Sąd Rejonowy w Piszu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 337/16
Data wyroku: 2017-02-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Gajewska
Słowa kluczowe: Wydanie rzeczy
Podstawa prawna: art. 222 § 1 kc

Sygn. akt I C 337/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 lutego 2017 r.
Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSR Anna Gajewska

Protokolant:

sekretarka Agnieszka Zuzga

po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2017 r. w Piszu
sprawy z powództwa GminyR.
przeciwkoB. R. (1),B. R. (2)
o wydanie nieruchomości
oraz sprawy z powództwa wzajemnegoB. R. (1),B. R. (2)
przeciwko GminieR.
o przeniesienie własności nieruchomości
o r z e k a

I
Nakazuje pozwanym (powodom wzajemnym)B. R. (1),B. R. (2), aby wydali powódce (pozwanej wzajemnej) GminieR.nieruchomości składające się z działki gruntu onumerze ewidencyjnym (...)o powierzchni 23 m2 i działki gruntu onumerze ewidencyjnym (...)o powierzchni 23 m2, położonych wR., dla których Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą o nr (...)i opuścili tę nieruchomość wraz z rzeczami należącymi do pozwanych (powodów wzajemnych)B. R. (1),B. R. (2).

II
Zasądza solidarnie od pozwanych (powodów wzajemnych)B. R. (1)iB. R. (2)na rzecz powódki (pozwanej wzajemnej) GminyR.kwotę 150 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

III
Oddala powództwo pozwanych (powodów wzajemnych)B. R. (1)iB. R. (2)w całości.

IV
Zasądza solidarnie od pozwanych (powodów wzajemnych)B. R. (1)iB. R. (2)na rzecz pozwanej (powódki wzajemnej) GminyR.kwotę 1200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 337/16

UZASADNIENIE
GminaR.wytoczyła powództwo przeciwkoB. R. (1)iB. R. (2)o wydanie nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka gruntu onumerze ewidencyjnym (...)o powierzchni 23 m2 oraz działka gruntu onumerze ewidencyjnym (...)o powierzchni 23 m2, położonej wR., dla której Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą numer (...), oraz nakazanie jej opuszczenia wraz z rzeczami należącymi do pozwanych.
W uzasadnieniu pozwu pełnomocnik powódki podniósł, iż GminaR.jest właścicielem działek onumerze ewidencyjnym (...)o powierzchni 23 m2 i(...), także o powierzchni 23 m2, położonych wR., objętychksięgą wieczystą numer (...), natomiast pozwaniB. R. (1)iB. R. (2), pomimo wezwań do wydania nieruchomości powodowi, nie uczynili tego do dnia wniesienia pozwu.
PozwaniB. R. (1)iB. R. (2)wnieśli o oddalenie powództwa w całości. Jednocześnie wnieśli powództwo wzajemne o zobowiązanie na podstawieart. 231 § 1 kcw zw. zart. 64 kci w zw. zart. 34 Ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościamiGminyR.do przeniesienia na ich rzecz na zasadzie współwłasności łącznej prawa własnościdziałki numer (...)o powierzchni 23 m2 idziałki o numerze (...)o powierzchni 23 m2, położonych wR.przyul. (...), objętych kw nr(...), za jednoczesną zapłatą przez małżonkówR.na rzecz GminyR.kwoty 2300 zł tytułem wynagrodzenia za każdą z wymienionych działek.
B.iB. R. (2)przyznali, że GminaR.jest właścicielem spornych działek. Pozwani (powodowie wzajemni) podnieśli, iż są posiadaczami samoistnymi w dobrej wierze dwóch garaży wybudowanych wR.nadziałce numer (...)o powierzchni 23 m2 i(...)o powierzchni 23 m2 położonych przyul. (...), objętych kw nr(...). Jeden garaż nabyli w oparciu o umowę pisemną z dnia 22 września 1998 roku zawartą zR. P., a drugi o umowę ustną zawartą w czerwcu 2009r. zA. S.. Na podstawie pierwszej z wymienionych umów, wspólnie z innymi osobami,B.iB. R. (2)nabyli budynek parterowy w stanie surowym, niedokończony, stanowiący zaplecze budowy budynku wielorodzinnego znajdującego się przyul. (...). Pozwani (powodowie wzajemni) wstawili w w/w budynku ściany działowe, bramy garażowe, wykonali nowy dach, wylali posadzkę, ocieplili budynek i doprowadzili do niego energię elektryczną. Dodali, żeR. P., pismem z dnia 28 września 1998 roku, poinformował GminęR.o przekazaniu min. na rzecz pozwanych (powodów wzajemnych) owego budynku, co oznaczało, że nabycie nastąpiło w sposób prawidłowy. Pozwani (powodowie wzajemni) dodali, że fakt posiadania przez nich garaży posadowionych nadziałce numer (...)nie przeszkadzał GminieR., skoro w dniu 23 października 2001 roku powódka (pozwana wzajemnie) wszczęła przeciwko nim postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości i wymierzyła podatek od nieruchomości z tytułu posiadania garaży za okres od dnia ich nabycia, który to podatek pozwani (powodowie wzajemnie) płacą do dnia dzisiejszego.
Pozwani (powodowie wzajemni) wskazali, że od grudnia 1998 roku starali się bezskutecznie o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości zwracając się do powódki (pozwanej wzajemnie) o wydzierżawienie lub sprzedaż działek pod garażami.
JednocześnieB.iB. R. (2)podali, że przez cały czas użytkowania garaży ponieśli znaczne koszty finansowe związane z ich przystosowaniem do potrzeb pozwanych (powodów wzajemnych) i utrzymaniem. Według pozwanych (powodów wzajemnych) wartość działek, o wydanie których wnosi GminaR.wynosi łącznie 4600 zł, natomiast wartość rynkowa każdego z garaży należącego do nich wynosi około 15000 zł. Tym samym, zasadne jest zobowiązanie GminyR.do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na rzeczB.iB.małżonkówR.własności nieruchomości(...)i(...), na których wzniesione są dwa garaże znacznie przewyższające wartość działek zajętych na ten cel.
Na rozprawach w dniu 02 września 2016 roku i 10 lutego 2017 rokuB. R. (1)podała, że dopiero po zawarciu umowy zR. P.ona i jej mąż dowiedzieli się, że nieruchomość, na których stały garaże jest własnością gminyR.a nieR. P.oraz, że miała ona świadomość, że do nabycia własności nieruchomości lub budynku niezbędne jest zawarcie umowy w formie aktu notarialnego, ale była pewna, że taka umowa zostanie zawarta w późniejszym czasie zR. P.. Z koleiB. R. (2)wskazał, że cały budynek, gdzie pozwani (powodowie wzajemni) mają garaże został wybudowany jeszcze w latach 80-tych przez Przedsiębiorstwo(...)wG., natomiastR. P.nabył ów budynek odZakładów (...)wR.(k. 67v. i 97v.).
Ustosunkowując się do pozwu wniesionego przezB.iB. R. (2)powódka (pozwana wzajemnie) wniosła o oddalenie pozwu wzajemnego w całości. Podniosła, iż bezsprzecznie, co potwierdza treśćksięgi wieczystej numer (...)właścicielemdziałek numer (...)jest GminaR., natomiast pozwani (powodowie wzajemnie) nie wykazali, by przysługiwało im prawo własności garaży posadowionych na w/w działkach, gdyż nie przedłożyli żadnej ważnej – zawartej w formie aktu notarialnego - umowy ich nabycia. Natomiast przedmiotem umowy z dnia 22 września 1998 roku, na którą się powołują, jest budynek parterowy. Pełnomocnik powódki (pozwanej wzajemnie) zauważył, że pozwani (powodowie wzajemni) wnosząc o przeniesienie na ich rzecz prawa własności działek zajętych pod budowę garaży nie wykazali w rzeczywistości, że byli posiadaczami samoistnymi w/w obiektów w dobrej wierze. Garaże te zostały postawione przez poprzednika pozwanych (powodów wzajemnych)R. P.na gruncie stanowiącym własność GminyR., ale bez zgody gminy. Następnie,R. P.na podstawie Rachunków Uproszczonych dokonał sprzedaży tych garaży. W ocenie powódki (pozwanej wzajemnie) powyższe okoliczności świadczą o tym, żeB.iB.małżonkowieR.zdawali sobie sprawę z tego, żeR. P.nie posiadał żadnego tytułu prawnego do zbytego na ich rzecz garażu. Podobnie było w przypadku kupna jednego garażu odA. S.w oparciu o ustną umowę zawartą w czerwcu 2009 roku. Skoro pozwani (powodowie wzajemni) kupili kolejny garaż po upływie 11 lat od kupna garażu doR. P., to już wówczas na pewno posiadali wiedzę, że umowa z dnia 28 września 1998 roku nie wywołuje skutków prawnych. Zatem wszelkie nakłady, jakie były przez nich ponoszone na garaże, były ponoszone przez pozwanych (powodów wzajemnych) jako posiadaczy w złej wierze. GminaR.zakwestionowała także wartość garaży wskazaną przez pozwanych (powodów wzajemnych) podnosząc, że to na nich ciąży obowiązek udowodnienia ich rzeczywistej wartości. Dodała, że zakładając, iż pozwani (powodowie wzajemni) dokonywali nadkładów na garaże jako posiadacze samoistni w złej wierze, to i tak mogą żądać jedynie zwrotu nakładów koniecznych i to tylko o tyle, o ile właściciel wzbogaciłby się bezpodstawnie ich kosztem.
Na rozprawie w dniu 18 listopada 2016r. pełnomocnik GminyR.wskazał, że powódka (pozwana wzajemnie) skłonna jest zwrócić pozwanym (powodom wzajemnym) nakłady poniesione przez nich na garaże, jednakże takie roszczenie nie zostało przez nich zgłoszone (k. 93).
Sąd ustalił, co następuje:
Na podstawie umowy zamiany zawartej w dniu 12 listopada 1993 roku przed notariuszemK. T.wP.Rep.A.Nr(...)Fabryka (...) S.A.wR.przeniosła na rzecz GminyR.min. prawo wieczystego użytkowania niezabudowanejdziałki numer (...)położonej wR.przyul. (...), stanowiącej własność Skarbu Państwa. Na mocy decyzji Urzędu Wojewódzkiego z dnia 11 września 1996 roku za numer(...)GminaR.uzyskała własność w/w działki. Następnie, decyzją Burmistrza Miasta i GminyR.z dnia 6 stycznia 2003 roku, za numer(...)zatwierdzono projekt podziałudziałki numer (...)min. nadziałki o numerze (...), obie o powierzchni 23 m2.
(dowód: znajdujące się w aktach kw nr(...): akt notarialny k. 2-5; decyzja k. 36, decyzja podziałowa k. 49).
W dniu 22 września 1998 rokuB.iB. R. (2)zawarli zR. P.prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwąZakład (...)umowę kupna sprzedaży w zwykłej formie pisemnej, której przedmiotem był budynek parterowy znajdujący się wR.przyul. (...). Na okoliczność owej transakcjiR. P.wystawił Rachunki Uproszczone, a następnie pismem z dnia 28 września 1998 roku powiadomił Urząd Miasta i GminyR.o przekazaniu swoich uprawnień do zaplecza byłej budowy usytuowanej nadziałce numer (...)na osoby trzecie min. naB.iB.małżonkówR..
Począwszy od końca 1998 rokuB.iB. R. (2)wielokrotnie pisemnie wzywali GminęR.do wydzierżawienia lub odsprzedania na ich rzeczdziałki (...).
Postanowieniem z dnia 23 października 2001 roku za numer(...)GminaR.wszczęła w stosunku doB. R. (2)postępowanie podatkowe w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości z tytułu użytkowania przez niego garażu położonego przyul. (...). Później, w dniu 17 grudnia 2001 roku GminaR.wydała decyzję ustalająca wysokość w/w podatku za lata 1998-2001. Przedmiotowy podatekB. R. (2)opłacił min. za 2015 rok.
W czerwcu 2009 rokuB.iB. R. (2)nabyli odA. S.jeszcze jeden garaż na podstawie umowy ustnej.
(dowód: umowa kupna sprzedaży k. 48-49; rachunki uproszczone k. 50,51; pismoR. P.k. 52; postanowienie i decyzja podatkowa k. 53, 55-56, informacja w sprawie podatku od nieruchomości k.57, pisma k. 58, 59, 61,62, 63, 64).

B.iB. R. (2), bez jakiegokolwiek tytułu prawnego, nadal posiadają działki gruntu o numerze(...)i(...), każda o powierzchni 23 m2, położone wR.przyul. (...), zabudowane garażami, dla których to działek Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą numer (...). Pozwani (powodowie wzajemni), pomimo wezwań do wydania tej nieruchomości GminieR., będącej jej właścicielem, nie wydali działki powódce (pozwanej wzajemnie).
(dowód: wypis z rejestru gruntów k. 6,9; wypisy z kartoteki budynków k. 7-8; odpis zksięgi wieczystej (...)k. 11-17; notatka służbowa k. 19; wezwania do zapłaty k.20, 22,24, pismo k. 25).
Sąd zważył, co następuje:
Roszczenie powódki (pozwanej wzajemnie) GminyR.o wydanie nieruchomości jest uzasadnione i zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 222 § 1 kc, właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.
Pozwani (powodowie wzajemni) w toku procesu przyznali, iż właścicielem zarównodziałki o numerze (...), jak idziałki (...), położonych przyul. (...)wR.jest GminaR., aB.iB. R. (2)są jedynie posiadaczami samoistnymi owych działek, a także znajdujących się na nich garaży. Niejednokrotnie pozwani (powodowie wzajemni) zwracali się zresztą do powódki z prośbą o uregulowanie kwestii własnościowych w/w nieruchomości, poprzez ich wydzierżawienie lub sprzedaż małżonkomR., co jedynie potwierdza okoliczność, iż pozwani (powodowie wzajemni) zdawali sobie sprawę z uprawnień właścicielskich powódki (pozwanej wzajemnie) do przedmiotowych działek. Bezspornym więc było w ramach niniejszego postępowania, iż GminaR.jest właścicielem nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, co potwierdza treśćksięgi wieczystej numer (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych, natomiastB. R. (1)iB. R. (2)użytkowali ją nie posiadając w stosunku dodziałek numer (...)żadnego tytułu prawnego.
Sąd uwzględniając w powództwo GminyR., oddalił pozew wzajemny wniesiony przezB.iB.małżonkówR., którzy wnosili, aby w oparciu oart. 231 § 1 kczobowiązać GminęR.do przeniesienia na ich rzecz, na zasadzie współwłasności łącznej prawa własnościdziałki numer (...)za odpowiednim wynagrodzeniem na rzecz gminy, z uwagi na okoliczność, iż wartość posadowionych na tych działkach garaży jest większa niż wartość zajętych na ten cel w/w działek.
W tym miejscu należy podnieść, iż z treściartykułu 231 § 1 kc, na który powołują się pozwani (powodowie wzajemni) wynika, iż samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze, który wzniósł na powierzchni lub pod powierzchnią gruntu budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby właściciel przeniósł na niego własność zajętej działki za odpowiednim wynagrodzeniem. Pozwani (powodowie wzajemni) powołując się na w/w przepis musieli przede wszystkim wykazać w ramach procesu, iż są samoistnymi posiadaczami w dobrej wierze gruntu będącego własnością GminyR.oraz, że oni, lub ich poprzednik prawny, wzniósł na zajętym gruncie budynek lub urządzenie o wartości znacznie przekraczającej na ten celdziałek (...). Jednocześnie dobra wiara posiadacza musiała istnieć nie w chwili uzyskania posiadania,lecz w chwili rozpoczęcia i w trakcie kontynuowania budowy(wyrok SN z 30.12.1976r., III CRN 292/76). Wszystkie wymienione przesłanki płynące zart. 231 § 1 kpcmusiały być przez nich spełnione łącznie.
W ocenie Sądu,B.iB. R. (2)nie byli samoistnymi posiadaczami w dobrej wierzedziałek numer (...), nadto, nie została spełniona przesłanka wzniesienia budynku przez takiego posiadacza.
Pozwani (powodowie wzajemni) konsekwentnie podnosili, iż umową kupna sprzedaży z dnia 22 września 1998 roku zawartą zR. P.nabyli, wspólnie z kilkoma innymi osobami, budynek stojący nadziałce numer (...)(podzielonej później min. nadziałki numer (...)). Następnie, każdy z nabywców zaadoptował odpowiednią część owego budynku na garaż. Drugi garaż pozwani kupili z kolei na podstawie ustnej umowy odA. S.. ZarównoB.jak iB. R. (2)wyraźnie wskazywali, że budynek, w ramach którego powstały w/w garaże nie został postawiony przez ich poprzednika prawnego –R. P..B. R. (2)podał, iżR. P.kupił wszystko odZakładów (...)wR., zaś przedmiotowy budynek został wybudowany jeszcze w latach 80-tych przez Przedsiębiorstwo(...)wG.(wysłuchanie informacyjneB. R. (2)k. 67v., zeznania stron k. 97v.). Jednakże z treści aktu notarialnego umowy zamiany zawartej w dniu 12 listopada 1993 roku pomiędzyFabryka (...) S.A.z siedzibą wR.a GminąR.Rep.A.Nr(...)wynika, że działka będąca przedmiotem tejumowy o numerze (...), z której podziału powstałydziałki (...)była w owym czasie niezabudowana (akta kw nr(...): umowa zamiany k. 2-5). Konkludując, pozwani (powodowie wzajemni), którzy zakupili już posadowiony budynek na nieruchomości będącej w owym czasie własnością powódki (pozwanej wzajemnie), winni byli udowodnić w ramach niniejszego postępowania, iż poprzednik prawny, od którego nabyli samoistne posiadanie wzniósł na gruncie ów budynek, w obrębie którego posiadają dwa garaże. Z zebranego materiału dowodowego wynika zaś niezbicie, żeR. P., od którego zakupili jeden z w/w garaży nie postawił budynku znajdującego się nadziałce numer (...). Skoro pozwani (powodowie wzajemni) nie wykazali owej okoliczności, to tym samym nie doszło do spełnienia jednej z przesłanek niezbędnej do tego, by możliwym było uwzględnienie powództwa opartego naart. 231 § k kc.Na marginesie należy jedynie zauważyć, że aniB.iB. R. (2), wbrew temu co sami twierdzili, ani teżR. P., z którym zawarli nieformalną umowę nabycia budynku, nie byli samoistnymi posiadaczami w dobrej wierze.
Nie ulega bowiem najmniejszej wątpliwości, że „osoba, która weszła w posiadanie nieruchomości na podstawie umowy mającej na celu przeniesienie własności zawartej bez zachowania formy aktu notarialnego nie jest samoistnym posiadaczem w dobrej wierze” (uchwała SN z 6.12.1991r., III CZP 108/91). Samoistnym posiadaczem w dobrej wierze na pewno nie byłR. P., który zawodowo zajmował się wznoszeniem budynków mieszkalnych i na pewno był świadomy tego, że do skutecznego zbycia lub nabycia nieruchomości niezbędne jest zachowanie formy aktu notarialnego. Również sami pozwani (powodowie wzajemni) doskonale zdawali sobie sprawę z tego, jakie są wymagania prawne co do formy potrzebnej do skutecznego nabycia garażu i działki, co potwierdzili zresztą w trakcie przesłuchania w charakterze strony na rozprawie w dniu 10 lutego 2017 roku (k.97v.).
Brak spełnienia przezB.iB. R. (2)przesłanek płynących zart. 231 § 1 kci brak podniesienia przez nich roszczenia zwrotu nakładów koniecznych poniesionych na garaże znajdujące się nadziałkach (...), stanowił podstawę do oddalenia przez Sąd na rozprawie w dniu 18 listopada 2016 roku zgłoszonych przez nich wniosków dowodowych w postaci pisma zawierającego wyliczenia nakładów finansowych poniesionych przez małżonkówR.na garaże, ogłoszeń dotyczących publicznego przetargu, dołączonych do pisma z dnia 12.09.2016r. map geodezyjnych i odpisu pisma z Urzędu Miasta i GminyR.z dnia 27.09.2013r.
W konsekwencji, nie uwzględniając powództwa wzajemnego, Sąd nakazałB. R. (1)iB. R. (2), aby wydali powódce (pozwanej wzajemnie) GminieR.nieruchomości składające się z działki onumerze ewidencyjnym (...), każda o powierzchni 23 m2, położonych wR.i opuścili tę nieruchomość wraz z rzeczami należącymi do pozwanych (powodów wzajemnych).
O kosztach Sąd postanowił w myślart. 98 § 1 i § 3 kpc, zasądzając od pozwanych (powodów wzajemnych) na rzecz GminyR.zwrot kosztów procesu, na który składa się opłata sądowa od pozwu w kwocie 30 zł ustalona w myśl art. 13 ust. 1 Ustawy i kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. zart. 232kpcoraz koszty zastępstwa prawnego, gdyż powodowa Gmina była reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego w wysokości - 120 zł i 1200 zł, stosownie do dyspozycji § 7 ust. 3) w zw. z § 2 ust) 1 i ust. 3) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015r., poz. 1804).