Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 690/16
Data wyroku: 2017-01-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Katarzyna Antoniak
Słowa kluczowe: Wysokość renty
Podstawa prawna: art. 32 w zw. z art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników

Sygn. akt IV U 690/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 stycznia 2017 r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Katarzyna Antoniak

Protokolant

st. sekr. sądowy Marzena Mazurek

po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 r. w Siedlcach na rozprawie
odwołaniaR. K.
od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
z dnia 2 czerwca 2016 r., 20 czerwca 2016 r. i 22 czerwca 2016 r. Nr(...)
w sprawieR. K.
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o wysokość renty rodzinnej rolniczej oraz zwrot nienależnie pobranego świadczenia

I
zmienia zaskarżone decyzje z 2 czerwca 2016 r. oraz z 20 czerwca 2016 r. i ustala, że od 1 czerwca 2016 r.R. K.jest uprawniony do wypłaty pełnej kwoty części uzupełniającej renty rodzinnej,

II
zmienia zaskarżoną decyzję z 22 czerwca 2016 r. i ustala, żeR. K.nie jest zobowiązany do zwrotu kwoty 375,09 (trzysta siedemdziesiąt pięć i 9/100) zł pobranej tytułem renty rodzinnej za okres od 1 maja 2016 r. do 31 maja 2016 r.

Sygn. akt: IV U 690/16UZASADNIENIE
Decyzją z 2 czerwca 2016r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie przepisówustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikóworazustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychz urzędu przeliczył rentę rodzinną przysługującąR. K.poczynając od 1 czerwca 2016r. ustalając, że renta ta przysługujeR. K.w kwocie do wypłaty wynoszącej 105,91 złotych miesięcznie, przy czym część uzupełniająca renty rodzinnej należnej ubezpieczonemu jest pomniejszona o kwotę 375,09 złotych z tytułu prowadzenia działalności rolniczej (decyzja z 2 czerwca 2016r. k.67 akt rentowych).
W dniu 20 czerwca 2016r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydał kolejną decyzję, w której działając z urzędu na podstawie przepisów w/w ustaw przeliczył od 1 lipca 2016r. rentę rodzinną przysługującąR. K.stwierdzając, że renta ta przysługuje do wypłaty w wysokości 105,91 złotych miesięcznie, gdyż część uzupełniająca renty należnejR. K.jest pomniejszona o kwotę 375,09 złotych z tytułu prowadzenia działalności rolniczej (decyzja z 20 czerwca 2016r. k.77 akt rentowych).
Następnie w dniu 22 czerwca 2016r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydał decyzję, w której działając na podstawieart.52 ust.2 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikóww zw. zart.138 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychi wskazując na nabycie przezR. K.gospodarstwa rolnego na mocy akt notarialnego nr 2383/2016 z 22 kwietnia 2016r. zobowiązałR. K.do zwrotu kwoty 375,09 złotych tytułem wypłaconej w zawyżonej kwocie renty rodzinnej za okres od 1 maja 2016r. do 31 maja 2016r. (decyzja z 22 czerwca 2016r. k.80 akt rentowych).
Odwołanie od wszystkich w/w decyzji złożyłR. K.wnosząc o ich zmianę poprzez ustalenie, że od 1 czerwca 2016r. jest uprawniony do wypłaty renty rodzinnej w pełnej przypadającej na niego kwocie, a także że nie jest zobowiązany do zwrotu kwoty 375,09 złotych tytułem renty rodzinnej pobranej za miesiąc maj 2016r. W uzasadnieniu stanowiska wskazał, że nie ma podstaw do zmniejszenia przysługującej mu renty rodzinnej oraz do zwrotu w/w kwoty, gdyż wbrew twierdzeniom organu rentowego nie prowadzi działalności rolniczej. Zarówno on, jak i siostraW. K., która obok niego uprawniona jest do renty rodzinnej, uczą się, a gospodarstwo rolne uprawia ich bratI. K.. Między nimi a bratemI.nie została zawarta formalna umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego z powodu braku zgody Sądu Rodzinnego w Mińsku Mazowieckim na wydzierżawienie udziału w gospodarstwie przypadającego małoletniejW. K., ale gospodarstwo rolne nie jest przez nich prowadzone (odwołanie k.1 akt sprawy).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, przywołując argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i ponownie wskazując że w rozumieniuart.32 i art.28 ust.3 i 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówubezpieczony nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, gdyż jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni ponad 1 ha (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.3 akt sprawy).
Z uwagi na to, że obok ubezpieczonego uprawniona do renty rodzinnej jest małoletniaW. K., na podstawieart.47711§2 kpcSąd zawiadomił o toczącym się postępowaniu przedstawicielkę ustawową małoletniej -B. K.informując o możliwości przystąpienia w terminie dwóch tygodni do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanego (postanowienie k.9v i zawiadomienie k.11 akt sprawy). Zawiadomiona nie przystąpiła do udziału w sprawie (zwrotne potwierdzenie odbioru zawiadomienia k.15 akt sprawy).
Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 2 czerwca 2012r. zmarłL. K.(odpis skrócony aktu zgonu k.4 akt rentowych). Decyzją z 21 sierpnia 2013r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego stwierdził, że od 1 września 2013r. uprawnionymi do renty rodzinnej po zmarłym są jego dzieciR. K.iW. K.(decyzja z 21 sierpnia 2013r. k.18-19 akt rentowych).
UbezpieczonyR. K.,ur. w dniu (...), jest uczniem Technikum w ramachZespołu Szkół nr (...)im.K. W.wM.. Okres nauki ubezpieczonego tej szkole upływa z końcem roku szkolnego 2016/2017 (zaświadczenie o kontynuowaniu nauki z 2 września 2015r. k.39 akt rentowych). Decyzjami z 27 sierpnia 2015r. organ rentowy ustalił, że ubezpieczonyR. K.jest uprawniony do renty rodzinnej do 31 sierpnia 2017r. ,tj. do ukończenia nauki w w/w szkole, aW. K.do 31 października 2017r. ,tj. do ukończenia 16. roku życia, przy czym kwota do wypłaty na rzecz ubezpieczonego wynosi 435,23 złotych (decyzje z 27 sierpnia 2015r. k.32 i 35 akt rentowych).
Postanowieniem z 6 grudnia 2012r. Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim w sprawie I NS 906/12 dokonał stwierdzenia nabycia spadku poL. K.przez jego żonęB. K.oraz ośmioro dzieci, w tym ubezpieczonegoR. K., który w myśl tego postanowienia nabył udział w spadku w wysokości 3/32 części (odpis postanowienia z 6 grudnia 2012r. Sadu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim w sprawie I Ns 906/12 k.48 akt rentowych).
W dniu 22 kwietnia 2016r. spadkobiercyL. K.dokonali umownego działu spadku po wymienionym, a także umów darowizny w ramach przysługujących im udziałów, obejmujących nieruchomości rolne położone we wsiP.gminaC.i wsiS.gminaS.powiat(...). Powyższy akt notarialny wpłynął do organu rentowego w dniu 28 kwietnia 2016r. (akt notarialny umowy o dział spadku i umowy darowizn z 22 kwietnia 2016r. k.57-64 akt rentowych). Na skutek powyższych czynności ubezpieczony posiada udział w wysokości 3/64 części w działkach gruntu położonych we wsiP.o powierzchni 7,2746 ha oraz w wysokości 11/64 części w innych działkach gruntu położonych we wsiP.o powierzchni 0,2700 ha, a także w działkach gruntu położonych we wsiS.o powierzchni 0,9400 ha (wypisy z rejestru gruntów k.21-25 akt III Nsm 353/16 SR w Mińsku Mazowieckim).
Po powzięciu informacji o nabyciu przez ubezpieczonego udziałów w w/w nieruchomościach rolnych organ rentowy stwierdził, że ubezpieczony prowadzi działalność rolniczą i z urzędu wydał zaskarżone decyzje z 2 czerwca 2016r. i 20 czerwca 2016r., w których przeliczył rentę rodzinną ubezpieczonego poczynając od 1 czerwca 2016r. wskazując, że od powyższej daty renta rodzinna przysługująca ubezpieczonemu do wypłaty wynosi 105,91 złotych miesięcznie (decyzje z 2 czerwca 2016r. i 20 czerwca 2016r. k.67 i 77 akr rentowych). Ponadto kolejną zaskarżoną decyzją z 22 czerwca 2016r. zobowiązał ubezpieczonego do zwrotu kwoty 375,09 złotych tytułem wypłaconej w zawyżonej – zdaniem organu rentowego - kwocie renty rodzinnej za okres od 1 maja 2016r. do 31 maja 2016r. (decyzja z 22 czerwca 2016r. k.80 akt rentowych).
Ubezpieczony ma 19 lat, jest uczniem IV klasy Technikum wZespole Szkół Nr (...)wM.. Ubezpieczony mieszka w miejscowości(...)razem z matkąB. K.i małoletnią siostrąW. K.. Od chwili nabycia spadku po ojcu ubezpieczony nie prowadzi działalności rolniczej na nieruchomościach nabytych w drodze spadkobrania. Od kwietnia 2015r. całość przedmiotowego gospodarstwa rolnego, a zatem również w zakresie udziału ubezpieczonego, uprawia starszy brat ubezpieczonego –I. K.zamieszkujący w odległym o około 22 kmM.. Gospodarstwo obejmuje wyłącznie uprawę roślinną, nie jest w nim prowadzona hodowla zwierząt. Od 23 kwietnia 2015r.I. K.jest wpisany do ewidencji producentów rolnych prowadzonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i ma nadany numer identyfikacyjny.I. K.uprawia przedmiotowe nieruchomości rolne na podstawie ustnej umowy zawartej z rodzeństwem, w tym z ubezpieczonym (zeznania świadkaI. K.k.16v-17 akt sprawy oraz zeznania ubezpieczonego k.17 i 9-9v akt sprawy).
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonegoR. K.od wszystkich zaskarżonych decyzji okazało się uzasadnione.
W myślart.32 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(Dz.U. z 2015r., poz.704 ze zm.) wypłata renty rodzinnej przysługującej osobie pełnoletniej, ulega zawieszeniu, jeżeli uprawniony prowadzi działalność rolniczą, przy czym przepisy art.28 ust.3, 4 i 6-10 oraz art.34 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art.28 ust.1 powyższej ustawy wypłata renty rolniczej z ubezpieczenia ulega częściowemu zawieszeniu na zasadach określonych w ust.2-8, jeżeli rencista – odpowiednio uprawniony do renty rodzinnej - prowadzi działalność rolniczą, przy czym zgodnie z ustępem 4 powyższego przepisu uznaje się, że rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego.
Analizując okoliczności sprawy Sąd doszedł do przekonania, że organ rentowy dokonał błędnej wykładni przepisuart.28 ust.4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówi doszedł do niewłaściwego wniosku, że ubezpieczony jako uprawniony do renty rodzinnej prowadzi działalność rolniczą. W ocenie Sądu powyższy przepis nie reguluje wyczerpująco sytuacji, w których uzasadnione jest przyjęcie, że rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, ale wskazuje jedno z kryteriów, kiedy należy uznać, że rencista nie prowadzi działalności rolniczej. Z przepisu tego nie wynika natomiast, że przez sam fakt, iż rencista lub jego małżonek jest właścicielem (współwłaścicielem) gospodarstwa rolnego, uzasadnione jest przyjęcie, że rencista ten prowadzi działalność rolniczą. W ocenie Sądu o tym, czy rencista (uprawniony do renty rodzinnej) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej decyduje każdorazowo stan faktyczny, a zatem fakt, czy dana osoba rzeczywiście prowadzi działalność rolniczą i pracuje w gospodarstwie rolnym. Na stanowisku takim stoi również Sąd Najwyższy (vide: uchwała SN z 6 maja 2004r., II UZP 5/06, OSNP 2004/22/389), a także Sąd Apelacyjny w Lublinie, który wyroku z 1 sierpnia 2012r. w sprawie III AUa 615/12 (LEX nr 1216343) wskazał, że wypłata części uzupełniającej świadczenia rolnika, który będąc właścicielem gospodarstwa rolnego faktycznie nie prowadzi w nim działalności rolniczej w rozumieniu art.6 pkt 3 ustawy z 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie ulega zawieszeniu na podstawieart.28 ust.1 i 3w związku zust.4. Z przedstawionych wyżej ustaleń Sądu wynika, że ubezpieczonyR. K.na skutek dziedziczenia i działu spadku po ojcuL. K.nabył udział we własności gospodarstwa rolnego, ale z uwagi na młody wiek i kontynuowanie nauki w szkole średniej gospodarstwa tego nie uprawia. W tym zakresie Sąd oparł swoje ustalenia na dowodach z dokumentów, a także na szczerych i spójnych, a przez to wiarygodnych zeznaniach świadkaI. K.oraz samego ubezpieczonego. Z zeznań tych wynika ponadto, że przedmiotowe gospodarstwo rolne uprawia w całości starszy brat ubezpieczonegoI. K.. W konsekwencji powyższego w pełni zasadne jest stwierdzenie, że ubezpieczony nie prowadzi działalności rolniczej, a w tych okolicznościach poczynając od 1 czerwca 2016r. (data wskazana w pierwszej decyzji o przeliczeniu renty rodzinnej – z 2 czerwca 2016r.) jest uprawniony do wypłaty pełnej kwoty części uzupełniającej renty rodzinnej.
W przekonaniu Sądu z przedstawionych wyżej względów brak jest również podstaw do żądania od ubezpieczonego zwrotu kwoty 375,09 złotych tytułem renty rodzinnej pobranej za okres od 1 maja 2016r. do 31 maja 2016r.   W myślart.138 ust.1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2015r., poz.748), znajdującego z mocyart.52 ust.2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówodpowiednie zastosowanie do świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników, osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu, przy czym za nienależnie pobrane świadczenia rozumie się:

1
świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania,

2
świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia.

Nie ulega wątpliwości, że ubezpieczony jako osoba uprawniona do pobierania renty rodzinnej w pełnej wysokości nie może być uznany z osobę, która nienależnie pobrała pełną kwotę renty rodzinnej za miesiąc maj 2016r.
Mając na uwadze powyższe okoliczności podstawieart.47714§2 kpcSąd zmienił zaskarżone decyzje i orzekł jak w pkt I i II wyroku.