Sąd Okręgowy w Kaliszu
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Cz 12/17
Data wyroku: 2017-01-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Wojciech Vogt

Sygnatura akt II Cz 12/17

POSTANOWIENIE
K., dnia 24 stycznia 2017 r.
Sąd Okręgowy w Kaliszu Wydział II Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO. Wojciech Vogt
po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017 r. w Kaliszu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa(...) spółka z o.o.z siedzibą wW.
przeciwko pozwanemuB. Z.
o zapłatę
na skutek zażalenia pozwanego
od postanowienia Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt I C 373/15
postanawia:
oddalić zażalenie
Wojciech Vogt

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim oddalił wniosek pozwanego o zwolnienie go od kosztów sądowych. Wskazał, że zarówno dochody jak i majątek pozwanego nie uzasadniają zwolnienia go do kosztów sądowych.
Zażalenieod tego rozstrzygnięcia złożył pozwany zarzucając naruszenie przepisów postepowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 328 § 2 k.p.c.przez arbitralną ocenę możliwości majątkowych i zarobkowych oraz usprawiedliwionych wydatków pozwanego, a także nie wzięcie pod uwagę rozmiarów opłaty sądowej od apelacji oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na mylnym ustaleniu, że sytuacja majątkowa i zarobkowa pozwanego pozwala mu na uiszczenie kosztów sądowych, w tym opłaty od apelacji. Wniósł o zmianę postanowienia i zwolnienie pozwanego od kosztów sądowych w całości.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan majątkowy pozwanego i jego dochody i prawidłowo ocenił, że uwzględniając wydatki pozwanego i to te konieczne do utrzymania siebie i rodziny jest on w stanie ponieść koszty sądowe.
Pozwany posiada majątek nieruchomy, samochódB.i osiąga dochody w wysokości 26.000 koron szwedzkich miesięcznie, czyli około 11.500 zł. Oprócz siebie utrzymuje trzy osoby, w tym dwie małoletnie. Spłaca kredyt na dom w wysokości 15.000 koron szwedzkich.
Zgodnie zart. 2 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 z późn. zm.) strona dokonująca czynności procesowej, od której należy pobrać opłatę sądową, co do zasady obowiązana jest ponieść te koszty, gdyż sprawy cywilne są prowadzone na koszt stron.
W sytuacjach wyjątkowych, a w stosunku do osób fizycznych, taką sytuację wyjątkową opisuje art. 102 ust. 1 cytowanej ustawy, może się ona ubiegać o zwolnienie od kosztów sądowych.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy. Nie bez znaczenia jest fakt, iż w razie przegrania sporu przez osobę zwolnioną od kosztów sądowych - następuje to na koszt Skarbu Państwa, a więc wszystkich podatników. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego zart. 84 Konstytucji RP. Dlatego też zwolnienia mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04, LEX nr 393645 oraz z dnia 31 lipca 2008 r., II FZ 297/08, LEX nr 493855).
W swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy wyraził również pogląd, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób najuboższych, które bez drastycznego ograniczenia bieżących kosztów związanych z ich egzystencją nie są w stanie ponieść kosztów sądowych. Chodzi zatem o sytuacje, w których strona nie tylko wykaże, że nie posiada bieżących dochodów, czy też jakichkolwiek oszczędności na pokrycie ewentualnych kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowym, ale również nie jest w stanie w żaden sposób takich środków zdobyć w oparciu o majątek, którego jest właścicielem. Ubiegający się o taką pomoc winien w każdym przypadkupoczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., II CZ 104/84).
Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1980 r., I CZ 99/80).
Wskazać również należy, że instytucja zwolnienia od kosztów nie służy utrzymaniu dotychczasowego poziomu życia, skoro granicą określoną w art. 102 u.k.s.c. jest utrzymanie konieczne wnioskującego i jego rodziny, lecz ma uczynić realną drogę sądową, na skutek indywidualizacji opłaty sądowej.
W związku z powyższym należy podkreślić, że wnioskodawca wnosi o zwolnienie go od kosztów sądowych dlatego, że zaciągnął zobowiązania kredytowe, które utrudniają mu uzyskanie środków na opłacenie kosztów.
Te zobowiązania wynoszą – zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy - znaczną kwotę 15.000 koron szwedzkich miesięcznie
W tej sytuacji nie można uznać, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny.Do niezbędnych kosztów utrzymania nie można bowiem wliczać konieczności spłaty kredytów zaciągniętych celem osiągnięcia wyższego poziomu konsumpcji. Każdy obywatel ma prawo dążyć do osiągnięcia tego wyższego poziomu ale nie kosztem kredytowania jego wydatków w zakresie kosztów sądowych przez Państwo. Zwolnienie powoda od kosztów sądowych – z uwagi na obciążenia kredytowe – byłoby nadużyciem przepisu art. 102 ustawy o kosztach sądowych.
Żaden więc z zarzutów zawartych w zażaleniu nie jest zasadny. Nie może ulegać wątpliwości, że osoby o zamożności wnioskodawcy nie mogą korzystać z pomocy Państwa celem prowadzenia procesu. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych służy zupełnie innym celom, których widocznie skarżący zupełnie nie rozumie.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd zgodnie zart. 385w zw. zart. 397 § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji.
Wojciech Vogt