Sąd Apelacyjny w Poznaniu
I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej
Sygnatura akt: I ACz 1302/17
Data wyroku: 2017-10-11 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Małgorzata Gulczyńska, Bogdan Wysocki, Elżbieta Fijałkowska

Sygn. akt I ACz 1302/17

POSTANOWIENIE
Dnia 11 października 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu – Wydział I Cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący:  SSA Małgorzata Gulczyńska (spr.)
Sędziowie:  SSA Bogdan Wysocki
SSA Elżbieta Fijałkowska
po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaJ. P.
przeciwkoM. P.
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli
na skutek zażalenia pozwanej
na postanowienie Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z 13 kwietnia 2017 r.,
sygn. akt I C 391/15,
postanawia:

uchylić zaskarżone postanowienie.
SSA Elżbieta Fijałkowska  SSA Małgorzata Gulczyńska  SSA Bogdan Wysocki

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy odrzucił skargę pozwanej na orzeczenie referendarza sądowego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowienie w przedmiocie odrzucenia ponownego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, w świetleart. 1172§ 2 zd. 2w zw. zart. 39823§ 2 k.p.c.nie jest zaskarżalne skargą. Z tych względów Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną na podstawieart. 39822§ 5 k.p.c.
Powyższe postanowienie zażaleniem zaskarżyła w całości pozwana, wnosząc o jego zmianę, uwzględnienie jej skargi i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie jednak z innych przyczyn niż wskazane w jego treści.
Orzeczenie referendarza sądowego z 6 marca 2017 r. obejmowało m. in. odrzucenie wniosku pozwanej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W jego motywach wskazano, że pozwana powołała się na te same okoliczności, które były podstawą wniosku prawomocnie oddalonego. Jako podstawę prawną odrzucenia wniosku wskazanoart. 1172§ 2 k.p.c.
Jak stanowiart. 123 § 2 k.p.c.postanowienie o ustanowieniu albo odmowie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego może wydać także referendarz sądowy. Wart. 39823§ 1 k.p.c.przewidziano szczególny tryb rozpoznania skargi na orzeczenie referendarza sądowego, którego przedmiotem jest odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.
Przytoczonyart. 123 § 2 k.p.c.zakreśla kognicję referendarza sądowego poprzez wskazanie ściśle określonych orzeczeń – rozstrzygających pozytywnie albo negatywnie o wniosku strony. W literaturze podkreśla się, że nie obejmuje on innych rozstrzygnięć, takich jak np. cofnięcie ustanowienia pełnomocnika i skazanie na grzywnę (tak: J. Gudowski, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Postępowanie rozpoznawcze, Komentarz do art. 123 Kodeksu postępowania cywilnego, dost. SIP LEX WK, 2016). Umożliwia natomiast prowadzenie dochodzenia na podstawieart. 1191k.p.c.(tak: J. Gudowski, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Postępowanie rozpoznawcze, Komentarz do art. 123 Kodeksu postępowania cywilnego, dost. SIP LEX WK, 2016), jako zmierzającego do zgromadzenia materiału pozwalającego na rozpoznanie wniosku. Treść i przytoczona wykładniaart. 123 § 2 k.p.c.wskazują, że referendarz sądowy nie może odrzucić ponownego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu na podstawieart. 1172§ 2 k.p.c.Takie stanowisko znalazło także wyraz w literaturze (K. Markiewicz, Kodeks postępowania cywilnego. Tom II. Komentarz. Art. 367–729, red. prof. dr hab. Andrzej Marciniak, prof. dr hab. Kazimierz Piasecki, dost. Legalis, wyd. 2016, Komentarz do art. 39822, teza 13). Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie podziela je, wskazując, że przepisy powierzające referendarzom wykonywanie czynności sądowych podlegają ścisłej wykładni, zatem nie jest dopuszczalna rozszerzająca interpretacja pojęcia „odmowy ustanowienia adwokata lub radcy prawnego” jako obejmującego także odrzucenie ponownego wniosku strony.
Należy dodatkowo dostrzec, że zasadą obowiązującą przy czynnościach referendarzy jest zagwarantowanie ich kontroli przez sąd. Tymczasem przepisart. 1172§ 2 zd. 2 k.p.c.wyłącza dopuszczalność zażalenia na postanowienie o odrzuceniu ponownego wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, oparty na tych samych okolicznościach. W rezultacie stosowania przytoczonego przepisu w sposób przyjęty przez Sąd Okręgowy referendarz uzyskałby prawo do wydania orzeczenia, od którego nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Rozwiązanie takie nie ma uzasadnienia systemowego.
Z tych względów orzeczenie referendarza wydane bez podstawy prawnej należało potraktować jako odmawiające ustanowienia adwokata w rozumieniuart. 123 § 2 k.p.c.39823§ 1 k.p.c.i zaskarżalne skargą w trybie przewidzianym wart. 39823§ 1-2 k.p.c.
W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżone postanowienie na podstawieart. 386 § 1w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.
SSA Elżbieta Fijałkowska   SSA Małgorzata Gulczyńska  SSA Bogdan Wysocki