Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 492/16
Data wyroku: 2017-01-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Bochenek, Robert Kirejew, Beata Basiura
Słowa kluczowe: Przestępczość zorganizowana
Podstawa prawna: art. 258 § 1 kk, art. 291 § 1 kk w zw. z art. 65 § 1 kk

Sygn. akt: II AKa 492/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 stycznia 2017 roku
Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie :

Przewodniczący :

SSA  Robert Kirejew

SSA Alicja Bochenek (spr.)
SSA Beata Basiura

Protokolant :

Magdalena Bauer

przy udzialeProkuratora Prokuratury Okręgowej w Katowicach Andrzeja Witkowskiego
po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2017 roku sprawy

I. H.
s.A.iJ.

ur. (...)wK.
oskarżonego zart. 258 § 1 k.k.,art. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i inne
na skutek apelacji obrońcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 7 czerwca 2016 roku, sygn. akt XVI K 129/13

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

-

uniewinnia oskarżonego od popełnienia przestępstwa zart. 258 § 1 k.k.opisanego w punkcie 1 wyroku i w tym zakresie kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa;

eliminuje z opisu przypisanego oskarżonemu wpunkcie 2przestępstwa sformułowanie „działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej”,a z kwalifikacji prawnej przypisanego czynu oraz podstawy wymiaru kary przepisart. 65 § 1 k.k.;

uchyla rozstrzygnięcia zawarte w punktach 3 i 4 wyroku;

na mocyart. 63 § 1 k.k.zalicza oskarżonemu na poczet orzeczonejw punkcie 2 wyroku kary pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 14 marca 2007 roku do dnia14 marca 2008 roku uznając karę pozbawienia wolności za wykonanąw całości;

2
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

3
zasądza od Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Katowicach) na rzecz adwokataA. Ł.– Kancelaria Adwokacka wK.kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych, w tym 23% VAT tytułem nieopłaconych kosztów obrony z urzędu udzielonej oskarżonemuI. H.w postępowaniu odwoławczym;

4
zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa.

Sygn. akt II AKa 492/16

UZASADNIENIE
sporządzone na wniosek obrońcy oskarżonego w zakresie punktu 2 zaskarżonego wyroku
Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 7 czerwca 2016 r., o sygn. akt XVI K 129/13 uznał oskarżonegoI. H.:

1
za winnego tego, że w okresie od kwietnia 2006 roku do grudnia 2006 roku wŁ.i innych miastach, wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi i nieustalonymi osobami brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej, mającej na celu popełnianie przestępstw: paserstwa skradzionych pojazdów, wykonywanie zleconych zabójstw, czym wyczerpał znamiona przestępstwa  zart. 258 § 1 k.k.i za to na mocy tego przepisu skazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności; nadto

2
za winnego tego, że w listopadzie 2006 roku wŁ.i innych miastach, działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, wspólnie w porozumieniu z innymi ustalonymi i nieustalonymi osobami, pomógł w zbyciu samochodu osobowego markiP. (...)o duńskimnumerze rejestracyjnym (...), skradzionego uprzednio tj. w dniu 28 października 2006 roku wK., wartości około 270 000 zł na szkodęJ. K., reprezentowanego przez firmę ubezpieczeniową(...), wiedząc, że pojazd ten pochodzi z przestępstwa kradzieży, czym wyczerpał znamiona przestępstwa zart. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i za to na mocyart. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.skazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności;

3
na mocyart. 85 § 1 k.k.iart. 86 § 1 k.k.w miejsce wyżej orzeczonych kar jednostkowych pozbawienia wolności wymierzył oskarżonemu karę łączną 2 lat pozbawienia wolności;

4
na mocyart. 63 § 1 k.k.na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemuI.E. H.okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 14 marca 2007 roku do dnia 14 marca 2009 roku, uznając wymierzoną karę pozbawienia wolności za wykonaną w całości;

5
na mocyart. 414 § 1 k.k.w zw. zart. 17 § 1 pkt 4 k.p.k.przy zast.art. 23 §§ 1 k.k.umorzył postępowanie wobec oskarżonego za czyn zart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;

6
na mocyart. 414 § 1 k.k.w zw. zart. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.uniewinnił oskarżonego od zarzutu popełnienia występku zart. 291§ 1 k.k.opisanego w punkcie II aktu oskarżenia;

nadto Sąd Okręgowy orzekł w przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego oraz kosztów procesu.
Apelację od tego wyroku złożyłobrońca oskarżonegoI. H.w części skazującej oskarżonego, na jego korzyść, zarzucając:

1
obrazę przepisów postępowania, tj.art. 7 k.p.k.poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, polegającą na przyjęciu, że oskarżony był członkiem zorganizowanej grupy przestępczej, podczas gdy okoliczności te nie zostały w sposób niewątpliwy potwierdzone zgromadzonym materiałem dowodowym;

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że oskarżony działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej pomógł w zbyciu samochodu markiP. (...), podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności zeznań świadkówR. B.iS. S. (1)wynika, że oskarżony nie mógł mieć świadomości o przestępczym pochodzeniu przedmiotowego pojazdu.

Stawiając powyższe zarzuty, obrońca oskarżonego wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu, a opisanych w pkt 1 i 2 wyroku, nadto zasądzenie kosztów obrony oskarżonego z urzędu w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja złożona w niniejszej sprawie przez obrońcę oskarżonegoI. H.okazała się być w znacznej mierze zasadną, toteż na skutek jej rozpoznania doszło do zmiany zaskarżonego wyroku, poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia przypisanego mu w pkt 1 wyroku przestępstwa zart. 258 § 1 k.k., oraz w konsekwencji wyeliminowanie z opisu przypisanego mu w punkcie 2 wyroku przestępstwa zart. 291 § 1 k.k.sformułowania „działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej”, a z kwalifikacji prawnej przypisanego czynu oraz podstawy wymiaru kary przepis „art. 65 § 1 k.k.”. Ponadto uchylony został punkt 3 wyroku, w którym orzeczona została kara łączna pozbawienia wolności, jako bezprzedmiotowy, oraz dokonana została zmiana zaliczenia na poczet orzeczonej oskarżonemu kary 1 roku pozbawienia wolności okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie w okresie od dnia 14 marca 2007 roku do dnia 14 marca 2008 roku i w ten sposób uznanie orzeczonej kary pozbawienia wolności za wykonaną w całości. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok, oczywiście w części zaskarżonej, został utrzymany w mocy. Tym samym część zarzutów podniesionych w złożonej apelacji (w jej punkcie 2) nie spotkała się z akceptacją Sądu Apelacyjnego.
Aczkolwiek w tym zakresie obrońca oskarżonego nie złożył wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia, to jednak podkreślić należy, że istotną, a przy tym niezwykle korzystną dla oskarżonego zmianą zaskarżonego wyroku, dokonaną przez Sąd Apelacyjny było uniewinnienie oskarżonego od popełnienia przestępstwa udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, opisanego w punkcie 1 zaskarżonego wyroku, a pozostałe zmiany wyroku, aczkolwiek także dla oskarżonego korzystne, były konsekwencją tegoż uniewinnienia.
Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w apelacji obrońcy oskarżonego, to stwierdzić należy, że zarzut podniesiony wpunkcie 1apelacji należało uznać za słuszny, ponieważ aczkolwiek Sąd Okręgowy poprawnie przeprowadził postępowanie dowodowe i zgromadzony materiał dowodowy był pełny, umożliwiający wydanie końcowego orzeczenia, to przeprowadzona ocena tegoż materiału w odniesieniu do zarzutu udziału oskarżonego w zorganizowanej grupie przestępczej była nazbyt powierzchowna, nie poparta dogłębną analizą poszczególnych dowodów, a przez to nie czyniła zadość – jak to słusznie podniesiono w apelacji – dyspozycjiart. 7 k.p.k.Poprawna ocena tegoż materiału dowodowego przeczy temu, aby oskarżonyI. H.był członkiem zorganizowanej grupy przestępczej opisanej w punkcie 1 zaskarżonego wyroku.
W tym zakresie, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że nie było istotą niniejszego postępowania ustalenie, czy faktycznie istniała i działała na terenie Polski zorganizowana grupa przestępcza kierowana przezS. S. (1)i czy jednym z jej członków byłR. B.. Tę sprawę rozpoznawał Sąd Okręgowy w Katowicach pod sygn. akt XVI K 154/11 i w sprawie tej wydał w dniu 19.05.2016 roku wyrok, w którym uniewinnił wyżej wskazane osoby, odpowiednio od popełnienia czynu zart. 258 § 3 k.k.iart. 258 § 1 k.k.. Wyrok ten w tej części nie został zaskarżony przez Prokuratora, co spowodowało, że stał się prawomocny. Niemniej, bezsprzecznym pozostaje, że Sąd Apelacyjny w niniejszej sprawie nie był związany tym orzeczeniem i mógł czynić ustalenia odrębne. Istotą niniejszego postępowania było ustalenie, czy oskarżonyI. H.był członkiem zorganizowanej grupy przestępczej działającej na terenie Polski. Zatem, nawet przy odmiennym przyjęciu niż uczynił to Sąd Okręgowy w Katowicach, w sprawie o sygn. akt XVI K 154/11, że wyżej wskazana grupa przestępcza istniała, należało w sposób stanowczy ustalić, czy oskarżony do niej świadomie należał. W ocenie Sądu Apelacyjnego zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy nie dał podstaw do tego rodzaju stwierdzenia. W szczególności brak dowodów na to, aby oskarżonyI. H.należał do struktur organizacyjnych zorganizowanej grupy przestępczej, abyS. S. (1)był jego przywódcą, a ten wykonywał jego polecenia i do nich się stosował. Wręcz przeciwnie zgromadzone dowody w postaci zeznańS. S. (1)orazR. B., a także wyjaśnienia oskarżonego, nawet w tej części, w której dowody te zostały uznane za wiarygodne nie dają podstaw do takich twierdzeń. Bezsprzecznym pozostaje fakt, żeS. S. (1)działając wspólnie i w porozumieniu z kilkoma stałymi osobami, a także w zależności od konkretnej sytuacji i potrzeby, „dobierając” inne osoby do konkretnych zamierzeń przestępczych, popełnił szereg przestępstw. Przestępstwa te polegały głównie na pośredniczeniu w sprzedaży kradzionych samochodów dla ukraińskich nabywców. Oskarżony będąc obywatelem Danii, poznał najpierwR. B., a za jego pośrednictwemS. S. (1). Wiedząc czym wyżej wymienieni się zajmują, a także mając świadomość, że mają kontakty z innymi przestępcami, chciał wykorzystać ich kontakty i znajomości, do swojej przestępczej działalności. Nie znaczy to jednak, że stał się jednym z członków zorganizowanej grupy przestępczej, którą miał kierowaćS. S. (1). Przypomnieć należy, że działanie kilku, czy nawet kilkunastu osób wspólnie i w porozumieniu w celu popełnienia jednego, czy wielu przestępstw, nie oznacza samo przez się, że tworzą one zorganizowaną grupę przestępczą. W działaniu „wspólnym i w porozumieniu” każdy ze sprawców – w ramach podziału ról – wykonuje określone zadania. Dopiero powstanie stałych struktur tworzy zręby zorganizowanej grupy przestępczej. W niniejszej sprawie brak jest dowodów, aby tego rodzaju grupa istniała, a co najistotniejsze, aby do grupy tej – jako jej członek – przystąpił oskarżony. W sumie oskarżony podjął trzykrotnie współpracę z wyżej wymienionymi osobami. Analiza tych zdarzeń utwierdza Sąd odwoławczy w przekonaniu, że oskarżony przez cały czas współpracy z wyżej wskazanymi osobami zachował samodzielność, a nawet w przypadku wykonywania poleceńS. S. (1), czynił to jedynie w ramach podziału ról, chcąc zrealizować własny cel, jaki każdorazowo mu przyświecał. Przykładowo, w sytuacji, gdy uznał, że nie chce, aby doszło do popełnienia zbrodni zabójstwa (punkt 5 wyroku) podjął skuteczne, całkowicie samodzielne kroki, aby temu zapobiec, nie bacząc na stanowiskoS. S. (1), nie pytając go o zgodę, czy akceptację.
W tym stanie rzeczy nie można było zasadnie przyjąć, że oskarżony dopuścił się przestępstwa udziału w organizowanej grupie przestępczej opisanej w punkcie 1 zaskarżonego wyroku i należało oskarżonego od zarzutu tego uniewinnić. Uniewinnienie oskarżonego od tego zarzutu miało oczywisty wpływ na opis oraz kwalifikację prawną i podstawę wymiaru kary za drugi z przypisanych mu przestępstw, tj. paserstwo zart. 291 § 1 k.k.Jednak wyłącznie w tym zakresie punkt 2 zaskarżonego wyroku wymagał korekty, ponieważ kontrola odwoławcza nie potwierdziła, aby Sąd pierwszej instancji uznając oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa zart. 291 § 1 k.k.dopuścił się obrazyart. 7 k.p.k.lub też błędu w ustaleniach faktycznych.
Przypomnieć należy, że orzecznictwo Sądu Najwyższego jednoznacznie wskazuje, że "zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, jest tylko wówczas słuszny, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez sąd orzekający zokoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego, nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania. Zarzut ten nie może jednak sprowadzać się do samej polemiki z ustaleniami sądu, wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku, lecz do wykazania, jakich mianowiciekonkretnych uchybieńw zakresie logicznego rozumowania dopuścił się sąd w ocenie zebranego materiału dowodowego. Możliwość zaś przeciwstawienia ustaleniom sądu orzekającego odmiennego poglądu nie może prowadzić do wniosku o dokonanie przez sąd błędu w ustaleniach faktycznych"(por. wyrok SN II KR 355/74, OSNPG 1975, poz. 84, a także wyrok SN I KR 197/74, OSNKW 1975, z. 5, poz. 58).Natomiast skarżący podjął jedynie polemikę z poprawnie dokonanymi ustaleniami sądu orzekającego. Nie wskazał też jakich to błędów, czy uchybień w zakresie logicznego rozumowania jego zdaniem dopuścił się sąd I instancji, skupiając się wyłącznie na zaprezentowaniu własnej oceny materiału dowodowego, w dodatku ograniczając ją wyłącznie do tej jego części, z której można było wyprowadzić korzystne dla oskarżonego wnioski. Tym samym skarżący zapomniał, że podstawę rozstrzygnięcia może stanowić wyłącznie całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, a nie jego część. Z tego też powodu podniesiony zarzut nie mógł zostać uwzględniony, jako całkowicie niezasadny. Sąd Okręgowy, wbrew twierdzeniom obrońcy oskarżonego, właściwie ocenił zarówno wyjaśnienia oskarżonego, jak też pozostałe dowody przeprowadzone w tym postępowaniu i z dowodów tych wyprowadził słuszne wnioski, w zakresie przypisanego mu przestępstwa zart. 291 § 1 k.k..
W szczególności całkowicie bezzasadny jest zarzut jakoby oskarżonyI. H.był nieświadomy co do przestępczego pochodzenia samochoduP. (...), paserstwo którego zostało mu przypisane w punkcie 2 zaskarżonego wyroku. O tym, że oskarżony w pełni zdawał sobie sprawę, że samochód ten pochodzi z kradzieży świadczą zeznania szeregu osób, w tymR. B., który przyznał, że jesienią 2006 roku, podczas jego pobytu wK.doszło do kilku spotkań z przedstawicielami grupy przestępczej z Danii -(...). W spotkaniach tych uczestniczył również oskarżony, a tematem prowadzonych rozmów, było właśnie przerzucanie kradzionych, luksusowych samochodów z Danii na Ukrainę. Czynili wówczas ustalenia zarówno dotyczące sposobu w jaki proceder ten będzie się odbywał, uzgodnili wzajemne rozliczenia, a przy tym ustalili, że oskarżony będzie wynagradzany przez obie strony tego przestępczego porozumienia. (k. 397). Powyższe potwierdził także w złożonych wyjaśnieniach sam oskarżony, przyznając, że w spotkaniach tych brał udział i pełnił rolę tłumacza. Przyznał nawet, że podczas jednego ze spotkań omawiana była kwestia przerzucenia za wschodnią granicę samochoduP. (...), a zaproponować miał to – jak wyjaśnił oskarżony –K. M.(k. 250-256). TakżeS. S. (2)w złożonych zeznaniach potwierdził, że był obecny podczas rozmowy, w której uczestniczył także oskarżony, z której jednoznacznie wynikało, żeP. (...)miało zostać skradzione w Szwecji, bądź Danii, przywiezione do Polski i wywiezione na Ukrainę (k. 3367-3374). Zeznania wyżej wymienionych osób znalazły w znacznej mierze potwierdzenie w zeznaniachK. M., które szczegółowo zostały omówione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na kartach (36-38), którą to ocenę w pełni akceptuje Sąd odwoławczy. Powyższe dowody w sposób jednoznaczny przekonują, że oskarżony – wbrew twierdzeniom skarżącego – miał pełną świadomość co do przestępczego pochodzenia samochoduP. (...), a zatem słusznie w świetle tych dowodów Sąd Okręgowy przypisał oskarżonemu popełnienie przestępstwa zart. 291 § 1 k.k.Nie mogą stanowić skutecznej przeciwwagi tym dowodom zeznaniaS. S. (1), w których zaprzeczył, aby miał wiedzę, że samochód ten pochodzi z kradzieży, albowiem twierdzenia te wpisują się w przyjętą przez tego oskarżonego (w toczącym się przeciwko niemu innym postępowaniu) linię obrony. Niemniej powyższy dowód został także wzięty przez Sąd I instancji pod rozwagę, co znalazło odzwierciedlenie w piennych motywach wydanego orzeczenia na kartach ( 31-33). Rozważania w tej części, Sąd Apelacyjny popiera i przyjmuje za swoje.
Reasumując, Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw, aby kwestionować ustalenia Sądu Okręgowego w zakresie przypisanego oskarżonemu przestępstwa paserstwa, opisanego w punkcie 2 zaskarżonego wyroku. W tej części ustaleń dokonanych przez Sąd Okręgowy, kontrola odwoławcza nie wykazała wadliwości procedowania w zakresie postępowania dowodowego. Sąd Okręgowy wyczerpał dostępne mu możliwości uzyskania dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia w tej części sprawy, całość zebranego materiału dowodowego ujawnił w toku rozprawy, a następnie poddał wnikliwej i poprawnej ocenie, opartej na zasadach prawidłowego rozumowania i zgodnej ze wskazaniami wiedzy oraz doświadczenia życiowego. Wnioski wyprowadzone z analizy dowodów zostały też logicznie oraz przekonująco uargumentowane w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia i wszystko to sprawia, że brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, aby doszłow tym zakresiedo obrazyart. 7 k.p.k., czyart. 410 k.p.k..
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że kwestionując dokonaną przez sąd merytoryczny ocenę materiału dowodowego, apelujący nie wskazał w czym upatruje, by nie czyniła ona zadość wymogom określonym w przepisieart.7 k.p.k.W zaprezentowanych wywodach apelujący nie sformułował i nie przedstawił konkretnych zarzutów chociażby uprawdopodobniających sugerowaną wadliwość dokonanej oceny, ograniczając się jedynie do bardzo pobieżnej i ogólnej polemiki z dokonanymi przez sąd ustaleniami faktycznymi.
W realiach niniejszej sprawy, wymierzona oskarżonemu kara 1 roku pozbawienia wolności za przypisane mu przestępstwo zart. 291 § 1 k.k.w żadnym razie nie może być uznane za rażąco surową. Wręcz przeciwnie, kara ta jawi się jako niezwykle łagodna, zwłaszcza, jeśli weźmie się pod uwagę stopień jego zawinienia, a także stopień społecznej szkodliwości popełnionego przestępstwa. Nie tracąc jednak z pola widzenia kierunku złożonej apelacji, wyrok w zakresie kary nie został zaskarżony przez prokuratora, uznać należy, że orzeczona kara we właściwy sposób uwzględnia dyrektywy wymiaru i w żadnej mierze nie może być uznana za rażąco surową, wręcz przeciwnie, jawi się jako dolegliwość niebywale łagodna.
Mając powyższe na uwadze i podzielając stanowisko Sądu Okręgowego co do winy oskarżonego w zakresie przypisanego w punkcie 2 wyroku przestępstwa, dokonanej oceny prawnej jego działania – przy uwzględnieniu wprowadzonych przez Sąd Apelacyjny zmian, orzeczono jak w wyroku.