Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 691/16
Data wyroku: 2017-07-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Wolska, Anna Szczepaniak-Cicha, Lucyna Guderska
Słowa kluczowe: Świadczenia emerytalno-rentowe
Podstawa prawna: art. 174 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 691/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 lipca 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący:SSA Anna Szczepaniak-Cicha ( spr. )
Sędziowie: SSA Jolanta Wolska
SSA Lucyna Guderska
Protokolant: st. sekr. sąd. Aleksandra Słota
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2017 r. wŁ.
sprawyW. G.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi wŁ.
o ustalenie kapitału początkowego
na skutek apelacjiW. G.
od wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu
z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt IV U 921/15

1
oddala apelację;

2
przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Łodzi adwokatA. K.kwotę 295,20 ( dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w drugiej instancji.

Sygn. akt III AUa 691/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 22 września 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.ustaliłW. G.kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r. w wartości 52.513,34 zł. Do obliczenia wartości kapitału początkowego ZUS uwzględnił 13 lat i 5 miesięcy okresów składkowych. Do stażu nie uwzględniono okresu prowadzenia działalności gospodarczej od 22 października 1990 r. do 1 marca 1991 r. Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego organ rentowy uwzględnił wynagrodzenie, które stanowiło podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 lat kalendarzowych, tj. z lat 1969 - 1978; wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 34,87%; za okresy zatrudnienia w państwowych jednostkach, za które nie zachowała się dokumentacja, przyjęto minimalne wynagrodzenie w j.g.u.
Z kolei decyzją z 23 września 2015 r. organ rentowy odmówiłW. G.prawa do emerytury częściowej, z uwagi na niespełnienie przesłanki 40. letniego stażu ubezpieczeniowego.
Kwestionując powyższe decyzjeW. G.wnosił o ponowne ustosunkowanie się do jego sprawy.
Organ rentowy domagał się oddalenia odwołania.
Sąd Okręgowy w Sieradzu wyrokiem z dnia 2 marca 2016 r. zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 22 września 2015 r. i ustalił dlaW. G.kapitał początkowy w wysokości 54.302,38 zł, przy zastosowaniu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego 38,41% oraz oddalił odwołanie od decyzji z dnia 23 września 2015 r. w przedmiocie prawa do emerytury częściowej.
Sąd Okręgowy ustalił, żeW. G.urodził się (...)Wnioskodawca udokumentował następujące okresy pracy:Państwowy Ośrodek (...),(...)wS.od 1 lipca 1969 r. do 28 lutego 1979 r., najpierw jako rzemieślnik, później jako maszynista lekkich maszyn nawierzchniowych i drogowych. Ostatnie wynagrodzenie wg świadectwa pracy wynosiło 3.965 zł,(...) Spółdzielnia (...)wŁ.od 1 kwietnia 1990 r. do 31 maja 1990 r.
Uwzględniając za wymienione okresy pracy udokumentowane wynagrodzenie, a przypadku braku dokumentów - wynagrodzeni najniższe, wskaźniki wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wynosiły: 1965 r. - 4 x 750 zł = 3.000 zł (najniższe wynagrodzenie), płaca przeciętna - 22.404 zł, wskaźnik - 13,39 %; 1966 r. - 7 x 750 zł + 5 x 850 zł = 9.500 zł (najniższe wynagrodzenie), płaca przeciętna - 23.208 zł, wskaźnik - 40,93 %; 1967 r. - 12 x 850 zł = 10.200 zł (najniższe wynagrodzenie), płaca przeciętna - 24.192 zł, wskaźnik - 42,16 %; 1968 r. - 12 x 850 zł = 10.200 zł (najniższe wynagrodzenie), płaca przeciętna - 25.272 zł, wskaźnik - 40,36 %; 1969 r. - 5 x 850 zł + 6 x 850 zł, przyjęto 9.322,58 do liczby m-cy- 26.088 (23.914), wskaźnik - 38,98 %; 1970 r. - 11 x 850 zł + 1 x 1000 zł (najniższe wynagrodzenie) = 10.350 zł, płaca przeciętna - 26.820, wskaźnik - 38,59 %; 1971r. - 12 x 1000 zł = 12.000 zł (najniższe wynagrodzenie), płaca przeciętna - 28.296, wskaźnik - 42,41 %; 1972 r. - 12 x 1000 zł = 12.000 zł (najniższe wynagrodzenie), płaca przeciętna - 30.108, wskaźnik - 39,86 %; 1973 r. - 12 x 1000 zł = 12.000 zł (najniższe wynagrodzenie), płaca przeciętna - 33.576, wskaźnik - 35,74 %; 1974 r. - 7 x 1000 zł + 5 x 1200 zł = 13.000 zł (najniższe wynagrodzenie), płaca przeciętna - 38.220, wskaźnik - 34,01 %; 1975 r. - 12 x 1200 zł = 14.400 zł (najniższe wynagrodzenie), płaca przeciętna - 46.956, wskaźnik - 30,67 %; 1976 r. - 12 x 1200 zł = 14.400 zł (najniższe wynagrodzenie), płaca przeciętna - 51.372, wskaźnik - 28,03 %; 1977 r. - 4 x 1200 zł + 8 x 1400 zł = 16.000 zł (najniższe wynagrodzenie), płaca przeciętna - 55.152, wskaźnik - 29,01 %; 1978 r. - 4 x 1400 zł + 8 x 1600 zł = 18.400 zł (najniższe wynagrodzenie), płaca przeciętna - 58.644, wskaźnik - 31,38 %; 1979 r. - 2 x 1600 zł = 3200 zł (najniższe wynagrodzenie), uwzględniono 2 x 3.965 = 7.930 zł, średnia do ilości przepracowanych miesięcy według świadectwa pracy, płaca przeciętna - 63.924 (10.654), wskaźnik - 74,43 %, tj. 63.924 zł: 12 m-cy x 2 m-ce, i z tego wskaźnik = 10.654, 1990 r. - 78.435 (zaświadczenie Rp 7), płaca przeciętna 12.355.644, wskaźnik - 0,60 %.
Najkorzystniejszy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego z okresu do 31 grudnia 1998 r. z 10 kolejnych lat, tj. z okresu 1966 - 1975 - wynosiłby 38,37 % (tj. 383,71 : 10), natomiast z okresu 1970 - 1979, przy uwzględnieniu wskaźnika za 1979 r. wynikającego z przepracowanych miesięcy i wynoszącego 74,43%, wynosiłby 38,41 % (tj. 324,13 : 10). Okresy składkowe do 31 grudnia 1998 r., przy uwzględnieniu pracy w(...) Spółdzielni (...)wŁ.od 1 kwietnia 1990 r. do 31 maja 1990 r., wynoszą 13 lat i 7 miesięcy, tj. 163 m-ce. Wartość kapitału początkowego odwołującego wynosi: podstawa wymiaru kapitału początkowego - 468,94zł., (tj. 38,41 % - wskaźnik kapitału początkowego x 1.220,89 zł - kwota bazowa). Współczynnik proporcjonalny do osiągniętego na dzień 31 grudnia 1998 r. wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wynosi 60,41% i służy do obliczenia części socjalnej kapitału początkowego (wynoszącej 24%). Kwota bazowa stanowi 293,01 zł. (tj. 1.220,89 zł x 24%). Średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku 62 lat wynosi 209 miesięcy (komunikat Prezesa GUS z dnia 25 marca 1999 r., opubl. MP Nr 12, poz.173).
Obliczenie wartości kapitału początkowego: 293,01 zł (kwota bazowa) x 60,41 % (współczynnik proporcjonalny) = 177,01 zł, (163 miesiące okresów składkowych x 1,3%):12 x 468,94 zł (podstawa wymiaru kapitału początkowego = 82,81 zł, razem 259,82 zł, a 259,82 zł x 209 miesięcy (średnie dalsze trwanie życia) = 54.302,38 zł. Kapitał początkowy obliczony na dzień 1 stycznia 1999 r. - według opinii biegłego z zakresu rachunkowości - wynosi zatem 54.302,38 zł.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w postępowaniu przed organem rentowym. W poczet materiału dowodowego Sąd przyjął opinię biegłego z zakresu rachunkowości, który po zapoznaniu się z aktami sprawy i aktami organu rentowego dokonał ustalenia wysokości kapitału początkowego wnioskodawcy w najkorzystniejszym wariancie. W ocenie Sądu przedmiotowa opinia jest jasna, fachowa, nie zawiera błędów, toteż nie ma podstaw by odmówić opinii waloru dowodowego. Z opinii tej jednoznacznie wynika, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego z najkorzystniejszych kolejnych 10 lat z okresu do 31 grudnia 1998 r., tj. z lat 1970 - 1979 r., wynosi 38,41%, a w konsekwencji kapitał początkowyW. G.na dzień 1 stycznia 1999 r. ma wartość 54.302,38 zł.
Sąd podkreślił, że odnośnie okresu zatrudnienia odwołującego od 2 lipca 1969 r. do 28 lutego 1979 r. w(...)wS.niemożliwym było ustalenie wysokości osiąganych przez stronę zarobków z uwagi na brak dokumentów osobowo - płacowych, a zeznania świadkówR. A.,Z. J.,R. W., są zbyt ogólne, zatem niewystarczające, by na ich podstawie wysokość zarobków ubezpieczonego ustalić.
W ustalonej podstawie faktycznej Sąd Okręgowy uznał odwołanie za częściowo zasadne. Zgodnie zart. 173 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy. Stosownie do art. 174 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy okresy składkowe, o których mowa w art. 6, natomiast zgodnie z art. 174 ust. 3 ustawy, podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art.15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r.
Sąd przywołał także przepis art. 26b ust. 1 ustawy emerytalnej, który przewiduje, że ubezpieczonym, którzy nie osiągnęli wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1a pkt 26-85 i ust. 1b pkt 2-20, przysługuje emerytura częściowa, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki:
1) mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn;
2) osiągnęli wiek wynoszący co najmniej 62 lata dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn.
Spór w niniejszej sprawie dotyczył możliwości przeliczenia wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz możliwości przyznania wnioskodawcy emerytury częściowej.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności z opinii biegłego z zakresu rachunkowości jasno wynika, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego obliczony z najkorzystniejszych kolejnych 10 lat z okresu do 31 grudnia 1998 r., tj. z lat 1970 – 1979, jest wyższy od obliczonego przez ZUS i wynosi 38,41 %, a kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r. ma wartość 54.302,38 zł. Brak natomiast podstaw do przyznaniaW. G.prawa do emerytury częściowej, bowiem ubezpieczony,urodzony (...), nie legitymuje się 40. letnim stażem okresów składkowych i nieskładkowych.
Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.
W apelacji od tego wyrokuW. G.nie sformalizował zarzutów. Wyraził swe niezadowolenie z rozstrzygnięcia, gdyż Sąd Okręgowy bezkrytycznie zaakceptował opinię biegłego i przyjął zbyt niski wskaźnik wysokości kapitału początkowego. W piśmie z dnia 30 marca 2016 r. zakreślił zakres zaskarżenia wskazując, że apelacja dotyczy wysoko0sci kapitału początkowego.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 21 czerwca 2017 r. pełnomocnik wnioskodawcy ustanowiony z urzędu poparł apelację w zakresie punktu 1. wyroku. Jednocześnie oświadczył, że kwestionuje wartość kapitału początkowego ustaloną także w decyzji ZUS z dnia 19 kwietnia 2016 r., wydanej wskutek złożenia nowych dokumentów, w której nie uwzględniono premii, dodatku stażowego, deputatów za węgiel i umundurowanie. Wniósł o dopuszczenie dowodu z zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia 8 czerwca 2016 r. oraz zeznań świadka na okoliczność uzyskiwania przez wnioskodawcę premii, dodatku stażowego oraz deputatów węglowego i mundurowego w latach 1969-1979.
Sąd Apelacyjny ustaliłdodatkowo, żeW. G.w dniu 17 marca 2016 r. złożył w ZUS nowe dokumenty osobowe i płacowe wnosząc o ponowne obliczenie kapitału początkowego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.decyzją z dnia 19 kwietnia 2016 r. na podstawie tych dowodów ustalił dla wnioskodawcy kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r. w wysokości 63.621,69 zł, przy wskaźniku 57,32 %. Do obliczenia wartości kapitału organ rentowy uwzględnił dziesięciolecie przypadające w latach 1970-1979 (akta organu rentowego k. 43-60).W. G.odwołał się od tej decyzji, sprawa zawisła w Sądzie Okręgowym w Sieradzu pod sygn. akt IV U 1973/16 (pismo ZUS k. 152).
Sąd Apelacyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Apelacja ubezpieczonego nie podlega uwzględnieniu.
Wyrok Sądu Okręgowego jest rozstrzygnięciem prawidłowym, wydanym wskutek właściwych ustaleń faktycznych, jak i oceny dowodów oraz rozważań prawnych. Ustalenia poczynione przez Sąd pierwszej instancji znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Sąd Apelacyjny traktuje te ustalenia jako własne, nie dopatrując się naruszenia reguł sądowej oceny dowodów wyrażonych wart. 233 § 1 k.p.c.
Instytucja kapitału początkowego, wprowadzonaustawą z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1383), związana jest z nowymi zasadami ustalania emerytury, którą oblicza się na podstawie sumy składek zgromadzonych na indywidualnym koncie emerytalnym w całym okresie ubezpieczenia (art. 25 ust. 1). Jak wynika z art. 173 ust. 1 ustawy, dla osób objętych tymi zasadami, które podlegały ubezpieczeniom przed wejściem w życie ustawy, gdy składki nie były jeszcze obowiązkowo ewidencjonowane na indywidualnych kontach, ustala się kapitał początkowy. Kapitał oblicza się według reguł określonych w art. 174, z odesłaniem do art. 53 ustawy emerytalnej. W świetle art. 53 i art. 174 ust. 1 kapitał początkowy stanowi wypadkową trzech wielkości: kwoty bazowej (art. 174 ust. 7), podstawy wymiaru świadczenia (obliczonej stosownie do art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 i art. 18 w związku z art. 174 ust. 3, z tym, że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych jest wybierany z okresu sprzed 1 stycznia 1999 r.) oraz okresów składkowych i nieskładkowych (art. 6 i 7 w związku z art. 174 ust. 2).
Spór w sprawie niniejszej zogniskował się wokół wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego. Wnioskodawca, nie dysponując dokumentacją płacową z okresu zatrudnienia w(...)w latach 1969 - 1979, zgłosił świadków na okoliczność wysokości osiąganych zarobków. Pomimo braku ograniczeń dowodowych w postępowaniu przed sądami w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zważyć należy, że wysokość zarobków, stanowiących podstawę do wyliczenia składki na ubezpieczenia społeczne, nie może być ustalana w sposób hipotetyczny, oparty jedynie na domniemaniu. Rzeczą sądu w sprawach o wysokość kapitału początkowego jest dokładne ustalenie wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez ubezpieczonego w danym okresie. Zarobki za poszczególne miesiące i wybrane lata kalendarzowe wykazane muszą być w sposób nie budzący wątpliwości w ściśle określonej kwotowo wysokości i co do odprowadzonych od nich składek na ubezpieczenie społeczne. Nie można przyjmować wysokości wynagrodzenia opartego wyłącznie na przypuszczeniach, czy też twierdzeniach ubezpieczonego. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę. Ponieważ zeznania świadków nacechowane były daleko idącą ogólnikowością Sąd Okręgowy słusznie przyjął, że nie mogą one stanowić podstawy do miarodajnego ustalenia wysokości wynagrodzenia skarżącego w(...). Dodać trzeba, że ciężar udowodnienia faktu w procesie cywilnym spoczywa na osobie, która z faktu wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.iart. 232 k.p.c.). Zasada ta znajduje także zastosowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Skoro ubezpieczony domagał się przeliczenia kapitału początkowego w oparciu o wskazywane wynagrodzenie, to jego powinnością procesową było wykazanie konkretnych kwot otrzymanych zarobków, jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, przy czym winien to uczynić takimi środkami dowodowymi, które pozwoliłyby na wiarygodne i miarodajne ustalenie spornych okoliczności. Przepisy prawa ubezpieczeń społecznych są normami bezwzględnie obowiązującymi i nie zawierają unormowań, które pozwalałyby na ustalenie wynagrodzenia, będącego podstawą wymiaru składek, w sposób prawdopodobny. W pełni podzielić należy pogląd Sądu Apelacyjnego w Szczecinie wyrażony w wyroku z dnia 4 grudnia 2007 r., że uprawnienia w zakresie kapitału początkowego wymagają jednoznacznych i precyzyjnych dowodów, którego to waloru nie posiadają dowody z zeznań świadków, przy braku miarodajnej pracowniczej dokumentacji źródłowej (III AUa 676/07, LEX nr 468576). Zauważyć należy, że przeciwko dokonanej przez Sąd Okręgowy ocenie osobowych źródeł dowodowych apelujący, zastąpiony profesjonalnie, żadnych rzeczowych zarzutów nie sformułował.
Z dowodów z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjął staż ubezpieczeniowy wnioskodawcy na dzień 1 stycznia 1999 r. w wymiarze 13 lat i 5 miesięcy okresów składkowych. TymczasemW. G.dowiódł w postępowaniu, że w okresie od 1 kwietnia 1990 r. do 31 maja 1990 r. wykonywał usługi transportowe na rzecz(...) Spółdzielni (...)wŁ.jako wozak na podstawie umowy zlecenia i z tego tytułu podlegał ubezpieczeniom społecznym (umowa o przewóz mleka k. 4). Zatem odwołujący wykazał w sporze swój staż ubezpieczeniowy w wymiarze 13 lat i 7 miesięcy. W okresie od 2 września 1965 r. do 31 maja 1969 r.W. G.pracował wPaństwowym Ośrodku (...)wG.. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił staż wnioskodawcy od 2 września 1965 r., jednak do wyliczeń wysokości wskaźnika przyjął najniższe wynagrodzenie dopiero od 2 września 1969 r., a nie od 2 września 1965 r. Zaskarżona decyzja z dnia 22 września 2015 r. w tym zakresie była błędna, co jasno wynika z opinii biegłego z zakresu rachunkowości. Skorygowanie powyższego doprowadziło do wniosku, że na podstawie dokumentacji osobowej i płacowej zaoferowanej przez ubezpieczonego w postępowaniu przed Sądem Okręgowym najkorzystniejsze jest dziesięciolecie z okresu 1970-1979, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru początkowego z tego okresu wynosi 38,41 %, a wartość kapitału oddaje kwota 54.302,38 zł. To mając na względzie Sąd Okręgowy orzekł refomatoryjnie w stosunku do decyzji z dnia 22 września 2015 r. w kierunku wynikającym z opinii biegłego.
Ponowne obliczenie wartości kapitału początkowego, zgodnie z żądaniemW. G.zgłoszonym na rozprawie apelacyjnej i na podstawie nowych dokumentów, nie jest możliwe w drugiej instancji. Dokumentów tych nie oceniał ani organ rentowy przed wydaniem zaskarżonej decyzji, ani Sąd Okręgowy przed wydaniem zaskarżonego wyroku. Dokumenty te wnioskodawca złożył w ZUS w dniu 17 marca 2016 r., a więc już po ogłoszeniu wyroku w sprawie niniejszej. Stanowiły one podstawę wydania przez organ rentowy w dniu 19 kwietnia 2016 r. kolejnej decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości kapitału początkowego, od której ubezpieczony odwołał się do Sądu Okręgowego w Sieradzu. W postępowaniu odwoławczym dotyczącym decyzji z dnia 19 kwietnia 2016 r. skarżący będzie mógł kwestionować jej prawidłowość, a nie w przedmiotowej sprawie, jak usiłował to czynić na rozprawie apelacyjnej w dniu 21 czerwca 2017 r. Z tych względów Sąd Apelacyjny wnioski dowodowe ubezpieczonego oddalił na podstawieart. 217 § 3 k.p.c.w związku zart. 391 § 1 k.p.c., gdyż okoliczności sporne dotyczące decyzji ZUS z dnia 22 września 2015 r. zostały dostatecznie wyjaśnione przez Sąd pierwszej instancji. Zważyć należy, że kapitał początkowy jest ustalany na dzień 1 stycznia 1999 r. niezależnie od tego, kiedy zostanie złożony wniosek o jego ustalenie. Strona nie doznaje żadnych ograniczeń w wielokrotnym zgłaszaniu wniosków o ponowne ustalenie kapitału w oparciu o nowe dowody. Data złożenia wniosku o ustalenie kapitału początkowego także nie wpływa na sposób jego ustalenia, a przepis art. 173 ust. 6a ustawy emerytalnej daje gwarancję, że kapitał początkowy, ewidencjonowany na indywidualnym koncie ubezpieczonego w wyniku przeprowadzonej waloryzacji nie może ulec obniżeniu.
Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny bezzasadną apelację ubezpieczonego oddalił, z mocyart. 385 k.p.c.Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w drugiej instancji (240 zł plus VAT) lokuje się w treściart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze(t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1999) oraz§ 16 ust. 1 pkt 2w związku z§ 15 ust. 2w związku z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r. poz. 1801).