Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 468/17
Data wyroku: 2017-10-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marek Dziwiński
Słowa kluczowe: Skarga pauliańska
Podstawa prawna: art. 527 § 1 k.c.

Sygnatura akt I C 468/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 października 2017 r.
Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: SSR Marek Dziwiński
Protokolant: Anna Lasko
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2017 r. wK.
sprawy z powództwa Prokura Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą weW.
przeciwkoJ. J.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną (art. 527 kc)

I
uznaje za bezskuteczną w stosunku do strony powodowej Prokura Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą weW.czynność prawną w postaci umowy darowizny z dnia 11.07.2016r. zawartą przed notariuszemI. B.wpisanej do repertorium A pod numerem(...), w części w której dłużnikE. J.przeniosła na rzecz swojego brataJ. J.udział wynoszący 1/3 w prawie własności lokalu mieszkalnego położonego wK.przyulicy (...)I 5/2, dla którego prowadzona jest w Sądzie Rejonowym w Kamiennej Górzeksięga wieczysta nr (...), celem zaspokojenia wierzytelności strony powodowej w kwocie 8.716,92 zł z ustawowymi odsetkami od 29.10.2014r. wynikającej z nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 31.12.2014r. wydanego przez Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze VII Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą wK.w sprawie sygn. akt VII Nc 2117/14,

II
zasądza od pozwanegoJ. J.na rzecz strony powodowej Prokura Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą weW.kwotę 2253,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 1800,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt I C 468/17

UZASADNIENIE
Strona powodowa Prokura Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty weW.wniósł o uznanie za bezskuteczną w stosunku do powoda umowy z dnia 11 lipca 2016 r. zawartą przed notariuszemI. B.nr rep. A. 3078/2016, mocą którejE. J.dokonała darowizny nieruchomości należącej obecnie doJ. J.położonej w miejscowościK., dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadziksięgę wieczystą KW (...)na rzecz pozwanegoJ. J., a także o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu strona powodowa wskazała, że prawomocnym nakazem zapłaty Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze VII Zamiejscowy Wydział wK.w sprawie o sygn. VII Ns 2117/14 zasądził odE. J.na rzecz strony powodowej kwotę 8 716,92 zł z ustawowymi odsetkami od 27.11.2014 r. do dnia zapłaty oraz zasądził zwrot kosztów procesu. Dłużniczka była właścicielką nieruchomości położonej wK., w stosunku do której wierzyciel zamierzał skierować egzekucję. Strona powodowa wskazała, że w dniu 11 lipca 2016 r. umową darowiznyE. J.przeniosła własność nieruchomości na rzecz brataJ. J.przez co stała się niewypłacalna w wyższym stopniu oraz działała ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela.
W odpowiedzi pozwanyJ. J.wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwany wskazał, że byli razem zE. J.oraz ich matką –S. J. (1), współwłaścicielami w udziałach wynoszących po 1/3 odrębnego lokalu mieszkalnego w budynku przyul. (...)I 5/2 wK.i w takich samych udziałach współwłaścicielami zabudowanej nieruchomości gruntowej położonej wK.– na skutek dziedziczenia po zmarłym ojcu. Pozwany wskazał, że wraz ze swoją żoną i matką zamieszkiwał weW., zaś w mieszkaniu wK.mieszkałaE. J.. Pozwany zaznaczył, że jego siostra jest osobą niedojrzałą, niemającą rozeznania i minimum doświadczenia niezbędnego do przewidzenia skutków dokonywanych czynności prawnych. Pozwany podał, że jego siostra ma poważne problemy ze zdrowiem psychicznym. Sąd rodzinny w czerwcu 2016 r. ograniczył jej władzę rodzicielską nad jej synemS. M.i umieścił go w rodzinie zastępczej uS. J. (1). Pozwany wskazał, że jego siostra przepisała na niego mieszkanie, aby mógł on się nim zajmować, zabezpieczyć przed zniszczeniem lub zadłużeniem, a także podał, że wspólnie uzgodnili, że w przyszłości mieszkanie to zostanie darowane przez pozwanego synowiE. S.M., gdy ten uzyska pełnoletność. Pozwany podał również, że do momentu otrzymania odpisu pozwu w niniejszej sprawie nic nie wiedział o zadłużeniu siostry, która nie informowała go o istnieniu długów.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W wyniku działu spadku poS. J. (2)własność nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny położony wK.przyul. (...)I 5/2, dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadziksięgę wieczystą nr (...)została przyznana w częściach równych – po 1/3 udziału – rodzeństwu:E. J.,J. J.oraz ich matceS. J. (1). Prawomocnym nakazem zapłaty Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze VII Zamiejscowy Wydział wK., sygn. akt VII Nc 2117/14 nakazałE. J.zapłacić Prokurze Niestandaryzowanemu Sekurytyzacyjnemu Funduszowi Inwestycyjnemu Zamkniętemu weW.kwotę 8 716,92 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 27.11.2014 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 1 292,00 zł tytułem kosztów procesu. Na podstawie tego tytułu egzekucyjnego, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 28.05.2015 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Kamiennej GórzeW. J.prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwkoE. J.pod sygn. Km 639/15. W dniu 11 lipca 2016 r.E. J.dokonała darowizny należącego do niej udziału w prawie własności nieruchomości położonej wK.przyul. (...)I 5/2 na rzecz swojego brataJ. J..
/okoliczności bezsporne/.
E. J.ma 32 lata, posiada synaS. M.. Matka nie radziła sobie z wychowaniem dziecka, nadużywała alkoholu. Postanowieniem z 8.06.2016 r. Sąd umieścił małoletniegoS. M.w rodzinie babci dziecka -S. J. (1).E. J.popadła w długi, jest osobą bezrobotną. Prowadzona przeciwko niej egzekucja z wniosku wierzyciela Prokury Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego weW.nie doprowadziła do zaspokojenia roszczenia.
/dowód: informacja od komornika k. 32, postanowienie z 4.07.2016 r. k. 40, wypis z aktu notarialnego rep. A nr(...)k. 41-44, zeznania świadkaS. J. (1)z 06.09.2017 r. e-protokół rozprawy od 00:07:37 do 00:21:17, zeznania świadkaE. J.z 20.10.2017 r. e-protokół rozprawy od 00:00:59 do 00:11:09, zeznania pozwanego z 20.10.2017 r. e-protokół rozprawy od 00:13:51 do 00:21:02/.
Sąd zważył co następuje:
Ustaleń stanu faktycznego dokonano przede wszystkim w oparciu o okoliczności niekwestionowane przez strony procesowe, które dodatkowo znajdują potwierdzenie w zebranych dokumentach m.in. w odpisie księgi wieczystej, aktach cywilnych o sygn. I Ns 181/00, w tym postanowieniu o dziale spadku z 27.11.2001 r. Stan faktyczny odtworzony został ponadto w oparciu o informację od komornika, postanowienie Sądu rodzinnego, wypis z aktu notarialnego oraz zeznania świadkówS. J. (1),E. J.oraz zeznania pozwanego. W tym miejscu należy zaznaczyć, że autentyczność dokumentów nie budziła wątpliwości oraz nie była w żaden sposób kwestionowała przez strony. Spór w zasadzie dotyczył oceny okoliczności towarzyszących dokonanej przezE. J.czynności prawnej.
BezspornieE. J., w skutek działu spadku poS. J., stała się właścicielem udziału w prawie własności lokalu mieszkalnego położonego wK.przyul. (...)I 5/2, prowadzone jest przeciwko niej postepowanie egzekucyjne na mocy tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty wydanego na rzecz wierzyciela – strony powodowej w niniejszym postępowaniu. Poza sporem pozostaje okoliczność, żeE. J.nieodpłatnie zbyła swój udział w prawie własności nieruchomości  na rzecz swojego brata –J. J..
Przepisytytułu X kodeksu cywilnegoregulują instytucję tzw. skargi pauliańskiej, stanowiącej podstawowy środek ochrony wierzyciela przed skutkami niewypłacalności dłużnika. Ogólnie ujmując,A. P.ma zastosowanie wówczas, gdy dłużnik swoim nielojalnym względem wierzyciela zachowaniem uniemożliwił realizację wierzytelności, gdyż doprowadził się do niewypłacalności albo tę niewypłacalność powiększył, a korzyść z jego działania odniosła osoba trzecia(szerzej w: Komentarz do art. 527 Kodeksu Cywilnego red. Gniewek 2017, wyd. 8/Machnikowski, Legalis).
W niniejszej sprawie doszło do sytuacji dokonania przez dłużnika darowizny na rzecz osoby będącej z nim w bliskim stosunku. Zachowanie takie objęte jest trzema domniemaniami prawnymi o charakterze wzruszalnym (wymagającego dowodu przeciwnego) zart. 527§3, 528 i 529 kodeksu cywilnego.
Zgodnie z brzmieniem przepisuart. 527 § 1 i 2 k.c.gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.
Wyzbycie się przezE. J.udziału we współwłasności nieruchomości w sytuacji, gdy była ona dłużnikiem z tytułu niespłaconych długów, daje podstawę do oceny, że działanie to miało charakter świadomego pokrzywdzenia wierzyciela, w rozumieniu przepisuart. 527 § 1 k.c.Wart. 529 k.c.zawarte jest domniemanie prawne, zgodnie z którym jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny domniemywa się że działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Domniemanie to w mniejszej sprawie nie zostało obalone.E. J.dokonała darowizny na rzecz brata mając świadomość prowadzenia przeciwko niej postępowania egzekucyjnego. Świadczy o tym związek czasowy między datą nadania tytułowi wykonawczemu klauzuli wykonalności oraz datą dokonania darowizny, Działanie to należy ocenić jako próbę wyprowadzenia składnika jej majątku spod egzekucji.
Czynność prawna, na mocy której pozwanyJ. J.stał się właścicielem udziału w przedmiotowym lokalu należącym do jego siostry była darowizną, a zatem czynnością prawną z istoty swojej bezpłatną. Zgodnie zart. 528 k.c.jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną chociażby osoba ta nie wiedziała i przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, ze dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Okoliczność, że pozwany chciał zabezpieczyć majątek siostry przed roztrwonieniem oraz zamierzał zwrócić mieszkanie jej synowi, nie mogą zmienić tej oceny. Także twierdzenia, że pozwany ponosił koszty związane z utrzymaniem lokalu, którego był przecież współwłaścicielem nie pozwalają na taki wniosek.
W§ 3 art. 527 k.c.zawarte jest kolejne domniemanie prawne zwalniające powoda z obowiązku dowodzenia, iż osoba trzecia wiedziała o tym, że dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, w przypadku gdy wykaże on jedynie istnienie bliskiego stosunku między dłużnikiem a osobą trzecią w chwili dokonywania zaskarżonej czynności. Sytuacja taka niewątpliwie zachodzi w niniejszej sprawie.E. J.była siostrą pozwanegoJ. J.. Pozwany znał sytuację osobistą i rodzinną swojej siostry. SynE. J.mieszkał z nim weW.razem z jego matką, która została ustanowiona rodzinną zastępczą. Dobrze orientował się w położeniu życiowym siostry. Stosunek bliskości, o którym mowa wart. 527 § 3 k.c.istniał zatem między rodzeństwem faktycznie, a nie tylko z powodu istnienia formalnej więzi pokrewieństwa.
W kwestii oddalenia wniosku pozwanego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu zdrowia psychicznego należy stwierdzić, że przeprowadzenie takiego dowodu było bezprzedmiotowe oraz zbyt daleko idące. Pozwany nie wskazał żadnych okoliczności uprawdopodobniających zły stan zdrowia psychicznego siostry.E. J.nie była ubezwłasnowolniona. Złożyła ona zeznania przed Sądem. Na potrzeby niniejszego postępowania – o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną – przeprowadzenie dowodu na okoliczność zdrowia psychicznego świadka nie dotyczyło faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Mając na uwadze powołane wcześniej okoliczności, należało, na podstawieart. 527 § 1 k.c., uznać za bezskuteczną w stosunku do strony powodowej czynność prawną w postaci umowy darowizny z dnia 11.07.2016r., w części w której dłużnikE. J.przeniosła na rzecz swojego brataJ. J.udział wynoszący 1/3 w prawie własności lokalu mieszkalnego, celem zaspokojenia wierzytelności strony powodowej w kwocie 8.716,92 zł z ustawowymi odsetkami od 29.10.2014r. wynikającej z nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 31.12.2014r. wydanego przez Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze VII Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą wK.w sprawie sygn. akt VII Nc 2117/14.
Orzeczenie o kosztach w punkcie II sentencji Sąd oparł na przepisieart. 98 § 1 k.p.c.zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw i celowej obrony (koszty procesu). Na koszty strony powodowej składały się: opłata sądowa w wysokości 436,00 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł, a także koszty zastępstwa prawnego w wysokości 1 800,00 zł. Łącznie była to kwota 2 253,00 zł, która została zasądzona na rzecz strony powodowej.