Sąd Rejonowy w Świdnicy
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV P 184/15
Data wyroku: 2017-04-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Magdalena Piątkowska
Teza: oddalenie powództwa

Sygn.  akt IV P 184/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 kwietnia 2017 roku
Sąd Rejonowy w Świdnicy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie :
PrzewodniczącySSR Magdalena Piątkowska
Protokolant: Katarzyna Zych
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2017 roku wŚ.
sprawy z powództwaJ. K. (1)
przeciwkoAkademii (...)wŁ.
o odszkodowanie
I powództwo oddala
II zasądza odJ. K. (1)na rzecz strony pozwanejAkademii (...)wŁ.kwotę(...)zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

UZASADNIENIE
PowódJ. K. (1)w pozwie skierowanym przeciwkoWyższej Szkole (...)wŚ.domagał się zasądzenia od pozwanej na jego rzecz kwoty(...)zł tytułem odszkodowania za przestrzeganie zakazu konkurencji, po ustaniu stosunku pracy wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od:
- kwoty 10.416,66 zł od dnia 1 sierpnia 2011 roku do dnia zapłaty
- kwoty 10.416,66 zł od dnia 1 września 2011 roku do dnia zapłaty
- kwoty 10.416,66 zł od dnia 1 października 2011 roku do dnia zapłaty
- kwoty 10.416,66 zł od dnia 1 listopada 2011 roku do dnia zapłaty
oraz zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podał, że w latach 2002 – 2011 zatrudniony był u pozwanej na podstawie umowy o pracę na stanowisku Kanclerza. W dniu 10 marca 2003 roku strony podpisały aneks do umowy o pracę, w którym zawarły klauzulę o zakazie konkurencji. Strony ponadto ustaliły wysokość odszkodowania za przestrzegania przez powoda w/w zakazu na kwotę(...)zł, płatna w 24 ratach miesięcznych po rozwiązaniu umowy o pracę, niezależnie od przyczyny i podstawy ustania stosunku pracy. Stosunek pracy łączący strony ustał w lipcu 2011 roku i pomimo upływu czasu oraz wezwań pozwanego do dobrowolnej wpłaty odszkodowania, pozwany nie wypłacił powodowi należnej kwoty.
W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. W uzasadnieniu podniosła, że umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy zawarta z powodem jest nieważna, bowiem przy jej zawieraniu doszło do naruszenia obowiązujących przepisów, regulujących procedury zawierania umów, których konsekwencją są obciążenia finansowe szkoły. Powód będąc jednocześnie udziałowcem i prezesem zarządu SpółkiCentrum (...) Sp. z o.o.weW.musiał mieć świadomość bezprawności podejmowanych działań. Ponadto przy zawieraniu tej umowy naruszone zostały zasady współżycia społecznego, a odszkodowanie wynikające z umowy o zakazie konkurencji ustalone zostało w niewspółmiernej wysokości(...)zł, stukrotnie przewyższające wynagrodzenie powoda, które wynosiło wówczas(...)zł brutto miesięcznie.
Pozwana podniosła również, że żądanie powoda jest nieuzasadnione z uwagi na sposób ustania stosunku pracy, który ustał wyłącznie z przyczyn zawinionych przez powoda, bowiem do rozwiązania umowy o pracę doszło na podstawieart. 52§1 pkt 1 kp.
Sąd ustalił, następujący stan faktyczny:
PowódJ. K. (1)zatrudniony był u pozwanej - wWyższej Szkole (...)wŚ.- od dnia 10 marca 2003 roku na czas nieokreślony na stanowisku Kanclerza za miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie(...)zł brutto.
Powód był także udziałowcemspółki Centrum (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą weW., powstałej w dniu 21 lutego 2000 roku, w której pełnił funkcję Prezesa Spółki. Spółka ta była organem założycielskim, który utworzyłWyższą Szkołę (...)wŚ..

Dowód:

- akta osobowe powoda – w załączeniu
- kserokopia aktu notarialnego nr(...)
- kserokopia postanowienia SR dla(...)
Zgodnie z art. 32 ust. 2 statutu szkoły obowiązującego od dnia 3 października 2011 roku rektor za zgodą założyciela, dokonywał czynności prawnych dotyczących mienia szkoły w zakresie przekraczającym zwykły zarząd. Natomiast czynności prawnych dotyczących mienia szkoły dokonywali rektor za zgodą założyciela, w sprawach przekraczających zakres zwykłego zarządu (§64 pkt 1), kanclerz szkoły w sprawach dotyczących zwykłego zarządu (§64 pkt 2).

Dowód:

- statut szkoły k. 33-48.
W dniu 10 marca 2003 roku strony podpisały aneks do umowy o pracę, w którym zawarły klauzulę o zakazie konkurencji, a mianowicie, w przypadku rozwiązania umowy o pracę wcześniej niż ustalony okres zatrudnienia obowiązywał zakaz podejmowania pracy na etacie funkcyjnym w innej niepaństwowej uczelni wyższej przez okres dwóch lat od ustania stosunku pracy z pozwaną. Zabronione było również udostępnianie innym uczelniom niepaństwowym materiałów dydaktycznych i materiałów organizacyjnych oraz swojej wiedzy w tym zakresie przez okres pięciu lat.
Z punktu 2 tego aneksu wynikało, że pozwana w przypadku rozwiązania umowy o pracę z przyczyn zakładu pracy w okresie wcześniejszym niż ustalony okras zatrudnienia zobowiązuje się wypłacić pracownikowi zadośćuczynienie (rekompensatę) w wysokości(...)zł płatne w 24 ratach miesięcznych przez okres zakazu konkurencji, tj. 24 miesiące. W punkcie 3 aneksu zawarto natomiast zapis, że zadośćuczynienie (rekompensata) wymieniona w punkcie 2 aneksu przysługuje niezależnie od przyczyn i sposobu rozwiązania umowy o pracę.
W imieniu pozwanego aneks podpisał rektor dr hab. inż.I. J.i prorektor prof. dr. hab. inż.A. J. (1).
W dacie podpisania aneksu do umowy o pracę powoda pozwana nie posiadała obowiązującego statutu. Nowy statut został zatwierdzony w dniu 27 czerwca 2003 roku. Nie było też wprowadzonego regulaminu wynagradzania pracowników pozwanej. W 2007 rokuM. A.– Główny Księgowy opracowała regulamin wynagradzania, który miał być zatwierdzony na posiedzeniu Senatu w dniu 17 października 2007 roku, jednakże na wniosek powoda, pominięto ten punkt.
Aneks do umowy o pracę o takiej samej treści podpisali również inni pracownicy pozwanej:I. J., pełniący wówczas funkcję Rektora,J. K. (2)– syn powoda – Dyrektor ds. administracyjno – technicznych, ProrektorA. J. (1)oraz Główny księgowyU. M., przy czym aneksy podpisane przezI. J.iU. M.nie zawierały w swojej treści punktu 3.

Dowód:

- akta osobowe powoda – w załączeniu
- regulamin wynagradzania – k. 120-127;
- kserokopia decyzji Ministra Edukacji narodowej i Sportu wraz ze statutem k. 49-65;
- zaproszenie na posiedzenie Senatu(...)z dnia 3.10.2007r. k. 131;
- imienna lista pracowników z aneksami o zadośćuczynienie – k. 291;
- zeznania świadkówM. A.,I. J.,K. M.,A. J. (2),M. W.,A. J. (1)iU. M.– e protokół z dnia 27.01.2016r. k. 277;
W lutym 2011 rokuJ. K. (1)na prośbę ówczesnego rektoraWyższej Szkoły (...)wŚ.T. J.pojechał do siedziby nowo tworzącej się niepublicznej uczelni –(...)Wyższej Szkoły wK.. Jednym z współzałożycieli uczelni był synJ. K. (1). Ostatecznie uczelnia nie powstała z uwagi na zbyt małą ilość studentów i stwierdzone nieprawidłowości.

Dowód:

- zeznania świadkaI. J.– e protokół z dnia 27.01.2016r. k. 277;
- częściowo zeznania powodaJ. K. (1)– e protokół z dnia 19.04.2017r. k. 399.
W dniu 17 czerwca 2011 roku powód został odwołany z funkcji Kanclerza. Od dnia 20 czerwca 2011 powód nie przychodził do pracy.
Pismem z dnia 27 czerwca 2011 roku rektorT. J.wezwał powoda do zdania wyposażenia będącego własnością uczelni, m.in. pieczątki imiennej, telefonu komórkowego wraz kartami i innych przedmiotów oraz o pilne osobiste zgłoszenie się w siedzibie uczelni w celu uzupełnienia formalności związanych z dokumentami dotyczącymi kadencji powoda na dotychczasowym stanowisku. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.
Pismem z dnia 14 lipca 2011 roku pozwana rozwiązała z powodem umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52§1 pkt 1 kp). Jako przyczynę wypowiedzenia wskazano ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych, w tym przede wszystkim ujawnionych po kontroli w dniu 15 czerwca 2011 roku, tj.:
- porzucenie miejsca pracy od dnia 20 czerwca 2011 roku,
- niewywiązanie się z obowiązku wyegzekwowania sporządzenia przez podległych mu pracowników regulaminu wynagradzania,
- brak właściwego nadzoru nad podległym działem administracyjnym, w tym akceptacja faktur zawierających nieprawidłowe lub nierzetelne dane identyfikacyjne i adresowe przedstawionych mu do akceptacji przez dyrektora ds. administracyjnych,
- pobieranie wynagrodzenia w nienależnej wysokości przewyższającej kwotę ustaloną w aneksie do umowy o pracę oraz przyznanych dodatkach służbowych,
- nieprawidłowe kierowanie administracją i gospodarką uczelni, co doprowadziło do strat finansowych uczelni,
- akceptowanie wydatków związanych z usługami reklamowymi na rzecz(...)wŚ.świadczonymi przez firmę dyr. ds. administracyjnych uczelni w okresie 2004-2011, część z tych usług reklamowych nie została wykonana na rzecz(...)wŚ.,
- wywieranie nacisków na pracowników działu finansowego w celu poświadczenia nieprawdy w dokumentach wysyłanychspółce (...)– założycielowi uczelni.
Sąd zważył, co następuje:
W ocenie Sądu powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności w oparciu o zeznania świadkówM. A.,I. J.,K. M.,A. J. (1),M. W.iU. M.i częściowo powodaJ. K. (1), jak również dokumenty zgromadzone w aktach sprawy.
Sąd dał wiarę powyższym dowodom w takim zakresie w jakim każdy z nich stanowił podstawę dokonania ustaleń faktycznych w sprawie.
Podstawę ustaleń Sądu w zakresie przebiegu zatrudnienia powoda oraz łączących strony umów stanowiły również akta osobowe pracownika. Sąd dał im wiarę w całości, albowiem ich prawdziwość i autentyczność nie budziła wątpliwości, jak również nie zostały one w tym zakresie zakwestionowane przez strony postępowania.
Sąd w całości dał wiarę zeznaniom przesłuchanym w sprawie świadkom, bowiem twierdzenia ich były spójne, logiczne i wzajemnie się uzupełniały. Świadkowie ci opisali okoliczności i znane im fakty, dotyczące przedmiotu sprawy, a ich relacja koresponduje z całokształtem zebranego materiału dowodowego.
Zeznaniom powoda Sąd dał wiarę jedynie w części w jakiej pokrywają się z zeznaniami przesłuchanych w sprawie świadków i ustalonym stanem faktycznym.
Bezspornym w niniejszej sprawie jest to, że powód zatrudniony był u strony pozwanej na stanowisku Kanclerza na podstawie umowy o pracą na czas nieokreślony, przy czym umowa ta została rozwiązana bez wypowiedzenia z winy pracownika powoda (art. 52§1 pkt 1 kp). Wprawdzie powód wystąpił z powództwem o przywrócenie go do pracy, jednakże sąd je oddalił.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że powód, jak wynika wprost z żądania pozwu, domagał się wypłaty odszkodowania z tytułu przestrzegania zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy. W uzasadnieniu pozwu jako źródło swojego roszczenia wskazał na dokument w postaci aneksu do umowy o pracę zawartego ze stroną pozwaną w dniu 10 marca 2003, w którym zawarły klauzulę o zakazie konkurencji. Analizując jednak treść przedmiotowego aneksu, w szczególności pkt 2 wynika, że „pozwana w przypadku rozwiązania umowy o pracę z przyczyn zakładu pracy, zwanym UczelniąWyższą Szkołą (...)w okresie wcześniejszym niż ustalony okres zatrudnienia, zobowiązuje się wypłacić pracownikowi zadośćuczynienie (rekompensatę)…”, nie zaś odszkodowanie, którego domaga się powód, utożsamiając aneks do umowy o pracę z umową o zakazie konkurencji. Tak sformułowane zapisy w aneksie z dnia 10 marca 2003 roku wykluczają jednocześnie zdaniem Sądu zastosowanie przepisówrozdziału IIaKodeksu pracyo zakazie konkurencji, a mianowicieart. 1011§ 1 kpiart. 1012§ 1 § 2 i 3 kpi w tym przypadku zastosowanie znajdzieart. 300 kp, który stanowi, że w sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisyKodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.
Wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem treściart. 1011§ 1 kpzakaz konkurencji może być ustalony tylko i wyłącznie w odrębnej umowie, nie zaś w aneksie do umowy o pracę i jego przedmiotem jest odszkodowanie, nie zaś zadośćuczynienie ( rekompensata), jaką przewidziano w aneksie analizowanym w niniejszej sprawie.
Wątpliwość Sądu budzi ważność zawartej umowy (aneksu) w dniu 10 marca 2003 roku z uwagi na brak wymaganej zgody założyciela na zawarcie takowej umowy, jak również właściwej reprezentacji.
Zgodnie z art. 32 ust. 2 statutu szkoły obowiązującego od dnia 3 października 2011 roku rektor za zgodą założyciela, dokonywał czynności prawnych dotyczących mienia szkoły w zakresie przekraczającym zwykły zarząd. Natomiast czynności prawnych dotyczących mienia szkoły dokonywali rektor za zgodą założyciela, w sprawach przekraczających zakres zwykłego zarządu (§64 pkt 1), kanclerz szkoły w sprawach dotyczących zwykłego zarządu (§64 pkt 2). Niewątpliwie zdaniem Sądu umowa gwarantująca wypłatę pracownikowi zadośćuczynienia w kwocie 250 tysięcy złotych jest umową przekraczająca zakres zwykłego zarządu. W tym miejscu wskazać należy, że wprawdzie w dacie zawarcia aneksu uczelnia nie posiadała statutu, bowiem nowy statut nie został jeszcze uchwalony i zatwierdzony, to zdaniem Sądu formalna utrata mocy obowiązującej pierwszego statutu szkoły nie zwalniała jej pracowników, w tym powoda, z przestrzegania postanowień tego statutu, skoro nie został uchwalony na czas kolejny statut, przy czym jak wynika z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, to powód nie podjął działań zmierzających do zapewnienia uczelni nowego statutu w sytuacji gdy był do tego zobowiązany.
Abstrahując od powyższego, przyjmując nawet prawidłowość sporządzonej umowy to wskazać należy, że w niniejszej sprawie nie zaistniała taka sytuacja, w której powód w świetle postanowień aneksu z dnia 10 marca 2011 roku może żądać wypłaty wskazanego w nim zadośćuczynienia. Z treści zapisu pkt 2 aneksu wynika, że pozwana zobowiązuje się wypłacić pracownikowi zadośćuczynienie (rekompensatę) w okresie wcześniejszym niż ustalony okres zatrudnienia w przypadku rozwiązania umowy o pracę z przyczyn zakładu pracy. W pkt 3 wskazano, że zadośćuczynienie przysługuje niezależnie od przyczyn i sposobu rozwiązania umowy o pracę. Zatem prawo do rekompensaty przysługiwało tylko w przypadku rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Samo nawet znaczenie słowa „zadośćuczynienie” oznacza moralne lub materialne odszkodowanie za wyrządzoną krzywdę. Natomiast stosunek pracy powoda ustał z jego winy z powodu ciężkiego naruszenia przez niego podstawowych obowiązków pracowniczych i okoliczność ta z całą pewnością nie skutkowała obowiązkiem wypłaty zadośćuczynienia po stronie pozwanej. Obowiązek taki nie wynika również z zapisu zawartego w punkcie 3 aneksu, który zdaniem Sądu precyzuje zapis z punktu 2 i odnosi się do sytuacji, w której nastąpiło już rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, przy czym nie bada się szczegółowych przyczyn i sposobu rozwiązania takiej umowy. Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby do absurdalnego wręcz stwierdzenia, że pracownik, który swoim zachowaniem przez ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych doprowadzi do rozwiązania stosunku pracy, otrzymywałby w zamian rekompensatę. W realiach niniejszej sprawy nie można uznać, aby intencją strony pozwanej, w sytuacji rozwiązania umowy z powodem z przyczyn nie leżących po stronie zakładu pracy, było przyjęcie na siebie tak ogromnego zobowiązania, działając na własną szkodę.
Powód twierdził, że zapisy aneksu były dla niego jasne i miały na celu zatrzymanie na uczelni wybitnych, jak powód, pracowników, gdyż w przeciwnym razie, pozwana byłaby stratna na jego odejściu. Takiej argumentacji powoda nie sposób uznać za wiarygodną, bowiem jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, aneks tożsamej treści w zakresie punktów 1 i 2 w szczególności podpisała równieżU. M., która pracowała wówczas na stanowisku Głównego Księgowego, a która nie wyróżniała się niczym szczególnym i trudno uznać, aby na skutek jej odejścia z pracy uczelnia poniosła jakąkolwiek szkodę. Ponadto w swoich zeznaniach samaU. M.przyznała, że aneks był bezsensownym dokumentem i nie wie za co miała dostać taką kwotę pieniędzy. Przyznała też, że nikt z władz uczelni nie rozmawiał z nią o przedmiotowym aneksie i podsunięto jej go do podpisu. Również świadkowieI. J.,K. M.iA. J. (1)potwierdzili, że aneksy stanowiły duże obciążenie finansowe dla uczelni, opisując jednocześnie okoliczności ich podpisania. Z relacji tych świadków nie wynika kto był twórcą przedmiotowego aneksu. Okoliczności tej nie udało się ustalić za pomocą dowodu z zeznań powoda, który na pytanie Sądu odnośnie tego faktu nie udzielił jednoznacznej odpowiedzi, , twierdząc wymijająco, że teść aneksu konsultowana była z prawnikiem, jednakże nie nazwy wskazał kancelarii.
Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że intencją powoda było zapewnienie sobie nieuzasadnionych, rażąco wygórowanych świadczeń w sytuacji ustania stosunku pracy bez względu na przyczynę, co zdaniem Sądu jest nadużyciem prawa i naruszeniem zasad współżycia społecznego. Zaaprobowanie obowiązku zapłaty odszkodowania na rzecz powoda w wysokości stukrotności ówczesnego jego wynagrodzenia doprowadziłoby do bezpodstawnego przysporzenia powoda, a także innych osób z którymi zawarto aneksy bez jakiegokolwiek uwzględnienia interesu uczelni, którą powód przecież reprezentował i o której interes powinien był dbać z racji pełnionej wówczas funkcji.
W związku z powyższym Sąd uznał roszczenie powoda za nieuzasadnione i powództwo oddalił (punkt I wyroku).
O kosztach postępowania (punkt II wyroku) orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. § 6 pkt 5, § 12 ust. 1 w zw. z § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.