Sąd Okręgowy w Częstochowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 906/17
Data wyroku: 2017-09-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Monika Wąsowicz
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art.32 i 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Teza: brak tezy

Sygn. akt IV U 906/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 września 2017 r.
Sąd Okręgowy/Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie
Wydział IV
w składzie:
Przewodniczący SSO Monika Wąsowicz
Protokolant Dorota Chrząstek
po rozpoznaniu w dniu 13 września 2017 r. w Częstochowie
sprawyH. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaH. M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.
z dnia 31 maja 2017 r. Nr(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemuH. M.prawo do emerytury od dnia 30 maja 2017 roku;

2
zasądza od organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałuwS.na rzecz ubezpieczonegoH. M.kwotę 180 zł(sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt IV U 906/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 31 maja 2017 roku numer(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.odmówił ubezpieczonemuH. M.przyznania prawa do emerytury.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podniósł, że ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999 roku nie wykazał wymaganego 15-letniego okresu pracyw szczególnych warunkach. Jednocześnie wskazano, iż następujących okresów zatrudnienia, tj.:

-

od 13 września 1972 roku do 24 czerwca 1975 roku na stanowisku uczeń frezer;

od 25 czerwca 1975 roku do 30 listopada 1976 roku na stanowisku frezer;

od 1 listopada 1979 roku do 31 grudnia 1998 roku na stanowisku wytaczarza

nie uznano za pracę w warunkach szczególnych, ponieważ na te okresy ubezpieczony nie przedłożył świadectwa pracy w warunkach szczególnych. Pismo zFabryki (...)wP.z dnia 3 lutego 2014 roku potwierdza jedynie stanowisko zajmowane przez ubezpieczonego w czasie zatrudnienia, jednakże brak jest na nim informacji, że praca ta była wykonywana w warunkach szczególnych, jak również nie zostało powołane rozporządzenia Ministra oraz resortowe zarządzenie.
W odwołaniu wniesionym do Sądu, ostatecznie sprecyzowanym na rozprawie w dniu 13 września 2017 roku, ubezpieczonyH. M.wniósło zaliczenie do warunków szczególnych okresu zatrudnienia od 1 listopada 1979 roku do 31 grudnia 1998 roku na stanowisku wytaczarza jako pracy w warunkach szczególnych oraz przyznanie prawa do emerytury. Domagał się nadto przyznania kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, iż w całym spornym okresie pracował w Fabryce(...)wykonywał prace przy obróbce detali w żeliwie jako operator maszyn do obróbki wiórowej odlewów żeliwnych. Wyjaśnił przy tym, iż praca wytaczarza i frezera różni się jedynie rodzajem (kształtem), który nadaje się elementowi żeliwnemu. Oba te zawody zatem podlegają pod kategorię operatora obróbki wirowej odlewów żeliwnych. Dodał również, iż w operatorzy maszyn obróbki (w tym odlewów żeliwnych) zajmowali stanowiska wytaczarza, frezera czy szlifierza, a ich praca polegała na tym samym, tj. obróbce odlewów żeliwnych. Różnica podlegała na tym, iż wytaczarz w elementach żeliwnych wytaczał najczęściej otwory, frezer po powierzchni je frezował, a szlifierz je szlifował. Jednak każdy z nich cały czas pracował jako operator maszyn do obróbki wiórowej odlewów żeliwnych. Na potwierdzenie zasadności swojego roszczenia powołał się na orzeczenia Sądu Okręgowego wC., który w analogicznych sprawach przyznawał wnioskodawcom prawo do wcześniejszej emerytury.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział wS.wniósł o oddalenie odwołania wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Domagał się on nadto dopuszczenia dowodu z Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy oraz Zakładowego Systemu Płac, w tym kart roboczych ubezpieczonego na okoliczność, że zajmowane przez niego stanowiska nie zostały wykazane jako stanowiska o znacznej uciążliwości dla zdrowia.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
H. M.urodził się (...).
W dniu 4 maja 2017 roku ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury.
Na dzień 1 stycznia 1999 roku wnioskodawca wykazał staż emerytalny w wymiarze 25 lat, 9 miesięcy i 16 dni okresów składkowych oraz 6 miesięcy i 9 dni okresów nieskładkowych. Organ rentowy uznał ubezpieczonemu jako okres pracyw szczególnych warunkach okres od 29 października 1976 roku do 29 października 1979 roku w łącznym wymiarze 3 lat i 2 dni.
W okresie od 13 września 1972 roku do 15 października 2013 roku ubezpieczony zatrudniony był w Fabryce(...)wP.na stanowiskach:

-

ucznia frezera – warsztaty szkolne w okresie od 13 wrześnie 1972 roku do 24 czerwca 1975 roku;

frezera w okresie od 25 czerwca 1975 roku do 30 listopada 1976 roku;

strażaka w Zakładowej Zawodowej Straży Pożarnej w okresie od 1 grudnia 1976 roku do 31 października 1979 roku;

wytaczarza w okresie od 1 listopada 1979 roku do 31 października 2009 roku oraz

operatora obróbki skrawaniem w okresie od 1 listopada 2009 roku do 15 października 2013 roku.

Fabryka (...)wP.zajmowała się produkcją różnego rodzaju maszyn przemysłowych głównie tokarek do zakładów przemysłowych. Produkcja maszyn prowadzona była w Fabryce od podstaw do uzyskania produktu końcowego w postaci gotowego urządzenia, tj. począwszy od wykonania żeliwnego odlewu, po jego oczyszczenie i wykończanie. Następnie tak przygotowany odlew obrabiany był na frezarkach, na których wykonywane były płaskie powierzchnie.Z kolei otwory w tarczach wykonywane były na maszynie zwanej karuzelówką.Do obowiązków odwołującego należała obsługa maszyny zwanej wytaczarką, na której wytaczane były otwory w żeliwnym odlewie. Pracę tą odwołujący wykonywałstale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

    (vide: akta rentowe, akta osobowe ubezpieczonego z Fabryki(...), zeznania świadkówJ. K.k. 20v.,B. K.k. 21 oraz wyjaśnienia ubezpieczonego słuchanego w charakterze strony k. 21-21v.)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2017 roku, poz. 1383 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy -w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (ust. 2).
Od dnia 1 stycznia 2013 roku wykreślony został obowiązek rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
Jak stanowi art. 27 powyższej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki:
1)osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn;
2)mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobieti 25 lat dla mężczyzn.
W myśl zaśart. 32 ust. 1powołanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa wust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa wust. 1, za pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracacho znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2). Wiek emerytalny, o którym mowa wyżej, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wykonującym pracę w warunkach szczególnych przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych z uwzględnieniemart. 32 ust. 4a(art. 32 ust. 4).Art. 32 ust. 4autracił moc z dniem 24 czerwca 2004 roku na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2004 roku (Dz. U. Nr 144, poz. 1530), z powodu niezgodności zart. 2 i 32 Konstytucji RP. Co należy rozumieć przez przepisy dotychczasowe zostało wyjaśnione w uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 roku III ZP 30/01 (OSNP 2002/10, poz. 243). Według Sądu Najwyższego przez „przepisy dotychczasowe” należy rozumieć niektóre normy rozporządzenia, jednakże nie całość przepisówrozporządzenia Rady Ministrówz dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z §1 ust. 1 wyżej wskazanego aktu prawnego rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami". Właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalali w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B (§ 1 ust. 2). Okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy te, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy (§ 2 wyżej powołanego rozporządzenia).
Przepisy § 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia, zgodnie z powołanym wyżej orzeczeniem Sądu Najwyższego nie należą do „przepisów dotychczasowych”, bowiem nie normują materii wskazanej w art. 32 ust. 4 powołanej ustawy, czyli nie określają ani wieku emerytalnego, ani rodzajów i stanowisk pracy, ani warunków przechodzenia na emeryturę. Stanowisko Sądu Najwyższego znalazło również potwierdzeniew uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2004 roku.
Za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej "wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobieti 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§3 rozporządzenia). Pracownik, który wykonywał pracew szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1)osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracyw szczególnych warunkach (§4 powołanego wyżej rozporządzenia).

W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż na dzień 1 stycznia 1999 roku ubezpieczony wykazał wymagany 25-letni staż emerytalny. Spornym pozostało jedynie ustalenie, czyH. M.przepracował na ten dzień 15 latw warunkach szczególnych.
Ubezpieczony w celu wykazania wymaganego okresu pracy w szczególnych warunkach przedłożył świadectwo pracy w warunkach szczególnych, zgodniez którym w Fabryce(...)w okresie od 1 grudnia 1976 roku do 1 listopada 1979 roku wykonywał prace wymienione w wykazie A, dział XIV, poz. 23, pkt 11 załącznika nr 1 do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 roku w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są pracew warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego będąc zatrudnionym na stanowisku strażaka Zakładowej Zawodowej Straży Pożarnej. Ponadto załączył zaświadczeniez tego samego zakładu pracy z adnotacją, iż na stanowiskach frezera i wytaczarza otrzymywał dodatek za pracę w warunkach szkodliwych przyznany na podstawie wykazu prac wykonywanych w warunkach szkodliwych dla zdrowia.
Organ rentowy, poza okresem zatrudnienia na stanowisku strażaka, odmówił uwzględnienia pozostałych okresów zatrudnienia w Fabryce(...), z uwagi na brak świadectwa pracy w warunkach szczególnych.
Okresy pracy w warunkach szczególnych wskazane w powołanym wyżej rozporządzeniu w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach mogą być wykazywane przez zainteresowanego, przed Sądem wszelkimi środkami dowodowymi, a przewidzianymi przezkodeks postępowania cywilnego, a w szczególności dokumentami z osobowych akt pracowniczych, zeznaniami świadków, przesłuchaniem stron. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków przed organem rentowym nie jest dopuszczalne (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1985 roku - III UZP 5/85 LEX nr 14635, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984 roku - III UZP48/84LEX nr 14630 uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 roku - III UZP 6/84 LEX nr 14625).
W obecnym stanie prawnym zarządzenia resortowe zawierające uściślenia dokonane w innym okresie przez właściwych ministrów, polegające na ustaleniu wykazów stanowisk, powołane w świadectwach wykonywania prac w warunkach szczególnych zakwestionowanych przez organ rentowy nie mają wartości normatywnych, lecz jedynie informacyjną. „W państwie prawnym nie jest dopuszczalne zamieszczanie w rozporządzeniu jako akcie wykonawczym upoważnienia do podejmowania określonych działań przez inny podmioti wyposażanie go w kompetencje wykonawcze. W świetleKonstytucji z 1997 rokurozporządzenie jako akt wykonawczy oparty na ustawie nie może zawierać subdelegacji. W konsekwencji, przedmiotem wykładni są wyłącznie przepisy ustawyi wydane na jej podstawie akty wykonawcze [...]. W rezultacie zatem o spełnieniu przesłanki "praca w szczególnych warunkach" przesądza wykonywanie pracy wymienionej w załącznikach "A" i "B" do rozporządzenia z 7.II.1983 r., które stanowią integralną część rozporządzenia jako aktu wykonawczego, niezależnie od tego,w jakim zakładzie praca taka była (lub jest) wykonywana.” (por. glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1999 III RN 25/99 T. Bińczyckiej-Majewskiej OSP 2002/4/48 t. 2).
Zdaniem Sądu ubezpieczony wykazał, iż pracował w warunkach szczególnych przez wymagany okres 15 lat.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza z akt osobowych oraz zeznań świadków jednoznacznie wynika, iż w okresie od 1 listopada 1979 roku do 31 grudnia 1998 roku ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywał wyłącznie prace, o których mowa w dziale III punkt 23 wykazu A stanowiącego załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, to jest prace związane z wykańczaniem odlewów. W całym tym okresie ubezpieczony zajmował się wyłącznie wytaczaniem otworów w odlewach żeliwnych obsługując maszynę zwaną wytaczarką. Fakt wykonywania powyższych prac wynika wprost z jego akt osobowych, w których stanowisko jego pracy określane jest wyłącznie jako wytaczarza. Również powołani w sprawie świadkowie stanowczo przyznali, iż w powyższym okresie odwołujący obsługiwał wyłącznie wytaczarkę, na której wytaczał otwory w odlewach żeliwnych.I takJ. K., który ma przyznaną emeryturę z tytułu pracy w warunkach szczególnych z tytułu zatrudnienia w Fabryce(...)potwierdził, iż ubezpieczony od razu po szkole skierowany został do obsługi wytaczarki i prace te wykonywał do końca zatrudnienia. Z załączonych akt osobowych wynika, iżH. M.ukończył szkołę w zawodzie frezera, co dawało mu także uprawnienia do obsługi wytaczarki. Zarówno bowiem frezowanie jak i wytaczanie są to prace przy obróbce skrawaniem, a różnice wiążę się wyłącznie z tym, iż wytaczanie odbywa się za pomocą noży,a frezowanie za pomocą głowicy. Powyższe przyznał takżeB. K.– ówczesny mistrz, a następnie kierownik wydziału, który zeznał, iż ubezpieczony obsługiwał wyłącznie wytaczarkę o symbolu(...), która służyła do obróbki największych korpusów żeliwnych. Obróbka ta polegała na wytaczaniu otworówo określonej średnicy. Czynności te polegały na obróbce skrawaniem – nożami korpusów żeliwnych.
W świetle powyższych dowodów, jednoznacznie potwierdzających charakter pracyH. M., Sąd oddalił wnioski dowodowe organu rentowego jako bezzasadne i zmierzające jedynie do przedłużenia postępowania dowodowego.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie, albowiem wykazał on wymagany 15-letni okres pracyw szczególnych warunkach i dlatego na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. Nr 1804 ze zm.).