Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 3398/13
Data wyroku: 2017-02-15 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: Małgorzata Wert

Sygn. akt II C 3398/13

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 28 maja 2013 r. (data prezentaty) powodowieM. B. (1),E. B.,M. B. (2),M. B. (3),T. B.orazJ. B. (1)wnieśli o zasądzenie na ich rzecz każdego z nich od pozwanegoTowarzystwo (...)z siedzibą wW.kwoty 50.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od trzydziestego dnia od dnia zgłoszenia szkody tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w postaci zerwania więzów rodzinnych po śmierci siostry powodów –A. G. (1). W uzasadnieniu powodowie wskazali, że w dniu 20 lipca 2008 r.M. B. (4)kierujący samochodem markiA.onr rej. (...)naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym, w ten sposób, iż nie zachował ostrożności przy wykonywaniu manewru omijania, co doprowadziło do potrąceniaA. G. (1). W wyniku zdarzenia,A. G. (2)doznała wielonarządowych obrażeń, w szczególności głowy i szyi, co w konsekwencji doprowadziło do jej zgonu. Powodowie wskazali, że śmierć siostry wywołała u nich silne cierpienie psychiczne.
(pozew – k. 3-31)
W odpowiedzi na pozew z dnia 13 sierpnia 2014 r. (data stempla pocztowego) pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na jego rzecz od każdego z powodów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany wskazał, że nie kwestionuje swojej legitymacji biernej w niniejszej sprawie oraz nie kwestionuje zasady odpowiedzialności za skutki wypadku z dnia 20 lipca 2008 r. Pozwany potwierdził, iż sprawca wypadku posiadał zawartą z nim umowę ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego. Pozwany podniósł, iż rodzice zmarłejA. G. (1)są opiekunami zastępczymi powodów, zaś zmarła była kuzynką powodów, a nie ich siostrą. W ocenie pozwanego wpływa to na intensywność więzi występującej pomiędzy powodami a zmarłą. Powodowie pozostawali z rodzinie zastępczej zbyt krótko, aby pomiędzy nimi oraz zmarłą wytworzyła się szczególnie silna więź, taka jaka mogłaby występować między rodzeństwem.
(odpowiedź na pozew – k. 122-127)
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 20 lipca 2008 r. miejscowościH.,M. B. (4), kierujący samochodem markiA. (...)onr rejestracyjnym (...), potrącił grupę pieszych w osobach:A. G. (1),W. B.,M. B. (2)orazA. B..A. G. (1), mająca 16 lat, zginęła na miejscu. Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2008 r. Sąd Rejonowy wB.II Wydział Karny uznałM. B. (4)za winnego, tego że w dniu 20 lipca 2008 r. wH.umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, w ten sposób, że nie posiadając do tego celu wymaganych przepisami uprawnień, kierował powyższym samochodem markiA. (...)i poruszając się nim z prędkością nie mniejszą niż 90 km/h, nie zachował należytej ostrożności, stracił panowanie nad pojazdem, zjechał do krawędzi jezdni, gdzie uderzył w grupę prawidłowo idących pieszych, a następnie wjechał do przydrożnego rowu, w wyniku czego śmierć na miejscu poniosła pieszaA. G. (1), zaś obrażeń ciała doznała pieszaA. B., za co został skazany na karę pozbawienia wolności.
(notatka urzędowa KPP wB.z dnia 21 lipca 2008 r. – k. 6 akt szkody, zeznania powodówM. B. (2)– k. 354-355,J. B. (1)– k. 355-356, zeznaniaS. G. (1)– k. 180-181, k. 248-249, wyrok Sądu Rejonowego wB.II Wydział Karny z dnia 19 grudnia 2008 r. sygn. akt II K 63/08 – k. 70-74, okoliczności bezsporne)
Samochód, którym kierował sprawca wypadku z dnia 20 sierpnia 2008 r. posiadał umowę ubezpieczenia OC, której stroną był pozwany.(potwierdzenie zawarcia umowy ubezpieczenia OC zawartej z pozwanym – k. 2 akt szkody).
Przed wypadkiemA. G. (1)zamieszkiwała wspólnie z rodzicamiM.orazS. G. (1), siostrąA. G. (3), dziadkami oraz powodami i ich rodzeństwem.M.,E.,M.,M.,T.orazJ. B. (2)zamieszkali wspólnie zA. G. (1)od około 2003 r., kiedy toM.iS. G. (2)zaczęli pełnić funkcję rodziców zastępczych dla powodów oraz ich rodzeństwa. Powodowie trafili do rodzinyG.w wyniku tragicznych okoliczności, po śmierci swojej matki (siostryS. G. (1)) oraz umieszczeniu ojca w zakładzie karnym. W chwili zamieszkania w domu rodzinyG.,M. B. (1)miała 6 lat,E. B.niespełna rok,M. B. (2)miał 8 lat,M. B. (3)niespełna 2 lata,T. B.miała niespełna 4 lata, zaśJ. B. (1)miał 7 lat.A. G. (1)miała w tym czasie około 11-12 lat.(zeznaniaS. G. (1)– k. 180-181, okoliczności bezsporne)
Powodowie orazA. G. (1), byli kuzynostwem, wychowywali się wspólnie oraz traktowali się jak rodzeństwo.A. G. (1)chętnie pomagała w opiece nad najmłodszymi dziećmi tj.E.iM. B. (3)oraz spędzała czas z pozostałym rodzeństwemM.,J.iM. B. (2).A. G. (1)dużo rozmawiała z powodamiJ.iM. B. (2), chętnie czytała im książki oraz pomagała im w nauce, a także w pracach domowych. Powodowie wraz zA. G. (1)spędzali wspólnie czas na zabawie, wspólnie chodzili do szkoły. RodzeństwoB.było bardzo zżyte ze zmarłą. Powodowie silnie przeżyli śmierćA. G. (2), zamknęli się w sobie, byli smutni oraz pojawiły się u nich problemy w nauce – zwłaszcza uJ.iM. B. (2).
(zeznania powodówM.orazJ. B. (1)– k. 179, 180-181, k. 354-355, 355-356, zeznania świadkaA. G. (4)– k. 245-247, zeznania świadkaA. G. (5)– k. 247-248, zeznania świadkaS. G. (1)– k. 180-181, 248-249, zeznania powódkiM. B. (1)– k. 355-356)
Zdarzenie z 2008 r. oraz śmierćA. G. (1)spowodowały uM. B. (3)traumę psychiczną, którą przeżyła wspólnie z pozostałymi członkami rodziny. U powódkiM. B. (3)pojawiły się stany lękowe – nadmierna pobudliwość nerwowa, kłopoty ze snem, stan rozdrażnienia oraz lęk o życie i zdrowie najbliższych członków rodziny. ŚmierćA. G. (1)była u powódkiE. B.szokiem psychicznym, który odczuwa do dnia dzisiejszego. UE. B.pojawiły się zmiany w funkcjonowaniu organizmu, niepewność o własną przyszłość, kłopoty ze snem, stany rozdrażnienia oraz lęki nocne. Zdarzenie z dnia 20 lipca 2008 r. odbiło się na rozwoju psychicznym i emocjonalnym powódkiE. B.. ŚmierćA. G. (1)stanowiła traumę psychiczną także dla powodaM. B. (2), która odbiła się na jego funkcjonowaniu psychicznym i wywołała zmiany w głębokiej energii adaptacyjnej. Również dlaJ. B. (1)wypadek z dnia 20 lipca 2008 r. wiązał się ze stresem oraz stanowił dla niego ubytek w strukturze psychicznej i emocjonalnej, jak również przyczynił się do zmian w głębokiej energii adaptacyjnej. Tragiczna śmierćA. G. (1)stanowiła przeżycie traumatyczne także dla powódkiM. B. (1), co przejawiało się w nadmiernej neurotyczności, niechęci do jedzenia, zaburzeniach snu, stanami drażliwości i lęku o przyszłość. Zdarzenie to również przyczyniło się do powstania zmian w jej głębokiej energii adaptacyjnej. Z kolei u powódkiT. B.tragiczna śmierć przybranej siostry wywołała głęboki uraz psychiczny, który również naruszył jej energię adaptacyjną. Wypadek komunikacyjny oraz tragiczna śmierćA. G. (1)wiązała się z silnym stresem u powodów. Każdy z nich podczas badania przez biegłego sądowego z zakresu psychologii jako jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w swoim życiu wskazywał śmierć kuzynki. U każdego z nich spowodowały zaburzenie poczucia bezpieczeństwa, akceptacji i afiliacji, jak również spowodowały zaburzenie rozumienia reakcji i zdolności odczuwania emocji innych ludzi.
(opinia biegłego sądowego psychologaA. F.z dnia 14 czerwca 2016 r. dotyczącaM. B. (3)– k. 269-271, opinia biegłego sądowego psychologaA. F.z dnia 14 czerwca 2016 r. dotyczącaE. B.– k. 274-276, opinia biegłego sądowego psychologaA. F.z dnia 7 czerwca 2016 r. dotyczącaM. B. (2)– k. 279-291, opinia biegłego sądowego psychologaA. F.z dnia 7 czerwca 2016 r. dotyczącaJ. B. (1)– k. 284-286, opinia biegłego sądowego psychologaA. F.z dnia 11 czerwca 2016 r. dotyczącaM. B. (1)– k. 289-29, opinia biegłego sądowego psychologaA. F.z dnia 11 czerwca 2016 r. dotyczącaT. B.– k. 294-296, opinia uzupełniająca biegłego sądowego psychologaA. F.z dnia 28 listopada 2016 r. – k. 333-335)
Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym na podstawie powołanych dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy oraz w aktach szkody, które nie były kwestionowane przez żadną ze stron. Sąd ustalił powyższy stan faktyczny także na podstawie zeznań świadków:A. G. (3),A. G. (5)orazS. G. (1), a także zeznań powodów:J. B. (1),M. B. (2),M. B. (1). Wszystkie wskazane zeznania były spójne, logiczne, korespondowały ze sobą oraz z pozostałym materiałem dowodowym w sprawie.
Sąd ustalił stan faktyczny także na podstawie opinii biegłego sądowego psychologaA. F.z dnia 14 czerwca 2016 r. dotyczącejM. B. (3)(k. 269-271), opinii tego biegłego z dnia 14 czerwca 2016 r. dotyczącejE. B.(k. 274-276), opinii biegłego sądowego psychologaA. F.z dnia 7 czerwca 2016 r. dotyczącejM. B. (2)(k. 279-291), opinii tego biegłego z dnia 7 czerwca 2016 r. dotyczącejJ. B. (1)(k. 284-286), opinii biegłego sądowego psychologaA. F.z dnia 11 czerwca 2016 r. dotyczącejM. B. (1)(k. 289-291), opinii tego biegłego z dnia 11 czerwca 2016 r. dotyczącejT. B.(k. 294-2960 oraz opinii uzupełniającej biegłego sądowego psychologaA. F.z dnia 28 listopada 2016 r. (k. 333-335). Wszystkie opinie sporządzone przez biegłego były fachowe, wyczerpujące i rzetelne. Ponadto, biegły w opinii uzupełniającej wyjaśnił wszelkie zarzuty pełnomocnika pozwanego kierowane pod adresem opinii głównych.
Sąd oddalił kolejny wniosek pełnomocnika pozwanego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego psychologa, bowiem zmierzał on jedynie do przedłużenia postępowania, a okoliczności wymagające wiadomości specjalnych zostały wystarczająco wyjaśnione w opiniach głównych biegłego sądowego psychologaA. F.oraz opinii uzupełniającej tego biegłego.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwa zasługiwały na uwzględnienie .
Zgodnie zart. 822 k.c.przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba na której rzecz zostaje zawarta umowa ubezpieczenia. Według § 4 tego przepisu uprawniony do odszkodowania może dochodzić roszczenia bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń. Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń ma charakter pochodny w stosunku do odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego. Stosownie do treściart. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Do ustalenia pojęcia szkody i zakresu odszkodowania zastosowanie mają przepisykodeksu cywilnego.
Wobec tego, iż w niniejszej sprawie zdarzenie powodujące szkodę zdarzyło się w stanie prawnym przed wejściem w życie nowelizacjikodeksu cywilnego z dnia 30 maja 2008 r., tj. przed dniem 2 sierpnia 2008 r., do roszczeń powodów o zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej zastosowanie znajdzieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 § 1 k.c., jako że więź rodzinna może być uznana za dobro osobiste członka rodziny zmarłego (por. wyrok SN z 14 stycznia 2010 IV CSK 307/09,uchwała z 22 października 2010 r. III CZP 76/10, wyrok z 11 maja 2011 I CSK 621/10, uchwała z 13 lipca 2011 III CZP 32/11).
Sąd Najwyższy stanowczo podkreślał, że katalog dóbr osobistych określony wart. 23 k.c.ma charakter otwarty, a zakresem stosowaniaart. 23 i 24 k.c.objęte są wszelkie dobra osobiste rozumiane jako pewne wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które w życiu społecznym są uznawane za doniosłe i zasługujące z tego względu na ochronę. Do katalogu dóbr osobistych od dawna zaliczano m.in. prawo do planowania rodziny, tradycję rodzinną, pamięć o osobie zmarłej. Trudno byłoby znaleźć argumenty sprzeciwiające się zaliczeniu do tego katalogu także więzi rodzinnych. Więzi te stanowią fundament prawidłowego funkcjonowania rodziny i podlegają ochronie prawnej. Skoro dobrem osobistym w rozumieniuart. 23 k.c.jest kult pamięci osoby zmarłej, to - a fortiori - może nim być także więź między osobami żyjącymi. Nie ma zatem przeszkód do uznania, że szczególna więź emocjonalna między członkami rodziny pozostaje pod ochroną przewidzianą wart. 23 i 24 k.c.Jednocześnie podkreślić należy, iż nie każdą więź rodzinną należy automatycznie zakwalifikować do katalogu dóbr osobistych, lecz jedynie taką której zerwanie powoduje ból, cierpienie oraz rodzi poczucie krzywdy.
Postępowanie dowodowe przeprowadzone w sprawie potwierdza, iż relacje powodów ze zmarłąA. G. (1)były bliskie i zażyłe. Powodowie po śmierci swojej mamy, zamieszkali uS.iM. G., z którymi nawiązali relacje zbliżone do tych które posiadają dzieci ze swoimi biologicznymi rodzicami. Powodowie traktowali córkiS.iM.małżonkówG., w tym szczególnie zmarłąA. G. (1)jak swoje własne siostry.A. G. (1)spędzała z nimi dużo czasu, rozmawiała z nimi, pomagała w nauce oraz w wykonywaniu obowiązków domowych. Zmarła szczególną sympatią darzyła powódkiE.orazM. B. (3), którymi opiekowała się gdy były w wieku niemowlęcym oraz okołoniemowlęcym. Sąd uznał, iż więź rodzinna i emocjonalna łącząca powodów ze zmarłąA. G. (1)jest dobrem osobistym, które pozostaje pod ochroną, stąd też ich roszczenie jest uzasadnione co do zasady i może być dochodzone na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 k.c.
Obecnie dominuje pogląd, iż decydującym kryterium jest rozmiar krzywdy i ekonomicznie odczuwalna wartość, adekwatna do warunków gospodarki rynkowej (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 08 marca 2013 roku, I ACa 1252/12, L.). Nadto orzecznictwo opowiada się za tym, że skoro jednym z kryteriów określających „odpowiedniość” zadośćuczynienia jest jego kompensacyjny charakter, to przyznana poszkodowanemu kwota powinna stanowić realną wartość ekonomiczną w odniesieniu do doznanej krzywdy, nie będąc przy tym jedynie wartością symboliczną, jak i nie stanowiąc źródła bezpodstawnego wzbogacenia poszkodowanego.
Sąd doszedł do przekonania, iż każdemu z powodów należy się zadośćuczynienie w żądanej przez nich wysokości. Wskazać bowiem należy, iż za przedmiotową kwotą zadośćuczynienia przemawia zakres cierpień, których powodowie doznali po śmierciA. G. (1), w szczególności wstrząs psychiczny oraz silny stres, który wystąpił u każdego z nich.A. G. (1)w chwili śmierci była młodą dziewczyną, która wspierała powodów w różnych zdarzeniach życia codziennego, troszczyła się o nich, rozmawiała z nimi, pomagała w nauce. Powodowie znaleźli w niej oparcie po tragedii jaka wydarzyła się w ich własnej rodzinie, wskutek której stracili matkę.A. G. (1)pomogłaJ.orazM. B. (2)poprawić wyniki w nauce, jak również udzieliła im niezbędnego wsparcia. Zmarła chętnie angażowała się również w opiekę nad powódkami, w szczególności nadM.iE. B., które w chwili przeprowadzki do rodzinyG.były bardzo małe. ŚmierćA. G. (1)spowodowała u każdego z powodów wstrząs psychiczny, którego skutki występują u nich do dziś. Przedmiotowy wstrząs psychiczny u każdego z powodów doprowadził do zmian w energii adaptacyjnej, jak również spowodował zaburzenia poczucia bezpieczeństwa, akceptacji i afiliacji, jak również zaburzenie rozumienia reakcji i zdolności odczuwania emocji innych ludzi Powodowie zgodnie wymieniali śmierć przybranej siostry jako jedno z najgorszych wydarzeń w swoim życiu. Okoliczności te wynikają jednoznacznie z opinii głównych biegłego sądowego psychologa przeprowadzonych w sprawie, jak również opinii uzupełniającej.
Sąd zważył, iż zasądzenie na rzecz każdego z powodów kwot po 50.000 zł odpowiada rozmiarom doznanych przez nich krzywd oraz stanowić będzie odczuwalną wartość z punktu widzenia gospodarki rynkowej. W ocenie Sądu nie ma znaczenia, iż zmarła nie była biologiczną siostrą powodów. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika bowiem, iż łącząca ich więź nie różniła się od tej, która występuje pomiędzy rodzeństwem biologicznym.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji. Sąd zasądził odsetki ustawowe na rzecz powodów od zasądzonych na ich rzecz kwot od dnia 26 stycznia 2017 r. do dnia zapłaty, bowiem krzywda w rozmiarze odpowiadającym zasądzonemu zadośćuczynieniu została ustalona dopiero na dzień wyrokowania. W szczególności, dopiero na dzień wyrokowania ujawniły się okoliczności pozwalające na określenie rozmiaru cierpień powodów związanych ze śmierciąA. G. (1). W pozostałym zaś zakresie żądanie powodów o odsetki podlegało oddaleniu. Sąd miał w tym względzie na uwadze przepisart. 316 § 1 k.p.c., zgodnie z którym po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy, w szczególności zasądzeniu roszczenia nie stoi na przeszkodzie, że stało się ono wymagalne w toku sprawy.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart.100 zd. 2 k.p.c.bowiem powodowie ulegli jedynie w nieznacznej części swojego roszczenia, co oznacza, iż poniesione koszty sądowe powinny być im zwrócone w całości. Na poniesione przez każdego powodów koszty sądowe złożyły się: wynagrodzenia ich pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwotach po 3.600 zł ustalone w oparciu o § 6 ust. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804) oraz 17 zł tytułem poniesionych opłat skarbowych od pełnomocnictwa.
O kosztach należnych Skarbowi Państwa Sąd orzekł na podstawieart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. (Dz. U. z 2016 r. poz. 623)
SSR Małgorzata Wert

ZARZĄDZENIE
Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powodów pełnomocnikowi pozwanego .
SSR Małgorzata Wert