Sąd Rejonowy w Słupsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1236/16
Data wyroku: 2017-11-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Katarzyna Niemczyk

Sygn. akt I Ns 1236/16

POSTANOWIENIE
Dnia 9 listopada 2017r.
Sąd Rejonowy w Słupsku I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodnicząca: SSR Katarzyna Niemczyk
Protokolant: st.sekr.sąd.M. K.
po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 roku w Słupsku na rozprawie sprawy
z wnioskuK. F.,A. R.
z udziałemSpółdzielni Mieszkaniowej (...)z siedzibą wS.
o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia spadkowego

1
Zatwierdza uchylenie się przezK. F.od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku przypadającym jej na podstawie ustawy po ojcuJ. B., zmarłym w dniu 23.11.2015r. wS., ostatnio stale zamieszkałym wS.;

2
Zatwierdza uchylenie się przezA. R.od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku przypadającym jej na podstawie ustawy po ojcuJ. B., zmarłym w dniu 23.11.2015r. wS., ostatnio stale zamieszkałym wS.;

3
Nakazuje ściągnąć od wnioskodawczyńK. F.iA. R.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Słupsku kwoty po 50,00 zł (pięćdziesiąt złotych 00/100) tytułem opłat za złożenie oświadczeń spadkowych.

sygn. akt I Ns 1236/16

UZASADNIENIE
W dniu 29.11.2016 roku wnioskodawczynieK. F.iA. R.wniosły o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po swoim ojcuJ. B.i wniosły o przyjęcie od nich oświadczeń o odrzuceniu spadku.
W uzasadnieniu podały, żeJ. B.był zadłużony wobecSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wS., które to zadłużenie zostało w postępowaniu egzekucyjnym spłacone. Stwierdziły, że względy słuszności przemawiają za uwzględnieniem wniosku, albowiem sprzeczne z zasadami współżycia społecznego jest to, aby spłacały długi swojego ojca.
Postanowieniem z dnia 18.05.2017 roku sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnikaSpółdzielnię Mieszkaniową (...)wS.. (k. 24).
Spółdzielnia Mieszkaniowa (...)wS., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o oddalenie wniosku i zasądzenie od wnioskodawczyń solidarnie na rzecz uczestnika kosztów postępowania według norm przepisanych. (k. 34 - 37).
W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek podała, że nie wszystkie należnościJ. B.wobec spółdzielni zostały przez niego spłacone. Należności te dotyczyły zadłużenia w opłatach za lokal mieszkalny przyulicy (...)wS., które niegdyś zajmowałJ. B., i z którego został wyeksmitowany. Należności te zostały zasądzone w nakazach zapłaty wydanych przez Sąd Rejonowy w Słupsku: z dnia 3.07.1996 roku, sygn. Nc 879/96 i z dnia 12.03.1996 roku, sygn. Nc 135/96.
Uczestnik podkreślił, żeA. R.wstępnie deklarowała chęć spłaty zobowiązania zmarłego ojca, ostatecznie wycofując się ze złożonego oświadczenia.W ocenie uczestnika, wnioskodawczynie nie wykazały błędu lub groźby, które umożliwiałyby w przepisanym terminie złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłymJ. B..

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 12.03.1996 roku Sąd Rejonowy w Słupsku wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, sygn. akt Nc 135/96, w którym zobowiązałJ. B.do zapłaty na rzeczSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wS.do zapłaty kwoty 1.956,51 zł wraz z wskazanymi w nakazie zapłaty odsetkami i kosztami.
W dniu 9.05.1996 roku nakazowi zapłaty została nadana klauzula wykonalności.
(dowód: odpis nakazu zapłaty k. 43)
W dniu 3.07.1996 roku Sąd Rejonowy w Słupsku wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, sygn. akt Nc 879/96, w którym zobowiązałJ. B.do zapłaty na rzeczSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wS.do zapłaty kwoty 1.248,27 zł wraz z wskazanymi w nakazie zapłaty odsetkami i kosztami.
W dniu 28.08.1996 roku nakazowi zapłaty została nadana klauzula wykonalności.
(dowód: odpis nakazu zapłaty k. 42)
Komornik Sądowy Rewiru II przy Sądzie Rejonowym w Słupsku, sygn. akt II Km 49/98 zawiadomiłSpółdzielnię Mieszkaniową (...)wS.o wyznaczonym terminie opróżniania i opuszczenia przezJ. B.lokalu przyulicy (...)wS.- na dzień 15.04.1998 roku.
(dowód: odpis zawiadomienia k. 44)
W dniu 8.07.2015 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w SłupskuK. S.w sprawie sygn. akt Km 5586/07 wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego - nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w Słupsku w dniu 1.04.1998 roku, sygn. akt Nc 169/98, któremu została nadana klauzula wykonalności. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że całe roszczenie egzekucyjne wynikające z tytułu wykonawczego zostało zaspokojone.
(dowód: postanowienie z dnia 8.07.2015 roku k. 4)
J. B.zmarł w dniu 23.11.2015 roku wS..
(dowód: odpis skrócony aktu zgonu k. 6)
J. B.nie sporządzał testamentu.
(bezsporne)
K. F.iA. R.dowiedziały się o śmierci ojcaJ. B., w dacie w której zmarł.
(dowód: przesłuchanie wnioskodawczyń na rozprawie w dniu 28.09.2017 roku,K. F., czas nagrania 00:40:15 - 00:43:32 k. 68;A. R., czas nagrania 00:53:01 - 00:57:32 k. 69)
Około trzech miesięcy przed śmierciąJ. B.mówił córkom o tym, że nie posiada zadłużeń.
Po śmierci ojcaA. R.była u komornika wS.przyulicy (...)aby ustalić czy jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przeciwko jej ojcuJ. B.. Wówczas uzyskała informację o tym, że nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przeciwko jej ojcuJ. B..
(dowód: przesłuchanie wnioskodawczyń na rozprawie w dniu 28.09.2017 roku,K. F., czas nagrania 00:40:15 - 00:43:32 k. 68 wraz potwierdzenie wyjaśnień informacyjnych czas nagrania 00:10:13 - 00:14:34, k. 67;A. R., czas nagrania 00:53:01 - 00:57:32 k. 69)
Pismami z dnia 13.10.2016 rokuSpółdzielnia Mieszkaniowa (...)wS.wezwałaK. F.do zapłaty kwot wynikających z orzeczenia wydanego w sprawie Nc 135/96 i w sprawie Nc 1934/96.
Pismem z dnia 13.10.2016 rokuSpółdzielnia Mieszkaniowa (...)wS.wezwałaA. R.do zapłaty kwoty wynikającej z orzeczenia wydanego w sprawie Nc 879/96.
(dowód: trzy wezwania zapłaty z dnia 13.10.2016 roku k. 74)
W dniu 7.11.2016 rokuA. R.złożyła oświadczenie o rozłożeniu zadłużenia za mieszkanie przyulicy (...)wS.dotycząceJ. B.na raty po 250,00 zł miesięcznie.
(dowód: odpis pisma k. 45)
W piśmie z dnia 10.11.2016 rokuA. R.oświadczyła, że oświadczenie z dnia 7.11.2016 roku złożyła pod presją pracownika, wobec czego cofa to oświadczenie.
(dowód: odpis pisma k. 46)
Na rozprawie w dniu 28.09.2017 rokuK. F.iA. R.złożyły oświadczenia o odrzuceniu spadku przypadającym im z mocy ustawy po ojcuJ. B..
(oświadczenia spadkowe k. 71)

Sąd zważył, co następuje:
WniosekK. F.iA. R.zasługuje na uwzględnienie.
Na mocy przepisuart. 1015 § 1 i 2 Kodeksu cywilnegooświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.
Brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w §1 jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Jak stanowi przepisart. 1019 § 1, 2 i 3 Kodeksu cywilnegojeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:
1)uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;
2)spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.
Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.
Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.
Podstawę uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może stanowić błąd prawnie doniosły (art. 1019 § 2w zw. zart. 84 § 1 zdanie pierwsze i § 2 k.c.). Błędem takim nie jest nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego (tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2005 r., IV CK 799/04).
Bezsporne w sprawie było to, że wnioskodawczynieK. F.iA. R.w ciągu sześciu miesięcy od dnia dowiedzenia się o tytule powołania, tu liczonego od dnia śmierci ojcaJ. B., nie złożyły oświadczenia spadkowego.
Sporne było to, czy wnioskodawczynie były w błędzie i czy był to błąd istotny, który uzasadniałby zatwierdzenie przez sąd uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczeń spadkowych o odrzuceniu spadku.
Niekwestionowane przez uczestnika było to, że wnioskodawczynie dowiedziały się o zadłużeniuJ. B.wobec spółdzielni w wyniku wezwań do zapłaty z dnia 13.10.2016 roku.
Do czasu otrzymania wezwań do zapłaty wnioskodawczynie podjęły działania zmierzające do ustalenia spadku po zmarłym ojcu. Po śmierciJ. B.ustaliły u komornika sadowego, który prowadził za życia ojca postępowanie egzekucyjne, że zadłużenieJ. B.było spłacone. Poza tym jak zeznały, ojciec trzy miesiące przed śmiercią nie posiadał zadłużeń.
Brak jakichkolwiek wiadomości o zadłużeniu spadkodawcy w dacie jego śmierci i w ciągu najbliższych sześciu miesięcy uzasadniał niezłożenie przez wnioskodawczynie oświadczeń spadkowych.
Wbrew twierdzeniom uczestnika, nie można wymagać od spadkobierców aby ustalały wSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wS.czyJ. B.posiada zadłużenia wobec tej spółdzielni.
Tytuły wykonawcze, na które powołuje się uczestnik zostały wystawione prawie 20 lat przed śmierciąJ. B.. PonadtoJ. B.wraz z rodziną w chwili śmierci nie mieszkał w lokalu, którego dotyczą zadłużenia około 17 lat.
W tych okolicznościach trudno wymagać od wnioskodawczyń, aby podejmowały działania w spółdzielni, zmierzające do ustalenia czy ich ojciec posiada jeszcze inne niezaspokojone długi.
Informacja, którą wnioskodawczynie powzięły za życia ojca od niego samego o braku zadłużeń, jak również ustalenia poczynione w kancelarii komorniczej po śmierciJ. B., pozwalają na przyjęcie, żeK. F.iA. R.z należytą starannością ustalały rzeczywisty stan majątku spadkowego.
Brak wiedzy uzyskanej za życia spadkodawcy, czy też po jego śmierci, świadczącej o tym, że spadkodawca pozostawił zadłużenie, pozwala przyjąć, że wnioskodawczynieK. F.iA. R.były w błędzie co do stanu spadku. Był to błąd istotny, uzasadniający przekonanie, że gdyby posiadały wiedzę o tym zadłużeniu w czasie, gdy nie upłynął termin na składanie oświadczeń spadkowych, złożyłyby oświadczenia o odrzuceniu spadku.
Nadmienić jedynie należy, że okoliczność ewentualnego nabycia spadku z mocy ustawy spadku z dobrodziejstwem inwentarza, nie niweczy żądania wniosku.
Wobec powyższego sąd na podstawie przepisuart. 1019 § 1, 2 i 3 k.c.w zw. zart. 84 § 1 i 2 k.c.zatwierdził uchylenie się przezK. F.iA. R.od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po ojcuJ. B., o czym orzekł odpowiednio jak w punkcie pierwszym i drugim sentencji postanowienia.
Na mocy przepisu art. 49 ust. 1 pkt. 4 z dnia 28.07.2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 2014.1025 t.j.) opłatę stałą w kwocie 50 złotych pobiera się od wniosku o odebranie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
Wnioskodawczynie złożyły oświadczenie spadkowe na rozprawie. Z tego tytułu zobowiązane są do zapłaty kwot po 50,00 zł.
Wobec powyższego sąd na podstawie przepisu art. 49 ust. 1 pkt. 4 z dnia 28.07.2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazał ściągnąć od wnioskodawczyńK. F.iA. R.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Słupsku kwoty po 50,00 zł tytułem opłat za złożenie oświadczeń spadkowych, o czym orzekł w punkcie trzecim sentencji postanowienia.