Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 588/17
Data wyroku: 2017-05-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Marek Procek, Maria Małek-Bujak, Jolanta Ansion
Słowa kluczowe: Droga sądowa
Podstawa prawna: 476 § 2 kpc, 199 § 1 pkt.1 i 379 pkt 1 kpc

Sygn. akt III AUa 588/17

POSTANOWIENIE
Dnia 24 maja 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:

Przewodniczący

SSA Marek Procek (spr.)

Sędziowie

SSA Maria Małek-Bujak
SSA Jolanta Ansion

Protokolant

Sebastian Adamczyk

po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym
sprawy z odwołaniaW. H.(W. H.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o wydanie dokumentów
na skutek apelacji ubezpieczonegoW. H.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku

z dnia 30 listopada 2016 r. sygn. akt IX U 1380/15
postanawia:

uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić odwołanie.
/-/SSA M.Małek-Bujak /-/SSA M.Procek /-/SSA J.Ansion

Sędzia   Przewodniczący   Sędzia
Sygn. akt III AUa 588/17

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 30 listopada 2016r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku oddalił odwołanie ubezpieczonegoW. H.od decyzji organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.z dnia 15 października 2015r., odmawiającej ubezpieczonemu wydania żądanych kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, poświadczonych przez uprawnione osoby, z adnotacją „za zgodność z oryginałem”.
Jako bezsporne w sprawie Sąd Okręgowy przyjął, że ubezpieczony w dniu9 października 2015r. zgłosił w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.wniosek o wydanie odpisów dokumentów z dnia 4 lutego 2011r. i z dnia 6 lutego 2013r., uwierzytelnionych, jako zgodnych z oryginałem, podpisanych przez upoważnione osoby,z należnymi pieczęciami urzędu.
Przy czym, Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ rentowy wydał opisaną wyżej decyzję w sytuacji wcześniejszego doręczenia ubezpieczonemu odpisów żądanych dokumentów z adnotacją „Odpis”, z pieczątką ZUS, z pieczątką aprobanta i jego podpisem,a na dokumencie z dnia 4 lutego 2011r. dodatkowo z pieczątką i podpisem starszego referenta.
Doręczone ubezpieczonemu dokumenty z adnotacją „Odpis” są zgodne w treściz ich oryginałami.
Dokonując rozważań prawnych, Sąd Okręgowy powołał się na treśćart. 76a§ 1 k.p.a., uznając, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa.
W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że spór w sprawie sprowadzał siędo ustalenia, czy organ rentowy prawidłowo udzielił ubezpieczonemu żądanych odpisów dokumentów z dnia 4 lutego 2011r. i z dnia 6 lutego 2013r., czy istnieją podstawydo ponownego wydania tych odpisów w formie żądanej przez ubezpieczonego,w szczególności z adnotacją „za zgodność z oryginałem”.
Sąd pierwszej instancji, odwołując się do treściart. 76a § 1 k.p.a., wskazał, że jeżeli dokument znajduje się w aktach danego organu, wystarczy przedstawić urzędowo poświadczony przez ten organ odpis lub wyciąg z dokumentu. Poświadczony odpis dokumentu urzędowego ma moc dokumentu urzędowego, tj. taką samą, jak jego oryginał.
W świetle przeprowadzonego postępowania, zdaniem Sądu pierwszej instancji,nie ulega wątpliwości, iż organ rentowy udzielił ubezpieczonemu odpisów żądanych dokumentów w przewidzianej prawem formie, mających moc oryginału, tj. udzielił odpisów zgodnie zart. 76a § 1 k.p.a.
Jednocześnie Sąd Okręgowy przyjął, że ubezpieczony nie kwestionował merytorycznej zgodności otrzymanych odpisów dokumentów z ich oryginałami.
Nadto podkreślił, że dokumenty te nie zostały zakwestionowane przez organy,w których zostały przedłożone, a ubezpieczony nie wykazał takiej okoliczności.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy z mocyart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł,jak w sentencji.
Apelację od powyższego wyroku wniósł ubezpieczony.
Zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w całości, apelujący zarzucił mu pozbawienie prawa do uzyskania należycie uwierzytelnionych odpisów z akt organu rentowego, pominięcie wszystkich dowodów i wniosków oraz prowadzenie sprawy pod sygn.IX U 1380/15, wbrew zarządzeniu sędziego o wpisie do repertorium pod sygn. aktIX Uo 67/15.
Wskazując na powyższe zarzuty, apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz nakazanie organowi rentowemu wydanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów żądanych przez ubezpieczonego w formie przez niego określonej.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Z uwagi na - wziętą pod uwagę z urzędu - niedopuszczalność drogi sądowej, zaskarżony wyrok należało uchylić i odrzucić odwołanie.
Otóż bowiem, zgodnie z normąart. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r.o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.), organ rentowy wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących:

1
zgłaszania do ubezpieczeń społecznych;

2
przebiegu ubezpieczeń:

3
ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek;

3a. ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek;

4
ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych;

5
wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Od decyzji takich, na podstawie art. 83 ust. 2 cyt. ustawy przysługuje odwołaniedo właściwego sądu.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, funkcja przepisu art. 83 ust. 1 cyt. ustawy sprowadza się usunięcia stanu niepewności, który mógłby wystąpić w relacjach dotyczących ubezpieczeń społecznych.
Cel tego przepisu jest zatem jasny.
Tak więc, norma przyjęta w jego treści legitymuje odwołującego się do wystąpieniaz żądaniem mającym na celu usunięcie tego stanu niepewności.
Zakładając zatem, że w postępowaniu przed organami rentowymi miały (na mocyart. 95 cyt. ustawy o z.e.p. orazart. 180 k.p.a.) i nadal mają (na podstawie art. 123 cyt. ustawy z dnia 13 października 1998r. iart. 124 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) posiłkowe zastosowanie przepisyKodeksu postępowania administracyjnego, przy uwzględnieniuart. 104 k.p.a.należy przyjąć,że decyzją administracyjną, jest jednostronna czynność posiadająca odpowiednią formę prawną i określająca konsekwencje stosowanej normy prawnej w odniesieniu do konkretnie oznaczonego adresata w sprawie indywidualnej.
Istotnym elementem decyzji, jako przejawu woli organu administracyjnego,jest stanowcze rozstrzygnięcie sprawy objętej wnioskiem wszczynającym postępowanie.
Inaczej mówiąc, decyzja administracyjna - zgodnie zart. 104 k.p.a.- rozstrzyga sprawę co do jej istoty w granicach żądania określonego przez strony.
Natomiastrozstrzyganie w postępowaniu administracyjnym polega na zastosowaniu obowiązującego prawa do ustalonego stanu faktycznego sprawy administracyjnej.W ten sposób organ administracji publicznej realizuje cel postępowania administracyjnego, jakim jest urzeczywistnienie obowiązującej normy prawnej w zakresie stosunków administracyjno-prawnych, gdy stosunki te tego wymagają. Stosownie do tego celu postępowania administracyjnego, jak i istoty decyzji administracyjnej można odróżnić podstawę faktyczną i podstawę prawną decyzji administracyjnej. Podstawę faktyczną stanowią dokonywane przez organ administracji publicznej ustalenia faktyczne, a podstawę prawną stanowią te przepisy prawne, które organ przyjął w danym wypadku za obowiązujące i zastosował w swym orzeczeniu(M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2000 r.).
Jednocześnie należy zauważyć, że postępowanie sądowe w sprawach dotyczących ubezpieczenia rentowego wszczynane jest w rezultacie odwołania wniesionego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ma więc ono charakter odwoławczy. Jego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem - w aspekcie formalnym i materialnym - decyzji wydanej przez organ rentowy na wniosek ubezpieczonego lub z urzędu. Jest zatem postępowaniem kontrolnym. Badanie owej legalności decyzji i orzekanie o niej jest możliwe tylkoprzy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania decyzji. Mówiąc inaczej - o zasadności przyznania lub odmowy przyznania świadczenia decydują okoliczności istniejące w chwili ustalania do niego prawa.
Przedstawione rozważania opisują relację pomiędzy: żądaniem wniosku, przedmiotem rozpoznania w postępowaniu administracyjnym przed organem rentowym (zakończonym wydaniem decyzji) oraz postępowaniem sądowym (sprowadzającym się do badaniajej legalności).
Zgodnie bowiem z normąart. 476 § 2 k.p.c., przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących:

1
ubezpieczeń społecznych;

2
emerytur i rent;

3
innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;

4
świadczeń odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby, pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji, Straży Granicznej, Służbie Celno-Skarbowej, Państwowej Straży Pożarnej, Biurze Ochrony Rządu. Służbie Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowegooraz Centralnym Biurze Antykorupcyjnym.

Pamiętając o opisanej wyżej relacji, należy podnieść, iż na mocyart. 73 § 2 k.p.a., strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.
Oczywistym być musi, że z żądaniem takim może wystąpić ubezpieczony do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Trzeba jednocześnie podkreślić, że niezależnie od przyjętejprzez organ rentowy formy rozstrzygnięcia takowego wniosku (postanowienie lub decyzja) oraz ewentualnego pouczenia o możliwości złożenia odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, droga sądowa (możliwość zainicjowania postępowania sadowego, wskutek odwołania od decyzji) uzależniona została od możliwości zakwalifikowania danej sprawydo kategorii spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Tymczasem żądanie wydania uwierzytelnionych odpisów z akt rentowych nie jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych, w opisanym wyżej znaczeniu. Dodać przy tym należy, iż organ rentowy rozstrzygając o takim wniosku, nie rozpoznaje indywidualnej sprawy ubezpieczonego w zakresie warunkującym zaliczenie jej do kategorii spraw ujętychw art. 83 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 13 października 1998 r.
W świetle przedstawionych okoliczności odwołanie w opisanym zakresie, należałona podstawieart. 199 § 1 pkt 1 k.p.c., odrzucić.
Skoro Sąd I instancji tego nie uczynił, to w sprawie wystąpiła nieważność postępowania, w rozumieniuart. 379 pkt 1 k.p.c.
Natomiast, zgodnie zart. 378 § 1 k.p.c., sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawęw granicach apelacji, biorąc z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny na mocyart. 386 § 3 k.p.c., orzekłjak w wyroku.
/-/SSA M.Małek-Bujak  /-/SSA M.Procek  /-/SSA J.Ansion

Sędzia   Przewodniczący   Sędzia
JR