Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V Ns 2183/14
Data wyroku: 2017-05-16 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Lidia Mierzyńska
Słowa kluczowe: Powołanie spadkobiercy, Dziedziczenie ustawowe

Sygn. akt V Ns 2183/14

POSTANOWIENIE

Dnia 16 maja 2017 r.

Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu Wydział V Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSR Lidia Mierzyńska
Protokolant: Magdalena Waligóra
po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2017 r. w Poznaniu,
na rozprawie
sprawy z wniosku:
I. W.
przy udziale:
L. F.,A. S.,M. S.
o zmianę postanowienia z dnia 4 grudnia 2013 roku o stwierdzeniu nabycia spadku poM. F.

1
oddala wniosek,

2
kosztami postępowania obciąża wnioskodawczynię i uczestniczki w zakresie przez nie poniesionym.

SSR Lidia Mierzyńska

UZASADNIENIE
W dniu 03 listopada 2014 r.I. S.wniosła o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 04 grudnia 2013 r., sygn. akt I Ns 700/12 o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłymM. F., poprzez stwierdzenie, że spadek po zmarłym w dniu 25 listopada 2011 r.M. F., ostatnio zamieszkałym wP., nabyły na podstawie testamentu notarialnego z dnia 22 czerwca 2006 r. oraz oświadczenia o odrzuceniu spadku z dnia 26 marca 2012 r.,I. S.iA. S..
W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, że prawomocnym postanowieniem z dnia 04 grudnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt I Ns 700/12 tut. Sąd stwierdził, że spadek po zmarłym w dniu 25 listopada 2011 r.M. F.nabyły na podstawie ustawy:L. F.w ½ części orazI. S.iA. S.po ¼ części.M. S.dopiero w dniu 27 sierpnia 2014 r. odnalazła testament notarialny sporządzony przez spadkodawcę, w którym do dziedziczenia – jako wyłącznego spadkobiercę powołał on swoją córkęM. S.. Wnioskodawczyni, ani nikt z bliskiej rodziny nie posiadali wiedzy o pozostawieniu przezM. F.testamentu. Wnioskodawczyni wskazała, że zostały spełnione przesłanki zart. 679 § 1 k.p.c.i wobec odrzucenia spadku przezM. S.wyłącznymi spadkobiercami pozostająI. S.iA. S..
W odpowiedzi uczestniczka postępowaniaL. F.podała, że nie kwestionuje testamentu notarialnegoM. F.z dnia 22 czerwca 2006 r.
Zarządzeniem z dnia 18 stycznia 2016 r., zmienionym zarządzeniem z dnia 04 maja 2016 r., dla nieznanej z miejsca pobytu uczestniczki postępowaniaA. S.został ustanowiony kurator w osobie jej ojca -K. S., dla reprezentowania jej interesów w niniejszym postępowaniu.
W piśmie procesowym z dnia 19 stycznia 2016 r. wnioskodawczyni podała, żeM. S.odrzuciła spadek po zmarłymM. F.26 marca 2012 r., o czym uczestniczkaL. F.została poinformowana. Oświadczenie o odrzuceniu spadku składa się raz, przed sądem lub notariuszem, i oświadczenie to nie może być odwołane. Zmiana podstawy dziedziczenia nie ma wpływu na złożone oświadczenie o odrzuceniu spadku.M. S.nie złożyła oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia o odrzuceniu spadku, a przed tut. Sądem nie toczyło i nie toczy się postępowanie w przedmiocie zatwierdzenia takiego oświadczenia.
W piśmie procesowym z dnia 02 lutego 2016 r. uczestniczka postępowaniaL. F.wniosła o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłymM. F.i stwierdzenie, że spadek po nim nabyła jego córkaM. S.. Wskazała, że przedmiotowy testament nie został zakwestionowany przez żadnego z uczestników postępowania, a zgodnie z jego treścią spadkodawca do całości spadu powołał swoją córkęM. S.. NadtoM. S.odrzuciła spadek 26 marca 2012 r. po swoim ojcu jedynie jako spadkobierca ustawowy, a nie testamentowy. Po odnalezieniu testamentu notarialnegoM. S.w ustawowym 6-miesięcznym terminie, nie odrzuciła spadku jako spadkobierca testamentowy.
Postanowieniem z dnia 10 marca 2016 r. Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestniczki postępowaniaM. S..
W piśmie z dnia 27 czerwca 2016 r. uczestniczka postępowaniaM. S.przychyliła się do stanowiska wnioskodawczyni, wnosząc o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłymM. F.i stwierdzenie, że spadek po nim nabyły na podstawie testamentu notarialnego z dnia 22 czerwca 2006 r. jej córkiI. W.iA. S..
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 22 czerwca 2006 r.M. F.sporządził testament notarialny, w którym do całości spadku powołał swoją córkę –M. S..
dowód: testament z dnia 22.06.2006 r. – k. 8, dokumenty w aktach testamentowych sygn. I Ns 2184/14
W dniu 25 listopada 2011 r. zmarłM. F., ostatnio stale zamieszkiwał wP..
W dacie zgonu był żonaty zL. F.i miał jedno dziecko:M. S..
W dniu(...) córkaspadkodawcyM. S.złożyła przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku poM. F..M. S.ma dwie córki:I. W.iA. S..
WnioskodawczyniI. W., ani uczestniczki postępowaniaA. S.iL. F.nie składały oświadczeń o odrzuceniu spadku, nie zrzekały się dziedziczenia, ani nie zostały uznane za niegodne dziedziczenia.
dowód:  odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy, odpis skrócony aktu małżeństwa uczestniczki postepowaniaL. F.– k. 3 akt I Ns 700/12 SR Nowe Miasto iW.wP., odpis skrócony aktu małżeństwa wnioskodawczyni – k. 67, akt notarialny z dnia 26.03.2012 t. (k. 68-70), odpis skrócony aktu urodzenia uczestniczkiA. S.– k. 27 akt I Ns 700/12 SR Nowe Miasto iW.wP., zapewnienie spadkowe wnioskodawczyniI. W.– k. 148-149, zeznania uczestniczki postępowaniaL. F.– k. 149, zeznania uczestniczki postępowaniaM. S.– k. 190,  dokumenty w aktach odrzucenia spadku I Ns 871/12.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 04 grudnia 2013 r. Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu stwierdził, że spadek poM. F., zmarłym 25 listopada 2011 r. wP., ostatnio stale zamieszkałym wP.nabyły na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza: żonaL. F.(z d.K.) w ½ części, wnuczkaA. S.w ¼ części i wnuczkaI. S.w ¼ części.
dowód: postanowienie z dnia 04.12.2013 r. – k. 126 akt I Ns 700/12 SR Nowe Miasto iW.wP., zapewnienie spadkowe wnioskodawczyniI. W.– k. 148-149, zeznania uczestniczki postępowaniaM. S.– k. 190.
W sierpniu 2014 r.M. S., porządkując rodzinne archiwum, znalazła testament notarialnyM. F.sporządzony dnia 22 czerwca 2006 r., w którym do całości spadku powołał swoją córkę –M. S..
dowód: zapewnienie spadkowe wnioskodawczyniI. W.– k. 148-149, zeznania uczestniczki postepowaniaM. S.– k. 190
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów.
Na miano wiarygodnych zasługiwały zapewnienie spadkowe oraz zeznania wnioskodawczyniI. W.oraz zeznaniaM. S., albowiem w zakresie dotyczącym kręgu spadkobierców i porządku dziedziczenia poM. F., jak również okoliczności odnalezienia testamentu notarialnego z dnia 22 czerwca 2006 r., były one spójne i znajdowały wsparcie w złożonej do akt dokumentacji.
Na miano wiarygodnych zasługiwały powołane wyżejdokumentyoraz ich kserokopie, świadczące o istnieniu dokumentów źródłowych o tej samej treści. W ocenie Sądu stanowią one wiarygodny i wartościowy dowód w sprawie. Ich autentyczność nie została bowiem zakwestionowana, a Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 679 kpc§ 1 - 3 kpcdowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia sadku, nie jest spadkobiercą lub jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku. Ten, kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność.
Wniosek o wszczęcie takiego postępowania może zgłosić każdy zainteresowany.
W razie przeprowadzenia dowodu, że spadek w całości lub w części nabyła inna osoba niż wskazana w prawomocnym postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, sąd spadku, zmieniając to postanowienie, stwierdzi nabycie spadku zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.
Na gruncie rozpoznawanej sprawyM. S., która była uczestniczką postępowania o stwierdzenie nabycia spadku poM. F., zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 04 grudnia 2013 r., odnalazła w dniu 27 sierpnia 2014 r. testament notarialnyM. F.z dnia 22 czerwca 2006 r. W dniu 03 listopada 2014 r. jej córkaI. W.złożyła wniosek o zmianę w/w postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Zachowany został zatem termin oraz warunki złożenia takiego wniosku przewidziane w powołanym wyżejart. 679 § 1 i 2 kpc.
Tym niemniej w okolicznościach analizowanej sprawy brak było podstaw do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 04 grudnia 2013 r., albowiem treść odnalezionego przezM. S.testamentu notarialnego z dnia 22 czerwca 2006 r., wobec złożonego przez nią oświadczenia o odrzuceniu spadku poM. F., nie wpłynęła na zmianę ani podstawy dziedziczenia poM. F., ani kręgu jego spadkobierców i ich udziałów w spadku, stwierdzonych już przez Sąd w przedmiotowym postanowieniu. Tym samym nie zachodziły przewidziane wart. 679 § 3 kpcprzesłanki wydania orzeczenia zmieniającego to postanowienie.
Zgodnie zart. 926 § 1 i 2 k.c.powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.
Postanowieniem z dnia 04 grudnia 2013 r. Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu (sygn. akt I Ns I Ns 700/12) stwierdził, że spadek poM. F.nabyły na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza: żonaL. F.w ½ części, wnuczkaA. S.w ¼ części, wnuczkaI. S.w ¼ części. W odnalezionym po wydaniu tego orzeczenia testamencie notarialnym z dnia 22 czerwca 2006 r.M. F.do całości spadku powołał swoją córkęM. S..M. S.złożyła jednak przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku poM. F.. Za trafne przy tym w świetleart. 1014 kciart. 1021 kcSąd uznał prezentowane przezM. S.stanowisko, że skoro już raz w dniu 26 marca 2012 r. odrzuciła spadek poM. F., to po znalezieniu testamentu z dnia 22 czerwca 2006 r. nie było konieczności ponawiania przez nią tego oświadczenia, tym bardziej że jej stanowisko w tej kwestii nie uległo zmianie.
Zgodnie zart. 1020 kcspadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. W testamencie notarialnym z dnia 22 czerwca 2006 r.M. F.nie powołał innego, pozaM.S., spadkobiercy testamentowego na wypadek, gdyby nie chciała ona lub nie mogła dziedziczyć. Tym samym nie zachodziło przewidziane wart. 963 kcpodstawienie. PonieważM. F.powołał w analizowanym testamencie wyłącznie jednego spadkobiercę –M. S., nie znajduje zastosowania przepisart. 965 kc, regulujący instytucję przyrostu.
W przedstawionej sytuacji zatem, skoro jedyny spadkobierca testamentowyM. F.odrzucił po nim spadek i jest traktowany w związku z tym jakby nie dożył otwarcia spadku, a testament z dnia 22 czerwca 2006 r. nie zawiera zapisu o podstawieniu (art. 963 kc), to spadek po nim nabywają spadkobiercy ustawowi wskazani wart. 931 kc.Zaktualizowała się bowiem norma zawarta wart. 926 § 2 kc, zgodnie z którym dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy (…) żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.
Błędne było przy tym stanowisko wnioskodawczyni, że skoroM. S.odrzuciła spadek poM. F., to w jej miejsce wchodzą jej córki:I. W.iA. S., nabywając spadek poM. F.na podstawie testamentu notarialnego z dnia 22 czerwca 2006 r. po ½ części. Takie wnioskowanie nie znajduje podstaw w obowiązujących przepisach prawa. Zawarta wart. 931 § 2 kcregulacja dotyczy wyłącznie dziedziczenia ustawowego. CórkiM. S.mogłyby, wobec złożonego przez nią oświadczenia o odrzuceniu spadku poM. F., nabyć po nim spadek na podstawie testamentu, tylko wówczas gdyby testator zamieścił stosowany zapis o podstawieniu w swoim testamencie. Takiego postanowienia, jak to już wyżej zostało wskazane, testamentM. F.nie zawiera.
Zgodnie zart. 931 § 1 i 2 kcw pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych.
Jak wynika z zapewnienia spadkowego wnioskodawczyni,M. F.w chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim zL. F.. Miał jedną córkęM. S., która odrzuciła po nim spadek i w związku z tym na mocyart. 2010 kcjest traktowana, jakby nie dożyła otwarcia spadku. Przypadający jej, wynoszący ½ części, udział w spadku przypadł zatem po połowie jej córkom (wnuczkom spadkodawcy):I. W.iA. S..
Reasumując, spadek poM. F.nabyły na podstawie ustawy: żonaL. F.w ½ części, wnuczkaI. W.w ¼ części, wnuczkaA. S.w ¼ części. W przedstawionych okolicznościach brak było zatem podstaw do zmiany postanowienia Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 04 grudnia 2013 r. wydanego w sprawie I Ns 700/12.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów orzekł jak w punkcie 1. postanowienia.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.
SSR Lidia Mierzyńska