Sąd Okręgowy w Częstochowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1422/16
Data wyroku: 2017-02-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Robert Grygiel
Słowa kluczowe: Zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
Podstawa prawna: -art.101 pkt 2, art. 138 ust. 1,2 i 3, art.138a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku oemeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( t.jedn.Dz.Ust. z 2017roku, poz.1383 ze zm.),-art 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo Bankowe( t.jedn.Dz.Ust. z 2017,poz.1876 ze zm.)

Sygn. akt IV U 1422/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 lutego 2017 roku
Sąd Okręgowy/Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie
Wydział IV
w składzie:

Przewodniczący SSO Robert Grygiel

Protokolant Karina Zbroińska
po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 roku w Częstochowie na rozprawie
sprawyM. B.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wC.
o zwrot świadczenia nienależnie pobranego
na skutek odwołaniaM. B.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wC.
z dnia 23 września 2016 roku Nr(...)

oddala odwołanie

Transkrypcja uzasadnienia wygłoszonegow dniu 8 lutego 2017 roku w sprawie IV U 1422/16
(po korekcie)Uzasadnienie
Decyzją z dnia 23 września 2016 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwC.zobowiązałM. B.do zwrotu nienależnie pobranego świadczeniaw kwocie 1.968,79 złotych, to jest kwota emerytury otrzymanej przez jej ojcaJ. W.za miesiąc marzec 2016 roku.
PanJ. W.pobierał emeryturę przyznaną decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.z dnia 19 kwietnia 2005 roku, przy czym terminem płatności emerytury był piąty dzień każdego kolejnego miesiąca.J. W.zmarłw dniu 27 lutego 2016 roku, była to sobota, przy czym w dniu 3 marca 2016 roku, to jest czwartek, został skremowany, a pogrzeb odbył się w dniu 5 marca 2016 roku, to jest w sobotę.
W dniu 3 marca 2016 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych z uwagi na termin płatności przypadający piątego (w sobotę) wydał dyspozycję przelewu na rachunek zmarłegoJ. W.emerytury za miesiąc marzec 2016 roku tak, by możliwy był wpływ gotówki przed ustalonym w decyzji organu rentowego terminem płatności. Jednocześnie w dniu 4 marca 2016 roku, to jest w piątek, a więc po kremacji, a jeszcze fizycznie przed pogrzebem, wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek złożony przez zakład pogrzebowy o wypłatę zasiłku chorobowego. W dacie po 5 marca 2016 roku, czyli po pogrzebie, odwołująca informowała telefonicznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych o śmierci swojego ojcaJ. W., aczkolwiek informacje w tym zakresie organ rentowy posiadał już od dnia 4 marca 2016 roku z uwagi na wpływ w tej dacie wniosku o zasiłek pogrzebowy, przy czym nastąpiło to dzień później po tym, jak doszło do dokonania dyspozycji przelewu na rachunek zmarłegoJ. W.emerytury za miesiąc marze 2016 roku.
W dniu 15 czerwca 2016 roku organ rentowy zwrócił się do(...) Banku (...)wP.o zwrot emerytury za miesiąc marzec 2016 roku w kwocie 1.968,79 złotych przekazanej na rachunek bankowy zmarłegoJ. W.. W odpowiedzi na to wezwanie bank pismem z dnia 27 czerwca 2016 roku poinformował Zakład Ubezpieczeń Społecznych, że zwrot świadczenia emerytalnego jest niemożliwy, gdyż z rachunku panaJ. W.w dniu 16 marca 2016 roku została dokonana wypłata na rzecz paniM. B., co nie pozwala na zrealizowanie wniosku w sprawie zwrotu nienależnego świadczenia po zmarłymJ. W., przy czym przelana na konto paniM. B.kwota przekracza kwotę 1.968,79 złotych.
Powyższych ustaleń Sąd dokonał w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach organu rentowego, informację złożoną przez organ rentowy na żądanie Sądu, co do daty dyspozycji przelewu oraz wyjaśnienia odwołującejM. B.złożone na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 roku.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 101 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprawo do świadczeń ustaje ze śmiercią osoby uprawnionej. W konsekwencji z końcem lutego 2016 roku niewątpliwie ustało prawo do świadczenia emerytalnego panaJ. W., który zmarł w dniu 27 lutego 2016 roku. Zgodnie zart. 55 ust. 1 pkt. 2oraz zart. 55 ust. 3. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku prawo bankowe(tekst jednolity Dz. U. z 2015 roku poz. 128 ze zmianami), w przypadku śmierci posiadacza rachunku oszczędnościowego, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego lub rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej bank jest zobowiązany wypłacić z tych rachunków kwotę równą wpłatom na rachunki dokonanym przez organ wypłacający świadczenie z ubezpieczenia lub zabezpieczenia społecznego, albo uposażenie w stanie spoczynku, które nie przysługiwały za okres po śmierci posiadacza rachunku wskazaną we wniosku organu wypłacającego to świadczenie lub uposażenie skierowanym do banku wraz z podaniem numerów rachunków, na które dokonano wpłat, przy czym bank jest zwolniony od wypłaty pełnej lub częściowej kwoty, o której mowa wust.1.pkt 2jeżeli przed otrzymaniem wniosku organu wypłacającego świadczenie lub uposażenie dokonał z tych rachunków wypłat innym uprawnionym osobom, które to wypłaty nie pozwalają realizować wniosku w całości lub w części oraz w terminie 30 dni od otrzymania wniosku poinformuje o tym organ wraz z wskazaniem osób, które pobrały wypłaty. Jednocześnie zart. 56 ustawy Prawo Bankowewynika, iż właściciel rachunku może upoważnić konkretną osobę do odbioru jego oszczędności do określonej kwoty w przypadku jego śmierci.
W ocenie Sądu Okręgowego niewątpliwie okolicznością niekwestionowaną jest, że odwołująca była upoważniona do odbioru należności z rachunkuJ. W.na wypadek jego śmierci, jak i w ustalonym stanie faktycznym niewątpliwie bank nie był zobowiązany do zwrotu należności Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, albowiem przed datą zwrócenia się przez organ rentowy o zwrot tych świadczeń do banku nastąpiła już wypłata świadczenia na rzecz odwołującejM. B., przy czym w ocenie Sądu Okręgowego biorąc pod uwagę procedury działania nie można oczekiwać, że organ rentowy tego typu czynności będzie dokonywał na bieżąco w ciągu jednego, dwóch, trzech dni. Tego typu postępowanie, wymaga też analiz dokumentów, przygotowania wniosków, wysłania i w trybie administracyjnym w praktyce każde tego typu postępowanie wymaga pewnego upływu czasu. Wniosek w tym zakresie organ rentowy skierował w praktyce nieco po upływie 3 miesięcy od daty śmierciJ. W., nie można uznać, że ten okres jest w jakiś sposób szczególnie długi.
Zgodnie zart. 138 ust. 1, 2 i 3 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychosoba, która nienależnie pobrała świadczenia jest obowiązana do ich zwrotu, przy czym za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniuustępu 1uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymania wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania, jak i świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie. Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniuust. 1uważa się również świadczenie wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie innej, niż wskazana w decyzji organu rentowego, co wynika zart. 138 ust. 3 ustawy o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W stanie faktycznym sprawy niewątpliwie doszło do przekazania świadczenia innej osobie niż osoba wskazana w decyzji organu rentowego, gdyż osobą uprawnioną do pobierania emerytury był panJ. W., a pobranie tego świadczenia przez odwołującąM. B.nastąpiło na skutek pobrania świadczenia w związku ze śmierciąJ. W., pobrania wynikającego z upoważnienia zart. 56 Prawa Bankowego.W takiej sytuacji jednak w ustalonym stanie faktycznym niewątpliwie odwołująca pobrała to świadczenie jako świadczenie nienależne. Regulacjaart. 138 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychjest regulacją autonomiczną i brak jest podstaw do stosowania, co do świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych i z zakresu zabezpieczenia społecznego, przepisówKodeksu cywilnego, a więc w tego typu postępowaniu odwołująca nie może bronić się faktem na przykład konsumpcyjnego zużycia pobranych pieniędzy. Pobierając tego typu należności z rachunku bankowego zmarłego odwołująca zawsze musiała się liczyć z tym, że mogą istnieć pewne zobowiązania po stronie zmarłego, czy też, że mogło dojść do przekazania pieniędzy przez organ rentowy, które będą podlegały zwrotowi. Znamienne przy tym jest, że organ rentowy dokonał dyspozycji przelewu, bo musiał dokonać takiej dyspozycji biorąc pod uwagę termin obiegu międzybankowego jeszcze przed datą otrzymania od odwołującej i od zakładu pogrzebowego informacji o śmierciJ. W., a więc siłą rzeczy nie mógł wstrzymać wcześniej tejże wypłaty.
Zgodnie zart. 138 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychza nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu tego przepisu uważa się również, w rozumieniuart. 138 ust. 1, uważa się również świadczenie wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego innej osobie, niż wskazana w decyzji tego organu. Do zwrotu takich świadczeń zobowiązana jest wówczas osoba, która je pobrała. Wypłata tego rodzaju świadczeń na rachunek wspólny świadczeniobiorcy i osoby trzeciej, osób trzecich, jest równoznaczna z wypłaceniem świadczenia innej osobie w powyższym rozumieniu. Celem regulacji wynikającej zart. 138a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychjest umożliwienie organowi rentowemu odzyskanie świadczeń, które zostały wypłacone pomimo ustania do nich prawa, a nie ma podstaw aby uznać, że pobrała je jakakolwiek inna osoba. Zart. 138a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychwynika, że podmiot prowadzący rachunek płatniczy oraz bankiSpółdzielcza (...)prowadzący rachunek inny niż płatniczy,a także wydawca instrumentu płatniczego są zobowiązani zwrócić Zakładowi kwoty świadczeń przekazane na ten rachunek albo instrument płatniczy za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy. Jak już zostało to wykazane we wcześniejszej części uzasadnienia organ rentowy zwracał się w trybie przepisówPrawa Bankowego, jednak tego świadczenia nie był w stanie uzyskać zwrotnie z banku z uwagi na fakt, iż uprzedzony został przez odwołującą.
W konsekwencji, w ocenie Sądu Okręgowego odwołującaM. B.pobrała sporne świadczenie jako świadczenie nienależne i tym samym słuszna jest decyzja organu rentowego zobowiązująca ją do zwrotu spornego świadczenia. Uzasadniało to oddalenie odwołania na podstawieart. 47714 § 1 Kodeksu postępowania cywilnegooraz przepisów szczegółowo wskazanych w treści uzasadnienia, to jest w szczególnościart. 138 ust. 1w związku zart. 138 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Przepisywanie.plSERWER - Automatyzacja Przepisywania Nagrań