Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 11/17
Data wyroku: 2017-03-07 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Postępowanie odwoławcze
Podstawa prawna: art. 178a§4 kk

Sygn. akt IV Ka 11/17

UZASADNIENIE
Apelacja skutkowała jednak zmianą z urzędu zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie z opisu przypisanych oskarżonemu czynów ustalenia, iż był on wcześniej skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 2 listopada 2009 roku w sprawie XIII K 1298/09, z powodu stwierdzenia zatarcia tego skazania.
Na wstępie należy podkreślić, iż wina oskarżonego ( prowadzenie pojazdów mechanicznych w stanie nietrzeźwości ) nie jest kwestionowana i w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie budzi żadnych wątpliwości; nie musi więc być przedmiotem szczegółowych rozważań sądu odwoławczego.
W zakresie dokonanej zmiany wyroku w instancji odwoławczej, w pierwszej kolejności należy odwołać się do wywodów postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2012 r., I KZP 22/11, OSNKW 2012, z. 1, poz. 6. Orzekający skład sądu okręgowego w pełni podziela zawartą w tym postanowieniu argumentację, z której wynika, iżart. 178a § 4 kkcechuje niejednorodny charakter normatywny: pierwsza jego część, wyraża instytucję nadzwyczajnego obostrzenia kary, polegającą na specyficznej recydywie w zakresie przestępstw komunikacyjnych. Surowsza odpowiedzialność karna przewidziana w tym przepisie dla sprawcy prowadzącego pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, uzasadniona jest wcześniejszym prawomocnym skazaniem tego sprawcy za przestępstwo zart. 178 § 1 kkalbo za przestępstwo zart. 173, 174, 177 lub 355 § 2 kkpopełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, a więc okolicznością poprzedzającą popełnienie czynu zabronionego. Zupełnie odmienny charakter ma druga częśćart. 178a § 4 kk; w tej częściart. 178a § 4 kkniewątpliwie wysławia typ czynu zabronionego, bowiem okoliczności w nim wskazane związane są ściśle z oceną społecznej szkodliwości czynu sprawcy, który prowadząc pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości (lub odurzenia), nie tylko narusza podstawowe zasady bezpieczeństwa w komunikacji, ale ponadto, niewykonując wcześniej orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, okazuje lekceważenie dla wyroków sądowych, naruszając tym samym autorytet wymiaru sprawiedliwości.
Odpowiedzialność na podstawieart. 178a § 4 kk- ze względu na uprzednie skazanie za przestępstwo określone wart. 178a § 1 kklub wymienione wart. 178a § 4 kk- sprawca czynu zart. 178a § 1 kkponosi do momentu zatarcia wcześniejszego skazania w myśl zasad ogólnych, określonych przepisamirozdziału XII kodeksu karnego. Fakt zatarcia z mocy prawa wcześniejszego prawomocnego skazania za przestępstwo określone wart. 178a § 1 kklub wymienione wart. 178a § 4 kk, zaistniały w dacie wyrokowania co do popełnienia czynu określonego wart. 178a § 1 kk, uniemożliwia przyjęcie odpowiedzialności sprawcy na podstawie unormowaniaart. 178a § 4 kktakże wtedy, gdy do popełnienia tego czynu doszło przed upływem okresu niezbędnego do zatarcia wcześniejszego skazania. Nie stanowi natomiast przeszkody do przyjęcia odpowiedzialności na podstawie wymienionego unormowaniaart. 178a § 4 kkzatarcie, w dacie wyrokowania, skazania za przestępstwo, którego częścią było orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, jeżeli będący przedmiotem osądu czyn zart. 178a § 1 kkzostał popełniony w okresie obowiązywania tego zakazu ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21.08.2012 r. IV KK 59/12 ).
Sąd rejonowy przyjął, iżD. S.był wcześniej karany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 2 listopada 2009 roku w sprawie XIII K 1298/09. Wyrokiem tym wymierzonoD. S.karę 60 stawek grzywny ustalając wysokość stawki na kwotę 50 zł.; ponadto orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres jednego roku ( zaliczając okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 25 sierpnia 2009 roku do dnia 2 listopada 2009 roku ) i świadczenie pieniężne w kwocie 300 zł. na rzeczFundacji (...)z siedzibą wS.oraz zasądzono koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa. Wymieniony wyrok uprawomocnił się 10 listopada 2009 roku.
Grzywna w tej sprawie została wykonana w dniu 19 stycznia 2012 roku, środek karny i świadczenie pieniężne podlegały realizacji przez skazanego przed tą datą ( k.42, k 45). Zatarcie skazania w sprawie XIII K 1298/09 Sądu Rejonowego w Słupsku nastąpiło z mocy prawa zatem z upływem roku od wykonania orzeczonych środków karnych oraz grzywny tj. 19 stycznia 2013 r. Sąd I instancji wyrokował w niniejszej sprawie 3 listopada 2016 roku, a więc już po zatarciu omawianego skazania czego – jak się wydaje – nie dostrzegł w trakcie orzekania.
Zarzucane czyny oskarżony popełnił bowiem po zatarciu skazania w sprawie XIII K 1298/09 Sądu Rejonowego w Słupsku; mimo to oskarżyciel publiczny stawiając mu zarzuty i wnosząc akt oskarżenia bezpodstawnie uwzględnił to skazanie jako okoliczność kwalifikującą zart. 178a § 4 kk.
Fakt zatarcia skazania zaistniały w dacie wyrokowania uniemożliwiał przyjęcie odpowiedzialności sprawcy na podstawieart.178a § 4 kk. Skutkować to musiało zmianą zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odpowiedzialności sprawcy na podstawie przepisuart. 178a § 1 kkprzewidującego podstawowy typ przestępstwa prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości.
Instytucja zatarcia skazania, dyktowana względami humanitarnymi, wprowadza swoistą fikcję niekaralności, co oznacza, iż dana osoba uważana jest w świetle prawa za osobę niekaraną. Zgodnie z treściąart. 106 kk- skazanie uważa się za niebyłe z chwilą zatarcia, to oznacza to, iż z tym momentem nie dochodzi po prostu do wyeliminowania z mocą wsteczną z porządku prawnego wyroku, jako w ogóle niewydanego, oraz do anulowania wywołanych skazaniem skutków (utraty lub ograniczenia praw), a wskazuje na to, że od omawianego momentu skutki te przestają działać na przyszłość, a więc, iż fakt skazania, z chwilą jego zatarcia, nie może rodzić dla skazanego żadnych negatywnych konsekwencji - wobec przywrócenia mu statusu osoby niekaranej ( w tym przypadku w odniesieniu do tego konkretnego skazania ). O ile w zatarcie skazania, jako fakt niewywołujący skutków ex tunc, nie dekompletuje znamion typu (art. 244 kk,art. 178a § 4 kkin fine) przewidującego zachowanie polegające na złamaniu zakazu objętego skazaniem zatartym dopiero w dacie orzekania, o tyle w drugim wypadku ( specyficzna recydywa w zakresie przestępstw komunikacyjnych, którą sąd I Instancji uwzględnił w niniejszej sprawie ), zatarcie, jako ze swej istoty przywracające stan niekaralności, eliminuje możliwość powołania się w innym (kolejnym) procesie na poprzednią karalność albo też przyjęcia działania w warunkach powrotu do przestępstwa, a więc sprzeciwia się ustaleniu odpowiedzialności sprawcy na podstawieart. 178a § 4 kkze względu na uprzednie skazanie za przestępstwo określone wart. 178a § 1 kklub wymienione wart. 178a § 4 kk( zobacz: postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z 2012-08-21, IV KK 59/12, OSNwSK ( 2013, Nr 1, poz. 3 ).
Dlatego sąd okręgowy z urzędu zmienił zaskarżony wyrok poprzez wyeliminowanie z opisu przypisanych oskarżonemu czynów ustalenia, iż był on wcześniej skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 2 listopada 2009 roku w sprawie XIII K 1298/09, z powodu stwierdzenia zatarcia tego skazania. Jednocześnie z uwagi na popełnienie przypisanych występków w krótkim odstępie czasu, przy wykorzystaniu tej samej sposobności, ich tożsamość rodzajową, sąd odwoławczy kształtując odpowiedzialność karną sprawcy przyjął, iż czyny te składają się na konstrukcję ciągu przestępstw (art. 91 § 1 kk).
Przy wymiarze kary za przestępstwa drogowe należy mieć na względzie to, że porządek i bezpieczeństwo na drogach, w dużym stopniu, zależą od stosowania właściwej represji karnej, która – zależnie od rodzaju (umyślnego lub nieumyślnego) naruszenia przez sprawcę zasad bezpieczeństwa w ruchu, szkody powstałej dla życia, zdrowia lub mienia, nasilenia tej kategorii przestępstw, uwzględnienia danych osobowych – powinna stanowić jeden z istotnych elementów zwalczania i zapobiegania tej kategorii przestępstw. Wymierzając karę za przestępstwa drogowe nie można też pomijać pozostałych dyrektyw wymiaru kary, określonych wart. 53 kk. Dla wymiaru kary za przestępstwo drogowe, istotne znaczenie ma wielkość wyrządzonej szkody według zasady: im poważniejsza szkoda, tym większe jej znaczenie jako okoliczności obciążającej, przy czym zasada ta zawsze wymaga oceny w powiązaniu ze stopniem winy sprawcy. Co do wymiaru kary za przypisane oskarżonemu czyny, których dopuścił się w warunkach ciągu przestępstw, wskazać należy, iż w świetle poczynionych przez sąd odwoławczy korekt zaskarżonego wyroku zasadne będzie orzeczenie wobec oskarżonego kary 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na maksymalny okres próby 3 lat. Wprawdzie wprowadzenie nowego kwalifikowanego typu przestępstwa zart. 178a § 4 kkmiało na celu zaostrzenie sankcji karnych dla nietrzeźwych i odurzonych kierowców, którzy byli już wcześniej prawomocnie skazani za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo ponownie prowadzili pojazd mechaniczny w okresie orzeczonego wobec nich zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, jednakże w niniejszym wypadku nie mamy do czynienia z tym właśnie typem przestępstwa, a jedynie z jego typem podstawowym zart. 178a § 1 kk. Zasadnym jest także wskazanie, że przestępstwo popełnione przez oskarżonego zagrożone jest karą grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do 2 lat. Wprawdzie oskarżony dopuścił się przestępstw prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości mając 1,52 mg/l i 1,17 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, to jednak zdaniem sądu okręgowego, przyznanie się do popełnienia zarzucanych mu czynów, skrucha, jego warunki osobiste, w tym uprzednia niekaralność, ustabilizowany tryb życia uzasadniają warunkowe zawieszenie wymierzonej mu kary. Tak orzeczona kara, zdaniem sądu okręgowego, uwzględnia cele, jakie powinna spełniać, w szczególności przyczyni się do uświadomienia oskarżonemu zgubnego wpływu alkoholu na kierujących wszelkiego rodzaju pojazdami oraz uczyni zadość społecznemu poczuciu sprawiedliwości, dowodząc braku bezkarności dla tego typu zachowań. Wymierzona w ten sposób kara jest współmierna do stopnia jego zawinienia, wystarczająca do tego, by podziałała na oskarżonego powstrzymująco i uświadomiła mu nieuchronność poniesienia odpowiedzialności za naruszenie porządku prawnego. Spełni również swoje zadania w zakresie prewencji ogólnej, co do poszanowania prawa i kształtowania pozytywnych postaw. Dla prawidłowego przebiegu okresu próby Sąd uznał za zasadne ustanowienie nadzoru kuratora. Orzeczony środek karny, w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych jest współmierny do wagi i stopnia naruszenia obowiązków, ciążących na oskarżonym jako uczestniku ruchu drogowego. Zakreślony okres pozwolić winien oskarżonemu na zweryfikowanie swoich umiejętności w zakresie kierowania pojazdami oraz umożliwić mu przyswojenie sobie zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Konkludując, orzeczona w postaci nieizolacyjnej kara 1 roku pozbawienia wolności, jak również środki karne w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych i świadczenia pieniężnego są adekwatne. Odpowiadają one w pełni dyrektywom i przesłankom wymiaru kary określonym wart. 53 § 1 i 2 kk, co pozwala przyjąć, iż spełnią swoje cele zarówno w zakresie społecznego, jak i indywidualnego oddziaływania.
Nie znajdując innych uchybień, w szczególności tych, które podlegają uwzględnieniu niezależnie od kierunku i granic wniesionego środka odwoławczego, sąd okręgowy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy w pozostałej części.
Nadto zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa opłatę za obie instancje; zasady słuszności ( korekta zaskarżonego wyroku nastąpiła na skutek błędu sądu I instancji ) wymagały zwolnienia w/w od wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym.