Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 492/17
Data wyroku: 2017-06-26 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Ciężar dowodu
Podstawa prawna: art. 6 k.c.

Sygn. akt III Ca 492/17

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem zaocznym z dnia 6 grudnia 2016r. Sąd Rejonowy w Zgierzu oddalił powództwo powodaB. (...)Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą wG.przeciwko pozwanemuJ. K.o zapłatę kwoty 723,58zł z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty . Przyczyną oddalenia powództwa było przyjęcie przez Sąd I instancji, iż protokół stanu faktycznego sporządzony przez komornika nie jest wystarczającym do przyjęcia, że pozwany jest spadkobiercąH. K.a zatem, że jako spadkobierca odpowiada za zobowiązania kredytowe i związane z nim odsetki.
Apelację od powyższego wyroku złożył powód, który zaskarżył wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1
naruszenieart. 6 k.c.w zw. zart. 232 k.p.c.polegające na błędnym uznaniu przez Sąd, że strona powodowa nie przedłożyła dowodów na poparcie swoich twierdzeń oraz wniosków z których wywodzi skutki prawne;

2
art 244 k.p.c.w zw. zart 6 k.c.polegające na nieprawidłowym przyjęciu, iż pomimo przedstawienia przez powoda dokumentu urzędowego w postaci protokołu stanu faktycznego sporządzonego przez komornika sądowego, strona powodowa nie udowodniła nabycia spadku poprzez pozwanego po zmarłym spadkodawcy pomimo, że w/w dokument korzysta z domniemania prawdziwości;

3
naruszenieart. 339§2 k.p.c.iart. 45 ust 1 Konstytucji RPpoprzez jego błędne zastosowanie i wydanie wyroku zaocznego bez przeprowadzenia postepowania dowodowego w sprawie, podczas gdy twierdzenia powoda budziły uzasadnione wątpliwości Sądu, a tym samym pozbawienie powoda prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezależny i bezstronny sąd;

4
naruszenieart. 230 k.p.c.polegające na jego zastosowaniu i uznaniu okoliczności istnienia oraz wysokości zadłużenia pozwanych za nieudowodnioną, podczas gdy pozwani na żadnym etapie postępowania powyższego nie zakwestionowali, co kwalifikowało uznanie przez Sąd faktu zarówno istnienia, jak i wysokości zadłużenia za przyznany;

5
art. 924, 925, 931,1025 k.c.w zw. zart. 6 k.c.poprzez ich niezastosowanie skutkujące brakiem przyjęcia przez Sad I instancji, że z mocy prawa spadek się otwiera z chwilą śmierci spadkodawcy, z tą chwilą spadkobierca nabywa spadek, zgodnie zart. 931 k.c.w pierwszej kolejności powołane są do spadku dzieci spadkodawcy i jego małżonek, a domniemanie stąd wynikające powinno zostać obalone przez stronę, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, a zatem przez pozwanego;

6
nierozpoznanie istoty sprawy;

W oparciu o powyższe zarzuty powód wnosił o :

1
uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i pozostawienie temu Sądowi orzeczenia o kosztach postępowania za obie instancje;

alternatywnie o:

2
zmianę zaskarżonego wyroku i:

a
orzeczenie zgodnie z żądaniem pozwu;

b
zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania za I i II instancję;

Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja powoda jest nie zasadna i podlega oddaleniu. Nie trafne są zarzuty podniesione w apelacji.
Mając na uwadze, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu uproszczonym i Sąd drugiej instancji nie przeprowadzał postępowania dowodowego, to stosownie doart. 50513§ 2 k.p.c.uzasadnienie wyroku zostaje ograniczone jedynie do wyjaśnienia jego podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.
Uznając ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu pierwszoinstancyjnym za prawidłowe, Sąd Okręgowy podziela je i przyjmuje za własne.
Przechodząc do omawiania zarzutów apelacyjnych należy je uznać za niezasadne.
Niezasadny jest zarzut naruszeniaart. 339§2 k.p.c.iart. 45 ust 1 Konstytucji RPpoprzez jego błędne zastosowanie i wydanie wyroku zaocznego bez przeprowadzenia postepowania dowodowego w sprawie, podczas gdy twierdzenia powoda budziły uzasadnione wątpliwości Sądu, a tym samym pozbawienie powoda prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezależny i bezstronny sąd. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do wydania wyroku zaocznego, bowiem pozwany nie stawił się na rozprawę. Zgodnie zart. 339§2 k.p.c.w tym wypadku przyjmuje się za prawdziwe twierdzenie powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa.
Należy tu przytoczyć, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 31 marca 1999 I CKU 176/97przewidziane wart. 339 § 2 KPCdomniemanie prawdziwości twierdzeń powoda dotyczy wyłącznie strony faktycznej wyroku i nie obowiązuje w zakresie prawa materialnego. Domniemanie to zastępuje jedynie postępowanie dowodowe i to tylko wówczas, gdy twierdzenia powoda nie budzą uzasadnionych wątpliwości (por, uzasadnienie SN z 18.2.1972 r., III CRN 539171, OSNCP 1972, z. 7-8, poz.150). Wobec więc tego, że działanieart. 339 § 2 k.p.c.nie rozciąga się na dziedzinę prawa materialnego, obowiązkiem sądu rozpoznającego sprawę w warunkach zaoczności jest rozważenie, czy w świetle przepisów prawa materialnego twierdzenie strony powodowej uzasadniają uwzględnienie żądania. Zgodnie zart. 6 k.c.ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Wskazać należy, że to na stronie powodowej spoczywa ciężar dostarczenia sądowi materiału dowodowego, na podstawie którego mógłby on przekonać się o prawdziwości faktów uzasadniających żądanie, czyli na wykazaniu słuszności żądania (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września2000r.III CKN 17/00).
Należy uznać, że powód nie sprostał temu obowiązkowi, bowiem nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, kto jest spadkobiercą po dłużniczceH. K. (2). Sąd w tym zakresie nie miał obowiązku wyręczania strony i prowadzenia za nią postępowania dowodowego.
Jeżeli chodzi o zarzut naruszeniaart. 244 k.p.c.to należy również uznać go za niezasadny. Co prawda protokół stanu faktycznego sporządzany przez komornika na podstawieart. 2 ust 3 pkt 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucjijest dokumentem urzędowym w rozumieniuart. 244 §1 k.p.c.bowiem został sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy w zakresie jego działania i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Z treści tego protokołu wynika, że w toku podjętych czynności faktycznych przez komornika ustalono osoby wymiennie w załączniku do niniejszego protokołu, które mogą być spadkobiercami. W efekcie komornik nie ustalił kto jest spadkobiercą, tylko ustalił kto może być potencjalnym spadkobiercą, a takie ustalenie jest niewystarczające do wykazania kto jest spadkobiercą. Należy podnieść, że zgodnie zart. 1025 §2 k.p.c.domniemywa się, że osoba która uzyskała stwierdzenie nabycie spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą. Postanowienie stwierdzające nabycie spadku po określonym spadkodawcy stwarza, w stosunku do wymienionej tam osoby, domniemanie prawne (art. 1025 § 2 k.c.), że jest ona spadkobiercą. Domniemanie to odnosi się w pierwszej kolejności do sfery materialnoprawnej pozwalając na ochronę osób trzecich, na których rzecz osoba wskazana w takim postanowieniu rozporządza prawem należącym do spadku (art. 1028 k.c.). Jednocześnie domniemanie wynikające zart. 1025 § 2 k.c.ułatwia sytuację dowodową spadkobiercy, który musi wykazać, że nabył spadek po oznaczonej osobie (np. w sytuacji, gdy realizuje wierzytelności należące do majątku spadkowego). Także wierzyciel spadkowy może powoływać się na wskazane domniemanie wówczas, gdy kieruje swoje roszczenie do spadkobiercy dłużnika. Wprawdzie z żadnego przepisu nie wynika, że w tej ostatniej sytuacji postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku stanowi jedyny dowód istnienia legitymacji biernej po stronie pozwanej, jednak dosyć trudno wyobrazić sobie inny sposób wykazania nabycia spadku przez pozwanego. W polskim systemie prawnym nie został przyjęty system rezerwy, zgodnie z którym określone osoby należące do najbliższych krewnych zmarłego (w tym dzieci) zawsze dochodzą do dziedziczenia określonej części spadku. Tym samym nie sposób wykluczyć sytuacji, kiedy cały majątek spadkowy, a z nim odpowiedzialność za długi spadkowe, przejdzie na inne osoby niż te, które w ustawie zostały zaliczone do kręgu spadkobierców ustawowych (nawet pierwszego -art. 931 § 1 k.c). Możliwe jest także złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Wykazywanie wskazanych okoliczności, tzn. pozostawienia przez spadkodawcę testamentu czy złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku, nie może obciążać pozwanego, od którego wierzyciel domaga się spełnienia świadczenia z tytułu długu spadkowego.
Generalnie to wierzyciela obciąża dowód, że osoba pozwana jest dłużnikiem (art. 6 k.c.). Nie sposób rozumiećart. 6 k.c.w taki sposób, że to pozwany ma wykazać, iż dłużnikiem nie jest (z jakichkolwiek przyczyn). Stąd, w procesie o wykonanie zobowiązania należącego do długów spadkowych, powód-wierzyciel ma obowiązek wykazać, że pozwany nabył spadek po zmarłym dłużniku. Najprostszym i najpewniejszym jest uzyskanie przez wierzyciela stwierdzenia nabycia spadku. Zgodnie zart. 1025 § 1 k.c.wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może złożyć każda osoba, która ma w tym interes. W doktrynie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że do kręgu osób mających interes w stwierdzeniu nabycia spadku należy wierzyciel spadkodawcy, gdyż w ten sposób zostaje definitywnie wskazany dłużnik, od którego może domagać się spełnienia świadczenia. Sąd Okręgowy w pełni podziela pogląd wyrażony wWyroku Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 19 października 2007 r. I CNP 51/0 zgodnie z którym w procesie o wykonanie zobowiązania należącego do długów spadkowych, powód-wierzyciel ma obowiązek wykazać, że pozwany nabył spadek po zmarłym dłużniku. Skoro powód nie wykazał, że pozwany nabył spadek po dłużniczceH. K. (2)powództwo z powodu braku legitymacji biernej po stronie pozwanego podlegało oddaleniu.
W tej sytuacji apelacja powoda podlegała oddaleniu jako niezasadna na podstawieart.385 k.p.c.w zw. zart. 13§2 k.p.c.w zw. zart. 50510§1 i 2 k.p.c.