Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 428/17
Data wyroku: 2017-10-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko życiu
Podstawa prawna: art.437§2 kpk,

Sygn. akt IV Ka 428/17

UZASADNIENIE
A. M.iP. M.zostali oskarżeni o to, że:
w dniu 19 czerwca 2015 roku około godziny 0.05 wO.naPL. (...), woj.(...)działając wspólnie i w porozumieniu dokonali pobiciaA. C.narażając go na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia w ten sposób, że wpierw szarpali go za ubranie, a kiedy pokrzywdzony przewrócił się na ziemię kopali go po całym ciele i głowie w wyniku czegoA. C.doznał obrażeń ciała w postaci złamania kości nosa, złamania przedniej i bocznej ściany zatoki szczękowej lewej oraz złamania lewej kości jarzmowej, które to obrażenia naruszyły czynności narządów jego ciała na okres powyżej dni siedmiu i czynu tego dopuścili się bez jakiegokolwiek powodu okazując rażące lekceważenie porządku prawnego, przy czymP. M.czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat od odbycia co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności będąc skazanym za umyślne przestępstwo podobne w dniu 22 czerwca 2015 roku wszczęto dochodzenie o czyn zart. 158§1 kkw zw. zart. 57a§1 kkw stosunku doA. M.i o czyn zart. 158§1 kkw zw. zart. 57§1 kkw zw. zart. 64§1 kkstosunku doP. M.,
Sąd Rejonowy w Opocznie II Wydział Karny wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2017 roku wydanym w sprawie sygn. akt II K 81/16 oskarżonychA. M.iP. M.uznał za winnych tego, że w dniu 19 czerwca 2015 roku około godziny 00.05 wO.naPl. (...), woj.(...)działając wspólnie i w porozumieniu dokonali pobiciaA. C.narażając go na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego uszkodzenia ciała w ten sposób, że szarpali go za ubranie, a kiedy pokrzywdzony na skutek tego upadł na ziemię kopali go po całym ciele i głowie w wyniku czegoA. C.doznał obrażeń ciała w postaci złamania kości nosa, złamania przedniej i bocznej ściany zatoki szczękowej lewej oraz złamania lewej kości jarzmowej, które to obrażenia naruszyły czynności narządów jego ciała na czas trwający dłużej niż siedem dni i czynu tego dopuścili się bez powodu okazując rażące lekceważenie porządku prawnego, przy czymP. M.czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne,
to jest popełnienia o czynu zart. 158 §1 kkw zw. zart. 57a §1 kkw zw. zart. 4§1 kkprzez oskarżonegoA. M.i popełnienia czynu zart. 158 § 1 kkw zw. zart. 57 §1 kkw zw. zart. 64§1kkw zw. zart. 4§1kkprzez oskarżonegoP. M.i za tak przypisany czyn obu oskarżonych na mocyart.158§1 kkskazał na karę po 1 roku pozbawienia wolności;
- na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkorazart. 70 § 1 pkt 1 kkwarunkowo zawiesił oskarżonemuA. M.wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres próby 2 lat;
- na podstawieart. 71§1kkwymierzył oskarżonemuA. M.50 stawek dziennych grzywny przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej grzywny na kwotę 10 złotych;
- na podstawieart. 57a§2kkorzekł wobec obu oskarżonych nawiązkę w kwocie po 500 złotych na rzecz pokrzywdzonegoA. C.;
- zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw.M. K.z tytułu ustanowienia i udziału w sprawie obrońcy z urzędu kwotę 826,56 złotych;
- obciążył oskarżonych kosztami procesu w sprawie w kwocie po 263 złotych i opłatą sądową na rzecz Skarbu Państwa oskarżonegoP. M.w kwocie 180 złotych i oskarżonegoA. M.kwocie 230 złotych.
Apelację od wydanego wyroku w ustawowym terminie wniósł obrońca oskarżonegoA. M..
Na podstawieart. 444§1 kpk,art. 425 §1,§2 i §3 kpkzaskarżył powyższy wyrok w całości odnośnie ww. oskarżonego.
Wyrokowi temu zarzucił:
- na podstawieart. 438 pkt 2 kpkobrazę przepisów postępowania, a mianowicieart. 7 kpkpoprzez dokonaną w sposób dowolny ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci wyjaśnień oskarżonegoA. M.oraz zeznań świadków zdarzenia, polegającą na uznaniu, że oskarżony brał czynny udział w pobiciu pokrzywdzonego, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje jednoznacznie podstaw do uznania jego sprawstwa w ramach zarzucanego mu czynu.
W konkluzji obrońca oskarżonegoA. M.wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu.
Sąd Okręgowy zważył:
Apelacja wniesiona przez obrońcę oskarżonegoA. M.jest zasadna w takim stopniu, że na skutek jej wniesienia Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Opocznie. Wbrew zarzutom apelacyjnym Sąd I instancji w pisemnym uzasadnieniu do wydanego wyroku dokonał wnikliwej oceny zeznań świadków w szczególnościB. C.i wyjaśnił dlaczego dał im wiarę, a odmówił wiary wyjaśnieniom oskarżonegoA. M., w tej części, której nie przyznał się do dokonania zarzuconego mu czynu. Niezależnie zarzutów apelacyjnych podniesionych przez obrońcę oskarżonegoA. M., Sąd Okręgowy mając na uwadze treśćart. 433§1 kpkz urzędu dostrzegł, iż Sąd I instancji dopuścił się obrazy przepisów postępowania, które spowodowały wystąpienie w tej sprawie bezwzględnych przyczyn odwoławczych zart. 439§1 pkt 10 i 11 kpk. Sąd Rejonowy w Opocznie w sprawie tej uznał co do zasady obecność obu oskarżonych na rozprawie za obowiązkową. Na pierwszy termin rozprawy w dniu 14.03.2016 roku stawili się obaj oskarżeni, gdyż byli wezwani do osobistego stawiennictwa. Rozprawa w tym dniu została odroczona bez otwarcia przewodu sądowego (vide – k. 79-80). Do otwarcia przewodu sądowego doszło na rozprawie w dniu 17.06.2016 roku. Na tym terminie rozprawy nie był obecny oskarżonyA. M., ale był prawidłowo powiadomiony o jej terminie i Sąd I instancji na podstawieart. 377§3 kpkpostanowił prowadzić rozprawę podczas jego nieobecności. W tym dniu zostały ujawnione przez odczytanie wyjaśnienia złożone przez oskarżonegoA. M.w postępowaniu przygotowawczym. Jednocześnie Sąd I instancji odraczając rozprawę na dzień 08.08.2016 roku na podstawieart. 377§3 kpkzarządził zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie oskarżonegoA. M.na kolejny wyznaczony termin rozprawy ( vide – k. 99). W dniu 08.08.2016 roku oskarżonyA. M.nie został doprowadzony przez funkcjonariuszy Policji na rozprawę do Sądu Rejonowego w Opocznie. Z informacji pisemnej udzielonej przez KierownikaO.Patrolowo - Interwencyjnego KPP wO.wynika, że nakaz doprowadzenia oskarżonegoA. M.nie został zrealizowany, gdyż w miejscu jego zamieszkania nikt nie otwierał drzwi. Ponadto udano się do miejsca zamieszkania konkubiny oskarżonego, ale tam również nikt nie otwierał drzwi.O.ulice miasta, aleA. M.nie spotkano (vide – k. 108). Mając taką informację Sąd I instancji na podstawieart. 377 §3 kpkpostanowił prowadzić rozprawę bez udziału oskarżonegoA. M., który zdaniem Sądu Rejonowego w Opocznie uniemożliwił doprowadzenie go na rozprawę (vide- k. 110). Zdaniem Sądu II instancji w tym momencie doszło do obrazy przepisów postępowania poprzez błędne zastosowanieart. 377§3 kpkskutkujące prowadzeniem rozprawy w tym dniu podczas nieobecności oskarżonegoA. M., którego obecność była obowiązkowa (art. 439 §1 pkt 11 kpk). Na podkreślenie zasługuje fakt, iż o terminie rozprawy odroczonej na dzień 08.08.2016 roku oskarżonyA. M.nie wiedział. Sąd I instancji uznał jego obecność za obowiązkową na tym terminie rozprawy, skoro nakazał go zatrzymać i doprowadzić za pośrednictwem funkcjonariuszy Policji w tym dniu na rozprawę. Kluczowym zatem zagadnieniem jest ustalenie, czy w tym dniu oskarżonyA. M.zachowaniem swoim uniemożliwił doprowadzenie go na rozprawę. Sąd Okręgowy podziela pogląd zaprezentowany w doktrynie, że ,,uniemożliwienie doprowadzenia” obejmuje różnorodne formy zachowania oskarżonego, które łączy wyrażana w sposób zdecydowany, nierzadko z fizycznym zaangażowaniem, wola oskarżonego, by nie uczestniczyć w rozprawie powiązana, z przeciwstawieniem się nakazowi sądowemu oraz poleceniom wykonujących ten nakaz funkcjonariuszy, np. zabarykadowanie się w mieszkaniu lub celi. Czynności i oświadczenia zmierzające do uniemożliwienia doprowadzenia musi podejmować i wysławiać oskarżony osobiście lub we współdziałaniu z innymi osobami, ale w żadnym wypadku nie jest wystarczające, gdy podejmują je inne osoby za oskarżonego (koledzy, rodzice, współmałżonek) bez jego bezpośredniego udziału. W kontekście realizacji omawianej przesłanki zastosowanieart. 377§3 kpkmożna rozpatrywać nieobecność oskarżonego w miejscu zamieszkania lub pobytu w sytuacjach, w których wiedział on o zarządzeniu jego przymusowego doprowadzenia na rozprawę. Zachowania oskarżonego, stanowiące uniemożliwienie doprowadzenia na rozprawę główną mogą znaleźć potwierdzenie w notatce urzędowej sporządzonej przez funkcjonariuszy odpowiedzialnych za doprowadzenie ( Legalis - art. 377 kpk. Kodeks postępowania karnego. Komentarz pod redakcją J. Skorupki, wyd. 26 /R. Ponikowski/J. Zagrodnik). W realiach przedmiotowej sprawy trudno uznać, że oskarżony działaniem swoim uniemożliwił doprowadzenie go na rozprawę dniu 08.08.017 roku, gdyż o tym terminie rozprawy nie wiedział i o wydanym nakazie doprowadzenia go na rozprawę także nie wiedział, a zatem sama jego nieobecność w miejscu zamieszkania w tym dniu nie może być potraktowana jako przesłanka zart. 377§3 kpkumożliwiająca Sądowi I instancji na prowadzenie rozprawy pomimo nieobecności oskarżonegoA. M..
Do kolejnego naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji skutkujących wystąpieniem bezwzględniej przyczyny odwoławczej zart. 439§1 pkt 10 kpkdoszło na rozprawie prowadzonej w dniu 18.11.2016 roku. W tym dniu stawił się na rozprawę oskarżonyA. M.i wniósł o ustanowienie mu obrońcy z urzędu, gdyż leczy się u lekarza psychiatry dr.B.. Sąd I instancji na podstawieart.79§1 pkt 4 kpkwyznaczył dla oskarżonego obrońcę z urzędu. Jednocześnie Sąd I instancji po uzyskaniu zgody odA. M.na prowadzenie rozprawy w tym dniu bez udziału wyznaczonego obrońcy z urzędu, przeprowadził dalsze postępowanie dowodowe w tym dniu na rozprawie i przesłuchał świadków, którzy się stawili na rozprawę. Zdaniem Sądu II instancji wyznaczając obrońcę z urzędu dla oskarżonego z uwagi na zaistnienie przesłanek zart. 79§1 pkt 4 kpkSąd I instancji na tym etapie postępowania stwierdził, że oskarżony musi mieć obrońcę (art. 79 §1 kpk), a zatem nie mógł prowadzić rozprawy w tym dniu (nawet za zgodą oskarżonego) bez udziału wyznaczonego obrońcy z urzędu. Sąd I instancji w tym momencie bez opinii wydanej przez biegłych lekarzy psychiatrów nie mógł stwierdzić, czy stan zdrowia psychicznegoA. M.pozwala mu przede wszystkim na prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny. Dlatego przyjąć należy, że obrońca oskarżonego z urzędu nie brał udziału w rozprawie sądowej w dniu 18.11.2016 roku podczas przesłuchania świadkówM. A.iŁ. N.w sytuacji, gdy jego udział podczas tych czynności był obowiązkowy.
Mając na uwadze treśćart. 437§2 kpkSąd II instancji uchylił zaskarżony wyrok w stosunku doA. M.i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Opocznie do ponownego rozpoznania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy powtórzyć postępowanie dowodowe, przy czym Sąd powinien ustalić precyzyjnie jaka jest aktualna sytuacja procesowa w tej sprawie współoskarżonegoP. M., który nie był obecny podczas rozprawy w dniu 10.04.2017 roku ( vide -k.177) i z akt sprawy nie wynika, aby po wydaniu wyroku w tym dniu został mu doręczony odpis wyroku z pouczeniem o sposobie i terminie jego zaskarżenia (akt oskarżenia w tej sprawie został wniesiony w dniu 27.01.2016 r.! vide- k. 61). Jest natomiast w aktach sprawy zarządzenie wykonania wyroku w stosunku do oskarżonegoP. M.ze stwierdzeniem prawomocności wyroku (vide -k.196).