Sąd Okręgowy w Szczecinie
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Gz 304/17
Data wyroku: 2017-09-18 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Anna Górnik, Natalia Pawłowska-Grzelczak, Patrycja Baranowska
Słowa kluczowe: Klauzula wykonalności
Podstawa prawna: art. 788 kpc

Sygn. akt VIII Gz 304/17

POSTANOWIENIE
Dnia 18 września 2017 roku
Sąd Okręgowy w SzczecinieWydział VIII Gospodarczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Patrycja Baranowska (spr.)
Sędziowie: SO Anna Górnik
SO Natalia Pawłowska- Grzelczak
po rozpoznaniu w dniu 18 września 2017 roku w Szczecinie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku(...) spółki akcyjnejwG.
z udziałem Skarbu Państwa - Starosty(...)
o nadanie klauzuli wykonalności
na skutek zażalenia uczestnika na postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 9 listopada 2016 roku, sygn. akt X GCo 276/16,

postanawia:

I
sprostować oczywistą omyłkę pisarską zawartą w postanowieniu Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 9 listopada 2016 r. sygn. akt X GCo 276/16, w zakresie oznaczenia stron postępowania w ten sposób, że w miejsce błędnego oznaczenia uczestnika „Skarbu Państwa - Starostwa Powiatowego wP.” wpisać prawidłowe „Skarb Państwa - Starosta(...)” oraz w zakresie oznaczenia daty wydania tytułu egzekucyjnego po zapisie - prawomocnemu nakazowi zapłaty z dnia 19 kwietnia zamiast „1995 roku” wpisać „1996 roku” .

II
oddalić zażalenie,

III
zasądzić od dłużnika Skarbu Państwa - Starosty(...)na rzecz(...) spółki akcyjnejwG.kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym.

SSO Anna Górnik SSO Patrycja Baranowska SSO Natalia Pawłowska- Grzelczak

UZASADNIENIE
W piśmie z dnia 27 września 2016 r. wierzyciel- (...) spółka akcyjnawG.wniosła o nadanie klauzuli nakazowi zapłaty z zaznaczeniem przejścia uprawnień po stronie dłużnika. Jako dłużnik w petitum wniosku wskazany został Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę(...).
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 listopada 2016 r. Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie nadał klauzulę wykonalności tytułowi egzekucyjnemu – prawomocnemu nakazowi zapłaty z dnia 19 kwietnia 1995 roku, wydanemu przez Sąd Rejonowy w Szczecinie w sprawie o sygn. akt XIII Ng 278/96 opatrzonego klauzulą wykonalności uprawniającą do egzekucji na rzecz(...) spółki akcyjnejz siedzibą wG.– przeciwko Skarbowi Państwa Starostwu Powiatowemu wP.z ograniczeniem jego odpowiedzialności do 1/100 udziału w prawie własności nieruchomości położonej wS., dla której prowadzona jestksięga wieczysta KW nr (...)o określonej treści (pkt 1) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 2).
Uwzględniając wniosek Sąd Rejonowy uznał, że w przedmiotowej sprawie wierzyciel wykazał swoje uprawnienie w oparciu o regulacje zawarte w ustawie - przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. 1997 Nr 121, poz. 770) oraz treść ostatecznej decyzji Starosty(...)z dnia 23 sierpnia 2016 roku, stwierdzającej fakt nieodpłatnego nabycia opisanego w sentencji mienia stanowiącego pozostałość pospółce (...)będącej pierwotnym dłużnikiem, a tym samym sprostał obowiązkom formalnym przedstawionym wart. 788 k.p.c.
Zażalenie na powyższe orzeczenie wniósł reprezentujący Skarb Państwa Starosta(...)domagając się jego zmiany i oddalenia wniosku o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko następcy prawnemu, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a nadto zasądzenia na rzecz dłużnika zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu, z uwagi na brak podstaw prawnych do uznania, iż Skarb Państwa Starostwo Powiatowe wP.jest następcą prawnym poSpółdzielni Pracy (...)wP..Skarżący zaznaczył, że klauzula wykonalności została nadana przeciwko Skarbowi Państwa Starostwu Powiatowemu wP., gdy tymczasem, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa żadne starostwo nie jest reprezentantem Skarbu Państwa . Co więcej, żadne starostwo nie posiada legitymacji sądowej, ani procesowej, gdyż nie jest podmiotem prawa (ani nawet jednostką organizacyjną), z wyłączeniem spraw pracowniczych, w których starostwo może mieć szczególną legitymację sądową i procesową jako pracodawca. O ile więc reprezentantem Skarbu Państwa może być właściwy starosta (czyli organ powiatu), o tyle nie może nim być żadne starostwo powiatowe. Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się więc wobec podmiotu nieprawidłowo oznaczonego - nie wskazano bowiem w ogóle statio fisci Skarbu Państwa, a to skutkuje nieważnością prowadzonego postępowania. Powyższa wada postępowania i w konsekwencji wada tytułu nie może zostać usunięta w drodze sprostowania postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności, ani tym bardziej nie może zostać usunięta w toku postępowania egzekucyjnego przez jakąkolwiek czynność dłużnika, wierzyciela, czy organu egzekucyjnego. Jedyną możliwością zgodnego z prawem usunięcia w/w nieprawidłowości jest uchylenie zaskarżonego postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności wobec Skarbu Państwa i ewentualne rozpatrzenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności w stosunku do Skarbu Państwa reprezentowanego przez właściwe statio fisci.
W odpowiedzi na zażalenie wierzyciel wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że wątpliwości stron nie budziła ani kwestia zastosowanej przez Sąd I instancji podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ani spełnienia określonych nią przesłanek, ani też faktycznego wystąpienia sukcesji z mocy prawa, objętej regulacją zart. 788 k.p.c.i przejścia obowiązku po powstaniu tytułu egzekucyjnego na inną osobę. Podstaw do zmiany czy ewentualnego uchylenia orzeczenia skarżący upatrywał bowiem jedynie w nieprawidłowym oznaczeniu dłużnika, a w zasadzie nieprawidłowym oznaczeniu statio fisci Skarbu Państwa.
W myśl zaśart. 350 § 1 k.p.c.sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Jeżeli sprawa toczy się przed sądem drugiej instancji, sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 350 § 3 k.p.c.). Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli kodeks nie stanowi inaczej (art. 361 k.p.c.).
Instytucja sprostowania ma na celu - poza środkami zaskarżenia - usunięcie niezgodności pomiędzy rzeczywistą wolą i wiedzą sądu oraz zebranym materiałem a ich wyrażeniem na piśmie. W drodze sprostowania wyroku (postanowienia) co do zasady dopuszczalna jest również zmiana oznaczenia strony. Uściślenie oznaczenia strony przez sąd jest bowiem dopuszczalne zarówno w toku postępowania, jak i w drodze sprostowania na podstawieart. 350 k.p.c.(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2016 r., III CSK 309/15, legalis nr 2186573 i z dnia 29 stycznia 2016 r., II CSK 94/15, legalis nr 2016024). Orzeczeniem podlegającym sprostowaniu na podstawieart. 350w zw. zart. 361 k.p.c.jest również postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności.
W okolicznościach niniejszej sprawy w wyniku omyłki pisarskiej doszło do nieprawidłowego oznaczenia w postanowieniu Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt X GCo 276/16 zarówno dłużnika jak i daty wydania tytułu egzekucyjnego. Z wniosku o nadanie klauzuli wykonalności z zaznaczeniem przejścia obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym oraz dokumentów złożonych do akt sprawy w szczególności decyzji z dnia 23 sierpnia 2015 r. Starosty(...)w sprawie przejęcia mienia wynika, że uczestnikiem postępowania jest Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę(...), a nie Skarb Państwa - Starostwo Powiatowe wP.. W tym stanie rzeczy niezależnie od trafności zarzutów zawartych w zażaleniu w zakresie legitymacji sądowej, procesowej, struktur organizacyjnych czy sposobu reprezentacji ewidentnym, pozostaje, że zawarte w treści orzeczenia oznaczenie dłużnika stanowi oczywistą omyłkę. Sprostowaniu podległa też data wydania tytułu egzekucyjnego. Bezspornie bowiem, już z samego złożonego do wniosku tytułu (karta 11) wynika, że nakaz zapłaty w sprawie XIII Ng 278/96 z dnia 19 kwietnia został wydany w 1996 a nie w 1995 roku.
Zgodnie zart. 67 § 2 k.p.c.za Skarb Państwa podejmuje czynności procesowe organ państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej. Stroną czy uczestnikiem postępowania nieprocesowego zawsze jest Skarb Państwa, a określenie właściwej statio fisci lub reprezentanta Skarbu Państwa jest obowiązkiem strony inicjującej postępowanie. Na powodzie (wnioskodawcy) ciąży zatem obowiązek wynikający zart. 126 § 1 pkt 1 k.p.c.wskazania stron postępowania i wierzyciel we wniosku złożonym w przedmiotowi sprawie prawidłowo oznaczył uczestnika jako Skarb Państwa.
Niewątpliwie należy też odróżnić ewentualną sytuację, gdy wnioskodawca niewłaściwie oznacza stronę mającą uczestniczyć w postępowaniu od niewłaściwego doboru podmiotu. W sytuacji pierwszej - czyli również wtedy, gdy nie orientując się, kto według przyjętej konstrukcji prawnej powinien być stroną, powód wciągnął do procesu niewłaściwego pozwanego (np. jednostkę organizacyjną osoby prawnej zamiast tę osobę) - naprawienie wady następuje w drodze sprostowania oznaczenia stron (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9.09.2000 r. I CKN 749/00, wyrok z dnia 28.04.2004. I CK 472/03, wyrok z dnia 20.05.2009 r. I CKN 400/08). Tylko wtedy gdyby strona poprzestała na określeniu jako pozwanego (uczestnika) organu, który powinien wystąpić w roli statio fisci Skarbu Państwa poszukiwanie czy oznaczenie przez sąd prawidłowo strony pozwanej, stanowiłoby naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania cywilnego wyrażonej wart. 126 § 1 pkt 1 k.p.c.w zw. zart. 187 § 1 k.p.c.
W okolicznościach niniejszej sprawy wierzyciel nigdy nie twierdził, że uczestnik postępowania - następca prawny pierwotnie zobowiązanego jest odrębnym podmiotem od Skarbu Państwa, a nawet wskazał, już w samym wniosku, że „Skarb Państwa” reprezentowany jest przez Starostę(...). Zgodnie z poglądem judykatury, który należy podzielić niezależnie od wielości wskazanych przez stronę państwowych jednostek organizacyjnych lub organów, z których działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, stroną pozwaną jest zawsze Skarb Państwa, a nie wskazane jednostki (wyrok SA w Poznaniu z dnia 21 maja 2013 r., I ACa 308/13, lex nr 1342317).
Naprawienie wady związanej z omyłkowym oznaczeniem Starostwa Powiatowego wP.jako statio fisci Skarbu Państwa winno więc nastąpić w prawidłowym trybie poprzez sprostowanie oznaczenia dłużnika o czym orzeczono jak w pkt I sentencji
W konsekwencji na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.w pkt II sentencji orzeczono o oddaleniu zażalenia.
Orzeczenie o kosztach postępowania odwoławczego, zawarte w pkt III sentencji zapadło przy zastosowaniuart. 98 k.p.c.w zw. zart. 108 § 1 k.p.c.w zw. z § 10 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 8 ust. 2 pkt 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
SSO Anna Górnik SSO Patrycja Baranowska SSO Natalia Pawłowska- Grzelczak
Sygn. akt VIII Gz 304/17

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

3
(...)

4
(...)