Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Gz 48/17
Data wyroku: 2017-04-28 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Artur Fornal, Elżbieta Kala, Marek Tauer
Słowa kluczowe: Prawo upadłościowe i naprawcze
Podstawa prawna: art. 162 ust. 1 i 2a pun

Sygn. akt VIII Gz 48/17

POSTANOWIENIE
Dnia 28 kwietnia 2017 r.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, VIII Wydział Gospodarczy

w następującym składzie:

Przewodniczący: SSO Elżbieta Kala
Sędziowie:  SO Marek Tauer
SO Artur Fornal (sprawozdawca)
po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2017 r. w Bydgoszczy
na posiedzeniu niejawnym
sprawy upadłościowej

J. R.prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą(...)wI.– w upadłości likwidacyjnej

w przedmiocie ustalenia ostatecznej wysokości wynagrodzenia syndyka
na skutek zażalenia upadłego na postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt XV GUp 13/14
p o s t a n a w i a:
oddalić zażalenie.
Marek Tauer Elżbieta Kala Artur Fornal
Sygn. akt VIII Gz 48/17

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 stycznia 2017 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy ustalił ostateczną wysokość wynagrodzeniaE. S.za czynności syndyka w postępowaniu upadłościowymJ. R.prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą(...)z siedzibą wI.- na kwotę 45.510 brutto (w tym kwotę 8.510 zł tytułem podatku od towarów i usług), tj. 37.000 zł netto.
W uzasadnieniu Sąd upadłościowy wskazał, że upadłość w niniejszej sprawie została ogłoszona w dniu 5 maja 2014 r., a wstępną wysokość wynagrodzenia syndyka określono w nim – postanowieniem z dnia 16 stycznia 2015 r. – na kwotę 36.000 zł netto. Na poczet tego wynagrodzenia syndykowi przyznane zostały i wypłacone zaliczki w łącznej kwocie 27.000 zł. Sąd ten podkreślił, że w toku postępowania syndyk wykonał wszystkie czynności przewidziane przepisamiPrawa upadłościowego(w szczególności powiadomił o ogłoszeniu upadłości wierzycieli i instytucje, dokonał ogłoszeń o powyższym w prasie lokalnej i Monitorze Sądowym i Gospodarczym, objął majątek upadłego, sporządził spis inwentarza i dokonał oszacowania składników masy upadłości, sporządził także listę wierzytelności oraz dwa oddzielne plany podziału, które – z uwagi na brak wystarczających środków w masie upadłości – były także planami ostatecznymi). Majątek upadłego został przez syndyka w całości zlikwidowany - z tytułu jego likwidacji do masy upadłości wpłynąć miała kwota 1.762.504,26 zł. Ostateczne sprawozdanie syndyka zostało zatwierdzone postanowieniem sędziego-komisarza z dnia 16 grudnia 2016 r.
Uwzględniając w szczególności stopień zaspokojenia wierzycieli, nakład pracy, koszty zatrudnienia innych osób w związku z czynnościami syndyka, a także czas trwania postępowania Sąd upadłościowy uznał, że zasadnym jest ustalenie wynagrodzenia syndyka w kwocie nie wyższej niż 3 % funduszów masy upadłości. W ocenie tego Sądu żądana przez niego z tego tytułu kwota 37.000 zł netto odpowiada znacznemu nakładowi pracy syndyka i wykonanym przez niego w toku postępowania czynnościom opisanym w ostatecznym sprawozdaniu. Jest ona ponadto adekwatna do stopnia skomplikowania postępowania oraz wielkości masy upadłości. Tak określone wynagrodzenie podlega podwyższeniu o stawkę podatku od towarów i usług, syndyk jest bowiem zobowiązany do jego rozliczenia (art. 162 ust. 6 p.u.n.).
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył upadły domagając się jego uchylenia i zmiany mającej polegać na jego obniżeniu. Skarżący podniósł, że nakład pracy syndyka nie uzasadnia przyznania mu wynagrodzenia w takiej wysokości. W jego ocenie syndyk podejmował niewiele czynności związanych ze sprawą, a jego zaangażowanie nie było duże. Nadto – w ocenie upadłego – działania syndyka podejmowane były ze szkodą dla masy upadłości, sprzedaż majątku nastąpiła zbyt szybko i bez uwzględnienia interesu upadłego, z którym syndyk nie chciał współpracować. Skarżący podniósł także, że do masy upadłości wpłynęła w rzeczywistości zaledwie kwota ok. 700.000 zł netto ze sprzedaży nieruchomości i mieszkania, zatem podstawa ustalenia wysokości wynagrodzenia syndyka jest błędna.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie upadłego, pomimo trafności zarzutu błędnego ustalenia przez Sąd pierwszej instancji wartości funduszów stanowiących podstawę ustalenia wysokości wynagrodzenia syndyka, nie zasługiwało w ostatecznym rezultacie na uwzględnienie.
Wyjaśnić trzeba, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisyustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze(tekst jednolity Dz.U. z 2015 r., poz. 233 ze zm. – dalej jako „p.u.n.”) postępowanie upadłościowe toczyło się w niej bowiem na skutek wniosku o ogłoszenie upadłości złożonego i rozpoznanego przed dniem 1 stycznia 2016 r. (art. 449 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne; Dz.U. z 2015 r., poz. 978 ze zm.).
Zgodnie zart. 162 ust. 1 p.u.n.syndyk ma prawo do wynagrodzenia za swoje czynności odpowiadającego wykonanej pracy.
Stosownie zaś doart. 162 ust. 2 p.u.n.jest zasadą, że wysokość jego wynagrodzenia nie może przekroczyć wartości 3% funduszów masy upadłości oraz sum uzyskanych z likwidacji rzeczy i praw obciążonych rzeczowo, a jednocześnie również stuczterdziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Jeżeli jednak – jak stanowi ust. 2a tego artykułu – tak ustalona wysokość wynagrodzenia byłaby oczywiście niewspółmierna do pracy syndyka, sąd powinien ustalić wynagrodzenie w przeliczeniu na miesiące w wysokości nieprzekraczającej przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, przy czym ostateczna wysokość wynagrodzenia nie może przekroczyć czterdziestokrotności ww. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.
Wedługart. 165 ust. 2 p.u.n.ostateczną wysokość wynagrodzenia ustala sąd po zatwierdzeniu przez sędziego-komisarza ostatecznego sprawozdania syndyka z jego działalności, biorąc pod uwagę w szczególności stopień zaspokojenia wierzycieli, nakład pracy, koszty zatrudnienia innych osób w związku z czynnościami syndyka oraz czas trwania postępowania. Dane zawarte w ostatecznym sprawozdaniu powinny zatem pozwolić na ocenę każdego z tych elementów.
W niniejszej sprawie treść ostatecznego sprawozdania rachunkowego syndyka (k. 378-380 akt sprawy) – zatwierdzonego prawomocnym postanowieniem sędziego-komisarza z dnia 16 grudnia 2016 r. (zob. k. 387-388 akt sprawy) – nie obrazuje wprost wartości funduszów masy upadłości oraz sum uzyskanych z likwidacji rzeczy i praw obciążonych rzeczowo (co jest podstawowym kryterium ustalenia wysokości wynagrodzenia syndyka w myślart. 162 ust. 2 p.u.n.), a podaje jedynie wartość „przychodów finansowych” w kwocie 1.762.504,26 zł, którą Sąd pierwszej instancji mylnie z nią utożsamił. Tymczasem w kwocie tej, jak zauważył Sąd odwoławczy, ujęte zostały także pozycje, które w żadnym wypadku nie powinny być uwzględnione przy ustaleniu wartości funduszów o których mowa wart. 162 ust. 2 p.u.n.Uszło bowiem uwadze Sądu upadłościowego, że „przychody finansowe” obejmują także : pożyczkę (poz. 1) w kwocie 2.500 zł, wpłatę z banku do kasy w kwocie 3.000 zł (poz. 4), wpływ środków przekazywanych pomiędzy rachunkami bankowymi masy w kwocie 149.560,62 zł (poz. 6) i wpływ środków z lokaty w kwocie 700.000 zł (poz. 10), a każdej z tych pozycji odpowiadają odpowiednie pozycje w kategorii rozchody (poz. 8, 10, 12, i 15;zob. k. 378-379 akt sprawy).
Nie ulega zatem wątpliwości, że wskazane pozycje to przepływy o charakterze wewnętrznym (w ramach tych samych środków masy upadłości), a prawidłowo ustalona wartość funduszów masy oraz sum uzyskanych z likwidacji rzeczy i praw obciążonych rzeczowo powinna zostać o te pozycje pomniejszona. Wynosi ona kwotę907.443,64 zł.
Zauważyć jednak trzeba, że Sąd upadłościowy określając wstępną wysokość wynagrodzenia syndyka na kwotę 36.000 zł netto (tj. 44.280 zł brutto, przy uwzględnieniu podatku VAT) – co nastąpiło prawomocnym postanowieniem z dnia 16 stycznia 2015 r. (zob. k. 149 - 152 akt sprawy) – miał na uwadze, iż przewidywano, że zakończenie postępowania nastąpi w ciągu dwudziestu czterech miesięcy, a wartość funduszów masy upadłości i sum uzyskanych z likwidacji rzeczy i praw obciążonych rzeczowo prognozowano wówczas na kwotę łącznie 839.189 zł (biorąc pod uwagę wartość oszacowania nieruchomości w kwocie 797.550 zł, a także należności w kwocie 41.639 zł –zob. k. 150, a także k. 12-14 i 117-119 akt sprawy). Biorąc to pod uwagę Sąd upadłościowy uznał wówczas, że wynagrodzenie ustalone według kryterium 3 % wartości funduszów masy upadłości oraz sum uzyskanych z likwidacji rzeczy i praw obciążonych rzeczowo byłoby oczywiście niewspółmierne do pracy syndyka i wstępną wysokość jego wynagrodzenia określił na kwotę 1.500 zł netto (w przeliczeniu na miesiące), przy założeniu, że będzie ono prowadzone przez okres dwudziestu czterech miesięcy (zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 20 stycznia 2014 r. przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego wynosiło kwotę 4.004,35 zł –k. 150).
Ostatecznie postępowanie w niniejszej sprawie – do czasu złożenia przez syndyka ostatecznego sprawozdania – prowadzone było przez okres trzydziestu jeden miesięcy. Ze sprawozdania ostatecznego syndyka wynika, że na pozyskane dotąd fundusze masy upadłości wraz z sumami uzyskanymi ze zbycia rzeczy obciążonych składają się : środki przekazane z postępowania egzekucyjnego (plan podziału) w kwocie 76.286,25 zł, dzierżawa nieruchomości w kwocie 5.800 zł, sprzedaż nieruchomości w kwocie 820.000,14 zł, usługa w kwocie 1.397 zł, zwrot środków z rachunku w kwocie 41,95 zł, odsetki bankowe w kwocie 2.918,30 zł oraz z tytułu sprzedaży wierzytelności w kwocie 1.000 zł (zob. k. 378). Łącznie, jak to wyżej wskazano, będzie to kwota 907.443,64 zł.
Należy zgodzić się z Sądem Rejonowym, że w toku postępowania syndyk dokonał inwentaryzacji majątku upadłego, a następnie zapewnił jego oszacowanie, po czym przystąpił do jego sprzedaży. Syndyk sporządził ponadto w niniejszej sprawie listę wierzytelności oraz dwa oddzielne plany podziału, które okazały się planami ostatecznymi. Zdaniem Sądu czas trwania niniejszego postepowania – nieco dłuższy niż zakładany początkowo w planie likwidacyjnym (zob. k. 15 akt sprawy) – był uzasadniony przede wszystkim koniecznością rozpoznania zarzutów wniesionych przeciwko planowi podziału.
Zgromadzone przez syndyka w toku postępowania fundusze pozwoliły na zaspokojenie wierzycieli w łącznej kwocie618.549,05 zł, tj. częściowo wierzycieli hipotecznych (zob. oddzielne plany podziału sum uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości obciążonych hipotekami –k. 379 akt sprawy, a także k. 116 akt pomocniczych XV GUp 13/14/Ap 2 oraz lista wierzytelności - k. 35 akt pomocniczych XV GUp 13/14/Ap 1).
W ocenie Sądu odwoławczego ustalając w niniejszej sprawie wysokość ostatecznego wynagrodzenia syndyka nie można byłoby, jak to uczynił Sąd Rejonowy, zastosować kryterium 3 % wartości funduszów masy upadłości. Wynagrodzenie w tej wysokości – tj. w kwocie ok. 27.200 zł – byłoby oczywiście niewspółmierne do wykonanej przez syndyka pracy szczegółowo opisanej w ostatecznym sprawozdaniu (w przeliczeniu na 31 miesięcy pracy wyniosłoby bowiem zaledwie ok. 877 zł). W tym stanie rzeczy właściwe jest – zdaniem Sądu drugiej instancji – ustalenie wynagrodzenia w przeliczeniu na miesiące w wysokości 1.193,55 zł, która to kwota (w przeliczeniu na miesiące czasu prowadzenia postępowania) odpowiada w przybliżeniu żądaniu syndyka (k. 374 akt sprawy). Nie przekroczy ono przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, które wyniosło 4403,78 zł (zob. obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 stycznia 2017 r. Dz. Urz. GUS 2017, poz. 3). W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu Okręgowego, żądane przez syndyka wynagrodzenie w wysokości 37.000 zł netto (powiększone o podatek VAT) odpowiada warunkom o których mowa w art. 165 ust. 2, a ponadto mieści się w granicach zakreślonych przez ustawę (art. 162 ust. 2a i 6 p.u.n.). Podkreślenia wymaga przy tym stosunkowo wysoki poziom zaspokojenia wierzycieli w zestawieniu z wysokością pozyskanych funduszów, co świadczy o tym, że koszty postępowania – w tym również koszty zatrudnienia innych osób w związku z czynnościami syndyka – rzeczywiście ograniczone zostały w niniejszej sprawie do niezbędnego minimum (m.in. z tytułu księgowości i administracji w łącznej kwocie 13.300 zł –zob. k. 378, przy dużo wyższej kwocie założonej w preliminarzu – ok. 48.000 zł;zob. k. 16akt sprawy). Należy przy tym zauważyć, że w uzasadnieniu zażalenia skarżący, poza zarzutami o charakterze ogólnym, nie przedstawił żadnych konkretnych zastrzeżeń dotyczących pracy syndyka, a sam fakt szybkiej sprzedaży majątku upadłego – służący ograniczeniu kosztów postępowania oraz pozwalający także na szybsze zaspokojenie wierzycieli – w żadnym razie nie może być rozpatrywany jako okoliczność działająca na niekorzyść syndyka.
W ostatecznym zatem rezultacie zaskarżone postanowienie pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada ostatecznie prawu. Sąd Okręgowy mając to na uwadze oddalił zażalenie upadłego na podstawieart. 385w zw. zart. 397 § 2 k.p.c., a także w zw. zart. 229 p.u.n.orzekł jak w sentencji.
Elżbieta Kala Marek Tauer Artur Fornal