Sąd Okręgowy w Łomży
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 363/15
Data wyroku: 2016-12-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Kacprzyk

Sygn. I C 363/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 grudnia 2016 r.,
SĄD OKRĘGOWY W ŁOMŻY  w WYDZIALE I CYWILNYM
w składzie:
PRZEWODNICZĄCA: ANNA KACPRZYK,
PROTOKOLANTKA: ALICJA GŁADYSIAK,
po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2016 r. w Łomży,
sprawy z powództwaR. Z.
przeciwkoI. M.iI. P.
o wykup gruntu i zapłatę,

I
powództwo oddala;

II
zasądza od powodaR. Z.na rzecz pozwanychI. M.iI. P.kwotę 1.000 (jednego tysiąca) złotych tytułem poniesionych wydatków oraz kwotę 3.600 (trzech tysięcy sześciuset) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. I C 363/15

UZASADNIENIE
PowódR. Z.w pozwie skierowanym przeciwkoI. M.iI. P.zażądał zapłaty kwoty 124.920 zł z ustawowymi odsetkami od dnia następnego po doręczeniu odpisu pozwu tytułem ceny za wykupienie nieruchomości położonej przyulicy (...)wC., dla której Sąd Rejonowy w Wysokiem Mazowieckiem prowadziksięgę wieczystą nr (...)o powierzchni 3.123 m2z jednoczesnym orzeczeniem, że nieruchomość przechodzi na współwłasność pozwanych z udziałami po ½ części. Ponadto wniósł o zasądzenie kwoty 4.800 zł tytułem bezumownego korzystania z zajętej części nieruchomości za okres od 30 marca 2005 r. do 30 marca 2015 r.
Na wypadek nieuwzględnienia roszczenia o wykup powód we wniosku ewentualnym domagał się ustanowienia służebności gruntowej na rzecz pozwanych, polegającej na znoszeniu przez niego skutków przekroczenia granicy podczas wznoszenia budynku i ogrodzenia na nieruchomości należącej do pozwanych, położonej przyul. (...)wC., stanowiącejdziałkę nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Wysokiem Mazowieckiem prowadziksięgę wieczystą nr (...)oraz zasądzenia solidarnie od pozwanych na jego rzecz kwoty 41.640 zł z ustawowymi odsetkami od dnia następnego po doręczeniu odpisu pozwu tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności gruntowej na rzecz pozwanych.
W uzasadnieniu pozwu podał, że jest właścicielem nieruchomości gruntowej zlokalizowanej wC.przyulicy (...)o powierzchni 3.123 m2. Od strony południowo – wschodniej nieruchomość sąsiaduje z działką zabudowaną, oznaczoną nr(...), której współwłaścicielkami są pozwane. Północno – zachodnia elewacja dwóch budynków pozwanych oraz ogrodzenie znajduje się na działce powoda, zajmując pas jego gruntu o szerokości 0,8 m i długości około 50 m. Stosownie do decyzji administracyjnej z 4 lutego 1992 r. budynki posadowione na nieruchomości pozwanych oraz ogrodzenie miały znajdować się na granicy nieruchomości, a ściany budynków miały mieć charakter przeciwpożarowy i nie posiadać okien ani drzwi. W rzeczywistości budynki zostały wybudowane z przekroczeniem granicy o 80 cm w głąb nieruchomości powoda. Poza tym wbrew decyzji o pozwoleniu na budowę, północno – zachodnia ściana budynku mieszkalnego nie ma charakteru przeciwpożarowego, co ma istotne skutki dla możliwości zabudowy nieruchomości powoda. Gdyby budynki pozwanych były wzniesione we właściwym miejscu, to powód mógłby posadowić budynek przylegający do budynku pozwanych i efektywnie wykorzystać całą szerokość swojej, relatywnie wąskiej działki. Obecnie nie jest to możliwe ze względu na brak wymaganej pozwoleniem ściany przeciwpożarowej. Ze względu na przekroczenie granicy i wybudowanie budynku niezgodnie z pozwoleniem powód stgracił efektywnie pas nieruchomości o szerokości 8,8 m. Zważywszy, że nieruchomość w najszerszym miejscu, tam gdzie nastąpiło przekroczenie granicy ma zaledwie 27 m, jej efektywne zwężenie o prawie 9 m praktycznie uniemożliwia budowę domu jednorodzinnego i zmniejsza drastyczne wartość rynkową działki jako budowlanej. W rezultacie działka utraciła dla powoda znaczenie gospodarcze. Uzasadnia to zastosowanieart. 151 k.c.i żądanie wykupienia nieruchomości przez pozwane. Wartość nieruchomości powód określił jako 40 zł za 1m2, mając na względzie przeciętne ceny podobnych nieruchomości.
Z ostrożności procesowej, gdyby sąd uznał za zbyt daleko idące żądanie odkupienia nieruchomości, powód wniósł o ustanowienie służebności na rzecz pozwanych za wynagrodzeniem, odpowiadającym uciążliwości znoszenia skutków przekroczenia granicy i utracie wartości nieruchomości wynikającej ze spadku atrakcyjności nieruchomości budowlanej.
Ponadto powód zażądał wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z 80 – centymetrowego pasa nieruchomości przez okres 10 lat przed wniesieniem pozwu. Pozwane korzystały z gruntu o powierzchni 40 m2. Adekwatnym wynagrodzenie będzie kwota 1 zł za m2miesiąc, czyli 480 zł rocznie i 4.800 zł za ostatnie 10 lat.
PozwaneI. P.iI. M.powództwa nie uznały i wniosło o jego oddalenie (odpowiedź na pozew k. 52 – 53). Przyznały, że podczas budowy domu przezM. P.nieznacznie została przekroczona linia ewidencyjna, jednak na skutek zasiedzenia przygranicznego pasa gruntu dom został pobudowany po granicy, którą w czasie budowy wyznaczał wieloletni płot, akceptowany przez poprzednika prawnego powodaS. Z., który mieszkał nadziałce nr (...)i widział budowę. Otrzymał też decyzje o pozwoleniu na budowę na nieruchomości pozwanych budynku mieszkalnego i gospodarczego. Dotychczas nikt nie zgłaszał zastrzeżeń do zakresu samoistnego posiadania. Poza ty pozwane podniosły zarzut przedawnienia roszczenia zart. 231 §2 k.c., które ma charakter majątkowy i podlega 10 – letniemu przedawnieniu. Biorąc pod uwagę daty wydania pozwolenia na budowę, co miało miejsce w 1992 r. i przekazanie obiektów do użytkowania w 1995 r., roszczenie o wykup przedawniło się w 2005 r. Pozwane kwestionowały tez wartość nieruchomości wskazywaną przez powoda, jako nieadekwatną do poziomu cen wC..
Po rozpoznaniu sprawy Sąd ustalił i zważył co następuje:
PowódR. Z.jest właścicielem nieruchomości gruntowej położonejC.przyulicy (...), oznaczonej w ewidencji gruntów nr(...)i(...). Zdziałką nr (...)graniczydziałka nr (...)stanowiąca przedmiot współwłasności pozwanych.
Historycznie działka powoda jako fragment większego areału była przedmiotem decyzji Naczelnika Miasta i Gminy wC.z 3 czerwca 1976 r., nr(...).(...), mocą którejS. Z.s.H.stał się właścicielem m.in.działki nr (...), która po modernizacji otrzymała nr(...). Umową darowizny i sprzedaży z 20 kwietnia 1998 r.S. Z.darował bratuE. Z. (1)nieruchomość rolną o powierzchni 1,(...)składającą się z m.in. zdziałek nr (...). W założonej wówczas przez Sąd Rejonowy w Wysokiem Mazowieckiemksiędze wieczystej Kw nr (...)jako właściciela ujawnionoE. Z. (1). W dniu 16 grudnia 2013 r.E. Z. (2)sprzedałE.iM.małżonkomS.cześć wydzieloną zdziałki nr (...)i oznaczoną jakodziałka (...)o powierzchni 0,0142 ha, na poszerzenie ichdziałki nr (...).
Umową darowizny z 3 kwietnia 2014 r.E. Z. (1)darował synowiR. Z.własność niezabudowanychdziałek nr (...). Na podstawie wniosku zawartego w przedmiotowym akcie notarialnym powyższe działki zostały odłączone zksięgi wieczystej (...)oraz założono dla nich nowąksięgę wieczystą nr (...), w której jako właściciel został ujawnionyR. Z.. Na podstawiedecyzji nr (...)z 8 września 2015 r. Starosty(...)o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, działka nr.(...)została podzielona. Powierzchnię 0,0004 ha, oznaczoną nr(...)oraz 0,0042 ha oznaczoną nr(...)przeznaczono na poszerzenieulic (...), zaś powodowi pozostaładziałka nr (...)o powierzchni 0,2267 ha.
Działka nr (...)jak wynika z dokumentacji geodezyjnej co najmniej od 1946 r. pełniła funkcję siedliskową. Od stronyulicy (...)znajdował się tam budynek mieszkalny, obora, stodoła. Na nieruchomości tej zamieszkiwał w drewnianym domuS. Z., który zmarł w 1998 r. Część działki od stronyulicy (...)byłą przeznaczona pod uprawy.
Działka pozwanych również była przedmiotem decyzji Naczelnika Miasta i Gminy wC.z 23 stycznia 1980 r., nr(...).451/C-45/79, mocą którejS.iD.małżonkowieP.stali się właścicielami położonej wC.działki nr (...), która po modernizacji otrzymała nr(...). Działka ta była nieużytkiem, okresowo wykonywano na niej kopce do przechowywania ziemniaków. Umową darowizny z 31 stycznia 1991 r.S.iD.małżonkowieP.darowali synowiM. P.m.in. niezabudowanądziałkę nr (...). Państwowe Biuro Notarialne wW.Mazowieckiem założyło wówczasksięgę wieczystą Kw nr (...)i jako właściciela ujawniono w niejM. P..
Umową darowizny z 16 stycznia 2012 r.M. P.darowałdziałkę nr (...)córkomI. P.iI. M.. Na podstawie wniosku zawartego w przedmiotowym akcie notarialnym Sąd Rejonowy w Wysokiem Mazowieckiem wpisałI. P.iI. M.wksiędze wieczystej nr (...)jako współwłaścicielki z udziałami po ½ części.
(...)stron rozdzielał drewniany płot, który istniał już w latach 50 – tych XX wieku. Po śmierciS. Z.(matkiS. Z.iE. Z. (1)) w 1975 r. płot nie był remontowany, niemniej znajdował się na granicy. O istnieniu płotu zeznawali świadkowie
Decyzją z 4 lutego 1992 r. udzielono ojcu powódekM. P.pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego i gospodarczego według dokumentacji indywidualnej (wykonanej przez projektanta ds. budownictwaT. P.) oraz ogrodzenia stałego nadziałce nr (...). Zgodnie z pozwoleniem ściany budynków wznoszonych po granicy działek powinny być wykonane jako przeciwpożarowe. Decyzję tę otrzymał równieżS. Z., który nie zgłosił do niej zastrzeżeń.
Wyznaczenie miejsca posadowienia budynków nastąpiło przy udziale sąsiadów, w tymS. Z., po linii starego drewnianego płotu, rozsypującego się wówczas. Jak podałJ. B.(majster budowlany), przy ustalaniu linii granicznej dla potrzeb posadowienia budynków nie było sporu.
Jak się okazało oba budynki (mieszkalny i gospodarczy), a także ogrodzenie przekracza linię ewidencyjną międzydziałkami nr (...)na niekorzyść tej pierwszej na szerokości maksymalnie 80 cm. Jesienią 2010 r. powód prowadził rokowania z pozwanąI. P.orazM. S.co do możliwości nabycia przez nie jego nieruchomości (działek nr (...)).Ze względu na żądaną cenę do transakcji nie doszło.
Powyższy stan faktyczny ustalono na postawie następujących dowodów: wyjaśnień i zeznań powoda (k. 60 odwrót – 61, 178 odwrót wraz z nagraniami), wyjaśnień i zeznań pozwanejI. P.(k.61 – 62 wraz z nagraniami, 102 odwrót – 103), wypisów z ksiąg wieczystych (k. 12 – 21), wniosku o wydanie pozwolenia na budowę i decyzji (k. 23, 24), planu realizacyjnego (k. 24 – 26), fotografii (k. 27, 173), korespondencji między stronami (k. 28 – 29), dokumentacji geodezyjnej (k. 55 – 56, 199 – 200, 208), wypisów z rejestru gruntów (k. 12, 13), protokołu oględzin sądowych (k. 100 – 103), opinii biegłego geodety (k 132 – 142; 209 odwrót – 210 wraz z nagraniem), zeznań świadków:M.Z.(k. 81 odwrót – 82 wraz z nagraniem),E. Z. (1)(k. 82 – 83 wraz z nagraniem),J. B.(k. 83 wraz z nagraniem),H. D.(k. 83 wraz z nagraniem),M. P.(k.83 odwrót – 84 wraz z nagraniem),T. W.(k. 84 wraz z nagraniem),M. S.(k. 101 odwrót – 102),K. Ł.(k. 209 wraz z nagraniem).
Nie budzi wątpliwości, że według istniejącej ewidencji, budynki pozwanych nadziałce nr (...)przecinają linię ewidencyjną między tą działką adziałką nr (...)stanowiącą obecnie własność powoda. Roszczenie powoda zostało sformułowane na podstawieart. 151 k.c., po stwierdzeniu że cała posiadana nieruchomość straciła dla niego znaczenie gospodarcze, gdyż po zajęciu przygranicznego pasa gruntu podczas budowy budynków nadziałce nr (...)przez poprzedników prawnych pozwanych, nie będzie możliwości jej zabudowy.
Zgodnie zart. 151 k.c.jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nieuzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Może on żądać albo stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze. Jak się przyjmuje, uprawnienie do wykupienia zajętej części działki w razie przekroczenia granic sąsiedniego gruntu przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia cechuje brak samodzielności prawnej, ponieważ może być dochodzone tylko przez właściciela i stanowić przedmiot obrotu prawnego tylko razem z własnością zabudowanej nieruchomości. Z tego względu uprawnienie to nie ulega przedawnieniu tak długo, jak długo istnieje stan powstały wskutek przekroczenia granicy nieruchomości wyjściowej (por. Jacek Gudowski, Jolanta Rudnicka, Grzegorz Rudnicki, Stanisław Rudnicki, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe.Komentarz do art. 151 Kodeksu cywilnego, teza 7; J.S. Piątowski (w:)System Prawa Cywilnego, t. 2, s. 144). Wobec powyższego podniesiony przez pozwane zarzut przedawnienia nie mógł być uznany za skuteczny. Rozważenia wymagał natomiast drugi z zarzutów, zasiedzenia przygranicznego pasa gruntu i wiążącej się z nim granicy rozdzielającej obie nieruchomości.
W świetleart. 36 ustawy z 17 maja 1989 r. – prawo geodezyjne i kartograficzne(tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1629) sąd, przed którym toczy się sprawa o własność lub o wydanie nieruchomości albo jej części, jest właściwy również do przeprowadzenia rozgraniczenia, jeżeli ustalenie przebiegu granic jest potrzebne do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. Nie ma wątpliwości, że przedmiotowa sprawa ma charakter sprawy o własność; to uprawnienie leży u podstaw roszczenia powoda oraz obrony podjętej przez pozwane. Dlatego istotną rzeczą w rozważanym stanie faktycznym było ustalenie granicy między nieruchomościami stron.
Przedmiotem postępowania w sprawie o rozgraniczenie są granice w terenie, tj. na gruncie, a nie na mapie. Mapa zaś jest tylko wtórnym wyrazem granic na gruncie. Ponadto w sprawie o rozgraniczenie chodzi nie o same granice na gruncie, lecz o to, do jakiej granicy na gruncie sięga prawo własności nieruchomości sąsiadujących (por. wyrok Sądu Najwyższego z 1 stycznia 1977 r., sygn. I CRN 272/77, publ. LEX nr 1669536).
Na wstępie zauważyć trzeba, że poprzednicy prawni stron – właściciele obu sąsiednich nieruchomości, jako wchodzących w skład gospodarstw rolnych, otrzymali tytuły własności na podstawieart. 1 ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz. U. z 1971 r. nr 27, poz. 250 z póź. zm.). Oznacza to, że tytuły własności nabyli na mocy prawa co do nieruchomości znajdujących się w ich samoistnym posiadaniu w dniu wejścia w życie powyżej ustawy, a więc w dniu 4 listopada 1971 r. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest fakt, że linia określająca zakres własności na podstawieart. 1powyższej ustawy, wyznaczyła stan prawny danej nieruchomości. (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 1975 r., sygn. III CZP 92/74, publ. OSNC 1976 r. nr 3, poz. 4, LEX nr 1888). Uwłaszczeniu podlegały bowiem działki w takich granicach, w jakich znajdowały się w posiadaniu rolnika w dniu wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej (czyli 4 listopada 1971 r.). Techniczną podstawę wydania aktów własności ziemi stanowił plan ewidencji gruntów.
Sąd badając granicę działek może i powinien dokonywać samodzielnych ustaleń co do przebiegu linii granicznej, w tym i co do ustalenia stanu posiadania w dacie 4 listopada 1971 r., jako prowadzącego z mocy prawa do nabycia własności oraz ewentualnie, przy uwzględnieniu zasiedzenia przygranicznych pasów gruntu (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 11 maja 1995 r., sygn. III CZP 45/95, publ. OSNC 1995 r. nr 10, poz. 137, LEX nr 4234). Istotnym było więc stwierdzenie stanu posiadania istniejącego w dniu 4 listopada 2016 r. (dacie wejścia w życie powyższej ustawy), wyznaczającego zakresy własności obu nieruchomości oraz czy po tej dacie mogło dojść do zmian we władztwie, spowodowanym przesunięciem linii posiadania i skutkującym w następstwie zasiedzeniem przygranicznego pasa gruntu na podstawieart. 172 §1 i 2 k.c.
Jak wynika z opinii biegłego geodety, podstawą techniczną wydanych decyzji – aktów własności ziemi na podstawieustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychbył operat ewidencji gruntów założony w 1966 r. w oparciu o pomiar i rejestr stanu własnościowego działek dla miastaC.wykonany w latach 1946 – 1949. Nie dokonywano wówczas trwałej stabilizacji istniejącego na gruncie stanu władania. Powyższa dokumentacja ewidencji gruntów została zmodernizowana w latach 1978 – 1983. W wypadku działek stron ograniczyła się do nadania nowej numeracji. Granica międzydziałkami (...)po 1946 r. nie była przedmiotem jakiegokolwiek pomiaru geodezyjnego. W operacie ewidencji gruntów była opisana jako linia prosta wyznaczona punktami 5.09-(...)–(...). Zapis ten istnieje do chwili obecnej. Był podstawą decyzji Starosty(...)z 8 września 2015 r. dotyczącej inwestycji drogowej, skutkującej przeznaczeniem niewielkich pasów gruntu z działek stron na drogę i zmianą numeracji działek na(...)i(...).
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że granica między działkami stron nigdy nie była przedmiotem sporu.Działka nr (...)(wraz zdziałką nr (...)) stanowiła siedlisko, natomiastdziałka nr (...)była w przeszłości nieużytkiem, wykorzystywanym niekiedy do kopcowania ziemniaków. Poza tym mieszkańcy okolicznych nieruchomości przechodzili tamtędy. Linię graniczną między nieruchomościami wyznaczał płot drewniany wzniesiony przez poprzedników prawnych powoda. Właścicieledziałki nr (...)do czasu budowy domu nie byli zainteresowani ponoszeniem kosztów ogrodzenia.
O istnieniu ogrodzenia w przeszłości zeznawaliM. Z.iE. Z. (1)(rodzice powoda),H. D.(właścicielkadziałki nr (...)),M. P.(ojciec pozwanych),K. Ł.(dalszej krewnej powoda).T. W.pamiętał, że w latach 60 – tych ogrodzenie istniało. ZdaniemM. S.(posiadaczkidziałki nr (...)) – w okresie samodzielnego władania gruntem przezS. Z.płotu już nie było.
Po uzyskaniu pozwolenia na budowę na mocy decyzji z 4 lutego 1992 r. ojciec powódekM. P.w pierwszej połowie lat 90 – tych XX wieku wzniósł budynek mieszkalny i budynek gospodarczy, a także ogrodzenie na granicy zdziałką nr (...).
Zgodnie z pozwoleniem na budowę i dokumentacją budowlaną ściany obu budynków, a także ogrodzenie winno być usytuowane na linii granicznej zdziałką nr (...). Do takiego usytuowania budynków i budowli nie zgłaszał zastrzeżeń ówczesny właścicieldziałki nr (...)S. Z.. Posadowienie budynków nie nastąpiło przy udziale geodety, a dokonał tego inwestor przy udziale majstra budowlanego i sąsiadów, przede wszystkimS. Z.. Podstawą był płot drewniany, wówczas już w złym stanie technicznym, niemniej widoczny na gruncie. Jak wynika z zeznańJ. B.(majstra budowlanego) podczas tej czynności nie doszło do sporu. Położenie budynków zostało ustalone na linii granicznej w oparciu o stary rozsypujący się płot. O braku problemów przy granicznych mówiła teżH. D.. Wprawdzie w okresie budowy przebywała za granicą, ale mąż jej był przy wytyczaniu granic i nic nie mówił o problemach.
Mając na względzie powyższe twierdzenia Sąd uznał, że zakresy posiadania w sąsiadujących działkach stron wyznaczało ogrodzenie w postaci płotu drewnianego, która to linia została zaakceptowana podczas budowy budynków przezM. P.. Sąd nie dał wiary twierdzeniom powoda oraz zeznaniomE. Z. (1),M.Z.iK. Ł., że doszło do „wsunięcia” budynków pozwanych w grunt powodów w okresie ich wznoszenia. Twierdzenia świadków, że matka powódekJ. P.powiedziała, iżS. Z.pozwolił na przekroczenie granicy, należało rozumieć jako dotyczące zgodnego ustalenia przebiegu granicy i wytyczenia posadowienia budynków na linii granicznej. NiewątpliwieS. Z.miał problemy związane z nadmiernym spożywaniem alkoholu, jednak nic nie wskazuje na to, aby nie dbał o zakres swojej własności. Dowodem tego było zawarcie nieformalnej umowy zM. S.w 1982 r., dotyczącego wąskiego pasa gruntu od stronydziałki nr (...). WówczasS. Z.przesunął kamień graniczny w swoją stronę. Później transakcja ta została sformalizowana w akcie notarialnym, zawartym zE. Z. (1), dotyczącymdziałki nr (...).
Nie ma większego znaczenia dla ustalenia przebiegu spornej linii granicznej pozwolenie na budowę z 4 lutego 1992 r. oraz plan realizacyjny z 1991 r. jako składnik dokumentacji budowlanej, wykonanej przez projektanta budowlanego inż.T. P.. Dane z powyższego szkicu maja charakter wyłącznie poglądowy, gdyż projektant nie korzystał z dokumentacji geodezyjnej, a wykonał szkic własnoręczny, na którym naniósł istniejące budynki, w tym projektowane. Miary dotyczące budynków nie zostały odniesione do granic ewidencyjnych działek. Natomiast znalazła się tam informacja o tym, ze ściana nowego budynku gospodarczego nadziałce nr (...)miała znajdować się w odległości 3 m od drewnianej stodołyS. Z.. Pozostałości po powyższej stodole (rozebranej w 1998 r.) w postaci fundamentu z kamieni znajdują się w odległości 3 m od ściany budynku. Powyższe okoliczności Sąd ustalił na podstawie opinii biegłego geodety.
Biegły analizował także tzw. fotomapy oraz miał na względzie stan faktyczny stwierdzony podczas oględzin sądowych. Doszedł do przekonania, że pomiar z 1946 r., uwzględniony w operacie z 1966 r., nie odpowiadał stanowi faktycznemu istniejącemu w 1958 r. i później. Doszło do przesunięcia na planie w stosunku do stanu użytkowania. Stan posiadania z 1958 r. był identyczny z wynikającym z fotomap z 1973 r., 1978 r., pomiarów z planu z 1992 r. oraz stwierdzonym w 2015 r. dla potrzeb niniejszej sprawy.
Sąd uwzględnił powyższą opinię geodezyjną w całej rozciągłości, uznając ją za rzetelną i logiczną. Oddaleniu podlegały wnioski o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu telemetrii, gdyż biegły geodeta posiada kompetencje do analizy fotomap. Tym bardziej zbędne było przesłuchanie geodety, który wydał powodowi mapę dla celów projektowych z k. 22. Na planie tym zostały zaznaczone granice według operatu ewidencji gruntów oraz budynki. Dokument ten nie budzi wątpliwości i nie ma potrzeby dodatkowego uwiarygodnienia go. Przesłuchanie matki pozwanychJ. P., przebywającej za granicą, prowadziłoby do zbędnego przedłużenia postępowania. Poza tym okoliczności na które miałaby zeznawać zostały ustalone na podstawie innych dowodów, w tym zeznaniach ojca pozwanychM. P..
Reasumując, Sąd uznał, że granica użytkowania między działkami stron, istniejąca w dniu 4 listopada 1971 r., stała się granicą prawną i w takim zakresie uprawnieni poprzednicy prawni stron uzyskali tytuły własności do swych nieruchomości. Po tej dacie stan użytkowania nie uległ zmianie. Nie można więc mówić o przekroczeniu linii granicznej podczas budowy budynków na działce pozwanych. Wprost przeciwnie zostały one posadowione na prawnej linii granicznej, a stan ten istnieje do chwili obecnej. Dodać należy, że przedmiotem sporu nigdy nie była granica międzydziałką nr (...)(obecnie nr(...)) adziałką nr (...)H. D.. Ogrodzenie między tymi działkami z siatki i słupków metalowych istnieje od 1962 r. i również przekracza linię ewidencyjną na niekorzyśćdziałki nr (...). Płot ten znajduje się natomiast prawie dokładnie na przedłużeniu budynku gospodarczego pozwanych.
Ponieważ nie można mówić o przekroczeniu przez poprzedników pozwanych linii granicznej, ustalonej według stanu prawnego, to roszczenie zart. 151 k.c.nie mogło być skutecznie dochodzone.
Zauważyć też należy, że na nieruchomość pozwanego składają się dwiedziałki nr (...)przylegające ściśle do siebie. W tym zakresie należy rozważać możliwość zabudowy nieruchomości. Szerokość jej wynosi łącznie 27,7 m (18,42 m plus 9,28 m). jak wskazał biegły geodeta, dla wzniesienia typowego budynku mieszkalnego o wymiarach 10 m x 10 m niezbędna jest działka o szerokości 18 m. Poza tym sprzedającM. S.pas gruntu w postacidziałki (...)właścicieledziałek (...)nieco pogorszyli możliwość zabudowy nieruchomości. Wobec powyższego trudno więc mówić, że nieruchomość straciła dla powoda znaczenie gospodarcze po ustaleniu aktualnego stanu prawnego spornej granicy.
Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd powództwo oddalił. Wobec oddalenia powództwa nie było podstaw do zawarcia rozstrzygnięcia o ustaleniu granicy w sentencji wyroku (por. wyrok Sądu Najwyższego z 26 stycznia 1981 r. sygn. III CRN 315/80, publ. OSNC 1981 r. nr 10, poz. 196).
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.