Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 266/16
Data wyroku: 2016-12-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Beata Torbus, Tadeusz Szweda
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność Osób Trzecich Za Składki
Podstawa prawna: art. 115 ordynacji podatkowej w związku z art. 31 SUS

Sygn. akt III AUa 266/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 grudnia 2016 r.
Sąd Apelacyjny w KatowicachWydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Jolanta Pietrzak (spr.)

Sędziowie

SSO del. Beata Torbus
SSA Tadeusz Szweda

Protokolant

Sebastian Adamczyk

po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaT. M.(T. M.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
przy udziale zainteresowanegoL. P.
(L. P.)
o odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania składkowe
na skutek apelacji ubezpieczonegoT. M.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach z dnia 14 października 2015 r. sygn. akt X U 1363/14

oddala apelację.
/-/ SSO del. B.Torbus  /-/ SSA J.Pietrzak  /-/ SSA T.Szweda

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 266/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 17 kwietnia 2014r. organ rentowy ustalił, żeT. M.jako wspólnikspółki cywilnej (...)z siedzibą wŻ.jest odpowiedzialny solidarnieze spółką i wspólnikiemL. P.za zaległości spółki z tytułuskładek na:
- ubezpieczenia społeczne za okres grudzień 2008r. – kwiecień 2010r. w kwocie 2.404,83 zł plus należne odsetki za zwłokę naliczone do dnia 14 kwietnia 2014r. w kwocie 1.364,00 zł plus dalsze odsetki zaliczone do dnia wydania decyzji,
- ubezpieczenie zdrowotne za okres grudzień 2008r. – kwiecień 2010r. w kwocie 264,76 zł plus należne odsetki za zwłokę naliczone do dnia 14 kwietnia 2014r. w kwocie 119,00 zł plus dalsze odsetki za liczone do dnia wydania decyzji,
- na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres grudzień 2008r. – kwiecień 2010r. w kwocie 8,11 zł.
Organ rentowy wskazał, że łączna kwota zadłużenia wynosi 4.160,70 zł (w tym należne odsetki za zwłokę naliczone do dnia 14 kwietnia 2014r. w kwocie 1.483,00 zł) plus dalsze odsetki naliczone do dnia wydania decyzji.Spółka Cywilna (...)nie opłaciła składek należnych za okres od grudnia 2008r. do kwietnia 2010r. Na podstawie zaś art. 115§ 1 ustawy Ordynacja podatkowaT. M.odpowiada za zaległości spółki całym swym majątkiem solidarnie ze spółką i drugim wspólnikiemL. P.. Podkreślił, że odpowiada on za zaległości składkowe spółki cywilnej, co oznacza,że przeniesienie odpowiedzialności nie jest uwarunkowane stwierdzeniem bezskuteczności egzekucji do majątku spółki.
Od decyzji tej ubezpieczonyT. M.wniósł odwołanie zarzucając jej naruszenieart. 108 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowaw związkuzart. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychpoprzez jego błędne niezastosowanie.
Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w przedmiocie jego odpowiedzialności za zobowiązaniaspółki cywilnej (...)z tytułu nieopłaconych składek ZUS. Podniósł, że w uzasadnieniu decyzji wskazano, że jego odpowiedzialność za zaległości spółki cywilnej jest niezależna od stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej w stosunku do majątku spółki – z czym się nie zgadza. Podkreślił, żespółka cywilna (...)posiada majątek w postaci wierzytelności, z którego może być prowadzona egzekucja Wskazał na art. 108 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa - stanowiący, iż egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzjio odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części nieskuteczna.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podtrzymał stanowisko wyrażonew zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie odwołania. Nadmienił, że takiej samej treści decyzja została wydana w stosunku do drugiego wspólnikaL. P..
Wyrokiem z dnia 14.10.2015r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach oddalił odwołanie.
Sąd ustalił, żeSpółka cywilna (...)prowadzona była w okresie od roku 2001do marca 2010 roku. Wspólnikami byli skarżącyT. M.iL. P..
Spółka cywilna(...)nie wywiązywała się ze swych zobowiązań składkowych względem ZUS. Z tego tytułu powstało zadłużenie na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczeń Społecznych), ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (stan należności płatnika(...) S.C.w aktach ZUS), w tym na ubezpieczenia społeczne za okres grudzień 2008r. – kwiecień 2010r. w kwocie 2.404,83 zł plus należne odsetkiza zwłokę, na ubezpieczenie zdrowotne za okres grudzień 2008r. – kwiecień 2010r. w kwocie 264,76 zł plus należne odsetki za zwłokę, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres za okres grudzień 2008r. – kwiecień 2010r. w kwocie 8,11 zł (stan należności płatnika(...) S.C.– zestawienie w aktach ZUS, zaskarżona decyzja).
Organ rentowy prowadzi przeciwko dłużnikowi(...) S.C.egzekucję świadczeń pieniężnych, w tym z emerytury wspólnika spółkiL. P.. Wyegzekwowane kwoty zostały zaliczone na poczet ubezpieczenia społecznego i pokryływ całości zaległości objęte tytułami wykonawczymi z dnia 22 kwietnia 2008r. na składkiza listopad 2006r. i grudzień 2006r. oraz częściowo za styczeń 2007r. – tj. za okresynie objęte zaskarżoną decyzją.
Zaległości objęte zaskarżoną decyzją nie były przedmiotem prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec spółki - pismo procesowe organu rentowego z dnia30 marca 2015r. (k. 42 - 44 a.s.).
W takim stanie faktycznym strony podtrzymywały swe stanowiska, przy czym odwołujący się wywodził, że w jego sprawie winien mieć zastosowanie przepis art. 108 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa – organ rentowy winien wykazać bezskuteczność egzekucji wobec spółki. Nie kwestionował ustalonego przez ZUS salda zadłużeniaspółki (...).
Wobec poczynionych ustaleń Sąd uznał odwołanie za niezasadne podnoszącco następuje:
Spornym pozostawała zasadność ustalenia przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji,iż odwołujący sięT. M.jako wspólnikspółki cywilnej (...)z siedzibąwŻ.jest odpowiedzialny solidarnie ze spółką i drugim wspólnikiemL. P.za zaległości spółki z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres grudzień 2008r. – kwiecień 2010r. wraz z odsetkami.
Zgodnie zart. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa(t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 613), zwanej dalejOrdynacją podatkową, wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki.
Przepis § 1 art. 115 Ordynacji podatkowej stosuje się również do odpowiedzialności byłego wspólnika za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływałw czasie, gdy był on wspólnikiem (art. 115 ust. 2 Ordynacji podatkowej).
Ubezpieczony domagał się zmiany zaskarżonej decyzji wskazując, że organ rentowy nie zastosował przepisu art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej. Wywodził, że egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części nieskuteczna – a sytuacja taka w sprawiespółki (...)nie zachodzi.
Istotnie art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej stanowi, że egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Regulacja ta nie znajduje jednak zastosowania do należności z tytułu składek wspólników spółki cywilnej. Zobowiązania związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej nie są zobowiązaniami spółki, lecz zobowiązaniami wspólników (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 20 marca 2015r., sygn. aktIII AUa 72/14,LEX nr 1680015).
Zarzuty ubezpieczonego o niezasadności wydania zaskarżonej decyzji wobec niewykazania przez organ rentowy bezskuteczności egzekucji z majątku spółki cywilnej są zatem chybione. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 stycznia 2013r., sygn. akt II UK 160/12, wskazał, że egzekucja należności z tytułu ubezpieczeń społecznych, FP i FGŚPi ubezpieczenia zdrowotnego powstałych w związku z działalnością spółki cywilnej może być prowadzona wobec wspólników spółki cywilnej bez wcześniejszego stwierdzenia bezskuteczności egzekucji z majątku podatnika, o którym mowa w art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej. Sąd Najwyższy powołał wówczas stanowisko wyrażone w wyrokach z dnia17 lipca 2007r. (II UK 278/06, OSNP 2008 nr 17-18, poz. 268) oraz z dnia 20 marca 2009r. (II UK 304/08, L.), iż spółka cywilna, będąca umową tworzącą stosunek prawny powstający ze zobowiązania do wspólnego działania w celu osiągnięcia zamierzonego celu gospodarczego, nie jest - jako instytucja prawa zobowiązań - wyposażona w podmiotowość prawną. Nie może więc "oddzielić się" od wspólników i samodzielnie "stać się właścicielem majątku", w związku z czym to, co jest określane "majątkiem spółki", jest w rzeczywistości majątkiem jej wspólników, odrębnym od ich majątków osobistych. W konsekwencji zobowiązania związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej nie są zobowiązaniami spółki, lecz zobowiązaniami wspólników (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 1997r., II UKN 54/97, OSNAPiUS 1998 Nr 3, poz. 94). Odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej za zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne a także na FP i FGŚP i ubezpieczenie zdrowotne w związkuz prowadzeniem działalności kształtuje się zatem na zasadach określonych w art. 115 Ordynacji podatkowej - co powoduje, że egzekucja prowadzona jest do majątku odpowiedzialnych solidarnie wspólników - wspólnego i osobistego. Spółka cywilna nie ma "własnego" wyodrębnionego majątku, nie może więc chodzić o zobowiązania spółki, leczo zobowiązania wspólników związane z działalnością spółki (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 24 czerwca 2014r. sygn. akt III AUa 2196/13, LEX nr 1498880). Dodatkowo podnieść należy również, że art. 115 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej nie zawiera żadnych przesłanek egzoneracyjnych.
Nadmienić należy, iż - jak to wskazał Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziówz dnia 15 października 2009r. sygn. akt II UZP 3/09 (publ. OSNP 2010/13-14/165, Biul.SN 2009/10/27, Biul.SN 2009/10/28, M.P.Pr. 2010/10/550-555) - przepisart. 32 ustawy z dnia13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j: Dz.U. z 2015r. poz. 121) - także w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2010r. przed zmianą dokonaną przezart. 45 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych(Dz.U. Nr 237, poz. 1656) - stanowi podstawę odpowiedniego stosowania do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i na ubezpieczenie zdrowotne przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości składkowe.
Apelację od tego wyroku wywiódł ubezpieczony zarzucając:
- naruszenie art. 115 Ordynacji podatkowej,§ 1 i 2z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749), w związku zart. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych- poprzez jego błędne niezastosowanie;
- nieważność decyzji z uwagi na brak orzeczenia w niej o solidarnej odpowiedzialności byłych wspólników;
- naruszenieart. 108 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja Podatkowa(Dz. U.z 2012r., poz. 749), w związku zart. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych- poprzez jego błędne niezastosowanie.
Wskazując na przytoczone zarzuty skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji ZUS i umorzenie postępowaniaw przedmiocie jego odpowiedzialności za zobowiązaniaspółki cywilnej (...)z tytułu nieopłaconych składek ZUS i zasądzenia od pozwanego zwrotu kosztów procesu, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Wyrok Sądu I instancji został wydany w oparciu o niewadliwe ustalenia faktyczne, które Sąd Apelacyjny w pełni podziela i przyjmuje za własne.
Sąd Apelacyjny w pełni podziela także zapatrywania prawne Sądu I instancji zaprezentowane w motywach zaskarżonego wyroku, co oznacza, iż zbędnym jest ponowne szczegółowe przywoływanie tej argumentacji w uzasadnieniu wyroku Sądu odwoławczego.
Odnosząc się zaś do zarzutów skarżącego podnieść należy, że po pierwsze zupełnie chybiony jest zarzut nieważności decyzji z uwagi na brak orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłych wspólników, skoro zaskarżona decyzja zawiera w swej treści wyraźne stwierdzenie, że skarżący jest odpowiedzialny solidarnie ze spółką i wspólnikiemL. P..
Po drugie chybione są także zarzuty naruszenia art. 115 § 1 i 2 oraz 108 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa.
Zgodnie zart. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychw/w przepisy Ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio do należności z tytułu składek.
Art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowastanowi,że wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółkąi z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki.
Przepis § 2 art. 115 Ordynacji podatkowej stanowi, że § 1 stosuje się równieżdo odpowiedzialności byłego wspólnika za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie, gdy był on wspólnikiem.
Ustalając zatem w zaskarżonej decyzji odpowiedzialność solidarną skarżącegoze spółką i wspólnikiemL. P.organ rentowy zastosował właśnie regulację przewidzianą w powołanych przepisach.
Co się tyczy art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej, to rzeczywiście stanowi on,że egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna.
Słusznie jednak podniósł Sąd I instancji, że regulacja ta nie znajduje zastosowaniado należności z tytułu składek wspólników spółki cywilnej wyjaśniając w motywach zaskarżonego wyroku dlaczego tak się dzieje.
W tym stanie rzeczy uznać należało, że apelacja jako pozbawiona podstaw z mocyart. 385 k.p.c.podlega oddaleniu.
/-/ SSO del. B.Torbus /-/ SSA J.Pietrzak /-/ SSA T.Szweda

Sędzia Przewodniczący Sędzia
ek