Sąd Okręgowy w Płocku
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 826/16
Data wyroku: 2016-12-07 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Małgorzata Michalska, Wacław Banasik, Renata Wanecka
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. akt:IV Ca 826/16

POSTANOWIENIE
Dnia 07 grudnia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Płocku IV Wydział Cywilny – Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodnicząca – SSO Małgorzata Michalska
Sędziowie SO Wacław Banasik
SO Renata Wanecka (spr.)
Protokolant st. sekr. sąd. Anna Bałdyga
po rozpoznaniu na rozprawie 7 grudnia 2016 r. wP.
sprawy z wnioskuA. W. (1)iM. W. (1)
z udziałemR. W.iJ. W.
o zasiedzenie
na skutek apelacji wnioskodawców
od postanowienia Sądu Rejonowego w Mławie z 14 czerwca 2016 r.
sygn. akt I Ns 266/13

postanawia:
oddalić apelację.
Sygn. akt IV Ca 826/16

UZASADNIENIE
We wniosku z 6 maja 2013r.A. W. (1)iM. W. (1)wnieśli o stwierdzenie, że nabyli przez zasiedzenie własność nieruchomości składającej się zdziałek ewidencyjnych nr (...)o łącznej powierzchni 17,56 ha, położonej wM., gm.B., dla której nie jest prowadzona księga wieczysta.
UczestnicyJ. W.iR. W.domagali się oddalenia wniosku.
Sąd Rejonowy ustalił:
Nieruchomość stanowiącadziałki ewidencyjne o numerach (...)o łącznej pow. 17,56 ha, położona jest wM., gminaB.i nie są objęte księgą wieczystą.
W dniu 25 stycznia 1979r.J.iK.małżonkowieW.przekazali synowiJ. W.gospodarstwo rolne, w skład którego wchodzą wyżej wymienione działki.
Umową darowizny z 20 maja 2013r. rep. A nr(...)J. W.darowałdziałkę nr (...)swemu synowiR. W..
Wiosną 1984 r.J. W.przeprowadził się doS.do swojej żony. Gospodarstwo przejął jego bratM. W. (2), który prowadził je ze swą matką.M. W. (2)mieszkał wM.do 1988 r., kiedy to się ożenił i przeprowadził doO..
Wnioskodawcy przeprowadzili się doM., gdzie przejęli gospodarstwo poM. W. (2)dopiero pod koniec 1988r.
W 2003r.J. W.wydzierżawił przedmiotowe gospodarstwo rolne swojej bratanicyA. W. (2). Od tego momentuA. W. (2)pobiera dopłaty obszarowe z Unii Europejskiej.
Dokonując oceny prawnej, Sąd I instancjiwskazał, że zasiedzenie jest instytucją prowadzącą do nabycia prawa na skutek upływu czasu. Umożliwia ono, sankcjonując stan faktyczny, usunięcie długotrwałej niezgodności między stanem prawnym a stanem posiadania. Uregulowane zostało generalnie wart. 172-176 kc.Na skutek zasiedzenia, które następuje ex lege, dotychczasowy uprawniony traci swoje prawo, a nabywca uzyskuje je niezależnie od niego; jest więc ono pierwotnym sposobem nabycia prawa podmiotowego.
Art. 172 kcstanowi, że posiadacz nieruchomości, niebędący jej właścicielem, nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu, jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd Rejonowy uznał, że wnioskodawcyA.iM.małżonkowieW.zaczęli pracować w gospodarstwie rolnym obejmującymdziałki ewidencyjne nr (...)dopiero pod koniec 1988r. Tak więc nie upłynął jeszcze ustawowy 30 - letni termin do zasiedzenia nieruchomości. Ponadto, w ocenie Sądu, wnioskodawcy nie wykazali, że ich posiadanie miało charakter samoistny.
Apelację od postanowienia złożyliM.iA.małżonkowieW., zaskarżając je w całości i zarzucili naruszenie:
-art. 233 § 1 kpcpoprzez przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodów, polegające na dowolnym i wybiórczym rozważeniu materiału dowodowego, w tym szczególnie osobowych źródeł dowodowych, podczas gdy prawidłowe rozważenie zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż wnioskodawcy nabyli własność przedmiotowej nieruchomości przez zasiedzenie;
-art. 172 § 1 i 2 kcpoprzez uznanie, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie upłynął ustawowy 30 – letni termin do zasiedzenia spornych nieruchomości oraz wnioskodawcy nie wykazali, że ich posiadanie ma charakter samoistny;
-art. 336 kcpoprzez uznanie, iż wnioskodawcy nie wykazali samoistnego charakteru posiadania przedmiotowej nieruchomości.
W związku z powyższym,M.iA.małżonkowieW.wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie nieruchomości objętej wnioskiem oraz o zasądzenie kosztów postepowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Mławie do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy ustalił dodatkowo:
J.iK.małżonkowieW.byli właścicielami nieruchomości położonej we wsiM.o powierzchni 17,56 ha.J. W., któremu przekazali gospodarstwo rolne 25 stycznia 1979r., ożenił się w 1983 r. i wyprowadził się zM.. W 1984r., po odbyciu zasadniczej służby wojskowej, nieruchomość objął w posiadanie brat wnioskodawcy i uczestnika –M. W. (2). Kiedy ożenił się 8 listopada 1986r., również opuścił nieruchomość.M. W. (2)zginął w 2000r. w wypadku komunikacyjnym z żoną i dziećmi. Już wcześniej, bo 6 maja 1985r.M. W. (1)została zameldowana w domu wM.. (akt własności ziemi z 27 maja 1975r. k: 4, informacja o wymeldowaniuJ. W.k: 14, informacja o zameldowaniuM. W. (1)k: 178, odpis skróconego aktu małżeństwa k: 118, zeznania świadków:I. W.k: 80,K. W.k: 80 – 81,W. F.k: 106, dowód z przesłuchania uczestnikaJ. W.k: 70, k: 121 – 122 oraz częściowo wnioskodawców k: 69 – 70, k: 120 – 121)
Datą pewną, od której wnioskodawcy stali się posiadaczami nieruchomości, jest dzień zawarcia małżeństwa przezM. W. (2), tj. 8 listopada 1986r. Od tego momentuM.iA.małżonkowieW.uprawiali ziemię, hodowali bydło, remontowali budynki znajdujące się w siedlisku. Sąsiedzi uważali, że to oni są gospodarzami i właścicielami nieruchomości. Co najmniej od 2004r. opłacali też podatek rolny. (dowody opłat k: 19, zeznania świadków:E. P.k: 68,K. S.k: 68,G. D.k: 80,K. W.k: 80 – 81, dowód z przesłuchania stron uczestnikaJ. W.k: 70 oraz częściowo wnioskodawców k: 69 – 70)
W 2003r.J. W.wydzierżawił nieruchomość córce wnioskodawców i to ona składa wnioski do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o dopłaty z Unii Europejskiej. Umowa została zawarta zA. W. (2)(obecnieR.), aby w postępowaniu egzekucyjnym, które toczyło się przeciwko wnioskodawcom, nie nastąpiło zajęcie wierzytelności z tego tytułu. W związku z zainteresowaniem wierzyciela,J. W.składał wyjaśnienia, że to on jest właścicielem nieruchomości, a nie wnioskodawcy. (informacja Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa k: 112, dowód z przesłuchania uczestnikaJ. W.k: 121 – 122)
R. W.nigdy nie objął w posiadaniedziałki nr (...). (dowód z przesłuchania uczestnikaR. W.k: 122)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy podziela częściowo pogląd apelujących co do naruszeniaart. 233 kpc, w związku z tym skorygował nieco ustalenia Sądu I instancji. Co do zasady należy zgodzić się z tym, że Sąd nieprawidłowo ustalił początek objęcia nieruchomości w posiadanie.
Zdaniem Sądu Okręgowego, wnioskodawcy nie wykazali, że przejęli posiadanie gospodarstwo rolne wM.bezpośrednio po tym, jak właściciel je porzucił. Tezę o krótkotrwałym posiadaniu nieruchomości przezM. W. (2)potwierdzili członkowie rodziny wnioskodawców i uczestników, mianowicie –K. W.i jego żonaI. W., a także najbliższy sąsiad –W. F.. Pozostali sąsiedzi zeznawali dość ogólnikowo, wprawdzie przyznali, że małżonkowieM.iA. W. (1)uprawiali gospodarstwo po opuszczeniu go przezJ. W., ale nie oznacza to, że przez kilka lat (1983 – 1986)M. W. (2)nie był tam gospodarzem.
Sąd Okręgowy, odmiennie niż Sąd Rejonowy, ustalił jednak, że data objęcia nieruchomości w posiadanie to dzień zawarcia małżeństwa przezM. W. (2), czyli 8 listopada 1986r., która wynika z aktu małżeństwa. Tymczasem Sąd Rejonowy oparł się w tej mierze na nie dość precyzyjnych zeznaniach świadków, dlatego korekta w oparciu o akt stanu cywilnego jest bardziej miarodajna dla określenia tej daty.
MałżonkowieM.iA. W. (1)zaczęli prowadzić przez wiele lat demonstrowali wolę posiadania jak właściciele i tak też byli traktowani przez najbliższe otoczenie, tj. sąsiadów. Można więc przyjąć, że od 8 listopada 1986r. wnioskodawcy byli samoistnymi posiadaczami nieruchomości, który mógłby doprowadzić do nabycia własności przez zasiedzenie z dniem 8 listopada 2016r., gdyby nie nastąpiła jednak zmiana charakteru posiadania.
Z zeznań uczestnikaJ. W., którym wnioskodawcy nie zaprzeczyli, wynika że przeciwko małżonkomM.iA. W. (1)toczyło się postepowanie egzekucyjne. W związku z roszczeniami wierzyciela,J. W.wyjaśniał, że to on jest właścicielem nieruchomości rolnej. Nade wszystko zaś uczestnik zawarł z córką wnioskodawców umowę dzierżawy nieruchomości, tym samym potwierdził swoje uprawnienia właścicielskie, które wnioskodawcy akceptowali, ponieważ było to korzystne dla nich, jako dłużników. Dzięki temu toA. W. (2)(obecnieR.) już w 2014r. pobierała dopłaty obszarowe. Z informacji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, że składała ona wnioski o przyznanie płatności. Wprawdzie(...)nie posiada wiadomości o jej tytule prawnym do gospodarstwa, niemniej jednak uprawnienie to przysługuje rolnikowi, w którego posiadaniu znajdują się grunty (co ma się objawiać wykonywaniem określonych prac polowych oraz utrzymaniem gruntu zgodnie z normami). Płatności przysługują faktycznemu użytkownikowi, który podejmuje wszelkie czynności niezbędne do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Dzięki zawarciu umowy dzierżawy zA. W. (2)i wpłacaniu dopłat obszarowych na jej rzecz, wierzyciel wnioskodawców nie mógł skierować egzekucji do wierzytelności z tego tytułu.
W ocenie Sądu Okręgowego, z chwilą zawarcia umowy dzierżawy i uczynieniaA. W. (2)beneficjentką z tytułu dopłat obszarowych UE, posiadanie gospodarstwa rolnego przez wnioskodawców utraciło charakter samoistności. Nie można traktować posiadacza rzeczy jak właściciela, skoro sam, w zależności o okoliczności, raz demonstruje wolę posiadania dla siebie (np. wobec sąsiadów i urzędu gminy), a innym razem (wobec wierzyciela i organów egzekucyjnych) podkreśla, że nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego ani go nie posiada. Uprawnioną do dopłat, jest inna osoba i to nie wskutek decyzji posiadacza, lecz właściciela nieruchomości.
Dlatego też – w ocenie Sądu II instancji – oddalając wniosek o stwierdzenie zasiedzenia, Sąd Rejonowy nie naruszyłart. 172 kcaniart. 336 kc.Dla uzyskania skutku prawnego w postaci zasiedzenia własności koniecznym jest, aby przez cały okres, jaki ustawa przewiduje dla zasiedzenia, posiadanie charakteryzowało się samoistnością. Wymóg posiadania samoistnego nie odnosi się bowiem wyłącznie do chwili objęcia rzeczy w posiadane, lecz do całego okresu posiadania wymaganego do nabycia w ten sposób własności (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 17 marca 2010r., II CSK 507/09, LEX nr 786557 oraz z 16 maja 2007r., III CSK 75/07, LEX nr 334965)
Z tych wszystkich względów, Sąd Okręgowy uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i oddalił apelację na podstawieart. 385 kpc.

    Wacław Banasik   Małgorzata Michalska   Renata Wanecka