Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 291/17
Data wyroku: 2017-08-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Joanna Składowska, Iwona Podwójniak, Barbara Bojakowska
Słowa kluczowe: Rozgraniczenie
Podstawa prawna: art. 153 kc, art. 386 § 4 kpc

Sygn. akt I Ca 291/17

POSTANOWIENIE
Dnia 30 sierpnia 2017 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSO Barbara Bojakowska
Sędziowie SSO Joanna Składowska
SSO Iwona Podwójniak
Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak
po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2017 roku w Sieradzu
na rozprawie sprawy
z wnioskuW. K.
z udziałemM. K.,Ł. B.,B. S.iW. S.
o rozgraniczenie
na skutek apelacji uczestników postępowaniaŁ. B.,B. S.iW. S.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Łasku
z dnia 22 listopada 2016 roku, sygnatura akt I Ns 390/11
postanawia:
zaskarżone postanowienie uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Łasku pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Sygn. akt I Ca 291/17

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Łasku, w sprawie z wnioskuW. K.z udziałemM. K.,Ł. B.,B. S.iW. S.o rozgraniczenie, dokonał rozgraniczenia nieruchomości położonychw miejscowościR., gminaU.: stanowiącychdziałki nr (...)o powierzchni 0,48 ha – objętą księgą wieczystą Kw. nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Łasku VI Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibąwP.i nr(...)o powierzchni 1,56 ha – objętą księgą wieczystąKw. nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Łasku ZamiejscowyVI Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą wP.- według linii łączącej punkty(...)na szkicu polowym i mapie z projektem rozgraniczenia sporządzonej przez biegłego sądowegoB. Z. (1)w dniu 30 lipca 2016 roku i przyjętej przez Starostę(...)do państwowego zasobu geodezyjno – kartograficznego w dniu17 sierpnia 2016 roku nr P.(...)
(...)
(...)(pkt. 1) oraz stanowiącychdziałki nr (...)o powierzchni 1,56 ha – objętą księgą wieczystą Kw. nr SR(...)/(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Łasku Zamiejscowy VI Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibąwP.i nr(...)o powierzchni 1,18 ha – objętą księgą wieczystąKw. nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Łasku ZamiejscowyVI Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą wP.– według linii łączącej punkty
(...)na szkicu polowym i mapie z projektem rozgraniczenia sporządzonejprzez biegłego sądowegoB. Z. (1)w dniu 30 lipca 2016 roku i przyjętej przez Starostę(...)do państwowego zasobu geodezyjno – kartograficznego w dniu17 sierpnia 2016 roku nr P.(...)(...).(...).

Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia i wnioski,których istotne elementy przedstawiają się następująco:

Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2010 roku Sąd Rejonowy w Łasku dokonał rozgraniczenia nieruchomości położonych wK.R.gm.U., w sposóbw nim opisanym.
Po rozpoznaniu apelacji uczestnikaŁ. B.od wyżej opisanego postanowienia Sąd Okręgowy w Sieradzu uchylił zaskarżone postanowienie w całościi przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wskazał m.in., że Sąd Rejonowy pominął stan prawny wynikający z treści postanowienia Sądu Rejonowego w Turku z dnia 26 kwietnia 1996 roku w sprawie sygn. akt I Ns 201/96, a nadto błędnie uwzględnił zasiedzenie przygranicznego pasa gruntu na rzeczB. S.iW. S..
W wytycznych Sąd Okręgowy wskazał, że Sąd Rejonowy ponownie rozpoznając sprawę winien ustalić przebieg spornych granic uwzględniając uwagi opisane w uzasadnieniu, a w postępowaniu dowodowym uwzględnić możliwość jego przeprowadzenia na grunciew połączeniu z oględzinami nieruchomości. W oględzinach powinien wziąć udziałbiegły geodeta, który porówna czy wskazane granice odpowiadają przebiegowi granic wynikającemu z pomiarów dokonanych w dniu 21 października 1963 roku, a jeśli tak jak kształtowały się na przestrzeni ostatnich lat. Dalej wskazano, że w razie niemożności ustalenia stanu prawnego, z którego wynikałby przebieg spornych granic, sąd winien dążyć do poczynienia dalszych ustaleń umożliwiających przeprowadzenie rozgraniczenia w oparciu o kolejne wymienione w dyspozycji przepisuart. 153 k.c.kryteria.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy ustalił, że postanowieniem z dnia 26 kwietnia 1996 roku w sprawie sygn. akt Ns 201/96 Sąd Rejonowy w Turku stwierdził, że Skarb Państwa nabył z dniem 30 września 1984 roku przez zasiedzenie własność nieruchomości o powierzchni 0,48 ha położonej we wsiR.oznaczonej na mapie sporządzonej przezWojewódzkie Biuro Geodezji i (...) OddziałwT.numeremdziałki (...).
W dniu 8 listopada 2002 roku GminaU.sprzedała wyżej opisaną działkęnr 208/1T.iJ.małż.B.. Działka ta w planie zagospodarowania przestrzennego miasta i gminyU.przeznaczona była pod zabudowę mieszkaniowąoraz aktywizację rolną.
Umową z dnia 18 marca 2003 rokuT. B.iJ. B.darowali swojemu synowiŁ. B.działkę nr (...)o powierzchni 0,48 ha – objętą księgą wieczystą Kw. nr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Łasku Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą wP..
W dniu 10 marca 2006 roku Burmistrz MiastaU.wydał decyzję o warunkach zabudowy, w której ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenudziałki nr (...)położonej przy drodze powiatowej wR.polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Z załącznikato tej decyzji w postaci mapy wynika, iż linia zabudowy została ustalona w odległości8 m od granicy działki z drogą powiatową i w odległości 3 m od granicy zdziałkami nr (...).
W dniu 8 listopada 2005 roku (data oględzin w sprawie sygn. akt I Ns 633/06)działka nr (...)była ogrodzona w taki sposób, iż pomiędzy ogrodzeniem, adziałką nr (...)była przestrzeń o szerokości około 2, 5 m. Na pasie ziemi nieogrodzonego gruntu rosło jedno drzewo oraz widocznych było sześć pieńków po ściętych przez uczestnikaŁ. B.drzewach. Obecniedziałka nr (...)ogrodzona jest w granicach określonych na wyżej opisanej mapie.
W dniu 25 marca 1975 roku przez Naczelnika Powiatu wP.w sprawie(...)został wydany akt własności ziemi stwierdzający, iżH. P.iA. P.stali się z mocy prawa właścicielamidziałek nr (...)o łącznej powierzchni 11, 60 ha położonymi wK.R.,gm.P.. Akta uwłaszczeniowe nie zawierają mapy ani szkicu przedmiotowych nieruchomości.
W dniu 7 kwietnia 1986 roku na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego nr rep.(...)– właścicielami nieruchomości objętych wyżej opisanym aktem własności ziemi stali sięK. P.iD. P.. Nieruchomość objęta była księgą wieczystą Kw. nr(...).
W dniu 20 maja 2005 roku /w toku wszczętego na wniosekK. P.postępowania o ustanowienie drogi koniecznej/K. P.iD. P.– sprzedaliW. K.iM. K.działki nr (...)o powierzchni 10 ha.
Właścicielamidziałki nr (...)o powierzchni 1,18 ha od dnia 25 lipca 1997 rokusąW. S.i jej mążB. S.. Działka ta jest objęta księgą wieczystąKw. nr(...). Działka stanowi rolę. Według deklaracjiM. A.na granicy zdziałką nr (...)nadziałce nr (...)funkcjonowała droga, którą dojeżdżanodo dalej położonych pól. Droga ta funkcjonowała do czasu kiedy sprzedał on ziemięW. S.iB. S..
W oparciu o powyższe ustalenia, Sąd Rejonowy powołując się naart. 153 k.c.oraz stanowisko Sądu Najwyższego stwierdził, że zgromadzony w niniejszym postępowaniu materiał dowodowy pozwolił na ustalenie przebiegu granicy pomiędzydziałką nr (...)orazdziałką nr (...)w oparciu o pierwsze kryterium tj. stan prawny nieruchomości, dokonując oceny stanu prawnego jak i rozgraniczenia w oparciu o wiadomości specjalne z zakresu geodezji - z opinii biegłego geodety.
Sąd w całej rozciągłości podzielił stanowisko biegłego sądowego z zakresu geodezji mgrB. Z. (1)wyrażone w opinii pisemnej i ustnej, zarówno co do przyjętegoza podstawę ustalenia przebiegu granicy kryterium rozgraniczenia jak i co do sposobu wytyczenia w terenie tej granicy, gdyż biegły szczegółowo uzasadnił na jakich dokumentach oparł swoje wnioski, wyjaśnił charakter poszczególnych dokumentów i map geodezyjnych oraz ich walor i moc wiążącą w postępowaniu rozgraniczeniowym, opierając sięna wymienionych w opinii dokumentach i na własnych pomiarach w terenie. Ponadtobardzo szczegółowo przeanalizował posiadane i istotne dla ustaleń dokumenty, dokonał szczegółowych oględzin nieruchomości, oznaczył i opisał wszystkie istotne istniejącew terenie znaki, budynki, urządzenia, pnie drzew i itp. Opinia biegłego jest wnikliwai rzeczowa.
Sąd powołując się naart. 153 k.c.oraz rozporządzenie z dnia 14.04.1999 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości zauważył, iż działki podlegające rozgraniczeniu objętesą księgami wieczystymi. Właściciele tych nieruchomości dysponują tytułami własności.Co ustalenia zaś granic tych nieruchomości wynika, że biegły oparł się na wszystkich dostępnych dokumentach znajdujących się w państwowym zasobie geodezyjnymi kartograficznym, począwszy od tych które były podstawą założenia ewidencji gruntówz lat 60 tych Dokonał ich analizy także w oparciu dokonane na gruncie pomiary. Stąd też wniosek biegłego, iżdziałka o nr (...)na mapie z 1963 r. odpowiada powierzchniowo działcenr(...), z tym, że jej granice zostały na pierwotnej mapie zaznaczone „za szeroko”. Podział nieruchomości w ocenie biegłego na dwie działki był wykonany przed wprowadzeniem numeracji tej nieruchomości jako 208. Przy czym nanosząc granice obecnejdziałki nr (...)na zarysdziałki nr (...)powstaje pomiędzydziałką nr (...)adziałką nr (...)pas o szerokości 3, 70 do 3, 30 m. W ocenie biegłego na podstawie przeprowadzonych pomiarów można wyciągnąć wniosek, iż droga oznaczona na pierwotnej mapie z 1963 r. stanowiła dalszy grunt działkiH. P.. Okoliczność, iż na gruncie pomiędzy działkami funkcjonowała „ droga” miał wpływ na takie oznaczenie nieruchomości na mapie. Dodano też, że pierwotne ogrodzeniedziałki nr (...)(tak też opisane na mapie przez biegłego geodetęB. Z.) wyznaczało obszar posiadania tej działki przez Skarb Państwa. Nabycie własności tej działki na podstawie zasiedzenia w dniu 30 września 1984 r. na mocy orzeczenia Sądu Rejonowego Turku dotyczyło obszaru wyznaczonego od stronydziałki nr (...)pkt.(...)/mapa k. 468/.
Mając powyższe na uwadze, Sąd dokonał rozgraniczenia nieruchomości szczegółowo opisanych w sentencji postanowienia.
Apelacjęod powyższego wyroku złożyli uczestnicy postępowaniaW.iB.małż.S.orazŁ. B..
W.iB.małż.S.zaskarżyli postanowienie w całości, zarzucając:

1
naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.mające wpływ na treść orzeczenia poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie, iż mapka sytuacyjna z 30 listopada 1963 roku zaewidencjonowana w 1999 roku w sposób nie budzący wątpliwości wskazujena stan prawny granic międzydziałkami (...)a(...), a także pominięcie jasnych i precyzyjnych danych odnośnie przebiegu granicy między działkąo nr(...), które to mapki znajdując się w aktach sprawy Sądu Rejonowego w Turku w ramach prowadzonego postępowania o sygn. akt Ns 201/96,

2
naruszenieart. 153 k.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, albowiem dokonane przez Sąd Rejonowy rozgraniczenie bezsprzecznie nie zostało dokonane w oparciu o pierwsze kryterium tj. zgodnie ze stanem prawnym nieruchomości.

W oparciu a tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o:
- zmianę zaskarżonego postanowienia w ten sposób aby granice spornych działek wyznaczyć w oparciu o kryterium stany prawnego wynikającego z mapki sytuacyjnej z dnia 30 listopada 1963 roku, mapki zawartej w aktach sprawy Ns 201/96,
- względnie wobec niewyznaczenia przez biegłego pkt. Geodezyjnych pozwalających na rozgraniczeniedziałek (...)od pkt. 1000 do pkt. 1001 i dalej w stronę południową do rowu znajdującego się nadziałce o nr (...), uchylenie zaskarżonego postanowienia do ponownego rozpoznania,
- nieobciążanie apelujących kosztami postępowania;
- przeprowadzenie dowodu z zawiadomienia(...)wP.z dni 01 marca 2017 roku, 14 lutego 2017 roku, 25 stycznia 2017 roku, oraz zawiadomienia o wszczęciu postępowania - na okoliczność, iż stan prawny przedmiotowych nieruchomości wskazujena bezpośrednie graniczenie działek,
- kopii mapy ewidencyjnej z dnia 16 marca 2017 roku - na okoliczność, iż stan prawny przedmiotowych nieruchomości wskazuje na bezpośrednie graniczenie działek.
Ł. B.zaskarżył postanowienie w zakresie pkt. 1, zarzucając:

1
naruszenie prawa procesowego:

a
art. 233 § 1 k.p.c.iart. 227 k.p.c., poprzez:

- zaniechanie wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,
- pominięcie kwestii w jakich granicach nastąpiło nabycia prawa własności nieruchomości oznaczonej jakodziałka numer (...)na podstawie aktu własności ziemi(...)na rzeczH.iA. P., tj. poprzedników prawnych wnioskodawcy,
- brak krytycznej analizy złożonej przez biegłegoB. Z. (1)opiniiw sprawie i forsowanej przez niego tezy o zgodności granicy ewidencyjnejz prawną, mimo wyznaczenia tej pierwszej na podstawie dokumentu stworzonego przed datą nabycia prawa własności nieruchomości w drodze uwłaszczeniai bez nawiązania do stanu posiadania na tę datę, czyli 4 listopada 1971 roku,oraz sprzeczności tez biegłegoZ.z tezami z opiniiW. L., wydanej w sprawie o ustanowienie drogi koniecznej I Ns 633/06 (szczególnie opinia ustna - k. 342 i 342 verte) i brak przekonującej argumentacji w tym zakresie przez biegłegoZ.;
w efekcie tego - dokonanie ustaleń nieuzasadnionych w świetle zgromadzonego materiału w sprawie;
b)art. 328 § 2 k.p.c.poprzez pominięcie podnoszonej przez stronę okoliczności braku tytułu prawnego wnioskodawcy do spornego pasa ziemii dowodów na jej poparcie sprzeczności o do wniosków biegłychB. Z. (1)iW. L., rodzących wątpliwości co do słusznościtez przyjętych przezB. Z.oraz niewskazanie w uzasadnieniu przyczyn, dla których pominięto te okoliczności i dowody,
c)art. 386 § 6 k.p.c.poprzez nieuwzględnienie w toku prowadzenia sprawy oceny prawnej wyrażonej przez Sąd Okręgowy w toku postępowania odwoławczego co do obowiązku sądu uwzględnienia w postępowaniu rozgraniczeniowym stanu posiadania nieruchomości w dniu 4 listopada 1971 roku, jako prowadzącego z mocy prawa do nabycia własności - str. 6 uzasadnieniado rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w sprawie I Ca 77/11;

2
naruszenie prawa materialnego -art. 153 k.c.iart. 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z 26 października 1971 r.(Dz.U. 1971 r., Nr 27, poz. 250), poprzez ustalenie przebiegu prawnej granicy na spornym odcinkuw oderwaniu od stanu posiadania tej nieruchomości na dzień 4 listopada 1971 roku

W oparciu a tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o:
- zlecenie biegłemu wykonanie mapy z projektem rozgraniczenia, w której granica pomiędzydziałka (...)będzie przebiegała przez punkty:(...),(...)i przedłużenie tej linii na odcinek(...),
- zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez ustalenie, że granica pomiędzydziałkami (...)przebiega przez punkty:(...),(...), i przedłużenie tej linii na odcinek(...),
ewentualnie - uchylenie postanowienia w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawieart. 386 § 4 k.p.c., z powodu zaniechaniaprzez Sąd I instancji dokonania ustaleń i ich analizy w świetle prawa materialnego co do tego w jakich granicach nabyte zostało w drodze uwłaszczenia prawo własnościdziałki numer (...).
oraz o zasądzenie od wnioskodawcyW. K.i uczestniczkiM. K.na rzecz uczestnikaŁ. B.zwrotu kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja uczestnika postępowaniaŁ. B.okazała się zasadnai skutkowała uchyleniem zaskarżonego postanowią w całości i przekazaniem sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Podzielić bowiem trzeba, co do zasady, podniesione w zgłoszonym środku odwoławczym zarzuty naruszenia zarówno prawa procesowego i prawa materialnego,że Sąd Rejonowy wydając zaskarżone postanowienie nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie ustalił dokąd sięga prawo własnościdziałek (...).
Należy zgodzić się z apelującym, iż Sąd pierwszej instancji nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych dotyczących przebiegu granicy pomiędzy w/wym. działkami, w szczególności nie przeprowadził żadnego postepowania dowodowego, które ustalałoby stan posiadaniadziałki nr (...)przez poprzedników prawnych wnioskodawcy na dzień 4 listopada 1971 roku, którzy posiadali prawo własności na podstawie aktu własności ziemi.
Wskazać również należy, iż na etapie postepowania pierwszoinstancyjnegonie ustalono dokąd sięgało prawo własnościdziałki (...).
W szczególności, w tym zakresie Sąd Rejonowy nie odniósł się do zeznańM. A.(k.292-295), a także nie poczynił żadnych ustaleń, czy zeznania tego świadka znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, czy chociażby w oświadczeniach wszystkich zainteresowanych.
Wypada również wspomnieć, iż do przedmiotowej sprawy załączone są aktao sygn. I Ns 633/06, w której to sprawie zeznawali świadkowie na okoliczność posiadania i granic do której sięga prawo własnościdziałek (...), ale Sad pierwszej instancji zupełnie pominął zgromadzone tam dowody, w tym z zeznań świadków czy opinii biegłegoL., ani też nie zobowiązał stron uczestniczących w tym postępowaniu do aktywności dowodowej w tym zakresie.
Uzupełnienie natomiast wszystkich powyższych braków dowodowych na etapie postępowania odwoławczego byłoby utrudnione pod względem ekonomiki procesowej, ale przede wszystkim prowadziłoby do czynienia ustaleń stanowiących istotę sprawy.
Przypomnieć bowiem trzeba, iż zgodnie z dyspozycjąart. 153 k.c.rozgraniczenie nieruchomości następuje według określonych w tym przepisie kryteriów, z których każde ma priorytet przed następnym. Tak więc, gdy granice stały się sporne, ich ustalenie powinno nastąpić przede wszystkim według stanu prawnego, to jest według stanu własności nieruchomości,(patrz: postanowienie Sądu Najwyższego z 05 grudnia 2003r. sygn.. aktIV CK 255/02, Lex nr 602078), dopóki nie zostanie przesądzone, że nie jest możliwe ustalenie granic na podstawie pierwszego kryterium, niedopuszczalne jest posłużenie się dalszymi. Zgodnie z tym Sąd obowiązany jest dokonać rozgraniczenia w pierwszej kolejności według stanu prawnego, jeżeli tylko materiał zebrany w sprawie pozwoli na ustalenie tego stanu,w szczególności pozwoli na ustalenie, do jakiej granicy na gruncie sięga własność właścicieli gruntów sąsiadujących,(tak: komentarz E. Gniewka doart. 153 kodeksu cywilnego, postanowienie Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2002r. sygn. akt V CKN 1620/00,Lex nr 56046). Obowiązek dokonywania rozgraniczenia z uwzględnieniem kryterium stanu prawnego dotyczy jedynie przypadków, w których zebrany w sprawie materiał pozwalana ustalenie tego stanu.(patrz: postanowienie Sądu Najwyższego z 21 stycznia 1997r., sygn. akt I CKU 12/97, Prok. i Pr. 1997, nr 5, s.29)Przepis ten dodatkowo wymaga przy tym należytego wyjaśnienia tytułów własności w aspekcie faktycznym i prawnym(patrz postanowienie Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2002r., sygn. akt V CKN 1620/00,L.).Istotnym są również, że sąd nie może kierować się jedynie danymi wynikającymi z ewidencji gruntów, ponieważ stan wynikający z tej ewidencji nie zawsze pokrywa się ze stanem prawnym w rozumieniuart. 153 k.c.(patrz: postanowienie Sądu Najwyższego z 21 maja 1998r., III CKN 475/97,L.).Do dokumentów zaświadczających o zasięgu prawa własności poszczególnych właścicieli gruntów zalicza się nie tylko mapy, wykazyi dokumenty geodezyjne, ale także dokumenty zawarte w księgach wieczystych,opinie biegłych oraz zeznania świadków i stron; istotne znaczenie mogą mieć dokumenty związane z nabyciem własności, w tym decyzje i umowy(patrz: postanowienia Sądu Najwyższego z 21 maja 1998r., III CKN 475/97; z 8 lutego 2000r., I CRN 126/94; z 28 marca 2000r., II CKN 912/98; z 20 września 2000r., I CKN 296/00; z 14 listopada 2006r., II CSK 206/06).
Przywołane zatem powyższe stanowiska doktryny i judykatury, w kontekście przeprowadzonych dowodów, a w szczególności braków postępowania dowodowego przed Sądem Rejonowym, prowadziły do twierdzenia, że poczynione przez Sąd ustalenia dotyczące przebiegu granicy prawej między nieruchomościami 208/2 i 207 tylko w oparciu o opinię biegłego są co najmniej przedwczesne, czym dopuścił się naruszenia przepisów procesowych– art.. 233§ 1 k.p.c.iart. 227 k.p.c.oraz przede wszystkim przepisu prawa materialnego–art. 153 k.c.
Za trafny należy również uznać zarzut apelującego, iż Sąd Rejonowy rozpoznając przedmiotową sprawę dopuścił się naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku (tu: postanowienia co do istoty sprawy w postępowaniu nieprocesowym –art. 13 § 2 k.p.c.) powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia,a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy, sąd jest zobowiązany do wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia. Jeśli uzasadnienie nie zawiera wskazania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia poprzez ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów,na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej lub wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa, wówczas orzeczenie podlega uchyleniu, zaś sprawa zostaje przekazana do ponownego rozpoznania(por. wyrok z dnia 26 lipca 2007 r., V CSK 115/07, M. Praw. 2007, nr 17,s. 930).
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić trzeba,iż Sąd pierwszej instancji nie tylko nie poczynił żadnych ustaleń co do granic prawa własnościdziałek (...), o czym była już mowa, ale także w uzasadnieniu ograniczył się tylko do przytoczenia wniosków biegnących z opinii biegłegoB. Z.– w całościje podzielając, nie odnosząc się natomiast do oceny tego dowodu w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.
Trzeba przy tym zgodzić się z apelującym, iż Sąd Rejonowy faktycznie tylko przytoczył opinię biegłego i wnioski z niej biegnące, powtarzając je w treści uzasadnienia orzeczenia.
Rację wypada również przyznać skarżącemu, iż Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszeniaart. 386 § 6 k.p.c.Nie można bowiem pominąć faktu, iż Sąd pierwszej instancji wydał zaskarżone orzeczenie po przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy, który udzielił mu szczegółowych wskazań co do dalszego postępowania. Zgodnie zaś z w/wym. przepisem wskazania te wiążą zarówno Sąd, któremu sprawa została przekazana, jak i Sąd drugiej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Oznacza to,iż Sąd Okręgowy rozpoznając obecnie apelację, w niniejszym postępowaniu musiał również ocenić czy wskazania Sądu drugiej instancji poprzednio rozpoznającego sprawę zostały wykonane, a jeżeli nie – to czy zaistniały przyczyny uzasadniające takie zaniechanie.
W realiach przedmiotowej sprawy wskazać trzeba, iż Sąd Rejonowy ponownie rozpatrujący sprawę, odnosząc się do wytycznych Sądu Odwoławczego, jedynie dokonał ustalenia granic przebiegu prawa własności odnoszącego się dodziałki (...)oraz przeprowadził oględziny z udziałem biegłego i świadków, pomijając wytyczne dotyczące przebiegu granicy pomiędzydziałkami (...)do czego był zobowiązany, a przy tym nie uwzględnił w postępowaniu rozgraniczeniowym stanu posiadania nieruchomości w dniu4 listopada 1971 roku (uzasadnienie – k. 217 – 218 akt I Ca 77/11).
W rezultacie doszło do nierozpoznania istoty sprawy w rozumieniuart. 386 § 4 k.p.c.. Nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce wówczas, gdy Sąd pierwszej instancji nie orzekł merytorycznie o żądaniu strony, zaniechał zbadania materialnej podstawy żądaniaalbo pominął merytoryczne zarzuty pozwanego i w swoim rozstrzygnięciu w istocienie odniósł się do tego co było przedmiotem sprawy.
Niewątpliwie z taką sytuacją mamy do czynienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, ponieważ zapadłe rozstrzygniecie Sądu pierwszej instancji nie odnosi do zasadności materialnej podstawy żądania.
W rezultacie zaskarżone orzeczenie nie mogło się ostać i z mocyart. 386 § 4 k.p.c.podlegało uchyleniu.
Na podstawieart. 108 § 2 k.p.c.Sąd Okręgowy przekazał Sądowi Rejonowemu ponownie orzekającemu w sprawie rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji dokona szczegółowych ustaleń, jakie są niezbędne dla oceny zasadności wniosku o rozgraniczenie, w tym przede wszystkim zobowiąże wnioskodawcę do zgłoszenia dowodów na zakres posiadania przez jego poprzedników prawnychdziałki nr (...)w części spornej na dzień 4 listopada 1971 r. oraz poczyni ustalenia, co do przebiegu granicy pomiędzydziałkami (...), w kontekście dowodów płynących ze sprawy I Ns 633/06. Ponadto Sąd Rejonowy ustali także granice prawa własnościdziałki nr (...), mając na uwadze zeznania świadkaM. A.(k. 292 -295) w powiązaniu z zeznaniami złożonymi w sprawie I Ns 633/06 oraz odniesie się i zastosuje do wszystkich wytycznych Sądu Odwoławczego wynikających z uzasadnienia w sprawie I Ca 77/11, z uwzględnieniem, że być może nie będzie możliwe ustalanie granicy według kryterium prawnego.
Odnosząc się natomiast do apelacjiW.iB.małż.S., stwierdzić trzeba, że odnoszenie się przez tut. Sąd Odwoławczy do zarzutów w niej zawartych, wobec uchylenia sprawy i przekazania jej do ponownego rozpoznania, stało się bezprzedmiotowe.
Wypada tylko zaakcentować, że. apelujący nie mają racji, iż mapa załączona do akt sprawy I Ns 201/96 obrazuje granicę prawną pomiędzy spornymi nieruchomościami.
Należy także podnieść, że mając na uwadze dotychczasowe trudności w dokonaniu rozgraniczenia nieruchomości, które wynikają z braków dokumentacji geodezyjnej oraz aktualnego stanu faktycznego użytkowania nieruchomości przez strony możliwe jest zakończenie sporu w drodze koncyliacyjnej poprzez ugodowe ustalenie przebiegu granic z uwzględnieniem interesów i praw wszystkich zainteresowanych .