Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1876/16
Data wyroku: 2017-05-18 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Wznowienie postępowania
Podstawa prawna: art. 412 § 2 k.p.c.

Sygn. akt III Ca 1876/16

UZASADNIENIE
W dniu 12 grudnia 2016 roku pozwaniD. M.iW. M.wnieśli skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 29 stycznia 2014 roku wydanego w sprawie o sygn. akt III Ca 962/13.
Jako podstawę wznowienia pozwani wskazali wykrycie po uprawomocnieniu się wyroku środków dowodowych mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Pozwani podnieśli, że w dniu 29 listopada 2016 roku zapoznali się z pismemGminy M.Ł.opatrzonym datą 11 kwietnia 2013 roku, w którym wskazano, iż nabywcy mieszkania sprzedanego z bonifikatą mogli z chwilą zakupu swobodnie nim dysponować. Zdaniem pozwanych oznacza to, że mogli oni sprzedać lokal bez narażenia się na roszczenia gminy o zwrot bonifikaty. Wprawdzie wzmiankowane pismo pochodzi z innej sprawy dotyczącej zwrotu bonifikaty, która zakończyła się oddaleniem powództwaGminy M.Ł., ma ono zastosowanie także w niniejszej sprawie jako że pochodzi z tego samego okresu czasu i zachodzi tożsamość stanu faktycznego obu spraw.
Pozwani wnieśli o zmianę wyroku objętego skargą i oddalenie apelacji powoda w całości, a także zasądzenie od powoda na ich rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę powód wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanych na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia:
Wyrokiem z dnia 21 maja 2013 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w sprawie o sygnaturze akt III C 206/13 oddalił powództwo MiastaŁ.– Urzędu MiastaŁ.o zapłatę kwoty 58322,37 złotych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 29 czerwca 2011 roku do dnia zapłaty oraz orzekł o kosztach procesu.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na ustaleniu, że pozwani w 1997 roku podpisali umowę na budowę nowego mieszkania, do którego zamierzali się przenieść w związku z powiększeniem swojej rodziny. W tym czasie w Administracji mówiło się, że pojawiła się możliwość wykupywania mieszkań. Pozwani nie byli tym zainteresowani, ponieważ zamierzali się budować. W pewnym momencie zaczęli jednak rozważać taką możliwość z uwagi na trudności finansowe dewelopera i wątpliwości co do tego, czy firma dotrzyma umowy i wybuduje mieszkanie. Pozwani w 2002 roku otrzymali nowe mieszkanie zfirmy (...)i cenę zakupu pokryli z zaciągniętych pożyczek. Ostatecznie pozwani zdecydowali się też wykupić mieszkanie od Gminy, aby je od razu sprzedać i za uzyskanie pieniądze spłacić zaciągnięte pożyczki. Przed podjęciem decyzji pozwany pytał w Administracji naulicy (...), czy może w ten sposób postąpić i, czy grozi to jakimiś konsekwencjami. Uzyskał informację, iż problem pojawiłby się, gdyby nie przeznaczył kwoty uzyskanej ze sprzedaży na cele mieszkaniowe i musiałby tez zapłacić jakiś podatek. Podczas spisywania aktu rokowań pozwany ponownie próbował uzyskać informacje o konsekwencjach odsprzedania wykupionego lokalu, i znowu uzyskał taką samą informację.
Aktem notarialnym z dnia 28 lutego 2001 roku Rep. A Nr 875/2001W. M.orazD. M.nabyli od MiastaŁ.odrębną własnośćlokalu mieszkalnego nr (...), położonego wŁ.przyul. (...). Cena rynkowa przedmiotowego lokalu została ustalona na kwotę 66000 złotych. Po zastosowaniu bonifikaty w wysokości 80% od ceny lokalu, a także 20% bonifikaty z tytułu jednorazowej wpłaty gotówki przed podpisaniem aktu notarialnego, do zapłaty nabywcom pozostała kwota 10560 złotych, którą pozwani uiścili w całości. Umowa pomiędzy stronami nie zawierała pouczenia dotyczącego zwrotu udzielonej bonifikaty. W § 7 wskazano jedynie, iż we wszystkich sprawach nieuregulowanych w umowie zastosowanie mają przepisyustawy o gospodarce nieruchomościamiorazustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. W chwili zawierania umowy ani notariusz, ani pełnomocnik Gminy MiejskiejŁ.nie informowało pozwanych o obowiązku zwrotu bonifikaty w pewnych sytuacjach, choć poinformowało i odesłaniu w umowie do przepisówustawy o gospodarce nieruchomościamiorazustawy o własności lokali. Uczestnicząca przy odczytywaniu i podpisywaniu aktu notarialnego z ramienia(...)informowała, iż na chwilę obecną Miasto nie żąda zwrotu bonifikaty w przypadku sprzedaży mieszkania, natomiast nie wiadomo, jaka będzie polityka Miasta w przyszłości. Umową z dnia 18 lutego 2003 roku pozwani zbyli przedmiotowy lokal na rzeczspółki Biuro (...) Spółka z ograniczona odpowiedzialnościąz siedzibą wŁ.za kwotę 58000 złotych (pięćdziesiąt osiem tysięcy złotych). Pieniądze uzyskane ze sprzedaży mieszkania pozwani przeznaczyli na spłatę pożyczek zaciągniętych na budowę nowego domu. Pozwani otrzymali wezwanie do zwrotu bonifikaty w 2011 roku.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji stanął na stanowisku, że  jakkolwiek roszczenie powoda znajduje oparcie wart. 68 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościamiw brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy przez strony, bowiem pozwani dokonali sprzedaży lokalu wykupionego od MiastaŁ.z bonifikatą przed upływem okresu karencji zastrzeżonego w przedmiotowym przepisie i nie na rzecz osoby bliskiej w rozumieniu przepisów przedmiotowej ustawy, niemniej jednak powództwo nie zasługuje na uwzględnienie w oparciu oart. 5 k.c.Pozwani zachowali się bowiem zgodnie z intencją ustawodawcy, gdyż wykorzystali pieniądze uzyskane ze sprzedaży mieszkania wykupionego z bonifikatą na cele mieszkaniowe, przeznaczając je na spłatę pożyczek zaciągniętych na spłatę rat za nowy dom, w którym po dziś dzień mieszkają. Nadto zaś Sąd Rejonowy zwrócił uwagę na fakultatywny charakter roszczenia o zwrot bonifikaty do dnia 22 września 2004 roku oraz brak uprzedzenia ze strony podmiotu profesjonalnego- GminyŁ.pozwanych o konsekwencji sprzedaży mieszkania przed upływem karencji, a co więcej zapewnienie pozwanych jedynie o podatkowych aspektach dokonania takiej sprzedaży.
Na skutek apelacji powoda od tego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 29 stycznia 2014 roku w sprawie o sygnaturze III Ca 962/13 zmienił wyrok Sądu I instancji w ten sposób, że zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 58322,37  złote z ustawowymi odsetkami od dnia 29 czerwca 2011 roku do dnia zapłaty, z tym, że należność główną w kwocie 58322,37 złote rozłożył na 10 rocznych rat, w tym 9 w kwocie po 5832,20 złote, zaś ostatnia rata w kwocie 5832,57 złotych, wszystkie płatne do dnia 31 grudnia każdego roku, poczynając od 2014 roku, wraz z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat; a także skorygował o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania przed Sądem I instancji i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.
Aprobując w całości i przyjmując za własne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy, Sąd II instancji dodatkowo ustalił, że w dniu 18 grudnia 1997 roku pozwani zawarli zfirmą (...)z siedzibą wŁ.umowę przedwstępną sprzedaży lokalu mieszkalnego, zaś w dniu 5 września 2002 roku podpisano umowę przyrzeczoną. Pozwani prowadzą własne działalności gospodarcze, ostatnio dochód wyniósł miesięcznie 3-3,5 tysiąca złotych na dwie osoby. Pozwana zajmuje się szkoleniami w szkołach policealnych, zaś pozwany jest przedstawicielem firmy. Córka pozwanych studiuje na I roku na Politechnice(...), a syn jest uczniem 5 klasy. Pozwani nie posiadają innych dochodów, ani oszczędności. Poza mieszkaniem posiadają działkę rolną oraz dwa samochody z rocznika 2004 i 2006.
W ramach oceny prawnej Sąd II instancji uznał, że nie sposób podzielić stanowiska Sądu I Instancji jakoby żądanie powoda stanowiło nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniuart. 5 k.c.Bonifikata to w istocie pieniądze publiczne, które wydatkowane mają być w interesie lokalnej społeczności, a zatem celem zabezpieczenia prawa dotychczasowego, wieloletniego najemcy do własnego mieszkania, nie zaś celem zapewnienia mu korzyści materialnej kosztem owej społeczności. Tymczasem pozwani zdecydowali się wykupić przedmiotowy lokal z bonifikatą właśnie celem jego natychmiastowej odsprzedaży, aby uzyskaną w ten sposób cenę rynkową przeznaczyć na spłatę dwóch pożyczek zaciągniętych wcześniej na sfinansowanie zawartej w 1997 roku umowy przedwstępnej na wybudowanie lokalu mieszkalnego. Sąd II instancji zwrócił uwagę, iż katalog okoliczności zwalniających od obowiązku zwrotu bonifikaty został w drodze nowelizacji przez ustawodawcę wprowadzony dopiero w 2007 roku, a zatem nie ma on zastosowania do nabycia przez pozwanych od powoda lokalu w 2001 roku. Zresztą nawet znowelizowane przepisy, które jako przesłankę zwalniającą od obowiązku zwrotu bonifikaty uznały przeznaczenie w ciągu 12 miesięcy środków ze sprzedaży mieszkania na zakup innego lokalu mieszkalnego albo nieruchomości przeznaczonej lub wykorzystywanej na cele mieszkaniowe, nie obejmują sytuacji sytuacja z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem pozwani środki te przeznaczyli nie na zakup lokalu mieszkalnego, a spłatę pożyczek. Za oddaleniem powództwa w niniejszej sprawie w oparciu oart. 5 k.c.nie może również przemawiać brak uprzedzenia ze strony podmiotu profesjonalnego o konsekwencjach i możliwościach reakcji z jego strony na zbycie lokalu z bonifikatą przed upływem okresu karencji. Zważyć bowiem należy, że warunki udzielenia i żądania zwrotu bonifikaty wynikają wprost z przepisów obowiązującego prawa, a zwrot bonifikaty nie jest uzależniony od tego aby nabywca był o tym pouczony czy też by sankcja ta została umieszczona w protokole rokowań czy też w akcie notarialnym. Podobnie Sąd II instancji ocenił kwestię wieloletniej praktyki braku występowania z żądaniem zwrotu udzielonych bonifikat w kontekście fakultatywności żądania. Okoliczność, iż w dacie sprzedaży przez pozwanych przedmiotowego lokalu żądanie zwrotu bonifikaty skonstruowane było na zasadzie prawa gminy nie zaś bezwzględnego obowiązku i GminaŁ.nie korzystała z przysługującego jej uprawnienia do żądania zwrotu bonifikaty w przypadku przeznaczenia środków na szeroko rozumiane cele mieszkaniowe, nie zmienia faktu, że od początku obowiązywania przedmiotowej ustawy beneficjenci z tytułu bonifikaty powinni byli się liczyć z ewentualnością zwrotu bonifikaty w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w powyżej wymienionym przepisie.
Na skutek skargi kasacyjnej pozwanych od powyższego wyroku, Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 4 marca 2015 roku w sprawie o sygn. akt II CSK 465/14 odmówił przyjęcia jej do rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Skarga o wznowienie jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Na wstępie należy wyjaśnić, że w sytuacji, w której podstawą wznowienia jest właściwa przyczyna restytucyjna w postaci wykrycia po uprawomocnieniami się orzeczenia nią objętego, nowych środków dowodowych, skarga podlega oddaleniu jeżeli podstawa ta nie miała wpływu na jego treść, a co więcej jej uwzględnienie może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy w oparciu o treść tych nowych dowodów można w sposób usprawiedliwiony potwierdzić, że ustalenia faktyczne będące podstawą uprzednio wydanego, prawomocnego rozstrzygnięcia, są wadliwe.
Odnosząc powyższe do sytuacji procesowej z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie wyrazić należy przekonanie, że wskazana jako podstawa wznowienia pismo Urzędu MiastaŁ.z dnia 11 kwietnia 2003 roku nie ma wpływu na treść zaskarżonego wyroku, albowiem nie dostarcza żadnych informacji o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia. Dla uzasadnienia tego poglądu przede wszystkim wymaga podkreślenia, że wzmiankowane pismo nie odnosi się w jakimkolwiek zakresie do sytuacji faktycznej pozwanych, gdyż zostało zaadresowane do osób nie będących stroną w niniejszej sprawie. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że pismo to zostało sporządzone w okresie, w którym pozwani sprzedali nabyty uprzednio z bonifikatą lokal od gminy. Nade wszystko jednak, treść przedmiotowego pisma nie daje podstaw do skutecznego podważenia ustaleń faktycznych, które zdecydowały o treści prawomocnego rozstrzygnięcia objętego niniejszą skarga. W szczególności, nie podważa ono ustalenia, że pozwani w toku procedury dotyczącej zakupu lokalu z bonifikatą uzyskali informację, że nabycie przedmiotowego lokalu następuje stosownie do przepisówustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami( t.j. Dz.U. Nr 46, poz. 543), które określają warunki udzielenia i żądania zwrotu bonifikaty. Zresztą omawiane pismo Urzędu MiastaŁ.z dnia 11 kwietnia 2003 roku wprost odnosi się do tychże przepisów i jednoznacznie wskazuje z powołaniem art. 68 ust. cyt. ustawy na możliwość żądania przez gminę zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie. Podobnie należy ocenić znaczenie wymienionej w piśmie Urzędu MiastaŁ.uchwały Nr LXXXV/817/98 Rady Miejskiej wŁ.z dnia 29 kwietnia 1998 roku w sprawie ustalenia zasad sprzedaży, na rzecz najemców, samodzielnych lokali mieszkalnych, nieruchomości zabudowanych domami jednorodzinnymi i garażami, stanowiących własność GminyŁ.. Opisany akt prawa miejscowego jak słusznie zaznaczono w piśmie z dnia 11 kwietnia 2003 roku nie regulował kwestii ewentualnego zwrotu bonifikaty, co nie zmienia faktu, że beneficjenci z tytułu bonifikaty powinni byli się liczyć z możliwością zwrotu bonifikaty w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych wart. 68 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższe stwierdzenie zachowuje aktualność także co do zawartego w przedmiotowym piśmie zapewnienia o swobodzie dysponowania zakupionym od gminy lokalem. Obowiązujące w stanie faktycznym niniejszej sprawy przepisy nie ograniczały bowiem samego prawa pozwanych do rozporządzania lokalem, a jedynie obwarowały je pewnymi warunkami, z naruszeniem których może wiązać się z konieczność zwrotu bonifikaty. Wbrew odmiennej ocenie pozwanych zapewnienie o swobodzie dysponowania zakupionym od gminy lokalem nie pozostaje zatem w sprzeczności z udzieloną im przez osobę reprezentująca powoda przy odczytywaniu i podpisywaniu aktu notarialnego informacją, że na chwilę obecną Miasto nie żąda zwrotu bonifikaty w przypadku sprzedaży mieszkania, natomiast nie wiadomo, jaka będzie polityka Miasta w przyszłości.
Z przedstawionych powodów uznać należało, że w rozważanej sprawie istnienie okoliczności uzasadniających podstawę wznowienia nie miało wpływu na treść wyroku zaskarżonego skargą o wznowienie, stąd też Sąd Okręgowy na podstawieart. 412 § 2 k.p.c.oddalił skargę.
O kosztach postępowania orzeczono z mocyart. 98 § 1 k.p.c.w związku z § 6 pkt 6 i § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu z dnia 28 września 2002 r. ( t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 490). Na koszty te złożyła się kwota 1800 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego.