Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1037/17
Data wyroku: 2017-09-28 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Postępowanie wieczystoksięgowe (przepisy ogólne)
Podstawa prawna: art. 626^9^k.p.c., art. 34 ustawy o księgach wieczystych i hipotece

III Ca 1037/17

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 31 maja 2017 r., wydanym w sprawie z wniosku(...) Spółki AkcyjnejwW.o wpis prawa własności do działu IIksięgi wieczystej Nr (...), Sąd Rejonowy w Łowiczu oddalił wniosek.
Sąd I instancji ustalił, że wksiędze wieczystej Nr (...)jako właściciel nieruchomości wpisana jest Poczta Polska, Telegraf i Telefon – Dyrekcja Wojewódzka wŁ., zaś wnioskodawca jako podstawę żądanego wpisu wskazał liczne przepisy prawne, w tymart. 76 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 listopada 1990 r. o łączności(t.j. Dz. U. Nr 117 z 1995 r., poz. 564 ze zm.) iart. 8 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych(Dz. U. Nr 51 z 1990 r., poz. 298 ze zm.), a także dołączone do pozwu dokumenty w postaci wypisu sporządzonego w formie aktu notarialnego z dnia 4 grudnia 1991 r. Aktu przekształcenia zorganizowanej części mienia państwowej jednostki organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon” w spółkę akcyjną, odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie z dnia 13 grudnia 1991 r. wydanego w sprawie XVI Ns Rej. H-(...), odpis z KRS dotyczący wnioskodawcy i wypis sporządzonego w formie aktu notarialnego Porozumienia z dnia 27 kwietnia 2000 r. Dalej Sąd wskazał, że w myślart. 6268k.p.c.wynika, iż sąd wieczystoksięgowy związany jest żądaniami wniosku, dołączonymi do wniosku dokumentami i treścią księgi wieczystej, a w jego ocenie z powołanych przepisów i złożonych dokumentów nie wynika, by(...) S.A.stała się właścicielką nieruchomości objętej przedmiotową księgą wieczystą; takim tytułem własności nie może stać się w szczególności sporządzone w formie aktu notarialnego Porozumienie z dnia 27 kwietnia 2000 r. zawarte pomiędzy poprzednikiem wnioskodawcy i Państwowym Przedsiębiorstwem Użyteczności Publicznej „Poczta Polska”, ponieważ już z tego dokumentu wynika wprost, że w dacie jego spisania(...) S.A.nie dysponowała tytułem własności do nieruchomości, a zatem nieruchomość ta nie została wniesiona do tej spółki na pokrycie akcji w dacie przekształcenia zorganizowanej części mienia państwowej jednostki organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon” w spółkę akcyjną. Ostatecznie Sąd stwierdził, że w okolicznościach sprawy niniejszej brak podstaw do uwzględnienia żądania wpisu, a więc należy je oddalić, stosownie do dyspozycjiart. 6269k.p.c.
Apelację od tego postanowienia złożył wnioskodawca, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku o wpis własności w przedmiotowej księdze na jego rzecz, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także żądając zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

⚫

art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych(Dz. U. Nr 51 z 1990 r., poz. 298 ze zm.) w związku zart. 76 ust. 3 ustawy z dnia 23 listopada 1990 r. o łączności(t.j. Dz. U. Nr 117 z 1995 r., poz. 564 ze zm.) poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie i przyjęcie, że prawo własności przedmiotowej nieruchomości nie zostało skutecznie przeniesione na(...) S.A.(obecnie(...) S.A.), chociaż(...) S.A.powstała z przekształcenia państwowej jednostki organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon”, wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa w dziedzinie telekomunikacji w trybie sukcesji uniwersalnej, a ponadto przejęła część majątku tego podmiotu w drodze wniesienia go przez Skarb Państwa do powstałej spółki aportem na pokrycie kapitału założycielskiego, a zatem następstwo prawne wnioskodawcy po państwowej jednostce organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon” odnośnie przedmiotowej nieruchomości zostało wykazane;

art. 34zd. IIustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece(t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1007 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżący nie wykazał w odpowiedni sposób następstwa prawnego po państwowej jednostce organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon” odnośnie przedmiotowej nieruchomości, a w konsekwencji braku podstaw do dokonania wnioskowanego wpisu;

art. 6269k.p.c.poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie i uznanie, że brak jest podstaw do dokonania wpisu zgodnie ze złożonym wnioskiem, podczas gdy nie istniały przeszkody do jego uwzględnienia, a transfer prawa własności nieruchomości na skarżącego dokonał się wprost na podstawie przepisów ustawy, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia wniosku;

art. 233 k.p.c.przez wadliwą i dowolną ocenę materiału dowodowego i dokonanie błędnych ustaleń faktycznych wskutek przyjęcia, że podział państwowej jednostki organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon” nie spowodował automatycznego przeniesienia mienia należącego do tej jednostki, w tym prawa własności przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego materiału dowodowego powinna prowadzić do wniosku, że prawa do tej nieruchomości przeszły z mocy prawa na rzecz(...) S.A.(obecnie(...) S.A.) w trybie sukcesji uniwersalnej, a ponadto część mienia państwowej jednostki organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon” przeznaczona przez Skarb Państwa na pokrycie kapitału założycielskiego(...) S.A.(w tym przedmiotowa nieruchomość) została wniesiona do spółki aportem, co potwierdza sporządzony w formie aktu notarialnego z dnia 4 grudnia 1991 r. Akt przekształcenia zorganizowanej części mienia państwowej jednostki organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon” w spółkę akcyjną, a zatem następstwo prawne skarżącego po państwowej jednostce organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon” zostało wykazane w prawidłowy sposób.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Można oczywiście zgodzić się ze skarżącym, który polemizuje z argumentem powołanym przez Sądmeritiw uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż załączone do wniosku Porozumienie z dnia 27 kwietnia 2000 r. zawarte pomiędzy poprzednikiem wnioskodawcy i Państwowym Przedsiębiorstwem Użyteczności Publicznej „Poczta Polska” jest dowodem tego, że poprzednikowi wnioskodawcy nie przysługiwało w chwili jego zawarcia prawo własności przedmiotowej nieruchomości, W istocie przyznać trzeba, że można dyskutować z dokonaną przez Sąd interpretacją oświadczeń zawartych w Porozumieniu i wywodzić, że ich złożenie nie oznacza, iż wówczas wnioskodawca nie był właścicielem nieruchomości, ale właśnie, że te prawa mu przysługiwały, a oba wymienione podmioty starały się potwierdzić na tej drodze taki stan prawny. Sąd I instancji (a także autor apelacji) stracił jednak z pola widzenia to, że przyczyny zawarcia Porozumienia przez jego strony (niezależnie od tego, czy ich intencje w tym zakresie zostały prawidłowo odczytane) mają drugorzędne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ nawet zgodne przeświadczenie obu tych stron o takim czy innym stanie prawnym nieruchomości nie przesądza w żadnej mierze o tym, czy jednej z nich faktycznie przysługiwały czy też nie przysługiwały prawa do rzeczy. W postępowaniu wieczystoksięgowym istotne jest to, czy załączone do wniosku dokumenty w powiązaniu z treścią księgi wieczystej dają podstawy do przyjęcia, że na chwilę orzekania wnioskodawca rzeczywiście jest w odniesieniu do prawa własności nieruchomości, dla której księga jest prowadzona, następcą prawnym osoby wpisanej w jej dziale II – i na badaniu tej właśnie okoliczności winien skupić się Sąd.
Pamiętać powinien więc także skarżący, że powoływany w apelacjiart. 34zd. IIustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece(t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1007 ze zm.) stanowi, iż ujawnienie właściciela w księdze wieczystej wymaga, by następstwo prawne po osobie wpisanej jako właściciel zostało wykazane odpowiednimi dokumentami. Wskazać należy – podążając za tokiem wywodów apelacji – że zart. 76 ust. 3 ustawy z dnia 23 listopada 1990 r. o łączności(t.j. Dz. U. Nr 117 z 1995 r., poz. 564 ze zm.) wynika jedynie to, że do przekształcenia państwowej jednostki organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon” współkę (...) S.A.stosuje się odpowiednioart. 8 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych(Dz. U. Nr 51 z 1990 r., poz. 298 ze zm.) stwierdzający, że spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa. Istotne jest tu to, iż powołany przepis ustawa nakazuje stosować odpowiednio, co wynika nie tylko stąd, że przekształcanym podmiotem jest w tym wypadku państwowa jednostka organizacyjna, a nie przedsiębiorstwo państwowe, ale także i z faktu, że w tym wypadku nie dochodzi jedynie do prostego przekształcenia, kiedy to jeden podmiot zmienia się w inny, mający odmienną organizację prawną, ale powstają z niego dwa odrębne podmioty – co powoduje, że każdy z nich wstępuje tylko w część praw i obowiązków jednostki przekształconej. Podziałowi tego majątku na części przypadające odpowiednio Państwowemu Przedsiębiorstwu Użyteczności Publicznej „Poczta Polska”i (...) S.A.miał posłużyć tryb proceduralny opisany przez skarżącego w uzasadnieniu wniosku o wpis, przewidziany w uchwale Nr 22 Rady Ministrów z dnia 18 lutego 1991 r. w sprawie trybu przekształcenia państwowej jednostki organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon” (M. P. Nr 7 z 1991 r., poz. 48), która przewidywała w § 2 pkt. 3 przygotowanie i przedłożenie Ministrowi Łączności przez Komisję do Spraw Przekształcenia(...)projektu planu podziału majątku oraz w zarządzeniu Ministra Łączności z dnia 28 listopada 1991 r. w sprawie podziału państwowej jednostki organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon” (Dz. Urz.M.. Łącz. Nr 6 z 1991 r., poz. 11), gdzie w § 2 pkt. 2 wskazano, że zorganizowaną część mienia przekształcanej jednostki przejmuje w dziedzinie telekomunikacji nowo utworzona(...) S.A., w § 4 powtórzono, że zasady podziału składników mienia ustala zatwierdzone przez Ministra opracowanie Komisji, a w § 5 ust. 2 zaznaczono, że przekazania mienia dokona powołany w tym celu przez Ministra pełnomocnik generalny.
Oznacza to, że zadaniem wnioskodawcy było wykazanie dokumentami załączonymi do wniosku nie tylko tego, że na jego poprzednika przeszła część majątku podmiotu wpisanego w dziale II przedmiotowej księgi wieczystej jako właściciel, ale przede wszystkim – czy w sporządzonym w ramach opisanego wyżej trybu planie podziału opracowanym przez Komisję do Spraw Przekształceń(...)do części majątku przypadającej(...) S.A.zaliczono także nieruchomość objętą przedmiotową księgą, że Minister Łączności plan ten zatwierdził w takim kształcie, a pełnomocnik generalny Ministra dokonał przekazania przedmiotowej nieruchomości wraz z pozostałymi prawami majątkowymi z dziedziny telekomunikacji. Odnotować więc trzeba, że skarżący dołączył w tym zakresie do wniosku jedynie sporządzony w formie aktu notarialnego z dnia 4 grudnia 1991 r. Akt przekształcenia zorganizowanej części mienia państwowej jednostki organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon” w spółkę akcyjną, w którego § 9 ust. 4 wskazano, że pokrycie objętych przez Skarb Państwa akcji spółki nastąpiło przez wniesienie do niej majątku trwałego szczegółowo określonego w sporządzonych przez Komisję do Spraw Przekształceń(...)ramowych zasadach podziału majątku jednostki zatwierdzonychdecyzją Nr (...)Ministra Łączności z dnia 14 listopada 1991 r. Dokument ten niewiele wnosi w zakresie wyjaśnienia okoliczności kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy, bo choć wynika z niego niewątpliwie, że opracowano we właściwym trybie zasady podziału majątku państwowej jednostki organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon” i wskazano tam składniki majątkowe mające przypaść(...) S.A., a następnie składniki te wniesiono tytułem aportu do spółki, to jednak nie stanowi on z pewnością dowodu na to, iż jednym z tych składników była nieruchomość objęta księgą, a tym samym – nie rozstrzyga, czy prawa do tej nieruchomości przeszły z mocy przedmiotowego Aktu przekształcenia na powstającą spółkę akcyjną.
Z zasygnalizowanych już wyżej przyczyn nie może być takim dowodem również sporządzone w formie aktu notarialnego Porozumienie z dnia 27 kwietnia 2000 r. zawarte pomiędzy wnioskodawcą i Państwowym Przedsiębiorstwem Użyteczności Publicznej „Poczta Polska” – zawarte w § 3 pkt. 30 dokumentu oświadczenie tego ostatniego podmiotu, iż nie zgłasza i nie zamierza zgłaszać jakichkolwiek roszczeń względem przedmiotowej nieruchomości, nie wywiera skutków w sferzepraw rzeczowychobu stron porozumienia, w szczególności ani nie może zastąpić tytułu prawnego do nieruchomości wydanego w opisanym wyżej trybie przewidywanym przez przepisy prawa, ani też nie skutkuje nabyciem prawa własności. Treść przedmiotowego porozumienia świadczy jedynie o tym, że Państwowe Przedsiębiorstwo Użyteczności Publicznej „Poczta Polska” – jako jeden z podmiotów, pomiędzy które dzielony był majątek państwowej jednostki organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon” – wyraził zaakceptowane przez wnioskodawcę przekonanie, iż w ramach tego podziału prawa do nieruchomości objętej niniejszą księgą nabyła(...) S.A., a w związku z tym sam nie rości sobie do niej żadnych praw. Tego rodzaju oświadczenie nie jest jednak z pewnością dowodem tego, iż przekonanie takie jest zgodne ze stanem rzeczywistym i że w istocie Minister Łączności zatwierdził taką treść planu podziału przekształcanej jednostki, w myśl której nieruchomość miała przypaść właśnie wnioskodawcy i że w drodze wniesienia jej wraz z innymi składnikami majątkowymi do spółki tytułem aportu cel ten faktycznie został zrealizowany. Zdaniem skarżącego, porozumienie miało potwierdzić zaistniałe już skutki „formalno-prawne” w zakresie przejścia własności na(...) S.A., jednak zdaniem Sądu odwoławczego, możliwa ewentualnie do wywiedzenia z treści tego dokumentu teza o braku sporu co do sposobu podziału i jego skutków prawnych w zakresie własności nieruchomości pomiędzy obydwoma podmiotami, na które przeszły określone części majątku państwowej jednostki organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon”, nie może w postępowaniu wieczystoksięgowym zastąpić dokumentów, z których wynika następstwo prawne po tej jednostce; ujmując rzecz bardziej ogólnie – przy ubieganiu się o wpis prawa do księgi wieczystej nie można skutecznie zastąpić dokumentu, z którego wynika przejście prawa na następcę, dokumentem stwierdzającym zgodne przekonanie podmiotów potencjalnie zainteresowanych, że taki skutek rzeczywiście nastąpił. Ocena tego, czy określony skutek prawny w postaci przejścia własności, uzasadniający wpis następcy prawnego do księgi wieczystej, rzeczywiście nastąpił, jest w postępowaniu wieczystoksięgowym zadaniem wyłącznie Sądu, który nie może uchylać się od samodzielnego jej dokonania, korzystając z tego, że inne podmioty wyraziły już swoje stanowisko co do tej kwestii.
W rezultacie powyższych rozważań stwierdzić trzeba, że Sąd Rejonowy nie naruszył w żadnej mierzeart. 233 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c., ponieważ choć z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach wynika istotnie, iż część mienia państwowej jednostki organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon” przeszła w wyniku jej podziału na wnioskodawcę w drodze wniesienia jej aportem do powstającej spółki akcyjnej, to jednak – wbrew treści postawionego w apelacji zarzutu – brak dowodów na to, że w skład tego mienia wchodziła również nieruchomość objętaksięgą wieczystą (...); dowodem takim nie jest w szczególności sporządzone w formie aktu notarialnego Porozumienie z dnia 27 kwietnia 2000 r., który pośrednio świadczyć może ewentualnie jedynie o tym, że przekonanie o uprzednim zaistnieniu skutku prawnego w postaci nabycia własności nieruchomości przez(...) S.A.żywiły oba podmioty uczestniczące w podziale. Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych na podstawie przedstawionego przez wnioskodawcę materiału dowodowego i Sąd odwoławczy nie widzi przeszkód do tego, by przyjąć je za własne. Efektem tego musi być stwierdzenie, że Sądmeritinie naruszyłart. 34zd. IIustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece(t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1007 ze zm.), ponieważ wnioskodawca nie wykazał należycie swego następstwa prawnego w zakresie prawa własności nieruchomości objętej księgą po osobie wpisanej w dziale II tej księgi. Nie może tu być też mowy o naruszeniuart. 8 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych(Dz. U. Nr 51 z 1990 r., poz. 298 ze zm.) w związku zart. 76 ust. 3 ustawy z dnia 23 listopada 1990 r. o łączności(t.j. Dz. U. Nr 117 z 1995 r., poz. 564 ze zm.) przez odmowę przyjęcia w oparciu o te przepisy, że doszło do następstwa prawnego wnioskodawcy w zakresie praw do przedmiotowej nieruchomości; bez wątpienia przepisy te dotyczą przejścia praw majątkowych z państwowej jednostki organizacyjnej „Poczta Polska, Telegraf i Telefon” na dwa inne podmioty (w tym także(...) S.A.), jednak nie mogły znaleźć zastosowania w sprawie niniejszej, jeśli materiał dowodowy nie dawał wystarczających podstaw do ustalenia, że przedmiotowa nieruchomość należała do tej części majątku przekształcanego podmiotu, którą w oparciu o te unormowania nabył właśnie wnioskodawca. Sytuacja braku podstaw do dokonania żądanego wpisu czyni wniosek bezzasadnym, a tym samym zobowiązuje Sąd wieczystoksięgowy do zastosowaniaart. 6269k.p.c.– co też uczynił Sądmeritiw sprawie niniejszej.
Bezzasadność zarzutów i wniosków złożonej apelacji oraz prawidłowość wydanego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia skutkuje oddaleniem złożonego środka zaskarżenia na podstawieart. 385 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.