Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 178/17
Data wyroku: 2017-06-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Robert Kirejew, Karina Maksym, Aleksander Sikora
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko życiu, Przestępstwo przeciwko zdrowiu
Podstawa prawna: art. 158§1 kk

Sygn. akt: II AKa 178/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 czerwca 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Robert Kirejew

Sędziowie

SSA Aleksander Sikora (spr.)
SSO del. Karina Maksym

Protokolant

Agnieszka Przewoźnik

przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Chorzowie Kaliny Majewskiej
po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. sprawy

1
R. S.s.J.iM.,ur. (...)wŻ.

oskarżonego zart. 280 § 1 kkiart. 158 § 1 kkprzy zast.art. 11 § 2 kk,art. 245 kk

2
A. M.s.K.iJ.,ur. (...)wŻ.

oskarżonego zart. 158 § 1 kk
na skutek apelacji obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 16 grudnia 2016 roku
sygn. akt XVI K 149/15

1
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej oskarżonegoA. M., to jest w punktach 4, 5, 6, i 13 oraz w odniesieniu do tego oskarżonego w punktach 7, 9 i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Chorzowie do ponownego rozpoznania;

2
zmienia zaskarżony wyrok odnośnie oskarżonegoR. S.wpunkcie 1w ten sposób, że eliminuje z podstawy prawnej skazaniaart. 157§1 kk;

3
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

4
zasądza od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Katowicach) na rzecz adwokataA. F.– Kancelaria Adwokacka wK.kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych, w tym 23 % VAT, z tytułu obrony z urzędu udzielonej oskarżonemuR. S.w postępowaniu odwoławczym;

5
zwalnia oskarżonegoR. S.od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa.

SSO del. Karina Maksym SSA Robert Kirejew SSA Aleksander Sikora
Sygn. akt II AKa 178/17

UZASADNIENIE
wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 czerwca 2017 roku, sporządzone na wniosek oskarżonegoR. S.i jego obrońcy, w części w jakiej zmieniono zaskarżony wyrok, a w pozostałym zakresie utrzymano go w mocy, to jest w całości w odniesieniu do oskarżonegoR. S.
Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2016 roku Sąd Okręgowy w Katowicach, w sprawie o sygn. akt XVI K 149/15, uznał oskarżonegoR. S.za winnego tego, że 30 października 2012 roku wŚ., działając wspólnie i w porozumieniu zP. H., po uprzednim wdarciu się do mieszkania, wziął udział w pobiciuG. P., uderzając go wielokrotnie kluczem do kół samochodowych i trójżyłowym kablem elektrycznym długości około 70 cm po całym ciele oraz przystawiając nożyczki do skroni, czym doprowadziłG. P.do stanu bezbronności w wyniku czego doznał obrażeń ciała w postaci stłuczenia głowy, twarzoczaszki, kończyn górnych i dolnych, ran tłuczonych głowy i lewego podudzia oraz licznych zadrapań, po czym zabrał w celu przywłaszczenia telefon komórkowy markiS.(...)o wartości 300 złotych, złotą obrączkę o wartości 700 złotych, złoty łańcuszek z krzyżykiem o wartości 500 złotych, złoty łańcuszek ze złotym wisiorkiem w kształcie serca o wartości 700 złotych, srebrbe kolczyki i łańcuszek o wartości 400 złotych, dwa srebrne kolczyki z bursztynami o wartości 100 złotych, zegarekmarki C.o wartości 30 złotych oraz pieniądze w kwocie 200 złotych, tj. rzeczy ruchome o łącznej wartości 2930 złotych, działając w ten sposób na szkodęG. P.iE. P., powodując uG. P.naruszenie czynności narządów ciała na okres powyżej 7 dni tj. popełnienia przestępstwa zart. 280 § 2 kkiart. 158 § 1 kkw zw. zart. 157 § 1 kkprzy zast.art. 11 § 2 kkw brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 roku w zw. zart. 4 § 1 kki za to na mocyart. 280 § 2 kkw zw. zart. 11 § 3 kkw brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 roku w zw. zart. 4 § 1 kkwymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności.
Tym samym wyrokiem Sąd uznał oskarżonegoR. S.za winnego tego, że w dniu 30 października 2012 roku wŚ., w celu wywarcia wpływu na świadka, w trakcie rozmowy telefonicznej użył wobecG. P.groźby bezprawnej w postaci zagrożenia pobiciem w razie zawiadomienia policji i złożenia zeznań w sprawie zaistniałego tego samego dnia przestępstwa pobicia i rozboju na szkodę w/w pokrzywdzonego tj. popełnienia przestępstwa zart. 245 kkw brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 roku w zw. zart. 4 § 1 kki za to na mocy tego przepisu w takim brzmieniu skazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności.
Na mocyart. 85 kkiart. 86 § 1 kkw brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 roku w zw. zart. 4 § 1 kkSąd wymierzył oskarżonemuR. S.karę łączną 3 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności.
Na mocyart. 63 § 1 kkzaliczono oskarżonemu, na poczet orzeczonej łącznej kary, pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 4 września 2013 roku godz. 23.20 do dnia 3 grudnia 2013 roku. Na mocyart. 46 § 1 kkw brzmieniu sprzed 01 lipca 2015 roku w zw. zart. 4 § 1 kkzasądzono od oskarżonegoR. S.solidarnie zA. M.na rzecz oskarżyciela posiłkowegoG. P.zadośćuczynienie w kwocie 30. 000 złotych. Na mocyart. 46 § 1 kkw brzmieniu sprzed 01 lipca 2015 roku w zw. zart. 4 § 1 kkzasądzono od oskarżonegoR. S.na rzeczG.iE. P.kwotę 2930 zł jako obowiązek naprawienia szkody.
OskarżonegoR. S.zwolniono od ponoszenia kosztów sądowych.
Apelację od wyroku złożył obrońca oskarżonegoR. S., zaskarżając orzeczenie w części dotyczącej tego oskarżonego w całości. W zakresie czynu opisanego w punkcie I aktu oskarżenia obrońca zarzucił rozstrzygnięciu obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 7 kpki410 kpkpoprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny materiału dowodowego z naruszeniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a to w postaci wyjaśnień oskarżonego, zeznań pokrzywdzonego, pisemnej opinii uzupełniającej biegłego chirurga podczas gdy prawidłowa ocena odwodów nie pozwala na uznanie, że oskarżony posługiwał się w czasie rozboju niebezpiecznym narzędziem w rozumieniuart. 280 § 2 kk. Nadto odnośnie tego czynu obrońca sformułował zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, mającego wpływ na treść orzeczenia, a polegającego na przyjęciu, że klucz do odkręcania kół samochodowych, którym posługiwał się oskarżony ze względu na swój kształt, materiał i sposób posługiwania się miał cechy niebezpiecznego narzędzia w rozumieniuart. 280 § 2 kkpomimo, iż cech tych nie da się wywieść ze zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego. W zakresie czynu opisanego w punkcie II aktu oskarżenia obrońca zarzucił obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a toart. 7 kpki410 kpkpoprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci wyjaśnień oskarżonegoR. S.i bezzasadne odmówienie im przymiotu wiarygodności w zakresie w jakim oskarżony wskazywał na brak zamiaru kierowania gróźb karalnych pod adresem pokrzywdzonego. Nadto odnośnie tego czynu obrońca zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia, a polegający na uznaniu, że oskarżonyR. S.działał z zamiarem wywarcia wpływu na pokrzywdzonego, jako stronę postępowania karnego i w tym celu kierował groźby karalne pod adresem pokrzywdzonego.
Stawiając te zarzuty obrońca wniósł w zakresie czynu z punktu I aktu oskarżenia o zamianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie kwalifikacji prawnej zart. 280 § 1 kkw zw. zart. 158 § 1 kkprzy zast.art. 11 § 2 kkwraz ze stosowną zmianą opisu czynu i wymierzenie kary w dolnych granicach zagrożenia zart. 280 § 1 kk. W zakresie czynu z punktu II aktu oskarżenia obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Z ostrożności procesowej obrońca sformułował też wniosek ewentualny o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Złożona apelacja spowodowała konieczność zmiany zaskarżonego wyroku na korzyść oskarżonego, jednakże nie w takim kierunku, który postulował skarżący. Odnośnie zarzutów dotyczących przypisanego oskarżonemu przestępstwa zart. 280 § 2 kki inne, należy stwierdzić, że istotnie wątpliwości budzi ocena dowodów i oparte na niej ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji, co do cech użytego przez oskarżonego w czasie rozboju przedmiotu w postaci klucza do odkręcania kół samochodowych. Zgodzić należy się ze skarżącym, że to właściwości samego przedmiotu nie zaś sposób jego użycia powinny decydować o ocenie czy przedmiot ten jest podobnie niebezpieczny jak broń palna i nóż, jak chce tego ustawodawca w dyspozycjiart. 280 § 2 kk. W tym zakresie sformułowany przez obrońcę zarzut był zatem zasadny, co nie oznacza jednak, że miałby spowodować uznanie, iż oskarżonyR. S., dopuszczając się przypisanego mu czynu, nie zrealizował znamion zbrodni zart. 280 § 2 kk. Przypomnieć trzeba, iż Sąd I instancji zmodyfikował opis czynu przypisanego w stosunku do czynu zarzucanego oskarżonemu w ten sposób, że wprowadził do opisu posłużenie się przez współdziałających sprawców w czasie rozboju nożyczkami poprzez ich przystawienie do skroni pokrzywdzonego. Takie rozstrzygnięcie spójne było z tym, co stanowiło wynik postępowania w sprawie Sądu Okręgowego w Katowicach sygn. akt XVI K 117/14, który wyrokiem z dnia 2 czerwca 2015 roku uznałP. H., współsprawcę czynu zarzucanego oskarżonemuR. S.w niniejszym postępowaniu za winnego popełnienia zbrodni zart. 280 § 2 kki inne. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 2 października 2015 roku, sygn. akt II AKa 339/15. W niniejszej sprawie Sąd I instancji, dokonując ustaleń faktycznych wskazał, że oskarżonyR. S.posługiwał się w czasie rozboju opisanym wyżej kluczem samochodowym, zaś prawomocnie skazanyP. H.posługiwał się kablem, a następnie metalowymi nożyczkami, które przystawił pokrzywdzonemu do twarzy żądając wydania pieniędzy i grożąc wbiciem ich w twarz. Znamienne jest to, że jak wynika z treści apelacji, skarżący kwestionuje ustalenie dotyczące przypisania oskarżonemuR. S.zbrodni zart. 280 § 2 kkjedynie poprzez pryzmat uchybień dotyczących oceny tego czy wspomniany wyżej klucz samochodowy był innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem w rozumieniuart. 280 § 2 kk. Nie kwestionowano zatem tego, iż oskarżony dokonał przypisanego mu rozboju wspólnie i w porozumieniu zP. H., który posługiwał się w czasie jego popełnienia 20- centymetrowymi, metalowymi nożyczkami o ostro zakończonych końcach. Co więcej z materiału dowodowego sprawy wynika, iż oskarżonyR. S.w czasie przesłuchania przed Sądem potwierdził, że widział w czasie dokonania czynu, żeP. H.posłużył się tymi nożyczkami w celu dokonania zaboru mienia na szkodę pokrzywdzonego. W tym zatem zakresie ustalenia Sądu I instancji były prawidłowe, albowiem niewątpliwie nożyczki o takich cechach jak to ustalono w niniejszej sprawie stanowią inny, podobnie niebezpieczny do noża przedmiot. Ich spiczaste zakończenia, posiadane ostrza mają w istocie takie cechy, jak nóż o jakim mowa w dyspozycjiart. 280 § 2 kk. W tym zatem zakresie zarówno ocena materiału dowodowego, jak i dokonane ustalenia faktyczne okazały się w efekcie trafne. Przypisanie oskarżonemu dokonania zbrodni zart. 280 § 2 kkw pełni uzasadnione było bowiem faktem współdziałania przezR. S.przy dokonaniu rozboju zP. H., który posługiwał się w czasie dokonywania tego przestępstwa innym, podobnie niebezpiecznym przedmiotem w postaci metalowych nożyczek, czego świadom był i co akceptował, jako współsprawcaR. S.. Takie ustalenia Sądu Odwoławczego wskazują zatem na to, że wskazane przez obrońcę uchybienie nie miało wpływu na treść wyroku skoro okolicznością uzasadniającą przypisanie oskarżonemuR. S.kwalifikowanej formy rozboju było również posługiwanie się przez drugiego przez współsprawców innym, podobnie niebezpiecznym przedmiotem. Zaskarżenie jednak wyroku w tej części spowodowało konieczność korekty kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemuR. S.. Działając na jego korzyść, a poza granicą zaskarżenia, Sąd odwoławczy wyeliminował z podstawy prawnej skazania przepisart. 157 § 1 kk. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał bowiem na zindywidualizowanie, w wyniku działania którego z dwóch współsprawców powstały poszczególne obrażenia ciała u pokrzywdzonego. Sąd I instancji takich ustaleń nie poczynił mimo wyczerpania możliwości dowodowych w tym zakresie, co winno było prowadzić do przypisania oskarżonemuR. S.popełnienia jedynie przestępstwa obejmującego udział w pobiciu pokrzywdzonego, a więc wyczerpującego znamionaart. 158 § 1 kk, jako uzupełniającego podstawową kwalifikację prawną zart. 280 § 2 kk. Tym samym nieuzasadnione było zastosowanie przez Sąd I instancji równocześnie z tymi dwoma wskazanymi przepisami również przepisuart. 157 § 1 kk.
Odnośnie zarzutów skierowanych przeciwko rozstrzygnięciu dotyczącemu przypisanego oskarżonemu przestępstwa zart. 245 kknależy stwierdzić, iż nie były one uzasadnione. Wywody apelacji zmierzają do tego, aby wykazać, iż wbrew ustaleniom Sądu I instancji, zebrane w sprawie dowody nie świadczyły o tym, iż oskarżony telefonując do pokrzywdzonego po zdarzeniu miał zamiar wyrażenia groźby w celu zaniechania przez pokrzywdzonego zgłoszenia organom ścigania o zajściu. W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy dokonał w tym zakresie prawidłowej oceny dowodów. Treść pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku świadczy o tym, iż Sąd I instancji dał wiarę w tym zakresie zeznaniom pokrzywdzonegoG. P.. Oskarżony utrzymywał, iż zatelefonował do pokrzywdzonego jedynie po to, aby przekazać mu, iż może wyrzucić telefon komórkowy pozostawiony przez oskarżonego w mieszkaniu pokrzywdzonego. Tymczasem pokrzywdzony konsekwentnie w toku całego postępowania relacjonował, jakie słowa usłyszał od oskarżonegoR. S.. Sąd I instancji ustalił, w ślad za zeznaniamiG. P., iżR. S.powiedział do pokrzywdzonego, że jeżeli ten będzie współpracował z policją to ta sprawa się jeszcze dla niego nie skończy. Podkreślić trzeba, że to ustalenie wywiódł Sąd I instancji nie z zeznańE. P., jak twierdzi skarżący, ale bezpośrednio z zeznań pokrzywdzonego. ŚwiadekE. P.– żona pokrzywdzonego – zrelacjonowała jedynie to, co na temat wypowiedziR. S.opowiedział jej pokrzywdzony. W świetle zasad doświadczenia życiowego prawidłowo uznał Sąd I instancji, iż nieprzekonujące były wyjaśnieniaR. S., który twierdził, iż kontaktował się z pokrzywdzonym tylko po to, aby przekazać mu, że może wyrzucić telefon. Słusznie uznał Sąd I instancji, że bardziej przekonujące i wiarygodne jest to, co konsekwentnie na ten temat zeznawałG. P., a co wsparte było również zeznaniami jego żony. Z samego faktu, żeE. P.jest żonąG. P.nie można jeszcze logicznie wywodzić, iż wsparcie przez nią zeznań swojego męża wynika tylko i wyłącznie z tego, że była ona osobiście zainteresowana treścią rozstrzygnięcia. Relacje obu tych świadków są rzeczowe i wzajemnie zgodne, co w pełni uzasadniało danie im wiary przez Sąd I instancji. Wywiedzione przez Sąd Okręgowy z uwzględnionych dowodów ustalenie, iż zachowanie oskarżonegoR. S.wyczerpało znamiona występku zart. 245 kk, jest w pełni prawidłowe. Odwołanie się przez oskarżonego do mającego miejsce kilka godzin wcześniej zdarzenia, w czasie którego, dokonując rozboju wziął on udział w pobiciuG. P., poprzez użycie w wypowiedzi sformułowania, że sprawa się dla niego jeszcze nie skończy, a jednocześnie powiązanie tego z sugestią, aby pokrzywdzony nie współpracował z policją, stanowiło w sposób jednoznaczny użycie groźby bezprawnej w postaci zagrożenia pobiciem w razie złożenia przez pokrzywdzonego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa oraz zeznań w charakterze świadka w sprawie rozboju, którego dopuścił się w tym samym dniu na osobie pokrzywdzonego.
Sąd Apelacyjny stwierdził nadto, iż wymierzone oskarżonemu kary i orzeczone środki karne nie noszą cech rażącej surowości. Wymierzona za przypisany oskarżonemu kwalifikowany rozbój kara 3 lat pozbawienia wolności równa jest dolnemu ustawowemu progowi zagrożenia, mimo, że w sprawie występowało szereg okoliczności, które podnosiły stopień winy oraz intensyfikowały stopień społecznej szkodliwości czynu. Było to współdziałanie z drugim sprawcą, wyczerpanie kumulatywnie znamion dwóch przepisów części szczególnejkodeksu karnegooraz okazana determinacja w stosowaniu kolejnych środków i posługiwaniu się kolejnymi przedmiotami, aby zrealizować zabór mienia. Dodatkowo, jak to wskazał Sąd I instancji, oskarżonyR. S.był już karany w przeszłości. Również kara jednego roku pozbawienia wolności wymierzona temu oskarżonemu na podstawieart. 245 kknie przekracza stopnia winy i prawidłowo odzwierciedla stopień społecznej szkodliwości czynu, właściwie realizując dyrektywy wymiaru kary zart. 53 kk. Sąd I instancji wskazał na to, iż okolicznością wpływającą na podwyższenie wymiaru kary ponad dolny próg zagrożenia było to, iż oskarżony w kilka godzin po dokonaniu przestępstwa rozboju dopuścił się kolejnego czynu polegającego na użyciu groźby bezprawnej w celu uniknięcia skierowania na niego postępowania karnego. Działał nadto jako sprawca karany w przeszłości. W tej sytuacji również i ta kara jawi się jako sprawiedliwa. Wymierzona oskarżonemuR. S.łączna kara 3 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności, określona z użyciem zasady asperacji, ukształtowana została, w ocenie Sądu Apelacyjnego, w sposób prawidłowy. Istotne jest bowiem to, że mimo bliskości czasowej obu przestępstw godziły one w dwa zupełnie różne dobra prawem chronione.
Obrońca w uzasadnieniu apelacji sformułował również zastrzeżenia odnośnie wysokości zasadzonego od oskarżonegoR. S.na rzecz pokrzywdzonegoG. P.zadośćuczynienia. Wbrew twierdzeniom obrońcy, cywilnoprawne reguły miarkowania zadośćuczynienia nie sprzeciwiały się orzeczeniu środka karnego w wysokości 30 tys. złotych. Zauważyć trzeba, iż Sąd I instancji miał w polu widzenia charakter i sposób popełnienia przestępstwa na szkodęG. P., a więc również rozmiar i charakter cierpień jakich doznał pokrzywdzony. W świetle tego Sąd Okręgowy dokonał miarkowania zadośćuczynienia w stosunku do żądanej przez oskarżyciela kwoty 40 tys. złotych. Świadczy to o tym, iż Sąd I instancji miał w polu widzenia z jednej strony doznaną krzywdę pokrzywdzonego, a z drugiej strony również sytuację materialną oskarżonegoR. S.. Również drugi z orzeczonych środków karnych w oparciu o dyspozycjęart. 46 § 1 kkjest w pełni uzasadniony. Kwota 2.930 złotych stanowi równowartość skradzionych pokrzywdzonemu małżeństwu przedmiotów przez oskarżonego i drugiego ze współsprawców. Nie zostały one odzyskane, a zatem wobec złożenia wniosków przez pokrzywdzonych, naprawienie szkody musiało polegać na zasądzeniu na rzecz pokrzywdzonych kwoty pieniężnej odpowiadającej wartości zabranych rzeczy.
Poza dokonaną w zakresie czynu z punktu I aktu oskarżenia zmianą kwalifikacji prawnej Sąd Apelacyjny nie stwierdził potrzeby dokonania innych korekt zaskarżonego orzeczenia w odniesieniu do oskarżonegoR. S.i z tych względów w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy w stosunku do niego.
Na podstawieart. 624 § 1 kpk, biorąc pod uwagę trudną sytuację oskarżonego, Sąd Apelacyjny zwolnił go od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze obciążając nimi Skarb Państwa, a na rzecz występującego w sprawie obrońcy z urzędu zasądził należne mu wynagrodzenie.
SSO del. Karina Maksym SSA Robert Kirejew SSA Aleksander Sikora