Sąd Okręgowy w Gliwicach
IX Zamiejscowy Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IX U 153/16
Data wyroku: 2017-03-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Olszowska
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art.104 ust.1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeyrturach i rentach z FUS  ( j.t.Dz.U. z 2016r. , poz.887 ze zm. ) w zw. z § 8 i § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 22 lipca 1992r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania  lub zmniejszania emerytrury i renty ( Dz.U. Nr 58 , poz. 290 ze zm. )

Sygn. akt IX U 153/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 marca 2017 r.
Sąd Okręgowy___________________w Gliwicach Wydział IX

    Sąd Pracy i Ubezpieczeń SpołecznychOśrodek Zamiejscowy w Rybniku

w składzie:

Przewodniczący:

SSO Maria Olszowska

Protokolant:

Jolanta Nagrodzka

przy udziale
po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2017 r. w Rybniku
sprawy z odwołaniaA. L. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o wysokość emerytury
na skutek odwołaniaA. L. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
z dnia 17 grudnia 2015 r. Znak(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zobowiązuje organ rentowy do rozliczenia miesięcznego emerytury ubezpieczonego za lata 2012r. i 2013r.,

2
zasądza od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kwotę 180,00zł (sto osiemdziesiąt złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sędzia
Sygn. akt IXU 153/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 17.12.2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR., na podstawieart. 114 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, odmówił ubezpieczonemuA. L. (2)(L.) prawa do ponownego rozliczenia emerytury za lata 2012 i 2013, gdyż w decyzjach o rozliczeniu emerytury z 29.03.2013r. i z 08.05.2014r. zostało zawarte pouczenie o możliwości wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Po upływie tego terminu decyzje stały się prawomocne. Organ rentowy dodał, że w decyzji z 12.02.2015r. zaspokojono zarzuty między innymi w kwestii rozliczenia za lata 2012 i 2013, od której ubezpieczony wniósł odwołanie, które wyrokiem Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 22.06.2015r. zostało oddalone.
Ubezpieczony odwołał się od tej decyzji. Wskazał, że decyzje o rozliczeniu z 29.03.2013r. i z 08.05.2014r. nie zostały mu doręczone, jak również nie zostały mu doręczone wcześniejsze zawiadomienia o rozliczeniu emerytury. Podniósł, że jego wniosek z 22.09.2015r. dotyczył miesięcznego rozliczenia emerytury za wskazane lata. Dodał, że żaden termin na wyrażenie przez ubezpieczonego zgodny na dobrowolne potrącenie na FUS nie został przez ustawodawcę w żadnym przepisie powszechnie obowiązującym wskazany. Żaden przepis nie określa również skutków niezachowania tego terminu i nie wyklucza możliwości wystąpienia z wnioskiem o dokonanie miesięcznego rozliczenia w terminie późniejszym, a w konkluzji również o zwrot niewypłaconego częściowo świadczenia.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy, rozpoznając sprawę, ustalił następujący stan faktyczny.
UbezpieczonyA. L. (1)od 29.11.2008 r. nabył prawo do emerytury górniczej tj. od następnego dnia po ustaniu stosunku pracy zZakładem Usług (...)wJ., gdzie był zatrudniony do 28.11.2008r. na stanowisku Dyrektora Generalnego – Głównego Mechanika p/z.
Od 01.12.2008r. ubezpieczony ponownie podjął zatrudnienie w tym zakładzie jako Prezes Zarządu –Dyrektor Generalny – Główny Mechanik, które kontynuował do 11.12.2014r.
Wypłata świadczenia została zawieszona na wnioskiem ubezpieczonego w związku z osiąganiem przychodu przekraczającego 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.
W spornych latach 2013 i 2014 organ rentowy wydawał decyzje o rozliczeniu należnej ubezpieczonemu emerytury z uwzględnieniem wysokości osiągniętego przychodu w poszczególnych latach poprzedzone wydanymi przez organ rentowy zawiadomieniami o miesięcznym rozliczeniu emerytury.
W zawiadomieniu o miesięcznym rozliczeniu emerytury ubezpieczonego z 04.02.2013r., w związku z przychodem osiągniętym w 2012r., organ rentowy wskazał, że istnieje możliwość dobrowolnej wpłaty na Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w formie wyrażenia zgodny na dokonanie przez organ rentowy wpłaty na FUS poprzez potrącenie tej kwoty z przysługującego wyrównania. Kwota podlegająca zwrotowi przez organ rentowy wynosiłaby 31.057,58zł, w sytuacji dokonania dobrowolnej wpłaty na FUS w wysokości 22.463,70zł. Zawiadomienie zawierało pouczenie, że niedokonanie dobrowolnej wpłaty na FUS lub brak oświadczenia w sprawie wyrażenia zgodny na dokonanie potrącenia tej wypłaty z przysługującego wyrównania w terminie ustalonym w zawiadomieniu (tj. do 11.03.2013r.) będzie skutkować tym, że organ rentowy przyjmie faktyczny przychód uzyskany w poszczególnych roku kalendarzowego oraz wyda decyzję w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń.
Organ rentowy wobec braku oświadczenia ubezpieczonego wydał 29.03.2013r. decyzję o rozliczeniu emerytury za 2012r. wskazując, iż łączny przychód osiągnięty przez ubezpieczonego wyniósł 182.400,00zł i przekroczył wyższą kwotę graniczną ustaloną dla tego roku, tj. 55.291,00zł, łącznie o kwotę 127,109,00zł i wskazał, że w 2012r. świadczenie podlegało zawieszeniu na łączną kwotę 52.924,92zł.
Natomiast w zawiadomieniu z 12.02.2014r. o miesięcznym rozliczeniu emerytury, w związku z przychodem osiągniętym w 2013r., organ rentowy także wskazał, że istnieje możliwość dobrowolnej wpłaty na Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w formie wyrażenia zgodny na dokonanie przez organ rentowy wpłaty na FUS poprzez potrącenie tej kwoty z przysługującego wyrównania. Kwota podlegająca zwrotowi przez organ rentowy wynosiłaby 36.375,08zł, w sytuacji dokonania dobrowolnej wpłaty na FUS w wysokości 21.711,82zł. Zawiadomienie zawierało pouczenie, że niedokonanie dobrowolnej wpłaty na FUS lub brak oświadczenia w sprawie wyrażenia zgodny na dokonanie potrącenia tej wypłaty z przysługującego wyrównania w terminie ustalonym w zawiadomieniu tj. do 17.03.2014r.) będzie skutkować tym, że organ rentowy przyjmie faktyczny przychód uzyskany w poszczególnych roku kalendarzowego oraz wyda decyzję w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń.
Organ rentowy wobec braku oświadczenia ubezpieczonego wydał 08.05.2014r. decyzję o rozliczeniu emerytury za 2013r. wskazując, iż łączny przychód osiągnięty przez ubezpieczonego wyniósł 191.217,86zł i przekroczył wyższą kwotę graniczną ustaloną dla tego roku, tj. 56.941,30zł, łącznie o kwotę 134,276,56zł i wskazał, że w 2013r. świadczenie podlegało zawieszeniu na łączną kwotę 61.286,40zł.
W dniu 16.01.2015r. ubezpieczony zgłosił w organie rentowym wniosek o wypłatę zawieszonej emerytury wraz z odsetkami na podstawie przepisów ustawy z dnia 13.12.2013r. o ustalaniu i wypłacie emerytur, do których prawo uległo zawieszeniu w okresie od 01.11.2011 do 21.11.2012r.
Decyzją z dnia 12.02.2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił UbezpieczonemuA. L. (2)(L.) prawa wypłaty zawieszonej emerytury za okres od dnia 01.10.2011 r. do 21.11.2012 r., ponieważ ubezpieczony uzyskał prawo do emerytury po ustaniu zatrudnienia, a świadczenie zostało zawieszone z innych przyczyn niż wymienione w ustawie z dnia 13.12.2013r. o ustalaniu i wypłacie emerytur, do których prawo uległo zawieszeniu…(Dz.U. z 2014r. poz.169)
Rozpoznając odwołanie ubezpieczonego od decyzji jw. tut. Sąd wyrokiem z 22.06.2015r. o sygn. akt IX U 314/15 oddalił odwołanie ubezpieczonego, gdyż ubezpieczony nie spełniał warunków uprawniających do ubiegania się o wypłatę zawieszonej emerytury wynikających z art. 2 ustawy z dnia 13.12.2013r. o ustalaniu i wypłacie emerytur, do których prawo uległo zawieszeniu w okresie od dnia 1 października 2011r. do 21 listopada 2012r., gdy przysługujące mu świadczenie zostało zawieszone w związku z osiąganiem przychodu w kwocie przekraczającej 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki, a nie w związku z kontynuowaniem zatrudnienia w ramach stosunku pracy, który został zawarty przed nabyciem prawa do emerytury.
22.09.2015r. ubezpieczony złożył w organie rentowym wniosek o miesięczne rozliczenie emerytury w związku z przychodem osiągniętym w poszczególnych miesiącach roku 2012 i 2013 wyrażając zgodę na potrącenie przez ZUS z przysługujących mu należności oraz na wpłatę na FUS kwoty przekroczenia dochodu osiągniętego w 2012r. i w 2013r.
W rozpoznaniu wniosku organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję z 17.12.2015r. omówioną na wstępie.
Ubezpieczony wskazywał w toku postępowania, że zarówno zawiadomienia z 04.02.2013r. i z 12.02.2014r., jak i decyzje z 29.03.2013r. i z 08.05.2014r. nie zostały mu doręczone. Organ rentowy natomiast podnosił, że wysłał zawiadomienia i decyzje listami poleconymi, jednak nie posiada dowodu doręczeń tych przesyłek.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt emerytalnych ubezpieczonego oraz akt tut. Sądu o sygn. IX U 314/15 i dane z nich wynikające uznał za wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy.
W oparciu o powyższe, Sąd zważył, co następuje.
Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie spór polegał na ustaleniu, czy ubezpieczony może domagać się miesięcznego rozliczenia emerytury za lata 2012 i 2013 w sytuacji, gdy organ rentowy wydał już decyzje z 29.03.2013r. i z 08.05.2014r. w zakresie tzw. rocznego rozliczenia w sytuacji braku dobrowolnej wpłaty ubezpieczonego na FUS oraz braku oświadczenia w sprawie wyrażenia zgodny na dokonanie potrącenia tej wypłaty z przysługującego wyrównania w terminach ustalonych w zawiadomieniach z 04.02.2013r. i z 12.02.2014r.
Z treści art. 104 ust 1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS(j.t. Dz.U. z 2016r., poz 887 ze zm.) wynika, że prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu, na zasadach określonych w ust. 3-8 oraz w art. 105, w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 2 oraz z tytułu służby wymienionej w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 6
Ust. 2. Za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 1, uważa się zatrudnienie, służbę lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie pozarolniczej działalności, z uwzględnieniem ust. 3.
Ust.7. Prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Ust. 8. W razie osiągania przychodu w kwocie przekraczającej 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, nie wyżej jednak niż 130% tej kwoty, świadczenie ulega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego zmniejszenia obowiązująca w dniu 31 grudnia 1998 r. w wysokości:
1)24% kwoty bazowej obowiązującej przy ostatniej waloryzacji w 1998 r. - dla emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy;
2)18% kwoty bazowej, o której mowa w pkt 1 - dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy;
3)20,4% kwoty bazowej, o której mowa w pkt 1 - dla renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba.
Mając na uwadze treść powołanego przepisu nie ulega wątpliwości, iż zawieszenie bądź zmniejszenie świadczenia jest uzależnione od wysokości uzyskanego przychodu.
Ubezpieczony w 2012r. i w 2013r. osiągał przychód z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, którego wysokość przekroczyła 130 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, czyli tzw. wyższą kwotę graniczną, co powodowało zawieszenie jego emerytury i skutkowało obowiązkiem zwrotu całego pobranego świadczenia.
Wskazać przy tym należy, że przepisyrozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 22 lipca 1992r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury i renty(Dz. U. Nr 58, poz. 290 ze zm.), znajdujące zastosowanie na mocy art. 194 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przewidują możliwość korzystniejszego dla ubezpieczonego rozliczenia świadczenia emerytalnego. Przepis § 8 ww. rozporządzenia reguluje zwrot na rzecz emeryta różnicy między świadczeniem należnym, a wypłaconym przez organ rentowy, natomiast § 9 tego rozporządzenia stanowi, iż organ rentowy po ustaleniu, że łączna kwota dochodu emeryta lub rencisty przewyższyła w danym roku kalendarzowym kwotę graniczną dochodu o kwotę niższą niż kwota nienależnie pobranych świadczeń informuje emeryta o możliwości uniknięcia zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń w razie przekazania na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego kwoty równej kwocie tego przekroczenia pomniejszonej o kwotę pobranej zaliczki na podatek dochodowy i wyznacza termin jej zwrotu.
Dopiero zatem, gdy emeryt nie dokona powyższej wpłaty w określonym terminie organ rentowy dochodzi zwrotu świadczeń na zasadach określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin albo w przepisach odrębnych. W przypadku, gdy przekroczenie przychodu jest niższe niż kwota emerytury emeryt może uniknąć obowiązku zwrotu całego świadczenia w sytuacji dokonania wpłaty na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego kwoty tego przekroczenia. W rezultacie zachodzą warunki do rozliczenia emerytury w taki sposób, jak w wypadku przekroczenia przychodu o niższą kwotę graniczną i emerytura podlega zmniejszeniu o 24 % kwoty bazowej, nie więcej niż o kwotę maksymalnego zmniejszenia.
W ocenie Sądu rozstrzygnięcie spornej kwestii niewątpliwie zależy od ustalenia, czy organ rentowy w sposób prawidłowy wyznaczył ubezpieczonemu terminy w zawiadomieniach z 04.02.2013r. i z 12.02.2014r. do dokonania dobrowolnej wpłaty na FUS oraz złożenia oświadczenia w sprawie wyrażenia zgodny na dokonanie potrącenia tej wypłaty, a nadto czy zawiadomienia te i decyzje wydane w następstwie tych zawiadomień można uznać za doręczone ubezpieczonemu w sytuacji braku dowodów potwierdzających doręczenie.
Rozpoznawane w toku niniejszej sprawy zagadnienie było już przedmiotem rozważań orzeczniczych, min. Sądu Apelacyjnego w Krakowie (wyrok z 30.10.2012r., sygn. akt III AUa 694/12), który w tożsamej sprawie uznał, żeorgan rentowy bezpodstawnie zakwestionował możliwość dokonania rozliczenia w stosunku miesięcznym podnosząc, iż wnioskodawczyni w terminie jednego miesiąca określonym w decyzji z dnia 13 maja 2010 roku nie złożyła wniosku o takie miesięczne rozliczenie. Wskazany przez organ rentowy termin miesięczny nie został wymieniony w żadnym przepisie, żaden przepis nie określa skutków niezachowania takiego terminu i nie wyklucza możliwości wystąpienia z wnioskiem o dokonanie miesięcznego rozliczenia świadczenia w terminie późniejszym, a ponadto organ rentowy nie wykazał, aby decyzja o rozliczeniu przychodu z dnia 13 maja 2010 roku, w której zakreślono skarżącej termin miesięczny do wystąpienia z wnioskiem o miesięczne rozliczenie emerytury, została jej doręczona. Zamieszczenie na decyzji adnotacji o jej wysłaniu w dniu 24 maja 2010 roku nie stanowi wystarczającego dowodu. W związku z tym Sąd uznał, że odmowa miesięcznego rozliczenia emerytury z uwagi na niezachowanie terminu miesięcznego do wystąpienia z wnioskiem w tym przedmiocie nie jest uzasadniona.
Mając powyższe rozważania na uwadze należy uznać, że w sytuacji braku dowodu doręczenia przysyłek – zawiadomień i decyzji - nie można w sposób stanowczy stwierdzić, iż ubezpieczony faktycznie je otrzymał i mógł zapoznać się z podaną w niej informacją, gdy ubezpieczony zaprzeczył, iż taka okoliczność miała miejsce. Znajdujące się w aktach organu rentowego potwierdzenia nadania zawiadomień z 04.02.2013r. i z 12.02.2014r. nie są wystarczające do uznania, iż faktycznie nastąpiło ich doręczenie.
Niewątpliwie nadto uznać należy, że wyznaczony ubezpieczonemu w zawiadomieniach termin na dokonanie dobrowolnej wpłaty na FUS i złożenia oświadczenia w sprawie wyrażenia zgodny na dokonanie potrącenia tej wypłaty z przysługującego wyrównania nie wynika z żadnych unormowań powszechnie obowiązującego prawa i żaden przepis nie przekreśla możliwości zgłoszenia tego rodzaju wniosku w innym, późniejszym terminie.
W tej sytuacji Sąd uznał, że ubezpieczony ma prawo do miesięcznego rozliczenia emerytury w związku z przychodem uzyskanym w poszczególnych miesiącach 2012r. i w 2013r., o czym orzekł na mocyart. 47714§2 kpcw pkt 1 sentencji wyroku.
W pkt 2 wyroku Sąd z mocyart.98 §1 i §3 kpcw zw. z §9 ust.2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015r., poz. 1804) zasądził od organu rentowego kwotę 180,00zł na rzecz ubezpieczonego tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
SSO Maria Olszowska