Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2646/16
Data wyroku: 2017-04-24 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: A. Przybylska
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art.184 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VIII U 2646/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 27 października 2016 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.na podstawieustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychorazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeodmówiłS. R.prawa do emerytury. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie udowodnił 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Organ rentowy przyjął, iż wnioskodawca posiada staż sumaryczny w wysokości 25 lat, 1 miesiąca i 21 dni.
/decyzja – k. 23 nienum. akt rentowych/
S. R.wniósł odwołanie od powyższej decyzji i przyznanie prawa do emerytury, podnosząc, że ze świadectw pracy wynika, że pracował w pełnym wymiarze czasu pracy jako piekarz - piecowy.
/odwołanie – k. 2/
W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie, argumentując, jak w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że brak było podstaw do zaliczenia okresu pracy do pracy w warunkach szczególnych – wProdukcyjno – Handlowej Spółdzielni (...)wŁ.od 7 sierpnia 1975 r do 31 stycznia 1991 r (w tym służba wojskowa od 26 października 1976 r do 18 października 1978 r) (15 lat, 5 miesięcy i 5 dni), od 1 lutego 1991 do 31 maja 1992 (1 rok 4 miesiące), oraz wPPHU (...)od 1 listopada 1993 do 31 grudnia 1998 r.(5 lat i 1 miesiąc), z uwagi na to, że złożone świadectwa pracy nie spełniają przesłanek określonych w przepisach.
/odpowiedź na odwołanie – k. 4/
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
UbezpieczonyS. R.urodził się w dniu (...).
W dniu 4 października 2016 roku ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę.
Ubezpieczony nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999 roku udokumentował 25 lat ogólnego stażu pracy.
/okoliczności bezsporne, wniosek – k. 1, decyzja – k.23. akt ZUS/
W okresie od 1 września 1973 r do 30 czerwca 1975 r wnioskodawca był zatrudniony w(...) Zakładach (...)wŁ.na stanowisku ucznia – piekarza.
/świadectwo pracy – k. 7 akt ZUS, umowa w aktach osobowych – k. 52/
W okresie od 7 sierpnia 1975 r do 31 stycznia 1991 r wnioskodawca był zatrudniony wProdukcyjno – Handlowej Spółdzielni (...)wŁ.na stanowisku piekarza – piecowego. W okresie 26 października 1976 r do 18 października 1978 r odbywał służbę wojskową, w okresie od 19 października 1978 r do 17 listopada 1978 r korzystał z urlopu bezpłatnego.
/świadectwo pracy – k. 8,umowa, aneksy do umów – akta osobowe – 52/
W okresie od 1 lutego 1991 roku do 31 maja 1992 r wnioskodawca był zatrudniony wProdukcyjno – Handlowej Spółdzielni (...)wŁ.– Ajencji, na stanowisku piekarza – pracownika ajenta.
/świadectwo pracy – k. 9 akt ZUS/
W okresie od 1 listopada 1993 r do 30 grudnia 2006 r wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku piekarza – piecowego w pełnym wymiarze czasu pracy wPPHU (...)wK., w pkt. 8 świadectwa pracy wskazano, że wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze – obsługa pieca węglowego do wypieku pieczywa.
/świadectwo pracy – k. 12 akt ZUS, umowa – k. 11 akt ZUS/
W spornych okresach wnioskodawca pracował przy piecach przy wypieku pieczywa. Jako uczeń był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w ramach przyuczenia do zawodu. Czyścił piec, utrzymywał jego temperaturę, wkładał pieczywo i przesuwał je oraz wyjmował. Piec był opalany węglem. Palił w piecu, sypał węgiel. W wolnej chwili, gdy pieczywo wypiekało się, pomagał przy skręcaniu ciasta. Każdy piecowy miał obowiązek dojść do stołu i zobaczyć, co będzie wypiekał.
/zeznania wnioskodawcy – e – prot. z dnia 10.03.16 00:02:02 w zw. z e – prot.z dnia 11.04.17 00:06.41 , zeznania świadkaW. R.– e – prot. z dnia 10.03.16 00:10:31., S.A.00:17:15 ,H. W.- prot. z dnia 11.04.17 00:02:23,/
W dniu 12 marca 1983 r zostało wystawione świadectwo wykonywania pracy zaliczonej do pierwszej kategorii zatrudnienia w okresie od 7 sierpnia 1975 r do 25 października 1976 r i od 17 listopada 78 r do nadal na stanowisku piekarza, wymienionym w dziale X poz. Nr 1 pkt. 11 wykazu stanowiącego zał. nr 1 do uchwały nr 9 zarządu Społem(...)z dnia 30.08.1982 r w sprawie prac zaliczonych do pierwszej kategorii zatrudnienia w jednostkach spółdzielczości spożywców.
/świadectwo pracy – akta osobowe k. 52/
Sąd dokonał następującej oceny dowodów i zważył, co następuje:
Odwołanie jest zasadne.
Postępowanie w niniejszej sprawie sprowadziło się do rozstrzygnięcia czy okres pracy ubezpieczonego-wProdukcyjno Handlowej Spółdzielni (...)wŁ.iPPHU (...)wK.,był okresem pracy w warunkach szczególnych.
Zgodnie z treściąart.184 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz.U. z 2016 roku, poz.887) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art.32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Stosownie do treści art.184 ust.2 ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013 roku, emerytura, o której mowa w ust.1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Prawo do emerytury na podstawie art.184 ww. ustawy przysługuje ubezpieczonemu, który na dzień wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1999 roku) spełnił określone w niej wymogi stażowe, a po tej dacie osiągnął wymagany wiek, niezależnie od tego czy w chwili osiągnięcia tego wieku wykonywał pracę w szczególnych warunkach, czy wykonywał inną pracę i czy pozostawał w zatrudnieniu.
Z treści przepisu art.32 ww. ustawy wynika, że możliwe jest wcześniejsze przejście na emeryturę przez pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie art.32 ust.4 ww. ustawy wiek emerytalny, o którym mowa w ust.1 rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki na podstawie którym osobom wymienionym w ust.2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Za dotychczasowe przepisy (w rozumieniu art.32 ust.4 ww. ustawy) należy uważać przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. nr 8, poz.43), ale wyłącznie w zakresie regulowanym przez ww. ustawę o emeryturach i rentach, a więc co do wieku emerytalnego, rodzaju prac lub stanowisk oraz warunków, na jakich osobom wykonującym prace określone w ust.2 i ust.3 art. 32 tej ustawy przysługuje prawo do emerytury (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 roku, III ZP 30/01, OSNAP 2002/10/243 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 roku, II UK 31/09, Lex nr 559949).
Zgodnie z treścią §3 i 4 ww. rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia. Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Powołany wykaz wskazuje wszystkie te prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego.
W wykazie tym do pracy w szczególnych warunkach zostały zaliczone prace w postaci prac przy wypieku pieczywa ( wykaz A dział X punkt 11).
Dokonując oceny warunku stałej pracy na stanowisku wymienionym w tym punkcie należy mieć na uwadze również czynności przygotowawcze, które wiążą się z wykonywaniem danej pracy. Praca świadczona w warunkach szczególnych przy wypieku pieczywa dotyczy nie tylko wkładania i wyciągania pieczywa z pieca, lecz odnosi się do innych czynności, które funkcjonalnie łączą się z wypiekiem pieczywa i obejmuje czynności przygotowawcze. Gdyby ustawodawca zamierzał do okresów pracy w warunkach szczególnych zaliczyć tylko ostatnie czynności w procesie produkcji pieczywa, to posłużyłby się określeniem „wypiek pieczywa”, czy „prace polegające na wypieku pieczywa”, a nie „prace przy wypieku pieczywa”./tak SA w Krakowie w wyroku z dnia 30.11.2016 r, w sprawie III AUa 199/16/
Regulacja § 2 rozporządzenia, statuująca ograniczenia dowodowe i obowiązująca w postępowaniu przed organem rentowym, nie ma zastosowania w postępowaniu odwoławczym przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji okoliczność i okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach Sąd uprawniony jest ustalać także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy, w tym zeznaniami świadków (por. uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 1985 r. sygn. III UZP 5/85 – LEX 14635, uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984 r. III UZP 6/84 – LEX 14625).
Wcześniejsza emerytura jest dla powszechnego systemu świadczeń emerytalnych instytucją wyjątkową, określającą szczególne uprawnienia uprzywilejowanego kręgu podmiotów, stąd wymaga ścisłej wykładni i pewnego ustalenia przesłanek prawa. Należy jednak podkreślić, że brak świadectwa pracy wykonywanej w warunkach szczególnych nie przekreśla ustalania, że tego rodzaju praca była wykonywana. W szczególności ubezpieczony może wykazywać innymi środkami dowodowymi, że praca świadczona była w warunkach szczególnych. W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się bowiem te same reguły dowodzenia, jak w zwykłym procesie cywilnym. W szczególności zastosowanie mająart. 6 k.c.,art. 232 k.p.c.Strony mają też prawo podważać moc dowodową dokumentów, w tym także świadectwa pracy, które jest dokumentem prywatnym i podlega ocenie przez sąd zgodnie z zasadamiart. 233 § 1 k.p.c.W postępowaniu sądowym nie jest dopuszczalne oparcie się wyłącznie na zeznaniach świadków, w sytuacji, gdy z dokumentów wynikają okoliczności przeciwne./tak SA w Szczecinie w wyroku z dnia 20 lipca 2016 r, III AUa 690/15, LEX nr 2121869 /.
W sprawie o emeryturę w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych, gdzie przedmiotem ustaleń sądu ma być charakter zatrudnienia, dokonywanie ustaleń stanu faktycznego odbywa się z reguły poprzez przeprowadzenie dowodów osobowych oraz - o ile to jest możliwe - dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych. Osobowe źródła dowodowe (w tym zarówno zeznania świadków, jak i strony procesowej) muszą być skonfrontowane z istniejącą dokumentacją i dopiero uzyskanie przekonania graniczącego z pewnością co do przebiegu zatrudnienia, może pozwolić na pozytywne rozstrzygnięcie o prawie do emerytury. Ocena osobowych źródeł dowodowych musi być przy tym wolna od jakiejkolwiek dowolności, uwzględniając reguły logiki oraz zasady doświadczenia zawodowego./tak SA w Szczecinie w wyroku z dnia 27 października 2016 r III AUa 41/16 LEX nr 2151525/
Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2011 r. I UK 393/10).
W orzecznictwie (por. np. wyrok z dnia 15 grudnia 1997 r., II UKN 417/97, OSNAPiUS 1998 nr 21, poz. 638) przyjmuje się, że nie korzysta z uprawnienia do emerytury w niższym wieku emerytalnym pracownik, który nie udowodnił, że wykonywał pracę w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Z rozważań zawartych w tym orzeczeniu należy wyprowadzić nadto wniosek, iż - ze względu na charakter omawianego świadczenia (wcześniejsza emerytura) - przepisy rozporządzenia należy wykładać ściśle.
Pełne zatrudnienie w warunkach szczególnych pojmowane jest jako bezwzględna cecha tego zatrudnienia jako uprawniającego do świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego. Możliwe jest przy tym łączenie w przebiegu dniówki prac o różnym charakterze polegające na wykonywaniu nie jednego, lecz kilku rodzajów prac w szczególnych warunkach, wymienionych w wykazie. W takim wypadku do czasu pracy w warunkach szczególnych zlicza się czas równolegle wykonywanych czynności tylko wtedy, gdy różne prace wszystkie łącznie lub każda z osobna odpowiadają pracom w szczególnych warunkach i wszystkie razem wykonywane są stale i w pełnym wymiarze czasu pracy./tak SA w Łodzi w wyroku z dnia z dnia 2 czerwca 2016 r., III AUa 1687/15, LEX nr 2062050/
Z przywileju przejścia na emeryturę w niższym wieku emerytalnym, przysługującego pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, mogą korzystać wyłącznie pracownicy, którzy byli rzeczywiście zatrudnieni stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szkodliwych warunkach pracy. Oznacza to, że nie jest dopuszczalne uwzględnianie przy ustalaniu okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika./tak SA w Łodzi w wyroku z dnia z dnia 18 kwietnia 2016 r. ,III AUa 1636/15, LEX nr 2044356/.
Mając powyższe na uwadze Sąd na okoliczność pracy wykonywanejprzez wnioskodawcę w szczególnych warunkach dopuścił dowód z zeznań świadkówi z przesłuchania wnioskodawcy oraz przeprowadził dowód z dostępnej dokumentacji osobowej ze spornego okresu zatrudnienia. W ocenie Sądu zeznania świadków i wnioskodawcy są logiczne, spójne i wzajemnie się uzupełniają, nadto nie są sprzeczne z dokumentacją osobową.
Z ustaleń poczynionych na podstawie zgromadzonego w ten sposób materiału dowodowego wynika, że w okresie od 7 sierpnia 1975 r do 31 stycznia 1991 r wnioskodawca był zatrudniony wProdukcyjno – Handlowej Spółdzielni (...)wŁ.na stanowisku piekarza – piecowego. W okresie 26 października 1976 r do 18 października 1978 r odbywał służbę wojskową, w okresie od 19 października 1978 r do 17 listopada 1978 r korzystał z urlopu bezpłatnego. Następnie w okresie od 1 lutego 1991 roku do 31 maja 1992 r wnioskodawca był zatrudniony wProdukcyjno – Handlowej Spółdzielni (...)wŁ.– Ajencji, na stanowisku piekarza – pracownika ajenta.W okresie od 1 listopada 1993 r do 30 grudnia 2006 r wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku piekarza – piecowego w pełnym wymiarze czasu pracy wPPHU (...)wK., a w pkt. 8 świadectwa pracy wskazano, że wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze – obsługa pieca węglowego do wypieku pieczywa.
W spornych okresach wnioskodawca pracował przy piecach przy wypieku pieczywa. Także jako uczeń był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w ramach przyuczenia do zawodu. Czyścił piec, utrzymywał jego temperaturę, wkładał pieczywo i przesuwał je oraz wyjmował. Piec był opalany węglem. Palił w piecu, sypał węgiel. W wolnej chwili, gdy pieczywo wypiekało się, pomagał przy skręcaniu ciasta. Każdy piecowy miał obowiązek dojść do stołu i zobaczyć, co będzie wypiekał.
W dniu 12 marca 1983 r zostało wystawione także świadectwo wykonywania pracy zaliczonej do pierwszej kategorii zatrudnienia w okresie od 7 sierpnia 1975 r do 25 października 1976 r i od 17 listopada 78 r do nadal na stanowisku piekarza, wymienionym w dziale X poz. Nr 1 pkt. 11 wykazu stanowiącego zał. nr 1 do uchwały nr 9 zarządu Społem(...)z dnia 30.08.1982 r w sprawie prac zaliczonych do pierwszej kategorii zatrudnienia w jednostkach spółdzielczości spożywców.
Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje zatem, że ubezpieczony zajmował się pracami związanymi z pracą przy wypieku pieczywa i stanowiły one pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu cytowanych przepisów. Także czynności w postaci przygotowania pieczywa do wypieku (pomoc przy skręcaniu ciasta) należało zaliczyć do pracy w warunkach szczególnych, traktując je jako czynności przygotowawcze do wypieku pieczywa, nadto były to czynności incydentalnie, w wymiarze nieznaczącym dla wymiaru czasu pracy w warunkach szczególnych./por. w tym zakresie Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 29 czerwca 2015 r. ,III AUa 1224/14, LEX nr 1771016/
Reasumując z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż ubezpieczony spełnia wszystkie warunki do przyznania prawa do emerytury określone w art.184 ust.1 ww. ustawy, bowiem okres zatrudnienia w spornych zakładzie w warunkach szczególnym daje wnioskodawcy ponad 15 lat pracy w takich warunkach (nawet przy odliczeniu służby wojskowej o okresu pracy do dnia odbyci tej służb). Pozostałe warunki nie były sporne między stronami.
Wniosków dowodowych mających wykazać okoliczności przeciwne organ rentowy nie zgłosił.
Wobec powyższego podstawieart.47714§2 k.p.c.Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury .
O dacie przyznania prawa do emerytury, Sąd orzekł na podstawieart. 100w zw. zart. 129ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przyznając prawo do emerytury od dnia 12 października 2016 roku, w związku ze spełnieniem w tym dniu wszystkich przesłanek uprawniających o świadczenia (ukończenie 60 roku życia).

ZARZĄDZENIE
Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełn. ZUS wraz z aktami rentowymi