Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUz 41/17
Data wyroku: 2017-02-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Grażyna Czyżak, Małgorzata Gerszewska, Daria Stanek
Słowa kluczowe: Właściwość miejscowa
Podstawa prawna: art. 461§2 kpc

Sygn. akt III AUz 41/17

POSTANOWIENIE
Dnia 9 lutego 2017 r.
Sąd Apelacyjny – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSA Daria Stanek (spr.)
Sędziowie:  SA Grażyna Czyżak
SA Małgorzata Gerszewska
po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2019 r. w Gdańsku
na posiedzeniu niejawnym
w sprawieM. D.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
o ustalenie istnienia bądź nieistnienia ubezpieczenia społecznego
zażaleniaM. D.
na postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku - VIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 października 2016 r., sygn. akt VIII U 1726/16

postanowił:
uchylić zaskarżone postanowienie.
SSA Daria Stanek SSA Grażyna Czyżak SSA Małgorzata Gerszewska
Sygn. akt III AUz 41/17

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Gdańsku - VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 19 października 2016 r. uznał się niewłaściwym do rozpoznania sprawy i na mocyart. 200 § 1 k.p.c.przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu – Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie, wskazując, że jak wynika z treści akt rentowychM. D.zamieszkuje wB., powiatO.. Zgodnie zaśz treściąart. 461 § 2 k.p.c.w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wyłącznie właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd, w którego okręgu ma miejsce zamieszkania strona odwołująca się od decyzji wydanej przez organ rentowy, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej.
Zażalenie na postanowienie wywiodła ubezpieczona, wnosząc o jego uchylenie, podnosząc, iż aktualnie mieszka wG.naul. (...), a informację o tym przekazała do organu rentowego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
ZażalenieM. D.zasługiwało na uwzględnienie w sposób skutkujący uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
Stosownie do treściart. 461 § 2 k.p.c.w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd, w którego okręgu ma miejsce zamieszkania strona odwołująca się od decyzji wydanej przez organ rentowy, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej. Podkreślić należy, że właściwość sądu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ma charakter właściwości wyłącznej co oznacza, że odwołanie można wnieść wyłącznie przed sąd wskazany w ustawie. Strony nie mogą zmieniać właściwości wyłącznej (art. 46 § 2 k.p.c.). Należy przy tym zwrócić uwagę na treśćart. 461 § 3 k.p.c., który stanowi, iż sąd właściwy może - na zgodny wniosek stron - przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, rozpoznającemu sprawy z zakresu prawa pracy lub ubezpieczeń społecznych, jeżeli przemawiają za tym względy celowości. Sąd nie może przekazać sprawy innemu równorzędnemu sądowi z urzędu (por. M. Cholewa – Klimek, Postępowanie sądowe sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, Lexis Nexis, Warszawa, 210, str. 167).
Jak wynika z powyższego dla określenia sądu miejscowo właściwego do rozpoznania spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych decydujące znaczenie ma rzeczywiste miejsce zamieszkania strony odwołującej się od decyzji organu rentowego.
Miejsce zamieszkania stanowi, obok imienia i nazwiska oraz wieku, element indywidualizujący osobę fizyczną, wskazując jej związek z określoną miejscowością.Od miejsca zamieszkania należy odróżnić adres zamieszkania wskazujący tylko miejsce,w którym w danej miejscowości przebywa dana osoba, także mieszkanie, czyli lokal,w którym osoba zamieszkuje (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 1976 r.,IV PRN 2/76, Lex nr 14302). Zdaniem S. Dmowskiego pojęcie to nie jest jednoznaczne(S. Dmowski (w:) S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz, 2006, s. 116). Są dwa integralnie złączone składniki miejsca zamieszkania: obiektywny, czyli pobyt stały w danej miejscowości (

    corpus), oraz subiektywny w postaci uzewnętrznionego zamiaru, woli tego pobytu (

    animus). Łączne występowanie tych składników pozwala wskazać daną miejscowość jako centrum życiowej aktywności osoby, w którym koncentrują się jej interesy osobistei majątkowe. Analizy wskazanych składników dokonywać należy łącznie, ponieważ składnik mentalny

    animusmanifestuje się w szczególności w postaci konkretnych, obiektywnie sprawdzalnych zachowań składających się na

    corpus, a zatem ich rozdzielenie służy tylko potrzebom teoretycznego opisu (por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegow Warszawie z dnia 15 stycznia 2009 r., II FSK 896/08, Lex nr 478565). W doktrynie wskazano, że o miejscu zamieszkania rozstrzyga całokształt okoliczności, a mianowicie „zejście się stanu faktycznego przebywania z zamiarem takiego przebywania” (W. Popiołek, Glosa do uchwały SN z dnia 24 czerwca 1993 r., III CZP 76/93, PS 1995, nr 3, s. 83). Okoliczności stanu faktycznego „pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej” (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia30 marca 2006 r., I OW 265/05, Lex nr 198360) (tak A. Kidyba /red./,Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, 2012).
Miejsce zamieszkania osoby fizycznej definiujeart. 25 k.c.- jest to miejscowość,w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Pobyt czasowy nie jest natomiast jednoznaczny z pobytem stałym, zatem - w razie wątpliwości - należy żądać od strony sprecyzowania, w jakiej miejscowości przebywa z zamiarem stałego pobytu. Dopiero wówczas, gdyby wskazana miejscowość znajdowała się poza granicami Polski, zaistniałaby podstawa do zastosowaniaart. 45 k.p.c.(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2009 r., II CO 25/08, LEX nr 784194).
Na gruncie przepisuart. 27 § 2 k.p.c.w związku zart. 25 k.c., o ogólnej właściwości miejscowej sądu nie decyduje miejscowość, w której osoba pozwana jest zameldowana,ale ta miejscowość, w której ona przebywa z zamiarem stałego pobytu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 maja 1973 r., I CZ 48/73, LEX nr 7250).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że z akt rentowych wynika, odmiennie niż ustalił to Sąd I instancji, że miejscem zamieszkaniaM. D.jestG.. Już w piśmie z dnia 25 marca 2016 r. skierowanym przez(...) OddziałwG.Inspektorat wG.do Inspektoratu wS.z prośbą o sprawdzenie zasadności zgłoszeniaM. D.do ubezpieczeń społecznych wskazano jej adres zamieszkania przyul. (...)wG.(k. 1 akt ZUS). Adres ten wynika takżez dokumentacji zgromadzonej w tychże aktach, m. in. z zaświadczenia płatnika składekz 1 marca 2016 r. (k. 2-3), zaświadczenia ZUS ZLA z 9 lutego 2016 r. (k. 4). Na tenże adres organ rentowy kierował również korespondencję do ubezpieczonej, w tym decyzję z dnia28 lipca 2016 r. w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku chorobowego i zasiłku macierzyńskiego (k. 131 akt ZUS), zaskarżoną niniejszym postępowaniu decyzję z dnia20 lipca 2016 r. (którą doręczono ubezpieczonej osobiście pod adresem:ul. (...),(...)-(...) G.) oraz wezwanie do usunięcia braków formalnych odwołania z dnia 13 września 2016 r. (pisma nie wszyte do akt).
Już z powyższych ustaleń wynika, że miejscem zamieszkania ubezpieczonejM. D.jestG.. Wniosek ten potwierdza oświadczenie ubezpieczonej zawartew zażaleniu, zgodnie z którym mieszka ona wG.przyul. (...).
Oceny powyższe nie zmienia fakt, że w odwołaniu ubezpieczona wskazała jako swój adres:(...),(...)-(...) B.. Jak już bowiem powyżej wyjaśniono,art. 461 § 2 k.p.c.odwołuje się do rzeczywistego miejsca zamieszkania ubezpieczonego, tj. miejscowości, w której przebywa on z zamiarem stałego pobytu. Całokształt ustaleń poczynionychprzez Sąd odwoławczy wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie miejscem zamieszkania ubezpieczonej, decydującym o właściwości miejscowej sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, niewątpliwie jestG..
Z powyższych względów zaskarżone postanowienie należało uchylić w oparciuoart. 386 § 1 k.p.c.w zw. z 397§ 2 k.p.c., o czym Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.
SSA Daria Stanek SSA Grażyna Czyżak SSA Małgorzata Gerszewska