Sąd Rejonowy w Giżycku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 695/17
Data wyroku: 2017-09-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janusz Supiński
Słowa kluczowe: Uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym

Sygn. akt I C 695/1 7

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 września 2017 r.
Sąd Rejonowy w Giżycku I Wydział Cywilnyw składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Janusz Supiński
Protokolant:Katarzyna Kucharska
po rozpoznaniu w dniu14.09.2017 r. w Giżycku
sprawy z powództwaSkarbu Państwa reprezentowanego przez Agencję Mienia Wojskowego wW.
przeciwkoG. K.
o uzgodnienie treści księgi wieczystej

I
Uzgadnia treśćksięgi wieczystej (...)z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że nakazuje:

1
Wykreślić w dziale II pozwanegoG. K.jako współwłaściciela nieruchomości do(...)części – udział związany z własnością lokalu;

2
Wpisać w dziale II Skarb Państwa reprezentowany przez Agencję Mienia Wojskowego wW.jako współwłaściciela nieruchomości do(...)części.

II
Uzgadnia treśćksięgi wieczystej (...)z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że nakazuje:

1
Wykreślić w dziale I, podrubryce 1.4.2 –(...), polu „Informacja o wyodrębnionych lokalach” wpis dotyczący numerulokalu (...)i numeru księgi wieczystejlokalu (...);

2
Wykreślić w dziale II, rubryce „Właściciel wyodrębnionego lokalu” wpisy dotyczącelokalu numer (...), zapisanego wksiędze wieczystej nr (...);

3
Wpisać w dziale II powoda - Skarb Państwa reprezentowany przez Agencję Mienia Wojskowego wW.jako współwłaściciela nieruchomości do(...)części.

III
Uzgadnia treśćksięgi wieczystej (...)z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że nakazuje zamknąć tę księgę.

IV
Odstępuje od obciążania pozwanego kosztami procesu.

Sygn. akt I C 695/17

UZASADNIENIE
Powód Skarb Państwa, reprezentowany przez Agencję Mienia Wojskowego wW.domagał się uzgodnienia z rzeczywistym stanem prawnym treściksięgi wieczystej nr (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Giżycku dla nieruchomości położonej wG., przyul. (...)stanowiącej odrębną własnośćlokalu niemieszkalnego nr (...)o pow. 17,80 m2poprzez wykreślenie z działu IIG. K.jako współwłaściciela w udziale wynoszącym(...)części oraz zwiększenie o tę wielkość udziału Skarbu Państwa- Agencji Mienia Wojskowego. Żądał również wykreślenia z działu Iksięgi wieczystej nr (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Giżycku dla nieruchomości położonej wG., przy ul. 6A, stanowiącej zabudowaną nieruchomość gruntową, składającą się z działki oznaczonej nr ewid. 275/54 o pow. 0,0545 ha wpisu dotyczącego wydzielenialokalu niemieszkalnego nr (...)i wykreślenie w dziale II tej księgi wieczystej udziału wynoszącego(...)części w prawie własności wpisanego na rzecz właścicielalokalu nr (...)G. K.i zwiększenie o tę wielkość udziału Skarbu Państwa- Agencji Mienia Wojskowego. Domagał się także zamknięciaksięgi wieczystej nr (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Giżycku dla nieruchomości położonej wG.przyul. (...), stanowiącego odrębną własność lokalu niemieszkalnego o nr 46 o pow. 17,80 m2wyodrębnionego z nieruchomości opisanej wksiędze wieczystej nr (...)i wykreślenie wszystkich ujawnionych w niej wpisów przezG. K.. Nadto wnosił o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu argumentował, że pozwany złożył oświadczenie skierowane do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wW.w przedmiocie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w zakresie kupna lokalu użytkowego zawartego w § 3 aktu notarialnego z dnia 16 stycznia 2012 r. (Rep. A. 384/2012), powołując się w oświadczeniu na istotny błąd wywołany przez sprzedającego. Podał, że Sąd Rejonowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 30.12.2015 r., sygn. X C 3119/14 uznał złożone oświadczenie za skuteczne i zasądził na rzecz pozwanego równowartość ceny nabycia lokalu niemieszkalnego oraz zwrot równowartości poniesionych nakładów. W związku z powyższym, zdaniem powoda wszelkie wpisy dokonane na podstawie w/w umowy winny zostać zmienione do pierwotnego ich brzmienia, zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy.
PozwanyG. K.nie oponował żądaniom pozwu, uznając go za usprawiedliwione co do samej zasady. Nie zgodził się jedynie z żądaniem powoda w zakresie kosztów procesu podnosząc, że obciążanie owymi kosztami pozwanego byłoby rażąco niesprawiedliwe, zważywszy przy tym na okoliczności po stronie powoda, które legły u podstaw orzeczenia o uznaniu złożonego przez pozwanego oświadczenia za skuteczne i zasądzeniu na jego rzecz równowartości ceny nabycia lokalu mieszkalnego i zwrotu poniesionych nakładów.

Sąd ustalił, co następuje:
Sąd Rejonowy w Giżycku prowadziksięgę wieczystą nr (...)dla nieruchomości położonej wG., składającej się z działki oznaczonej nr ewid.(...)o pow.(...)ha. W dziale II jako właściciele wpisani są m.in. Skarb Państwa- Agencja Mienia Wojskowego w udziale wynoszącym(...)części iG. K.w udziale wynoszącym(...)części. Wpisu na rzeczG. K.dokonano na podstawie umowy o ustanowieniu odrębnej własności lokalu niemieszkalnego i umowy sprzedaży z dnia 16 stycznia 2012 r. sporządzonej przed notariuszemI. Ś.(Rep. A 384/12).
(

dowód:

okoliczności bezsporne)
Sąd Rejonowy w Giżycku prowadziksięgę wieczystą nr (...)dla zabudowanej nieruchomości gruntowej położonej wG., składającej się z działki oznaczonej nr ewid.(...)o pow.(...)ha. Z budynku położonego przyul. (...)wyodrębnionolokal niemieszkalny nr (...), dla którego założonoksięgę wieczystą nr (...)i ujawniono w dziale II księgi prowadzonej dla nieruchomości wspólnej, tj.księgi wieczystej nr (...), prawa właścicielalokalu nr (...)w udziale wynoszącym(...)części. Wpisów tych dokonano na podstawie umowy o ustanowieniu odrębnej własności lokalu niemieszkalnego i umowy sprzedaży z dnia 16 stycznia 2012 r. sporządzonej przed notariuszemI. Ś.(Rep. A 384/12).
(

dowód:

okoliczności bezsporne)
Sąd Rejonowy w Giżycku prowadziksięgę wieczystą nr (...)dla stanowiącego odrębną własnośćlokalu niemieszkalnego nr (...)o pow. 17,80 m2, położonego wG.przyul. (...), wyodrębnionego z nieruchomości opisanej wksiędze wieczystej nr (...). W dziale I-Sp ujawniono prawo związane z własnością tego lokalu, tj. udział wynoszący(...)części w nieruchomości wspólnej, dla której prowadzona jestksięga wieczysta nr (...). W dziale II księgi nr(...)jako właściciel lokalu wpisany jestG. K.. Wpisów w tej księdze dokonano na podstawie umowy o ustanowienie odrębnej własności lokalu niemieszkalnego i umowy sprzedaży z dnia 16 stycznia 2012 r., sporządzonej przed notariuszemI. Ś.(Rep. A 384/12).
(

dowód:

okoliczności bezsporne)
W dniu 14 marca 2014 r.G. K.złożył oświadczenie skierowane do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wW.w przedmiocie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w zakresie kupna lokalu użytkowego zawartego w § 3 aktu notarialnego z dnia 16 stycznia 2012 r. (Rep. A. 384/2012). W oświadczeniu tym powołał się na wadę oświadczenia woli- istotny błąd wywołany przez sprzedającego.
(

dowód:

okoliczności bezsporne)
Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2015 r. Sad Rejonowy w Olsztynie uznał złożone oświadczenie za skuteczne i zasądził na rzeczG. K.od Skarbu Państwa-Agencji Mienia Wojskowego wW.kwotę 31.454,66 zł tytułem ceny nabycia lokalu niemieszkalnego oraz zwrotu poniesionych nakładów, wraz z odsetkami i kosztami procesu wedleart. 98 k.p.c.W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, żeG. K.w chwili zawierania umowy sprzedaży pozostawał w błędzie w zakresie sprzedawanej rzeczy, w szczególności dlatego, że proces budowlany, polegający na adaptacji pomieszczenia piwnicznego na lokal użytkowy nie został zakończony, i że w stosunku do przedmiotowego lokalu nie zostało wydane pozwolenie na jego użytkowanie, o czym kupujący nie wiedział. W ocenie SąduG. K.wykazał także istnienie podstaw do żądania odszkodowania w związku z poniesionymi na lokal nakładami, a także wysokość poniesionej szkody.
(

dowód:

z akt X C 3119/14- wyrok z dnia 30.12.2015 r., sygn. X C 3119/14- k. 142, uzasadnienie- k. 146-150)
Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2016 r., na skutek apelacji od w/w orzeczenia, Sąd Okręgowy w Olsztynie zasądzoną na rzeczG. K.kwotę obniżył do 20.960,83 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu wedleart. 100 k.p.c.Orzekł nadto o kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd uznał za częściowo uzasadnione zarzuty dotyczące rozliczenia nakładów, zarówno w zakresie prawa materialnego jak i procesowego.
(

dowód:

z akt X C 3119/14- wyrok z dnia 27.06.2016 r.- k. 186, uzasadnienie- k. 199-209v)

Sąd zważył, co następuje:
W przedmiotowej sprawie bezspornym był ustalony w sprawie stan faktyczny – wynika on z niekwestionowanych przez strony dokumentów, w tym zalegających w aktach sprawy XC 3119/14 Sądu Rejonowego w Olsztynie oraz w aktach Kw OL1G/00028034/4, OL1G/00028031/3, OL1G/00045426/4, jak i ze zgodnych twierdzeń samych stron.
Przedmiotem niniejszego procesu było roszczenie wynikające zart. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece(Dz.U.2017.1007), zmierzające do zapewnienia zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, dla której księga wieczysta jest prowadzona. Rozstrzygnięcie wydane na tej podstawie ma charakter deklaratoryjny, w tym sensie, że nie kreuje nowego stanu prawnego a jedynie ustala rzeczywisty stan prawny nieruchomości i ujawnia stan ten w księdze wieczystej.
Zgodnie z przepisemart. 213 § 2 k.p.c.sąd jest związany uznaniem powództwa, chyba że uznanie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. Uznanie powództwa jest aktem dyspozycyjności materialnej pozwanego, który za zasadne uznaje zarówno roszczenie powoda, jak i przyznaje przytoczone przez powoda okoliczności faktyczne, a w konsekwencji godzi się na wydanie wyroku uwzględniającego żądanie pozwu. Sąd jednak obowiązany jest dokonać oceny, czy czynność ta nie jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa.
W realiach niniejszej sprawy uznanie powództwa w kontekście żądań pozwu nie było sprzeczne z prawem, ani nie zmierzało do obejścia prawa, stąd też zasługiwało, zdaniem tut. Sądu na podzielenie. Wskazać należy, że powództwo w trybie przewidzianym w wyżej przytoczonym przepisie zmierza do doprowadzenia księgi wieczystej do jej rzeczywistego – a więc aktualnego w dacie orzekania stanu prawnego (np. orzeczenia SN z dnia 30 listopada 1971 r., II CR 525/71, OSNCP 1972, z. 5, poz. 96 oraz z dnia 23 grudnia 1988 r., III CRN 434/88, OSNCP 1991, z. 1, poz. 12, jak też z dnia 18 grudnia 1996 r., I CKU 43/96, nie publ.). „Zadaniem Sądu w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest więc ustalenie aktualnego stanu prawnego, następnie stwierdzenie czy stan ten odbiega od tego jaki ujawniony jest w treści księgi wieczystej oraz ocena czy w przypadku rozbieżności w tym zakresie sformułowane przez powoda żądanie umożliwia doprowadzenie do zgodności stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej objętej pozwem z rzeczywistym stanem prawnym”. (por. wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. III Ca 17/15, lex nr 1731099).
Taka sytuacja bezspornie zaistniała w przedmiotowej sprawie. Na podstawie zawartej przez pozwanego umowy o ustanowienie odrębnej własności lokalu niemieszkalnego i umowy sprzedaży z dnia 16 stycznia 2012 r. dokonano wpisów w księgach wieczystych objętych pozwem. Pozwany uchylił się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli, zasadnym zatem jest usunięcie niezgodności w księgach wieczystych wedle aktualnego stanu prawnego. Z tych względów wksiędze wieczystej nr (...)należało wykreślić w dziale II pozwanegoG. K.jako współwłaściciela nieruchomości do(...)części-udział związany z własnością lokalu, a wpisać Skarb Państwa, reprezentowany przez Agencję Mienia Wojskowego, jako współwłaściciela owej części, uprzedniego współwłaściciela, o czym orzeczono jak w pkt I sentencji. W związku z wyodrębnieniemlokalu mieszkalnego nr (...), dla którego założonoksięgę wieczystą nr (...)i ujawniono w dziale II księgi prowadzonej dla nieruchomości wspólnej, tj.księgi wieczystej nr (...), prawa właścicielalokali nr (...)w udziale wynoszącym(...)części, należało nakazać wykreślić wpisy dotyczące wyodrębnienia lokalu i w dziale II księgi(...)wpisać Skarb Państwa reprezentowany przez Agencję Mienia Wojskowego wW.jako współwłaściciela nieruchomości do(...)części, o czym Sąd orzekł jak w pkt II sentencji. Powyższe uzasadniało również nakazanie zamknięciaksięgi wieczystej nr (...), utworzonej dla stanowiącego odrębną własność lokalu niemieszkalnego opisanego wyżej, o czym Sąd orzekł jak w pkt III sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocyart. 102 k.p.c.uznając, że zachodzi szczególny wypadek do odstąpienia od obciążenia pozwanego tymi kosztami z uwagi na specyficzny charakter sprawy o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Jak konsekwentnie przyjmuje się w judykaturze, przepisart. 102 k.p.c.ma charakter wyjątkowy, stanowi bowiem odstępstwo od zasady odpowiedzialności za wynik sprawy, będącej osnową systemu orzekania o kosztach procesu. W realiach rozpoznawanej sprawy obciążenie pozwanego kosztami procesu byłoby trudne do pogodzenia z poczuciem sprawiedliwości oraz zasadami współżycia społecznego. Powód- Skarb Państwa reprezentowany przez Agencję Mienia Wojskowego wW.wprowadził pozwanego w błąd co do treści czynności prawnej, która była podstawą wpisów w przedmiotowych księgach wieczystych. Był to błąd istotny, co skutkowało koniecznością po stronieG. K.wystąpienia do Sądu Rejonowego w Olsztynie z pozwem o zapłatę i dochodzenia zwrotu uiszczonej przez niego ceny nabycia i zwrotu poniesionych nakładów. Podkreślić przy tym trzeba, że przedmiotem postępowania przed Sądem Rejonowym w Olsztynie i następnie Sądem Okręgowym w Olsztynie były kwestie czysto finansowe, a przecież pochłonęły również czas i energię pozwanego, nie wspominając utraty nadziei, jaką pozwany niewątpliwie wiązał z nabyciem spornego lokalu, jego remontem i planowaną działalnością. Trudno zatem uznać, by pozwany miał teraz ponosić dodatkowe koszty wynikające z toczącej się sprawy o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych, skoro daremnie szukać przyczyn konieczności owego uzgodnienia w okolicznościach występujących po stronie pozwanego. Zachowanie powoda, które legło u podstaw niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, jawi się jako naganne i implikujące konsekwencje, tu w postaci zastosowaniaart. 102 k.p.c., o czym orzeczono jak w pkt IV sentencji.