Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 1463/16
Data wyroku: 2017-04-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zenon Stankiewicz
Słowa kluczowe: Uniewinnienie
Podstawa prawna: art. 158 § 1 kk

Warszawa, dnia 10 kwietnia 2017 r.
Sygn. akt VI Ka 1463/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :
Przewodniczący: SSO Zenon Stankiewicz
protokolant: protokolant sądowy Monika Oleksy
przy udziale prokuratora Marka Traczyka
po rozpoznaniu dnia 10 kwietnia 2017 r. w Warszawie
sprawy
P. B.synaH.iI.ur. (...)wW.
oskarżonego o przestępstwo zart. 158 § 1 kk
G. B.synaH.iI.ur. (...)wW.
oskarżonego o przestępstwo zart. 158 § 1 kk
M. B.synaH.iI.ur. (...)wW.
oskarżonego o przestępstwo zart. 158 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonych
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie
z dnia 13 lipca 2016 r.    sygn. akt VIII K 108/14
zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że oskarżonych:P. B.,G. B.orazM. B.uniewinnia od stawianych im zarzutów; przypadającymi na nich kosztami sądowymi w sprawie obciąża Skarb Państwa.
Sygn. akt VI Ka 1463/16

UZASADNIENIE
wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie
z dnia 10 kwietnia 2017r.
Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawiez dnia 13 lipca 2016r. został zaskarżony przez obrońcę oskarżonychP.,G.iM. B.. Apelacja ta jest zasadna.
Przed odniesieniem się do argumentów środka odwoławczego podnieść należy, iż zdaniem sądu odwoławczego Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Co przy tym istotne, ustalenia te nie zostały zakwestionowane w kierunku dla wskazanych wyżej oskarżonych niekorzystnym. W ślad zatem za treścią uzasadnienia Sądu Rejonowego przytoczyć należy relewantne dla sprawy ustalenia, w porządku chronologicznym :

1
Na wysokościul. (...)J. T.zaczął kopać i uderzać zaparkowany tam samochód. Z okien domu dostrzegł to właściciel samochodu,P. B., który wezwał braci na pomoc, zaś ojcaH. B.poprosił o zawiadomienie Policji.

2
P. B.wybiegł na zewnątrz domu, a za nim z budynku wybiegli jego braciaM. B.iG. B., a później także rodzice.

3
Z.iM.dołączyli doJ. T., który wdał się w sprzeczkę z nowoprzybyłymi.

4
J. T.odepchnąłG. B., natomiastF. Z.go uderzył. Doszło do szamotaniny. Uczestnicy uderzali się nawzajem i kopali.

5
GdyI. B.starała się interweniować,K. Z.schwycił ją za włosy i przewrócił, wykrzykując obraźliwe słowa.M. B.starał się jej pomóc, lecz został przewrócony na ziemię i kopnięty w głowę.

6
J. T.,K. Z.iF. M.przerwali bójkę i zaczęli się oddalać (…) w pewnej chwiliJ. T.dostrzegł brak złotego łańcuszka i postanowił wrócić na miejsce pierwszego starcia. Wtedy równieżK. Z.zabrał z wózka tępe narzędzie - metalowy pręt lub rurkę, a następnie powrócili w stronęposesji nr (...).

7
J. T.schwyciłG. B.i cisnął nim o bramę posesji przyul. (...)

8
G. B.upadł obok zaparkowanych tam samochodów i gdy leżał na ziemiJ. T.kilkakrotnie go uderzał. GdyP. B.próbował to przerwać, przeszkodził muK. Z., który następnie kilkukrotnie uderzyłG. B.trzymanym w ręku przedmiotem.

9
GdyJ. T.,K. Z.iF. M.dowiedzieli sięo wezwaniu Straży Miejskiej, oddalili się z miejsca zdarzenia.K. Z.trzymany w/w przedmiot wyrzucił przez płot na jednąz sąsiednich działek, przy czym nie ustalono miejsca jego wyrzucenia.

Zdaniem Sądu Okręgowego, przytoczony wyżej opis zajścia na żadnym jego etapie nie uzasadnia wyciągniętych przez Sąd I instancji wniosków. Sprzecznez zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a co przy tym, co istotne, niedopuszczalne w świetle obowiązującego porządku prawnego, jest wnioskowanie tego Sądu, iż uczestnicy zdarzenia „stanęli naprzeciwko siebie w celu konfrontacji siłowej,gdyż(podkreśl. SO) wskazuje na to liczba osób w obu grupach oraz wynikające z tego skutki” (k. 895 akt sprawy). Nie wdając sięw szersze rozważania odnośnie prawnych uwarunkowań takich instytucji jak przywołane przez obronę zatrzymanie obywatelskie (art. 243 kpk), czy obrona konieczna (art. 25§1 kk), stwierdzić tylko należy, że tego rodzaju rozumowaniew sposób nader oczywisty podważa rację bytu obu tych instytucji. Przykładowo, każda napaść na równą napastnikom liczbę osób uniemożliwiałaby podjęcie obrony koniecznej z obawy przed potraktowania zdarzenia jako bójki, co sprzeczne byłoby z podstawowymi regułami praworządności, a w szczególności z zasadą, że prawo nie może ustępować przed bezprawiem.
Z powodów wyżej wskazanych, nie do zaakceptowania jest uzasadnieniew zakresie ustalenia winy oskarżonychB.. Zdaniem Sądu I instancji zachowanie ich jest zawinione, „bowiem w warunkach, w jakich się oni znaleźli, nic nie stało na przeszkodzie, by postąpili zgodnie z wymogami normy prawnej,oczekując(podkreśl. SO)na przyjazd policji wezwanej w związkuz uszkodzeniem samochodu przezJ. T.” (k. 895). Przypomnieć w tym miejscu należy, że bez żadnego powodu zagrożony zniszczeniem był samochódP. B.. Powiadomiono o zajściu Policję, a trzej domownicyw kapciach, co słusznie podkreśla obrona, wyszli na zewnątrzw celu ochrony mienia. To oni przecież (a kolejno również ich matka), zostali zaatakowani przez nietrzeźwych napastników. Od tego też momentu mieli zatem prawo do aktywnej obrony, a podjęte działania oceniać należy w kategoriach obrony koniecznej, w rozumieniu przepisuart. 25§1 kk. Zaprezentowane przez Sąd Rejonowy rozumowanie opiera się na traktowaniu obrony koniecznej jako subsydiarnej, a więc dającej uprawnienie do czynnego odpierania zamachu tylko wtedy, gdy osoba atakowana nie ma innego sposobu uniknięcia jego następstw. W literaturze przedmiotu utrwalony jest pogląd, iż teza o subsydiarności obrony koniecznej sprzeczna jest z samym brzmieniem przepisuart. 25 § 1 kk. Odrzucona została całkowicie zarówno w nauce prawa karnego, jak i w judykaturze (z wyłączeniem jednak sytuacji określonej w art.2 ust. 2 lit. a Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności). Prawo do obrony koniecznej ma bowiem charakter nie subsydiarny, lecz samoistny. Jego istotę wyrażał Sąd Najwyższy, między innymi, w wyrokuz dnia 4 lutego 1972 r. IV KR 337/71: "osoba napadnięta nie ma obowiązku ani ratowania się ucieczką, ani ukrywania się przed napastnikiem w zamkniętym pomieszczeniu, ani też znoszenia napaści ograniczającej jego swobodę, lecz ma prawo odpierać zamach wszelkimi dostępnymi środkami, które są konieczne do zmuszenia napastnika do odstąpienia od kontynuowania zamachu"( OSNKW 1972, z. 5, poz. 83). Podzielając ów pogląd, w realiach rozpoznawanej sprawy podnieść należy, iż przywołane w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia okoliczności zachowania oskarżonychB., którzy: „zareagowali na niszczenie mienia przez agresywnegoJ. T.(…) w trakcie eskalacji zajścia zaatakowana została matka oskarżonych, w obronie której czuli się zobligowani wystąpić (…) tym samym [ich] motywacją była ochrona dóbr prawnych swoich i osób im najbliższych” (k. 898), winny być przywołane nie jako okoliczności łagodzące, ale stanowiące podstawę uniewinnienia każdego z nich. Orzeczono zatem jak w wyroku.