Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 1127/16
Data wyroku: 2017-01-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Kiepura
Słowa kluczowe: Czyn
Podstawa prawna: art. 220 § 1 kk

Sygnatura akt VI Ka 1127/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia3 stycznia 2017r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący  SSO Grzegorz Kiepura
Protokolant Aleksandra Studniarz
po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r.
przy udziale Agnieszka Niewiarowskiej
Prokuratora Prokuratury Rejonowej wT.
sprawyK. L.ur. (...)wT.,
synaW.iA.
oskarżoegoart. 220§1 kkw zw. zart. 157§1 kkprzy zast.art. 11§2kk,art. 271§1 kkw zw. zart. 273 kkprzy zast.art. 11§2 kk
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego
od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach
z dnia 2 września 2016 r. sygnatura akt VI K 757/15
na mocyart. 437 kpkiart. 438 kpk
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Tarnowskich Górach do ponownego rozpoznania.
VI Ka 1127/16

UZASADNIENIE
K. L.został oskarżony o to, że:

1
w dniu 25.03.2015 r. wR., na terenie firmyT. (...)Spółka Jawna, będąc osobą odpowiedzialną za bezpieczeństwo i higienę pracy, nie dopełnił wynikających stąd obowiązków, poprzez dopuszczenie do pracyM. P. (1), bez wymaganego szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz brakiem organizacji i nadzoru nad wykonywaną przez niego pracą, na skutek czegoM. P. (1)uległ wypadkowi, doznając obrażeń ciała w postaci złamania trzonu kręgu L1 z wgłębieniem ułamków kostnych w głąb kanału kręgowego oraz wieloodłamowego złamania kości piętowej lewej, skutkujących naruszeniem prawidłowych czynności narządów ciała na okres powyżej 7 dni, tj. o przestępstwo zart. 220 § 1 kkw zw. zart. 157 § 1 kkiart. 11 § 2 kk.

2
w marcu 2015 r. wR., będąc zatrudnionym w firmieT. (...)
(...)Spółka Jawna na stanowisku kierownika produkcji i serwisu oraz będąc osobą odpowiedzialną za bezpieczeństwo i higienę pracy, wypełnił kartę szkolenia wstępnego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, poświadczając nieprawdę o przeprowadzonym w dniu 24.05.2015 r. instruktażu stanowiskowym na stanowisku pracy mechanik – spawacz dlaM. P. (1)i dokumentem tym się posłużył, tj. o przestępstwo zart. 271 § 1 kkw zw. zart. 273 kkiart. 11 § 2 kk.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 2.09.2016 r. oskarżonyK. L.został uniewinniony od popełnienia zarzuconych mu czynów.
Na podstawieart. 632 pkt. 2 kpkzasądzono od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego kwotę 9.840 zł tytułem zwrotu kosztów obrony z wyboru.
Na podstawieart. 632 pkt. 2 kpkkosztami procesu obciążono Skarb Państwa.
Apelację od tego wyroku wywiódł prokurator, który zarzucił orzeczeniu:

1
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę i mający wpływ na jego treść, polegający na błędnym przyjęciu, iżK. L.nie dopuścił się zarzucanych mu przestępstw, podczas gdy prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego dokonana z uwzględnieniem doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania i wskazaniami wiedzy prowadzi do wniosku przeciwnego;

2
obrazę przepisów postępowania, a toart. 7 kpkiart. 410 kpk, mającą wpływ na jego treść, poprzez ukształtowanie przekonania, stanowiącego podstawę wydanego orzeczenia, jedynie w oparciu o wybraną część materiału dowodowego, z pominięciem pozostałej jego części, z przekroczeniem granic swobodnej i dopuszczalnej oceny materiału dowodowego oraz zasad prawidłowego rozumowania i wskazań doświadczenia życiowego.

W oparciu o podniesione zarzuty prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Apelacja okazała się zasadna, a w wyniku jej wniesienia zaskarżony wyrok należało uchylić i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w Tarnowskich Górach do ponownego rozpoznania. Sąd ten bowiem dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, mogącego mieć wpływ na jego treść, polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a ocena przeprowadzonych dowodów budzi zastrzeżenia z punktu widzenia kryteriów określonych wart. 7 kpk.
W sytuacji postawienia oskarżonemu zarzutu popełnienia przestępstwa zart. 220 § 1 kkiart. 157 § 1 kkw zw. zart. 157 § 1 kkiart. 11 § 2 kkkonieczne było ustalenie, czy oskarżony nie dopełnił obowiązków z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy i czy to ewentualne zaniechanie miało związek przyczynowo - skutkowy z narażeniem pokrzywdzonego pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, a w konsekwencji ze spowodowaniem u niego obrażeń skutkujących naruszeniem czynności ciała na okres powyżej 7 dni.
Kluczową kwestią było zatem ustalenie przyczyn wypadku jakiemu uległM. P. (1). Sąd rejonowy ustalił, że czynności jakie w dniu zdarzenia wykonywał pokrzywdzony, tj. podłączenie węża z pompą do zaworu oraz opróżnienie cysterny z wodą, były prozaiczne i nie wymagały specjalnego instruktażu; do wypadku natomiast przyczynił się sam pokrzywdzony, który zignorował zalecenia kierownika o kolejności opróżniania zbiorników cysterny oraz w zakresie wchodzenia na górę podczas opróżniania beczki.
Stwierdzić należy, że ustalenie to, w świetle wszystkich przeprowadzonych dowodów jawi się jako dowolne.
Z protokołu powypadkowego sporządzonego przez zespół powołany przez pracodawcę z dnia 25.03.2015 r. wynika, że przyczynami wypadku były m.in. brak odpowiedniego nadzoru, nieznajomość zagrożenia w trakcie stażu oraz brak doświadczenia na nowym stanowisku pracy; zespół stwierdził też naruszenie przez pracodawcę przepisówart. 207 § 1 i § 2 Kodeksu pracy. We wnioskach zalecono wyciągnięcie konsekwencji służbowo – dyscyplinarnych wobec osoby dozoru związanej z organizacją pracy pracownika poszkodowanego w wypadku (k. 27-29).
InspektorJ. K. (1)w protokole kontroli z dnia 20.04.2015 r. wśród przyczyn wypadku wymienił nadto nieprawidłowe rozmieszczenie podpór lub niedostateczną ich ilość – podpory były umieszczone w taki sposób, że przy napełnionej jednej ze skrajnych grodzi tworzyła się dźwignia i unosiła cysternę oraz brak badań lekarskich poszkodowanego; po przeprowadzonej kontroli inspektor nakazał poddanie pracownikaM. P. (1)wstępnym badaniom lekarskim celem uzyskania orzeczenia o braku przeciwwskazań do pracy na zajmowanym stanowisku, a także wystąpił do pracodawcy o zapewnienie skutecznego nadzoru podczas wykonywania przez pracowników prac na wysokości (k. 16-23).
Sąd nie przeprowadził dowodu z protokołu powypadkowego, natomiast dowodu z protokołu kontroli inspektora pracy nie poddał jakiejkolwiek ocenie. Tymczasem analiza obu dokumentów, które w swej treści były zbieżne, prowadzi do wniosku, iż przyczyny wypadku leżały po stronie pracodawcy, który nie zapewnił pokrzywdzonemu bezpiecznych warunków pracy i właściwego nadzoru nad wykonywaniem powierzonych mu zadań.
Biegły z zakresu(...)w opinii z dnia 20.06.2015 r. wśród przyczyn wymienił m.in. brak znajomości metod bezpiecznego wykonywania pracy przez osobę ustawiającą zapory, brak nadzoru nad wykonywanymi pracami, brak świadomości zagrożenia wynikającego z braku instruktażu w zakresie metod bezpiecznego wykonywania pracy. Nadto biegły wskazał, że ustawienie cysterny przed przystąpieniem do prac remontowych było niezgodne z§ 71 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26.09.1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, a wypompowywanie wody ze środkowych komór cysterny, a następniepolecenieopróżnienia komór skrajnych przy niewłaściwym oparciu cysterny, stanowiło naruszenie § 39 ust. 1 tego rozporządzenia. Jak zauważa biegły uniknięcie wypadku było związane z właściwą organizacją pracy. Natomiast wejście pokrzywdzonego na cysternę było spowodowane nieświadomością zagrożenia oraz brakiem informacji dotyczących metod bezpiecznego wykonywania pracy, co wynikało z naruszenia przez pracodawcę obowiązku informowania i szkolenia pracowników oraz ich instruowania w zakresie BHP, wynikającego z § 39 ust. 1 i 2 cytowanego rozporządzenia (k. 41-53).
Opinia biegłego, korespondująca w swej treści zarówno z wnioskami wynikającymi z ustaleń zespołu powypadkowego, jak i kontroli przeprowadzonej przez inspektora pracyR. K. (1), jednoznacznie wskazuje na naruszenie przez pracodawcę i oskarżonego szeregu przepisów z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Charakter ujawnionych przez biegłego zaniedbań niewątpliwie mógł mieć wpływ na zaistnienie wypadku. Sąd jednak, uznając opinię za wiarygodną, nie przeprowadził wnikliwej analizy jej treści i nie wyprowadził z niej żadnych wniosków, ograniczając się jedynie do powtórzenia fragmentu opinii dotyczącego warunków jakie musiały zaistnieć, aby do wypadku doszło.
Zwracają uwagę relacjeR. K. (1), który zeznał m.in.: „Na miejscu był właścicielA. P. (2). On powiedział mi, że osoba która uległa wypadkowi zatrudniona jest u niego na podstawie umowy o dzieło”, „Ponownie w tej firmie byłem w dniu 20.04.2015 r. i wówczas pracodawca oświadczył mi, że jednak pracownik ten był u niego zatrudniony na umowę o pracę, gdzie umowa miała być podpisana z dniem 24.03.2015 r. W aktach osobowych znajdowała się też karta szkolenia wstępnego w dziedzinie BHPM. P. (1)z dnia 24.03.2015 r.” (k.28a-28b). Z zeznań tych wynika, iż karta szkolenia wstępnego z zakresu BHP pojawiła się w aktach osobowych pokrzywdzonego dopiero po wypadku, co pośrednio wskazuje, że sporządzona została na użytek wszczętego postępowania, bez przeprowadzenia rzeczywistego szkolenia. Okoliczność ta znalazła potwierdzenie w zeznaniach świadkaJ. K. (2), który przyznał, że nie przeprowadzał szkolenia pokrzywdzonego, a jedynie podpisał zaświadczenie (k.68).
W świetle relacjiR. K.iJ. K.wiarygodnie brzmiały zeznania pokrzywdzonegoM. P. (1), który stanowczo i konsekwentnie twierdził, że nie został przeszkolony w zakresie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, a kartę szkolenia podpisał dopiero w szpitalu. ŚwiadekM. P. (1)zeznał: „Ja wykonywałem prace wskazane mi przez kierownika panaK., a jak to wykonywać to pokazywali mi inni pracownicy”, „Kierownik zadecydował, że mam to sam robić, mimo że nigdy tego nie robiłem”, „Jak byłem w szpitalu to chyba w dniu 31.03.2015 r. przyszedł do mnie do szpitala kierownik p.K.i powiedział, iż da mi umowę do podpisania, że ja wT. (...)pracuję od 24.03.2015 r. i dał mi też dokumenty, że przeszedłem szkolenie BHP. Ja to podpisałem bo on mnie przekonywał, że dla nas obojga będzie tak lepiej” (k.1-2), „Żadnego szkolenia BHP ze mną nie przeprowadzono” (k. 42-verte). Wersja pokrzywdzonego pośrednio została potwierdzona przezK. P., który zeznał: „W mojej obecności ten nowy pracownik nie dostał żadnych instrukcji od panaL.” (k. 31). ZeznaniaK. P.przeczą twierdzeniom oskarżonego, który wyjaśnił: „Ja w tym zakresie w tym dniu przed rozpoczęciem pracy udzieliłem panuP.iP.takiego instruktażu” (k. 29 verte). Brak było zatem podstaw do uznania, jak uczynił to sąd rejonowy, iż zeznaniaK. P.są całkowicie zbieżne z wyjaśnieniami oskarżonego. Przytoczone przez sąd w uzasadnieniu stwierdzenieK. P.: „kierownik nam powiedział, co mamy robić”, nie oznacza przecież, że oskarżony przeprowadził instruktaż stanowiskowy, o którym mowa wart. 237 § 2 kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem pracodawca jest obowiązany wydawać szczegółowe instrukcje i wskazówki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowisku pracy.
Ujawnione mankamenty postępowania dowodowego spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd rejonowy, ponownie rozpoznając sprawę, będzie dążył do wszechstronnego jej wyjaśnienia, bacząc by wszystkie poczynione ustalenia faktyczne znajdowały oparcie w przeprowadzonych dowodach.