Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 1045/16
Data wyroku: 2017-02-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Arkadiusz Łata, Agnieszka Woźniak, Grzegorz Kiepura
Słowa kluczowe: Wymuszenie rozbójnicze
Podstawa prawna: art. 282 kk

Sygnatura akt VI Ka 1045/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia7 lutego 2017r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Grzegorz Kiepura (spr.)
Sędziowie SSR del. Agnieszka Woźniak
SSO Arkadiusz Łata
Protokolant Marzena Mocek
przy udziale Dariusza Kowalczyka
Prokuratora Prokuratury Rejonowej wZ.
po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2017 r.
sprawyR. K. (1)ur. (...)wZ.,
synaR.iZ.
oskarżonego zart. 13§1 kkw zw. zart. 282 kk,art. 263§2 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu
z dnia 17 czerwca 2016 r. sygnatura akt II K 211/16
na mocyart. 437 kpk,art. 438 kpk,art. 636 § 1 kpk

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

- na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkiart. 70 § 1 kkwykonanie łącznej kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec oskarżonegoR. K. (1)w punkcie 3 warunkowo zawiesza na okres próby wynoszący 3 (trzy) lata,
- na podstawieart. 73 § 1 kkw okresie próby oddaje oskarżonego pod dozór kuratora,
- na podstawieart. 72 § 1 pkt 4 kkzobowiązuje oskarżonego do wykonywania pracy zarobkowej;

2
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

3
zasądza od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowegoT. B. (1)kwotę 1176 (jeden tysiąc sto siedemdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu wydatków poniesionych na ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym;

4
zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki za postępowanie odwoławcze w kwocie 20 (dwadzieścia) złotych i wymierza mu opłatę za II instancję w kwocie 180 (sto osiemdziesiąt) złotych.

VI Ka 1045/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 17.06.2016 r.R. K. (1)został uznany za winnego tego, że:

1
w dniu 6.12.2015 r. wZ., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, kierując wobecT. B. (1)groźbę gwałtownego zamachu na jego mienie w postaci elementów sieci internetowej, usiłował doprowadzić pokrzywdzonego do rozporządzenia mieniem w kwocie nie mniejszej niż 300 zł w zamian za możliwość dalszego prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na udostępnianiu usług internetowych, przy czym zamierzonego celu nie osiągnął, tj. przestępstwa zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 282 kki za to na mocyart. 14 § 1 kkw zw. zart. 282 kkskazany został na karę 1 roku pozbawienia wolności;

2
w okresie od 16 stycznia 2007 r. do 15 grudnia 2015 r. wZ.posiadał bez wymaganego zezwolenia amunicję w postaci jednego naboju kal. 9x18 mm wz.M., tj. przestępstwa zart. 263 § 2 kki za to na mocyart. 263 § 2 kkskazany został na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Na mocyart. 85 kkiart. 86 § 1 kkwymierzono oskarżonemu karę łączną 1 roku pozbawienia wolności.
Na mocyart. 627 kpkzasądzono od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego kwotę 5.904 zł z tytułu ustanowienia pełnomocnika z wyboru.
Na mocyart. 624 § 1 kpkiart. 17 ust. 1 ustawy o opłatach w sprawach karnychzwolniono oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych, którymi obciążono Skarb Państwa.
Apelację od tego wyroku wywiódł obrońca oskarżonego, który zarzucił wyrokowi:

I
w zakresie dotyczącym czynu opisanego w pkt I aktu oskarżenia

1
naruszenie przepisów postępowania, a to:

a
art. 7 kpkpoprzez dokonanie oceny dowodów zgromadzonych w toku postępowania w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego i logiki formalnej poprzez przyjęcie, że:

- zeznania pokrzywdzonego są w pełni wiarygodne mimo, że pokrzywdzony zatajał istotne okoliczności dotyczące treści relacji zachodzącej pomiędzy nim a oskarżonym, jak między innymi fakt podżegania oskarżonego do windykowania długów pokrzywdzonego, która to okoliczność została przyznana przez pokrzywdzonego dopiero w wyniku konfrontacji z oskarżonym;
- zeznania świadkaA. B. (1)są w pełni wiarygodne i jako spójne z zeznaniami pokrzywdzonego a jej męża, wspierają zeznania pokrzywdzonego, w sytuacji, gdy zeznania te stanowią tylko powielenie tego co świadkowi powiedział jej mąż;
- wyjaśnienia oskarżonego są niewiarygodne w zakresie w jakim oskarżony wskazał, że nie rozmawiał z pokrzywdzonym na temat poboru od niego pieniędzy w zamian za ochronę mienia i nie uwzględnieniu faktu, że to pokrzywdzony proponował oskarżonemu ściąganie długów na jego rzecz, a oskarżony temu nakłonieniu nie uległ, a także z uwagi na sprzeczność z wyjaśnieniami oskarżonegoD. D. (1)i bezpodstawne uznanie tej okoliczności za wskazującą na brak wiarygodności oskarżonego bez analizy czy wyjaśnieniaR. K. (1)znajdują oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszym postępowaniu;

b
błąd w ustaleniach faktycznych przez błędne ustalenie, że:

- oskarżony w dniu 6.12.2015 r. groził pokrzywdzonemu zniszczeniem elementów instalacji internetowych, podczas gdy tłem sprawy i jej przyczynkiem był niewłaściwie działającyI.i oskarżony artykułował swoje niezadowolenie z tego powodu, a to pokrzywdzony – czemu przyznał – nakłaniał oskarżonego do windykowania jego długów;
- oskarżony miał grozić pokrzywdzonemu w celu doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia przez niego mieniem w postaci „wyższej niż 300 zł” w zamian za możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, podczas gdy celem eksponowanych przez oskarżonego zarzutów co do usług świadczonych przez pokrzywdzonego była chęć posiadania sprawnie działającegoI.;
- oskarżony nie osiągnął zamierzonego celu przez doniesienie przez pokrzywdzonego do organów ścigania, a zatem z uwagi na niedobrowolne odstąpienie od dokonania;
- oskarżony w dniu 6.12.2015 r. bezpośrednio zmierzał do dokonania na szkodę pokrzywdzonego wymuszenia rozbójniczego w sytuacji gdy w tym dniu oskarżony nie podjął żadnych czynności, którym można przypisać znamię „bezpośredniego zmierzania do dokonania”.

II
w zakresie dotyczącym czynu opisanego w pkt II aktu oskarżenia:

1
naruszenie przepisu prawa materialnego, tj.art. 30 kkprzez jego błędne niezastosowanie w sytuacji gdy oskarżony pozostawał w usprawiedliwionej nieświadomości co do bezprawności czynu;

2
naruszenie przepisów postępowania:

-art. 410 kpkprzez nieuwzględnienie przy wyrokowaniu wszystkich okoliczności ujawnionych na rozprawie, a zwłaszcza pominięcie okoliczności, że oskarżony zapomniał o tym, iż 20 lat temu schował jeden nabój do pudełka, w którym trzymał pamiątki, a zatem nie działał z zamiarem popełnienia zarzuconego mu czynu;
-art. 424 § 1 kpkprzez brak wyjaśnienia przez sąd postaci zamiaru oraz wskazania na podstawie jakich okoliczności i dowodów sąd ustalił, że oskarżony wypełnił znamiona strony podmiotowej zarzuconego mu czynu.
Z ostrożności procesowej obrońca zarzucił wyrokowi naruszenie prawa materialnego, a toart. 60 § 2 kkpoprzez jego niezastosowanie i nie złagodzenie w stosunku do oskarżonego orzeczonej kary, w sytuacji gdy nawet najniższa kara przewidziana za przestępstwo zart. 263 § 2 kkjest niewspółmiernie surowa w obliczu posiadania przez oskarżonego jednego naboju.
Obrońca podniósł też zarzut naruszeniaart. 627 kpkw zw. z § 11 ust. 7 i § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie przez zasądzenie od oskarżonego wydatków nadmiernie wygórowanych i rażąco przekraczających stawki maksymalne.
W oparciu o podniesione zarzuty obrońca wniósł o:
- zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzuconych mu czynów
ewentualnie o:
- uchylenie wyroku w pkt 1 na podstawieart. 17 § 1 pkt 4 kpkw zw. zart. 15 § 1 kki umorzenie postępowania przeciwko oskarżonemu;
- zmianę wyroku w okt 2 poprzez orzeczenie kary grzywny jako samoistnej kary w związku z zastosowaniemart. 60 § 2 kk;
- zmianę wyroku w pkt 7 poprzez obniżenie wysokości zasądzonej na rzecz oskarżyciela posiłkowego kwoty z tytułu kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru;
- uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Apelacja obrońcy nie była zasadna, jednak w wyniku jej wniesienia zaskarżony wyrok należało zmienić w zakresie rozstrzygnięcia o karze. W pozostałej części wyrok jako słuszny utrzymano w mocy. Wbrew podniesionym zarzutom sąd rejonowy nie popełnił błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, ani też nie naruszył przepisów procesowych i materialnych. Wszystkie przeprowadzone dowody ocenione zostały swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a podstawę wyroku stanowił całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej.
Ustalenia faktyczne w odniesieniu do czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 1 wyroku, tj. występku zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 282 kkpoczynione zostały w oparciu o uznane za wiarygodne zeznania pokrzywdzonegoT. B. (1)oraz świadkaA. B. (1). Zeznania tych osób w toku całego postępowania były stanowcze i konsekwentne – brak było podstaw, aby odmówić im waloru wiarygodności.
W trakcie przesłuchania w postępowaniu przygotowawczym w dniu 7.12.2015 r.T. B.zeznał: „K.oświadczył mi, iż jako mój znajomy, to proponuje mi, że będę do niego przynosił kwotę 400 zł miesięcznie za ochronę sieci. W przeciwnym wypadku, tzn. gdybym mu nie płacił tej kwoty, to zniknę z rynku. Jednocześnie powiedział, że mają przygotowane 50 lokalizacji, gdzie rozpierdolą mi sieć. Ze względu na to, iż mam kredyty, to poprosiłem go o obniżenie kwoty.K.zgodził się na 300 zł przez rok czasu, do 15 każdego miesiąca. Mam mu te pieniądze przynosić osobiście i przekazywać do ręki. Zgodziłem się, byłem przestraszony” (k.2).
W toku konfrontacji zR. K.T. B.zeznał: „… on groził mi i żądał ode mnie pieniędzy, bym co miesiąc dawał mu kwotę 400 zł na początku, ale potem dogadałem się, że będę płacił po 300 zł, bo jak nie to rozpierdoli mi sieć” (k. 27).
Na rozprawie pokrzywdzony podtrzymał wcześniejsze depozycje, dodatkowo zeznając: „Obawiałem się przede wszystkim uszkodzenia sieci. Jestem właścicielem tej sieci. Zeznaję, że zajmuję się dostarczaniemI.w miejscowościZ.B.do klientów indywidualnych, jak również firm.K.mówił mi, że jeżeli nie skorzystamy z ochrony, a nie muszę, ale wówczas zostanie zniszczonych 50 moich lokalizacji” (k. 17-verte), „Nigdy nikomu nie zlecałem egzekucji wierzytelności moich długów, pomimo otrzymywania propozycji od różnych firm windykujących. Ten wątek pojawił się podczas rozmowy zK., gdyż chwalił się on, że ściąga długi. Chciałem wyjść z tego domu, żeby zakończyć tę rozmowę i dlatego powiedziałem na odczepneK., żeby ściągał mi długi” (k. 18 – verte).
Przebieg rozmowy z oskarżonymT. B.zrelacjonował swej żonieA. B. (1)bezpośrednio po powrocie ze spotkania zR. K..A. B.na tę okoliczność zeznała: „Gdy weszliśmy do łazienki to powiedział mi, że chcą od niego pieniędzy. Powiedział, że to ma być 400 zł przekazywane co miesiąc 15 dnia każdego miesiąca. Powiedział, że jeżeli nie, to zniszczy 50 lokalizacji jegoI.” (k. 19 verte), „mąż bezpośrednio przyszedł do domu, poinformował mnie, że się ich boi, bał się, że jest to kontynuacja, gdyż pierwsze groźby miały miejsce 3.12.2015 r. i zostały użyte przezD. D. (1). Cały czas mąż mówił mi, że się obawia i że nie może tego tak zostawić. Towarzyszył temu strach, mąż przestał wychodzić sam na jakiekolwiek montażeI.u klientów, czy naprawiania w ogóle awarii” (k. 22 – verte).
Zbieżne i wzajemnie uzupełniające się zeznania pokrzywdzonego i jego żony jednoznacznie wskazują, że w trakcie spotkania w dniu 6.12.2015 r.R. K.domagał się odT. B.przekazywania mu kwoty 400 zł miesięcznie w zamian za możliwość dalszego prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na udostępnianiu usług internetowych, w przeciwnym bowiem wypadku zniszczeniu ulec miały elementy jego sieci internetowej. Spotkanie obu mężczyzn związane było z wcześniejszymi groźbami jakie do pokrzywdzonego kierowałD. D.oraz telefonem odR. K., który zapytał pokrzywdzonego, czy interesuje go jego „sprawa”.
Wyjaśnienia oskarżonego, który nie przyznał się do winy były niewiarygodne. Oskarżony podniósł, że do spotkania z pokrzywdzonym doszło z jego inicjatywy w związku z zakłóceniami w odbiorze sygnału internetowego (k. 22-23, k. 25-26). Nie było więc tak jak twierdzi obrońca w apelacji, że oskarżony spotkał się z pokrzywdzonym w dniu 6.12.2015 r. w celu wyjaśnienia składanych rzekomo przez pokrzywdzonego propozycji windykacji długów. Rację natomiast ma obrońca, gdy twierdzi, że tłem rozmowy był „konflikt” pokrzywdzonego zD. D., który wcześniej groziłT. B.. Świadczy o tym fakt, iż krótko po telefonicznych groźbachD. D.pokrzywdzony otrzymał od oskarżonego sms-a z zapytaniem co narobił i czy „nie ma za dużo pieniędzy”, a także treść kolejnego sms-a, w którym oskarżony pytał pokrzywdzonego, czy interesuje go” jego sprawa”.
Nie było też tak, jak twierdzi obrońca, że pokrzywdzony zataił fakt, iż w trakcie rozmowy poruszana była kwestia ściągania długów przez oskarżonego. Już w toku przesłuchania w dniu 11.12.2015 r. pokrzywdzony uznał, iż „…K.mówił mi na spotkaniu w jego domu, że oni zajmują się ściąganiem długów. Pytał mnie, czy mam dłużników, bo jak tak, to mi pomogą pieniądze odzyskać” (k. 5 – verte). W toku konfrontacji przeprowadzonej w dniu 27.01.2016 r. oraz na rozprawie pokrzywdzony przekonująco wyjaśnił w jakim kontekście w czasie rozmowy wspomniał o liście swoich dłużników – chodziło o wykazanie, że nie jest w stanie płacić oskarżonemu kwoty 400 zł miesięcznie (k. 26-29). Propozycja ściągania długów wyszła od oskarżonego, a nie od pokrzywdzonego i nie była związana z żądaniem płacenia 400 zł miesięcznie (k. 16-17).
Sąd rejonowy dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod przepisy ustawy kwalifikując czyn przypisany oskarżonemu w pkt 1 wyroku jako występek zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 282 kk. Przestępstwo wymuszenia rozbójniczego określone wart. 282 kkpopełnia ten, kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przemocą, groźbą zamachu na życie lub zdrowie albo gwałtownego zamachu na mienie, doprowadza inną osobę do rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym albo do zaprzestania działalności gospodarczej.
Wypowiadając groźbę zniszczenia elementów sieci internetowej, tj. groźbę gwałtownego zamachu na mienie, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, oskarżony usiłował doprowadzić pokrzywdzonego do rozporządzenia mieniem poprzez comiesięczne uiszczenie kwoty nie mniejszej niż 300 zł. Nie może więc ulegać wątpliwości, że jego zachowanie „bezpośrednio” –w rozumieniuart. 13 § 1 kk– zmierzało do dokonania czynu zabronionego określonego wart. 282 kk.
Nietrafny jest zarzut obrońcy, że w dniu 6.12.2015 r. oskarżony nie podjął żadnych czynności, którym można przypisać znamię „bezpośredniego zmierzania do dokonania”. Czynnością tą była właśnie wypowiedziana przez oskarżonego groźba gwałtownego zamachu na mienie, która miała skłonić pokrzywdzonego do rozporządzenia mieniem. Fakt, że oskarżony nie zrealizował swojej groźby, tzn. nie zniszczył elementów sieci internetowej pokrzywdzonego, nie dowodzi, iż dobrowolnie odstąpił od dokonania w rozumieniuart. 15 § 1 kk. Przestępstwo wymuszania rozbójniczego określone wart. 282 kkznamienne jest skutkiem w postaci rozporządzenia przez inną osobę mieniem własnym lub cudzym albo zaprzestaniem działalności gospodarczej. Do jego znamion nie należy natomiast realizacja groźby przez sprawcę, ani też uzyskanie przez niego mienia. Brak było zatem podstaw do przyjęcia – jak chciał tego obrońca – że oskarżony nie osiągnął zamierzonego skutku z powodu dobrowolnego odstąpienia od dokonania czynu. Do dokonania przestępstwa nie doszło bowiem z powodu braku rozporządzenia mieniem przez pokrzywdzonego, który zdecydował się zawiadomić organy ścigania.
Nietrafny był zarzut obrazy prawa materialnego, a toart. 30 kk, w odniesieniu do czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 2 wyroku, tj. przestępstwa zart. 263 § 2 kk. Zgodnie zart. 30 kknie popełnia przestępstwa, kto dopuszcza się czynu zabronionego w usprawiedliwionej nieświadomości jego bezprawności, natomiast jeżeli błąd sprawcy jest nieusprawiedliwiony, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary. Przeprowadzone dowody, a w szczególności wyjaśnienia oskarżonego nie wskazują, aby pozostawał on w usprawiedliwionej nieświadomości bezprawności posiadania – bez wymaganego zezwolenia amunicji. Z wyjaśnień oskarżonego wynika, że po cofnięciu zezwolenia na posiadanie broni, został pouczony o konieczności zwrotu zarówno broni, jak i amunicji (k.16). Brak było zatem jakichkolwiek podstaw do uznania, iż był on nieświadomy bezprawności czynu, którego się dopuścił.
Chybiony był też zarzut obrazyart. 60 § 2 kkpoprzez jego niezastosowanie. Przewidziana w tym przepisie instytucja nadzwyczajnego złagodzenia kary jest fakultatywna, a zatem jej zastosowanie zależy od uznania sądu. Ujawnione okoliczności sprawy, a w szczególności długi okres bezprawnego posiadania amunicji (od. 16.01.2007 do 15.12.2015 r.), nie pozwoliły na uznanie, że w odniesieniu do oskarżonego zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek – w rozumieniuart. 60 § 2 kk– wskazujący na potrzebę zastosowania wobec sprawcy nadzwyczajnego złagodzenia kary.
Podsumowując, stwierdzić należy, że właściwie przeprowadzone i prawidłowo ocenione dowody, pozwalały sądowi rejonowemu na przypisanie oskarżonemu sprawstwa i winy w zakresie zarzuconych mu przestępstw zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 282 kkiart. 263 § 2 kk. Wymierzone za te czyny kary – odpowiednio 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności były adekwatne do stopnia zawinienia i stopnia społecznej szkodliwości czynów. Kara łączna 1 roku pozbawienia wolności, orzeczona z zastosowaniem zasady pełnej absorpcji, również zasługiwała na akceptację. Z aktualnych danych o karalności wynika, iż oskarżony nie był dotychczas karany (k. 89). Okoliczność ta zadecydowała o zmianie zaskarżonego wyroku przez sąd odwoławczy poprzez warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej wobec oskarżonego kary łącznej pozbawienia wolności na okres próby wynoszący 3 lata, z oddaniem oskarżonego pod dozór kuratora i zobowiązania go do wykonywania pracy zarobkowej – w oparciu o przepisyart. 69 § 1 i 2 kk,art. 70 § 1 kk,art. 73 § 1 kkiart. 72 § 1 pkt 4 kk. W pozostałym zakresie wyrok jako słuszny utrzymano w mocy.
Zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego kwoty 5.904 zł miało swoje umocowanie w treściart. 627 kpk, zgodnie z którym od skazanego w sprawach z oskarżenia publicznego sąd zasądza koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa oraz wydatki na rzecz oskarżyciela posiłkowego. Wysokość wydatków zasądzonych na rzecz oskarżyciela posiłkowego mieściła się w granicach wyznaczonych § 11, § 15 i § 17 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – brak było zatem podstaw do kwestionowania ich wysokości.
Na podstawieart. 636 § 1 kpkzasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki za postępowanie odwoławcze w kwocie 20 zł i wymierzono mu opłatę za drugą instancję w kwocie 180 zł.