Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 1297/17
Data wyroku: 2017-11-13 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Anna Pać-Piętak, Małgorzata Wojciechowska, Cezary Klepacz
Słowa kluczowe: Księgi wieczyste
Podstawa prawna: art.36 ust.1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece

Sygn. akt II Ca 1297/17

POSTANOWIENIE
Dnia 13 listopada 2017 roku
Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Cezary Klepacz (spr.)
Sędziowie:SO Anna Pać-Piętak
SR (del.) Małgorzata Wojciechowska
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2017 roku w Kielcach
sprawy z wnioskuM. M. (1)iS. M.
z udziałem:A. G.,W. M.iM. M. (2)
o założenie księgi wieczystej
na skutek apelacji wnioskodawców od postanowienia Sądu Rejonowego w Skarżysku-Kamiennej z dnia 5 września 2017 roku, sygn. akt DZKW/KI1R/00001637/17
postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Skarżysku-Kamiennej, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
SSO Anna Pać-Piętak  SSO Cezary Klepacz  SSR (del) Małgorzata Wojciechowska
Sygn. akt II Ca 1297/17

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 5 września 2017 roku, sygn. akt DZKW/KI1R/00001637/17, Sąd Rejonowy w Skarżysku-Kamiennej oddalił wniosekM. M. (1)iS. M.o założenie księgi wieczystej.
W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że wnioskodawcy domagali się założenia księgi wieczystej dla nieruchomości składającej się zdziałek o numerach (...), o łącznym obszarze 0,17 ha, położonej w miejscowościB., gminaB.i wpisania prawa własności na ich rzecz na zasadach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. Do wniosku dołączono: postanowienie tego Sądu z dnia 2 października 2015 roku, sygn. akt I Ns 857/13, stwierdzające zasiedzenie nieruchomości, wyrys z mapy ewidencyjnej działek i umowę o częściowe zniesienie współwłasności z dnia 26 kwietnia 2017 roku, do której stanęliA. G.,M.iS.małżonkowieM.orazW.iM.małżonkowieM.. Osoby te oświadczyły, że znoszą współwłasność nieruchomości w ten sposób, że nabywają jąM.iS.małżonkowieM.na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej.
W ocenie Sądu, wniosek podlegał oddaleniu w świetleart. 6268§ 1 i 2 k.p.c.w zw. zart. 34 ustawy z dnia 6 lipca 1982 rokuo księgach wieczystych i hipotece. Wnioskodawcy złożyli dokument stanowiący tytuł pierwotnego nabycia prawa własności, ale nie wykazali, że stawający do umowy z dnia 26 kwietnia 2017 rokuS. M.iM. M. (2)nabyli własność nieruchomości. Stwierdzone bowiem zostało jedynie nabycie tego prawa przezA. G.,W. M.iM. M. (1)po 1/3 części. W przypadku posiadania nieruchomości przez osoby pozostające w małżeńskiej wspólności ustawowej wymagane jest każdorazowe rozstrzygnięcie, czy tylko jednemu z małżonków można przypisać charakter posiadacza samoistnego, czy też chodzi o łączne posiadanie samoistne przez oboje małżonków. Przez sam fakt istnienia małżeńskiej wspólności ustawowej małżonek nie staje się posiadaczem samoistnym tylko dlatego, że taki przymiot stwierdza się u drugiego. Skoro w toku postępowania o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenieS. M.iM. M. (2)nie byli wskazani nawet jako uczestnicy, to można wnioskować, że nie byli oni samoistnymi posiadaczami (współposiadaczami), którzy mogli prawo własności w takim trybie nabyć. SkoroS. M.nie nabył własności nieruchomości w drodze zasiedzenia, to nie może uzyskać jej w drodze zniesienia współwłasności.
Apelację od tego orzeczenia wywiedli wnioskodawcy, zarzucając Sądowi naruszenie:
-art. 31 § 1 k.r.o.poprzez jego niezastosowanie i nieprzyjęcie, że do majątku wspólnego małżonków wchodzi prawo własności nieruchomości nabyte przez jednego z nich w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej;
- niezasadne uznanie, że nie wykazano przejścia prawa własności na rzecz wnioskodawców, co skutkowało oddaleniem wniosku.
Wskazując na to, wniesiono o zmianę postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku zawartego w akcie notarialnym i zwrot kosztów postępowania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Apelacja jest zasadna.
Zgodnie zart. 35 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece(tekst jedn.: Dz. U. z 2017 roku, poz. 1007 ze zm.), właściciel nieruchomości jest obowiązany do niezwłocznego złożenia wniosku o ujawnienie swego prawa w księdze wieczystej. Z kolei z art. 31 ust. 2 tej ustawy wynika, że wpis potrzebny do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może nastąpić, gdy niezgodność będzie wykazana orzeczeniem sądu lub innymi odpowiednimi dokumentami. Ten ostatni przepis pozwala zatem na dokonanie wpisu bez wytaczania powództwa z art. 10 cyt. ustawy, o ile niezgodność księgi z rzeczywistym stanem prawnym zostanie usunięta dołączonymi do wniosku dokumentami albo w uwzględnieniu skutków prawnych następującychex lege, bez konieczności czynienia dodatkowych ustaleń. Za inny odpowiedni dokument uznać należy także oświadczenie obojga małżonków, złożone w formie aktu notarialnego, co do pozostawania przez nich w momencie nabycia prawa własności nieruchomości w ustawowej wspólności majątkowej. Wraz z odpisem aktu małżeństwa i dowodem nabycia nieruchomości usuwa ono niezgodność treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Pewność stanu prawnego nieruchomości wynika bowiem także z faktów, które są bezsporne (gdy zainteresowani potwierdzają ich istnienie, a oświadczenia te nie zostały podważone ani nie nasuwają wątpliwości co do autentyczności i prawdziwości). Powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przewidziano dla sytuacji spornych, a zatema contrariotryb ten nie ma zastosowania wówczas, gdy pomiędzy małżonkami nie ma sporu co do istnienia ustawowej wspólności majątkowej w chwili nabycia przez jednego z nich prawa własności nieruchomości, a przysporzenie do majątku wspólnego nastąpiło z mocy prawa, w myślart. 31 § 1 zdanie pierwsze k.r.o., ponieważ nie istnieją ani pomiędzy uczestnikami postępowania, ani obiektywnie żadne wątpliwości, które należałoby wyjaśnić w postępowaniu procesowym. Możliwe jest zatem ustalenie w postępowaniu o wpis prawa własności, że współwłaścicielem nieruchomości jest także małżonek właściciela, jeśli do wniosku o wpis został dołączony odpis aktu małżeństwa oraz oświadczenie obojga małżonków sporządzone w formie aktu notarialnego o pozostawaniu przez nich w chwili nabycia prawa własności we wspólności ustawowej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 22 lutego 2007 roku, III CSK 344/06,OSNC 2008/1/12, z dnia 21 kwietnia 2016 roku, III CSK 223/15,LEX 2041904, z dnia 25 listopada 2016 roku, V CSK 145/16,LEX nr 2216197).
Odnosząc się do podstawy prawnej nabycia własności nieruchomości objętej wnioskiem w rozpoznawanej sprawie, należy wyjaśnić, żeS. M.faktycznie nie uzyskał tego prawa w drodze zasiedzenia, gdyż nabyła jeM. M. (1), ale spełnienie przez nią przesłanek zart. 172 k.c.doprowadziło do zasiedzenia udziału we współwłasności nieruchomości, który wszedł do majątku wspólnego małżonków, co stanowi konsekwencję obowiązującego w tym małżeństwie ustroju majątkowego, który wprowadza do majątku wspólnego także przedmioty majątkowe nabyte przez jednego z małżonków (art. 31 § 1 k.r.o.). Innymi słowy, nie ma znaczenia, że tylko jeden z małżonków nabył prawo własności przez zasiedzenie, gdyż skutkiem tego jest objęcie nabytej nieruchomości małżeńską wspólnością ustawową. Nie ma podstaw do uznania, że tylko wtedy, gdyby każdy z małżonków został uznany za posiadacza (współposiadacza) samoistnego, nabyte w drodze zasiedzenia prawo stanowiłoby ich współwłasność, gdyż byłoby to niezgodne z zasadą przyjętą wkodeksie rodzinnym i opiekuńczym, że jednakowo należy traktować nabycie przedmiotu majątkowego przez oboje i przez jednego z małżonków. Nieruchomość nabyta przez zasiedzenie w czasie istnienia małżeńskiej wspólności ustawowej stanowi majątek wspólny bez względu na to, kiedy rozpoczął się bieg zasiedzenia, o ile tylko zakończył się on w czasie trwania wspólności ustawowej (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 1978 roku, III CZP 7/78,OSNC 1978/9/153i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2011 roku, I CSK 647/10,LEX nr 1027161).
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy złożyli odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Skarżysku-Kamiennej z dnia 2 października 2015 roku, sygn. akt I Ns 857/13, którym stwierdzono nabycie przezM. M. (1)w drodze zasiedzenia z dniem 1 stycznia 2012 roku udziału we współwłasności nieruchomości objętej wnioskiem o założenie księgi wieczystej (k.8) i wypis z aktu notarialnego z dnia 26 kwietnia 2017 roku zawierającego oświadczeniaM. M. (1)iS. M.orazW. M.iM. M. (2), że w dacie nabycia własności nieruchomości tej nieruchomości przez zasiedzenie pozostawali w związkach małżeńskich i łączyła ich ustawowa wspólność majątkowa, a zatem prawo to weszło do ich majątków wspólnych, a także umowę współwłaścicieli o częściowym zniesieniu współwłasności nieruchomości poprzez fizyczny podział, polegający na wydzieleniudziałek nr (...)położonych w miejscowościB., które uzyskali na zasadzie wspólności ustawowej małżonkowieM.(k.5-7). Przed wydaniem zaskarżonego postanowienia wnioskodawcy złożyli też odpisy skrócone ich aktu małżeństwa oraz aktu małżeństwaW. M.iM. M. (2)(k.25 i 26). Nie ulega zatem wątpliwości, że wykazali oni, zgodnie z wymogamiart. 31 § 1 ustawyo księgach wieczystych i hipotece, tytuł prawny do nieruchomościS. M..
Mając to na względzie, na podstawieart. 386 § 4w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w celu dokonania weryfikacji wniosku i dołączonych do niego dokumentów, z uwzględnieniem wskazanej oceny prawnej co do spełnienia pozostałych wymogów założenia księgi wieczystej dla nieruchomości, wynikających zart. 6262§ 3 k.p.c.w zw. z § 105 i § 106 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 roku w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg w systemie teleinformatycznym (Dz. U. z 2016 roku, poz. 312 ze zm.), rozstrzygając o kosztach postępowania apelacyjnego zgodnie zart. 108 § 2 k.p.c.
SSO Anna Pać-Piętak  SSO Cezary Klepacz  SSR (del.) Małgorzata Wojciechowska
(...)