Sąd Rejonowy w Gryficach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 98/14
Data wyroku: 2017-06-23 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Małgorzata Kowalska

Sygnatura akt I Ns 98/14
Gryfice, dnia 19 czerwca 2017 r.

POSTANOWIENIE
Sąd Rejonowy w Gryficach I Wydział Cywilny  w następującym składzie:
Przewodniczący: SSR Małgorzata Kowalska
Protokolant: sekretarz sądowy Kamila Kielar
po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2017 r. w Gryficach sprawy
z wniosku(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą w miejscowościK.
przy udzialeB. M.
o zasiedzenie służebności przesyłu
postanawia:

I
stwierdzić, że wnioskodawczyni(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą w miejscowościK.(poprzednio:(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą w miejscowościK.) nabyła z dniem 07 stycznia 2011 r. przez zasiedzenie służebność przesyłu obciążającą nieruchomość uczestniczkiB. M.stanowiącądziałkę gruntu nr (...), położoną w miejscowościP., gminaR., powiat(...), dla której Sąd Rejonowy w(...)IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą (...)polegającą na korzystaniu z nieruchomości obciążonej dla celów eksploatacji, dystrybucji, przeglądów, konserwacji, modernizacji i remontów, oraz usuwaniu awarii urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej linii napowietrznej 400 kV, relacjiK.-D., w ramach której znajdują się cztery konstrukcje wsporcze oraz polegającą na prawie wstępu na obciążoną nieruchomość w celu przeprowadzania tychże czynności w zakresie ograniczonym do pasa gruntu o powierzchni 2,9982 ha, zgodnie z opinią uzupełniającą biegłej geodetyK. P.z dnia 30 grudnia 2016 r. z załącznikiem oraz opinią uzupełniającą biegłej geodetyK. P.z dnia 21 kwietnia 2017 r. z załącznikiem, znajdującymi się na k. 831-837 oraz na k. 885-889, stanowiącymi integralną część niniejszego postanowienia;

II
stwierdzić, że wnioskodawczyni(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą w miejscowościK.(poprzednio:(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą w miejscowościK.) nabyła z dniem 07 stycznia 2011 r. przez zasiedzenie służebność przesyłu obciążającą nieruchomość uczestniczkiB. M.stanowiącądziałkę gruntu nr (...), położoną w miejscowościP., gminaR., powiat(...), dla której Sąd Rejonowy w(...)IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą (...)polegającą na korzystaniu z nieruchomości obciążonej dla celów eksploatacji, dystrybucji, przeglądów, konserwacji, modernizacji i remontów, oraz usuwaniu awarii urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej linii napowietrznej 400 kV, relacjiK.-D., w ramach której znajduje się jedna konstrukcja wsporcza oraz polegającą na prawie wstępu na obciążoną nieruchomość w celu przeprowadzania tychże czynności w zakresie ograniczonym do pasa gruntu o powierzchni 0,1972 ha, zgodnie z opinią uzupełniającą biegłej geodetyK. P.z dnia 30 grudnia 2016 r. z załącznikiem oraz opinią uzupełniającą biegłej geodetyK. P.z dnia 21 kwietnia 2017 r. z załącznikiem, znajdującymi się na k. 831-837 oraz na k. 885-889, stanowiącymi integralną część niniejszego postanowienia;

III
oddalić wniosek w pozostałym zakresie;

IV
stwierdzić, że każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, w tym koszty instancji odwoławczej;

V
nakazać pobrać od wnioskodawczyni na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gryficach kwotę 1.927,04 zł (jednego tysiąca dziewięciuset dwudziestu siedmiu złotych i czterech groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

SSR Małgorzata Kowalska
Sygn. akt I Ns 98/14

UZASADNIENIE

(...) Spółka Akcyjnaw miejscowościK.wniósł w dniu 2 marca 2012 r. o stwierdzenie, że nabyła przez zasiedzenie w roku 2006 służebność gruntową na nieruchomościach położonych w gminieR., oznaczonych nr(...)oraz(...), których właścicielem była w ówczesnym czasie uczestniczka postępowaniaJ. D., a dla których Sąd Rejonowy w(...)IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi KW nr(...), polegającą na: zapewnieniu każdoczesnemu właścicielowi linii energetycznej 400 kVK.-D.prawa dostępu, przechodu i przejazdu, w tym sprzętem ciężkim przez obciążoną nieruchomość - działki onumerze ewidencyjnym (...)dla właścicieli linii energetycznej oraz osób przez nich upoważnionych w celu wykonywania eksploatacji, konserwacji, naprawy modernizacyjnej, remontów oraz przeprowadzania innych napraw lub usuwania awarii linii, wymiany słupa linii elektroenergetycznej o napięciu 400 kVK.-D.przechodzącej przez wskazane powyżej nieruchomości. Ponadto wnioskodawczyni domagała się ustalenia obowiązku znoszenia przez właścicieli nieruchomości obciążonej ograniczeń i zakazów wynikających z istnienia pasa technologicznego linii po 25 metrów od osi linii, w tym zakazie wznoszenia w tym pasie budynków mieszkalnych, zakazie utrzymania w tym pasie technologicznym drzew i krzewów oraz roślinności przekraczającej 3 m wysokości, a także korzystaniu z nieruchomości obciążonej w sposób zgodny z aktualnie obowiązującymi przepisami dotyczącymi linii elektroenergetycznych, ochrony zdrowia i życia ludzkiego oraz ochrony środowiska. Jednocześnie wnioskodawczyni sformułowała wniosek o ustalenie, że lokalizacja wszelkich obiektów, jak również zmiany w kwalifikacji nieruchomości w obrębie pasa technologicznego linii będzie uzgadniana z właścicielem linii elektroenergetycznej. Wnioskodawczyni wniosła ponadto o zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
W uzasadnieniu wskazała, że służebność gruntowa, której stwierdzenia zasiedzenia się domaga, wynika z wykonania wchodzącej w skład przedsiębiorstwa wnioskodawcy linii energetycznej o napięciu 400 kV relacjiK.-D.. W skład tej linii wchodzi m.in. fragment linii energetycznej posadowionej na wskazanej w petitum nieruchomości. Dokładnie rzeczony fragment jest posadowiony na działkach onumerze ewidencyjnych (...)położonych w obrębie ewidencyjnymP.gminaR.. Nieruchomość ta stanowi własność uczestniczki postępowania. Linia energetyczna jest przez wnioskodawcę posiadania w sposób nieprzerwany od 1976 r., kiedy to zakończono budowę linii energetycznej o napięciu 400 kV relacjiK.-D.obejmujący przedmiotowy fragment. Od wskazanego momentu wnioskodawczyni korzysta z opisanego powyżej fragmentu linii energetycznej.(...) Spółka Akcyjnaw imieniu wnioskodawczyni eksploatują przedmiotową linię. Rzeczona linia wchodzi w skład przedsiębiorstwa przesyłowego należącego do wnioskodawczyni. Stanowi ona trwałe i widoczne urządzenie w rozumieniuart. 292 kc, gdyż jest ona wynikiem świadomego i celowego działania ludzkiego. Posiadanie przedmiotowej służebności gruntowej o treści służebności przesyłu, o której mowa wart. 3051kcod chwili wybudowania przedmiotowej linii energetycznej ma charakter posiadania samoistnego. W uznaniu wnioskodawczyni, zważywszy na termin wskazany powyżej, w 2006 r. upłynął trzydziestoletni termin zasiedzenia, o którym mowa wart. 172 §2 kcw zw. zart. 292 kc.
Wraz z wnioskiem wnioskodawczyni sformułowała wniosek o udzielenie zabezpieczenia poprzez zezwolenie jej na dokonanie wycinki wzrastających w linię drzew nasadzeń w postaci pseudorobinii akacjowej.
W odpowiedzi na wniosek ówczesna uczestniczka postępowaniaJ. D.wniosła o:
- oddalenie wniosku w całości,
- zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki postępowania kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnika w kwocie 17 zł. W uzasadnieniu ówczesna uczestniczka wskazała, że wnioskodawczyni wykazał jedynie okoliczność wybudowania przedmiotowej linii. W uzasadnieniu wniosku brak jest zaś jakichkolwiek twierdzeń i dowodów na poparcie takiego, a nie innego zakresu służebności. Brak jest wykazania, iż wnioskodawczyni w żądanym zakresie korzystała z nieruchomości uczestnika, brak jest wskazania i wykazania części nieruchomości, z której wnioskodawczyni rzekomo w ogóle korzystała. Nadto wnioskodawczyni nie wykazała, iż kiedykolwiek „posiadała” zakazy (zabudowy, nasadzeń etc.), o których mowa w petitum wniosku. W dalszej części odpowiedzi na wniosek ówczesna uczestniczka podniosła szereg zarzutów przeciwko zasadności wniosku.
Postanowieniem z dnia 9 maja 2012 r. Sąd uwzględnił wniosek o zabezpieczenie i zezwolił wnioskodawczyni na dokonanie wycinki wzrastających w linię drzew nasadzeń w postaci pseudorobinii akacjowej na obszarze, na którym są posadowione te linie.
Ustosunkowując się do odpowiedzi na wniosek, wnioskodawczyni podtrzymała prezentowane stanowisko w sprawie.
W piśmie z dnia 29 października 2012 r. uczestniczka wniosła o ustanowienie na jej rzecz odpłatnej służebności gruntowej.
W piśmie z dnia 14 listopada 2012 r., wnioskodawczyni sprostowała omyłkę pisarską we wniosku i uściśliła, że stroną wnioskującą jest Spółka pod nazwą:(...) Spółka Akcyjna, co jest spójne z załączonymi pierwotnie pełnomocnictwami i KRS.
Jednocześnie wnioskodawczyni wskazała, że na mocy zarządzenia numer(...)/O./93 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 09 lipca 1993 r. dokonano podziału przedsiębiorstwa pod nazwąZakład (...)wS.w celu wniesienia przez Skarb Państwa zorganizowanej części mienia przedsiębiorstwa dospółki akcyjnej (...) S.A.wW.. Podział przedsiębiorstwa państwowego, o którym mowa wyżej został dokonany na zasadach określonych wustawie z dnia 05 lutego 1993 r.o przekształceniach własnościowych niektórych przedsiębiorstw państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki kraju. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy Minister Przemysłu i Handlu mógł zarządzić podział przedsiębiorstwa państwowego w celu utworzenia więcej niż jednej spółki lub w celu wniesienia zorganizowanej części mienia przedsiębiorstwa do istniejącej spółki Skarbu Państwa albo wniesienia zorganizowanej części mienia przedsiębiorstwa do innej spółki. Z powyższego wynika, że na podstawie ww. ustawy i zarządzeń doszło do podziału przedsiębiorstwa państwowego:Zakładu (...)wS.i wniesienia przez Skarb Państwa zorganizowanej części mienia tego przedsiębiorstwa dospółki akcyjnej (...) S.A.W związku z przeniesieniem zorganizowanego mienia przedsiębiorstwa,spółka (...) S.A.wstąpiła w prawa i obowiązki dotyczące m.in. linii elektroenergetycznej 400 kVK.D..Spółka (...) S.A.w 2007 r. zmieniła firmę na(...) S.A.Na skutek podziału(...) S.A.- w trybieart. 529 §1 pkt 4 ksh( podział przez wydzielenie) w drodze przeniesienia naspółkę (...)z siedzibą wW.materialnych i niematerialnych składników majątkowych(...) S.A.stanowiących odrębne przedsiębiorstwo w rozumieniuart. 55 (1) kc, a także obciążających je zobowiązań,(...) S.A.wstąpiła zgodnie z planem podziału, z dniem 31 grudnia 2007 r. ( dzień podziału zgodnie zart. 530 §2zd. drugiekshw drodze skucesji uniwersalnej częściowej we wszystkie prawa i obowiązki(...) S.A.związane z własnością linii elektroenergetycznej 400 kV relacjiK.D.. W roku 2008spółka (...) S.A.zmieniła firmę na(...) S.A.
W toku rozprawy dnia 06 czerwca 2013 r., pełnomocnik wnioskodawczyni wskazał, że wnioskodawczyni zmieniła nazwę na(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą w miejscowościK..
Postanowieniem z dnia 06 czerwca 2013 r. Sąd wyłączył do odrębnego rozpoznania wniosek ówczesnej uczestniczki postępowaniaJ. D.o ustanowienie odpłatnej służebności gruntowej.
Na rozprawie w dniu 26 czerwca 2013 r. pełnomocnik wnioskodawczyni wyjaśnił, że siedziba spółki pierwotnie mieściła się wW.obecnie mieści się w miejscowościK.. Spółka teraz nosi nazwę(...) Spółka Akcyjnaw miejscowościK.. Podkreślił, że linia na spornym odcinku istnieje od 1976 r. i od czasu nie zmieniła swojego przebiegu.
Postanowieniem z dnia 4 lipca 2013 r. Sąd Rejonowy w Gryficach VI Zamiejscowy Wydział Cywilny wŁ.oddalił wniosek wnioskodawczyni zasądzając od niej na rzecz uczestniczko zwrot kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazano m.in., że wnioskodawczyni wnosiła o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej o treści służebności przesyłu, zaś stwierdzając, że na płaszczyźnie przedmiotowej sprawy okres zasiedzenia upłynąłby po 3 sierpnia 2008 r., Sąd nie mógł z urzędu – wychodząc ponad żądanie wniosku - orzec o nabyciu przez zasiedzenie służebności przesyłu.
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie uchylił zaskarżone postanowienie w całości, zniósł postępowanie od dnia 30 stycznia 2013 r. i przekazał niniejszą sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Gryficach do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. W uzasadnieniu wskazanego orzeczenia Sąd Odwoławczy wskazał, że postępowanie w sprawie od dnia 30 stycznia 2013 r. dotknięte jest nieważnością, gdyż sędzia sprawozdawca przeniesiona została na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w Gryficach decyzją podpisaną przez Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości.
Pismem z dnia 28 sierpnia 2014 r. wnioskodawczyni zmodyfikowała wniosek w ten sposób, że:
- wniosła o stwierdzenie, że(...) Spółka Akcyjnanabyła przez zasiedzenie w 2006 r. służebność gruntową o treści służebności przesyłu, o treści wskazanej we wniosku, z przebiegiem zaznaczonym na mapie sporządzonej 25 kwietnia 2013 r. przez biegłego geodetę,
ewentualnie o:
- stwierdzenie, że(...) Spółka Akcyjnanabyła przez zasiedzenie z dniem 2 lutego 2009 r. służebność przesyłu o treści wskazanej we wniosku, z przebiegiem zaznaczonym na mapie sporządzonej 25 kwietnia 2013 r. przez biegłego geodetę.
W dniu 15 stycznia 2015 r. uczestniczkaJ. D.sprzedałaK. R. (1)działkę (...)położoną w miejscowościP., która powstała w wyniku podziału geodezyjnegodziałki (...)na wskazaną działkę orazdziałkę nr (...). W tej samej dacieJ. D.sprzedałaK. R. (2)działkę gruntu nr (...)orazdziałkę nr (...)położone w miejscowościP..
Postanowieniem z dnia 9 lutego 2015 r. Sąd Rejonowy w Gryficach wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnikówK. R. (1)iK. R. (2), zaś postanowieniem z dnia 10 marca 2015 r. – zwolniono od udziału w sprawie uczestniczkęJ.J.–D..
W dniu 4 grudnia 2015 r. uczestnikK. R. (2)sprzedał na rzeczB. M.działki gruntu nr (...)położone w miejscowościP.. W tej samej dacie uczestniczkaK. R. (1)sprzedałaB. M.działkę numer (...)położoną w miejscowościP..
Postanowieniem z dnia 13 maja 2016 r. Sąd Rejonowy w Gryficach zwolnił od udziału w sprawie uczestnikówK. R. (1)iK. R. (2), wzywając jednocześnie do udziału w sprawie w charakterze uczestniczkiB. M..
UczestniczkaB. M.nie zajęła merytorycznego stanowiska w sprawie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Działki oznaczone w ewidencji gruntów numerem(...)i(...), położone w miejscowościP., gminaR., powiat(...), dla których Sąd Rejonowy w Gryficach, ówczesny IX Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w(...), prowadziłksięgę wieczystą nr (...)stanowiły przedmiot własnościJ. D.- od 5 lutego 2003 r. do 15 stycznia 2015 r.
W dniu 15 stycznia 2015 r. uczestniczkaJ. D.sprzedałaK. R. (1)działkę (...)położoną w miejscowościP., która powstała w wyniku podziału geodezyjnegodziałki (...)na wskazanądziałkę (...)orazdziałkę nr (...). W tej samej dacieJ. D.sprzedałaK. R. (2)działkę gruntu nr (...)orazdziałkę nr (...)położone w miejscowościP..Działka (...)położona jest poza pasem technologicznym linii 400 kV. Dladziałki (...)położonej w miejscowościP.Sąd Rejonowy w(...)IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą (...). Dladziałki (...)położonej w miejscowościP.Sąd Rejonowy w(...)IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą (...).
W dniu 4 grudnia 2015 r. uczestnikK. R. (2)sprzedał na rzeczB. M.działki gruntu nr (...)położone w miejscowościP.. W tej samej dacie uczestniczkaK. R. (1)sprzedałaB. M.działkę numer (...)położoną w miejscowościP..
Obecnie właścicielemdziałek (...)położonych w miejscowościP., dla których Sąd Rejonowy w(...)IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi odpowiednioksięgę wieczystą (...)orazksięgę wieczystą (...)pozostajeB. M..
Dowód:
- przesłuchanieJ. D.w charakterze strony - k. 374,
- protokół oględzin nieruchomości wraz z dokumentacją fotograficzną - k.268-274,
- odpisksięgi wieczystej nr (...)- k. 18-27, 581,
- odpisksięgi wieczystej nr (...)– k. 617,
- wydrukksięgi wieczystej nr (...)– k. 749-752,
- aktaksiąg wieczystych nr (...)wraz z dokumentami,
- umowa sprzedaży z dnia 05 lutego 2003 r. k. 423-425,
- umowy sprzedaży z dnia 15 stycznia 2015 r. z aneksami – k. 563-579,
- umowy sprzedaży z dnia 4 grudnia 2015 r. – k. 764-768.
Do dnia 05 lutego 2003 r.działki nr (...)(jako powstała później w wyniku podziałudziałki (...)) pozostawały własnością Skarbu Państwa, który przejął je na podstawie dekretu z dnia 18 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Do 31 lipca1992 r.działką (...)zarządzał Kombinat Państwowych Gospodarstw Leśnych wS.. Po likwidacji kombinatu zarząd naddziałkami nr (...)przejęła(...)wW., która 05 lutego 2003 r. zawarła zJ.J.–D.umowę sprzedaży.
Dowód:
- pismo Starostwa Powiatowego wŁ.z dnia 21.06.2013 r. - k. 420,
- wypisy z rejestru gruntów k. - 421-422,
- decyzja Wojewody(...)z dnia 31 lipca 1992 r.- k. 352.
Nadziałce (...)(poprzednio(...)) usytuowana była i jest linia elektroenergetyczna 400 kV, relacjiK.-D., w ramach której znajdują cztery konstrukcje wsporcze podtrzymujące linię. Dwa słupy są przelotowe, oznaczone numerami(...), a dwa słupy są oporowo - narożne oznaczone numerami(...). Linia ta nadziałce (...)zajmujące pas gruntu o długości(...),70 m, szerokości w skrajnych punktach od 20,50 m do 25,30 m (średnio 23,30 m) i powierzchni 2,9982 ha.
Nadziałce (...)usytuowana była i jest linia elektroenergetyczna 400 kV, relacjiK.-D., w ramach której znajduje się jedna konstrukcja wsporcza - słup przelotowy oznaczony numerem 266, który podtrzymuje dalszy odcinek linii. Linia ta nadziałce (...)zajmujące pas gruntu o długości 94,20 m, średniej szerokości 20,80 m i o powierzchni 0,1972 ha.
Dowód:
- zeznania świadkaD. D. (2)k. 133-134,
- protokół oględzin z fotografiami k. 268-274,
- opinia uzupełniająca biegłego geodety z dnia 30.12.2016 r. z załącznikiem – k. 831-837,
- opinia uzupełniająca biegłego geodety z dnia 21.04.2017 r. z załącznikiem – k. 885-889,
- ustana opinia biegłego geodety – k. 895-897.
Decyzja o budowie linii elektroenergetycznej 400 kV relacjiK.-D.została podjęta przez Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego, który w dniu 27 kwietnia 1974 r. zezwolił na:
1) zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne oraz zmianę uprawy leśnej na inny rodzaj użytkowania:

a
powierzchni 4,30 ha gruntów leśnych położonych pasem o szerokości 8-32,2 m w świetle koron drzew i o długości 1320 m w oddziałach 281, 455, 459, 460 NadleśnictwaR.- (...)S.;

b
powierzchni 0,03 hs gruntów leśnych położonych pasem o szerokościach 7 i 13 m w świetle koron drzew o długości 20 m w oddziałach 282, 284 NadleśnictwoK.obrębW.- (...)S.,

c
powierzchni 9,35 ha gruntów leśnych położonych pasem o szerokościach 5,7-34,2 m w świetle koron drzew i o długościach(...)w oddziałach 73,74,75,76,82,83,156,157,158, 162,163,306,308 NadleśnictwaŁ.- (...)S.,

d
powierzchni 11,20 ha gruntów leśnych położonych pasem o szerokościach 7,8-31,4 m w świetle koron drzew i długości 3710 m w oddziałach 3,9,10,11,45,62,(...),198,204,255,340,347 NadleśnictwoŚ.(...)S.,

e
powierzchni 4,88 ha gruntów leśnych położonym pasem o szerokościach 6,4-31,4 m w świetle koron drzew i odległości(...)w oddziałach 51,56, 57,69, 70, 88, 90 NadleśnictwaR.(...)S.,

f
powierzchni 3,44 ha gruntów leśnych położonych pasem o szerokości 31,4 m w świetle koron drzew i o długości 758 m w oddziałach 111,463,490, 502 i 35/4 NadleśnictwaB.- (...)S.,

2) pobudowanie i utrzymanie na tych gruntach linii elektroenergetycznej 400 kVS.–K.,
3) ustanowienie słupów nośnych na gruntach nieleśnych w oddziałach 281, 459, 46 NadleśnictwaR.(...)S.na długości 13 m w oddziałach 284 NadleśnictwaK.na długości około 15 m w oddziałach 73,74,75, 82,157,158,162,163, 308 NadleśnictwaŁ.na długości 457 w oddziałach 3,11,46,62, 197, 198,204,340,347 NadleśnictwaŚ.(...)S.na długości 347 m w oddziałach 61,66, 68, 89, 88, 90 NadleśnictwoR.na długości 52 m oraz w oddziałach 111, 325, 502 NadleśnictwaB.na długości 215
4) dopuszczenieZakładu (...)wS.do korzystania w wymienionych gruntów na warunkach zarządzenia Ministra Leśnictwa z dnia 19 listopada 1952 r. w sprawie wytycznych do zagospodarowania terenów zajętych pod linie wysokiego napięcia.
Decyzją z dnia 03 lipca 1975 r. Minister Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego zezwolił na:

1
zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nierolnicze i nieleśne oraz na zmianę uprawy leśnej na inny rodzaj użytkowania na:

a
powierzchni 1,69 ha gruntów leśnych położonych pasem szerokości od 7,8 do 19,8 m w świetle koron drzew i o długości lewej 796 m i długości prawej 274 m w oddziałach 281, 460 NadleśnictwaR.ob.R.Wschód;

b
powierzchni 0,65 ha gruntów leśnych położonych pasem szerokości 13,7 m w świetle koron drzew o długości 40 m w oddziale 282 NadleśnictwoK.obręb.W.,

c
powierzchni 3,06 ha gruntów leśnych położonych pasem o szerokości od 0,8 m do 22,8 m w świetle koron drzew i o długości lewej 177, długości prawej 428 m w oddziałach 73, 74, 75,76, 83, 157, 162,163, 308 NadleśnictwaŁ.obrębŁ.,

d
powierzchni 4,43 ha gruntów leśnych położonych pasem o szerokości od 2,8 do 20,8m w świetle koron drzew o długości(...)w oddziałach 347,723, 255, 204, 197, 62, 46, 45, 11, 9, 3 NadleśnictwoŚ.;

e
powierzchni 3,18 ha gruntów leśnych położonych pasem o szerokości 3,8 do 20,8 w świetle koron drzew i o długości 2680 w oddziałach 90, 69,68,67,61,65 NadleśnictwoR.,

f
powierzchni 0,70 ha gruntów leśnych położonych pasem o szerokości od 2,8 do 14,8 m w świetle koron drze o długości 711 w oddziałach 500,502, 35/4, 111 NadleśnictwoB.

2. dodatkowe poszerzenie pasa wycinki podstawowej pod linią elektryczną napowietrzną 400 kVS.K.,
3. dopuszczenieZakładu (...)wS.do korzystania w wymienionych gruntów na warunkach zarządzenia Ministra Leśnictwa z dnia 19 listopada 1952 r. w sprawie wytycznych do zagospodarowania terenów zajętych pod linie wysokiego napięcia.
Dowód:
- karta wstępna - k. 28,
- decyzja Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 27.04.1974 r. - k. 29 -30,
- decyzja Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 05.07. 1975 r. - k. 31-32,
- pismo Zastępcy Nadleśniczego z dnia 18.06. 2013 r. - k. 418,
- pismo Zastępcy Nadleśniczego z dnia 17.06.2013 r. - k. 401,
- wyrys z mapy przeglądowej - k. 402 -404.
Budowa linii napowietrznej 400 kVK.-D.została ukończona w 1976 r. Od chwili zakończenia jej budowy linii oraz objęcia w posiadanie linia ta była i jest eksploatowana, odbywała się za jej pośrednictwem dystrybucja energii, poddawano ją okresowym przeglądom, modernizowano - remontowano, a gdy zaistniała taka potrzeba - usuwano awarie.
W imieniu wnioskodawczyni urządzenia energetyczne nadziałkach nr (...)eksploatowane były i są obecnie przez(...) Spółkę Akcyjnąz siedzibą wP., która odpowiada za utrzymanie linii w stanie technicznym pozwalającym na bezawaryjną pracę. Pracownicy tej spółki co najmniej dwa razy do roku dokonują sprawdzeń stanu technicznego linii, podczas których dokonują oględzin, oceny stanu technicznego słupów, izolacji przewodów. Na podstawie tych oględzin(...) S.A.z siedzibą wP.zwracają się do właściciela linii-(...) S.A.w miejscowościK.o zgodę na wykonanie prac remontów, których koszty ponosi wnioskodawca. 10 lat temu dokonano modernizacji linii, która polegała na wymianie linki odgromowej. Do usuwania awarii wykorzystywany jest ciężki sprzęt: podnośniki oraz samochody. Oględziny nie wymagały i nie wymagają użycia ciężkiego sprzętu – dokonywane są przy użyciu samochodu terenowego przemieszczającego się wzdłuż linii, albo realizowane są piechotą. Podczas oględzin pracownicy(...) S.A.z siedzibą wP.wchodzą nadziałki nr (...)bez zgody uczestniczki postępowania.
Teren, na którym przebiega linia napowietrzna 400 kv relacjiK.–D.jest zróżnicowany, znajdują się na nim rzeki, jeziora i bagna.
W pewnym okresie na tereniedziałek (...)i wówczas(...), na których posadowiona jest infrastruktura elektroenergetyczna, pojawiła się uprawa pseudorobinii akacjowej. W dniu 9 maja 2012 r. wnioskodawczyni uzyskała w toku niniejszego postępowania – w trybie zabezpieczenia – zezwolenie na dokonanie wycinki wzrastających w linię drzew nasadzeń w postaci pseudorobinii akacjowej na obszarze, na którym jest posadowiona linia elektroenergetyczna.(...) S.A.z siedzibą wP.zleciły wycinkę firmie zewnętrznej. W 2015 r. plantacja pseudorobinii akacjowej nadziałkach (...)została zlikwidowana przez ówczesnych właścicieli. Aktualnie na ww. działkach nie jest uprawiana pseudorobinia akacjowa.
Od czasu powstania w 1976 r. linia elektroenergetyczna 400 kv relacjiK.–D.nie zmieniła swojego przebiegu. Jest to linia o magistralnym znaczeniu. Stanowi część szyny północnej krajowego systemu energetycznego, który zasila w energię elektrycznąK.iG., a także system elektroenergetyczny Szwecji.
Dowód:
- zeznaniaD. D. (2)- k. 132-133,
- zeznania uczestniczki postępowania - k. 374,
- umowa generalna z dnia 07.03.2012 r. - k. 230-261,
- pismoK. R. (2)z dnia 23 marca 2015 r. – k. 622,
- pismoK. R. (1)z dnia 23 marca 2015 r. – k. 627,
- dokumentacja fotograficzna – k. 623-625, 628-631,
- opinia uzupełniająca biegłego geodety z dnia 30.12.2016 r. z załącznikiem – k. 834.
Urządzenia położone na działkach stanowiących własnośćB. M.(...)) stanowią środki trwałe majątku wnioskodawczyni, a wcześniej jej poprzedników prawnych. Linia napowietrzna 400 kVK.–D.po jej wybudowaniu została przekazana do eksploatacji przedsiębiorstwu państwowemu pod nazwą ZachodniO.Energetyczny wP., który zrzeszałZakład (...)wS.iZakład (...)wK.. Do słupa nr(...)(T.P.) linię eksploatowałZakład (...)wS., od słupa(...)do stacjiD.Zakład (...)wK.. W 1993 r. na podstawie Zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 09 lipca 1993 r. dokonano podziału przedsiębiorstwa państwowego pod nazwąZakład (...)wS.w celu wniesienia przez Skarb Państwa zorganizowanej części mienia przedsiębiorstwa dospółki akcyjnej (...) S.A.wW..(...) spółki akcyjnej(...) S.A.wW., która zmieniła nazwę na(...) S.A.z siedzibą wL.została wniesiona m.in. linia 400 kVK.D.. Dnia 5 grudnia 2007 r. nadzwyczajne walne zgromadzenie(...) S.A.z siedzibą wL.podjęło uchwałę o podziale spółki przez wydzielenie w trybie określonym wart. 529 § 1 pkt 4 k.s.h.w drodze przeniesienia części majątku spółki na(...) S.A.z siedzibą wW.. Podział został dokonany na zasadach określonych szczegółowo w planie podziału uzgodnionym przez spółkę i spółkę przejmującą w dniu 30 sierpnia 2007 r. ogłoszonym w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nr 194 ((...)) pozycja 12425 z dnia 05 października. Podział miał na celu realizację „Programu dla elektroenergetyki” przyjętego przez Radę Ministrów w dniu 28 marca 2006 r. zakładającego całkowite wydzielenie operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego ((...)) razem z majątkiem sieciowym z(...) S.A.(po zmianie nazwy(...) S.A.) i przekazanie wydzielonego OSP Skarbowi Państwa. W toku podziału nastąpiło wyłączenie z majątku spółki dzielonej materialnych i niematerialnych składników potrzebnych do realizacji zadań OSP stanowiących odrębne przedsiębiorstwo w rozumieniuart. 55(

    1)kc, a także zobowiązań obciążających wydzielone przedsiębiorstwo o przejęcie ich przez(...) S.A.z siedzibą wW.. Skutkiem tego(...) S.A.z siedzibą wW.przejęła majątek sieciowyspółki (...) S.A.z siedzibą wL., w tym linie energetyczną 400 kV relacjiK.-D.. W 2008 r.spółka (...) S.A.przeniosła swoją siedzibę zW.do miejscowościK., a 09 stycznia 2013 r. zmieniła nazwę na(...) Spółka Akcyjna.
Dowód:
- zeznania świadkaD. D. (2)- k. 133-134,
- karta wstępna - k. 28,
- zestawienie inwentarza linii napowietrznej 400 kV relacjiK.-D.– k. 34-35,
- zarządzenie Ministra Przemysłu z dnia 09 lipca 1993 r. nr 196/O./93 - k. 149-150,
- wykaz składników majątkowych przekazanych do(...) S.A.- k. 151,
- protokół zdawczo odbiory z przekazania- przejęcia linii i stacji najwyższych napięć zZakładu (...)do(...) S.A.- k. 152- 156,
- załącznik nr 1:G.przekazania obiektów - k. 157,
- załącznik nr 1 a - k.161-163,
- załącznik nr 1 b - k. 164- 166,
- akt notarialny A Nr(...)- k. 167-172,
- wykaz zarządzeń Ministra Przemysłu i Handlu wydanych na podstawieustawy z dnia 05.02.1993 r.o przekształceniu własnościowych niektórych przedsiębiorstw państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki - k. 173- 177,
- załącznik nr 2 do uchwały walnego zgromadzeniaspółki akcyjnej (...)- k. 180,
- odpis KRS - k. 183- 198,
- akt notarialny rep. A Nr(...)- k. 209 -215,
- akt notarialny rep. A Nr(...)- k. 216- 223,
- Monitor Sądowy i Gospodarczy(...)- k. 199- 208.
Sąd zważył, co następuje:
Wniosek okazał się częściowo zasadny.
Nowelizacją, która weszła w życie 3 sierpnia 2008 r., ustawodawca wprowadził do systemu prawnego ograniczoneprawo rzeczowew postaci służebności przesyłu. Zgodnie zart. 3051kcnieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa wart. 49 § 1 kc, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu). Ustanowienie służebności przesyłu może nastąpić na rzecz podmiotu, który jest przedsiębiorcą i prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Przedmiotem działalności takiego przedsiębiorcy powinna być działalność związana z wykorzystaniem urządzeń przesyłowych.
Na płaszczyźnie przedmiotowej sprawy wnioskodawczyni domagała się stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści służebności, ewentualnie stwierdzenia nabycia służebności przesyłu w związku zart. 292 kc, powołując się na niezmienne i nieprzerwane samoistne posiadanie służebności skutkujące jej zasiedzeniem.
Stosownie do treści z treściąart. 3054kcdo służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych. Te z kolei stanowią, że do nabycia służebności gruntowej w drodze zasiedzenia stosuje się przepisy o zasiedzeniu nieruchomości. Zatem nabycie służebności przesyłu może nastąpić po upływie dwudziestoletniego okresu korzystania z rzeczy w dobrej wierze oraz trzydziestoletniego okresu korzystania z rzeczy w przypadku złej wiary (art. 172 kc). Przyjęcie dłuższego okresu zasiedzenia wynika z zastosowania art. 9 ustawy z dnia 28.07.1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz.U.1990.55.321), która wprowadziła dłuższe terminy niezbędne do zasiedzenia prawa, a zgodnie z którym do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się od tej chwili przepisy niniejszej ustawy; dotyczy to w szczególności możliwości nabycia prawa przez zasiedzenie.
Przepisart. 176 kczakłada, iż zaliczenie posiadania poprzednika jest możliwe, jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania.
Do dnia 30.09.1990 r. niemożliwe było nabycie prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa w drodze zasiedzenia.
Na wstępie wyjaśnić należy, że Sąd podziela ugruntowane w orzecznictwie i doktrynie stanowisko, iż jest dopuszczalne zasiedzenie służebności przesyłu - i to także przy doliczeniu okresu jej posiadania sprzed chwili wprowadzenia przepisów regulujących jej instytucję. Odnotować przy tym należy, że o ile stan faktyczny uzasadnia stwierdzenie, że do zasiedzenia doszło przed dniem 3 sierpnia 2008 r. Sąd stwierdza w takim, przypadku zasiedzenie służebności gruntowej o treści służebności przesyłu. Po wskazanej zaś dacie, dopuszczalne jest stwierdzenie zasiedzenia służebności przesyłu (uchwała SN z dnia 7 października 2008 r., sygn. III CZP 89/08,G. B.„Urządzenia przesyłowe” Wyd. 1.L. N.2008 str. 72-75). Jednoznaczne stanowisko w odniesieniu do analizowanej kwestii zajął także Sąd Najwyższy w uchwale z dnia z dnia 22 maja 2013r., III CZP 18/13, w której stwierdził, iż „Przed wejściem w życieart. 3051-3054k.c.było dopuszczalne nabycie w drodze zasiedzenia na rzecz przedsiębiorcy służebności odpowiadającej treścią służebności przesyłu. Okres występowania na nieruchomości stanu faktycznego odpowiadającego treści służebności przesyłu przed wejściem w życieart. 3051-3054k.c.podlega doliczeniu do czasu posiadania wymaganego do zasiedzenia tej służebności”. Należy zwrócić uwagę, że w postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia Sąd stosuje do orzeczenia odpowiednio przepisy dotyczące stwierdzenia nabycia spadku, co oznacza, że z urzędu bada, czy doszło do zasiedzenia, a jeśli tak, to przez kogo i kiedy. Stwierdzenie zasiedzenia jest bowiem orzeczeniem deklaratoryjnym, stwierdzającym jedynie zaistnienie pewnego nowego stanu prawnego, zatem Sąd nie jest związany wnioskami stron ani co do terminu zasiedzenia, ani co do wskazania osoby, na rzecz której zasiedzenie ma być stwierdzone (postanowienie Sądu Najwyższego z 21 listopada 2013r., III CSK 316/12). Podkreślenia w tym miejscu wymaga ponadto okoliczność, iż Sądowi znana jest treść postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2016 r., wydanego w sprawie IV CSK 510/15, gdzie wskazano że z chwilą uzyskania – na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych - własności urządzeń przesyłowych, posadowionych na nieruchomościach będących wówczas własnością Skarbu Państwa, przedsiębiorstwo państwowe uzyskiwało – z mocy prawa oraz jako prawo związane z własnością tych urządzeń i obciążające owe nieruchomości – służebność gruntową odpowiadającą treścią służebności przesyłu. W ocenie Sądu katalog ograniczonychpraw rzeczowychjest zamknięty, zaś kwestie związane z ustanowieniem służebności (w tym gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu)kodeks cywilnynormuje w sposób wyczerpujący.
Przeprowadzone postępowanie wykazało, iż nieruchomości stanowiące działki gruntu(...)(uprzednio(...), położone w miejscowościP., gminaR., powiat(...), dla których Sąd Rejonowy w(...)IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgi wieczyste o numerach odpowiednio(...)i(...)do dnia 05 lutego 2003 r. stanowiły własność Skarbu Państwa, który przejął je na podstawie dekretu z dnia 18 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Do 31 lipca1992 r.działką (...)(z której wydzielone następniedziałkę (...)) zarządzał Kombinat Państwowych Gospodarstw Leśnych wS.. Po likwidacji kombinatu zarząd naddziałkami nr (...)przejęła(...)wW., która 05 lutego 2003 r. zawarła zJ.J.–D.umowę sprzedaży. W dniu 15 stycznia 2015 r.J. D.sprzedała natomiastK. R. (1)działkę (...)położoną w miejscowościP., która powstała w wyniku podziału geodezyjnegodziałki (...)na wskazanądziałkę (...)orazdziałkę nr (...). W tej samej dacieJ. D.sprzedałaK. R. (2)działkę gruntu nr (...)orazdziałkę nr (...)położone w miejscowościP.. Ostatecznie w dniu 4 grudnia 2015 r. uczestnikK. R. (2)sprzedał na rzeczB. M.działki gruntu nr (...)położone w miejscowościP.. W tej samej dacie uczestniczkaK. R. (1)sprzedałaB. M.działkę numer (...)położoną w miejscowościP..
Sąd ustalił, iż na nieruchomości:
- stanowiącejdziałkę (...)(wydzieloną zdziałki (...)) usytuowana była i jest linia elektroenergetyczna 400 kV, relacjiK.-D., w ramach której znajdują cztery konstrukcje wsporcze podtrzymujące linię. Dwa słupy są przelotowe, oznaczone numerami(...), a dwa słupy są oporowo - narożne oznaczone numerami(...). Linia ta nadziałce (...)zajmujące pas gruntu o długości(...),70 m, szerokości w skrajnych punktach od 20,50 m do 25,30 m (średnio 23,30 m) i powierzchni 2,9982 ha.
- stanowiącejdziałkę (...)usytuowana była i jest linia elektroenergetyczna 400 kV, relacjiK.-D., w ramach której znajduje się jedna konstrukcja wsporcza - słup przelotowy oznaczony numerem 266, który podtrzymuje dalszy odcinek linii. Linia ta nadziałce (...)zajmujące pas gruntu o długości 94,20 m, średniej szerokości 20,80 m i o powierzchni 0,1972 ha.
W świetle zgromadzonych w przedmiotowej sprawie dowodów nie ulega przy tym wątpliwość, że od momentu wybudowania linii napowietrznej 400 kV, relacjiK.–D., korzystanie z urządzeń przesyłowych położnych na nieruchomościB. M.sprowadzało się (i nadal się sprowadza) do dokonywania dystrybucji energii elektrycznej, eksploatacji, kontroli, przeglądów, konserwacji, modernizacji, remontów, usuwania awarii, wymianie urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej. Urządzenia energetyczne nadziałkach nr (...)eksploatowane były i są obecnie przez(...) Spółkę Akcyjnąz siedzibą wP., która odpowiada za utrzymanie linii w stanie technicznym pozwalającym na bezawaryjną pracę. Pracownicy tej spółki co najmniej dwa razy do roku dokonują sprawdzeń stanu technicznego linii, podczas których dokonują oględzin, oceny stanu technicznego słupów, izolacji przewodów. Na podstawie tych oględzin(...) S.A.z siedzibą wP.zwracają się do właściciela linii-(...) S.A.w miejscowościK.o zgodę na wykonanie prac remontów, których koszty ponosi wnioskodawca. 10 lat temu dokonano modernizacji linii, która polegała na wymianie linki odgromowej. Do usuwania awarii wykorzystywany jest ciężki sprzęt: podnośniki oraz samochody. Oględziny nie wymagały i nie wymagają użycia ciężkiego sprzętu – dokonywane są przy użyciu samochodu terenowego przemieszczającego się wzdłuż linii, albo pracownicy realizują je obchodząc linię.
Jednocześnie brak jest w ocenie Sądu podstaw do przyjęcia, aby na przestrzeni lat poprzednicy prawni wnioskodawczyni, bądź też ona sama, zobowiązywali właścicieli działek na których posadowiona jest infrastruktura elektroenergetyczna do powstrzymywania się od uprawiania gruntów i wznoszenia budowli oraz utrzymywania roślinności przekraczającej 3 metry wysokości - pod liniami, obok słupów oraz w odległości po 25 metrów od osi linii. Brak jest też podstaw do przyjęcia, że w okresie poprzedzającym zainicjowanie postępowania w niniejszej sprawie – wnioskodawczyni lub jej poprzednicy prawni dokonywali wycinki plantacji pseudorobinii akacjowej. Składając zeznania w dniu 5 listopada 2012 r. świadekD. D. (2)wskazywał, że wycinka tego rodzaju miała miejsce, co potwierdzone zostało twierdzeniami ówczesnej uczestniczki przesłuchanej w charakterze strony. Należy jednak zauważyć, że miało to miejsce już po zabezpieczeniu roszczenia wnioskodawczyni przez Sąd postanowieniem z dnia 9 maja 2012 r. poprzez zezwolenie wnioskodawczyni na dokonanie takowej wycinki. Jako że wycinka ta miała miejsce już po upływie okresu zasiedzenia (o czym w dalszej kolejności), brak jest podstaw do twierdzenia, że stanowiła ona czynność związaną z faktycznym korzystaniem przez wnioskodawczynię z działek uczestniczki w trakcie biegnącego okresu zasiedzenia. Odnotować w tym miejscu należy, że w 2015 r. uprawa pseudobobinii została zlikwidowana i tak stan utrzymuje się po dziś dzień. Wskazać nadto należy, że korzystanie przez wnioskodawczynię i jej poprzedników prawnych z urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej położnej na nieruchomości stanowiącejdziałki (...)nie było ani ustalane ani konsultowane z właścicielem nieruchomości, w tym z uczestniczką. Opisane czynności, dokonywane bez zgody właścicieli działek.
W dalszej kolejności Sąd badał czy do objęcia w posiadanie tego prawa doszło w dobrej czy w złej wierze i uznał, iż miało ono charakter objęcia w dobrej wierze.Artykuł 7kcnakazuje przyjąć, że wejście w posiadanie nastąpiło w dobrej wierze. „Domniemanie dobrej wiary (art. 7 KC) może być dopiero obalone przez wykazanie, że stan faktyczny jest inny, niż domniemanie nakazuje uznawać, a zatem niezbędne jest przeprowadzenie dowodu przeciwieństwa. Poddanie w wątpliwość stanu dobrej wiary nie pozwala jeszcze nawet Sądowi na dokonanie ustalenia innego niż nakazane domniemaniem ustalenie dobrej wiary. Domniemanie zawarte wart. 7 KCnakazuje zatem rozstrzygnąć na korzyść dobrej wiary sytuację, gdy zgromadzony i prawidłowo oceniony materiał dowodowy nie wystarcza do usunięcia niepewności co do dobrej lub złej wiary.” – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15.02.2017r., II CSK 157/16. W ocenie Sądu pozytywna wiedza przedsiębiorstwa przesyłowego, które swoje czynności wykonywało w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa oraz na nieruchomości Skarbu Państwa, przesądza o przyjęciu w niniejszej sprawie wniosku, iż do objęcia nieruchomości w posiadanie w zakresie przebiegu linii energetycznej doszło w dobrej wierze. Analiza stanu faktycznego wskazuje, że w terminach objęcia służebności w posiadanie, poprzednicy prawni wnioskodawczyni (osoby wchodzące w skład organów przedsiębiorstw państwowych) pozostawali w usprawiedliwionym przekonaniu, iż posiadanie służebności odpowiadającej aktualnej treści służebności przesyłu jest posiadaniem wykonywanym z poszanowaniem prawa właściciela nieruchomości, na których znajdowały się urządzenia infrastruktury energetycznej. Istotnym z punktu widzenia uzyskania przez poprzednika prawnego wnioskodawczyni posiadania omawianych nieruchomości w dobrej wierze, jest też fakt, że budowa liniiK.–D.w latach siedemdziesiątych przeprowadzana była na gruncie państwowym przez przedsiębiorstwo państwowe, zaś po jej wzniesieniu pozostawała w dyspozycji tego przedsiębiorstwa.W dacie wzniesienia linii Skarb Państwa - ówczesny właściciel nieruchomości oraz jednocześnie inwestor i właściciel linii - godził się na zajęcie swoich nieruchomości w zakresie niezbędnym do wzniesienia urządzeń i późniejszej ich eksploatacji. Skarb Państwa będący właścicielem gruntów, był jednocześnie organem założycielskim przedsiębiorstwa państwowego, obowiązanym do wyposażenia przedsiębiorstwa w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu. Z chwilą nabycia odrębnej od Skarbu Państwa własności ("uwłaszczenia")przedsiębiorstwo państwowe Zakład (...)wS.niewątpliwie powinno mieć świadomość, że grunty, nad którymi przebiega linia nie są jego własnością, co nie jest jednak tożsame z wiedzą o braku uprawnienia do korzystania z tych gruntów w dotychczasowym zakresie. Sposób i zakres korzystania z gruntów, jak też konieczność takiego korzystania w związku z celem działalności przedsiębiorstwa nie uległy zmianie. Brak jest w ocenie Sadu jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia, że prawo do posiadania było kwestionowane. Odnotowania wymaga przy tym okoliczność, że właściciel zajętych nieruchomości (Skarb Państwa) w żaden sposób nie podważał tego prawa, ani zakresu posiadania i nie ingerował w nie. Nie istniały zatem obiektywne przesłanki do powzięcia wątpliwości co do zgody właściciela na użytkowanie linii w dotychczasowy sposób. Poprzednik prawny wnioskodawczyni miał zatem uzasadnione podstawy do przeświadczenia, że posiadanie jest zgodne z wolą właściciela i wynikającym z niej uprawnieniu do korzystania z nieruchomości w dotychczasowym zakresie. Również podziałprzedsiębiorstwa państwowego Zakładu (...)wS., dokonany przez organ państwowy a zatem przy udziale Skarbu Państwa (ówczesnego właściciela zajętych nieruchomości) nie skutkował jakimikolwiek działaniami właściciela dla uregulowania, czy zmiany istniejącej sytuacji prawnej i faktycznej nieruchomości zajętych pod linię, która nadal pozostawała w dyspozycji(...) S.A.wraz z niezakłóconym korzystaniem z nieruchomości Skarbu Państwa. Wnioskodawczyni i jej poprzednicy prawni posiadali służebność i wykonywali związane z nią prawa za co najmniej dorozumianą akceptacją właściciela. Sama świadomość, że grunty, przez które przebiega linia nie są własnością wnioskodawczyni nie podważyła skutecznie uzasadnionego przeświadczenia, że zakres posiadania służebności jest zgodny z wolą właściciela, który najpierw zezwolił na wybudowanie linii na własnych gruntach, udostępnił grunt pod budowę i akceptował jej wykorzystywanie, a następnie będąc podmiotem przekształceń ustrojowych i własnościowych oraz uczestnicząc w przekształceniach przedsiębiorstwa, nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń, roszczeń, czy też woli zmiany istniejącego stanu rzeczy przez odmienne uregulowanie stosunków prawnych. W takim przeświadczeniu dodatkowo utwierdzał wnioskodawczynię i jej poprzedników prawnych fakt niekwestionowania tego stanu rzeczy przez wiele lat, pomimo niewątpliwie znacznego zakresu i oczywistości ingerencji w nieruchomości.
Wszystkie powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż domniemanie dobrej wiary, jakie statuujeart. 7 kc, nie zostało na płaszczyźnie przedmiotowej sprawy obalone. Powyższe implikuje stwierdzenie, że wystarczającym dla zasiedzenia służebności przesyłu przez wnioskodawczynię był na płaszczyźnie przedmiotowej sprawy okres 20 letni.
Przedsiębiorstwa państwowe posiadały zdolność posiadania we własnym imieniu służebności, które wykonywały w stosunku do nieruchomości stanowiących własność osób fizycznych. Taka zdolność była początkowo wyłączona w stosunku do nieruchomości Skarbu Państwa. Uchylonyart. 128 kc, który w brzmieniu obowiązującym do 1 lutego 1989 roku stanowił, że socjalistyczna własność ogólnonarodowa (państwowa) przysługuje niepodzielnie Państwu (§ 1), a w granicach swej zdolności prawnej państwowe osoby prawne wykonywają w imieniu własnym względem zarządzanych przez nie części mienia ogólnonarodowego uprawnienia płynące z własności państwowej (§ 2), ustanawiał zasadę jednolitej własności państwowej, zgodnie z którąprawa rzeczowe, choćby wykonywane przez przedsiębiorstwa państwowe, w rzeczywistości pozostawały w gestii Skarbu Państwa. Konsekwencją takiego ukształtowania własności państwowej była niemożność zasiedzenia służebności odpowiadającej treścią służebności przesyłu przez przedsiębiorstwo państwowe na gruncie należącym do Skarbu Państwa. Przepisart. 172 kcwyłącza bowiem dopuszczalność zasiedzenia danego prawa przez podmiot, do którego ono w istocie należy. Sąd zachował w polu widzenia, że w dacie wejścia w życie nowelizacjiart. 128 kc, a więc z dniem 1 lutego 1989 r. przedsiębiorstwa państwowe uzyskały możliwość posiadania we własnym imieniu nieruchomości państwowych. Jednocześnie Sad dostrzega, że dopiero z dniem 1 października 1990 r., na mocy art. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, został uchylonyart. 177 kc, co skutkowało powstaniem możliwości zasiedzenia nieruchomości Skarbu Państwa. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w postanowieniu z dnia 4 lipca 2014 r., II CSK 551/13 Sąd Najwyższy stwierdził, iż „Bieg terminu zasiedzenia służebności linii przesyłowej znajdującej się w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, przebiegającej po działce stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej w zarządzie innej państwowej osoby prawnej, nie mógł się rozpocząć przed dniem 5 grudnia 1990 r. Rozstrzygającym momentem dla oceny dobrej czy złej wiary posiadacza jest data uzyskania posiadania. Późniejsze zmiany świadomości posiadacza pozostają bez wpływu na tę ocenę i w konsekwencji na długość okresu niezbędnego do tego pierwotnego sposobu nabyciaprawa rzeczowego. O przypisaniu posiadaczowi dobrej lub złej wiary przy wykonywaniu posiadania decydują okoliczności opisujące jego stan świadomości w chwili objęcia władztwa nad rzeczą.” W ocenie Sądu wskazana data właściwa jest jednak w przypadku uwłaszczenia w zakresie prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków. Uwłaszczenie zaś innych składników majątkowych (w tym infrastruktury elektroenergetycznej) nastąpiło mocą ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. z 1991 r. Nr 2, poz. 6), a więc z dniem 7 stycznia 1991 r. i ta data jest miarodajna dla rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia w niniejszej sprawie. Z tą bowiem datą dotychczasowe przedsiębiorstwa państwowe stały się w pełni odrębnymi podmiotami i mogły nabywać prawa we własnym imieniu i na własny rachunek.
Przedmiotem analizy Sądu były również podmioty, które posiadały służebność i czy doszło do przeniesienia posiadania służebności. Stosownie bowiem doart. 176 § 1 kcprzedsiębiorca energetyczny może doliczyć do swojego (i swoich poprzedników prawnych) okresu posiadania okres posiadania Skarbu Państwa, (jako poprzednika w posiadaniu), o ile zostaną spełnione wskazane w tym przepisie przesłanki. Dotyczy to przede wszystkim obowiązku udowodnienia przez przedsiębiorcę energetycznego, że doszło do przeniesienia posiadania na rzecz jego lub jego poprzedników prawnych przez Skarb Państwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2013 r., IV CSK 672/12). Sąd ustalił, iżZakład (...)wS.ulegał przekształceniom. W 1993 r. na podstawie Zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 09 lipca 1993 r. dokonano podziału przedsiębiorstwa państwowego pod nazwąZakład (...)wS.w celu wniesienia przez Skarb Państwa zorganizowanej części mienia przedsiębiorstwa dospółki akcyjnej (...) S.A.wW..(...) spółki akcyjnej(...) S.A.wW., która zmieniła nazwę na(...) S.A.z siedzibą wL.została wniesiona m.in. linia 400 kVK.D.. Dnia 5 grudnia 2007 r. nadzwyczajne walne zgromadzenie(...) S.A.z siedzibą wL.podjęło uchwałę o podziale spółki przez wydzielenie w trybie określonym wart. 529 § 1 pkt 4 k.s.h.w drodze przeniesienia części majątku spółki na(...) S.A.z siedzibą wW.. Podział został dokonany na zasadach określonych szczegółowo w planie podziału uzgodnionym przez spółkę i spółkę przejmującą w dniu 30 sierpnia 2007 r. ogłoszonym w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nr 194 ((...)) pozycja 12425 z dnia 05 października. Podział miał na celu realizację „Programu dla elektroenergetyki” przyjętego przez Radę Ministrów w dniu 28 marca 2006 r. zakładającego całkowite wydzielenie operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego ((...)) razem z majątkiem sieciowym z(...) S.A.(po zmianie nazwy(...) S.A.) i przekazanie wydzielonego OSP Skarbowi Państwa. W toku podziału nastąpiło wyłączenie z majątku spółki dzielonej materialnych i niematerialnych składników potrzebnych do realizacji zadań OSP stanowiących odrębne przedsiębiorstwo w rozumieniuart. 551kc, a także zobowiązań obciążających wydzielone przedsiębiorstwo o przejęcie ich przez(...) S.A.z siedzibą wW.. Skutkiem tego(...) S.A.z siedzibą wW.przejęła majątek sieciowyspółki (...) S.A.z siedzibą wL., w tym linie energetyczną 400 kV relacjiK.-D.. W 2008 r.spółka (...) S.A.przeniosła swoją siedzibę zW.do miejscowościK., a 09 stycznia 2013 r. zmieniła nazwę na(...) Spółka Akcyjna.
Podkreślenia wymaga, iż w dokumentacji sporządzonej przez poprzedników prawnych wnioskodawczyni przed datą wejścia w życieart. 305'kcregulujących instytucję „służebności przesyłu” nie znalazły się i nie mogły się znaleźć zapisy dotyczące wprost przeniesienia posiadania służebności, gdyż instytucja ta w prawie polskim w ogóle nie była uregulowana.
Zwrócić należy uwagę na powiązanie wykonywania posiadania służebności z własnością urządzenia przesyłowego, bowiem własność urządzenia przesyłowego oraz służebność przesyłu wchodzą w skład przedsiębiorstwa, wszelkie więc czynności prawne dotyczące tego przedsiębiorstwa, zgodnie z treściąart. 552kc, dotyczą również tych składników. Przeniesienie własności urządzenia przesyłowego jako składnika przedsiębiorstwa daje faktyczną możliwość wykonywania służebności przesyłu, a w konsekwencji decyduje o przeniesieniu posiadania.
Z urzędu, niezależnie od wniosku stron, Sąd jest zobowiązany doliczyć okres posiadania poprzednika prawnego, w razie spełnienia ku temu ustawowych przesłanek (por. postanowienie Sadu Najwyższego z dnia 30 października 2013r. sygn. VCSK 488/12). Sąd powinien również ustalić z urzędu od jakiej daty zasiedzenie rozpoczęło swój bieg.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał, iż początek biegu terminu zasiedzenia służebności przesyłu należy liczyć od dnia 7 stycznia 1991 r. Przy uwzględnieniu 20 letniego okresu niezbędnego dla stwierdzenia zasiedzenia, zasiedzenia służebności przesyłu nastąpiło z dniem 7 stycznia 2011 r. na rzecz wnioskodawczyni, która wówczas nosiła nazwę(...) S.A.z siedzibą w miejscowościK.,
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w punkcie I i II sentencji postanowienia. Wskazać należy, odnosząc się do aspektu podmiotowego sprawy, że zwolnienie od udziału w sprawieJ. D.i kontynuowanie niniejszego postępowania bez jej udziału w sprawie nie stanowi w ocenie Sądu nieważności postępowania (postanowienie SN z dnia 17 listopada 2009 r., III CSK 28/09).
Integralną częścią orzeczenia Sądu uczynił opinię uzupełniającą biegłej geodetyK. P.z dnia 30 grudnia 2016 r. z załącznikiem oraz opinię uzupełniającą biegłej geodetyK. P.z dnia 21 kwietnia 2017 r. z załącznikiem, znajdującymi się na k. 831-837 oraz na k. 885-889. Wyjaśnienia wymaga załącznik do pierwszej ze wskazanych opinii w postaci mapy nie został sporządzany zgodnie z wymogami warunkującymi wpis do księgi wieczystej, w związku z czym Sąd bazował także na opinii z dnia 21 kwietnia 2017 r., do której załączono prawidło sporządzony załącznik. Jeśli zaś chodzi o powierzchnię służebności przesyłu nadziałce nr (...)Sąd uwzględnił powierzchnię wskazaną przez biegłą pisemnej opinii uzupełniającej z dnia 21 kwietnia 2017 r. Wnioskodawczyni zgłosiła do wskazanych opinii szereg zarzutów, spośród których najistotniejszym był ten, iż pas służebności przesyłu wyznaczony dla zasiedzenia oznaczony został zbyt wąsko – ograniczony szerokością przewodów. Wnioskodawczyni utrzymywała, że pas ten winien wynosić 80 m (po 20 m od osi linii z każdej ze storn). Ponadto wnioskodawczyni wskazywała, że niezależnie od tego, czy postępowanie dotyczy zasiedzenia służebności przesyłu, czy też jej ustanowienia winno się brać pod uwagę przy wyznaczeniu pasa służebności dopuszczalne normy hałasu, pola elektromagnetycznego. Wnioskodawczyni podkreśliła, że w okresie zasiedzenia w pasie o szerokości 80 m wzdłuż linii dochodziło do emisji pola elektromagnetycznego i hałasu, co stanowi o tym, że w taki zakresie wnioskodawczyni korzystała z nieruchomości uczestniczki. Sąd nie podziela zaprezentowanych powyżej zapatrywań z następujących względów. Przy ustalaniu zakresu zasiedzenia służebności Sąd bada jedynie czynności, które podmiot ubiegający się o stwierdzenie zasiedzenia wykonywał, natomiast poza zakresem zainteresowania Sądu pozostaje bierne zachowanie polegające na konieczności znoszenia oddziaływania elektroenergetycznego. Dlatego też zakres zasiedzenia wyznaczony jest zakresem faktycznego iczynnegowykonywania służebności, który zasadniczo uzależniony jest od szerokości skrajnych punktów linii. Stwierdzenie zasiedzenia nie tworzy zdaniem Sądu nowego prawa, ale stwierdza jego powstanie w granicach praktykowanego w sposób czynny i wykazanego realizowania treści konkretnego prawa na przestrzeni lat. Powyższe zapatrywanie jest ugruntowane zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie, gdzie powszechnie przyjmuje się, iż zasiedzenie służebności przesyłu ograniczone jest jedynie do służebności czynnej, a niedopuszczalne pozostaje w odniesieniu do służebności biernej. Konkluzja tego rodzaju wypływa także z orzeczeń, na które powołuje się wnioskodawczyni dla wsparcia prezentowanego stanowiska. Pełnomocnik wnioskodawczyni zdaje się bowiem nie zauważać, że orzeczenia, które przywołuje tyczą się spraw o ustanowienie służebności, nie zaś o zasiedzenie służebności. Emisja hałasu i pola elektromagnetycznego, na które powołuje się pełnomocnik wnioskodawczyni, w ocenie Sądu nie jest czynnym, aktywnym wykonywaniem służebności, a wpisuje się jedynie w sferę oddziaływania linii energetycznych. Wyraźnego podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie nie wykazano, aby w ramach aktywnej realizacji czynności wpisujących się w prawo służebności były podejmowane w okresie zasiedzenia przez wnioskodawczynię lub jej poprzedników prawnych czynności wykraczające poza skrajne punkty przewodów (np. wycinka, o czym była mowa powyżej). W polu wiedzenia należy przy tym zachować, że w realiach przedmiotowej sprawy mamy do czynienia z liną wysokiego napięcia, której szerokość (rozstaw skrajnych punktów linii) w najwęższym punkcie wynosi aż 20,50 m. W ocenie Sądu szerokość ta jest całkowicie wystarczająca do zapewnienia prawidłowego i bezpiecznego eksploatowania linii. Przestrzeń ta zapewnia swobodny dostęp do przewodów linii, słupów, a także umożliwia przemieszczanie się w tak wyznaczonej strefie, nawet przez ciężki sprzęt. Sąd rozważałaby wyznaczenie pasa służebności poza punktami skrajnymi linii przesyłowej, w przypadku linii średniego lub niskiego napięcia, gdzie wyznaczona według powyższych wytycznych przestrzeń mogłaby okazać się niewystarczająca dla np. objechania pojazdem słupa. Należy mieć przy tym na uwadze, że plantacja pseudorobinii akacjowej została już zlikwidowana. Kwestie bezpieczeństwa, na które powołuje się w tym względzie wnioskodawczyni, nie mogą stanowić obecnie uzasadnienia dla ustanowienia zasiedzenia w pasie o szerokości 80 m. Strefy ochronne i strefy oddziaływania linii, co do których wnioskodawczyni twierdzi, że wpisują się w prawo służebności, mogą być zdaniem Sądu brane pod uwagę wyłącznie przy ustanawianiu służebności przesyłu za wynagrodzeniem. Należy wyraźnie odnotować, że gdyby wytyczyć pas służebności przesyłu zgodnie z wolą wnioskodawczyni, to w sprawie o zasiedzenie służebności przesyłu wnioskodawczyni ta uzyskałaby efekt właściwy dla ustanowienie służebności przesyłu, nie będąc jednocześnie zobowiązaną do żadnej gratyfikacji finansowej na rzecz właściciela gruntu. W ocenie Sądu jest to niedopuszczalne. O ile zaś wnioskodawczyni zależało na uzyskaniu możliwości szerszego eksploatowania gruntu i przestrzeni nad gruntem uczestniczki - zasadnym było zainicjowanie postępowania o ustanowienie służebności przesyłu, nie zaś o zasiedzenie, gdzie istotą pozostaje zakres faktycznego korzystania przez przedsiębiorcę przesyłowego z gruntu i przestrzeni nad nim w ramach aktywnej realizacji czynności wpisujących się w prawo służebności przesyłu. Uwzględniając powyższe wywody, Sąd oddalił wniosek wnioskodawczyni o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego elektroenergetyka na okoliczność ustalenia terenu umożliwiającego eksploatację, naprawy, modernizację, remonty i usuwanie awarii linii.
Kolejnym zarzutem podniesionym w stosunku do opinii biegłego geodety było zaniechanie ujawnienia tej pracy geodezyjnej w zasobie geodezyjnym i kartograficznym. W związku z załączeniem do opinii uzupełniającej z dnia 21 kwietnia 2017 r. załącznika w prawidłowej formie zarzut ten pozostaje bezprzedmiotowy.
Co się zaś tyczy zarzutu nieprawidłowego określenia przez biegłą powierzchni pod słupem, Sąd wskazuje w sprawach o zasiedzenie służebności przesyłu wyliczenie powierzchni pod słupem może mieć walor jedynie pomocniczy. Ma to istotne znaczenie przy ustanawianiu służebności przesyłu, w przypadku zaś jej zasiedzenia mamy do czynienia z wyznaczeniem pasa podlegającego zasiedzeniu, który to pas obejmuje powierzchnię pod słupem.
Mając na uwadze powyższe Sąd częściowo oddalił wniosek wnioskodawczyni, co znalazło odzwierciedlenie w punkcie III sentencji.
Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie ustalono w oparciu o całokształt zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów dokumentarnych, których autentyczność nie była przez strony kwestionowana, ani też nie wzbudziła wątpliwości Sądu. Sąd uznał za wiarygodne zeznania przesłuchanego w sprawie świadkaD. D. (2)orazJ. D.przesłuchanej w charakterze uczestniczki, albowiem treść ich zeznania i twierdzenia były logiczne, spójne i znalazły potwierdzenie w materiale dokumentarnym. Sąd poczynił w sprawie ustalenia także w oparciu o konkluzje uzupełniającej opinii biegłego sadowego z dnia 30 grudnia 2016 r. z załącznikiem oraz opinię uzupełniającą biegłej geodetyK. P.z dnia 21 kwietnia 2017 r. z załącznikiem, znajdującymi się na k. 831-837 oraz na k. 885-889. Została ona sporządzona przez osobę dysponująca wiedzą specjalistyczną, w sposób kompletny. Zrzuty wnioskodawczyni sformułowane względem opinii nie podważyły w ocenie Sądu jej konkluzji.
Ujęte w punkcie IV sentencji postanowienia orzeczenie o kosztach sądowych Sąd oparł o treśćart. 520 § 1 kpcprzejmując, iż każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, w tym koszty instancji odwoławczej. Zgodnie zart. 520 kpckażdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (§1). Jeżeli jednak uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości. To samo dotyczy zwrotu kosztów postępowania wyłożonych przez uczestników (§2). Stanowisko takie uzasadnione jest niezależnością i samodzielnością udziału w tym postępowaniu każdego uczestnika. W rezultacie każdy uczestnik postępowania nieprocesowego ponosi koszty związane z: poszczególnymi czynnościami, których dokonał; z jego udziałem w postępowaniu; z czynnościami procesowymi sądu, podjętymi w jego interesie. Wskazane zasady obowiązują tak w postępowaniu nieprocesowym wszczynanym na wniosek zainteresowanego, jak i z urzędu. W realiach przedmiotowej sprawy Sąd nie dopatrzył się okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od opisanej powyżej reguły i zasądzenie na rzecz którejkolwiek ze stron zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów instancji odwoławczej.
W punkcie V sentencji postanowienia Sąd orzekł o nieuiszczonych kosztach sądowych, na które złożyły się: niepokryta z zaliczek uiszczonych przez wnioskodawczynie na pokrycie kosztów wynagrodzenia biegłego (opiewających na łączna kwotę 10.577,72 zł) należność stanowiąca różnicę pomiędzy łączną kwotą wynagrodzenia biegłego sądowego 12.504,76 zł a ww. sumą zaliczek. Pozostałe uiszczane przez wnioskodawczynię zaliczki pokryły koszty pozyskiwanej przez Sąd na potrzeby postępowania dokumentacji i inne koszty (np. koszty przejazdu na oględziny). Sąd kwotą nieuiszczonych kosztów sądowych w wysokości1.927,04 zł. obciążył wnioskodawczynię nakazując ściągniecie od niej wskazanej kwoty.
SSR Małgorzata Kowalska