Sąd Rejonowy w Piszu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 580/16
Data wyroku: 2017-03-09 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Słowa kluczowe: Wyrok łączny
Podstawa prawna: art. 279§1 kk w zw. z art. 91§1 kk
Teza: połączono kary z warunkowym zawieszeniem i bez warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności

Sygn. akt II K 580/16

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
R. M.urodzony w dniu (...)wP.był skazany prawomocnymi wyrokami:

1
Sądu Rejonowego w Piszuz dnia 25 stycznia 2016 r. w sprawie o sygn. aktII K 711/15za czyn popełniony w nocy z 14 na 15 października 2015 roku zart. 278 § 1 kkna karę12 (dwunastu) miesięcy ograniczenia wolnościz obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 24 (dwudziestu czterech) godzin w stosunku miesięcznym. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Piszu z dnia 21 czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. II Ko 528/16 karę ograniczenia wolności zamienionona karę zastępczą pozbawienia wolności w wymiarze 180 dni. Skazany rozpoczął wykonanie kary w dniu 28.10.2016 r., koniec kary przypada na dzień 26.04.2017 r.

2
Sądu Rejonowego w Piszuz dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie o sygn. aktII K 699/15za czyn popełniony w nocy z 13 na 14 września 2015 roku zart. 279 § 1 kkna karęroku pozbawienia wolnościz warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 (trzech) lat. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Piszu z dnia 05 grudnia 2016 r. w sprawie o sygn. akt II Ko 1081/16 zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności. Kara nie została wykonana.

3
Sądu Rejonowego w Ostrołęcez dnia 18 maja 2016 r. w sprawie o sygn. aktII K 609/15za czyny popełnione w dniu 14 maja 2015 r. zart. 279 § 1 kkw zw. zart. 91 § 1 kkna karę1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolnościz warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 (trzech) lat igrzywnę w wysokości 120 (stu dwudziestu) stawek dziennychprzyjmując jedną stawkę zarówną kwocie 20 (dwudziestu) złotych. Kara pozbawienia wolności nie została zarządzona do wykonania.

4
Sądu Rejonowego w Piszuz dnia 13 lipca 2016 r. w sprawie o sygn. aktII K 201/16za czyny popełnione w okresie od 18 sierpnia 2015 roku do 23 lutego 2016 r. zart. 279 § 1 kkw zw. zart. 91 § 1 kkna karęroku pozbawienia wolnościz warunkowym zawieszeniem na okres próby 3 (trzech) lat orazkarę grzywny w wymiarze 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych, gdzie wysokość jednej stawkirównoważna jest kwocie 10 (dziesięciu) złotych. Kara pozbawienia wolności nie została zarządzona do wykonania.

SkazanyR. M.w warunkach izolacji penitencjarnej przebywa od dnia 28 października 2016 r. Obecnie przebywa w Areszcie Śledczym wO.. Zachowanie opiniowanego w trakcie odbywania kary zastępczej 180 dni pozbawienia wolności należy uznać za właściwe, kształtujące się na właściwym poziomie. Nie sprawia żadnych trudności wychowawczych. Nie karany dyscyplinarnie. Był jeden raz nagradzany regulaminowo za wykonanie prac społecznych. Ww. nie deklaruje przynależności do podkultury przestępczej. Prawidłowo funkcjonuje w grupie współosadzonych. Skazany nie jest zatrudniony w jednostce. Posiada pozytywny kontakt zewnętrzny z rodziną we wszelkich dostępnych formach.
(dowód: karta karna k. 4-5v; odpis wyroku Sądu Rejonowego w Piszu II K 711/15 k. 6-7; postanowienie Sądu Rejonowego w Piszu II Ko 528/16 k. 7A; odpis wyroku Sądu Rejonowego w Piszu II K 699/15 k. 8-8v; postanowienie Sądu Rejonowego w Piszu II Ko 1081/16 k. 8A; odpis wyroku Sądu Rejonowego w Piszu II K 201/16 k. 9-10; odpis wyroku Sądu Rejonowego w Ostrołęce II K 609/15 k. 18-19; informacja o skazanym - k. 20; opinia o skazanym - k. 27; informacja o pobytach i orzeczeniach k. 28; akta sprawy Sądu Rejonowego w Piszu o sygn. II K 711/05, II K 699/15 i II K 201/15; akta Sądu Rejonowego w Ostrołęce o sygn. II K 609/15)
Sąd zważył, co następuje:
Biorąc pod uwagę uregulowanie prawne obowiązujące od dnia 01 lipca 2015 r w szczególności treśćart. 85 § 1 i 2 kkpodstawą orzeczenia kary łącznej są wymierzone i podlegające wykonaniu, z zastrzeżeniemart. 89w całości lub w części kary lub kary łączne za przestępstwa za które orzeczono kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu.
Zgodnie zart. 568a § 1 kpkktóry to został dodany doustawy Kodeks Postępowania Karnegoprzez ustawę z dnia 20 lutego 2015r. ( Dz. U. z 2015 r., poz. 396) o zmianieustawy – Kodeks Karnyoraz niektórych innych ustaw - Sąd orzeka karę łączną bądź w wyroku skazującym, bądź w wyroku łącznym.
Jak stanowi znowelizowany przez tą samą ustawę§ 1 art. 569 kpkjeżeli zachodzą warunki do orzeczenia kary łącznej w stosunku do osoby, którą prawomocnie skazano lub wobec której orzeczono karę łączną wyrokami różnych sądów, właściwy do wydania wyroku jest sąd, który wydał ostatni wyrok skazujący lub łączny w pierwszej instancji, orzekający kary podlegające łączeniu.
Jak wyraźnie stanowiart. 85 § 1 kk, w sytuacji, w której sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu, zachodzi konieczność orzeczenia kary łącznej. Sformułowanie "sąd orzeka karę łączną" w sposób niepozostawiający wątpliwości wskazuje, że zastosowanie omawianej instytucji jest obligatoryjne oraz że jest to nakaz skierowany wyłącznie do sądu. Nadto jak stanowiart. 85 § 2 kkpodstawą orzeczenia kary łącznej są wymierzone i podlegające wykonaniu z zastrzeżeniemart. 89, w całości lub w części kary lub kary łączne, za przestępstwa o których mowa w§ 1. Co istotne, poza wyjątkami określonymi wart. 85 § 3 i 4 kk, przy spełnieniu przesłanek wskazanych wart. 85 § 1 i 2 kknie ma możliwości niezastosowania omawianej regulacji.
W postępowaniu o wydanie wyroku łącznego należało zatem zbadać czyR. M.popełnił dwa lub więcej przestępstw i czy wymierzono za nie kary tego samego rodzaju bądź inne które mogą być połączone i czy kary te podlegają wykonaniu w całości lub w części, z zastrzeżeniemart. 89 kk.
W znowelizowanym stanie prawnym istnieje podstawa do orzeczenia kary łącznej jedynie w przypadku, gdy orzeczone wobec skazanego kary podlegają jeszcze wykonaniu. Zasadnicze znaczenie dla możliwości orzeczenia kary łącznej przez sąd ma znowelizowanyart. 85 § 3 kkwedle którego podstawą orzeczenia jednej kary łącznej nie może być kara wymierzona za przestępstwo popełnione po rozpoczęciu, a przed zakończeniem wykonywania innej kary podlegającej łączeniu z karą wykonywaną w chwili popełnienia przestępstwa, lub karą łączną, w skład której wchodzi kara, która była wykonywana w chwili popełnienia czynu. Powiązany z tym jest zakaz wprowadzony wart. 85 § 3a kk. W przedmiotowej sytuacji prawnej nie zachodziła sytuacja o jakiej mowa w tych przepisach w stosunku do 4 wyroków o sygn. akt II K 711/15, II K 699/15, II K 609/15 i II K 201/16.
W tej sytuacji Sąd musiał zweryfikować czy podlegają łączeniu zarówno zastępcza kara pozbawienia wolności w wymiarze 180 dni, jednostkowa kara roku pozbawienia wolności warunkowo zawieszona na okres próby, która została zarządzona do wykonania, kara 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności warunkowo zawieszona na okres próby oraz grzywna i kara roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby oraz grzywna.
Zgodnie z Wyrokiem Sądu Najwyższego - Izby Karnej z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie sygn. akt V KK 452/15Kodeks karnynie przewiduje możliwości orzekania kary łącznej co do kar zastępczych, określonych w miejsce zasadniczych kar ograniczenia wolności lub grzywny. W związku z powyższym kara zastępcza 180 dni pozbawienia wolności orzeczona w miejsce kary ograniczenia wyroku Sądu Rejonowego w Piszu sygn. akt II K 711/15 nie podległa łączeniu.
Zgodnie z kolei zart. 89 § 1a kkw razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania sąd może w wyroku łącznym orzec karę łączną pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.
Art. 89 § 1 b kkprzesądza, że w sytuacji orzekania kary łącznej pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, przyjmuje się, iż miesiąc kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania równa się 15 dniom kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Instrument przewidziany w wymienionym wyżej przepisie służyć ma ograniczeniu dolegliwości kary łącznej pozbawienia wolności o charakterze bezwzględnym na poziomie górnej granicy; wskazana w tym przepisie dyrektywa redukuje wszak wynik sumowania kar podlegających łączeniu(vide Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 października 2016 r. V KK 103/16 ).
Z powyższego wynika, że warunki do orzeczenia kary łącznej spełniają kary wymierzone skazanemu wyrokami w sprawach o sygn. akt II K 699/15, II K 609/15 i II K 201/16. Wszystkie bowiem kary orzeczone wymienionymi wyrokami są karami podlegającymi łączeniu. Jednocześnie natomiast nie zachodzi sytuacja określona wart. 85 § 3 i § 3a kk.
Mając na względzie powyższe ustalenia należało natomiast zdecydować o wymiarze tejże nowej kary łącznej.
A zatem w rozpatrywanej sprawie określając możliwy do zastosowania górny pułap kary łącznej w przypadku pozbawienia wolności mieć należało na względzie nie sumę wymierzonych wyrokami jednostkowymi kar limitowaną jedynie jej rodzajem, lecz granice wynikające z unormowańart. 85 § 2 kk,art. 87 § 1 kkiart. 89 § 1b kk. Kierując się wskazaniamiart. 86 § 1 kk, przy wymiarze kary łącznej pozbawienia wolności, Sąd miał możliwość orzeczenia jej w wysokości od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa w wymiarze od 1 roku pozbawienia wolności do górnego pułapu 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności. Orzeczona kara łączna w punkcie I wyroku w wymiarze 2 lat pozbawienia wolności nie przekracza granic zakreślonych przez ustawodawcę wart. 89 § 1 b kk,87 § 1 kkorazart. 85 § 2 kk.
Sąd przy tym podzielił wyrażany w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, że zasadę absorpcji czy kumulacji (w tym wypadku górnego pułapu), jako rozwiązania skrajne, powinny być rozstrzygnięciami raczej o charakterze wyjątkowym.(wyrok Sądy Najwyższego z dnia 02. 12.1975 r. sygn. akt Rw. 628/75, OSNKW 1976, z. 2, poz. 33). Identyczne stanowisko jak Sądu Najwyższego prezentowane jest w doktrynie.(tak też Komentarz do Kodeksu Karnego część ogólna K. Buchały, A. Zolla i innych - Kantor Wydawniczy s. c., Zakamycze 1998 r, str. 563 ). Priorytetową zasadą kary łącznej powinna być, zatem zasada asperacji, zgodnie z którą najwyższa kara podlega zaostrzeniu i na tej też zasadzie Sąd oparł wymiary kary łącznej pozbawienia wolności w przedmiotowej sprawie.
Podkreślić należy, że wydając wyrok łączny Sąd nie analizuje okoliczności, które legły u podstaw wymiaru kar w poprzednio osądzonych sprawach, lecz bierze pod uwagę przede wszystkim cele zapobiegawcze i wychowawcze, które kara ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa (art. 85a kk).
W doktrynie podnosi się, że kara łączna powinna być postrzegana jako swoiste podsumowanie działalności przestępczej sprawcy(tak P. Kardas, [w:] A. Zoll (red.), Kodeks karny, s. 926), tym samym jej surowość powinna wzrastać wraz z liczbą popełnionych przez sprawcę przestępstw. Stanowi to wyraz potępienia w stosunku do postępowania sprawcy, jak również nieopłacalności przestępczej działalności(zob. M. Szewczyk, Glosa do uchw. SN z 20.1.2005 r., I KZP 30/04, OSP 2005, Nr 9, poz. 102; zob. także wyr. SA w Warszawie z 12.7.2000 r., II AKA 171/00, OSA 2001, Nr 2, poz. 5; wyr. SA w Łodzi z 20.9.2001 r., II AKA 154/01, KZS 2002, Nr 12, poz. 70).
Sąd wymierzając karę łączną, jest zobowiązany wziąć pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a więc takiego oddziaływania na sprawcę, aby ten nie naruszał w przyszłości porządku prawnego. Jednocześnie reakcja karna skupiając się na sprawcy, musi być efektywna, tj. niedopuszczalne jest orzekanie kar, które będą przez sprawcę trywializowane czy wręcz wkalkulowane w "koszty" przestępstwa. Dyrektywa prewencji indywidualnej ma zatem dwa podstawowe cele, tj. zapobiegać popełnianiu przestępstw oraz wychować sprawcę.
Pierwszy z nich może być osiągnięty przez indywidualne odstraszenie oraz uniemożliwienie popełniania przestępstw, drugi przez resocjalizację. W przypadku orzekania kary łącznej, pozytywny aspekt dyrektywy prewencji generalnej będzie natomiast realizowany w pierwszej kolejności przez utwierdzenie w świadomości społecznej przekonania o egzekwowaniu prawa oraz akceptacji orzeczonej kary jako sprawiedliwej, stanowiącej podsumowanie przestępczej działalności skazanego(por. J. Wojciechowska, [w:] G. Rejman (red.), Kodeks karny, s. 921).
Przenosząc powyższe rozważania teoretyczne na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że Sąd nie dostrzega pozytywnej zmiany jaka zachodzi w zachowaniu skazanegoR. M.. Ww. popełnił szereg przestępstw przeciwko mieniu. Nie skorzystał również z szansy warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności w jednej ze spraw (II K 699/15), obligując Sąd do wydania postanowienia o zarządzeniu wykonania tejże kary. Nadto, oskarżony pozostając w warunkach wolnościowych był sprawcą niepoprawnym o czym świadczy, analiza jego danych o karalności. Skazany nie potrafił z tej szansy skorzystać i w ocenie Sądu właśnie z powyższego powodu skazany nie daje żadnych gwarancji, że pozostając w warunkach wolnościowych nie popełni ponownie przestępstwa. Powyższe dane świadczą również o jego lekceważącym stosunku do wymiaru sprawiedliwości i orzekanych względem niego kar. Zdaniem Sądu mężczyzna wymaga dalszego oddziaływania resocjalizacyjnego, które trwać powinno już w warunkach izolacji więziennej. Dopiero ono ukształtuje w sposób trwały jego społecznie pożądaną postawę. Niezależnie od powyższego orzeczenie kary z zastosowaniem zasady pełnej absorbcji lub z warunkowym zawieszeniem jej wykonania wywołałoby u wymienionego poczucie bezkarności, wyrażającej się w tym, że za niektóre z czynów przez siebie popełnionych w ogóle nie poniósłby odpowiedzialności.
Abstrahując od powyższego orzeczenie wobecR. M., kary z zastosowaniem zasady absorpcji kłóciłoby się także ze społecznym poczuciem sprawiedliwości i potrzebą kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. De facto bowiem w oczach społeczeństwa stanowiłoby to nieuprawnione promowanie skazanego, w stosunku do na przykład osób, które dopuściły się jedynie jednego przestępstwa. Bez wątpienia orzeczenie takie wpływałoby zatem na społeczeństwo w sposób demoralizujący.
Ważąc zatem powyższe okoliczności Sąd uznał, że kara w wymiarze 2 lat pozbawienia wolności będzie karą odpowiednią z punktu zasad wyrażonych w przepisieart. 85a kodeksu karnego, która spełni cele zarówno prewencji indywidualnej, jak i generalnej. Taka kara nie stanowi przy tym nieuprawnionego promowania skazanego, jednocześnie zaś uwzględniając jego obecną postawę wpłynie na niego pozytywnie. Natomiast zastosowanie zasady kumulacji kar, o co wnosił Prokurator domagając się dla oskarżonego dwóch lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności, byłoby w ocenie Sądu karą rażącą swoją surowością i przekraczającą potrzeby resocjalizacyjne oskarżonego.
Z kolei określając możliwy do zastosowania górny pułap kary łącznej w przypadku kary grzywny Sąd miał na uwadze granice wynikające z unormowańart. 86 § 1 i 3 kk. Sąd wymierza karę łączną w granicach od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy, nie przekraczając jednak 810 stawek dziennych grzywny. Wymierzając karę łączną grzywny, sąd określa na nowo wysokość stawki dziennej, kierując się wskazaniami określonymi wart. 33 § 3; wysokość stawki dziennej nie może jednak przekraczać najwyższej ustalonej poprzednio.
Orzeczona w punkcie II wyroku kara łączna grzywny w wymiarze 120 stawek dziennych przy przyjęciu jednej stawki za równą kwocie 20 złotych nie przekracza granic zakreślonych przez ustawodawcę wart. 86 § 1 i 3 kk. Ponadto, w tym przypadku Sąd zastosował zasadę pełnej absorpcji, biorąc pod uwagę również wymiar orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności. Orzeczenie kary grzywny w większym wymiarze byłoby w niniejszym przypadku niecelowe.
W pozostałym zakresie nie objętym wyrokiem łącznym, Sąd na podstawieart. 576 § 1 kpkrozstrzygnięcia zawarte w łączonych wyrokach pozostawił do odrębnego wykonania. Wyrokami tymi nie orzeczono bowiem wobec skazanego innych kar, ani środków karnych podlegających łączeniu. Jednocześnie na podstawieart. 577 kpkna poczet orzeczonej w punkcie I wyroku kary łącznej pozbawienia wolności zaliczono skazanemu okres wykonanych dotychczas kar pozbawienia wolności w wymiarze 3 dni.
Na podstawieart. 572 kpkw pozostałym zakresie postępowanie Sąd umorzył.
Sąd na podstawieart. 624 § 1 kpkzwolnił skazanego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych uwzględniając fakt orzeczenia wobec niego kary łącznej bezwzględnej pozbawienia wolności, karę łączną grzywny oraz obecną sytuację materialną skazanego.

ZARZĄDZENIE
-(...)
-(...)
-(...)
P.,(...)