Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 1199/16
Data wyroku: 2017-06-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anita Jarząbek-Bocian, Ludmiła Tułaczko, Jacek Matusik
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu
Podstawa prawna: art. 308 kk

Warszawa, dnia 5 czerwca 2017 r.
Sygn. akt VI Ka 1199/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :
Przewodniczący: SSO Jacek Matusik (spr.)
Sędziowie:  SO Ludmiła Tułaczko
SO Anita Jarząbek - Bocian
protokolant: p.o. protokolanta sądowego Renata Szczegot
przy udziale prokuratora Agaty Stawiarz
po rozpoznaniu dnia 5 czerwca 2017 r. w Warszawie
sprawyP. M., synaP. C.iS.,ur. (...)wI.w Indiach
oskarżonego o czyny zart. 18 § 1 kkw zw. zart. 300 § 1 i 3 kkw zb. zart. 301 § 1 kkw zb. zart. 301 § 2 kkw zw. zart. 308 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 12 kk,art. 79 pkt 4 Ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie
z dnia 23 maja 2016 r. sygn. akt IV K 721/12
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie do ponownego rozpoznania.
SSO Ludmiła Tułaczko SSO Jacek Matusik SSO Anita Jarząbek – Bocian
Sygn. akt VI Ka 1199/16

UZASADNIENIE
P. M.został oskarżony o to, że:
I. w okresie od dni 15 grudnia 2008r. do dnia 23 stycznia 2009r. wW.przyul. (...), w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, faktycznie zajmując się sprawami majątkowymispółki (...) Sp. z o.o.z siedzibą wW., w razie grożącej tej spółce niewypłacalności i upadłości, udaremnił zaspokojenie wielu wierzycielispółki (...) Sp. z o.o.w ten sposób, że utworzył w oparciu o przepisy Ustawy z dnia 15 wrzenia 2000r. -Kodeks spółek handlowychoraz akt założycielski spółki z ograniczoną odpowiedzialnością sporządzony w dniu 15.12.2008r. nowej jednostki gospodarczej w postacifirmy (...) Sp. z o.o.z siedziba wW.i następnie wykorzystując uzależnienie od siebieŁ. T.polecił wymienionej osobie aby sporządziła faktury VAT, w oparciu o które zostały przeniesione na rzeczspółki (...) Sp. z o.o.składniki majątku spółki, które(...) Sp. z o.o.w postaci: towarów wskazanych na wymienionych w a/o fakturach, samochodu markiM. (...)nr rej. (...)o wartości 36.600 zł oraz towarów wskazanych wfakturze VAT nr (...)o wartości 308.260,45 zł, a także w ten sposób, że zbył na rzecz firmy(...)samochód ciężarowyF.(...),nr rej. (...)za kwotę 1.220 zł, a uzyskanych w ten sposób pieniędzy nie przeznaczył na zaspokojenie ww. wierzycieli, czym wyrządził szkodę wielu wierzycielom, a także doprowadziłspółkę (...) Sp. z o.o.do stanu niewypłacalności i upadłości, tj. o czyn zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 300 § 1 i 3 k.k.w zb. zart. 301 § 1 k.k.w zb. zart. 301 § 2 k.k.w zw. zart. 308 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.
II. w dniu 15 lipca 2010r, wW.przyul. (...)będąc Prezesem Zarządu spółki(...)Sp. z o,o. z siedzibą wW.i osobą odpowiedzialną w tej spółce za terminowe składanie rocznego sprawozdania do Krajowego Rejestru Sądowego, naruszającart. 69 Ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości, nie złożył rocznego sprawozdania finansowego za pierwszy rok obrachunkowy, który zakończył się w dniu 31.12,2009r., tj. o czyn zart. 79 pkt 4 Ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości,
III. w dniu 15 lipca 2011r. wW.przyul. (...)będąc Prezesem Zarządu spółki(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.i osobą odpowiedzialną w tej spółce za terminowe składanie rocznego sprawozdania do Krajowego Rejestru Sądowego, naruszającart. 69 Ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości, nie złożył rocznego sprawozdania finansowego za pierwszy rok 2010r., tj. o czyn zart. 79 pkt 4 Ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości.
Wyrokiem z dnia 23 maja 2016r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV K 721/12, Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie, uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu w punkcie I czynu zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 300 § 1 i 3 k.k.w zb. zart. 301 § 1 k.k.w zb. zart. 301 § 2 k.k.w zw. zart. 308 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k., zaś co do czynów z punktów II i III postępowanie przeciwko oskarżonemu warunkowo umorzył na okres 1 roku próby.
Od powyższego wyroku apelację wnieśli prokurator oraz obrońca oskarżonego.
Prokurator zaskarżył wyrok w części uniewinniającej oskarżonego od popełnienia czynu zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 300 § 1 i 3 k.k.w zb. zart. 301 § 1 k.k.w zb. zart. 301 § 2 k.k.w zw. zart. 308 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k, wnosząc o uchylenie wyroku w tym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Obrońca oskarżonego zaskarżył wyrok w części warunkowo umarzającej postępowanie przeciwko oskarżonemu o czyny zart. 79 pkt 4 Ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości, wnosząc o zmianę wyroku w tej części i uniewinnienie oskarżonego od tychże czynów.
Sąd Okręgowy zważył co następuje.
Obie wniesione apelacje są na tyle zasadne, że zaskarżony wyrok należało uchylić w całości, a sprawę niniejszą przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do apelacji obrońcy oskarżonego stwierdzić należy, iż zasadny jest podniesiony w niej zarzut błędu w ustaleniach faktycznych w zakresie w jakim Sąd ustalił, że oskarżony dopuścił się popełnienia czynów zart. 79 pkt 4 Ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż w tym zakresie Sąd Rejonowy w istocie nie przeprowadził postępowania dowodowego, ograniczając się jedynie do oceny lakonicznych wyjaśnień oskarżonego. Jak słusznie przy tym podnosi obrońca ocena tego dowodu nie jest prawidłowa, albowiem z omawianych depozycji, wbrew temu co uznał Sąd, nie wynika, że oskarżony przyznał się do zawinionego niezłożenia sprawozdań finansowych. Oskarżony wyjaśnił bowiem, iż nie wiedział, że przedmiotowe sprawozdania nie zostały złożone przez osobę, która miała to zrobić, a gdy się o tym dowiedział, to podjął działania zmierzające do ich złożenia. Twierdzeń tych Sąd I instancji w żaden sposób nie zweryfikował uznając, że oskarżony nie kwestionuje swojego sprawstwa, co w kontekście jego wyjaśnień jest wnioskiem oczywiście wadliwym. Treść wyjaśnień oskarżonego w tym zakresie wskazuje bowiem, iż nie miał on świadomości, że osoba za to odpowiedzialna nie złożyła sprawozdań, co jak słusznie podnosi obrońca wyłącza jego umyślność, a zatem uniemożliwia przypisanie mu popełnienia występków zart. 79 pkt 4 Ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości. Obowiązkiem Sądu I instancji, w tej sytuacji, było więc dokonanie weryfikacji wyjaśnień oskarżonego, chociażby poprzez ustalenie osoby, która miała być odpowiedzialna za złożenie sprawozdań(odebranie od oskarżonego wyjaśnień w tym zakresie) i przesłuchanie jej na tę okoliczność, czego jednak Sąd Rejonowy nie uczynił. Zaniechanie Sądu, uzasadnia zatem stwierdzenie, że uznanie sprawstwa oskarżonego w zakresie występków zart. 79 pkt 4 Ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowościbyło, co najmniej przedwczesne, a postępowanie w tym zakresie wymaga uzupełnienia. Z tego też powodu uznając apelację obrońcy oskarżonego za zasadną, brak było jednak podstaw do uwzględnienia zawartego w niej wniosku o zmianę wyroku w tej części i uniewinnienie oskarżonego od tychże czynów, wobec czego Sąd Okręgowy uchylił wyrok w omawianej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Przechodząc do apelacji prokuratora także stwierdzić należy, iż także w tym środku odwoławczym podniesiono zasadny zarzut obrazy prawa materialnego, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku również w części uniewinniającej oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 300 § 1 i 3 k.k.w zb. zart. 301 § 1 k.k.w zb. zart. 301 § 2 k.k.w zw. zart. 308 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.
Na wstępie rozważań w tym zakresie wskazać należy, że Sąd Rejonowy ustalił, iż:
Spółka (...) Sp. z o.o.powstała w dniu 29 czerwca 1999 roku. Przedmiotem jej działalności jest m. in. sprzedaż hurtowa i detaliczna artykułów użytku domowego i osobistego, artykułów sportowych, gier i zabawek oraz wyrobów włókienniczych. W skład zarządu spółki wchodziłI. M.jako prezez zarządu orazI. N..

    W dniu 14 stycznia 2008 roku pomiędzy prezesemfirmy (...) Sp. z o.o.I. M., aP. M.została zawarta umowa o pracę na okres próbny od dnia 14 lutego 2008 roku do dnia 30 kwietnia 2008 roku na stanowisku Dyrektora Handlowego. W dniu 17 stycznia 2008 rokuI. M., z powodów osobistych, wyjechał z Polski do Pakistanu, gdzie został aresztowany, a do Polski powrócił we wrześniu 2009 roku. W kwietniu 2008r. do siedzibyspółki (...)sp. z o.o, złożono pełnomocnictwo do prowadzenia spółki dla oskarżonego z którego wynikało, że udzielił goI. M.. Nadto z dokumentu datowanego 20 maja 2008 roku wynika, że członkowie zarządu(...) Sp. z o.o.I. M.orazI. N.udzieliliP. M.prokury obejmującej swym zakresem umocowanie do samodzielnego podejmowania w imieniuspółki (...) Sp. z o.o.wszelkich czynności sądowych i pozasądowych, jakie były związane z prowadzeniem spółki. W tym samym dniu radcy prawnemuP. K.zostało udzielone pełnomocnictwo w przedmiocie wpisania do Rejestru Przedsiębiorców wszelkich zmian przed sądami wszystkich instancji. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie z dnia 29 maja 2008 rokuP. M.został wpisany w Krajowym Rejestrze Sądowym jako prokurentspółki (...) Sp. z o.o.Prokura ta zawiera podrobiony podpisI. M..

W dniu 15 grudnia 2008 rokuP. M.związałspółkę (...) Sp. z o.o.i został w niej prezesem zarządu. Przedmiot działalności tej spółki był zbieżny z przedmiotem działalnościspółki (...) Sp. z o.o.

    W dniu 23 stycznia 2009 roku, szeregiem faktur,P. M.zbył majątek (m.  in.  wyroby z onyksu, towary sportowe, wyposażenie biura, samochód markiM. (...)) spółki(...)Sp. z o.o, na rzeczspółki (...) Sp. z o.o.

    Na dzień 23 stycznia 2009 roku wierzycielamispółki (...) Sp. z o.o.byli Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Drugiego(...)Urzędu Skarbowego wW.,(...)S Z SIEDZIBĄ W(...),H. W.,(...) SAz siedzibą wP.,(...) s.c.z siedzibą wW.,(...) SAz siedzibą wW.,(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.,(...) SAz siedziba wB.,(...) Sp. z o.o., z siedzibą wW.,(...) SAz siedziba wŁ.,(...) Sp. z o.o.2006r. wW.,Kancelarii (...),(...)z siedzibą w Pakistanie,(...),(...)i(...).”.
Powyższe ustalenia faktyczne (w takim kształcie w istocie nie kwestionowane przez żadną ze stron) stały się dla Sądu Rejonowego podstawą do wydania wyroku uniewinniającego oskarżonego od popełnieni a czynu zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 300 § 1 i 3 k.k.w zb. zart. 301 § 1 k.k.w zb. zart. 301 § 2 k.k.w zw. zart. 308 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k., czym na obecnym etapie postępowania, Sąd Okręgowy zgodzić się nie może. Jak wynika z pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które w tej części nie spełnia wymogów określonych wart. 424 k.p.k., Sąd Rejonowy uniewinniając oskarżonego uznał, iż nie można uznać go za osobę „zajmującą się sprawami majątkowymi(...) Sp. z o. o.na podstawie faktycznego wykonywania” w rozumieniuart. 308 k.k.Z poglądem tym można by się zgodzić, ale tylko w przypadku gdyby Sąd ustalił, że oskarżony działał nie tylko bez wiedzy i zgody władz spółki, ale również, że działanie to podjęte było wbrew interesom spółki i faktycznie zmierzało do jej pokrzywdzenia, czyli upraszczając, że oskarżony działał z zamiarem oszukania spółki, a nie pokrzywdzenia jej wierzycieli. Gdyby bowiem dojść do wniosku, że oskarżony działa wprawdzie na podstawie sfałszowanej prokury, jednakże jak sam wyjaśniał, podejmowane przez niego czynności były akceptowane, a wręcz zlecane przez właścicieli spółki, to jak trafnie wskazuje prokurator w swojej apelacji, niewątpliwie uznać należałoby go za osobę, o której mówi przepisart. 308 k.k.Tymczasem z pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika w żaden sposób, z jakim zamiarem, zdaniem Sądu Rejonowego, oskarżony miał podejmować, ustalone przez Sąd, a przytoczone wyżej, działania. Kwestia ta mogłaby zostać wyjaśniona po dokonaniu wnikliwej oceny ujawnionych w toku rozprawy dowodów, czego jednak Sąd Rejonowy nie uczynił ograniczając tę ocenę jedynie do stwierdzenia, że: „W ocenie Sądu wyjaśnienia oskarżonego stanowią przyjętą przez niego linię obrony, której w części przeczą zgromadzone dowody.”. Taka ocena, nie spełniająca wymogów określonych wart. 7 k.p.k., w żadnej mierze nie poddaje się weryfikacji, co uniemożliwia Sądowi Okręgowemu prawidłową kontrolę instancyjną wyroku w części zaskarżonej przez prokuratora.
Reasumując rozważania w powyższym zakresie, również w części dotyczącej zarzucanego oskarżonemu czynu zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 300 § 1 i 3 k.k.w zb. zart. 301 § 1 k.k.w zb. zart. 301 § 2 k.k.w zw. zart. 308 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k., niezbędne jest ponowne rozpoznanie sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku także w tej części.
Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Rejonowy winien przeprowadzić postępowanie dowodowe, przy czym w zakresie czynu opisanego w punkcie I, może ono zostać ograniczone do złożenia wyjaśnień przez oskarżonego oraz bezpośredniego przeprowadzenia tych dowodów, które zmierzać będą do ustalenia kwestii zamiaru jaki towarzyszył oskarżonemu przy podejmowaniu działań związanych ze zbyciem majątku(...) Sp. z o. o.oraz wyjaśnienia kwestii, czy działania te podejmowane były za wiedza i zgodą osób uprawnionych do reprezentacji spółki. Jeżeli bowiem potwierdzą się wyjaśnienia oskarżonego, że pełnomocnictwo, a następnie prokurę do prowadzenia sprawspółki (...) Sp. z o.o.otrzymał od właściciela, będącego jednocześnie prezesem zarządu tejże spółki -I. M., i faktycznie zajmował się prowadzeniem spraw majątkowych firmy(...)Sp, z o.o., a w związku z problemami finansowymi tejże firmy zdecydował się, za namową jej właścicieli na utworzenie własnejspółki (...) Sp. z o.o.i przekazanie jej majątku ww. firmy, to w tej sytuacji podlegać będzie odpowiedzialności za zarzucane mu w akcie oskarżenia przestępstwo. W przypadku jednak ustalenia, że oskarżony działał bez upoważnienia i w zamiarze pokrzywdzenia spółki, brak będzie podstaw by uznać, że w realiach niniejszej sprawy był on osobą zajmującą się sprawami majątkowymi(...) Sp. z o. o.na podstawie faktycznego wykonywania, w rozumieniuart. 308 k.k.W zakresie czynów zart. 79 pkt 4 Ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości, należy uzupełnić postępowanie dowodowe w sposób wskazywany na wstępie niniejszego uzasadnienia, co pozwoli zweryfikować wyjaśniania oskarżonego i ustalenie, czy faktycznie ponosi on winę za niezłożenie stosownych sprawozdań finansowych.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy orzekł, jak w sentencji wyroku.
SSO Ludmiła Tułaczko SSO Jacek Matusik SSO Anita Jarząbek - Bocian