Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 2903/14
Data wyroku: 2017-03-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ada Szczepankowska-Szyszka
Słowa kluczowe: Bezpodstawne wzbogacenie
Podstawa prawna: art. 410

Sygn. akt I C 2903/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 marca 2017 roku
Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSR Ada Szczepankowska - Szyszka
Protokolant: Ewelina Żyznowska
po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017 w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaM. F. (1)
przeciwkoA. O.
o zapłatę
utrzymuje w całości w mocy wyrok zaoczny Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2015 roku.
Sygn. akt I C 2903/14

UZASADNIENIE
W dniu 20 października 2014 roku powódkaM. F. (1)wystąpiła przeciwko pozwanejA. O.z pozwem o zapłatę kwoty 20.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 24 grudnia 2012 roku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazała, że w serwisie ogłoszeniowym gumtree.pl znalazła ofertę najmu lokalu przyul. (...)lok.(...)wW.. Zamierzała przeznaczyć go na działalność związaną ze świadczeniem usług kosmetycznych i telefonicznie umówiła się z pozwaną na jego obejrzenie. Podczas spotkania pozwana wskazała, że poniosła znaczne koszty związane z remontem i wyposażeniem lokalu w związku z czym oczekuje od najemcy ich zwrotu. Zapewniła również, że lokal ten zostanie poddany dalszym remontom. W kolejnych rozmowach podała, że nie jest właścicielką tego lokalu, lecz wyłącznie jego najemcą. Jako właściciela wskazałaZ. S., lecz ostatecznie okazało się, że rzeczywistym właścicielem jest(...) W., a takżeZ. S.jest wyłącznie jego najemcą. Powódka wyraziła zainteresowanie najmem i ustaliła zA. O., że zapłaci jej kwotę 20.000 zł tytułem zwrotu poniesionych przez nią kosztów remontu i wyposażenia lokalu. Strony zawarły umowę oznaczoną jako „warunki współpracy – płatność za tzw. odstępne”, a następnie powódka zapłaciła na rzecz pozwanej w trzech ratach łącznie kwotę 20.000 zł. Z uwagi na brak inicjatywy ze stronyZ. S., by przeprowadzić remont instalacji grzewczej i wymianę okien, a także z racji zbliżającej się zimy postanowiła zrezygnować z najmu powyższego lokalu. Gdy poinformowała o swojej decyzji wynajmującą, okazało się, że została wprowadzona w błąd przezA. O.i jej córkę co do podstaw zapłaty odstępnego, kwestii remontu lokalu oraz przyczyn wyjazdu córki pozwanej za granicę, która wcześniej prowadziła w lokalu działalność gospodarczą.Z. S.wyjaśniła, że wprawdzieA. O.włożyła w remont lokalu i jego wyposażenie ok. 20.000 zł, lecz w zamian przez okres 10 miesięcy nie płaciła czynszu, który wynosił 2.000 zł miesięcznie. Nie ukrywała, że koszt remontu i wyposażenia został już rozliczony, ponieważ poprzednia najemczyni potrąciła go sobie z bieżącego czynszu. Gdyby powódka wiedziała o tym w czasie zawarcia umowy o zapłatę odstępnego, nie zawarłaby jej. Nie miała jednak wówczas takiej wiedzy i uiściła kwotę 20.000 zł, uznając żądanieA. O.za zasadne, skoro poniosła koszty remontu lokalu, z którego nie będzie już korzystać.Z. S.wyjaśniła również, że rozmawiała zA. O.i jej córką o wymianie okien i instalacji grzewczej, lecz nie składała wobec nich żadnych wiążących deklaracji. Nie zdecydowałaby się na najem lokalu, gdyby nie pewność, że będzie on się nadawał do użytku w sezonie zimowym. Podczas rozmowy zZ. S.wyszło także na jaw, że salon prowadzony przez córkę pozwanej nie prosperował dobrze, wbrew jej zapewnieniom. Powódka w dniu 5 listopada 2012 r. wezwała pozwaną do zapłaty kwoty 20.000 zł, a następnie w dniu 13 grudnia 2012 r. złożyła oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. Powyższe oświadczenie pozwana odebrała w dniu 24 grudnia 2012 r., stąd też od tej daty wiedziała o obowiązku zwrotu kwoty 20.000 zł. (pozew – k. 1 – 4).
Wyrokiem zaocznym z dnia 21 kwietnia 2015 roku w punkcie 1. zasądzono od pozwanejA. O.na rzecz powódkiM. F. (1)kwotę 20.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 24 grudnia 2012 r. do dnia zapłaty. Jednocześnie w punkcie 2. zasądzono od pozwanej na rzecz powódki kwotę 1.000 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz nadano wyrokowi w punkcie 1. rygor natychmiastowej wykonalności (wyrok zaoczny – k. 35).
W dniu 1 czerwca 2015 roku pozwana wniosła sprzeciw od powyższego wyroku zaocznego, zaskarżając go w całości. Podniosła, że poczyniono błędne ustalenia faktyczne i wniosła o zasądzenie od powódki na jej rzecz zwrot kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazała, że w przedmiotowym lokalu jej córkaJ. O.prowadziła salon kosmetyczny. Uzyskała propozycję pracy za granicą i upoważniła ją do wynajęcia lokalu wraz z wyposażeniem. Zainteresowanie najmem wyraziłaM. F. (1). Lokal był krótko po remoncie, wyposażono go w nowoczesny sprzęt do zabiegów kosmetycznych, objęty gwarancją. Przedstawiła powódce sytuację prawną lokalu, koszty zakupu sprzętu oraz remontu, a także wydatki związane z ogrzewaniem. Wspomniała również o trwających ze wspólnotą mieszkaniową negocjacjach o założenie centralnego ogrzewania. Powódka przystała na wszystkie warunki dotyczące odstąpienia lokalu. Sama osobiście napisała „warunki współpracy – płatności za odstępne”, które uzgodniono na kwotę 20.000 zł. (sprzeciw od wyroku zaocznego – k. 41 – 44).
Sąd ustalił, co następuje:
Z. S.jest najemcąlokalu użytkowego numer (...)położonego przyul. (...)wW., stanowiącego własność(...) W..
(okoliczności bezsporne).
W dniu 29 czerwca 2011 rokuZ. S., jako wynajmujący, zawarła zE. K., jako najemcą, umowę najmu powyższego lokalu. Tego samego dniaE. K., jako wynajmujący, zawarła zJ. S.(dawniejO.), jako najemcą, umowę najmu opisanego lokalu.
(umowa najmu pomiędzyE. K.iJ. O.– k. 70 – 72, aneks do umowy – k. 73, umowa najmu pomiędzyZ. S.aE. K.– k. 74 - 75).
Powyższy lokalJ. S.przeznaczyła na prowadzenie działalności gospodarczej z zakresu usług kosmetycznych. We własnym zakresie dokonała jego remontu oraz zakupiła wyposażenie (meble i sprzęt kosmetyczny). Ustaliła zZ. S., że tak poczynione nakłady, których łączny koszt określiła na kwotę 20.000 zł, zostaną rozliczone między nimi w ten sposób, żeJ. S.przez okres 10 miesięcy nie będzie uiszczała należnego za ten okres czynszu w kwocie 2.000 zł miesięcznie.
(faktury VAT – k. 45 – 65, zeznania świadkaS. F.– 139v, nagranie rozprawy z dnia 1 marca 2016 r. 00:34:54 – 00:42:19, zeznania świadkaJ. S.– k. 180, nagranie rozprawy z dnia 8 listopada 2016 r. 00:10:04 – 00:20:37).
Po tym, jak powyższe nakłady zostały między stronami umowy rozliczone,J. S.podjęła decyzję o rezygnacji z prowadzenia salonu kosmetycznego i wyjeździe za granicę. Upoważniła swoją matkęA. O.do zajęcia się lokalem przyul. (...)i znalezienia osoby zainteresowanej jego podnajmem. W tym celuA. O.umieściła ogłoszenie na portalu gumtree.pl. (...)podnajęciem opisanego lokalu wyraziłaM. F. (1), która również chciała przeznaczyć go na działalność z zakresu usług kosmetycznych. Gdy umówiła się na jego obejrzenie,A. O.zaznaczyła, że w lokalu tym zostały poczynione nakłady, dokonano zakupu wyposażenia, więc zawarcie umowy najmu łączy się z konieczności rozliczenia poniesionych przez jej córkę kosztów. Wskazała również, żeZ. S.obiecała dokonać w powyższym lokalu wymiany okien i instalacji ogrzewania.
(zeznania świadkaM. F. (2)– k. 139 – 139v, nagranie rozprawy z dnia 1 marca 2016 r. – 00:16:06 – 00:33:05, zeznania świadkaJ. S.– k. 180, nagranie rozprawy z dnia 8 listopada 2016 r. 00:10:04 – 00:20:37, dowód z przesłuchania stron ograniczony do zeznań pozwanej – 181, nagranie rozprawy z dnia 8 listopada 2016 r. 00:25:32 – 00:33:11).
W dniu 16 lipca 2012 rokuA. O.iM. F. (1)zawarły umowę oznaczoną jako „warunki współpracy – płatności za tzw. odstępne”, w której ustaliły, żeM. F. (1)przekaże kwotę 20.000 złA. O.jako dotychczasowemu właścicielowi wyposażenia lokalu przyul. (...)lok. 25 wW.. Zgodnie z tymi ustaleniamiM. F. (1)uiściła na rzeczA. O.najpierw kwotę 5.000 zł, następnie kwotę 8.000 zł i w końcu kwotę 7.000 zł.
(dokument „warunki współpracy – płatności za tzw. odstępne” – k. 8).
W dniu 1 sierpnia 2012 r.Z. S., jako wynajmujący, zawarła zM. F. (1), jako najemcą umowę najmu lokalu użytkowego przyul. (...)lok.(...)wW., w której ustalono wysokość miesięcznego czynszu na kwotę 2.000 zł
(umowa najmu z dnia 1 sierpnia 2012 r. – k. 9).
M. F. (1)przystąpiła do świadczenia usług kosmetycznych w wynajętym lokalu. Gdy skończyło się lato, lokal ten był wychłodzony, przez coM. F. (1)traciła klientów. Liczyła na wymianę okien i instalację ogrzewania, leczZ. S.nie wykonała w tym zakresie żadnych prac. Jesienią 2012 r. podjęła decyzję o rezygnacji z najmu powyższego lokalu
(zeznania świadkaM. F. (2)– k. 139 – 139v, nagranie rozprawy z dnia 1 marca 2016 r. – 00:16:06 – 00:33:05, zeznania świadkaS. F.– 139v, nagranie rozprawy z dnia 1 marca 2016 r. 00:34:54 – 00:42:19).
W dniu 1 października 2012 r.M. F. (1)iZ. S.podpisały oświadczenie o rozwiązaniu z dniem 30 listopada 2012 r. umowy podnajmu lokalu przyul. (...)lok. 25 wW..Z. S.poinformowała wówczasM. F. (1), że nakłady poczynione przezJ. S.na remont powyższego lokalu i jego wyposażenie zostały już między nimi rozliczone poprzez nieuiszczanie przezJ. S.czynszu przez okres 10 miesięcy.
(oświadczenie z dnia 1 października 2012 r. – k. 10, zeznania świadkaS. F.– 139v, nagranie rozprawy z dnia 1 marca 2016 r. 00:34:54 – 00:42:19).
W dniu 6 listopada 2012 r.M. F. (1)nadała doA. O.pismo, w którym wezwała ją do zapłaty kwoty 20.000 zł w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania.
(ostateczne wezwanie do zapłaty wraz z pocztowym potwierdzeniem nadania – k. 11).
W dniu 13 grudnia 2012 r.M. F. (1)wystosowała doA. O.oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli wyrażonego pod wpływem błędu. Wyjaśniła w nim, że została wprowadzona przez nią i jej córkę w błąd co do wykonania przez nich remontu na własny koszt, podczas gdy związane z tym wydatki zostały już rozliczone z wynajmującym poprzez nieuiszczanie czynszu w kwocie 2.000 zł miesięcznie przez okres 10 miesięcy. Zarzuciła również, że wbrew ich zapewnieniomZ. S.nie zobowiązała się do wymiany okien i instalacji centralnego ogrzewania, a ponadto rzeczywistym powodem zaprzestania przezJ. S.działalności gospodarczej była zbyt niska temperatura w lokalu, a nie jej wyjazd za granicę. Jednocześnie z powyższym oświadczeniem pełnomocnikM. F. (1)skierował doA. O.przesądowe wezwanie do zapłaty kwoty 20.000 zł w terminie do dnia 21 grudnia 2012 r.
(oświadczenie z dnia 13 grudnia 2012 r. – k. 5, potwierdzenie odbioru – k. 6, przesądowe wezwanie do zapłaty z dnia 13 grudnia 2012 r. – k. 7).
Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o powołane wyżej dowody z dokumentów, których wiarygodność i autentyczność nie była kwestionowana przez strony,a również Sąd nie powziął w tym zakresie żadnych wątpliwości.
Ustalenia faktyczne zostały również poczynione w oparciu o dowód z zeznań świadkówM. F. (2)iS. F., których zeznania były ze sobą zbieżne, a nadto odpowiadały treści zgromadzonych w sprawie dokumentów. Ponadto wskazane osoby były bezpośrednimi uczestnikami badanych w toku postępowania zdarzeń.M. F. (2)była obecna podczas rozmowy międzyM. F. (1)aA. O.co do warunków najmu lokalu i potwierdziła, że ustalone między stronami świadczenie określane przez nich jako „odstępne” dotyczyło kosztów poniesionych na zakup wyposażenia lokalu (k. 139v). Z koleiS. F.towarzyszyłaM. F. (1)podczas spotkania zZ. S., która poinformowała ją, że nakłady na lokal poniesione przez pozwaną zostały już rozliczone (k. 139v).
Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się również na zeznaniach świadkaJ. S.oraz dowodzie z przesłuchania stron ograniczonym do przesłuchania pozwanej. Wskazane osoby w sposób spójny opisywały okoliczności związane z przeprowadzonym remontem lokalu, a ich zeznania w tym zakresie potwierdzają zgromadzone faktury VAT. Jeżeli zaś chodzi o tę część ich relacji, w której odnoszą się do zarzutów powódki związanych z nieprzeprowadzeniem wymiany okien i instalacji grzewczej, powyższe okoliczności były nieistotne dla przedmiotu niniejszego postępowania, skoro świadczenie objęte żądaniem pozwu w żaden sposób nie było związane z tego rodzaju pracami. Podobnie bez wpływu na dokonane ustalenia faktyczne pozostają twierdzenia wskazanych osób odnośnie rzeczywistej przyczyny zaprzestania przezJ. S.działalności gospodarczej w przedmiotowym lokalu.
Należy zauważyć, że mimo przeciwnych stanowisk stron co do zasadności roszczenia, zarówno świadkowie zaoferowani przez powódkę, jak i pozwana oraz jej córka w sposób tożsamy opisywali badane w toku postępowania okoliczności, spójnie potwierdzili, że „odstępne” miało zrekompensować koszty poniesione na remont i wyposażenie lokalu. Jednocześnie ani pozwana, aniJ. S.nie zaprzeczyły twierdzeniom powódki, że nakłady poczynione na remont i wyposażenie lokalu zostały już rozliczone zZ. S.poprzez nieuiszczanie przez okres 10 miesięcy czynszu najmu. Pozwana poprzestała jedynie na stwierdzeniu, że między stronami nie było rozmów, czyJ. S.mogła dokonać potrącenia nakładów w czynszu (k. 181).
Dokonując ustaleń w zakresie właścicielalokalu numer (...)przyul. (...)wW.oraz tego, że jego pierwotnym najemcą byłaZ. S., Sąd oparł się na brzmieniuart. 229w zw. zart. 230 k.p.c.oraz tym, że strony co do powyższych okoliczności były zgodne.
Sąd oddalił wniosek dowodowy o przesłuchanie świadkaK. O., gdyż okoliczności, na które dowód ten miał być przeprowadzony (tj. ilość obsługiwanych klientów w(...)oraz zainteresowania oferowanymi usługami) nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tych samych przyczyn Sąd oddalił wniosek dowodowy o przesłuchanieJ. S.w zakresie dotyczącym warunków prowadzenia gabinetu.
Sąd zważył, co następuje:
Na skutek ponownego rozpoznania sprawy w związku z wniesieniem przez pozwaną sprzeciwu od wyroku zaocznego z dnia 21 kwietnia 2015 roku, na podstawieart. 347 k.p.c.wydano wyrok, kierując się poniższymi motywami.
W niniejszej sprawie powódka wywodziła swoje roszczenie z umowy z dnia 16 lipca 2012 r. oznaczonej przez strony jako „warunki współpracy – płatności za tzw. odstępne”, w której ustalono, że powódka zapłaci pozwanej – jako dotychczasowemu właścicielowi wyposażenialokalu numer (...)przyul. (...)wW.kwotę 20.000 zł. Uzasadniając żądanie pozwu wskazała, że powyższa umowa została zawarta w związku z zawarciem innej umowy – najmu powyższego lokalu, w którym wcześniej córka pozwanej poczyniła określone nakłady. Wskazała, że zawarła umowę z dnia 16 lipca 2012 r. pozostając w błędzie, że powyższe nakłady nie zostały jeszcze rozliczone zZ. S., tj. osobą, od której lokal ten wynajmowała, niejako za pośrednictwem pozwanej. Tymczasem, jak okazało się kilka miesięcy po zawarciu wspomnianej umowy i po jej wykonaniu, powyższe nakłady zostały już rozliczone przez nieopłacanie w okresie 10 miesięcy czynszu najmu. Tak sformułowane żądanie prowadzi do wniosku, że rzeczywistą intencją powódki, sporządzającej pozew samodzielnie, bez udziału profesjonalnego pełnomocnika, było w istocie domaganie się zwrotu kwoty, którą pozwana wzbogaciła się jej kosztem bez podstawy prawnej. Powódka przedstawiła bowiem fakty, z których wynika, że wręczyła pozwanej kwotę 20.000 zł tytułem rozliczenia nakładów poczynionych w wynajętym lokalu, choć jak się później okazało, nie było ku temu podstaw, skoro nakłady te zostały już między najemcą i podnajemcą rozliczone. Rozpoznanie zatem twierdzeń powódki w kontekście przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu nie stanowiło wyjścia poza granice żądania pozwu, skoro opierało się wyłącznie na przedstawionej przez nią podstawie faktycznej. Należy bowiem mieć na uwadze, że przyjęcie przez sąd odmiennej od wskazanej przez powoda, podstawy prawnej nie tylko nie stanowi wyjścia poza granice żądania, wynikające zart. 321 § 1 k.p.c., ale jest realizacją niekwestionowanej w procesie cywilnym zasady „da mihi factum dabo tibi ius”. Ta ewentualna, inna od wskazanej przez powoda, wybrana przez sąd orzekający, podstawa materialnoprawna rozstrzygnięcia musi mieć oczywiście oparcie w faktach przytoczonych przez powoda oraz przez niego udowodnionych. Jeżeli z powołanych w pozwie okoliczności faktycznych wynika, że roszczenie jest uzasadnione w całości bądź w części, to należy go w takim zakresie uwzględnić, chociażby powód nie wskazał podstawy prawnej albo przytoczona przez niego okazała się błędna (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2009 r. w sprawie o sygn. akt II CSK 189/09, LEX nr 564981).
W tym stanie rzeczy w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii legitymacji biernej po stronie pozwanej, gdyż stwierdzenie jej braku przesądzałoby o bezzasadności powództwa. Jak już powyżej wskazano, powódka opiera swoje roszczenie na bezpodstawnym wzbogaceniu pozwanej. Stosownie doart. 405 k.c.legitymowanym biernie w sprawie o tego rodzaju roszczenie jest ten, kto uzyskał bez podstawy prawnej korzyść majątkową kosztem innej osoby. W niniejszej sprawie niewątpliwie korzyść majątkową kosztem powódki odniosłaA. O.. Jak bowiem wynika z niekwestionowanych przez strony zapisów umieszczonych na dokumencie oznaczonym jako „warunki współpracy – płatności za tzw. odstępne”, to właśnieA. O.powódka wręczyła łącznie kwotę 20.000 zł tytułem nakładów poczynionych w lokalu przyul. (...)lok. 25 wW.(k. 8). Faktem jest, że nakłady te były związane z działalnością prowadzoną przezJ. S., córkę pozwanej, która zawarła umowę najmu powyższego lokalu oraz poczyniła w nim nakłady. Powyższa okoliczność nie ma jednak żadnego wpływu na legitymację materialnoprawną pozwanej w sprawie o bezpodstawne wzbogacenie, skoro to pozwana we własnym imieniu, na swoją rzecz uzyskała korzyść majątkową kosztemM. F. (1). Niczego nie zmienia tu przedstawione przez pozwaną pełnomocnictwo (k. 187), z którego wynika umocowanie do „odstąpienia” przedmiotowego lokalu. Nie dość, że pełnomocnictwo to nie jest opatrzone żadną datą, to jeszcze w żadne sposób nie wynika z niego umocowanie do pobrania jakichkolwiek środków pieniężnych. Brak jest jednocześnie dowodów na to, by przysporzenie nastąpiło w rzeczywistości na rzeczJ. S.lub by w późniejszym czasie wspomnianą korzyścią na jej rzecz rozporządzono (art. 407 k.c.). W tym stanie rzeczy należało uznać, że po stronieA. O.zachodzi legitymacja procesowa bierna do występowania w niniejszej sprawie.
W dalszej kolejności należało ocenić charakter prawny porozumienia zawartego między stronami w dniu 16 lipca 2012 r. i oznaczonego przez nich jako „warunki współpracy – płatności za tzw. odstępne”. Przepisykodeksu cywilnegonie regulują tego rodzaju zobowiązania. Zgodnie jednak zart. 3531k.c.strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawi ani zasadom współżycia społecznego. Dokonując oceny łączącego strony zobowiązania oraz skutków, które chciały w ten sposób wywołać, należy mieć na względzie, że zgodnie zart. 65 § 2 k.c.w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
Treść wspomnianego porozumienia, okoliczności, w jakich doszło do jego zawarcia oraz zachowanie stron temu towarzyszące prowadzi do wniosku, że ich rzeczywistą intencją było przeniesienie na rzecz powódki wierzytelności o zwrot nakładów poczynionych w lokalu przyul. (...)wW.– w postaci kosztów remontu i zakupu wyposażenia. Przede wszystkim już w treści przedmiotowego porozumienia strony zasygnalizowały, żeA. O.jest właścicielką wyposażenia lokalu i to na jej rzecz – jako dotychczasowego właściciela tego wyposażenia – ma nastąpić zapłata. Również przez cały tok postępowania strony zgodnie wskazywały, że świadczenie określane przez nich jako „odstępne” dotyczyło kosztów poniesionych na remont i wyposażenie tego lokalu. O ile istotnie można sobie wyobrazić, że strony w tak zarysowanym stanie faktycznym zawierają umowę, zgodnie z którą zapłata ma nastąpić za odstąpienie od wynajmowania lokalu, który stanowi własność miasta, jest położony w atrakcyjnej lokalizacji i może służyć prowadzeniu działalności gospodarczej, tak, by to druga strona mogła wstąpić w jego najem, jednak w niniejszej sprawie nie sposób tego rodzaju intencje stron odkodować. Zarówno strony postępowania, jak i przesłuchani w sprawie świadkowie wiązali zapłatę kwoty 20.000 zł z poniesionymi przezJ. O.kosztami remontu i wydatkami na meble i sprzęt kosmetyczny. Również treść porozumienia z dnia 16 lipca 2012 r. bezpośrednio odwołuje się do wspomnianego wyposażenia. Należy zatem uznać, że zgodnym zamiarem stron było rozliczenie kosztów poniesionych w związku modernizacją lokalu i jego wyposażeniem, nie zaś ustalenie świadczenia za odstąpienie od jego wynajmowania, zwłaszcza, że w toku postępowania pozwana w żaden sposób nie wykazywała, że ona (lub jej córka) miały faktycznie możliwość wpłynięcia na wynajmującą lokal w kwestii tego z kim zawrze kolejną umowę podnajmu.
Zgodnie zart. 676 k.c.jeżeli najemca ulepszył rzecz najętą, wynajmujący, w braku odmiennej umowy, może według swego wyboru albo zatrzymać ulepszenia za zapłatą sumy odpowiadającej ich wartości w chwili zwrotu, albo żądać przywrócenia stanu poprzedniego. Nie ulega wątpliwości, iż przepis ten znajduje zastosowanie także do podnajmu. W niniejszej sprawieJ. S., jako podnajemca, orazZ. S., jako najemca, utożsamiały ulepszenia w rozumieniu powyższego przepisu jako efekty przeprowadzonego remontu oraz zakupionego wyposażenia. Ustaliły, że koszty, jakie w związku z tym poniosłaJ. S.zostaną rozliczone w ten sposób, że przez okres 10 miesięcy podnajemczyni nie będzie uiszczała należnego za ten czas czynszu. Oczywistym jest, że w ramach swobody umów tego rodzaju ustalenia mogły poczynić. Ostatecznie właśnie w ten sposób zostały rozliczone przedmiotowe nakłady, a w konsekwencji wierzytelnośćJ. S.z tytułu ich dokonania wygasła. Tego rodzaju ustalenia wynikały z zaoferowanych przez stronę powodową dowodów, w tym zwłaszcza z zeznańS. F., matki powódki, która towarzyszyła jej podczas rozmowy zZ. S.. Pozwana nie przedstawiła żadnego dowodu, który powyższe ustalenia w jakimkolwiek stopniu by podważał, na żadnym etapie nie kwestionowała twierdzeń powódki, że istotnie nakłady opiewające na kwotę 20.000 zostały już rozliczone. W tym stanie rzeczy należało uznać, że nakłady, z którymi strony wiązały obowiązek świadczenia objętego umową z dnia 16 lipca 2012 r., zostały już rozliczone w stosunkach pomiędzyZ. S.aJ. O.. Wynajmująca zatrzymała ulepszenia rozliczając się z powstałej z tego tytułu należności w ten sposób, że prze okres 10 miesięcy nie pobierała od podnajemczyni czynszu.
Zgodnie zart. 509 § 1 i 2 k.c.wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. Jednocześnie stosownie doart. 516 zd. 1 k.c.zbywca wierzytelności ponosi względem nabywcy odpowiedzialność za to, że wierzytelność mu przysługuje.
W świetle przepisów o przelewie wierzytelności, dla skutecznego zawarcia umowy przelewu konieczne jest istnienie wierzytelności objętej przelewem. W niniejszej sprawie wierzytelność objęta umową z dnia 16 lipca 2012 r., dotycząca rozliczenia nakładów pomiędzyZ. S.aJ. S., już w chwili jej zawarcia nie istniała, bowiem wygasła na skutek jej wcześniejszego rozliczenia z wynajmującym. W tym stanie rzeczy wierzytelność opiewająca na kwotę 20.000 złJ. S.już nie przysługiwała i nie mogła być przedmiotem skutecznej umowy przelewu. W konsekwencji cesja dokonana na mocy umowy z dnia 16 lipca 2012 r. nie wywołała skutku, a świadczenie spełnione przez powódkę w ramach tej umowy było nienależne i jako takie stosownie doart. 410 § 1 k.c.w zw. zart. 405 k.c.podlegało zwrotowi. Jeżeli zatem łącząca strony umowa od początku była bezskuteczna, a jej wykonanie wiązało się ze świadczeniem nienależnym, powódka nie mogła skutecznie uchylić się od jej skutków z powołaniem na przepisy o wadach oświadczenia woli. Dlatego właściwą podstawa jej żądania były przepisyart. 410 § 1 k.c.w zw. zart. 405 k.c., nie zaś normy odnoszące się do skutków prawnych uchylenia się od wadliwego oświadczenia woli.
W tym stanie rzeczy powództwo w zakresie żądania głównego należało uznać za zasadne.
Również roszczenie odsetkowe zasługiwało na uwzględnienie. Świadczenie, do którego pozwana jest zobowiązana z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia jest świadczeniem bezterminowym, a więc stosownie doart.455 k.c.powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Po wezwaniu staje się świadczeniem terminowym i jeżeli dłużnik po upływie wyznaczonego terminu opóźnia się z jego spełnieniem, stosownie doart. 481 § 1 k.c.wierzyciel może domagać się odsetek za opóźnienie. W niniejszej sprawie pozwana otrzymała wezwanie do zapłaty kwoty objętej żądaniem pozwu do dnia 21 grudnia 2012 r., zatem powódka mogła domagać się odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia wskazanego w pozwie.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 § 1 k.p.c., obciążając nimi pozwanego jako stronę przegrywającą sprawę. Na koszty te złożyła się uiszczona opłata sądowa od pozwu.
Co za tym idzie na podstawieart. 347 k.p.c.należało utrzymać w całości wyrok zaoczny z dnia 21 kwietnia 2015 roku.

ZARZĄDZENIE

1
(...);

2
(...)