (1)zmarłej 22.03.2011r. wC.,w swym ostatnim miejscu zamieszkania, nabyli na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza jej synowie –I. L.iM. O.. Przed w/w notariuszem spadek poJ. O. (1)odrzuciła jej córka –D. O.w dniu 29.08.2011r.
/

dowód

: dokumenty zgromadzone w aktach I Ns 427/11 – akt notarialny (k. 3), odpis skrócony aktu zgonuJ. O. (1)(k. 4), protokół spisu inwentarza (k. 19-20, 78-81), akt poświadczenia dziedziczenia (k. 42-43 akt I Ns 544/13), protokół przyjęcia oświadczenia o odrzuceniu spadku przezD. O.(k. 3 akt I Ns 511/11)/
Postanowieniem z 05.06.2012r. Sąd Rejonowy w Chojnicach w sprawie I Ns 246/12 stwierdził, że spadek poM. L. (3), zmarłej 14.11.2011r. wM., w swym ostatnim miejscu zamieszkania, nabyła na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarzaw całości jej córka –M. L. (1).
/

dowód

: dokumenty zgromadzone w aktach I Ns 246/12 – postanowienie (k. 20)/
Postanowieniem z 08.11.2012r. Sąd Rejonowy w Chojnicach w sprawie I Ns 75/11 stwierdził, że spadek poK. L. (1), zmarłym 04.04.2009r. wC.,w swoim ostatnim miejscu zamieszkania, na podstawie ustawy nabyły córki:M. L. (2)iM. L. (1). Sprawę zainicjowałaM. S.– siostra spadkodawcy.
/

dowód

: dokumenty zgromadzone w aktach I Ns 75/11 – wniosek (k. 2-3), postanowienie (k. 90)/
Wnioskiem z 21.06.2012r.A. T.domagała się stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej w dniu 21.06.1975r.B. S.. Wskazała, iż w skład spadku wchodzi nieruchomość położona wC.przyul. (...), oznaczona w rejestrze gruntów 171 za numerem(...)o pow.(...)ha, co wynika z orzeczenia Sądu Okręgowego w Słupsku w sprawie o stwierdzenia jej nabycia przez zasiedzenie. Jako uczestnika w/w wskazała m.in.I. L.. Temu ostatniemu odpis wnioskuA. T.doręczono w dniu 18.02.2013r.
Postanowieniem z 14.05.2013r. Sąd Rejonowy w Chojnicach w sprawie I Ns 430/12 odrzucił wniosek. Od tego rozstrzygnięcia zażalenie z dnia 13.06.2013r. wywiódł m.in.I. L., domagając się jego uchylenia i wskazując, iż w związku z wywiedzionym wnioskiem, powziął wiadomość o ujawnieniu dodatkowego majątku spadkowego poB. S., stąd sprawa winna zostać rozpoznana. Sąd Okręgowy w Słupsku postanowieniemz 26.02.2014r. w sprawie IV Cz 81/14 oddalił jego zażalenie.
/

dowód

: dokumenty zgromadzone w aktach I Ns 430/12 – wniosek (k. 2-3), dowód doręczenia (k. 57), postanowienie z 14.05.2013r. (k. 87), zażalenieI. L.(k. 113), postanowienie z 26.02.2014r. (k. 166)/

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Powyższe okoliczności były w zasadzie bezsporne i oparte na dokumentach urzędowych, które w ocenie Sądu tworzyły spójną i logiczną całość, wzajemnie się uzupełniając. Dokumenty te nie zawierały informacji sprzecznych bądź wykluczających się. W ocenie Sądu brak było podstaw, które uzasadniałyby odmowę przyznania tymże dowodom – we wskazanym wyżej zakresie – waloru wiarygodności. Odnośnie w/w dowodów nie były składane żadne zastrzeżenia, Sąd nie dostrzegł także z urzędu żadnych okoliczności, które dowody te mogłyby podważać, skutkiem czego uznał je za wiarygodne i wyczerpujące, a tym samym miarodajne dla poczynienia w/w ustaleń.
Wymieniona wyżej dokumentacja jednoznacznie wskazuje porządek dziedziczenia po zmarłejB. S., terminy otwarcia spadków jej następców, terminy potwierdzenia przez Sąd sposobu i kręgu spadkobrania po nich, jak również explicite wskazuje, iż z dniem 01.01.1962r.B. S.nabyła przez zasiedzenie nieruchomość przyul. (...), stanowiącej zabudowanądziałkę o nr (...), karta mapy 171 o pow.(...)ha, zapisaną w KW prowadzoną przez SR Chojnice pod numerem(...). Sąd Okręgowy fakt ten stwierdził postanowieniem z dnia 02.07.2004r., które to wskutek rozpoznanej apelacji w tym dniu stało się prawomocne. Oczywistym jest przy tym, iż rozstrzygnięcia tego rodzaju mają charakter li tylko deklaratoryjny, a więc potwierdzają zaistniały wcześniej fakt – skutek prawny (postanowienie SN z 11.10.2012 r., III CSK 316/11,L.).
Z ujawnionego materiału dowodowego wynika także i to w sposób bezsporny,iżI. L.jest następcą prawnym zmarłej w dniu 22.03.2011r.J. O. (1)(z domuL.), która to była uczestnikiem postępowania spadkowego poB. S.. Z kolei dokumentacja akt sprawy I Ns 430/12, w której toA. T.będąca uczestnikiem postępowania spadkowego poB. S.wywiodła kolejny wniosek stwierdzeniowy, wskazuje, iż uczestnik korespondencją z Sądu już w dniu 18.02.2013r. powziął wiadomość o stanie prawnym nieruchomości przyul. (...), co w sposób jednoznaczny wyartykułował zażaleniem w tamtej sprawie z dnia 13.06.2013r.
Żądanie wnioskodawcy osadzało się w treściart. 679 § 1 k.p.c.Stanowi on, iż dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniuo uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku, z zastosowaniem przepisów niniejszego rozdziału. Jednakże ten, kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wnioseko zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność.
Postępowanie unormowane w/w przepisem jakkolwiek autonomiczne, ma charakter wznowieniowy czym uwidacznia się w szczególności poprzez tę okoliczność, że zainteresowany, który był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, winien wykazać – jak przy wznowieniu – szczególne przesłanki swego żądania, czyli podstawę, której nie mógł powołać w poprzednim postępowaniu oraz zachowanie rocznego terminu, który biegnie od chwili, w której uzyskał możliwość powołania się na nią (post. SNz 21.12.2011 r., IV CSK 199/11,L.). Obowiązek spełnienia w/w przesłanek tj. ograniczeń wymaga rygorystycznego traktowania, co podyktowane jest potrzebą ochrony stabilności stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem porządku dziedziczenia. Z tego też względu oraz z uwagi na wyjątkowy charakter tego uregulowania, przepis ten podlega wykładni ścisłej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2006 r., I CSK 167/07, niepublikowane). Jakkolwiek przy tym przepis ten odnosi się do uczestników prawomocnie zakończonego postępowania, o tyle judykatura wypracowała jednolite stanowisko, treścią którego ograniczenia te dotyczą także spadkobiercy uczestnika postępowania o stwierdzenie nabycia spadku (por. postanowienie SN z 26.01.2001 r., II CKN 784/00, legalis; uchwała SN z 21.03.2001r., III CZP 4/01, legalis, a także aktualne orzecznictwo: postanowienie SN z 14.10.2009r., V CSK 118/09, legalis; postanowienie SN z 25.11.2011r., III CSK 17/11, legalis czy postanowienie SN z 15.01.2016r., I CSK 1079/14, legalis.).
Tym samym podstawą dla merytorycznego rozpoznania zasadności zgłoszonych żądań wnioskodawcy koniecznym było ustalenie czyI. L., jako spadkobierca po uczestniczce postępowania w sprawie I Ns 374/91 –J. O. (1)z domuL., zachował roczny termin do wystąpienia z wnioskiem w niniejszej sprawie. Wskazany bowiem termin roczny wart. 679 § 1 k.p.c.choć zamieszczony w przepisach postępowania cywilnego, jest w istocie terminem zawitym prawa materialnego (tak w/w orzecznictwo SN w sprawach II CKN 784/00 i III CZP 4/01). Termin ten biegnie od daty, w której wnioskujący o zmianę postanowienia spadkowego uzyskał możliwość powołania podstawy uzasadniającej zmianę postanowienia (por. postanowienie SN z 09.09.2011r., I CSK 726/10, legalis). Możność zachowania terminu winna być przy tym rozpatrywana przez pryzmat możliwości obiektywnych, a zatem winna osadzać się w kręgu panujących w sprawie okoliczności faktycznych, dających podstawy dla oceny czy określony zespół zachowań dla realizacji tegoż terminu przy uwzględnieniu osobistych cech wnioskującego, należytej jego staranności i panujących warunków dawał faktycznie możliwość powoływania się na te okoliczności.W ocenie Sądu Rejonowego na powyższe odpowiedzieć należy twierdząco, co z kolei czyni negatywną przesłankę dla merytorycznego rozpoznania żądań wnioskodawcy.
Jak bowiem ustalono powyżej wnioskodawca jako spadkobierca powołaneji uczestniczącej w sprawie I Ns 374/91J. O. (2)(L.) już w dniu 18.02.2013r. powziął wiadomość o stanie prawnym nieruchomości przyul. (...). Jak z kolei wynika z jego zażalenia w sprawie I Ns 430/12 znał też treść postanowienia spadkowego poB. S.i świadom był rozbratu jego treści z faktycznym stanem masy spadkowej po swojej prababci. Zażalenie wywiedzione zostało przezI. L.13.06.2013r. Jak z kolei wynika z akt sprawy wnioskodawca ze swoim żądaniem w niniejszej sprawie wystąpił w dniu 07.05.2015r., co rekapituluje uznanie, iż rocznemu terminowina wywiedzenie wniosku inicjujący postępowanie uchybił.
Ważąc jednocześnie na dyrektywy w/w rozstrzygnięć Sądu Najwyższego w zakresie ścisłej wykładni normy objętej niniejszym wnioskiem nie sposób stwierdzić, aby ewentualna nieznajomość prawa była przesłanką sanująca uchybienie temu terminowi. Obiektywny miernik należytej staranności nakazuje przyjąć, iż w razie nieznajomości prawa podmiot wywodzący skutki z zaistniałych okoliczności faktycznych winien zasięgnąć specjalistycznej, fachowej wiedzy, która w obecnym stanie jest powszechnie dostępna czy to w ramach odpłatnej czy też nieodpłatnej pomocy prawnej.
Sąd jednocześnie abstrahuje od tej okoliczności, iż wniosekA. T.w sprawie I Ns 430/12 w zasadzie – w ocenie niniejszego składu orzekającego – po stosownym wezwaniu po myśliart. 5 k.p.c.i formalnym jego zredagowaniu powinien zostać zadekretowany jako postępowanie w trybieart. 679 k.p.c., to faktem pozostaje, iż już prawomocnym postanowieniem o oddaleniu zażalenia wydanym przez SO w Słupsku doręczonymI. L.w dniu 05.03.2014r. (k. 183 akt I Ns 430/12) powziął on wiedzę, iż realizacja jego tez nie może nastąpić w drodze zainicjowanej przezA. T.i koniecznym jest wystąpienie z quasi wznowieniowym postępowaniem jak w sprawie niniejszej. Z tym jednak wnioskodawca wystąpił dopiero 07.05.2015r., a więc także po upływie roku. Sąd jednocześnie nie przesądza, iż zachowanie okresu rocznego w tego rodzaju stosunków faktycznych pozwoliłoby na zachowanie tego wymogu, albowiem – jak podano wyżej – Sąd przyjął, iż wnioskodawca o konieczności konwalidacji postanowienia spadkowego po prababci powziął już z chwilą doręczenia mu odpisu wniosku w sprawie I Ns 430/12 tj. w dniu 18.02.2013r.
Wyżej dokonana subsumpcja skutkująca zniweczeniem możliwości dla dochodzenia żądań wniosku przezI. L.wyzuła konieczność badania jego merytorycznych podstaw. Nie ulega jednak wątpliwości, iż zarówno w obecnym jak i w stanie prawnym z 1975r. w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku w braku gospodarstwa rolnego sąd wymienia spadkodawcę oraz wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wysokość ich udziałów (art. 677 k.p.c.).
Ważąc na powyższe, wniosek należało oddalić, co uczyniono orzekając jakw sentencji.