Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2975/15
Data wyroku: 2017-01-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: Agnieszka Gocek
Słowa kluczowe: Kapitał Początkowy
Podstawa prawna: art. 174, art. 185 Ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt VIII U 2975/15

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 19 października 2015 roku - znak(...)-2004 - Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.ponownie ustalił wysokość kapitału początkowegoK. S.na dzień 1 stycznia 2009 roku na kwotę 142.345,72 zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy przyjął podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 1.831,58 zł, okresy składkowe w wymiarze 16 lat, 8 miesięcy i 24 dni, tj. 200 miesięcy oraz okresy nieskładkowe w wymiarze 8 lat i 6 miesięcy, tj. 102 miesiące, wskazując, że okresy nieskładkowe podlegają ograniczeniu do 1/3 uwzględnionych okresów składkowych i wynoszą 5 lat, 6 miesięcy i 28 dni, tj. 66 miesięcy. Ustalony współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do 31 grudnia 1998 roku wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł dla ubezpieczonego 72,92 %. Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy nie uwzględnił okresu od 1 kwietnia 1974 roku do 24 lutego 1975 roku, czyli nauki w szkole wyższej na jednym kierunku ponad wymiar określony w programie studiów.
/decyzja - k. 22 - 23 plik I akt ZUS/
Odwołanie od ww. decyzji w dniu 2 listopada 2015 roku złożyłK. S., wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji. Ubezpieczony podniósł, że stanowisko organu rentowego jest niezgodne z art. 185 a ustawy emerytalnej i bezpodstawnie nie uwzględnia pełnego okresu 4 lat studiów doktoranckich, które zdaniem ubezpieczonego podlegają w całości zaliczeniu do okresu nieskładkowego.
/odpowiedź na odwołanie - k. 2 - 3/
W odpowiedzi na odwołanie złożonej w dniu 23 listopada 2015 roku organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. ZUS podniósł, że w dniu 9 listopada 2015 roku wydał kolejną decyzję, którą ponownie ustalił wartość kapitału początkowego nie uwzględniając okresu od 1 kwietnia 1974 roku do 24 lutego 1975 roku, czyli nauki w szkole wyższej na jednym kierunku ponad wymiar określony w programie studiów ani okresu od 1 stycznia 1980 roku do 31 grudnia 1983 roku, ponieważ nie został on wystarczająco udowodniony z powodu braku informacji o programowym toku studiów. Organ rentowy wskazał ponadto, że z uwagi na to, że ubezpieczony pobiera świadczenie przedemerytalne, a nie osiągnął jeszcze wieku emerytalnego ani nie złożył wniosku o emeryturę wg zreformowanych zasad nie można w chwili obecnej uwzględnić pełnego okresu studiów magisterskich i doktoranckich do kapitału początkowego.
/odpowiedź na odwołanie - k. 4 - 4 verte/
Decyzją z dnia 9 listopada 2015 roku - znak(...)-2004 - Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.ponownie ustalił wysokość kapitału początkowegoK. S.na dzień 1 stycznia 1999 roku na kwotę 138.569,09 zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy przyjął podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 1.831,58 zł, okresy składkowe w wymiarze 16 lat, 8 miesięcy i 24 dni, tj. 200 miesięcy oraz okresy nieskładkowe w wymiarze 4 lat i 6 miesięcy, tj. 54 miesiące. Ustalony współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do 31 grudnia 1998 roku wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł dla ubezpieczonego 71,13 %. Organ rentowy wyłączył z ubezpieczenia okres od 1 stycznia 1980 roku do 31 grudnia 1983 roku, ponieważ nie zostało przedłożone zaświadczenie z Instytutu Medycyny Pracy z informacją o ukończeniu studiów doktoranckich oraz ich programowym wymiarze. Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy nie uwzględnił również okresu od 1 kwietnia 1974 roku do 24 lutego 1975 roku, czyli nauki w szkole wyższej na jednym kierunku ponad wymiar określony w programie studiów.
/decyzja - k. 25 - 26 plik I akt ZUS/
Odwołanie od ww. decyzji w dniu 28 stycznia 2016 roku złożyłK. S., wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji. Ubezpieczony podniósł, że stanowisko organu rentowego jest niezgodne z art. 185 a ustawy emerytalnej i bezpodstawnie nie uwzględnia pełnego okresu 4 lat studiów doktoranckich, które zdaniem ubezpieczonego podlegają w całości zaliczeniu do okresu nieskładkowego.
/odpowiedź na odwołanie - k. 2 - 3 akt VIII U 247/16/
W odpowiedzi na odwołanie złożonej w dniu 3 lutego 2016 roku organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. ZUS podniósł, że w dniu 27 stycznia 2016 roku wydał kolejną decyzję, którą do okresów nieskładkowych zaliczył 3 - letni okres studiów doktoranckich w wymiarze określonym przedłożonym zaświadczeniem. Wskazał, że przyjął okresy nieskładkowe w wymiarze 7 lati 6 miesięcy, tj. 90 miesięcy, ograniczając je do 1/3 uwzględnionych okresów składkowych, tj. do 5 lat, 6 miesięcy i 28 dni, tj. 66 miesięcy zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy emerytalnej.
/odpowiedź na odwołanie - k. 4 - 4 verte akt VIII U 247/16/
Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 12 lipca 2016 roku w sprawieo sygn. akt VIII U 247/16 Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych połączył sprawę o sygn. akt VIII U 247/16 ze sprawą o sygn. akt VIII U 2975/15 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. VIII U 2975/15.
/protokół - k. 13 akt VIII U 247/16/
Decyzją z dnia 27 stycznia 2016 roku - znak(...)-2004 - Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.ponownie ustalił wysokość kapitału początkowegoK. S.na dzień 1 stycznia 1999 roku na kwotę 142.345,72 zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy przyjął podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 1.831,58 zł, okresy składkowe w wymiarze 16 lat, 8 miesięcy i 24 dni, tj. 200 miesięcy oraz okresy nieskładkowe w wymiarze 7 lat i 6 miesięcy, tj. 90 miesięcy, wskazując, że okresy nieskładkowe podlegają ograniczeniu do 1/3 uwzględnionych okresów składkowych i wynoszą 5 lat, 6 miesięcy i 28 dni, tj. 66 miesięcy. Ustalony współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do 31 grudnia 1998 roku wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł dla ubezpieczonego 72,92 %. Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy nie uwzględnił okresu od 1 kwietnia 1974 roku do 24 lutego 1975 roku, czyli nauki w szkole wyższej na jednym kierunku ponad wymiar określony w programie studiów. Uwzględniono natomiast studia doktoranckie w wymiarze 3 lat zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem z Instytutu Medycyny Pracy. ZUS pouczył ponadto ubezpieczonego, że okres studiów doktoranckich zostanie doliczony bez ograniczenia do 1/3 okresów składkowych z chwila osiągnięcia wieku emerytalnego i przyznania emerytury.
/decyzja - k. 38 - 39 plik I akt ZUS/
Odwołanie od ww. decyzji w dniu 15 lutego 2016 roku złożyłK. S., wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji. Ubezpieczony podniósł, że stanowisko organu rentowego jest niezgodne z art. 185 a ustawy emerytalnej i bezpodstawnie nie uwzględnia pełnego okresu 4 lat studiów doktoranckich, które zdaniem ubezpieczonego podlegają w całości zaliczeniu do okresu nieskładkowego.
/odpowiedź na odwołanie - k. 2 akt VIII U 404/16/
W odpowiedzi na odwołanie złożonej w dniu 25 lutego 2016 roku organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. ZUS podniósł, że do okresów nieskładkowych zaliczył 3 - letni okres studiów doktoranckich w wymiarze określonym przedłożonym zaświadczeniem. Wskazał, że przyjął okresy nieskładkowe w wymiarze 7 lat i 6 miesięcy, tj. 90 miesięcy, ograniczając je do 1/3 uwzględnionych okresów składkowych, tj. do 5 lat, 6 miesięcy i 28 dni, tj. 66 miesięcy zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy emerytalnej.
/odpowiedź na odwołanie - k. 3 akt VIII U 404/16/
Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 12 lipca 2016 roku w sprawieo sygn. akt VIII U 404/16 Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych połączył sprawę o sygn. akt VIII U 404/16 ze sprawą o sygn. akt VIII U 2975/15 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. VIII U 2975/15.
/protokół - k. 11 akt VIII U 404/16/
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
UbezpieczonyK. S.urodził się w dniu (...).
/okoliczność bezsporna, a nadto: wniosek - k. 18 plik I akt ZUS/
W dniu 14 stycznia 2014 roku ubezpieczony złożył wniosek o świadczenie przedemerytalne.
/okoliczność bezsporna, a nadto: wniosek - k. 1 plik II akt ZUS/
Decyzją z dnia 28 stycznia 2014 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.przyznałK. S.prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 15 stycznia 2014 roku.
/okoliczność bezsporna, a nadto: decyzja - k. 19 plik II akt ZUS/
Wypłata świadczenie została wstrzymana od dnia 1 sierpnia 2015 roku wobec uzyskiwania przychodu przekraczającego graniczną kwotę przychodu, a następnie podjęta od października 2015 roku w związku z rozwiązaniem stosunku pracy przez ubezpieczonegoz dniem 30 września 2015 roku.
/okoliczności bezsporne, a nadto: decyzja - k. 23, wniosek -k. 24 i decyzja - k. 25 plik II akt ZUS/
W dniu 9 czerwca 2015 rokuK. S.złożył wniosek o ponowne ustalenie kapitału początkowego. Ubezpieczony wniósł o uwzględnienie do kapitału początkowego 36 miesięcy okresów nieskładkowych ukończonych studiów doktoranckich powołując się na treść art. 185 a ustawy emerytalnej.
/okoliczności bezsporne, a wniosek k. 18 - 19 plik I akt ZUS/
K. S.w okresie od 1 stycznia 1980 roku do 31 grudnia 1983 roku był uczestnikiem StacjonarnegoStudium (...)w Instytucie Medycyny Pracy im. prof. dr med.J. N.wŁ.. Tok studiów doktoranckich wynosił 3 lata.Istniała możliwość przedłużenia toku studiów do 4 lat. Ubezpieczony uzyskał tytuł doktora nauk ekonomicznych nadany uchwałą Rady WydziałuE.- Socjologicznego(...)w dniu 2 kwietnia 1984 roku.
/okoliczności bezsporne, a nadto: zaświadczenia - k. 29 i k. 33 i dyplom - k. 34 plik I akt ZUS; dokumentacja - k. 39 - 45 verte/
K. S.nie składał wniosku o emeryturę.
/okoliczność bezsporna/
Po hipotetycznym doliczeniu dodatkowego 1 roku studiów doktoranckich (1 stycznia 1983 do 31 grudnia 1983 roku) jako okresu nieskładkowego wymiar okresów nieskładkowych wyniósłby 8 lat i 6 miesięcy.
/hipotetyczne wyliczenie - k. 34/
Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:
Odwołanie nie jest zasadne i podlega oddaleniu.
Zgodnie zart. 173 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2016 roku, poz. 887 ze zm.)dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, którzy przed dniem wejściaw życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy.
Kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 dla osób w wieku 62 lat (art. 173 ust. 2).
Wartość kapitału początkowego ustala się na dzień wejścia w życie ustawy, tj. na dzień 1 stycznia 1999 roku (ust. 3).
Kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12 (art. 174 ust. 1 ww. ustawy).
Jak stanowiart. 174 ust. 2 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprzy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:
1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6,
2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5,
3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-4 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2.
W myśl ust. 3 ww. przepisu podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się przed dniem przed dniem 1 stycznia 1999 roku.
Natomiast ust. 7 art. 174 stanowi, że do obliczenia kapitału początkowego przyjmuje się kwotę bazową wynoszącą 100 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzeniaw II kwartale kalendarzowym 1998 roku.
Ustęp 8 analizowanego przepisu stanowi zaś, że przy obliczaniu kapitału początkowego część kwoty bazowej wynoszącej 24 % tej kwoty mnoży się przez współczynnik proporcjonalny do wieku ubezpieczonego oraz okresu składkowegoi nieskładkowego osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku według określonego w ustawie wzoru. Wartość współczynnika, obliczonego na podstawie ust. 8, w zależności od płci, wieku ubezpieczonego oraz stażu ubezpieczeniowego w dniu 31 grudnia 1998 r., przedstawiona jest w tabeli, stanowiącej załącznik do ustawy (ust. 13).
Średnie trwanie życia wyrażone w miesiącach dla osoby w wieku 62 lat wynosi 209 miesięcy, co wynika z Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu statystycznegow sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn.
Kwestię ponownego ustalania kapitału początkowego regulujeart. 175 ust. 4 ustawyz dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2015 roku, poz. 748 ze zm.), zgodnie z którym ponowne ustalenie wysokości kapitału początkowego następuje w okolicznościach określonych wart. 114.
Zgodnie zaś z art. 114 ust. 1, prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość.
Zgodnie z art. 185 a ust. 1 i 2 ww. ustawy emerytalnej przy ustalaniu wysokości emerytury dla osób nabywających prawo do emerytury w wieku określonym w art. 24 ust. 1a i 1b oraz w art. 184, kapitał początkowy podlega przeliczeniu poprzez dodanie do okresów nieskładkowych okresów, o których mowa w art. 7 pkt 9, przebytych przed dniem 1 stycznia 1999 r., w wymiarze nieprzekraczającym 1/3 okresów składkowych udowodnionych do dnia zgłoszenia wniosku o emeryturę. Do przeliczonego kapitału początkowego stosuje się przepisy art. 173 ust. 3-6. Okresy nieskładkowe, o których mowa w ust. 1 ustala się z dokładnością do pełnego miesiąca.
Jak stanowi art. 7 pkt 9 i 9a ustawy emerytalnej okresami nieskładkowymi są m. in. okresy nauki w szkole wyższej na jednym kierunku, pod warunkiem ukończenia tej nauki, w wymiarze określonym w programie studiów oraz studiów doktoranckich i aspirantury naukowej w wymiarze określonym w decyzji o ich utworzeniu.
Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy emerytalnej przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz obliczaniu ich wysokości okresy nieskładkowe uwzględnia się w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych.
Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że wnioskodawca pobiera obecnie świadczenie przedemerytalne. Nie osiągnął jeszcze powszechnego wieku emerytalnego (określonego w art. 24 ust. 1 b pkt 15 ustawy emerytalnej) i nie złożył wniosku o emeryturę.
W rozpoznawanej sprawie spornym był w istocie okres studiów doktoranckich. Organ rentowy ostatecznie decyzją z dnia 27 stycznia 2016 roku uwzględnił na podstawie przedłożonego zaświadczenia okres 3 lat studiów doktoranckich. W zaświadczeniu z dnia 18 stycznia 2016 roku zawarta została bowiem informacja, że tok studiów wynosił 3 lata. Instytut Medycyny Pracy wskazał jednocześnie w zaświadczeniu z dnia 17 listopada 2015 roku, że istniała możliwość przedłużenia toku studiów do 4 lat. Istotnie potwierdził również, żeK. S.w okresie od 1 stycznia 1980 roku do 31 grudnia 1983 roku był uczestnikiem StacjonarnegoStudium (...)w Instytucie Medycyny Pracy im. prof. dr med.J. N.wŁ..W wykonaniu zobowiązania sądu organ rentowy dokonał hipotetycznego przeliczenia kapitału początkowego wnioskodawcy z uwzględnieniem 4 letniego okresu studiów doktoranckich. Jednak w świetle powołanych wcześniej przepisów dla wysokości kapitału początkowego nie ma znaczenia, czy okres studiów doktoranckich uwzględniony zostanie w wymiarze 3 czy 4 lat, ponieważ wymiar okresów nieskładkowych ograniczony jest do 1/3 okresów składkowych, które w rozpoznawanej sprawie nie są kwestionowane i nie uległy zmianie przy ponownym ustalaniu kapitału początkowego.
Stąd przy okresach składkowych w wymiarze 16 lat, 8 miesięcy i 24 dni, tj. 200 miesięcy, okresy nieskładkowe w obu przypadkach nie mogą przekroczyć 5 lat, 6 miesięcy i 28 dni, tj 66 miesięcy, (czyli 1/3 uwzględnionych okresów składkowych).
Podkreślić w tym miejscu należy, że dopiero w chwili osiągnięcia przez ubezpieczonego powszechnego wieku emerytalnego i złożenia wniosku o emeryturę wymiar okresów nieskładkowych określony zostanie w odniesieniu do wymiaru okresów składkowych ustalonych na dzień złożenia takiego wniosku.
Cytowany art. 185 a ustawy emerytalnej został wprowadzony ustawą z dnia 5 marca 2015 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2015 roku, poz. 552). Dzięki tej nowelizacji ograniczenie okresu studiów do 1/3 okresów składkowych uwzględnia również okresy składkowe, które nastąpiły po wejściu w życie reformy emerytalnej (a więc po 31 grudnia 1999 r.) aż do dnia zgłoszenia wniosku o emeryturę. Obecna regulacja pozwala więc na zaliczenie pełnego okresu nauki w szkole wyższej w sytuacji, gdy okres ten nie przekracza 1/3 okresu składkowego ustalonego na dzień zgłoszenia wniosku o emeryturę.
Obecnie jednak sytuacja ta nie dotyczy jeszcze ubezpieczonego, który powszechny wiek emerytalny osiągnie dopiero w 2018 roku.
Zaskarżona decyzja prawidłowo określiła zatem wymiar kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 roku, a podnoszone przez ubezpieczonego twierdzenia nie mają wpływu na treść zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Okręgowy w Łodzi, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie od decyzji organu rentowego z dnia 19 października 2015 roku zmienionej decyzją z dnia 9 listopada 2015 i decyzją z dnia 27 stycznia 2016 roku orzekając jak w sentencji wyroku.

ZARZĄDZENIE
Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć ubezpieczonemu.
10 stycznia 2017 roku
M.U.(k)