Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1329/16
Data wyroku: 2017-01-09 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Czynsz
Podstawa prawna: art. 669 k.c.

Sygn. akt III Ca 1329/16

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 czerwca 2016 roku w sprawie z powództwaS. S.przeciwkoA. G.o zapłatę, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi zasądził od pozwanego na rzecz powodwa kwotę 5.989,55 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 12 września 2014 roku do dnia 14 czerwca 2016 roku, przy czym począwszy od dnia 01 stycznia 2016 roku z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz kwotę 250 zł tytułem częściowegozwrotu kosztów procesu (pkt. 1); oddalił powództwo w pozostałej części (pkt. 2); nie obciążył pozwanego kosztami procesu w pozostałej części (pkt.3); należność główną z pkt. 1 wyroku rozłożył na 30 miesięcznych rat, w tym piersza rata 189,55 zł oraz kolejne w kwotach po 200 zł każda, płatnych do 15-go dnia każdego miesiąca, poczynając od sierpnia 2016 roku z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w wypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat; przyznał i nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi radcy prawnemuM. J.zK.Radcy Prawnego przyulicy (...)wŁ.kwotę 1.845 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu.
Apelację od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik pozwanego, zaskarżając go w części, tj. w zakresie pkt. 1 i 4.Z.wyrokowi zarzucił:

1
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art. 5 k.c.w zw. zart. 353 § 1 k.c.przez jego niezastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, co skutkowało udzieleniem ochrony prawnej działaniu strony powodowej pomimo, że działanie to stanowi czynienie z przysługującego jej prawa użytku, który jest sprzeczny ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem tego prawa oraz z zasadami współżycia społecznego i w efekcie przyjęcie, że powództwo zasługuje na uwzględnienie;

2
naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.art. 102 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w efekcie obciążenie pozwanego kosztami procesu w kwocie 250 zł, podczas gdy jego sytuacja materialna i osobista jest bradzo trudna i uzasadnia zastosowanie szczególnej zasady przewidzianej w powołanym przepisie.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik pozwanego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa w całości oraz w części obciążającej pozwanego obowiązkiem częściowego zwrotu kosztów procesu poprzez nieobciążenie pozwanego kosztami procesu za I instancję. Z ostrożności procesowej wniósł o nieobciążenie pozwanego kosztami procesu na podstawieart. 102 k.p.c.Pełnomocnik pozwanego wniósł także o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych, oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części.
W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Sąd  Okręgowy zważył, co następuje:
apelacja nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Zaskarżone orzeczenie należało uznać za prawidłowe, stanowiące wynik właściwej oceny zebranego materiału dowodowego. Przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku motywy tej oceny nie wykazują nieprawidłowości w rozumowaniu, błędów logicznych bądź też niezgodności z doświadczeniem życiowym. Z tego względu Sąd Okręgowy podziela poczynione przez Sąd I instancji ustalenia, a w konsekwencji przyjmuje za swoje, uznając za zbędne powielanie ich w treści niniejszego uzasadnienia.
Nie można zgodzić się z twierdzeniem prezentowanym u podstaw wniosku apelacji, by w sprawie doszło do naruszenia przepisuart. 5 k.c.poprzez jego niezastosowanie. Przepis ten ustanawia zakaz korzystania z praw podmiotowych sprzecznie ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem prawa lub zasadami współżycia społecznego. Dyrektywa powszechnego respektowania zasad współżycia społecznego, nie budzi wątpliwości w doktrynie i judykaturze. Klauzula ta ma jednak szczególny charakter; przełamując zasadę, że wszystkie prawa podmiotowe korzystają z ochrony prawnej , toteż jej zastosowanie musi być uzasadnione okolicznościami rażącymi i nieakceptowanymi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2011 roku, II CSK 438/12).
Zdaniem Sądu Okręgowego Sąd I instancji słusznie zważył, iż podniesiony przez pozwanego zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego tj.art. 5 k.c.nie zasługuje na uwzględnienie. Oparty ona został jedynie na złej sytuacji finansowej pozwanego. Tymczasem niekorzystna sytuacja finansowa pozwanego nie może stanowić przesłanki usrprawiedliwiającej oddalenie powództwa. Z istoty swojej domaganie się należnego odszkodowania z tytułu bezumownego korzystania z lokalu mieszkalnego nie może być uważane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sama zaś zła sytuacja finansowa strony pozwanej nie może stanowić podstawy do oddalenia powództwa w oparciu o zasady współżycia społecznego.
W świetle okoliczności przedmiotowej sprawy oraz w kontekście podniesionego zarzutu podkreślenia wymaga, iż na naruszenie zasad współżycia społecznego nie może powoływać się ten, kto sam je narusza (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2013 r., II CSK 632/12, LEX nr 1353432). Pozwany nie płacąc należności z tytułu umowy najmuprzedmiotowego lokalu swoim zachowaniem sam naruszył prawo oraz zasady współżycia społecznego, a tym samym nie może korzystać z ochrony przewidzianej w powołanym przepisie. Jednocześnie przypomnieć należy, że strona, która usiłuje wywieść skutki prawne wynikające z treściart. 5 k.c., zgodnie ze spoczywającym na niej ciężarem dowodu, powinna wskazać jaką przyjętą w społeczeństwie zasadę współżycia społecznego naruszył przeciwnik swym postępowaniem (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7 maja 2003 r., sygn. IV CKN 120/01, LEX nr 141394). Tymczasem argumentacja apelacji taki zarzutów nie zawiera. Wbrew stanowisku apelującego z akt sprawy nie wynika również, by pozwany przed wszczęciem postępowania podejmował próby zmierzające do poprawy jego sytuacji finansowej. Sąd miał również na uwadze fakt, że pozwany dysponuje orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, niemniej jednak z załączonego orzeczenia wynika, iż może on pracować na stanowisku przystosowanym. Z akt sprawy nie wynika również, by podjął on próby ugodowego załatwienia sporu, jak również nie wnoisło rozłożenia mu zadłużenia na raty. Był przy tym informowany, że istnieje taka możliwość,a także ubiegania się o dodatek mieszkaniowy oraz o pomoc w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej, czy też zamiany mieszkania z najemcą, który zobowiąże się do pokrycia zaległości czynszowych. Z możliwości tych jednak nie skorzystał.
Niezasadny jest również zarzut naruszeniaart. 102 k.p.c.Należy pamiętać, że zgodnie z wyrażoną wart. 102 k.p.c.zasadą słuszności, Sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami, gdy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony. Przepis ten stanowi wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik sprawy i jest rozwiązaniem szczególnym. Ustawodawca w treści tego przepisu nie określił kryteriów, którymi Sąd winien się kierować dokonując oceny czy zachodzi "wypadek szczególnie uzasadniony". W orzecznictwie sądowym i doktrynie ugruntowane jest jednak stanowisko, że do kręgu "wypadków szczególnie uzasadnionych" należą zarówno okoliczności związane z samym przebiegiem procesu, jak i leżące na zewnątrz (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1974 r., sygn. akt II CZ 223/73). Wskazać również należy, że niewystarczające jest powoływanie się jedynie na trudną sytuację finansową, nawet jeśli była podstawą zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej, nawet tak niekorzystna, że strona bez uszczerbku dla utrzymania własnego i członków rodziny nie byłaby w stanie ponieść kosztów, nie stanowi dostatecznej podstawy zwolnienia - na podstawieart. 102 k.p.c.(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt III CZ 75/12). Ocena sądu, czy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa wart. 102 k.p.c., ma charakter dyskrecjonalny i jest oparta na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy, w związku z czym w zasadzie nie podlega kontroli instancyjnej i może być podważona przez sąd odwoławczy tylko wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwa. Ingerencja w to uprawnienie jurysdykcyjne, w ramach rozpoznawania środka zaskarżenia, może być usprawiedliwiona jedynie w razie stwierdzenia, że dokonana w zaskarżonym postanowieniu ocena jest dowolna, oczywiście pozbawiona uzasadnionych podstaw (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt III CZ 10/12).
Przenosząc powyższe rozważania prawne na stan istniejący w przedmiotowej sprawie, Sąd Rejonowy słusznie uznał, że po stronie pozwanego nie wystąpiły tego rodzaju okoliczności, które przemawiały za odstąpieniem w całości od obciążenia go kosztami postępowania.
Reasumując, powyżej przedstawiony stan rzeczy, prowadzi do wniosku, że apelacja wniesiona przez pozwanego stanowi jedynie polemikę z prawidłowym rozstrzygnięciem Sądu I Instancji.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.orzekł jak w sentencji.
Na podstawieart. 102 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.Sąd nie obciążył apelującego kosztami procesu, uznając, iż jego wyjątkowo trudna sytuacja osobista i majątkowa w pełni uzasadnia takie rozstrzygnięcia.
Zważywszy, że w toku postępowania drugoinstancyjnego pozwany korzystałz przyznanej z urzędu pomocy(...)Sąd Okręgowy przyznał i nakazał wypłacić na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi kwotę 1.476 zł, obejmującą podatek VAT w wysokości 23% - § 8 pkt. 4 w zw. z § 16 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie podnoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 2015. 1805 z późn. zm.)