Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ns 1281/14
Data wyroku: 2017-04-04 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Agnieszka Kania-Zamorska
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. akt II Ns 1281/14

POSTANOWIENIE
Dnia 4 kwietnia 2017 roku
Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi, II Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSRA. Z.
Protokolant: staż.M. P.
po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2017 roku w Łodzi
na rozprawie
sprawy z wnioskuT. N.
z udziałem kuratora spadku poN. K.P., Skarbu Państwa - Prezydenta MiastaŁ.,K. N.
o stwierdzenie zasiedzenia
postanawia:
1.stwierdzić, żeT. N.nabył przez zasiedzenie, z dniem 1 stycznia 2012 roku, prawo własności niezabudowanej nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...), o powierzchni 542 m2(pięćset czterdzieści dwa metry kwadratowe), stanowiącejdziałkę numer (...)na mapie do celów prawnych sporządzonej przez geodetę uprawnionegoG. W.i zarejestrowanej w Urzędzie MiastaŁ.Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 24 kwietnia 2002 roku za numerem(...), dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi prowadzi repertorium hipoteczne Rep.H. (...), numer(...)(...);
2.ustalić, że każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.
Sygnatura akt II Ns 1281/14

UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 17 marca 2014 roku wnioskodawcaT. N.wniósł o stwierdzenie, że nabył przez zasiedzenie własność nieruchomości położonej wŁ.przyulicy (...)o powierzchni 542 m2z dniem 1 stycznia 2012 roku, oznaczonej numerem(...)na mapie sytuacyjnej do celów prawnych wpisanej do ewidencji zasobu geodezyjnego i kartograficznego Urzędu MiastaŁ.- Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 24 kwietnia 2002 roku za numerem(...).
W uzasadnieniu podano, że dnia 4 stycznia 1958 rokuH. S.objął w samoistne posiadanie nieruchomość położoną wŁ.przyulicy (...)i na niej zamieszkał. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2003 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi stwierdził, iżH. S.wraz z żonąJ.nabył przez zasiedzenie z dniem 3 lutego 1978 roku własność nieruchomości przyulicy (...). Z tą nieruchomością sąsiaduje działka wskazana we wniosku zlokalizowana przyulicy (...), którą od końca 1981 rokuH. S.objął w samoistne posiadanie. Od tego czasuH. S.wykonywał prace na tej nieruchomości, usunął gruz, ogrodził działkę, dokonał licznych nasadzeń, z których pobierał pożytki. Wnioskodawca jest wnukiemH. S.. Z uwagi na podeszły wiek dziadka, wnioskodawca przejął samoistne posiadanie nieruchomości i dokonywał na niej kolejnych nasadzeń, wybudował altanę, postawił bramę wjazdową, zmodernizował ogrodzenie, a także uiszcza podatek od tej nieruchomości. Wnioskodawca wskazał, iż granice oznaczonej we wniosku działki są trwale oznaczone i nie są sporne.
(wniosek k. 2-3a)
Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2014 roku Sąd oddalił wniosekT. N.o zwolnienie od kosztów sądowych.
(postanowienie k.23-24)
Postanowieniem z dnia 12 września 2014 roku Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postepowania kuratora spadku poN. K.P.orazN. R.iE. K. (1). Ustanowił kuratora dla nieznanych z miejsca pobytu uczestnikówN. R.,E. K. (1),G. M..
(postanowienie k.42)
Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2014 roku Sąd zawiesił postępowanie na podstawieart.177 § 1 pkt 6 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c., a postanowieniem z dnia 11 września 2015 roku Sąd odmówił podjęcia zawieszonego postępowania.
(postanowienie k.70, k.84-85)
Postanowieniem z dnia 22 października 2015 roku Sąd podjął zawieszone postępowanie.
(postanowienie k.91)
Postanowieniem z dnia 26 lutego 2016 roku Sąd odrzucił wniosek w stosunku doN. R.iG. M., wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania Skarb Państwa – Prezydenta MiastaŁ.jako spadkobiercęN. R.oraz zwolnił kuratora dlaN. R.iG. M..
(postanowienie k.96)
Skarb Państwa – Prezydent MiastaŁ.wniósł o oddalenie wniosku o zasiedzenie nieruchomości położonej wŁ.przyulicy (...), stanowiącejdziałkę numer (...). Uzasadniając swoje stanowisko Skarb Państwa – Prezydent MiastaŁ.wskazał, iż plac numer(...)pierwotnie miał powierzchnię 1.057,5 m2z czego w 2005 roku odłączono części o powierzchni 550 m2, która została wpisana doksięgi wieczystej KW (...), po stwierdzeniu jej zasiedzenia przezH. S.. Skarb Państwa odziedziczył spadek poE. K. (1)orazN. R., a w chwili obecnej prowadzone jest postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po małżonkachM., będących współwłaścicielami tej nieruchomości po ¼ części każde z nich.
(odpowiedź na wniosek k.107-108, pełnomocnictwo k.109)
Na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2016 roku pełnomocnik wnioskodawcy popierał wniosek. Kurator spadku poN. M.K. P.wniósł o oddalenie wniosku, wskazywał, że ma wątpliwości co do samoistnego posiadania wnioskodawcy.
(stanowiska wnioskodawcy i uczestnika - protokół rozprawy k.114-122)
Postanowieniem z dnia 12 maja 2016 roku Sąd odrzucił wniosek w stosunku doE. K. (1)(K.) oraz zwolnił ustanowionego dla tej uczestniczki kuratora.
(postanowienie k.127-128)
Na rozprawie w dniu 21 października 2016 roku pełnomocnik wnioskodawcy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pełnomocnik Skarbu Państwa – Prezydenta MiastaŁ.wnosił o oddalenie wniosku, podnosząc, iż w latach 1976-1991 roku nieruchomość objęta wnioskiem była przedmiotem umowy dzierżawy i pozostawała w posiadaniuP. N..
(stanowiska wnioskodawcy i uczestnika protokół rozprawy z dnia 21 października 2016 roku k.150-151, nagranie 00:04:19-00:06:16)
Postanowieniem z dnia 21 października 2016 roku Sąd wezwał do udziału w charakterze uczestnika postępowaniaK. N..
(postanowienie k.154)
Na rozprawie w dniu 31 marca 2017 roku pełnomocnik wnioskodawcy popierał wniosek, kurator spadku poN. M.podtrzymał dotychczasowe stanowisko, a uczestniczkaK. N.przyłączyła się do wniosku o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości.
(stanowiska wnioskodawcy i uczestników protokół rozprawy z dnia 31 marca 2017 roku k.168-169, nagranie 00:03:03-00:05:21)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Nieruchomość położona wŁ.przyulicy (...), stanowiącadziałkę numer (...), powierzchni 542 m2, na mapie do celów prawnych sporządzonej przez geodetę uprawnionegoG. W.i zarejestrowanej w Urzędzie MiastaŁ.Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 24 kwietnia 2002 roku za numerem(...), uregulowana jest w rep. 16 hip 45(...), w którym jako właściciele wpisani sąG. M.,N. M.w równych częściach w jednej połowie orazE. K. (1)iN. R.w równych częściach w drugiej połowie na mocy aktu numer 270 z dnia 14 maja 1938 roku.
(dowód: zaświadczenie k.19, wypis z rejestru gruntów k.36, mapa do celów prawnych k.10)
Spadek poE. K. (2)z domuR., córce(...), zmarłej w dniu 24 grudnia 1946 roku wŁ., ostatnio stale zamieszkałej wŁ.na podstawie ustawy nabyła w całości siostraN. R., córka(...).
(dowód: postanowienie w sprawie o sygnaturze akt I Ns 1222/13 k.125, kopia odpisu zupełnego aktu zgonuE. K. (2)k.60-61)
Spadek poN. R.z domuR., córce(...), zmarłej w dniu 18 marca 1967 roku wŁ., ostatnio stale zamieszkałej wŁ., na podstawie ustawy nabył Skarb Państwa w całości.
(dowód: postanowienie w sprawie sygnaturze akt II Ns 1624/13 k. 94, kopia odpisu zupełnego aktu zgonuN. R.k.58-59)
N. M.zmarła dnia 9 grudnia 1939 roku jako zamężna zG. M..
(dowód: kserokopia aktu zgonu k.28)
Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi ustanowił kuratora spadku poN. M., a postanowieniem z dnia 25 września 2012 roku, wydanym w sprawie o sygnaturze akt II Ns 218/11, pełnienie funkcji kuratora spadku powierzyłK. P..
(dowód: odpis postanowienia k.29)
Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2015 roku, wydanym w sprawie o sygnaturze akt II Ns 1815/14, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi uznał za zmarłegoG.(G.)M., synaK./C.iM.domuW.,urodzonego w dniu (...)wP., ostatnio zamieszkałego wŁ.i oznaczył datę jego śmierci na dzień 31 grudnia 1954 roku, oraz uznał za zmarłąA. M. (1) z domu K.I votoH., córkęK.iA. z domu S.,urodzoną (...)wŁ., ostatnio zamieszkałą wŁ.i oznaczył datę jej śmierci na dzień 31 grudnia 1955 roku.
(dowód: kserokopia wniosku k.62-64, postanowienie w sprawie o sygnaturze akt II Ns 1815/14 k.95)
Spadek poG.(G.)M., synuK./C.iM., zmarłym w dniu 24 grudnia 1954 roku na podstawie ustawy w całości nabyła jego żonaA. M. (2).
Spadek poA. M. (1) z domu K., córceK.iA., zmarłej w dniu 31 grudnia 1955 roku na podstawie ustawy nabył w całości Skarb Państwa.
(dowód: postanowienie w sprawie o sygnaturze akt II Ns 530/16 k.163)
Na mocy decyzji z dnia 16 listopada 1953 roku wydanej przez Prezydium Rady Narodowej wŁ.nieruchomość położona wŁ.przyulicy (...), składająca się z budynku parterowego drewnianego i przystawki oraz placu o powierzchni około 600 m2została uznana za majątek opuszczony w rozumieniu przepisówdekretu z dnia 8 marca 1946 roku o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Przedmiotowa nieruchomość została przekazana do zagospodarowania Miejskiemu Zarządowi Budynków MieszkalnychŁ.-P..
(dowód: kserokopia decyzji z dnia 16 listopada 1953 roku k.147)
Decyzją(...)z dnia 20 października 1975 roku nakazano rozbiórkę budynku położonego wŁ.przyul. (...).
(dowód: kserokopia decyzji k.140-141, protokół k.142)
J.iH.małżonkowieS.nabyli z dniem 3 lutego 1978 roku przez zasiedzenie nieruchomość położoną wŁ.przyulicy (...)oznaczoną jakodziałka o numerze (...)o powierzchni 0,0550 ha na mapie do celów prawnych wpisanej do ewidencji zasobu miejskiego w dniu 24 kwietnia 2002 roku pod numerem(...).
(dowód: postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi w sprawie o sygn. II Ns 1026/02 k.4)
Zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia 28 lutego 2015 roku, sporządzonym w Kancelarii Notarialnej wŁ., przez zastępcę notarialnegoK. K. (3)zastępującego notariuszaR. K., spadek poH. S.zmarłym w dniu 11 lutego 2015 roku wŁ.na podstawie testamentu z dnia 1 czerwca 2005 roku nabyła córkaK. N.w całości.
(dowód: akt poświadczenia dziedziczenia(...)k.135-137, protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu Rep.(...)nr(...)k.132-134)
K. N.jest matką wnioskodawcy. Umową darowiznyK. N.przeniosła własność nieruchomości przyulicy (...)na rzecz wnioskodawcy.
(okoliczność bezsporna)
H. S.iJ. S. (1)zamieszkiwali na nieruchomości przyulicy (...)od 1958 roku. Od końca lat 70-tych XX wieku nieruchomość przyulicy (...)objęta wnioskiem była niezamieszkana.
H.iJ. S. (1)objęli w posiadanie nieruchomość położoną wŁ.przyulicy (...)w 1981 roku. Na nieruchomości znajdowały się pozostałości budynku, których rozbiórki dokonałH. S..H. S.usunął także śmieci zalegające na tej nieruchomości.
H. S.zdemontował część ogrodzenia dzielącego jego nieruchomość od nieruchomości przyulicy (...), uzyskując w ten sposób swobodny dostęp do przedmiotowego gruntu, który wykorzystywał pod uprawę warzyw i owoców.H. S.dokonywał napraw ogrodzenia nieruchomości przyul. (...)wŁ.oraz furtki do której posiadał klucze. Na nieruchomości zbudował małą szklarnię. Nikt inny nie korzystał wówczas z nieruchomości objętej wnioskiem.H. S.nie uiszczał należności z tytułu podatku od nieruchomości. Nikt inny nie interesował się nieruchomością przyulicy (...), ani nie zgłaszał do niej żadnych roszczeń. Nie było też sporów granicznych z sąsiadami.
J.iH. S.wspólnie podejmowali decyzje dotyczące nieruchomości przyulicy (...).J. S. (1)zmarła w 2009 roku, pozostawiając córkęK. N.. Wnioskodawca objął przedmiotową nieruchomość przyulicy (...)w posiadanie w 2010 roku, kiedy dziadekH. S.przekazał mu nieruchomość i  klucze do niej. Wcześniej, podczas rozmów w rodzinnym gronieH. S.oświadczał, iż jego zamiarem jest w przyszłości przekazanie nieruchomości wnioskodawcy. Taka była również wolaJ. S. (1). Po objęciu w posiadanie nieruchomościT. N.usunął z niej stare drzewa owocowe ze względu na ich stan. Pod koniec 2011 roku dokonał zgłoszenia wejścia w posiadanie nieruchomości do Urzędu MiastaŁ.i od 2012 roku opłaca podatek od nieruchomości. W 2013 roku wnioskodawca wybudował na nieruchomości altanę, posadził wzdłuż ogrodzenia około 100 sztuk tui, a także dokonał innych nasadzeń o charakterze ozdobnym. Na pozostałej części działki posadzona jest trawa.T. N.usunął starą furtkę prowadzącą do nieruchomości przyul. (...)wŁ.znajdującą się od strony ulicy.T. N.mieszka na nieruchomości przyulicy (...).
(dowód: zeznania świadkaE. J. (1)k.119-120, przesłuchanie wnioskodawcy protokół rozprawy z dnia 21 października 2016 roku k.151, nagranie 00:16:33-00:19:09 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami k.116-118, przesłuchanie uczestniczkiK. N.protokół rozprawy z dnia 31 października 2017 roku k. 169-170, nagranie 00:06:49-00:24:44, decyzje w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2012, 2013, 2014, 2016, 2017 k.5-7, k.112, k.166, potwierdzenie przelewu k.113 i k.167)
W piśmie z dnia 18 marca 2016 roku skierowanym do Departamentu(...)i Administracji Urzędu MiastaŁ.kierownik Oddziału do sprawD.wskazał, że nie odnaleziono żadnych dokumentów wystawianych przez jednostki Urzędu Miasta  świadczących o zawieraniu umów dzierżawy lub pobieraniu opłat z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości przyul. (...)wŁ., stanowiącejdziałkę (...).
(dowód: kserokopia pisma k.145)
Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o powołane dowody, w tym dokumenty i ich kserokopie, a także zeznania świadkaE. J. (1)i przesłuchanie wnioskodawcy i uczestniczkiK. N.. Kurator spadku oświadczył, że nie chce być przesłuchiwany w charakterze strony. Wnioskodawca ani uczestnicy nie kwestionowali prawdziwości ani rzetelności dokumentów i ich kserokopii złożonych do akt sprawy. Odnosząc się do zeznań świadkaE. J. (1)wskazać należy, że były one wartościowym źródłem informacji. Świadek możliwie dokładnie przedstawiła istotne z punktu widzenia niniejszego postępowania fakty odnoszące się do wejściaH. S.w posiadanie spornej działki, przekazania posiadania, jej granic, a także czasu trwania i charakteru tego posiadania. Zeznania świadka były stosunkowo szczegółowe, uwzględniając okoliczność, że dotyczyły wydarzeń odległych w czasie, a nade wszystko zbieżne w zakresie najistotniejszych kwestii z przesłuchaniem wnioskodawcy i uczestniczkiK. N..
Ustalając stan faktyczny stanowiący podstawę rozstrzygnięcia, Sąd pominął dowód z dokumentu w postaci wyciągu rejestru dzierżaw przedłożony przez uczestnika Skarb Państwa – Prezydenta MiastaŁ.(k.143-144). Przedłożony wyciąg z rejestru nie został przez nikogo podpisany. Nie wiadomo także na podstawie jakich dokumentów został sporządzony. Zwłaszcza, że jak wynika z pisma Kierownika Oddziału ds. Dzierżaw (k.145) nie odnaleziono żadnych dokumentów wystawianych przez jednostki Urzędu Miasta  świadczących o zawieraniu umów dzierżawy lub pobieraniu opłat z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości przyul. (...)wŁ., stanowiącejdziałkę (...). Aby móc dokumentom przypisać charakter dokumentu prywatnego i przyznać im domniemanie ich prawdziwości i autentyczności pochodzenia zawartego w nich oświadczenia od wystawcy, który go własnoręcznie podpisał, niezbędne jest opatrzenie tego dokumentu podpisem. Dokumenty nie podpisane, nie stanowią dokumentu w rozumieniuart. 245 k.p.c.(tak między innymi wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1980 r., II URN 171/80, OSP 1981, z. 7, poz. 126). Mając powyższe na względzie przedłożony dokument nie może stanowić dowodu na okoliczność wydzierżawieniaP. N.działki oznaczonej we wniosku w latach wskazanych w treści tego dokumentu. Ponadto, jak już wskazano jego treść pozostaje w sprzeczności z pisma Kierownika Oddziału ds. Dzierżaw (k.145). Dodatkowo na uwagę zasługuje fakt, iż pod pozycją z rejestru dzierżaw dla nieruchomości przyul. (...)wŁ.widnieje numerksięgi wieczystej Kw (...), która nie jest prowadzona dla nieruchomości objętej wnioskiem.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
T. N.wniósł o stwierdzenie, iż nabył przez zasiedzenie własność nieruchomości położonej wŁ.przyulicy (...), oznaczonej na mapie sytuacyjnej do celów prawnych, zarejestrowanej w dniu 24 kwietnia 2002 roku w Urzędzie MiastaŁ.- Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej za numerem(...), jakodziałka nr (...)o powierzchni 0,0542 ha, która to działka stanowi część nieruchomości wpisanej do Rep.H.(...)(...).
Pełnomocnik uczestnika Skarbu Państwa – Prezydenta MiastaŁ.oraz kurator spadku wnosili o oddalenie wniosku. UczestniczkaK. N.przyłączyła się do przedmiotowego wniosku.
Instytucja zasiedzenia regulowana jest wart. 172-176 k.c.Jej istota polega na nabyciu prawa przez nieuprawnionego posiadacza wskutek faktycznego wykonywania tego prawa w ciągu oznaczonego w ustawie czasu (E. J. (2),(...),W.-Z., s. 9). Funkcją powyższej instytucji jest usunięcie rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym a stanem prawnym.
Stosownie do treściart. 172 § 1 k.c.posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze. Zgodnie z§ 2powołanego artykułu po upływie lat trzydziestu posiadacz samoistny nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
Zasiedzenie to pierwotny sposób nabycia własności nieruchomości, do którego może dojść jedynie na skutek kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek jakimi są: posiadanie samoistne przedmiotu podlegającego zasiedzeniu oraz upływ czasu. Dobra lub zła wiara nie stanowi samodzielnej przesłanki zasiedzenia, wpływa jedynie na okres posiadania wymagany, aby doszło do nabycia prawa własności w ten sposób.
Zgodnie z treściąart. 176 § 1 k.c.jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy obecny posiadacz jest spadkobiercą poprzedniego posiadacza (art. 176 § 2 k.c.).
W myślart. 336 k.c.posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W świetle powyższego przepisu posiadanie samoistne polega na faktycznym wykonywaniu tych uprawnień, które składają się na treść prawa własności. Posiadacz włada rzeczą samodzielnie, bezpośrednio lub pośrednio, we własnym imieniu i we własnym interesie. Tylko ten, kto rzeczą faktycznie włada z zamiarem władania nią dla siebie (cum animo rem sibi habendi), jest jej posiadaczem samoistnym. Wola posiadania jest, więc skierowana na określony rodzaj i zakres władztwa. Stan posiadania współtworzą fizyczny element (corpus) władania rzeczą oraz intelektualny element zamiaru (animus)władania rzeczą dla siebie. Wola posiadania jak właściciel nie oznacza woli nabycia własności, chodzi tu o samo wykonywanie faktycznego władztwa na rzeczą w takim zakresie w jakim wykonuje ją właściciel.
W literaturze podnosi się, że posiadanie samoistne tym różni się od posiadania zależnego, że to pierwsze jest władztwem nad rzeczą niezawisłym od dyspozycji innej osoby, zaś drugie jest władztwem podporządkowanym innej osobie, nawet gdy między właścicielem lub posiadaczem samoistnym a posiadaczem zależnym nie było żądnego stosunku umownego. Czynnikiem, który stanowi kryterium pozwalające odróżnić posiadanie samoistne od zależnego jest więc czynnik woli (animus). Posiadaczem samoistnym jest ten, kto włada rzeczą jak właściciel, ten zaś kto przy władaniu wyraża wolę korzystania z niej w zakresie odpowiadającym innemu prawu, jest posiadaczem zależnym. Istotne jest, aby interpretacja elementu woli miała charakter obiektywny, przy czym przyjęcie takiego stanowiska nie oznacza eliminacji rzeczywistej woli posiadacza przy ocenie charakteru posiadania. Na podstawie przejawów zewnętrznych woli ustala się wolę rzeczywistą, która decyduje o charakterze samego posiadania (tak m.in.E. J. (2),(...),W.-Z., s. 135 i nast.).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażany jest pogląd, który Sąd Rejonowy akceptuje, zgodnie z którym posiadanie samoistne może mieć miejsce nie tylko wtedy, gdy posiadacz jest przekonany o swoich uprawnieniach właściciela, ale także wtedy gdy wie, że nie jest właścicielem, ale chce posiadać tak jakby nim był (tak m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 kwietnia 1994 r., III CRN 18/94 za Stanisławem Rudnickim, Komentarz do Kodeksu cywilnego, Księga druga, Własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 2003, str. 203).
Zważyć przy tym należy, iż polski ustawodawca wart. 339 k.c.wprowadza domniemanie, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym. Ma ono charakter wzruszalny (iuris tantum), lecz sprawia, że ciężar udowodnienia, iż posiadacz rzeczy nie jest posiadaczem samoistnym, zgodnie z ogólną regułą ciężaru dowodu wyrażoną wart.6 k.c., spoczywa na tym, kto z takiego twierdzenia wywodzi skutki prawne.
W niniejszej sprawie została spełniona podstawowa przesłanka prowadząca do zasiedzenia, a mianowicie posiadanie samoistne przezH. S.iJ. S. (1), a następnie wnioskodawcę nieruchomości położonej wŁ.przyulicy (...), oznaczonej jakodziałka numer (...).H. S., a następnie wnioskodawca władali tą nieruchomością samodzielnie, we własnym imieniu i interesie, z zamiarem władania nią dla siebie, a zatem jak właściciel.
H.iJ. S. (1)- poprzedni posiadacze nieruchomości oznaczonej we wniosku samodzielnie podejmowali wszystkie decyzje dotyczące powyższej nieruchomości od końca 1981 roku.H. S.podjął na tej nieruchomości prace porządkowe. Usunął część ogrodzenia pomiędzydziałką numer (...)na której zamieszkiwał wraz z żoną a sporną działką. PaństwoS.mieli wolę władania dla siebie całą nieruchomością obejmującądziałki (...).H. S.dbał o standziałki (...), postawił ogrodzenie wraz z furtką, do której tylko on posiadał klucze. Pielęgnował roślinność znajdującą się na przedmiotowym terenie, zasadził nowe drzewa owocowe, a także wybudował szklarnię, w której uprawiał warzywa.H. S.iJ. S. (2)już w latach 2000 wyrażali wolę, by nieruchomością przyulicy (...)w przyszłości zajmował się wnioskodawca.J. S. (1)zmarła w 2009 roku. W 2010 rokuH. S.przeniósł posiadanie tej działki na rzecz wnuka –T. N., przekazując mu klucze do tej nieruchomości.
Uczestnicy zarzucali, iż wnioskodawca nie był posiadaczem samoistnym działki objętej wnioskiem. Nie obalili jednak domniemania prawnego wynikającego z przepisuart.339 k.c.W szczególności, owego domniemania nie podważa fakt, iż w pewnym okresie poprzedni posiadacze nieruchomościH. S.iJ. S. (1)nie uiszczali podatku od gruntu stanowiącegodziałkę numer (...). Albowiem, nie wpływało to na sposób ani zakres terytorialny w jakim władali oni nieruchomością objętą wnioskiem, nie ograniczało ich w wykonywaniu prac na nieruchomości czy samodzielnym decydowaniu o niej. Zaś, właściciel nieruchomości (Skarb Państwa), kontrolując stan własnych gruntów, mógł ustalić, żeH. S.objął w wyłączne posiadanie grunt będący jego własnością. Wnioskodawca po przejęciu posiadania przedmiotowej nieruchomości wystąpił o ustalenie wysokości należnej opłaty z tytułu podatku od gruntu i należność z tego tytułu uiszcza od 2012 roku.
Bieg terminu zasiedzenia rozpoczyna się od dnia, w którym nastąpiło objęcie rzeczy w posiadanie samoistne. Dobra lub zła wiara posiadacza wpływa na długość okresu niezbędnego do nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Przy dokonywaniu oceny dobrej lub złej wiary posiadacza uwzględnia się moment objęcia przez niego nieruchomości w posiadanie samoistne.
Posiadaczem w dobrej wierze jest ten, kto posiada usprawiedliwione okolicznościami przekonanie, że posiada rzecz zgodnie z prawem, które mu przysługuje. Dobrą wiarę wyłącza nie tylko pozytywna wiadomość o braku praw do rzeczy, ale także brak wiadomości spowodowany niedbalstwem, polegającym na przykład na nie sprawdzeniu stanu prawnego nieruchomości posiadającej księgę wieczystą.
W świetle powyższego bezsporne jest, że dziadek wnioskodawcy, a następnie wnioskodawca byli posiadaczami samoistnymi w złej wierze. Wnioskodawca nie kwestionował tego, że był posiadaczem w złej wierze.
W dacie objęcia przez wnioskodawców w posiadanie nieruchomości objętej wnioskiem (1 stycznia 1982 roku – o czym będzie mowa w toku dalszych rozważań) obowiązywałart. 172 § 1 i 2 k.c.zgodnie z którym, posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dziesięciu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskała posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Po upływie lat dwudziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Jednakże, z uwagi na brak upływu terminu zasiedzenia do dnia 1 października 1990 roku, zastosowanie w niniejszej sprawie znajdował przepisart. 172 k.c.w brzmieniu po nowelizacji ustawą z dnia 28 lipca 1990 roku o zmianieustawy Kodeks cywilny(Dz. U. Nr 55, poz. 321), przewidujący dwudziestoletni termin zasiedzenia nieruchomości w dobrej wierze i trzydziestoletni termin zasiedzenia w złej wierze. Krótsze terminy stosuje się gdy zasiedzenie nastąpiło przed wejściem w życie wyżej wymienionej noweli, tj. przed dniem 1 października 1990 roku.
Jednocześnie, zgodnie z przepisemart. 177 k.c., obowiązującym w dacie rozpoczęcia biegu zasiedzenia, przepisów o nabyciu własności przez zasiedzenie nie stosuje się, jeżeli nieruchomość jest przedmiotem własności państwowej. Przepis ten został uchylony z dniem 1 października 1990 roku. Natomiast, zgodnie z przepisemart. 10powołanej wyżej ustawy z dnia 28 lipca 1990 roku o zmianie ustawy – Kodeks cywilny jeżeli przed dniem wejścia w życie wymienionej regulacji, tj. przed dniem 1 października 1990 roku, istniał stan, który według przepisów dotychczasowych wyłączał zasiedzenie nieruchomości, a według przepisów obowiązujących po wejściu w życie tej noweli prowadzi do zasiedzenia, zasiedzenie biegnie od dnia wejścia jej w życie. Jednakże termin ten ulega skróceniu o czas, w którym powyższy stan istniał przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, lecz nie więcej niż o połowę.
Sąd Najwyższy konsekwentnie prezentował stanowisko, że w myśl art. 10 ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, skróceniu, najwyżej o połowę, ulega ustawowy dwudziestoletni lub trzydziestoletni termin zasiedzenia przewidziany wart. 172 k.c., liczony od dnia 1 października 1990 roku (por. m.in. uzasadnienia uchwał: z dnia 26 marca 1993 roku, sygn. akt III CZP 14/93, OSNCP 1993, nr 11, poz. 196; z dnia 8 września 1995 roku, sygn. akt III CZP 104/95, OSNC 1996, nr 1, poz. 2; uzasadnienia postanowień: z dnia 27 czerwca 200 roku, sygn. akt I CKN 796/98, niepubl.; z dnia 9 października 2003 roku, sygn. akt I CK 155/02, niepubl..; z dnia 6 października 2004 roku, sygn. akt II CK 33/04).
Natomiast, w uchwale z dnia 19 stycznia 2006 roku (III CZP 100/05, OSNC 2006, nr 6, poz. 95) Sąd Najwyższy wskazał jednoznacznie, że skróceniu według art. 10 ustawy o zmianieustawy Kodeks cywilnypodlega ustawowy termin zasiedzenia, a nie czas posiadania w okresie, kiedy możliwość zasiedzenia nieruchomości będącej przedmiotem własności państwowej była wyłączona. Sąd Rejonowy w pełni ten pogląd podziela.
W prowadzonym dla nieruchomości przyulicy (...)wŁ.repertorium hipotecznym rep. 16 hip 45(...), jako właściciele ujawnieni sąG. M.,N. M.orazE. K. (1)iN. R.. Jednakże, jak wynika z załączonych do akt sprawy dokumentów, w chwili rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia żaden ze wskazanych współwłaścicieli nieruchomości już nie żył, a jej właścicielem na skutek dziedziczenia stał się Skarb Państwa. A zatem, w niniejszej sprawie znajdował zastosowanie przepisart.177 k.c.wyłączający do dnia 1 października 1990 roku możliwość zasiedzenia nieruchomości państwowej.
W konsekwencji, w przedmiotowej sprawie termin zasiedzenia wynosi, zgodnie z powyżej przedstawionymi rozważaniami, 30 lat i zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 roku o zmianieustawy Kodeks cywilny(Dz. U. Nr 55, poz. 321) rozpoczyna bieg z dniem 1 października 1990 roku. Termin ten podlega jednak skróceniu o cały okres posiadania nieruchomości stanowiącejdziałkę oznaczonej numerem (...)przed dniem 1 października 1990 roku, bowiem nie przekracza on połowy ustawowego okresu zasiedzenia, czyli 15 lat. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, uprzedni posiadacze nieruchomości – dziadek wnioskodawcyH. S.wraz z żoną objęli w samoistne posiadaniedziałkę numer (...)pod koniec 1981 roku. Z pewnościąH. S.iJ. S. (1)posiadali zatem ową nieruchomość w dniu 1 stycznia 1982 roku. A zatem, na dzień 1 października 1990 roku posiadali działkę objętą wnioskiem przez 8 lat i 9 miesięcy. Posiadanie wnioskodawcy i jego poprzedników miało charakter nieprzerwany.
W rezultacie, mając na uwadze treść przepisu art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 roku o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, i przewidzianą w nim możliwość skrócenia terminu zasiedzenia biegnącego od 1 października 1990 roku o 8 lat i 9 miesięcy, termin zasiedzenia upłynął w dniu 1 stycznia 2012 roku (bez skrócenia upłynąłby 1 października 2020 roku).
W tym miejscu wskazać należy, iż bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność ujawnienia w rejestrze dzierżaw osobyP. N.jako korzystającego z nieruchomości przyulicy (...)wŁ.. Po pierwsze wskazać należy, iż uczestnik Skarb Państwa-Prezydent MiastaŁ., który powoływał się na przedmiotową okoliczność, jako niwelującą spełnienie przez wnioskodawcę przesłanki ciągłości posiadania, nie zdołał udowodnić, iż umowa dzierżawy tej działki została w ogóle zawarta ani żeP. N.rzeczywiście władał nieruchomością objętą wnioskiem. Jak już uprzednio wskazano, dokument w postaci wyciągu z rejestru dzierżaw nie jest opatrzony podpisem, co stanowi niezbędny warunek do przyznania mu domniemania jego prawdziwości i autentyczności pochodzenia zawartego w nim oświadczenia od wystawcy, który go własnoręcznie podpisał. Wskazany dokument  tego warunku nie spełnia, a zatem nie stanowi dokumentu prywatnego w rozumieniuart. 245 k.p.c.Ponadto, zgodnie z owym dokumentem przedmiotem dzierżawy jest nieruchomość położona przyulicy (...)wŁ., dla której prowadzona jestksięga wieczysta KW (...), podczas gdy bezsporne jest iż nieruchomość oznaczona we wniosku nie posiada księgi wieczystej, a jej stan prawny uregulowany jest w repertorium hipotecznym (rep. 16 hip 45(...)).
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że wnioskodawca nabył przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 2012 roku, w miejsce Skarbu Państwa, prawo własności nieruchomości położonej wŁ.przyulicy (...), stanowiącejdziałkę numer (...), o powierzchni 542 m2.
Na koszty postępowania poniesione przez wnioskodawcę złożyła się opłata od wniosku w kwocie 2.000 zł, zaliczka na poczet wynagrodzenia kuratora w kwocie 900 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata w kwocie 1.800 zł. Na koszty postępowania poniesione przez Skarb Państwa złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w kwocie 1.800 zł. Kurator spadku poN. M.i uczestniczkaK. N.nie ponieśli kosztów postępowania.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.stosownie do którego każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, nie znajdując podstaw do zastosowania§ 2 i 3powyższego artykułu.