Sąd Okręgowy w Częstochowie
V Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: V Ga 96/17
Data wyroku: 2017-05-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zofia Wolna
Słowa kluczowe: Przedawnienie
Podstawa prawna: art 233 § 1 k.p.c. art 6 k.c.

Sygn. akt V Ga 96/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 maja 2017 roku
Sąd Okręgowy w Częstochowie Wydział V Gospodarczy w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Zofia Wolna
Protokolant: Renata Stanirowska
po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2017 roku w Częstochowie na rozprawie
sprawy z powództwaT. K.
przeciwko(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwC.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwC.
od wyroku Sądu Rejonowego w Częstochowie
z dnia 13 grudnia 2016 roku
sygn. akt VIII GC 1019/16

1
oddala apelację,

2
zasądza od pozwanego(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwC.na rzecz powodaT. K.kwotę 450,00 zł (czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

V Ga 96/17

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2016 roku Sąd Rejonowy w Częstochowie zasądził od pozwanego(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwC.na rzecz powodaT. K.kwotę 1845 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 25 grudnia 2013 roku wraz z kosztami procesu w kwocie 1230 zł.
Sąd Rejonowy ustalił, że powodaT. K.oraz pozwaną spółkę – wówczas pod firmą A.S.i wspólnicy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wC.– prowadzącą działalność gospodarczą w zakresie robót budowlanych łączyła umowa z dnia 01 września 2011 r., na podstawie której powód jako inspektor zobowiązał się prowadzić nadzór inwestorski przy budowie budynku mieszkalnego przyul. (...), a pozwany jako zamawiający zobowiązany był do zapłaty określonego w punkcie 8 umowy wynagrodzenia w wysokości 750,00 zł netto (922,50 zł brutto) za każdy miesiąc, płatnego do ostatniego dnia każdego miesiąca. Powód wystawił faktury VAT nr: 1/10/2013 za świadczenie usług w sierpniu 2013 r. oraz 1/11/2013 za świadczenie usług we wrześniu 2013 r., które zostały podpisane przez prezesa zarządu pozwanejspółki (...); na prośbę pozwanego powód wystawiał faktury po upływie miesiąca, w którym świadczone były usługi. Wpisem do dziennika budowy z dnia 26 listopada 2013 r. powód potwierdził zakończenie robót budowlanych . W dniu 10 grudnia 2013 r. w trakcie przeglądu wykonanego na terenie budynku powód stwierdził, że na II piętrze w I klatce budynku został zmieniony element podparcia konstrukcji dachowej, z czego sporządził notatkę i przedłożył ją w siedzibie pozwanego, jak również złożyłfakturę VAT nr (...)z dnia 10 grudnia 2013 r., z terminem zapłaty oznaczonym na dzień 24 grudnia 2013 r.; oba dokumenty zostały podpisane przezA. S., który wówczas nie był już członkiem zarządu pozwanej spółki . Budynek został odebrany w grudniu 2013 r.; do tego czasu nie było żadnej sytuacji, w której jakakolwiek osoba z pozwanej spółki dawałaby powodowi do zrozumienia, iż chce z nim zakończyć stosunek umowny.
Należności objętefakturami nr (...)nie zostały zapłacone; powód bezskutecznie wzywał pozwanego do próby ugodowej w tym zakresie wnioskiem złożonym w dniu 10 grudnia 2015 r. (akta XV Co 6995/15).
W ocenie sądu,usługi inspektora nadzoru inwestorskiego świadczone były zgodnie z przepisamiPrawa budowlanegoaż do momentu odbioru budynku; materiał dowodowy w żaden sposób nie wskazuje na to, aby w jakimkolwiek momencie ze strony pozwanej spółki powodowi zamanifestowano wolę zakończenia stosunku umownego z jakiegokolwiek powodu – strona pozwana na taką okoliczność zawnioskowała świadków oraz przesłuchanie stron, jednak wobec braku wskazania w zakreślonym terminie adresów zamieszkania świadków jak i niestawiennictwa strony pozwanej na terminie rozprawy bez usprawiedliwienia, dowody te zostały pominięte. Okoliczność, że fakturę VAT, z której należność stanowi przedmiot postępowania, podpisałA. S.niebędący już wówczas członkiem zarządu pozwanej spółki, nie ma zdaniem Sądu żadnego znaczenia.A. S.odebrał i podpisał także notatkę złożoną przez powoda w sprawie dostrzeżonej zmiany konstrukcyjnej, pozwany nie zaprzeczył w sprzeciwie tej okoliczności, zatem przyznana jest okoliczność, że do momentu odbioru budynku w grudniu 2013 r. powód pełnił funkcję inspektora nadzoru inwestorskiego. Na marginesie zauważyć można, że strona pozwana wskazując na brak uprawnieńA. S.do reprezentowania spółki z uwagi na zaprzestanie pełnienia funkcji członka zarządu w 2012 r., zarazem powoływała go na świadka celem wykazania komunikowania powodowi braku potrzeby wykonywania przez niego obowiązków umownych – skoro tak, to oznacza to żeA. S.musiał być osobą zaangażowaną w proces budowlany, zorientowaną w sprawach spółki, a jest oczywiste, że (zwłaszcza przy tego rodzaju szeroko zakrojonych inwestycjach) nie tylko członkowie zarządu spółki (co byłoby wszak niekiedy wręcz niewykonalne), ale i jej szeregowi pracownicy czy współpracownicy biorą udział we wszelkich czynnościach składających się na prowadzenie działalności gospodarczej.
Wymaga podkreślenia, żefaktury VAT nr (...)i objęta niniejszym procesemfaktura nr (...)wbrew sugestiom pozwanego zawartym w sprzeciwie obejmowały różne miesiące – odpowiednio sierpień, wrzesień oraz październik i listopad 2013 r., co zostało wykazane w toku postępowania dowodowego.
Odnosząc się do zarzutu przedawnienia należy wskazać, że zgodnie zart. 751 § 1 k.c.roszczenia o wynagrodzenie za świadczone usługi przedawniają się z upływem lat dwóch, a upływ terminu przedawnienia powoduje, że ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia (art. 117 § 2 k.c.). Strona pozwana co do zasady słusznie zwróciła uwagę na okoliczność, że zgodnie z punktem 8 umowy wynagrodzenie miało być płatne za każdy miesiąc do ostatniego dnia każdego miesiąca, tak więc termin zapłaty wynagrodzenia za październik 2013 r. przypadałby 31 października 2013 r., a za listopad – 30 listopada 2013 r. Niemniej powód wyjaśnił, że na prośbę kontaktujących się z nim ze strony pozwanejspółki – (...)iP. S.wystawiał faktury VAT po upływie każdego miesiąca (a nie już w danym miesiącu, za który wynagrodzenie się należało); w braku przeciwdowodu Sąd nie znalazł podstaw, by odmówić wiary powodowi. Tak więc termin zapłaty należności za październik i listopad 2013 r. przypadał zgodnie z fakturą VAT na dzień 24 grudnia 2013 r. Zatem przed upływem dwuletniego terminu przedawnienia powód w dniu 10 grudnia 2015 r. zawezwał pozwanego do próby ugodowej, co zgodnie z dominującym poglądem doktryny i orzecznictwa stanowi czynność przed sądem przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia i skutkującą przerwaniem biegu przedawnienia –art. 123 § 1 pkt 1/k.c., które w myślart. 124 § 1 k.c.zaczyna biec na nowo. Tak więc wytoczenie powództwa w dniu 31 marca 2016 r. nastąpiło przed upływem biegnącego na nowo dwuletniego terminu przedawnienia i pozwany nie może uchylić się od zaspokojenia dochodzonego roszczenia z powołaniem się na przedawnienie.
Z tych przyczyn w oparciu o powołane przepisy Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda żądaną pozwem kwotę 1 845,00 zł tytułem wynagrodzenia za usługi świadczone w charakterze inspektora nadzoru inwestorskiego w październiku i listopadzie 2013 r., z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie, należnymi na podstawieart. 481 k.c.i ustawy z dnia 08 marca 2013 roku o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, tekst jednol. Dz. U. z 2016 r. poz. 684, za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego wobec samego tylko opóźnienia niezależnie od winy dłużnika i szkody wierzyciela, naliczanymi od dnia następującego po dniu oznaczonym w fakturze jako termin zapłaty, czyli od dnia 25 grudnia 2013 r.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.
Apelacje od wyroku wniosła strona pozwana, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o uchylenie wyroku do ponownego rozpoznania, z orzeczeniem o kosztach za obie instancje.
Wyrokowi zarzucono:
- naruszenieart. 233 § 1 k.p.cpoprzez dowolną ocenę wiarygodności i mocy dowodów zgromadzonych w sprawie, co skutkowało przyjęciem, iż termin zapłaty należności powoda przypadał zgodnie z fakturą na dzień 24 grudnia 2013 roku, a w konsekwencji naruszeniaart. 751 pkt. 1 k.cw zw. zart. 120 § 1 k.cpoprzez nie uwzględnienie zarzutu przedawnienia roszczeń.
Powód w odpowiedzi na apelację wnosił o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów za obie instancje.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja pozwanego jest niezasadna i na uwzględnienie nie zasługuje.
Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne ustalenia i rozważania poczynione przez Sąd Rejonowy w Częstochowie.
Poza sporem jest, że zgodnie z łączącą strony umową z dnia 1 września 2011 roku powód zobowiązał się prowadzić nadzór inwestorski.
Za usługę powód miał otrzymać wynagrodzenie w kwocie 750 zł za każdy miesiąc, które to wynagrodzenie miało być płatne do ostatniego dnia każdego miesiąca.
Jak wynika z materiału dowodowego, w tym wpisu w dzienniku budowy funkcję inspektora nadzoru powód pełnił do dnia 26 listopada 2013 roku tj. do zakończenia robót.
Spornafaktura nr (...)wystawiona została w dniu 10 grudnia 2013 roku i obejmowała należność za nadzór w październiku i listopadzie 2013 roku. Termin zapłaty określony został na dzień 24 grudnia 2013 roku.
Z zeznań powoda w charakterze strony jednoznacznie wynika, że wystawienie faktury nastąpiło na prośbę inwestora z opóźnieniem, z uwagi na prośbęP.iA. S., motywowaną względami finansowymi.
Poza sporem jest, żeP. S.jest osobą umocowaną do reprezentacji pozwanej. Strony mogły zatem w drodze umowy, przy zgodnej woli, dokonać zmiany terminu płatności należności z faktur.
Strony dla ważności zmian umowy nie zastrzegły rygoru nieważności, zaś należy zauważyć, iż gdyby wolą pozwanej była płatność za świadczone usługi w danym miesiącu, winna była w terminie wskazanym w § 8 zd.2 umowy należność zgodnie z postanowieniami umowy zapłacić, bez oczekiwania na wystawienie faktury, która jest dokumentem księgowym i służy rozliczeniom podatkowym. Wskazany przepis umowy stanowił bowiem o terminie zapłaty, który to obowiązek w świetle umowy obciążał stronę pozwaną.
Praktyka rozliczeń pomiędzy stronami potwierdza wystawienie faktur za sierpień w dniu 8 października 2013 roku i w listopadzie 2013 roku za wrzesieńfaktura nr (...).
Potwierdza to zeznania powoda o uzgodnieniach pomiędzy stronami co do terminu płatności i zgodzie powoda na wydłużenie terminu płatności stronie pozwanej .
Zgodnie zart. 77 § 1 k.czmiana umowy wymaga zachowania takiej formy jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia.
Dla zawarcia umowy o świadczenie usługi nadzoru inwestorskiego nie jest wymagalna forma szczególna.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 grudnia 2005 roku sygn.. akt III CK 305/05 zgodnie zart. 73, iart. 74 k.cniezachowanie formy przewidzianej wart. 77 k.cnie pociąga nieważności czynności prawnej która została dokonana bez jej zachowania.
Oznacza to, że strony zmieniając termin płatności należności za świadczone przez powoda usługi, zmieniły treść §8 umowy w zakresie terminu płatności, godząc się na wydłużenie terminu płatności należności powoda za każdy miesiąc.
Wydłużenie terminu zapłaty leżało wówczas w interesie strony pozwanej. Poza sporem jest, że pozwany sporna fakturę przyjął, zaksięgował, zaś termin zapłaty zaczął kwestionować na etapie niniejszego procesu.
Reasumując, strony mogły zmienić swoje postanowienia umowne w zakresie wymagalności roszczeń.
Zarzut pozwanego błędnego określenia daty wymagalności roszczenia powoda, wynika ze zgłoszonego zarzutu przedawnienia roszczeń dochodzonych w niniejszej sprawie.
Przedstawiona w apelacji argumentacja mająca na celu potwierdzenie braku zgodnej woli stron w zakresie zmiany wymagalności roszczeń powoda , mianowicie kwestionowanie podstawy i wysokości należności objętej fakturą, brak podpisuP. S., mające świadczyć o nie uznaniu należności objętej sporną fakturą, oraz brak zgodyP. S.na zawarcie ugody w sprawie o zawezwanie do próby ugodowej, a także brak płatności, nie podważają zawarcia przez strony porozumienia w zakresie wydłużonego terminu płatności.
Wskazać należy, iż uznanie roszczenia nie musi nastąpić w formie podpisu na fakturze, faktura jest dokumentem wystawianym dla celów podatkowych, zgodnie z § 5 ust.1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 roku w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług ( Dz.U nr 212, poz. 1337) nie wymaga się potwierdzenia faktury podpisem stron umowy. Sąd I instancji rozważał zaś stanowisko strony , konfrontując je z zachowaniem stron przed wytoczeniem procesu, świadczące o niekwestionowaniu należności, na co wskazuje przyjęcie faktury, jej zaksięgowanie, brak żądania skorygowania faktury w zakresie terminu zapłaty.
Fakt nie wyrażenia zgody na zawarcie ugody w postępowaniu o zawezwanie do próby ugodowej, jest wyrazem stanowiska procesowego strony a nie dowodem świadczącym o woli stron w chwili czynienia wspólnych uzgodnień w zakresie terminu płatności.
Podobnie brak zapłaty faktury nie przesądza o woli stron zmieniającej termin płatności wierzytelności, lecz jest wyrazem stanowiska strony pozwanej odnośnie zapłaty za świadczone przez powoda usługi, podobnie jak kwestionowanie w niniejszym procesie faktury. Dla rozstrzygnięcia bowiem istotne znaczenie ma wola stron w czasie uzgodnień zmiany terminu płatności, a nie postawa procesowa strony.
Pozwany ograniczył się do przytoczenia argumentacji w zakresie podniesionego zarzutu przedawnienia, lecz w toku procesu w myślart. 6 k.cnie udowodnił aby wolą stron nie zmieniono umowy w zakresie terminu wypłaty należności. Do czasu procesu, wydłużenie terminu płatności było korzystne dla strony pozwanej, stąd brak kwestionowania ustaleń zawartych w treści faktury, mających odzwierciedlenie w dacie wystawienia faktury i wskazania wydłużonego terminu płatności do dnia 24 grudnia 2013 roku.
Nie było w interesie powoda pozbawianie się co miesięcznych dochodów z tytułu świadczonych pozwanemu usług. Jedynie mając na uwadze dobrą współpracę , powód zgodził się na opóźnione wystawianie faktur i odroczony w czasie termin płatności.
Apelacja stanowi w istocie polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji i interpretację jedynie zapisu § 8 umowy, bez odniesienia się do porozumienia stron po zawarciu umowy i bez wykazania okoliczności, z których wywodzi skutki prawne.
Podzielić należy stanowisko wyrażane w orzeczeniach przez Sąd Najwyższy, iż niedopuszczalna jest umowna zmiana długości terminu przedawnienia, jednakże w ramach swobody kontraktowej strony mogą modyfikować je także poprzez jednostronne ustępstwa, a modyfikacja zobowiązania dłużnika polegająca na odroczeniu wymagalności świadczenia pieniężnego nie sprzeciwia się właściwości stosunku, ustawie oraz zasadom współżycia społecznego. (zob. wyrok z 4.10.2012 I CSK 104/12 i z 16.02.2005 IV CK 502/04).
Odnośnie roliA. S., wskazać należy, że jak wynika z zeznań powoda, na prośbę inwestora tj.A. S.iP. S., powód przystał na propozycję późniejszego wystawienia faktur, a pozwana spółka przystała na akceptowanie wcześniejszych faktur potwierdzonych przezA. S., który nie pełnił funkcji w pozwanej spółce, a który mimo zaprzestania sprawowania funkcji dokonywał różnych czynności związanych z reprezentacją pozwanej, bez informowania kontrahentów o zaprzestaniu sprawowania funkcji. Należy zatem uznać, że uzgodnienia w zakresie zmiany terminu zapłaty za świadczone usługi, powód zawarł z umocowanym do reprezentacji pozwanejP. S., zaśA. S.dokonując różnych czynności w imieniu pozwanej może być uznany za osobę czynną w siedzibie pozwanego w rozumieniuart. 97 k.c .Uznanie uprzednio zaakceptowanych faktur przezA. S.przez zarząd pozwanej, potwierdza jedynie, że jego działania miały umocowanie w woli zarządu pozwanej.
Niezasadny jest zarzut naruszeniaart. 751 k.cw zw. zart. 120 § 1 k.c, podzielić należy w tym zakresie szczegółowe wywody Sądu Rejonowego, wykazujące, iż nie doszło do przedawnienia roszczenia dochodzonego w niniejszej sprawie. Poprzez zawezwanie do próby ugodowej , powód przerwał z dniem 10 grudnia 2015 roku dwuletni bieg terminu przedawnienia, a powództwo wytoczył w dniu 31 marca 2016 roku, a zatem przed upływem terminu przedawnienia.
Apelacja jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawieart. 505 (12) § 3 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c, zasądzając koszty zastępstwa procesowego w kwocie 450 zł za II instancję.