Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1633/16
Data wyroku: 2017-10-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Wolska, Dorota Rzeźniowiecka, Beata Michalska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 28 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS w związku z art. 10 ust. 1 i 3 tej ustawy

Sygn. akt III AUa 1633/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 października 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący: SSA Dorota Rzeźniowiecka
Sędziowie: SSA Jolanta Wolska (spr.)
SSA Beata Michalska
Protokolant: stażysta Aleksandra Białecka
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2017 r. wŁ.
sprawyS. C.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wO.
o emeryturę
na skutek apelacjiS. C.
od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu
z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt V U 589/15
oddala apelację.
Sygn. akt: III AUa 1633/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 13 kwietnia 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.odmówiłS. C.prawa do emerytury na podstawie przepisuart. 28 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( Dz.U. z roku 2013 r., poz. 1440 ze zm. ), argumentując, że wnioskodawca nie udowodnił wymaganego, tj. wynoszącego co najmniej 20 lat, okresu składkowego i nieskładkowego. Na podstawie dołączonych do akt dokumentów Oddział ZUS uznał za udowodnione łącznie 15 lat, 2 m-ce i 9 dni okresów składkowych.
Z powyższą decyzją nie zgodził sięS. C., czemu dał wyraz w treści odwołania z dnia 11 maja 2015 r. Skarżący wyraził w nim przekonanie, że okres pracy w latach 1962-1977, w tym lata składkowe uznane w ZUS, nie zostały wystarczająco uwzględnione w świadczeniach emerytalnych, jakie otrzymuje z KRUS. Podał nadto, iż w KRUS opłacał składki od 1 lipca 1977 r. do 31 grudnia 2007 r.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. W piśmie procesowym z dnia 14 lipca 2015 r. ( data wpływu do Sądu Okręgowego w Kaliszu ) dodatkowo wyjaśnił, że po wniesieniu przezS. C.odwołania, przeprowadził uzupełniające postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego ustalił, iż okresy: opłacenia przez wnioskodawcę składek na ubezpieczenie społeczne rolników od 1 lipca 1977 r. do 31 grudnia 1982 r., opłacania składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego(...)od 1 stycznia 1983 r. do 31 grudnia 1990 r. oraz podlegania rolniczemu ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu od 1 stycznia 1991 r. do 31 grudnia 1995 r., zostały odwołującemu uwzględnione przy ustalaniu jego prawa do emerytury rolniczej i w związku z regulacją zawartą wart. 10 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie mogą być jednocześnie uwzględnione przy ustalaniu prawa do emerytury z art. 28 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Na zarządzenie Sądu z dnia 19 lutego 2016 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.dokonał ponownej oceny prawa odwołującego do wnioskowanego świadczenia, w szczególności w kontekście rozważenia możliwości uwzględnienia zainteresowanemu postulowanego okresu jego pracy w gospodarstwie rolnym ojca od 22 grudnia 1958 r. do 1 stycznia 1962 r. oraz od 1964 r. do 1973 r. W rezultacie, w dniu 27 maja 2016 r. organ rentowy wydał kolejną decyzję, którą ponownie odmówiłS. C.prawa do emerytury. Zakład uznał, że zaineresowany nie legitymuje się w dalszym ciągu wymaganym stażem pracy, skoro wobec przewidzianych przepisem art. 28 ustawy o emeryturach i rentach z FUS minimum 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, wykazał jedynie 15 lat, 2 m-ce i 9 dni okresów składkowych. Do okresu powyższego nie uwzględnił bowiem wnioskowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym ojca po ukończeniu 16 roku życia ( 22 grudnia 1958 r. – 1 stycznia 1962 r. ) oraz okresu 1964 – do 1973 r. ( 1 sierpnia 1969 r. do 1 października 1969 r. ), argumentując, że brak jest oryginalnych dokumentów potwierdzających fakt istnienia gospodarstwa rolnego, a także istnieje wątpliwość co do wykonywania przez wnioskodawcę tej pracy w charakterze domownika w co najmniej połowie wymiaru czasu pracy ( nauka w szkole oraz przygotowanie do zajęć szkolnych ) oraz istnienia gotowości ( dyspozycyjności ) do podjęcia pracy rolniczej.
W piśmie z dnia 30 maja 2016 r. ZUS podał w uzupełnieniu, że gdyby nawet udało się wnioskodawcy przeprowadzić skuteczne dowody na sporne okresy pracy w gospodarstwie rolnym ojca, to ich wymiar, łącznie z okresem niespornym, byłby nadal niższy niż wymagane 20 lat. Łącznie bowiem na okresy tej pracy przypadają 3 lata, 5 miesięcy i 16 dni, a stanowią je okresy następujące: 22 grudnia 1958 r. – 1 stycznia 1962 r., 1 października 1964 r. – 3 listopada 1964 r., 1 sierpnia 1969 r. - 1 października 1969 r. oraz 1 marca 1972 r. – 1 maja 1972 r. ( k. 19 akt sprawy ).
Jednocześnie ZUS uchylił decyzję wcześniejszą. tj. decyzję z dnia 13 kwietnia 2015 r.
Z przedmiotową decyzją nie zgodził sięS. C., czemu dał wyraz w piśmie z dnia 23 czerwca 2016 r. ( data prezentaty Sądu Okręgowego w Kaliszu ). Odwołujący wskazał w nim dowody na okoliczność istnienia gospodarstwa rolnego ojca, a nadto podał okoliczności i charakter pracy, jaką w tym gospodarstwie wykonywał w spornym okresie, a także w latach 1964-1969 ( k. 23-24 akt sprawy ).
Wyrokiem z dnia 13 października 2016 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu, V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie od decyzji z dnia 27 maja 2016 r., Nr(...), oraz umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.
Powyższe rozstrzygnięcie poprzedziły następujące ustalenia faktyczne oraz ich prawna ocena:
S. C.urodził się (...)Od roku 2008 uprawniony jest do emerytury rolniczej. Jak wynika z informacji Kasy Rolniczego Ubezpieczenie Społecznego, do ustalenie prawa do tego świadczenia, poza okresami pracy w gospodarstwie rolnym, zaliczono mu następujące okresy aktywności zawodowej: od 31 grudnia 1970 r. do 31 stycznia 1972 r. ( praca w(...)Oddział VK.), od 1 lutego 1972 r. do 29 kwietnia 1972 r. ( praca w(...) Przedsiębiorstwie (...)Oddział VK.), od 30 kwietnia 1972 r. do 1 maja 1972 r. ( praca w gospodarstwie rolnym ), od 2 maja 1972 r. do 30 czerwca 1977 r. ( praca w Wojewódzkiej Kolumnie(...)Sanitarnego ), od 1 lipca 1977 r. do 31 grudnia 1982 r. ( opłacanie składki na Fundusz Emerytalny(...)), od 1 stycznia 1983 r. do 31 grudnia 1990 r. ( opłacanie składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego(...)), od 1 stycznia 1991 r. do 31 grudnia 1995 r. ( podleganie rolniczemu ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu ).
Rozpoznając zaś wniosek odwołującego o prawo do emerytury z systemu ubezpieczenia społecznego, ZUS przyjął następujące okresy : od 2 stycznia 1962 r. do 21 lipca 1962 r. (Wojewódzkie Przedsiębiorstwo (...)wK.), od 25 sierpnia 1962 r. do 15 września 1962 r. ( OkręgowyZakład (...)), od 2 listopada 1962 r. do 30 września 1964 r. ( służba wojskowa ), od 4 listopada 1964 r. do 31 lipca 1969 r. ( Wojewódzka Kolumna(...)Sanitarnego wK.), od 2 października 1969 r. do 31 stycznia 1972 r. (Wojewódzkie Przedsiębiorstwo (...)wK.), od 1 lutego 1972 r. do 29 kwietnia 1972 r. ((...) Przedsiębiorstwo (...)wK.), od 2 maja 1972 r. do 1 września 1977 r. ( Wojewódzka Kolumna(...)Sanitarnego wK.).
Jak wynika z zaświadczenia Archiwum Państwowego wK., w latach 1956 – 1967 w miejscowościS.– dawnaG.P., późniejsza gromadaW., powiat(...), istniało gospodarstwo rolne o powierzchni 6,96 ha., którego posiadaczem był ojciec odwołującegoA. C..
Zgodnie z brzmieniem przepisuart. 28 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczonemu mężczyźnie, urodzonemu przed dniem 1 stycznia 1949 r., który nie osiągnął okresu składkowego i nieskładkowego, o jakim mowa wart. 27 ust. 1 pkt 2( tj. 25 lat ), przysługuje emerytura, jeśli osiągnął wiek emerytalny ( w przypadku odwołującego 65 lat ), ma okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący co najmniej 20 lat.
W myśl zaś przepisu art. 10 ust. 1 i 3 ustawy emerytalnej, przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je z zastrzeżeniem art. 56, jako okresy składkowe :

1
okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki,

2
przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia,

3
przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia,

jeżeli okresy składowe i nieskładkowe ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
Okresów tych nie uwzględnia się jednak, jeżeli zostały one zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty, na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Z przestawionej regulacji wynika, że organ rentowy, po uwzględnieniu wszystkich okresów aktywności zawodowej odwołującego, wykonywanej poza rolnictwem, oraz okresu służby wojskowej, nie mógł uzupełnić tych okresów o okresy: pracy odwołującego w gospodarstwie rolnym ( 30 kwietnia 1972 r. – 1 maja 1972 r. ), opłacania składki na Fundusz Emerytalny(...)( 1 lipca 1977 r. – 31 grudnia 1982 r. ), opłacania składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego(...)( 1 stycznia 1983 r. – 31 grudnia 1990 r. ) i podlegania rolniczemu ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu ( 1 stycznia 1991 r. – 31 grudnia 1995 r. ), które Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego uwzględniła mu do uprawnień emerytalnych z ubezpieczenia społecznego rolników. Takiemu zaliczeniu zaś mogą podlegać wnioskowane przezS. C., i to jeszcze w trakcie ubiegania się o rentę rolniczą, okresy pracy w gospodarstwie rolnym ojca po ukończeniu 16 roku życia, tj. od 22 grudnia 1958 r. do 1 stycznia 1962 r. oraz ewentualnie te – przypadające w okresach przerw w wykonywaniu zatrudnienia, przypadające na lata 1964 – 1973 ( wniosek odwołującego z dnia 18 września 1995 r. - k. 8 akt KRUS ). Żądanie w powyższym zakresie rozpoznał KRUS w ten tylko sposób, że do uprawnień rentowych, a dalej emerytalnychS. C., uwzględnił okres od 30 kwietnia 1972 r. do 1 maja 1972 r. W związku z tym, w ocenie Sądu pierwszej instancji, w razie skutecznego wykazania przez odwołującego, że w okresach wnioskowanych pracował w gospodarstwie rolnym ojca, zaliczeniu podlegałyby następujące okresy: od dnia 22 grudnia 1958 r. do dnia 1 stycznia 1962 r. ( 3 lata i 9 dni ) oraz przypadające w przerwach pracy zawodowej poza rolnictwem okresy: od 1 października 1964 r. do 3 listopada 1964 r. ( po odbyciu zasadniczej służby wojskowej – 1 miesiąc i 3 dni ), od 1 sierpnia 1969 r. do 1 października 1969 r. ( przerwa w zatrudnieniu - 2 miesiące ), od 1 lutego 1973 r. do 1 maja 1972 r. ( przerwa w zatrudnieniu - 3 miesiące ). Łączny okres podlegający ewentualnemu uwzględnieniu wynosi więc 3 lata, 6 miesięcy i 12 dni. Nie jest on wystarczający dla uwzględnienia wnioskuS. C.o prawo do emerytury, albowiem łącznie z okresem niespornym, wykazany przez niego „ staż pracy ” dla uzyskania uprawnień emerytalnych z ZUS, wyniósłby 18 lat, 8 miesięcy i 21 dni, zamiast wymaganych lat 20 – tu.
Tym samym nie było konieczności prowadzenia przez Sąd postępowania dowodowego na okoliczności podnoszone przez ubezpieczonego, skoro nawet w przypadku ich potwierdzenia, prawa do emerytury i tak by nie uskutecznił. W wyroku z dnia 15 grudnia 2000 roku Sąd Najwyższy, w sprawie II UKN 147/00 (OSNP z 2002 roku, Nr 16, poz. 388), stwierdził, że istota decyzji organu rentowego polega na rozstrzygnięciu o prawie do konkretnego świadczenia (lub o jego wysokości), jako całości, a nie o poszczególnych elementach składających się na to prawo. Sąd stwierdzający spełnienie przez ubezpieczonego jednego lub części warunków powstania prawa do świadczenia, nie może ustalić tego w sentencji wyroku, przy jednoczesnym oddaleniu odwołania ubezpieczonego od niekorzystnej dla niego decyzji organu rentowego.
Mając powyższe na względzie, odwołanieS. C.od decyzji ZUS z dnia 27 maja 2016 r. podlegało oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie przepisuart. 47714§ 1 k.p.c.
Wobec uchylenia przez organ rentowy wcześniejszej decyzji z dnia 13 kwietnia 2015 r., orzekanie w tym zakresie uznał Sąd za bezprzedmiotowe, co skutkowało umorzeniem postępowania, na zasadzie przepisuart. 355 § 1 k.p.c.
Od powyższego wyroku w dniu 3 listopada 2016 r. wniósł apelacjęS. C., który zarzucił rozstrzygnięciu, że został w nim pominięty fakt posiadania przez niego okresów nieskładkowych, odnoszących się do pierwszych lat istnienia KRUS ( zwolnienia wnioskodawcy z opłacania składek ). W piśmie procesowym z dnia 25 listopada 2016 r. ( data wpływu do Sądu Okręgowego w Kaliszu ), apelujący sprecyzował zarzuty apelacji w ten sposób, że zarzuca wyrokowi, mający wpływ na treść rozstrzygnięcia błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na tym, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił w stażu ubezpieczeniowym ZUS okresu od 1 lipca 1977 r. do 30 czerwca 1982 r., kiedy to wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, a nie płacił składek z uwagi na zwolnienie z mocy ustawy, na co złożył stosowne zaświadczenie KRUSOddział (...)wP.,P.Terenowa wO.wystawione w dniu 23 listopada 2016 r. – k. 43 akt sądowych. Zdaniem skarżącego, okres ten powinien być wliczony do stażu ubezpieczeniowego w ZUS, jako nieskładkowy, ponieważ nie został zaliczony do okresów ubezpieczenia w KRUS. OstatecznieS. C.wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania.
Pełnomocnik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.domagał się oddalenia apelacji w całości.
Sąd Apelacyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd Okręgowy w Kaliszu wydał trafne rozstrzygnięcie, które znajduje uzasadnienie w całokształcie okoliczności faktycznych sprawy oraz w treści obowiązujących przepisów prawa, a oceniając zebrane dowody, w niczym nie przekroczył granic ich swobodnej oceny, o jakich mowa wart. 233 § 1 k.p.c.
Poza sporem pozostaje, żeS. C.ubiega się o ustalenie prawa do emerytury na podstawie przepisuart. 28 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( t.j.: Dz.U. 2017.1383 ), powoływanej dalej jako „ ustawa o emeryturach i rentach z FUS ”, który to przepis – poza spełnieniem innych warunków – wymaga dla nabycia przez wnioskodawcę prawa do dochodzonego świadczenia emerytalnego, udowodnienia co najmniej 20 – letniego okresu składkowego i nieskładkowego. Okres ten, co słusznie podkreślił Sąd orzekający, może zostać powiększony o okresy, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia wymaganego okresu, ale tylko w sytuacji, gdy okresy te nie zostały zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników ( art. 10 ust. 3 ustawy ).
Z prawidłowo poczynionych ustaleń Sądu Okręgowego, które Sąd Apelacyjny w pełni podziela, a co za tym idzie, przyjmuje za własne, wynika w sposób jasny, żeS. C.ma ustalone prawo do emerytury rolniczej, przy czym do ustalenia prawa do tego świadczenia został uwzględniony sporny okres od dnia 1 lipca 1977 r. do dnia 31 grudnia 1982 r. ( okres opłacania składek na Fundusz Emerytalny(...)). Okoliczność ta wynika między innymi z treści pisma Kasy Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoP.Terenowa wO.z dnia 18 czerwca 2015 r., będącego odpowiedzią na zapytanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.z dnia 12 czerwca 2015 r. Twierdzenia wnioskodawcy, że okres ten nie został zaliczony do okresu ubezpieczenia w KRUS, nie są więc prawdziwe, nie znajdują potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. W tej sytuacji, w sposób w pełni uprawniony, Sąd pierwszej instancji uznał za zasadne stanowisko organu rentowego o braku możliwości zaliczenia przez ZUS tego samego okresu do stażu ubezpieczeniowego decydującego o możliwości nabycia emerytury na podstawie art. 28 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Konsekwencją tego jest uznanie, żeS. C.nie posiada co najmniej 20 – letniego okresu warunkującego nabycie prawa do emerytury na podstawie art. 28 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, co oznacza, iż zasadnie odmówiono mu ustalenia prawa do tego świadczenia. Zarzuty apelacji, które sprowadzają się wyłącznie do pominięcia spornego okresu w stażu ubezpieczeniowym ustalonym przez ZUS, nie są zatem usprawiedliwione, nie mogą tym samym podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku z dnia 13 października 2016 r.
Mając na względzie powyższe, Sąd Apelacyjny w Łodzi, uznając apelację za całkowicie bezzasadną, z mocyart. 385 k.p.c.oddalił apelację w całości, orzekając, jak w sentencji swojego wyroku.
B. M.D. J.W.
B. M.D. J.W.