Sąd Rejonowy w Kielcach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 509/16
Data wyroku: 2017-09-15 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION
Sędziowie: SSR Robert Opas
Teza: „Z faktu posiadania rzeczy przez współwłaściciela wynika jedynie, ze korzysta on z rzeczy zgodnie z  przysługującym mu prawem i przeznaczeniem tego prawa. Niewykonywanie posiadania przez innych współwłaścicieli nie uprawnia do wniosku, że współwłaściciel posiadający przejmuje rzecz w samoistne posiadanie, chyba że wyraźnie zamanifestuje wolę objęcia całej nieruchomości w posiadanie.”

I Ns 509/16

POSTANOWIENIE
Dnia 15 września 2017 roku
Sąd Rejonowy w Kielcach
Wydział I Cywilny
W składzie:Przewodniczący: SSR Robert Opas
Protokolant: stażysta Paulina Świerzewska
Po rozpoznaniu w dniu 15 września 2017 roku w Kielcach
na posiedzeniu jawnym
sprawy z wnioskuZ. A.
z udziałemJ. A.,W. M. (1),R. M.,J. M.,M. M. (1),M. M. (2),H. S.,A. M. (1),B. M.,A. M. (2)
o zasiedzenie
postanawia:

I
oddalić wniosek,

II
zasądzić odZ. A.na rzeczW. M. (1)kwotę 2.553 zł (dwa tysiące pięćset pięćdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania,

III
orzec, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

SSR Robert Opas
Sygn. akt I Ns 509/16

(...)
Wnioskiem z dnia 7 stycznia 2016 rokuZ. A.wniosła o stwierdzenia, że z dniem 1 stycznia 2015 rokuZ. A.iJ. A.nabyli w drodze zasiedzenia udział w części 192/960 własności nieruchomości o powierzchni 813 m2położonej wK.przyulicy (...), dla której prowadzona jestksięga wieczysta (...)oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku poniosła, ze w dniu 15 sierpnia 1969 roku udziału w tej nieruchomości w wysokości 63/120 nabyli rjej rodzice tjS.iM.małżonkowieW., a kolejną umową z dnia 27 czerwca 1991 roku już sama wnioskodawczyni mężem będąc posiadaczami nieruchomości dokupili kolejną część udziałów od uprzednich współwłaścicieli obejmując finalnie łącznie udział 768/960. Wnioskodawczyni wskazała jednak, że skutkiem umowy z dnia 1969 roku był przeniesienie posiadania całej nieruchomości a nie tylko jej udziału, albowiem początkowo poprzednicy prawni a później wnioskodawczyni w swoje posiadanie objęli nie tylko zakupiony udział ale cały pas gruntu o powierzchni 815 m2, stanowiącydziałkę nr (...). Wnioskodawczyni podniosła nadto, że od dnia objęcia nieruchomości w posiadanie wraz ze swoim mężem (z którym zawarła związek małżeński w dniu 14 czerwca 1978 roku) nieprzerwanie władają nią jak właścicieli i za takich są również uważani. Władztwo swoje manifestowali między innymi poprzez realizację celów inwestycyjnych czy utrzymanie nieruchomości (k.2-30.
W piśmie procesowym z dnia 21 kwietnia 2016 roku uczestnikW. M. (1)wniósł o oddalenie wniosku (k.22).
W piśmie procesowym z dnia 19 maja 2016 roku uczestnicyJ. M.,M. M. (2),R. M.,H. S.,M. M. (1),B. M.,A. M. (2)iA. M. (1)także wnieśli o oddalenie wniosku (k.28). W uzasadnieniu stanowiska w kolejnym piśmie procesowym z dnia 4 sierpnia 2016 roku uczestnicy podkreślili, że na terenie nieruchomości, aż do swojej śmierci w dniu 5 sierpnia 1998 roku mieszkałaH. M. (1)w pierwotnym drewnianym domu i aż do swojej śmierci nie wyzbyła się posiadania a budowa domu, która rozpoczęła się w 1991 roku nastąpił za jej zgodą. Podnieśli, że dotychczasowe działanie wnioskodawczyni i jej poprzedników prawnych tj. nabywanie udziałów w nieruchomości wskazuje, że działali oni z wolą nabycia nieruchomości w drodze czynności prawnej a nie działań naruszających posiadanie. W ocenie uczestników bieg terminu zasiedzenia udziału w nieruchomości mógłby się rozpocząć dopiero w momencie zamanifestowania przez wnioskodawczynię wobec pozostałych współwłaścicieli, spadkobiercówH. M. (1), że nie zamierza respektować wobec nich uprawnień wynikających z odziedziczonych udziałów. Zdarzenie takie miało natomiast miejsce dopiero w dacie złożenia wniosku o zasiedzenie. Uczestnicy wskazali, że z faktu posiadania całej nieruchomości wynika jedynie, ż korzysta on z rzeczy zgodnie z przysługującym mu prawem. Niewykonywani prawa posiadania prze innych współwłaścicieli nie uprawnia do wniosku, że współwłaściciel posiadający przejmuje rzecz w samoistne posiadanie w zakresie ich uprawnień. Posiadanie całej rzeczy przez współwłaściciela jest możliwe ale tylko wówczas, gdy współwłaściciel żądający stwierdzenia idealnego udziału innego współwłaściciela udowodnił, że zmienił (rozszerzył0 zakres swojego posiadania ponad realizację uprawnienia przewidzianego wart. 206 k.c.i uzewnętrznił tę zmianę wobec współwłaścicieli (k.45-46).
UczestnikJ. A.przyłączył się do wniosku (k.85).
Pozostali uczestnicy jako osoby niezainteresowane w rozstrzygnięciu sprawy zostali zwolnieni od udziału w sprawie (k.86).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
W 1969 roku nieruchomość położona wK.przyulicy (...)była zabudowana domem mieszkalnym drewnianym, w którym urządzone były dwa niezależne mieszkania. Nieruchomość ta była wówczas przedmiotem współwłasności wynikającej z dziedziczenia poJ.iA.małżonkachM.. W dniu 15 sierpnia 1969 oku doszło do sprzedaży udziałów przysługującychS. M.,W. M. (2),H. M. (2)iH. M. (2)w łącznej wysokości 63/120 na rzeczM.iS.małżonkówW.. W dacie zakupu udziałówM. M. (1)zamieszkiwał wM.ale pracował wK.przyulicy (...). Po nabyciu udziałów w nieruchomości małżonkowieW.wraz z dziećmiH.,A.iZ.oraz rodzicamiW.iB.małżonkamiS.zamieszkali w jednym z dwóch mieszkań znajdujących się w domu a składającego się z kuchni, pokoju, sieni i drwalki. Drugie mieszkanie składające się z pokoju, kuchni i sieni było zamieszkiwane przezH. M. (1). W 1978Z., jedna z córek małżonkówW.zawarła związek małżeński zJ. A., który także wprowadził się do mieszkania przyulicy (...).
Dowody: wypis aktu notarialnego Rep A 7452/69 (k.6)., dokumentacja fotograficzna (k.139-144), zeznaniaZ. A.(k.148-149), zeznaniaJ. A.(k.149-150), zeznaniaW. M. (1)(k.150) zeznaniaM. M. (1)(k.150-151)
W 1990 roku małżonkowieA.rozpoczęli budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego w głębi posesji.W. M. (1), któremu przysługiwało prawo własności nieruchomości w wysokości 8/120 udziałów, działając w imieniu swoim oraz swoich brai złożył sprzeciw co do tej inwestycji z uwagi na fakt, że małżonkowieA.przystępując do inwestycji nie uzyskali zgody wszystkich współwłaścicieli i z tego powodu została wydana decyzja o wstrzymaniu inwestycji. W dniu 27 czerwca 1991 rokuJ.iZ.małżonkowieA.nabyli odR. M.,J. M.,W. M. (1),M. M. (1)dalsze udziały w nieruchomości w łącznej wysokości 33/120. Na skutek tej transakcji udziały właścicielami nieruchomości byliH. M. (1)w udziale 24/120,Z. A.jako współwłaścicielka w 504/960 części oraz małżonkowieZ. A.iJ. A.w udziale 33/120. Po nabyciu udziałów prace budowlane zostały wznowione. W tym czasie małżonkowieA.władali niemal całą nieruchomością, wybudowali ogrodzenie, dbali o zieleń i nasadzenia.H. M. (1)swoje posiadanie nieruchomości ograniczała w zasadzie do korzystania z mieszkania w drewnianym budynku. Budowa domu była prowadzona tzw systemem gospodarczym i trwała do około 2000 roku, kiedy to małżonkowieA.wraz z dziećmi orazS. W.przeprowadzili się do nowego domu.
Dowody: wypis aktu notarialnego Rep A 9902/91 (k.7-8). Mapa ewidencyjna 9k.9), odpis księgi wieczystej (k.41-42) zeznaniaZ. A.(k.148-149), zeznaniaJ. A.(k.149-150), zeznaniaW. M. (1)(k.150) zeznaniaM. M. (1)(k.150-151)
W dniu 5 sierpnia 1998 roku zmarłaH. M. (1). Spadek poH. M. (1)nabyłaM. M. (2), której przysługuje udział w nieruchomości w wysokości 48/960,M. M. (1)iH. S., którym przysługuje udziały w wysokości po 24/960, orazJ. M.,R. M.,W. M. (1),A. M. (2),A. M. (1)iB. M., którym przysługuje udziały w wysokości po 16/96. Po śmierciH. M. (1)część jej rzeczy osobistych zabrałW. M. (1). Jej mieszkanie do chwili obecnej pozostaje zamknięte a kluczami dysponujeW. M. (1).
odpis księgi wieczystej (k.41-42)

Sąd Rejonowy ustalił, co następuje:
W ocenie Sądu wniosek nie zasługuje na uwzględnienie:
W niniejszej sprawie mimo sprzecznych stanowisk stron stan faktyczny jest w zasadzie bezsporny. W szczególności bezsporny jest sam fakt istnienie współwłasności a także wysokość udziałów przysługujących poszczególnym współwłaścicielom. Poza sporem pozostają również okoliczności związane z objęciem przez małżonkówW.a następnie małżonkówA.udziałów w nieruchomości a także co do zasady nie jest sporny sposób korzystania z tej nieruchomości. Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o dokumenty urzędowe w postaci wypisów aktów notarialnych i księgi wieczystej a także w oparciu o zeznania stron, które generalnie są sobą spójne i korespondują także ze złożonymi dokumentami. Dowody w postaci dokumentacji fotograficznej miały jedynie pomocniczy charakter.
W tej sytuacji spór między stronami sprowadza się do sporu w sferze prawnej. Rozważania prawne należy rozpocząć od stwierdzenia, ze zgodnie z dyspozycjąart.172 k.c.instytucja zasiedzenia polega na tym, iż posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat 20 jako posiadacz samoistny, chyba, że uzyskał posiadanie w złej wierze, bowiem wówczas nabywa własność po upływie lat 30. Definicję posiadania samoistnego zawiera natomiast,art. 336 k.c., zgodnie z którym posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie samodzielnie włada jak właściciel. Posiadaczem samoistnym jest więc ten, kto tak z rzeczą postępuje jak właściciel, wyrażając tym samym wolę wykonywania względem niej prawa własności. Do nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: samoistnego posiadania oraz odpowiedniego upływu czasu. Nie ma żadnych przeszkód, żeby przedmiotem zasiedzenia był udział w prawie własności.
Należy jednak podkreślić, ze jeżeli przedmiotem zasiedzenia jest udział w nieruchomości, to oceny samoistności posiadania nie wolno dokonać z pominięciem treści przepisuart. 206 k.c.. Przepis ten stanowi, że każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że może występować i w praktyce często występuje sytuacja, w której całą rzeczą wspólną włada jedynie jeden współwłaściciel. Dopóki jednak taka sytuacja jest tolerowana przez pozostałych współwłaścicieli należy przyjąć, że tak ukształtowany sposób korzystania z nieruchomości daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Nie oznacza to jednak, ze pozostali współposiadacze, którzy godzą się, aby jeden ze współwłaścicieli korzystał z całej rzeczy, wyzbywali się tym samym swojego uprawnienia do posiadania i korzystania z rzeczy. Należy bowiem odróżnić kwestię zrzeczenia się prawa od zagadnienia nie wykonywania uprawnień wynikających z prawa własności.
W realiach przedmiotowej sprawy wniosek o zasiedzenie dotyczy udziału, który przysługiwał zmarłej 5 sierpnia 1998 rokuH. M. (1). Okolicznością bezsporną jest, że aż do swojej śmierci zamieszkiwała ona w jednym z dwóch mieszkań znajdujących się w drewnianym domu na terenie przedmiotowej nieruchomości oraz że w zżaden sposób nie była niepokojona w możliwości korzystania z tego mieszkania.. Brak jest jakichkolwiek dowodów na potwierdzenie twierdzeń wnioskodawców, jakoby od daty nabycia udziałów przez rodziców wnioskodawczyni doszło do zmiany charakteru prawnego posiadaniaH. M. (1), w jakąś formę posiadania zależnego czy wręcz prekaryjnego. Wręcz przeciwnie, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że ani małżonkowieW.ani małżonkowieA.nigdy nie mieli jakiegokolwiek władztwa nad mieszkaniemH. M. (1), o czym najlepiej świadczy fakt, że do tej pory nie maja do niego dostępu. Ewentualny bieg zasiedzenia mógłby więc biec dopiero od dnia jej śmierci tj od dnia 5 sierpnia 1998 roku ale w takim wypadku nie upłynął jeszcze termin zasiedzenia ani w dobrej, ani w złej wierze.
Wnioskodawczyni wniosła o stwierdzenie zasiedzenia udziału z dniem 1 stycznia 2015 roku, co oznacza, ż początek biegu zasiedzeniu udziału miałby nastąpić przy złej wierze w 1985 roku a przy dobrej wierze w 1995 roku. Wnioskodawczyni nie wskazała w treści wniosku z jakim konkretnym zdarzeniem należy wiązać początek biegu zasiedzenia, jak również nie potrafiła wskazać, żadnego zdarzenia w przeszłości które mogłoby skutkować zmianą charakteru posiadania.
Brak jest również jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia, ze doszło do zasiedzenia tych udziałów które przysługują obecnie uczestnikom ( za wyjątkiemJ. A.). Wręcz przeciwnie ze zgodnych w tym zakresie zeznań wnioskodawczyni oraz uczestników wynika, że w dalszym ciągu są oni a zwłaszczaW. M. (1)świadomi uprawnień wynikających z przysługującego im udziału w prawie własności. O tym świadczy już tylko fakt podjęcia czynności skutkujących wstrzymaniem budowy, bowiem podejmując te działaniaW. M. (1)działał z pełną świadomością, że przysługującego mu prawa. Takiej oceny nie zmienia fakt, że prawdopodobnie działanieW. M. (1)było ukierunkowanie na nakłonieniu małżonkówA.do zakupu dalszych udziałów w nieruchomości. Należy jednak podkreślić, że działanie podejmowane w celu sprzedaży udziałów tez należy uznać jako przejaw korzystania z prawa własności. Nadto należy podnieść, że uczestnicy w dalszym ciągu są świadomi uprawnień wynikających z przysługujących im udziałów w nieruchomości, które to udziały nabyli na skutek dziedziczenia poH.M.. Jak wynika z zeznańZ. A.miała miejsca sytuacja, kiedy toW. M. (1)w rozmowie z synową twierdził, ze „w tym nowym domu tez mu się coś należy”. Słowa te w ocenie Sądu świadczą o pełnej świadomości uprawnień wynikających z prawa współwłasności.
Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu postanowienia SN z dnia 16 lutego 2016 roku I CSK 55/16, w którym wyrażony został pogląd, że dla uznania, że jeden ze współwłaścicieli samoistnie władał całą nieruchomością musi dojść do wyraźnego zamanifestowania woli objecie całej nieruchomości w posiadanie. Należy zgodzić się tez z poglądem, że z faktu posiadania rzeczy przez współwłaściciela wynika jedynie, iż korzysta on z rzecz zgodnie z przysługującym mu prawem. Niewykonywanie prawa posiadania przez innych współwłaścicieli nie uprawnia do wniosku, że współwłaściciel posiadający przejmuje rzecz w samoistne posiadanie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że surowe wymagania stawiane współwłaścicielowi nieruchomości zmieniającemu zakres posiadania samoistnego podyktowane są troską o bezpieczeństwo stosunków prawnych i ochronę prawa własności, które byłoby narażone na uszczerbek, gdyby współwłaściciel uprawniony do współposiadania całej nieruchomości mógł łatwo doprowadzić do utraty prawa przez pozostałych współwłaścicieli na skutek zmiany swojej woli posiadania (postanowienie SN z dnia 2 marca 2012 roku I CSK 249/11).
Mając na względzie powyższe Sad oddalił wniosek
Orzeczenie o kosztach zostało wydane w oparciu o przepisart. 520 § 2 k.p.c.
SSR Robert Opas
Zarządzenie: odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi wnioskodawczyni