Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 929/16
Data wyroku: 2017-03-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tadeusz Szweda, Marek Żurecki, Anna Petri

Sygn. akt III AUa 929/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 marca 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Marek Żurecki (spr.)

Sędziowie

SSO del. Anna Petri
SSA Tadeusz Szweda

Protokolant

Elżbieta Szewczyk

po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaM. T.(M. T.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym
na skutek apelacji ubezpieczonejM. T.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku z dnia 9 marca 2016r. sygn. akt IX U 1958/14

oddala apelację.
/-/SSO del. A. Petri /-/SSA M. Żurecki /-/SSA T. Szweda

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 929/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 6 października 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.stwierdził, żeM. T.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu pozarolniczej działalności od dnia 1 lutego 2012r. do 30 listopada 2013r.
Wyrokiem z dnia 9 marca 2016r. Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku oddalił odwołanie ubezpieczonej domagającej się ustalenia, że w okresie objętym decyzją podlegała ustawodawstwu słowackiemu.
Sąd ustalił, że ubezpieczona od 10 maja 2005r. do 30 listopada 2013r. prowadziła działalność gospodarczą w Polsce.
W dniu 1 lutego 2012r. ubezpieczona zawarła umowę o pracę z firmą(...)s.r.o. wC.na podstawie której miała rozdawać ulotki reklamowe miejscowym firmom za wynagrodzeniem 40 euro miesięcznie.
Organ rentowy pismem z 27 maja 2014r. zawiadomił ubezpieczoną, że w okresie od 1 lutego 2012r. do 30 listopada 2013r. w stosunku do niej ma zastosowanie ustawodawstwo polskie. Jednocześnie organ rentowy przekazał informację o ustaleniu tymczasowego podlegania w zakresie ubezpieczeń społecznych ustawodawstwu polskiemu słowackiej instytucji ubezpieczeniowej, która nie wniosła zastrzeżeń w terminie 2 miesięcy. W związku z tym organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję.
Sąd wskazał ponadto, że słowacka instytucja ubezpieczeń w piśmiez dnia 25 listopada 2015r. podała, że ubezpieczona z tytułu zatrudnienia w firmie(...)s.r.o. nie podlega ubezpieczeniom społecznym na Słowacji.
Sąd Okręgowy nie uwzględnił odwołania ubezpieczonej stwierdzając,że w okolicznościach sprawy organ rentowy prawidłowo ustalił jako właściwe ustawodawstwo polskie ponieważ art. 13 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z dnia 29 kwietnia 2004r. nie mógł mieć zastosowaniaw sytuacji gdy nie miało miejsca faktyczne wykonywanie pracy najemnej naterenie Republiki Słowackiej. Sąd stwierdził, że organ rentowy prawidłowo zastosował procedury przewidziane w art. 16 rozporządzenia nr 987/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 września 2009r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia nr 883/2004.
Organ rentowy wszczął procedurę wyjaśniającą, powiadomił słowacką instytucję ubezpieczeniową o tymczasowym ustaleniu ustawodawstwa polskiegoi w terminie 2 miesięcy oczekiwał na informację o niemożliwości zaakceptowania takiego ustalenia lub odmiennej opinii w tej kwestii.
W apelacji od wyroku ubezpieczona wniosła o zmianę zaskarżonegowyroku poprzez ustalenie, że w okresie objętym sporem podlegała w zakresie ubezpieczeń społecznych ustawodawstwu słowackiemu i w konsekwencji nie podlegała ubezpieczeniom z tytułu pozarolniczej działalności w Polsce lub o uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji organu rentowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu.
Skarżąca zarzuciła nieważność postępowania w związku z niewezwaniemdo udziału w sprawie w charakterze zainteresowanegospółki (...)s.r.o. wC..Ponadto apelująca zarzuciła naruszenie art. 13 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 883/2004 poprzez jego niezastosowanie przez organ rentowy w sytuacji przedłożenia dokumentów potwierdzających istnienie stosunku pracy najemnej na Słowacji i legitymowania się numerem ubezpieczenia słowackiego co wykluczało dokonywanie ustaleń przeciwko tego rodzaju dowodom.
Skarżąca zarzuciła zaniechanie przez organ rentowy współpracy ze słowacką instytucją ubezpieczeń w zakresie ważności dokumentów (dokumentu zgłoszeniado ubezpieczeń na Słowacji oraz postępowania przed słowackim sądem powszechnym w przedmiocie ważności tytułu ubezpieczenia).
Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako bezzasadną.
Okoliczności faktyczne wskazane przez Sąd Okręgowy oznaczają, że ubezpieczona niewątpliwie weszła w stosunki ubezpieczenia społecznegoo charakterze transgranicznym przez jednoczesne wykonywanie działalności gospodarczej i pracy najemnej w różnych państwach Unii Europejskiej.Zastosowanie miały więc przepisy wspólnotowej koordynacji, tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawiekoordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (rozporządzenie podstawowe)oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 987/2009 z dnia16 września 2009r. dotyczące wykonywania rozporządzenia nr 883/2004 (rozporządzenie wykonawcze).
Sąd nie uwzględnił apelacji wobec ustalenia, że skarżąca nie uzyskała dokumentu, który potwierdziłby, że wobec niej zastosowanie mają przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych innego państwa niż państwo wykonywania działalności gospodarczej. Dokumentem takim jest formularz A-1 wydawany na podstawie art. 19 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego 987/2009.
Apelująca w toku postępowania nie uzyskała na Słowacji dokumentu A-1, którego treścią byłby związany zarówno ZUS jak i sąd.
Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne było ustalenie, że instytucje ubezpieczeniowe obu zainteresowanych państw były zgodne co do podleganiaprzez ubezpieczoną polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznychw spornym okresie. Przeprowadzona przez organ rentowy procedura ustalenia właściwego ustawodawstwa nie dawała podstaw dla uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji.
Organ rentowy dysponując informacją słowackiej instytucji ubezpieczeniowej, że(...)s.r.o. wC.jest tzw. firmą skrzynkową w której nie dochodzido realnego wykonywania pracy przez pracowników i w takiej sytuacji praca naterenie Słowacji nie może być brana pod uwagę dla celów określenia właściwego ustawodawstwa – miał podstawy dla powzięcia wątpliwości i wydania decyzji tymczasowej o ustaleniu ustawodawstwa polskiego. Decyzja taka została wydanaw dniu 27 maja 2014r. Decyzja ta została przekazana słowackiej instytucji ubezpieczeniowej wraz z dokumentami przedłożonym przez ubezpieczoną.Decyzja została doręczona w dniu 2 czerwca 2014r. i zaznaczono w niej, że decyzjata została wydana na podstawie art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 987/2009.
Wątpliwość rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia 27 maja 2014r. mogła zostać podniesiona przez instytucję słowacką w terminie 2 miesięcy od jej doręczenia.W sprawie ubezpieczonej jednak takich rozbieżności nie było. W związku z tym decyzja o tymczasowym ustaleniu ustawodawstwa polskiego stała się ostatecznai otwarła możliwość dla wydania zaskarżonej decyzji z dnia 6 października 2014r.
Należy zauważyć, że w toku postępowania odwoławczego SocialnaPoistovna powiadomiła o jednoznacznym ustaleniu, że skarżąca nie podlega systemowi ubezpieczenia społecznego na terenie Słowacji od dnia 1 lutego 2012r.z tytułu umowy zawartej zfirmą (...). Powiadamiając o powyższym instytucja słowacka przesłała skarżącej decyzję z dnia 5 marca 2014r.
W sprawie nie zachodziła nieważność postępowania podnoszonaprzez apelującą albowiem w postępowaniu dotyczącym ustalenia ustawodawstwa właściwego zarówno organ rentowy jak i Sąd odwoławczy nie mają kompetencji dla dokonywania oceny ważności stosunku prawnego stanowiącego tytuł ubezpieczenia społecznego w innym państwie członkowskim.
W związku z tym nie zachodziła w sprawie potrzeba wezwania do udziałuw charakterze zainteresowanegofirmy (...).
/-/SSO del. A. Petri   /-/SSA M. Żurecki  /-/SSA T. Szweda

Sędzia Przewodniczący Sędzia
MP