Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACz 1573/17
Data wyroku: 2017-10-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Barbara Górzanowska, Teresa Rak, Sławomir Jamróg
Słowa kluczowe: Termin
Podstawa prawna: art. 139 § 1 k.p.c., § 6 i 7 rozporządzenia z dnia 12.10.2010r. (Dz.U.2015 poz.1222)

Sygn. akt I ACz 1573/17

POSTANOWIENIE
Dnia 17 października 2017r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie, Wydział I Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSA Teresa Rak
Sędziowie:  SA Barbara Górzanowska
SA Sławomir Jamróg (spr.)
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2017r. w Krakowie
sprawy z powództwa(...)Banku(...)wG.
przeciwkoAgencji (...) sp. z o.o.wK.,(...) LTDwL.,(...)s.r.o. wS., Fundacji(...)wK.

o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną
na skutek zażalenia pozwanej(...)s.r.o. wS.na postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 29 maja 2017r., sygn. akt IX GC 623/15 w przedmiocie odrzucenia apelacji

postanawia:
uchylić zaskarżone postanowienie.
SSA Barbara Górzanowska   SSA Teresa Rak   SSA Sławomir Jamróg
Sygn. akt I ACz 1573/17

UZASADNIENIE
Zaskarżonym orzeczeniem Sąd Okręgowy odrzucił apelację pozwanej(...)s.r.o. wS.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że ta pozwana reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o zwolnienie z opłaty sądowej od apelacji. Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2017r. wniosek oddalił. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi pozwanej w dniu 5 maja 2017r. - w formie podwójnego awizo. Wobec jego niezaskarżenia Sąd Okręgowy stwierdził jego prawomocność z dniem 19 maja 2017r. Sąd I instancji wskazał, że w przypadku odmowy zwolnienia strony od kosztów sądowych, profesjonalny pełnomocnik winien dokonać stosownej opłaty bez dodatkowego wezwania, gdyżart. 112 ust. 3 ustawy z 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnychwyłącza wprost stosowanieart. 130 k.p.c., a więc obowiązek przewodniczącego wezwania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego do uiszczenia opłaty od apelacji. Na pełnomocniku zawodowym skarżącego spoczywa obowiązek samodzielnego obliczenia i uiszczenia opłaty od apelacji w terminie wskazanym w przytoczonym przepisie. Uznał wręcz, że pozbawione podstawy prawnej byłoby działanie przewodniczącego sądu polegające na wezwaniu pełnomocnika pozwanej do uiszczenia opłaty od apelacji. Nawet gdyby takie zostało podjęte to byłoby bezskuteczne i nie miałoby wpływu na bieg terminu do uiszczenia tej opłaty.
Zażalenie na powyższe orzeczenie złożyła pozwana(...)s.r.o. wS.wnosząc o jego uchylenie w całości.
W uzasadnieniu podniosła, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z prawem. Powołała się na regulacjęart. 139§1 k.p.c.oraz§6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Analizując informacje umieszczone na przesyłce nr(...)zawierającej postanowienie o oddaleniu wniosku o zwolnienie od opłaty sądowej od apelacji, drugie zawiadomienie (awizo) zostało dokonane w dniu 5 maja 2017r. Termin do odbioru przesyłki upływał w dniu 12 maja 2017r. i taka informacja powinna być umieszczona na zawiadomieniu. Przesyłka powinna być zwrócona najwcześniej w dniu 13 maja 2017r. Zgodnie z pieczątką umieszczoną na przesyłce zwrot nastąpił w dniu 12 maja 2017r. Na stronie(...)w statusie przesyłki nr(...)widnieje informacja, że jej zwrot do nadawcy nastąpił rano o godzinie 8:03 w dniu 12 maja 2017r. Pozwana zwróciła równocześnie uwagę na rozbieżność pomiędzy informacjami co do daty o powtórnym zawiadomieniu na kopercie, tj. 5 maja 2017r. oraz na stronie(...)tj. 4 maja 2017r. Skarżący wskazał na tą okoliczność, gdyż zarówno w dniu 26 kwietnia 2017r., jak i w dniu 5 maja 2017r. jego pełnomocnik miał przebywać przez cały dzień pod adresem, pod którym miało nastąpić doręczenie i przesyłka nie powinna być awizowana. Doręczyciel nie pozostawił zawiadomienia o przesyłce ani w dniu 26 kwietnia 2017r., ani w dniu 5 maja 2017r. Podkreślił pozwany, że przepisy o doręczeniu zastępczym winny być traktowane rygorystycznie, a naruszenie tych wymagań czyni doręczenie nieskutecznym. Operator pocztowy doręczający postanowienie z dnia 19 kwietnia 2017r. nie spełnił wymagań określonych we ww. przepisach. Przesyłka została zwrócona do sądu przed upływem terminu do jej odebrania. W jego ocenie przedmiotowe postanowienie nie zostało doręczone pełnomocnikowi(...)s.ro. zgodnie z przepisamikodeksu postępowania cywilnego. Nie rozpoczął zatem biegu termin do zaskarżenia tego postanowienia; jest ono nieprawomocne.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie okazało się zasadne skutkując koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Punktem wyjścia musi być stwierdzenie, że przepisy o doręczeniach mają charakter obligatoryjny i wyłączają swobodę w zakresie podejmowania czynności z tym związanych. Nie można uznać doręczenia za skutecznie dokonane, gdy nie nastąpiło według reguł przewidzianych wart. 135i następnychk.p.c.Jeżeli doręczenie właściwe pisma sądowego uczestnikowi postępowania za pośrednictwem operatora pocztowego na adres przez niego wskazany okazało się niemożliwe, to zgodnie zart. 139§1 k.p.c.oraz§6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1222) należy je złożyć w placówce pocztowej tego operatora, umieszczając zawiadomienie o tym w drzwiach mieszkania adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej ze wskazaniem, gdzie i kiedy pismo pozostawiono, oraz z pouczeniem, że należy je odebrać w terminie 7 dni licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia. W przypadku bezskutecznego upływu tego terminu, czynność zawiadomienia należy powtórzyć. Zgodnie z §7 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający: 1/ dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis; 2/ oddaje przesyłkę niezwłocznie do właściwej placówki pocztowej operatora lub właściwego urzędu gminy. Placówka pocztowa operatora lub urząd gminy potwierdzają przyjęcie od doręczającego awizowanej przesyłki przez umieszczenie na przesyłce odcisku datownika i podpisu przyjmującego. W oparciu natomiast o §8 ust. 2 cyt. rozporządzenia jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3 (przez siedem kolejnych dni od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia), placówka pocztowa operatora: 1/ sporządza, według wzoru określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia, powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia, które doręczający niezwłocznie pozostawia w drzwiach adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej, 2/ zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem, 3/ przechowuje przesyłkę przez okres siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia powtórnego zawiadomienia. W oparciu o §10 rozporządzenia przesyłkę niepodjętą placówka pocztowa operatora opatruje na stronie adresowej adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i wraz z formularzem potwierdzenia odbioru odsyła sądowi wysyłającemu niezwłocznie po upływie ostatniego dnia do odbioru przesyłki.
W niniejszej sprawie apelacja została odrzucona wobec nieopłacenia jej w terminie tygodniowym od doręczenia skarżącemu postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 19 kwietnia 2017r. Zdaniem Sądu Apelacyjnego doręczenie tej przesyłki należy uznać jednak za nieskuteczne. Sposób doręczenia przewidziany wart. 139§1 k.p.c.jest wyjątkowym sposobem i w celu przyjęcia jego skuteczności nie mogą występować jakiekolwiek wątpliwości związane z prawidłowością tak dokonanego doręczenia i spełnienie w tym zakresie przepisów ww. rozporządzenia. Domniemanie przewidziane wart. 139§1 k.p.c.może być przez stronę obalone poprzez dowiedzenie, że w rzeczywistości korespondencja nie dotarła do niej, bądź poprzez wykazanie na podstawie akt postępowania uchybień organu doręczającego korespondencję, wymaganym przezart. 139§1 k.p.c.(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2015r., II UZ 17/15, LEX nr 2051059). Ocena adnotacji doręczyciela pocztowego na kopercie zawierającej przesyłkę (k. 369), którą Sąd Okręgowy uznał za skutecznie doręczoną wskazuje, że doszło do nieprawidłowości w zakresie realizacji procedury doręczenia uregulowanej w powołanym rozporządzeniu. Przesyłka została po raz pierwszy awizowana w dniu 26 kwietnia 2017 r. Od dnia następnego należy liczyć tygodniowy termin na odbiór przesyłki przez adresata (do 2 maja 2017 r.). Druga awizacja winna zatem nastąpić w dniu 3 maja, ale w związku z faktem, że jest to dzień ustawowo wolny od pracy winna nastąpić w dniu 4 maja 2017r. Z adnotacji poczynionej na kopercie wynika natomiast, że została dokonana w dniu następnym, tj. 5 maja 2017r.. Jeśli tak było, to przesyłka winna pozostawać na poczcie do dnia 12 maja 2017r. , a zostać zwrócona do Sądu Okręgowego dopiero w dniu 13 maja 2017r. Jej zwrot nastąpił jednak już w dniu 12 maja 2017r., zatem nieprawidłowo. Wprawdzie z zapisów widniejących na stronie internetowej Poczty Polskiej „śledzenie przesyłek” odnośnie tej przesyłki wynika, że pierwsza awizacja nastąpiła w dniu 26 kwietnia, a druga w dniu 4 maja 2017r., a przesyłka została zwrócona w dniu 12 maja 2017, to jednak wobec rozbieżności między tymi adnotacjami a umieszczonymi na kopercie oraz w związku z dyrektywą rygorystycznej oceny spełnienia wymogów doręczenia zastępczego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2016r., IV CZ 69/16, LEX nr 2180102) nie ma podstaw do przyjęcia tego doręczenia zastępczego za skuteczne. W orzecznictwie bowiem utrwalony jest bowiem pogląd, że uchybienia organu doręczającego zawiadomienie wraz z pouczeniem, wymaganym przezart. 139 § 1 k.p.c.nie wywołuje skutków doręczenia zastępczego (por także postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1969 r., II CZ 208/68 OSNC 1969, Nr 9, poz. 164 i z dnia 28 listopada 2014r., I CZ 90/14, LEX nr 1598677). Badanie kwestii podnoszonych w zażaleniu, że nie doszło do faktycznego pozostawienia zawiadomienia o nadejściu przesyłki i możliwości jej odbioru wymagałoby przeprowadzenia postepowania dowodowego i nie może być dokonywane na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu zażaleniowym, niemniej potrzeba wyjaśnienia tej kwestii jest bezprzedmiotowa wobec uchybień skutkujących brakiem możliwości uznania wynikającej z adnotacji doręczenia fikcji prawnej odebrania przesyłki z upływem dnia 12 maja 2017r. , w sytuacji gdy w tej dacie została ona zwrócona. Zatem odrzucenie apelacji z uwagi na jej nieopłacenie należy uznać za przedwczesne, gdyż postanowienie o odmowie zwolnienia żalącego od opłaty sądowej od apelacji nie zostało do tej pory skutecznie doręczone.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny postanowił jak w sentencji na podstawieart. 386§1 k.p.c.w zw. zart. 397§2 k.p.c.
SSA Barbara Górzanowska   SSA Teresa Rak   SSA Sławomir Jamróg