Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1479/16
Data wyroku: 2016-12-13 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Pożyczka
Podstawa prawna: art. 720 k.c.

Sygn. akt  III Ca 1479/16

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 19 grudnia 2015 r. powód(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwŁ.wniósł o zasądzenie od pozwanejM. P.kwoty 2.560,64 zł – bez odsetek - oraz o zwrot kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że dochodzona kwota wynika z umowy pożyczki gotówkowej.
Pozwana nie stawiła się na rozprawie i nie zajęła stanowiska w sprawie. Wyrokiem zaocznym  z dnia 15 czerwca 2016r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi zasądził od pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 1053,20 zł jak również kwotę 293,97 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone jako bezzasadne.
Sąd I instancji oparł to rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach stanu faktycznego:
(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwŁ.prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie udzielania pożyczek.
W dniu 7 listopada 2014 roku pozwana – jako konsument – zawarła z(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwŁ.– jako przedsiębiorcą – umowę o kredyt gotówkowy nr(...)-07.11.2014 na okres 12 miesięcy, dotyczącą kwoty 1.500 zł (art. 3.1 umowy), oprocentowanej w wysokości 15 % rocznie .
Pomimo oprocentowania 15 % rocznie, umowa przewidywała też rzeczywistą roczną stopę procentową w wysokości 798,05 % .
Umowa przewidywała spłatę w odstępach miesięcznych.
Całość zobowiązania pozwanej, pomimo określenia oprocentowania na poziomie 15 % rocznie, określono na 3.252,12 zł w zakresie należności głównej.
Kwota należności głównej znacznie przewyższająca kwotę kredytu, wynikała z zastrzeżenia w umowie „opłaty za rozpatrzenie wniosku” w wysokości 787,44 zł (art. 3.6D umowy) oraz „opłat za wizyty domowe” w łącznej wysokości 720 zł Na podstawie zawartej umowy, w dniu jej zawarcia przekazano pozwanej kwotę 1.500 zł.
Przy takich ustaleniach stanu faktycznego Sąd I instancji wywiódł, że powództwo jest częściowo niezasadne (w zakresie kwoty 787,44 zł tytułem „opłaty za rozpatrzenie wniosku” oraz 720 zł tytułem „opłat za wizyty domowe”), w pozostałym zaś zakresie brak jest podstaw by zakwestionować zasadność żądania, które znajduje oparcie w treściart. 720 i nast.k.c.
Apelację od powyższego rozstrzygnięcia w części oddalającej powództwo wniosła strona powodowa.
Skarżąca zarzuciła wyrokowi naruszenie prawa materialnego :
1.art. 359 §21i §21k.c.poprzez nieprawidłową wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten ogranicza wysokość opłaty za rozpatrzenie wniosku o przyznanie pożyczki oraz opłat za wizyty domowe w ten sposób, że ich wysokość łącznie z odsetkami musi mieścić się w granicach maksymalnie dopuszczalnych ;
2.art. 3531k.c.w zw. zart. 720 k.c.poprzez nieprawidłowa wykładnie polegająca na przyjęciu, że :
- pożyczkodawca nie może obciążyć pożyczkobiorcy takimi kosztami związanymi z obsługa pożyczki jak opłata za rozpatrzenie wniosku o rozpatrzenie pożyczki, gdyż są to normalne koszty prowadzenia przedsiębiorstwa w zakresie usług rynku finansowego i jako takie musza być brane przed przedsiębiorców w ogólnym rachunku ekonomicznym, co sugeruje, że powinny być ponoszone przesz przedsiębiorców w ramach odsetek maksymalnych , które z uwagi na ich wysokość nie są w stanie pokryć kosztów administracyjnych związanych z obsługą pożyczki i których cel jest inny – mają stanowić dla pożyczkodawcy zysk z kapitału ;
- celem opłaty za obsługę pożyczki nie jest wynagrodzenie za świadczenie odrębnej usługi, lecz zysk z kapitału ;
3.art. 3851§ 1 i § 2 k.c.poprzez nieprawidłową wykładnię polegająca na przyjęciu, że postanowienie umowne dotyczące obsługi pożyczki w domu stanowi niedozwoloną klauzulę umowną, w sytuacji gdy stanowi ona wynagrodzenie za dodatkową usługę, jaka jest odbiór rat pożyczki w mieszkaniu pożyczkobiorcy.
Skarżąca zarzuciła także naruszenie prawa procesowego tj.art. 339 § 2 k.p.c.poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegająca na przyjęciu, że żądanie opłaty za wizyty domowe nie zostało poparte żadnymi dowodami w sytuacji gdy konstrukcja wyroku zaocznego zakłada, że przyjmuje się za prawdziwe twierdzenia powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie.
W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie żądania pozwu w całości oraz orzeczenie o kosztach procesu za I i II instancję.
SądO.gowy zważył, co następuje :
Apelacja nie jest zasadna.
Mając na uwadze, że niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu uproszczonym i Sąd drugiej instancji nie przeprowadzał postępowania dowodowego, to stosownie doart. 50513§ 2 k.p.c.uzasadnienie wyroku zostaje ograniczone jedynie do wyjaśnienia jego podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Ponadto Sąd Okręgowy miał także na uwadze, iż w postępowaniu uproszczonym zgodnie zart. 5059§ 11k.p.c.apelację można oprzeć tylko na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, bądź naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Tym samym w ramach niniejszego uzasadnienia poprzestać należy jedynie na odniesieniu się do zarzutów apelacji, które są całkowicie nietrafne i chybione.
Poniesione w apelacji zarzuty zarówno w zakresie prawa materialnego jak i procedury cywilnej nie znajdują uzasadnienia.
W szczególności bezzasadne są zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania cywilnego. Zgodnie z treściąart. 339 § 1 k.p.c.jeżeli pozwana nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę albo mimo stawienia się nie bierze udziału w rozprawie, Sąd wyda wyrok zaoczny, zaś zgodnie z § 2 w tym wypadku przyjmuje się za prawdziwe twierdzenie powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa. Uznanie za prawdziwe twierdzeń pozwu nie uwalnia sądu od oceny zasadności żądania opartego na tych twierdzeniach. W wypadkach uzasadnionych wątpliwości nie można przyjmować za prawdziwe twierdzeń powoda o okolicznościach faktycznych; w takiej sytuacji nie można wydać wyroku, opierać się tylko na tych twierdzeniach i należy przeprowadzić postępowanie dowodowe celem wyjaśnienia powstałych wątpliwości. Mając na uwadze powyższe okoliczności, brak jest podstaw do twierdzenia, że Sąd I instancji powinien uznać za udowodnione wszystkie twierdzenia strony powodowej i nie przeprowadzać żadnej ich weryfikacji. Nadto – jak trafnie zauważa Sąd I instancji - rozpoznając sprawę sąd musi mieć na uwadze treść regulacji zawartych w prawie materialnym.
Bezzasadne są także zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego w szczególnościart.3531k.c.w zw. zart. 720 k.c.,359§21i § 22k.c.iart. 3581§ 1 i 2 k.c.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że postanowienia dotyczące obsługi pożyczki w domu, stanowią niedozwoloną klauzulę umowną, rażąco naruszającą interesy konsumenta, przy czym w materiale dowodowym brak było podstaw do przyjęcia, że tego rodzaju zapis w umowie został uzgodniony indywidualnie z pozwaną i że pozwana miała jakikolwiek wpływ na jego treść. W sytuacji , gdy kwota pożyczki ustalona była na 1500 zł, trudno przyjąć za zasadne twierdzenie, że pozwana w sposób racjonalny wyraziła zgodę na pokrycie kosztów obsługi pożyczki w domu w kwocie 720 zł, w sytuacji, gdy kwota ta stanowiła 48% kwoty pożyczki. W tym stanie rzeczy, tego rodzaju postanowienie umowne nie wiążącą konsumenta (art. 3851§ 1 i 2 k.c.).
Rację ma Sąd I instancji i w tym zakresie, że zastrzeżenie opłaty „za rozpatrzenie wniosku kredytowego” jest w istocie próbą obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. Opłata zastrzeżona była w wysokości odpowiadającej około 52 % kwoty pożyczki przekazanej pozwanej do wypłaty.
W świetle zapisów umowy w istocie uzasadnione jest twierdzenie, że strona powodowa stosuje zabieg wprowadzenia dodatkowej opłaty pomimo, że formalnie ogranicza wysokość odsetek kapitałowych do poziomu zgodnego z treściąart. 359 § 21k.c.. Pożyczkodawca podjął próbę obejścia przepisu o odsetkach maksymalnych. Mając na względzie, że w niniejszym przypadku mamy do czynienia z obrotem konsumenckim, taki zabieg prowadzi do naruszenia interesów konsumenta. Zastrzeżenie takich opłat, zmierzające do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych jest niedopuszczalne (art. 359 § 21k.c.), a zatem jako sprzeczne z ustawą – nieważne (art. 58 § 1 k.c.). Są to normalne koszty prowadzenia przedsiębiorstwa w zakresie usług rynku finansowego i jako takie muszą być brane pod uwagę przez przedsiębiorców w ogólnym rachunku ekonomicznym.
Wszelkie opłaty i prowizje pobierane przez pożyczkobiorcę powinny wyrównywać rzeczywiste koszty poniesione przez niego w związku z podjęciem danej czynności i nie powinny być rażąco wysokie dla konsumenta. W innym przypadku (tzn. przy uznaniu pełnej dowolności zastrzegania opłat i prowizji) przepis o odsetkach maksymalnych w ogóle nie miałby żadnego znaczenia, skoro każdy mógłby udzielić pożyczki formalnie oprocentowanej według skali 0% wraz z dowolną prowizją (np. w wysokości 100 krotnie przewyższającej wysokość pożyczki).
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną na podstawieart. 385 k.p.c.