Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 501/17
Data wyroku: 2017-08-08 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: B. Kempa
Słowa kluczowe: Zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
Podstawa prawna: art.138 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emerytrach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i art.26 ustawy z dnia 30.10.2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tyt. wypadku przy pracy i chorób zawodowych
Teza: jeśli osiągany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, przychód nie powoduje zmniejszenia wysokości otrzymywanej renty z tytułu niezdolności do pracy, w związku z chorobą zawodową, brak podstaw do żądania, niezależnie od wysokości przychodu, wypłaconej renty jako nienależnie pobranego świadczenia

Sygn. akt VIII U 501/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 29 listopada 2016 roku znak: PCN/13929707/25 Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ., z urzędu, ustalił wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodowąG. C.na kwotę 1940,44 zł. , zwiększając wypłacane świadczenie o połowę emerytury tj. o kwotę 877,61 zł. i zmniejszając je z powodu nienależnie pobranych świadczeń tj. o 1409,02zł. Świadczenie do wypłaty od 1.12.2016r. wynosi 1184,22 zł.
/decyzja k. 133-135 akt ZUS/
Decyzją z dnia 9 grudnia 2016r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ., na podstawieart. 138 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychorazart. 84 ust. 1 i ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, zobowiązałG. C.do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1.12. 2013 r. do 30.09.2016 r. w łącznej kwocie 29471,54 zł., z odsetkami od 28.12.2013r. do 9.12.2016r. w kwocie 3733,72 zł., uchylając decyzję z dnia 5.10.2016r. oraz z dnia 29.11.2016r.
/decyzja k. 149 akt ZUS/
W dniu 28 grudnia 2016 r. do organu rentowego wpłynęło odwołanieG. C.od powyższej decyzji. Odwołująca wskazała, że corocznie składa do organu rentowego informacje i że , osiągane przez nią przychody z tytułu aktywności zawodowej , nie przekraczają dopuszczalnej wysokości dochodów , wobec czego świadczenie rentowe jej przysługiwało.
/odwołanie k. 2-3/
W dniu 6 lutego 2017r. do organu rentowego zostało złożone odwołanieG. C.od decyzji z dnia 9.12.2016r. , złożone przez profesjonalnego pełnomocnika.
/odwołanie od decyzji z dnia 9.12.2016r. k. 4-9/
W odpowiedzi na odwołanie , która wpłynęła do tutejszego Sądu w dniu 8 marca 2017 r. pełnomocnik organu rentowego wniósł o ich oddalenie, podnoszą, że decyzją z dnia 9.12.2016r. , uchylona została decyzja z dnia 29.11.2016r. ZUS powołał się na przepis art. 138 Ustawy FUS oraz 26Ustawy z dnia 30.10.2002 o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych(t.j Dz. U z 2015 poz. 1242)
/odpowiedź ZUS na odwołania k. 18/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
G. C.urodziła się dnia (...)UkończyłaAkademię (...)na kierunku rolnictwo i podyplomowe studia pedagogiczne.
/okoliczności bezsporne/
Wnioskodawczyni pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową , przyznaną decyzją ZUS z dnia 14.09.2007r. Decyzja ta zawierała pouczenie, w szczególności o okolicznościach, w jakich świadczenie ustaje lub podlega zawieszeniu, podlega zmniejszeniu, w związku z osiąganiem przez ubezpieczonego dodatkowego przychodu oraz o obowiązku ubezpieczonego powiadomienia organu rentowego o wszelkich okolicznościach mających wpływ na prawo do renty i jej wysokość.
/decyzja ZUS k. 32 -33 akt ZUS/
Decyzją z dnia 14.09.2007r. ZUS przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury od dnia 1.09.2007r. i ustalił uprawnienia do wypłaty więcej niż jednego świadczenia.
/decyzja k. 42-43 akt ZUS/
Wnioskodawczyni do dnia 31.08.2007r. pracowała jako nauczycielka w Gimnazjum wŚ..
/świadectwo pracy k. 51 akt ZUS/
Wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą od 1995r. o profilu brukarstwo. Angażuje dwie lub trzy osoby na podstawie umów zlecenia. Wnioskodawczyni corocznie składała do ZUS oświadczenia o wysokości osiąganych przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
/zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 26.04.2017r. , płyta k. 31/
Decyzją z dnia 13.06.2012r., ZUS uznał, że przychód, osiągnięty przez wnioskodawczynię, w roku 2011 wyniósł łącznie 24184,80 zł. i nie przekroczył niższej kwoty granicznej przychodu ( 70% przeciętnego wynagrodzenia ) ustalonej dla tego roku czyli kwoty 28444,40 zł., osiągnięty przychód nie uzasadnił zmniejszenia ani zawieszenia renty wnioskodawczyni. Świadczenie było wypłacane przez ZUS w należytej wysokości .
/decyzja k. 101 akt ZUS/
Decyzją z dnia 4.06.2013r., ZUS uznał, że przychód, osiągnięty przez wnioskodawczynię, w roku 2012 wyniósł łącznie 25387,20 zł. i nie przekroczył niższej kwoty granicznej przychodu ( 70% przeciętnego wynagrodzenia ) ustalonej dla tego roku czyli kwoty 29772,30 zł. Osiągnięty przychód nie uzasadnił zmniejszenia ani zawieszenia renty wnioskodawczyni. Świadczenie było wypłacane przez ZUS w należytej wysokości .
/decyzja k. 105 akt ZUS/
Decyzja z dnia 5.05.2015r., ZUS uznał, że przychód, osiągnięty przez wnioskodawczynię,w roku 2014,wyniósł łącznie 26971,20 zł. i nie przekroczył niższej kwoty granicznej przychodu ( 70% przeciętnego wynagrodzenia ) ustalonej dla tego roku czyli kwoty 31822,80 zł., osiągnięty przychód nie uzasadnił zmniejszenia ani zawieszenia renty wnioskodawczyni. Świadczenie było wypłacane przez ZUS w należytej wysokości .
/decyzja k. 109 akt ZUS/
70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wynosiło:
– od 1 stycznia do 28 lutego 2015 r. – 2.646,80 zł,
– od 1 marca do 31 maja 2015 r. – 2.759,90 zł,
– od 1 czerwca do 31 sierpnia 2015 r., – 2.838,50 zł,
- od 1 września 2015 do 30..lisyopad2015 – 2698,50 zł.
- 1-31 grudnia 2015- 2726,80 zł.
/MP z 2015r. poz. 220, 430, 750, 1117/
Wnioskodawczyni w 2015r. osiągnęła przychód wysokości 212212,50 zł., koszty uzyskania przychodu 188149,37 zł., dochód 24063,13 zł.
/kserokopia(...)za 215 rok k. 14-16/
70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wynosi:
– od 1 stycznia do 29 lutego 2016 r. – 2.726,80 zł,
– od 1 marca do 31 maja 2016 r. – 2.846,90 zł,
– od 1 czerwca do 31 sierpnia 2016 r., – 2.927,10 zł,
/MP z 2016r. poz. 165, 459/
Wnioskodawczyni w 2016r. osiągnęła przychód wysokości 65 400 zł., koszty uzyskania przychodu 65257,64 zł., dochód 142,36 zł.
/kserokopia(...), kserokopia PIT B – za 2016 rok – okoliczności bezsporne /
Decyzją z dnia 27.09.2016r.ZUS z urzęduwstrzymałwnioskodawczyniwypłatę emeryturyw zbiegu z rentą z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową, z uwagi na uzyskiwanie przychodów przez wnioskodawczynię, informując, że wnioskodawczyni ma prawo do jednego świadczenia , wybranego lub korzystniejszego.
/decyzja k. 127-128 akt ZUS/
Decyzją z dnia 27.09.2016r. ZUS przeliczył od dnia 1.10.2016r. wnioskodawczyni rentę z tytułu częściowej niezdolności do prac w związku z chorobą zawodowa , przysługującą na stałe , ustalając jej wysokość na kwotę 1666,43 zł. ; kwota do wypłaty – 1613,80 zł.
/decyzja k. 134-135 akt ZUS/
W dniu 5.10.2016r. wnioskodawczyni złożyła w ZUS informację o zawieszeniu od dnia 5.10.2016r.dziallnosci gospodarczej
/informacja k. 136-137 akt ZUS/
Decyzją z dnia 5 października 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wŁ.zobowiązał wnioskodawczynię do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres: 1.09.2007r. – 30.09.2016r. w łącznej kwocie 85 742,63 zł. . Nienależnie pobrane świadczenia za okres: 1.09.2007r. – 30.09.2015r. w łącznej kwocie 75 221,81 zł. nie podlegają dochodzeniu.
/decyzja k. 125 akt ZUS/
Zaskarżoną decyzją z dnia 29 listopada 2016 roku znak: PCN/13929707/25 Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ., z urzędu, ustalił wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodowąG. C.na kwotę 1940,44 zł. , zwiększając wypłacane świadczenie o połowę emerytury tj. o kwotę 877,61 zł. i zmniejszając je z powodu nienależnie pobranych świadczeń tj. o 1409,02zł. Świadczenie do wypłaty od 1.12.2016r. wynosi 1184,22 zł.
/decyzja k. 133-135 akt ZUS/
Zaskarżoną decyzją z dnia 9 grudnia 2016r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ., na podstawieart. 138 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychorazart. 84 ust. 1 i ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, zobowiązałG. C.do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1.12. 2013 r. do 30.09.2016 r. w łącznej kwocie 29471,54 zł., z odsetkami od 28.12.2013r. do 9.12.2016r. w kwocie 3733,72 zł.,uchylając decyzję z dnia 5.10.2016r. oraz z dnia 29.11.2016r.
/decyzja k. 149 akt ZUS/
Decyzją z dnia 21 czerwca 2017r.ZUS zmienił częściowo decyzję z dnia 9.12.2016r.zobowiązał wnioskodawczynię do zwrotu nienależnie pobranej renty za okres od 1.12.2013 do 31.12.2013r. i od 1.01.2015r. do 30.09. 2016r. w kwocie 19 208,42 zł. wraz z odsetkami od dnia 28.12.2013r. do 9.12.2016r. w kwocie 1617,42 zł.
/decyzja k. 153 akt ZUS/
Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał na podstawie, zgromadzonych w aktach sądowych oraz aktach rentowych, dokumentów, uznając te dowody za wystarczające do poczynienia przedmiotowych ustaleń. Sąd oparł się także na zeznaniach wnioskodawczyni w zakresie okoliczności , że corocznie składała w ZUS informacje o wysokości uzyskiwanych przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej . Powołane dowody nie były kwestionowane w toku postępowania przez żadną ze stron, a Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw, aby z urzędu zakwestionować ich wartość dowodową w sprawie.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
W myślart. 138 ust. 1ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2016 roku, poz. 887 z późn. zm.) osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia, w rozumieniuust. 1, uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (ust. 2 pkt 1 art. 138 ustawy o emeryturach z FUS).
Zgodnie zart.84 ust.1ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r.(tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 963 z późn. zm.) osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniemust. 11.
Za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa wust. 1, uważa się zatrudnienie, służbę, o której mowawart. 6 ust. 1 pkt 4 i 6ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie działalności pozarolniczej (art. 10 ust. 2 ustawy o rencie socjalnej).
Z treści powołanych przepisów wynika jednoznacznie, że przesłanką konieczną dla uznania świadczenia za pobrane nienależnie jest wypłacenie go ubezpieczonemu przez organ rentowy (pobranie go przez ubezpieczonego).
Zgodnie zart. 26.1. Ustawy z dnia 30.10.2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych(Dz. U z 2015r. poz. 1242 z późn. Zm) - osobie uprawnionej do renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego oraz do emerytury na podstawie odrębnych przepisów wypłaca się, zależnie od jej wyboru:
1) przysługującą rentę powiększoną o połowę emerytury albo
2) emeryturę powiększoną o połowę renty.
Zgodnie z ustępem 3 – tego artykułu - przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli osoba uprawniona osiąga przychód powodujący zawieszenie prawa do świadczeń lub zmniejszenie ich wysokości , określony w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, niezależnie od wysokości tego przychodu.
Z poczynionych przez Sąd ustaleń faktycznych wynika, że wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą od 1995r. o profilu brukarstwo. Wnioskodawczyni corocznie składała do ZUS oświadczenia o wysokości osiąganych przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Z dokonanych ustaleń wynika, że decyzją z dnia 13.06.2012r., ZUS uznał, że przychód, osiągnięty przez wnioskodawczynię, w roku 2011 wyniósł łącznie24184,80 zł. inie przekroczył niższej kwoty granicznej przychodu ( 70% przeciętnego wynagrodzenia ) ustalonej dla tego roku czyli kwoty28444,40 zł.,osiągnięty przychód nie uzasadnił zmniejszenia ani zawieszenia renty wnioskodawczyni. Świadczenie było wypłacane przez ZUS w należytej wysokości .
Z dokonanych ustaleń wynika, że decyzją z dnia 4.06.2013r., ZUS uznał, że przychód, osiągnięty przez wnioskodawczynię, w roku 2012 wyniósł łącznie25387,20 zł.i nie przekroczył niższej kwoty granicznej przychodu ( 70% przeciętnego wynagrodzenia ) ustalonej dla tego roku czyli kwoty 29772,30 zł. Osiągnięty przychód nie uzasadnił zmniejszenia ani zawieszenia renty wnioskodawczyni. Świadczenie było wypłacane przez ZUS w należytej wysokości .
Z dokonanych ustaleń wynika , że decyzja z dnia 5.05.2015r. , ZUS uznał, że przychód, osiągnięty przez wnioskodawczynię,w roku 2014,wyniósł łącznie26971,20 zł.i nie przekroczył niższej kwoty granicznej przychodu ( 70% przeciętnego wynagrodzenia ) ustalonej dla tego roku czyli kwoty31822,80 zł.,osiągnięty przychód nie uzasadnił zmniejszenia ani zawieszenia renty wnioskodawczyni. Świadczenie było wypłacane przez ZUS w należytej wysokości .
Bezspornym jest fakt – bo wynika z publikacji w Monitorze Polskim , iż 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wynosiło:
– od 1 stycznia do 28 lutego 2015 r. – 2.646,80 zł,
– od 1 marca do 31 maja 2015 r. – 2.759,90 zł,
– od 1 czerwca do 31 sierpnia 2015 r., – 2.838,50 zł,
- od 1 września 2015r. do 30..listopada 2015 – 2698,50 zł.
- 1-31 grudnia 2015 r.- 2726,80 zł.
Z dokonanych ustaleń wynika, że wnioskodawczyni w 2015r. osiągnęła przychód wysokości(...),50 z., koszty uzyskania przychodu 188149,37 zł., dochód 24063,13 zł.
Bezspornym jest fakt –bo wynika z publikacji w Monitorze Polskim, iż 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia 2016 roku wynosi:
– od 1 stycznia do 29 lutego 2016 r. – 2.726,80 zł,
– od 1 marca do 31 maja 2016 r. – 2.846,90 zł,
– od 1 czerwca do 31 sierpnia 2016 r., – 2.927,10 zł,
Z dokonanych ustaleń wynika, że wnioskodawczyni w 2016r. osiągnęła przychód wysokości 65 400 zł., koszty uzyskania przychodu 65 257,64 zł., dochód 142,36 zł.
W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, że w grudniu 2013 r. i w okresie od 1.(...). do 30.09.2016r. wnioskodawczyni osiągnęła przychód w łącznej kwocie wyższej niż 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za te okresy kalendarze, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego do celów emerytalnych, co skutkowało uznaniem, że kwoty pobranej renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową należy zwrócić , czyli w konsekwencji, że świadczenie to zostało pobrane nienależnie.
Z dokonanych ustaleń wynika, żedecyzja z dnia 29.11.2016r. została uchylona ,zatem wyłączona z obrotu prawnego.Wobec powyższego, Sąd, na podstawieart. 355 k.p.cumorzył postępowanie odnośnie do tej decyzji.
Zgodnie zart. 477ze zn. 13 (142)§ 1.kodeksu postępowania cywilnego- zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności zaskarżonego orzeczenia przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd - przez wydanie decyzji lub orzeczenia uwzględniającego w całości lub w części żądanie strony - powodujeumorzenie postępowania w całości lub w części.
Wobec powyższe, Sąd na tej podstawie umorzył postępowanie w odniesieniu do decyzji z 21.06.2016 w zakresie zmiany decyzji z 9.12.2016r
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawczyni nie jest zobowiązana do zwrotu pobranego świadczenia z tytułu renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową za okres od 1 do 31 grudnia 2013 r. i w okresie od 1.01.2015r. do 30.09.2016r., o czym orzekł na postawieart. 47714§ 2 k.p.c.dokonując zmiany zaskarżonej decyzji.
O kosztach zastępstwa p[procesowego Sąd orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.
Zgodnie bowiem zart. 98 § 1 k.p.c.strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Stosownie do zart. 98 § 3 k.p.c.do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez wykwalifikowanego pełnomocnika zalicza się wynagrodzenie. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika (biorąc pod uwagę wartość przedmiotu sprawy) Sąd ustalił w oparciu § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1800 z późniejszymi zmianami )

ZARZĄDZENIE
odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć organowi rentowemu, któremu udzielić zgody na wypożyczenie akt rentowych.