Sąd Okręgowy w Szczecinie
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Ga 252/17
Data wyroku: 2017-11-02 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Podstawa prawna: art. 505^4^kpc

VIII Ga 252/17

UZASADNIENIE
Apelacja zasługiwała na uwzględnienie, gdyż trafny okazał się zarzut naruszenia przepisuart. 5054§ 2 k.p.c.przez uznanie, że nie odnosi się on do sytuacji, w której do złożenia oświadczenia o potraceniu doszło przed wniesieniem powództwa.
Zgodnie z tym przepisem, znajdującym zastosowanie w postępowaniu uproszczonym, powództwo wzajemne oraz zarzut potrącenia są dopuszczalne, jeżeli roszczenia nadają się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym. Analizowanyart. 505 k.p.c.wraz z pozostałymi przepisami o postępowaniu uproszczonym wprowadzony zostałustawą z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji(DZ. U. Nr 48, poz. 554). Tym samym aktem prawnym zmieniono brzmienie przepisuart. 493 § 3 k.p.c., znajdującego zastosowanie w postępowaniu nakazowym, wedle którego „Do potrącenia mogą być przedstawione tylko wierzytelności udowodnione dokumentami, o których mowa wart. 485”.
Zauważyć trzeba, że w przepisieart. 5054§ 2 k.p.c.w sposób odmienny ukształtowano dopuszczalność zarzutu potrącenia niż wart. 493 § 3 k.p.c.Skoro zatem w tym samym czasie ustawodawca posłużył się odmienną terminologią w ukształtowaniu uprawnień procesowych stron w postępowaniu uproszczonym i nakazowym, to nie można przypisywać normom wypływającym z tych przepisów tego samego znaczenia. W uchwale z dnia 13 października 2005 r., III CZP 56/05 (OSNC 2006/7-8/119) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż przewidziane wart. 493 § 3 k.p.c.wymaganie udowodnienia wierzytelności przedstawionej do potrącenia dokumentami wskazanymi wart. 485 k.p.c.nie dotyczy sytuacji, w której do potrącenia doszło przed doręczeniem pozwanemu nakazu zapłaty i pozwu. W uzasadnieniu tej uchwały zwrócono uwagę, że terminologia zastosowana wart. 493 § 3 k.p.c.jest adekwatna do sposobu uregulowania i mechanizmu korzystania z instytucji potrącenia jako instytucji prawa materialnego. Redakcjaart. 493 § 3 k.p.c.wskazuje, że artykuł ten jest przede wszystkim przepisem materialnoprawnym, w którym należy dostrzegać negatywną przesłankę dopuszczalności potrącenia (art. 505 pkt 4 k.c.). Z kolei wart. 5054§ 2 k.p.c.ustawodawca zakazał pozwanemu nie złożenia oświadczenia o potrąceniu, lecz zgłoszenia procesowego zarzutu potrącenia, w tym zarzutu potrącenia już dokonanego, a więc zakazał powołania się na umorzenie w całości lub części dochodzonej od niego wierzytelności w następstwie złożonego oświadczenia o potrąceniu. Zestawiając ze sobą brzmienie przepisów 493§ 3 k.p.c.iart. 5054§ 2 k.p.c.wskazano, że w pierwszym wypadku chodzi o niedopuszczalność dokonywania potrącenia wierzytelności objętej pozwem nakazowym, w drugim natomiast ustawodawca zakazuje czegoś więcej, mianowicie nie pozwala na powoływanie się na potrącenie i stawianie z tego względu zarzutu potrącenia nawet wówczas, gdy oświadczenie o potrąceniu zostało złożone wcześniej, w szczególności jeszcze przed zawiśnięciem postępowania sądowego. Taki też pogląd reprezentowany jest w literaturze (por. Małgorzata Manowska [w:] Komentarz do art. 494 kodeksu postępowania cywilnego, System Informacji Prawnej LEX).
Wierzytelność będąca przedmiotem zarzutu potrącenia podniesionego w rozpatrywanej sprawie nie mogła być rozpoznane w postępowaniu uproszczonym, gdyż nie wywodziła się z umowy. Istotne jest, że wierzytelność ta przysługiwała pierwotnieA. K., zaś w sprzeciwie wskazano wprawdzie na współpracę między powódką aA. K., ale nie powołano jakichkolwiek postanowień umowy, jaka miała łączyć cedenta (A. K.) z powódką. Nie powołano też jakichkolwiek dowodów, które miałyby służyć wykazaniu treści stosunku zobowiązaniowego, jaki ewentualnie miał łączyćA. K.i powódkę. Nie sposób przyjąć zatem, by podstawą też wierzytelności miały być postanowienia umowy, skoro pozwana nawet ich nie powołała. Słusznie zatem przyjął Sąd pierwszej instancji, że szkoda wynikająca z niezwrócenia przez powódkę pasów pobranych przez kierowcę od kontrahentaA. K., nie wynika z umowy. Konstatacja ta, z uwagi na przytoczoną wcześniej argumentację skutkować musiała uznaniem za nieskuteczny zarzutu potrącenia kwoty(...),4 zł. Już z tych względów powództwo w całości winno być uwzględnione.
Ubocznie tylko wskazać można, że żądanie naprawienia szkody związanej z niewydaniem pasów nie zostało poprzedzone próbą wydobycia ich od powódki; brak jest w tym zakresie jakiegokolwiek wezwania ze stronyA. K.. Skoro zaś kierowca nabył te pasy w imieniuA. K.– i to ona stała się ich właścicielką – to przysługiwało jej powództwo windykacyjne. Jeśli zaś uważała, że kierowca nie działał w jej imieniu to niezrozumiała była akceptacja obciążenia jej przez kontrahenta niemieckiego.
Pozostałe zarzuty przytoczone w apelacji były, zdaniem Sądu Okręgowego, niezasadne, jednakże pozostawało to bez wpływu na rozstrzygnięcie. Odmienna ocena dopuszczalności zarzutu potrącenia w postępowaniu uproszczonym powodowała konieczność zmiany zaskarżonego wyroku na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.W związku z tym, że powództwo ostatecznie uwzględniono w całości, zmianie uległo też rozstrzygnięcie o kosztach procesu zawarte w punkcie 3 wyroku. Na podstawieart. 98 i 99 k.p.c.zasądzono na rzecz powoda całość poniesionych przez niego kosztów procesu, wyszczególnionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
W oparciu o przepisyart. 98 i 99 k.p.c.orzeczono o kosztach postępowania odwoławczego, obejmującego opłatę od apelacji 30 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w w kwocie 450 zł ustalonej na podstawie§ 2 pkt 3w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804) w brzmieniu obowiązującym w dniu wniesienia apelacji