Sąd Rejonowy w Grudziądzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1100/17
Data wyroku: 2017-09-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Antkiewicz
Słowa kluczowe: Klauzule niedozwolone
Podstawa prawna: art. 58par. 1 i 2. k.c.

Sygn. akt: I C 1100/17

WYROK ZAOCZNY
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 września 2017 r.
Sąd Rejonowy w Grudziądzu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Andrzej Antkiewicz

Protokolant:

st. sekretarz sądowy Monika Kopczyńska

po rozpoznaniu w dniu 20 września 2017 r. w Grudziądzu na rozprawie
sprawy z powództwa(...) S.A.wB.
przeciwkoS. K.
o zapłatę
z udziałem Prokuratora Rejonowego wG.

1
zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 10.069,09 zł (dziesięć tysięcy sześćdziesiąt dziewięć złotych dziewięć groszy) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 7 maja 2017 r. do dnia zapłaty;

2
oddala powództwo w pozostałej części;

3
zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2.545,44 zł (dwa tysiące pięćset czterdzieści pięć złotych czterdzieści cztery grosze) tytułem zwrotu części kosztów procesu;

4
nadaje wyrokowi w punktach 1. i 3. rygor natychmiastowej wykonalności.

Sygn. akt I C 1100/17

UZASADNIENIE

wyroku zaocznego z dnia 20 września 2017 r.

(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wB.wniosła przeciwkoS. K.pozew o zapłatę kwoty 17.840,09 zł wraz z odsetkami umownymi za opóźnienie równymi dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 7 maja 2017 r. do dnia zapłaty, jak również o zasądzenie zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że dochodzona wierzytelność wynika z weksla, który został wypełniony na wymienioną kwotę.
Pozwany nie stawił się na rozprawę, nie wniósł odpowiedzi na pozew ani wyjaśnień. Prokurator Rejonowy wG., który przystąpił do sprawy, wskazał że Prokuratura Rejonowa wB. B.pod sygn. akt 5 Ds. 10/15 prowadzi postępowanie dotyczące czynu zart. 304 k.k., tj. żądania przez powódkę od pożyczkobiorców zawyżonych kwot z tytułu zawartych w latach 2012 - 2014 r. umów pożyczek, dlatego wniósł o zobowiązanie strony powodowej do wykazania, co składa się na żądaną kwotę, przedstawienia dokumentów źródłowych w postaci umowy pożyczki i jej załączników celem zweryfikowania żądanej kwoty oraz do wskazania, jakie były spłaty na poczet pożyczki (k. 29 akt).
W piśmie z 5 lipca 2017 r. powódka zmieniła żądanie w zakresie odsetek, domagając się zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie (k. 15 akt).
W piśmie z 5 września 2017 r. powódka wskazała, że po zaciągnięciu pożyczki pozwany zapłacił na jej rzecz 1.620 zł. Powódka przedłożyła umowę pożyczki wraz z harmonogramem spłat i kartą rozliczeniową. Wyjaśniła, że na dochodzoną kwotę składają się: 17.820 zł jako kwota niespłaconej pożyczki i 20,09 zł – odsetki umowne dzienne obliczone na podstawie pkt 4.1. umowy (k. 32-38 akt).
Sąd rozpoznał sprawę w postępowaniu zwyczajnym (k. 1).

Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 6 października 2016 roku(...) Spółka AkcyjnawB.(pożyczkodawca) zawarła zS. K.(pożyczkobiorcą) umowę pożyczki, na podstawie której udzieliła pozwanemu pożyczki w kwocie 9.000,00 zł na okres 36 miesięcy, której zwrot miał nastąpić w 36 miesięcznych ratach ustalonych w harmonogramie spłat – do 17 dnia każdego miesiąca kalendarzowego - po 540 zł, począwszy od 17 listopada 2016 r. Strony przewidziały, że pożyczka jest oprocentowana według stałej stopy procentowej 9,85 % rocznie oraz że z tytułu udzielenia pożyczki pożyczkobiorca zobowiązany będzie do uiszczenia na rzecz dającego pożyczkę następujących opłat: jednorazowej opłaty przygotowawczej w wysokości 129 zł, wynagrodzenia prowizyjnego w wysokości 7.771 zł i wynagrodzenia z tytułu skorzystania z tzw.(...)w kwocie 1.100 zł. Kwoty te zostały rozdzielone proporcjonalnie do liczby rat pożyczki i miały być uiszczane częściowo przy każdej racie. W umowie pożyczki przewidziano, że na wypadek opóźnienia w spłacie pożyczki pozwana zapłaci odsetki od zadłużenia przeterminowanego w wysokości rocznej stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego równej stopie odsetek maksymalnych za opóźnienie, o których mowa wart. 481 § 21k.c.
W umowie zastrzeżono, że pożyczkodawca może wypowiedzieć umowę w przypadku, gdy opóźnienie w płatności kwoty równej jednej racie przekroczy 30 dni, po uprzednim wezwaniu pożyczkobiorcy do zapłaty zaległości w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Jako zabezpieczenie zwrotu pożyczki pozwany podpisał weksel własnyin blancowraz z deklaracją wekslową. Pożyczkodawca miał prawo wypełnić ten weksel w przypadku, gdy opóźnienie w płatności kwoty równej jednej racie przekroczy 30 dni, po uprzednim wezwaniu pożyczkobiorcy do zapłaty zaległości w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, a także w terminie 14 dni od wypowiedzenia umowy. W deklaracji wekslowej pożyczkobiorca upoważnił powódkę na wypadek wypowiedzenia umowy do wypełnienia weksla na sumę odpowiadającą jego zadłużeniu wobec pożyczkodawcy.

Dowody
         :
- umowa pożyczki wraz z harmonogramem spłat (k. 33-36 akt)
- deklaracja wekslowa (k. 37 akt)
Pozwany na poczet spłaty pożyczki uiścił trzy raty po 540 zł w dniach 17 listopada 2016 r., 9 grudnia 2016 r. i 15 lutego 2017 r.

Dowód
         :
- karta rozliczeniowa pozwanego (k. 38 akt)
Pismem z dnia 6 kwietnia 2016 roku powódka wypowiedziała umowę pożyczki z 30 dniowym okresem wypowiedzenia ze skutkiem natychmiastowej wymagalności wszystkich należności wynikających z umowy. Poinformowała też o wypełnieniu wekslain blancoz zagrożeniem skierowania sprawy na drogę sądową. Wskazała, że zadłużenie pozwanego wynosi 17.840,09 zł, w tym kwota niespłaconej pożyczki w wysokości 17.820 zł i odsetki za opóźnienie w płatności rat w wysokości 20,09 zł. Powódka wezwała do natychmiastowej zapłaty tej kwoty. Na taką kwotę powódka wypełniła wekselin blancowskazując termin płatności na 6 maja 2017 r.

Dowody
         :
- wypowiedzenie umowy pożyczki (k. 6 akt)
- wypełniony weksel (k. 5 akt)

Sąd zważył, co następuje:
Przedstawiony stan faktyczny ustalony został w oparciu o dokumenty przedłożone przez powódkę, które w ocenie Sądu nie budziły wątpliwości co do ich autentyczności i prawdziwości, wobec czego mogły stanowić wiarygodną podstawę ustaleń faktycznych.
Zgodnie zart. 10 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe(tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 160) jeżeli weksel, niezupełny w chwili wystawienia, uzupełniony został niezgodnie z zawartym porozumieniem, nie można wobec posiadacza zasłaniać się zarzutem, że nie zastosowano się do tego porozumienia, chyba że posiadacz nabył weksel w złej wierze albo przy nabyciu dopuścił się rażącego niedbalstwa. Na tle tego przepisu dominuje pogląd, że w stosunku do pierwszego wekslobiorcy - będącego kontrahentem z porozumienia wekslowego - zarzut niezgodnego z porozumieniem uzupełnienia weksla może być podnoszony bez ograniczeń, w tym zakresieart. 10 Prawa wekslowegonie stosuje się.Art. 10wyznacza natomiast granice skuteczności tego zarzutu względem dalszego nabywcy, który nabył weksel sposobamiPrawa wekslowego. Prokurator Rejonowy wG.zakwestionował prawidłowość wypełnienia weksla przez pożyczkodawcę, dlatego dla ustalenia zakresu odpowiedzialności pozwanego należało odwołać się do przepisów regulujących stosunek podstawowy.
Zgodnie zart. 720 § 1 k.c.przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Z tytułu udzielenia pożyczki pożyczkodawca może żądać wynagrodzenia w formie odsetek albo prowizji za korzystanie przez pożyczkobiorcę z jego środków finansowych.
W ocenie Sądu nie budziła wątpliwości kwestia ponoszenia odpowiedzialności przez pozwanego z tytułu niewywiązania się z umowy pożyczki z dnia 6 października 2016 roku, jak i zasadność wypowiedzenia umowy, albowiem zarówno w dniu sporządzenia wypowiedzenia, jak i upływu 30 dniowego terminu wypowiedzenia pozwany posiadał zaległości w spłacie rat przekraczające 30 dni. Na pełną akceptację zasługiwało żądanie powódki dotyczące zwrotu kapitału udzielonej i niezwróconej pożyczki, podobnie jak żądanie zapłaty odsetek umownych za korzystanie ze środków finansowych powódki przez czas określony w umowie (art. 720 § 1 k.c.iart. 359 § 1 k.c.).
Sąd nie zakwestionował prawa powódki do pobrania opłaty przygotowawczej, albowiem takie opłaty są standardowo pobierane za wykonanie czynności związanych z udzieleniem pożyczki. Opłata określona w umowie z 6 października 2016 r. nie była wygórowana. Nie było też podstaw do kwestionowania obowiązku zapłaty wynagrodzenia za dodatkowe usługi, które miały być świadczone na rzecz pozwanej w ramach dodatkowego pakietu - tzw. Twojego Pakietu.
Sąd zakwestionował natomiast prawo powódki do pobierania dodatkowego wynagrodzenia prowizyjnego w kwocie 7.771 zł za udostepnienie pozwanemu środków pieniężnych. Za przygotowanie umowy pożyczki powódka pobrała bowiem opłatę przygotowawczą, a za udostępnienie środków pieniężnych odsetki umowne doliczone do każdej raty. Brak było podstaw do pobierania podwójnego wynagrodzenia za to samo. Prowizja w kwocie 7.771 zł, nie dość, że określona w horrendalnie wysokiej stawce, w istocie stanowiła dodatkowe obok odsetek umownych wynagrodzenie pożyczkodawcy za udostępnienie środków pieniężnych. Zapis o tej prowizji zmierzał do obejścia przepisów o ochronie praw konsumentów oraz o odsetkach maksymalnych (jest to ukryta lichwa). Takie działanie nie zasługuje na ochronę, albowiem jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumentów, dlatego jest nieważne (art. 58 § 1 i 2 k.c.). Jako taki, przepis o tej opłacie nie może wywołać pożądanych przez powódkę skutków prawnych.
Wdecyzji nr (...)z dnia 3 czerwca 2015 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura wK.uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania pożyczkodawcy polegające na stosowaniu opłaty, której wysokość nie odpowiada wartości świadczeń realizowanych w ramach tej opłaty. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że sprzeczne z dobrym obyczajem jest naruszenie ekwiwalentności świadczeń przy stosowaniu wobec konsumentów opłaty, której wysokość nie odpowiada wartości świadczeń realizowanych w ramach tej opłaty, co godziło w ich słuszny interes. Identyczną decyzję wobec(...) Sp. z o.o.wB.wydał Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura wK.w dniu 30 grudnia 2015 r. w sprawie(...)61-12/13/SB w zakresie opłaty przygotowawczej. Zarzuty w niej zawarte wobec pożyczkodawcy można jednak odnieść również do wynagrodzenia prowizyjnego określonego w umowie z pozwanym na kwotę 7.771 zł.
Kwestia obciążania przez powódkę pożyczkobiorców opłatą prowizyjną za udostepnienie na określony czas środków pieniężnych zajmował się też ostatnio Sąd Okręgowy w Toruniu w sprawie VIII Ca 563/17, który w wyroku z dnia 28 sierpnia 2017 r. podzielił stanowisko tut. Sądu o sprzeczności umowy w tej części z dobrymi obyczajami, zasadami współżycia społecznego i przepisami regulującymi kwestie odsetek maksymalnych. Sąd Okręgowy, odwołując się do wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie XVII AmC 5533/11 (Legalis nr 739471), stwierdził, że niezależnie od uregulowań ustawy o kredycie konsumenckim dotyczących maksymalnej wysokości kosztów pozaodsetkowych, koszty te nie mogą stanowić dodatkowego źródła zysku przedsiębiorcy, powinny zatem być kształtowane w sposób zgodny z rzeczywistym kosztem dokonywanych czynności, w związku z którymi pozostają. Zgodzić należy się z poglądami obu wymienionych sądów, że brak ekwiwalentności świadczeń w ramach umowy pożyczki, poprzez ustalenie zawyżonych opłat okołopożyczkowych, w sposób rażący narusza interesy konsumentów i dobre obyczaje. Sąd Okręgowy w Toruniu stwierdził również, że omawiana opłata pozostaje oderwana od faktycznych kosztów poniesionych przez powódkę, w istocie nie stanowi więc ,,kosztu okołoodsetkowego”, te bowiem powinny być związane – zgodnie z zasadą ekwiwalentności świadczeń – z określonymi kosztami poniesionymi przez pożyczkodawcę w związku z udzieleniem pożyczki bądź usługami świadczonymi na rzecz pożyczkobiorcy. Sąd Rejonowy orzekający w tej sprawie podziela wyżej wymienione stanowisko Sądu Okręgowego w Toruniu, podobnie jak i pogląd, że wynagrodzenie prowizyjne to ukryta forma odsetek od pożyczonego kapitału, co prowadzi do obejścia przepisów regulujących instytucje odsetek maksymalnych. W konsekwencji, uwzględniając ponadto wysokość opłaty prowizyjnej w stosunku do kwoty pożyczki, należało ją uznać za nadmierną, a jej zastrzeżenie wobec konsumenta stanowiło niedozwoloną klauzulę umowną, ponieważ ukształtowało sytuację pozwanego w sposób zbliżony do lichwy, a więc sprzecznie z prawem i dobrymi obyczajami.
Ze względu na to, że omawiana prowizja została naliczona za to samo, za co należą się powódce odsetki umowne od udzielonej pożyczki, a nadto nie wskazano w umowie żadnych kryteriów określenia tak wygórowanej prowizji, Sąd uznał, że brak jest podstaw do jej zasądzenia.
W konsekwencji Sąd uznał roszczenie powódki za uzasadnione jedynie w kwocie 10.069,09 zł, na którą składały się następujące składniki: niezwrócony w części kapitał pożyczki, odsetki karne za opóźnienie w płatności naliczone w piśmie wypowiadającym umowę w kwocie 20,09 zł, nieuiszczone części opłaty przygotowawczej i opłaty za korzystanie z tzw. Twojego Pakietu (17.840,09 zł minus 7.771 zł).
Odsetki ustawowe za opóźnienie w płatności wymagalnej kwoty zasądzono od dnia następnego po upływie terminu wypowiedzenia (art. 481 § 1 i 2 k.c.).
O kosztach procesu w punkcie 3. (trzecim) sentencji wyroku orzeczono na podstawie art.art. 98 § 1 i 3 k.p.c.iart. 99 k.p.c.Powódka wygrała sprawę w 56,44 % (10.069,09 zł/ 17.840,09 zł), ponosząc koszty procesu w łącznej wysokości 4.510 zł z tytułu: opłaty sądowej od pozwu w kwocie 893 zł, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego – 17 zł (k. 7v akt) i wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości 3.600,00 zł (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.). Finalnie należał jej się zatem od pozwanego zwrot kwoty 2.545,44 zł.
O rygorze natychmiastowej wykonalności orzeczono na postawieart. 333 § 1 pkt 3 k.p.c.