Sąd Rejonowy w Rybniku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 116/15
Data wyroku: 2017-09-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ławnicy-/, Wiesław Jakubiec
Słowa kluczowe: Odszkodowanie jednorazowe
Podstawa prawna: art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 30.10.2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Teza: nietezowane

Sygn. akt VU 116/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 września 2017 r.
Sąd Rejonowy w Rybniku, V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący:   SSR Wiesław Jakubiec
Sędziowie/Ławnicy:   -/-
Protokolant : st. sekr. sądowy Aldona Fojcik
po rozpoznaniu w dniu 26 września 2017 r. w Rybniku
na rozprawie
sprawyZ. B.(B.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o jednorazowe odszkodowanie
na skutek odwołaniaZ. B.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
z dnia 27 lutego 2015 r., znak: OW/576159/25

o d d a l a o d w o ł a n i e .
Sygn. akt V U 116/15

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 27 lutego 2015 roku, znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił ubezpieczonemuZ. B.prawa do jednorazowego odszkodowania. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, iż uznał zdarzenie z dnia 29 grudnia 2011 roku za wypadek przy pracy, jednakże zakład pracy w protokole powypadkowym stwierdził, że wyłączną przyczyną wypadku było naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.(vide akta organu rentowego)
W odwołaniu ubezpieczony nie zgodził się z decyzją i wniósł o ponowną analizę sprawy.(vide k.2)
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji.(vide k.3-4)
Sąd ustalił, co następuje:
W okresie od 15 września 2011 roku do 24 listopada 2014 roku ubezpieczonyZ. B.był zatrudniony w pozwanej(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, początkowo na stanowisku pomocy dołowej p/z, a od dnia 1 sierpnia 2012 roku jako ślusarz. Do dnia 19 kwietnia 2012 roku miejscem wykonywania pracy powoda była nieprzerwanieKopalnia (...)wS.należąca do(...) Spółki Akcyjnej.
W dniu zatrudnienia ubezpieczony przeszedł instruktaż ogólny i złożył oświadczenie o przeszkoleniu w zakresie przepisów i zasad bhp. Dnia 16 września 2011 roku przeszedł także szkolenie bhp pracowników podmiotów wykonujących powierzone czynności w ruchuzakładu (...). Następnie, w dniu 19 września 2011 roku przeszedł instruktaż stanowiskowy.
Dniu 29 grudnia 2011 roku ubezpieczony wykonywał w brygadzie trzyosobowej zabudowę podciągu stalowego w chodniku podstawowym. W pewnym momencie zauważył, iż inny pracownikD. G.stojący na desce położonej wzdłuż na wozach górniczych pod pomostem próbuje nieskutecznie podnieść prostkę. Ubezpieczony postanowił pomócD. G.i w tym celu zsunął się z pomostu pomiędzy rozsuniętymi deskami pomostu na deskę leżącą na wozie. Zsuwając się na deskę leżącą na wozie stracił równowagę i wpadł do wozu. Ubezpieczony nie skorzystał ze stojącej obok drabiny opartej o pomost, bowiem uznał, iż zsunięcie się z pomostu będzie szybsze niż zejście po drabinie. W wyniku zdarzenia ubezpieczony doznał złamania IV-V kości śródstopia prawego.
W protokole powypadkowym nr(...)z dnia 10 grudnia 2014 roku zespół powypadkowy ustalił, iż przyczynami wypadku były: utrata równowagi, wpadnięcia do wozu i uderzenie prawą nogą o konstrukcję wozu, praca bez użycia stabilnego pomostu roboczego, nieuwaga i nieostrożność, brak koncentracji uwagi na wykonywanej czynności. Zespół uznał, iż wyłączną przyczyną wypadku było naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, tj.art. 100 § 2 pkt 3, art. 211 pkt 2 i 6 k.p.spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Protokół został przedstawiony powodowi oraz zatwierdzony przez pozwaną.
Mimo, iż wzór druku protokołu zawierał takie stwierdzenie, członek zespołu powypadkowegoJ. F.na prośbę ubezpieczonego i jego pracodawcy oraz wskutek pisma ZUS umieścił na egzemplarzu protokołu przedłożonego Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych dodatkowo odręczną adnotację o nieprzestrzeganiu przez pracownika przepisów.
Zgodnie z technologią wykonania przebudowy prace, w trakcie których ubezpieczony uległ wypadkowi przy pracy winny być prowadzone ze stabilnego pomostu roboczego wykonanego z bali drewnianych ułożonych na rurach w poprzek wyrobiska jeden przy drugim tak, aby nie było szczelin i zastabilizować poprzez powiązanie łańcuchem technicznym rur. Wchodzenie i schodzenia z pomostu musiało odbywać się po drabinie (pkt B3). Jednocześnie, zabronione zostało wykonywanie jakichkolwiek prac w przypadku wystąpienia warunków niezgodnych z przepisami i zasadami bhp (pkt E5-E6). Wskazano również, iż w razie spowodowania wypadku wskutek działania pracownika niezgodnie lub sprzecznie z zasadami technologii, wyłączną winą za następstwa wypadku obciążony zostanie pracownik (pkt E8). Ubezpieczony został zapoznany z technologią, co potwierdził własnoręcznym podpisem. Analogiczne postanowienia jak w technologii wykonania przebudowy zawarte zostały również w instrukcji wykonania pomostów roboczych w wyrobiskach korytarzowych (pkt 2 ppkt I i II).
Dowód: akt organu rentowego, w tymprotokół nr (...), przesłuchanie ubezpieczonego k.43, akta o sygn. akt V P 194/15, w tym wyrok z 18.04.2017 r. z uzasadnieniem, instrukcje (k. 50 i nast, k. 93 .), technologii wykonani przebudowy (k. 76 i nast.)
Ubezpieczony, w ślad za swym pracodawcą (który złożył dokumenty powypadkowe) złożył wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.o ustalenie procentowego uszczerbku na zdrowiu ubezpieczonego.
Dowód: akta organu rentowego, w tym pismo pracodawcy ubezpieczonego z dnia 23-12-2014r., wniosek ubezpieczonego z dnia 17-02-2015r.,
Decyzją z dnia 27 lutego 2015 roku, znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił ubezpieczonemu prawa do jednorazowego odszkodowania. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, iż uznał zdarzenie z dnia 29 grudnia 2011 roku za wypadek przy pracy, jednakże zakład pracy w protokole powypadkowym stwierdził, że wyłączną przyczyną wypadku było naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.
Dowód: decyzja ZUS z dnia 27-02-2015, znak(...), akta organu rentowego
W związku z ww. protokołem wypadkowym w tut. Sądzie toczyło się postępowanie o jego sprostowanie. Stronami w niniejszym postępowaniu byli: ubezpieczony po stronie powodowej oraz jego ówczesny pracodawca(...) Sp. z o.o.(pozwany). Prawomocnym wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2017 roku, sygn. akt V P 194/15 Sąd Rejonowy w Rybniku oddalił powództwo w uzasadnieniu wskazując, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż wyłączną przyczyną wypadku przy pracy było dopuszczenie się przez powoda naruszenia przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, a także iż naruszenie przepisów nastąpiło wskutek rażącego niedbalstwa.
Dowód: akta sprawy VP 194/15 m. in. wyrok z dnia 18 kwietnia 2017r. wraz z uzasadnieniem
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci ww. dokumentów, które Sąd uznał za wiarygodne, wzajemnie ze sobą korelujące i rzeczowe, a także w oparciu o dowód z przesłuchania stron ograniczony do przesłuchania ubezpieczonego, które wraz z dowodami z dokumentów wzajemnie się uzupełniają tworząc wyrazisty obraz całości sprawy.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Organ rentowy kwestionował prawo ubezpieczonego do jednorazowego odszkodowania z uwagi na uznanie, iż do wypadku przy pracy doszło wskutek rażącego naruszenia przez ubezpieczonego przepisów o ochronie życia i zdrowia. Ubezpieczony wnosił o ponowną analizę sprawy.
Zgodnie zart. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych(Dz.U. z 2009 r., nr 167 poz. 1322 j.t. ze zm.)ubezpieczonemu, który wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, przysługuje jednorazowe odszkodowanie.
Jednocześnie, art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej stanowi, iż świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują ubezpieczonemu, gdy wyłączną przyczyną wypadków, o których mowa w art. 3, było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.
W orzecznictwie słusznie przyjmuje się, iż rażące niedbalstwo jest zachowaniem graniczącym z umyślnością, ale zarazem takim, które nie daje podstaw do przypisania pracownikowi zamiaru skierowanego na popełnienie czynu. Przez działanie z rażącym niedbalstwem należy rozumieć między innymi sytuacje, w których poszkodowany pracownik zdaje sobie sprawę z grożącego mu niebezpieczeństwa, gdyż zwykle ono występuje w danych okolicznościach faktycznych, tak że każdy człowiek o przeciętnej przezorności ocenia je jako ewidentne – a mimo to, z naruszeniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, naraża się na to niebezpieczeństwo, ignorując następstwa własnego zachowania się. Niedbalstwo pracownika jako wyłączna przyczyna wypadku przy pracy wyłącza prawo do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego tylko wtedy, gdy miało charakter rażący, a więc graniczyło z umyślnością(zob. wyr. Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2008 r., II UK 106/08, LEX nr 580246; podobnie wyr. Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 1999 r., II UKN 221/99, OSNP 2001/6/205, OSP 2001/11/169; wyr. Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 1976 r., III PRN 19/76, OSNC 1977/3/55).
Zgodnie zart. 244 § 1 kpcdokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Z kolei zgodnie zart. 252 kpcstrona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim oświadczenia organu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z prawdą, powinna okoliczności te udowodnić.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż wyłączną przyczyną wypadku przy pracy było dopuszczenia się przez powoda naruszenia przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, a także iż naruszenie przepisów nastąpiło wskutek rażącego niedbalstwa.
Przepisyart. 100 § 2 pkt 3 k.p.orazart. 211 pkt 2 i 6 k.p.nakazują pracownikowi m.in.: przestrzegać przepisów oraz zasad bhp; wykonywać pracę w sposób zgodny z tymi przepisami oraz stosować się do wydawanych w tym zakresie poleceń i wskazówek przełożonych; niezwłocznie zawiadomić przełożonego o zauważonym w zakładzie pracy wypadku albo zagrożeniu życia lub zdrowia ludzkiego oraz ostrzec współpracowników, a także inne osoby znajdujące się w rejonie zagrożenia, o grożącym im niebezpieczeństwie.
Przepisy bhp wprost określające dokładne obowiązki pracowników są zamieszczone w licznych aktach prawnych różnej rangi. Jednakże, podkreślenia wymaga, iż ubezpieczony był zobowiązany do przestrzegania w szczególności uregulowań zawartych w technologii wykonania przebudowy oraz instrukcji wykonania pomostów roboczych w wyrobiskach korytarzowych wydanych na podstawieart. 2374§ 2 k.p.
Zgodnie z tymi dokumentami prace, w trakcie których ubezpieczony uległ wypadkowi przy pracy winny być prowadzone ze stabilnego pomostu roboczego wykonanego z bali drewnianych ułożonych na rurach w poprzek wyrobiska jeden przy drugim tak, aby nie było szczelin i zastabilizować poprzez powiązanie łańcuchem technicznym rur. Wchodzenie i schodzenia z pomostu musiało odbywać się po drabinie. Jednocześnie, zabronione zostało wykonywanie jakichkolwiek prac w przypadku wystąpienia warunków niezgodnych z przepisami i zasadami bhp.
Stan faktyczny sprawy wskazuje, iż ubezpieczony naruszył wszystkie ww. nakazy i zakazy bhp. Mimo iż postanowienia technologii i instrukcji bezwzględne zakazywały mu wykonywania pracy w takich warunkach, ubezpieczony zdecydował się pracować na niestabilnym (na kołach) wozie górniczym. Nadto, zamiast skorzystać z drabiny ubezpieczony wykorzystał istniejące szczeliny pomostu i zsunął się pod pomost na deskę leżącą na wozach. W trakcie tej czynności, tj. zsuwając się na deskę leżącą na wozie stracił równowagę i wpadł do wozu, w wyniku czego doznał urazu.
Takie działanie ubezpieczonego bezsprzecznie nosi również znamiona rażącego niedbalstwa. Nieskorzystanie z dostępnej drabiny nie wynikało bowiem z żadnej obiektywnej przyczyny, lecz samodzielnej decyzji ubezpieczonego, który uznał, iż zsunięcie się z pomostu będzie szybsze niż zejście po drabinie. Okoliczności sprawy nie wskazują przy tym, by ubezpieczony musiał działać z pominięciem ustalonych procedur, np. w celu uchronienia innego pracownikaD. G.przed ewentualnym upadkiem (bądź innym poważnym urazem) mogącym zaistnieć w związku z nieskuteczną próbą podniesienia prostki. Przyjąć zatem należało, iż ubezpieczony zdawał sobie sprawę z grożącego mu niebezpieczeństwa, lecz bezpodstawnie naraził się na to niebezpieczeństwo, ignorując następstwa własnego zachowania się i sądząc, iż zdoła go unikną. Podkreślenia przy tym wymaga, iż ubezpieczony był należycie przeszkolony w zakresie obowiązujących go przepisów bhp oraz znał procedury, zgodnie z którymi winien postępować w trakcie wykonywania pracy. Ubezpieczony wykonywał pracę niezgodnie z obowiązującymi procedurami, nie zawiadomił przełożonego i innych pracowników o zauważonym zagrożeniu życia lub zdrowia, a także nie odstąpił od wykonywania pracy mimo istnienia warunków pracy nieodpowiadających przepisom bhp. Nadmienić również należy, iż ubezpieczony nie zgłosił niezwłocznie zdarzenia jako wypadku przy pracy uniemożliwiając m.in. zbadanie go na ewentualną obecność alkoholu we krwi. Zgłoszenie przez niego wypadku dopiero po 3 latach utrudniło znaczące dokonanie prawidłowych ustaleń przebiegu wypadku. Dodać należy, iż ubezpieczony nie wnosił pierwotnie zastrzeżeń do protokołu powypadkowego. Sam ubezpieczony nie wskazywał (w tym również w niniejszym postępowaniu) aby oprócz jego zachowania była jakaś inna współprzyczyna wypadku który miał miejsce w dniu 29.12.2011 r.
Sąd Rejonowy w Rybniku wyrokiem z dnia 18.04.2017 r. oddalił powództwo ubezpieczonego domagającego się sprostowania protokołu powypadkowego, uznając, że wyłączną przyczyną wypadku przy pracy było dopuszczenie się przez ubezpieczonego naruszenia przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, a także iż naruszenie przepisów nastąpiło wskutek rażącego niedbalstwa . To na ubezpieczonym spoczywał ciężar dowodowy w zakresie podważenia faktów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia Sądu w sprawie o sprostowanie protokołu wypadkowego (sygn. V P 194/15). Mimo to, ubezpieczony w prowadzonym obecnie postępowaniu nie składał żadnych wniosków dowodowych, mogących rzucić nowe światło na okoliczności zdarzenia czy uzasadniających zmianę wnioskowania o jego przyczynach. Co więcej, jego zeznania utwierdziły Sąd w przekonaniu, że rozstrzygnięcie Sądu w sprawie V P 194/15 było właściwe oraz że wyłączną przyczyną zaistniałego wypadku było naruszenie przez niego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia wskutek rażącego niedbalstwa.
Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne oraz rozważania prawne, na podstawie cytowanych przepisów, Sąd orzekł jak w sentencji.