Sąd Rejonowy w Olsztynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1886/17
Data wyroku: 2017-08-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Arkadiusz Ziarko

Sygn. akt I C 1886/17 upr.

WYROK ZAOCZNY
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 sierpnia 2017 r.
Sąd Rejonowy w Olsztynie, I Wydział Cywilny,
w składzie:
Przewodniczący: SSR Arkadiusz Ziarko
Protokolant: stażysta Sylwia Waślicka
po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2017 r., wO., na rozprawie,
sprawy z powództwa(...) S.A.wB.
przeciwkoI.L.
o zapłatę

I
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.600,70 (dwa tysiące sześćset 70/100) zł z umownymi odsetkami w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP, nie większymi od maksymalnych odsetek za opóźnienie, za okres od dnia 9 lutego 2017 r. do dnia zapłaty;

II
w pozostałym zakresie oddala powództwo;

III
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 682,81 (sześćset osiemdziesiąt dwa 81/100) zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

IV
wyrokowi nadaje rygor natychmiastowej wykonalności.

SSR Arkadiusz Ziarko
Sygn. akt: I C 1886/17 upr

UZASADNIENIE
Powód(...) S.A.wB.domagał się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanejI.L.kwoty 3873,55 zł z odsetkami umownymi za opóźnienie równymi czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP od dnia 9 lutego 2017r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztami zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu pozwu wskazano, że pozwana poprzez podpisanie weksla zobowiązała się do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem. W dniu 9 stycznia 2017r. powód wezwał pozwaną do wykupu weksla. Pozwana nie dokonała jednak na rzecz powoda żadnej wpłaty.
Pozwana nie wniosła odpowiedzi na pozew ani nie zajęła stanowiska w sprawie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 13 listopada 2015r. powód wystawił weksel na kwotę 3873,55 zł. Weksel ten uprzednio podpisany został przez pozwanąI.L..
(dowód: weksel k. 6).
Pismem z dnia 9 stycznia 2017r. powód wypowiedział umowę zawartą z pozwaną. W piśmie powód wskazał, że na zadłużenie pozwanej składają się należności z tytułu: niespłaconej pożyczki – 3085 zł, kwota obliczona na podstawie pkt 11.2 a) postanowień umowy 33,76 zł, kwota obliczona na podstawie pkt 11.2 b) postanowień umowy 617 zł, kwota obliczona na podstawie pkt 11.2 c) postanowień umowy 135 zł oraz umowne odsetki dzienne obliczone na podstawie pkt 13.1 postanowień umowy 2,79 zł.
(dowód: wypowiedzenie umowy pożyczki k. 7).
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie jedynie w części.
Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o dokumenty przedłożone w toku postępowania.
Przystępując do rozważań, podkreślić należy, iż niniejszy proces miał charakter procesu wekslowego, do którego, w zakresie skutków materialnoprawnych mają zastosowanie szczególne rygoryustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. prawo wekslowe(Dz. U. z dnia 11 maja 1936 r., Nr 37, poz. 282).
Szczególny charakter zobowiązania wekslowego przejawia się w tym, iż ma ono charakter samodzielny i abstrakcyjny, a zatem niezależny od przyczyny i podstawy prawnej, które spowodowały jego zaciągniecie. Samodzielność tego zobowiązania przejawia się w tym, iż wierzyciel może na podstawie samego weksla domagać się od dłużnika zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej. Posiadacz weksla nie musi przy tym wykazywać ani podstawy gospodarczej zobowiązania, ani tego, że w ogóle istniała (por. orzeczenia SN z dnia 30 września 1959 r., NP. 1960, nr 6, s. 859).
W przedmiotowej sprawie, jako iż podstawą dochodzonego przez powoda roszczenia był weksel niezupełny w chwili wystawienia (in blanco), znajduje zastosowanie, odnośnie zarzutów przysługujących dłużnikom wekslowym,art. 10 prawa wekslowego, zgodnie z którym, jeżeli weksel, niezupełny w chwili wystawienia, uzupełniony został niezgodnie z zawartym porozumieniem, nie można wobec posiadacza zasłaniać się zarzutem, że nie zastosowano się do tego porozumienia, chyba że posiadacz nabył weksel w złej wierze albo przy nabyciu dopuścił się rażącego niedbalstwa. Przepis ten oczywiście odnosi się wprost do weksli trasowanych, jednakże z mocyart. 103 prawa wekslowegoma on również zastosowanie do weksli własnych, a taki właśnie jest podstawą dochodzonego przez powódkę roszczenia.
W przedmiotowej sprawie nie było podstaw, aby kwestionować formalną poprawność wypełnienia weksla in blanco.
Zgodnie z art. 3 ust. 1. Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckichwarunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Ust. 2. Warunki umowy zawsze zostaną uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał w związku z tym wpływu na ich treść, zwłaszcza jeśli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej. Fakt, że niektóre aspekty warunku lub jeden szczególny warunek były negocjowane indywidualnie, nie wyłącza stosowania niniejszego artykułu do pozostałej części umowy, jeżeli ogólna ocena umowy wskazuje na to, że została ona sporządzona w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej. Jeśli sprzedawca lub dostawca twierdzi, że standardowe warunki umowne zostały wynegocjowane indywidualnie, ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim. Ust. 3. Załącznik zawiera przykładowy i niewyczerpujący wykaz warunków, które mogą być uznane za nieuczciwe. (Przykładowo pkt e - nałożenie na konsumenta obowiązku wniesienia rażąco wysokiego odszkodowania w razie niewykonania przez niego zobowiązań).
Zgodnie z art. 6 ust 1. Ww. DyrektywyPaństwa Członkowskie stanowią, że na mocy prawa krajowegonieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentaminie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków.
Brak inkorporowania ww. dyrektywy do polskiego prawa w całości lub części ma skutek jedynie taki, że dyrektywa stosowana jest bezpośrednio i ma prymat nad porządkiem krajowym.
W rezultacie fakt uzupełnienia wekslain blancow zakresie, w jakim kwota należności wekslowej wyliczona jest w oparciu o nieuczciwe warunki umowne podlega kontroli Sądu niezależnie od faktu, czy zostały złożone zarzuty od nakazu zapłaty czy też nie. Podkreślenia wymaga, iż takowe stanowisko wyraził Trybunał Sprawiedliwości w wyrokach z dnia 27 czerwca 2000 r. w połączonych sprawach(...) SAprzeciwkoR. M.Q.(C-240/98)i (...) SAprzeciwkoJ. S.A. P.(C-241/98),J. C.B.(C-242/98),M. B.(C-243/98) iE. F.(C-244/98).T.stanowisko wyraził następnie w wyroku z dnia 14 czerwca 2012r. w sprawie o sygn. C 618/10, w którym wskazał, iż Dyrektywę Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się ona przepisom państwa członkowskiego takim jak będące przedmiotem sprawy przed sądem krajowym, które nie zezwalają sądowi krajowemu rozpatrującemu pozew o nakaz zapłaty na dokonanie oceny z urzędu, ab limine litis ani na żadnym innym etapie postępowania – mimo że dysponuje on niezbędnymi w tym celu wszelkimi elementami prawnymi i faktycznymi – nieuczciwego charakteru warunku dotyczącego odsetek za zwłokę znajdującego się w umowie zawartej pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem, w braku sprzeciwu wniesionego przez tego ostatniego.
W przedmiotowej sprawie podkreślić należy, iż odpowiedzialność pozwanej względem powoda wynika z art. 3 ust. 1. ustawy o kredycie konsumenckim, z dnia 12 maja 2011 r. (Dz.U.2011.126.715), w której przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, w zw. zart. 720 k.c., z którego wynika obowiązek zwrotu przez pożyczkobiorcę otrzymanych sum.
Z uwzględnieniem zastrzeżeń wynikających z przepisów wyżej wskazanych strony mogą, zgodnie z brzmieniemart. 3531k.c., ułożyć stosunek prawny według swojego uznania.
Ustalając, że pozwana nie zwróciła całej kwoty wynikającej z umowy pożyczki pieniężnej, obowiązek zwrotu zadłużenia nie budzi wątpliwości co do zasady.
Jak wynika z przepisu art. 5 pkt 8 ustawy o kredycie konsumenckim, całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta stanowi sumę całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu. Z kolei w pkt 6 tego artykułu wskazano, że całkowity koszt kredytu to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu, z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta.
Uwzględniając powyższe, obowiązek zwrotu przez pozwaną kwoty pożyczki, wynikający wprost z przepisuart. 720 k.c.nie budzi zastrzeżeń co do zasady. Sąd uznał jednak żądanie pozwu jako nazbyt wygórowane, albowiem żądanie zasądzenia od pozwanej pełnej kwoty dochodzonej pozwem jawi się jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a tym samy nie może korzystać z ochrony prawnej.
Wskazać bowiem należy, iż zasady współżycia społecznego w rozumieniuart. 5 k.c.są pojęciem pozostającym w nierozłącznym związku z całokształtem okoliczności danej sprawy i w takim całościowym ujęciu wyznaczają podstawy, granice i kierunki jej rozstrzygnięcia w wyjątkowych sytuacjach, które przepis ten ma na względzie. Dlatego dla zastosowaniaart. 5 k.c.konieczna jest ocena całokształtu szczególnych okoliczności danego wypadku w ścisłym powiązaniu nadużycia prawa z konkretnym stanem faktycznym (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 1994 r., II CRN 127/94, niepubl.).
W realiach przedmiotowej sprawy, Sąd wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy. W tym zakresie wskazać należy, że powód powoływał się w zasadzie jedynie na okoliczności zawarcia z pozwaną umowy o pożyczkę gotówkową. Swoje żądanie wywodził również z pisma zatytułowanego „Wypowiedzenie umowy pożyczki” oraz z weksla wypełnionego przez powoda, jednakże uprzednio podpisanego przez pozwaną. Do akt przedmiotowej sprawy konkretnej umowy pożyczki jednak nie załączył.
W tym miejscu zacytować należy przepisart. 233 § 1 kpc, zgodnie z którym Sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w tym przepisie sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie „wszechstronnego rozważenia zebranego materiału" (a zatem, jak podkreśla się w orzecznictwie, z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności – por. wyrok SN z dnia 17 listopada 1966 r.,II CR 423/66, OSNPG 1967, nr 5–6, poz. 21; uzasadnienie wyroku SN z dnia 24 marca 1999 r.,I PKN 632/98, OSNAPiUS 2000, nr 10, poz. 382; uzasadnienie postanowienia SN z dnia 11 lipca 2002 r.,IV CKN 1218/00, LEX nr 80266; uzasadnienie postanowienia SN z dnia 18 lipca 2002 r.,IV CKN 1256/00, LEX nr 80267; wyrok SA w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2013 r.,III AUa 51/13, LEX nr 1356634). Jak twierdzi się w literaturze, moc dowodowa oznacza siłę przekonania uzyskaną przez sąd wskutek przeprowadzenia określonych środków dowodowych na potwierdzenie prawdziwości lub nieprawdziwości twierdzeń na temat okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wiarygodność zaś decyduje o tym, czy określony środek dowodowy, ze względu na jego indywidualne cechy i obiektywne okoliczności, zasługuje na wiarę (zob. wyrok SA w Poznaniu z dnia 21 marca 2013 r.,III AUa 1431/12, LEX nr 1322011; wyrok SA w Łodzi z dnia 5 czerwca 2013 r.,I ACa 50/13, LEX nr 1345548; wyrok SA w Łodzi z dnia 23 lipca 2013 r.,I ACa 90/13, LEX nr 1356578).
Par. 2 art. 233 kpcprecyzuje natomiast, iż Sąd oceni na tej samej podstawie, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu.
Na tej samej podstawie (jakiej dokonywana jest analiza dowodów) sąd ocenia zatem negatywne zachowania stron, utrudniające lub uniemożliwiające przeprowadzenie dowodów w toku postępowania. Przyjmuje się, że wymieniony art. 233 § 2 znajdzie zastosowanie także we wszystkich sytuacjach, w których strona przeciwdziała przeprowadzeniu dowodu wbrew postanowieniu sądu (chodzi tu o dowody, których przeprowadzenia strona może odmówić). Por. m.in. wyrok SN z dnia 26 stycznia 1967 r.,II CR 269/66, LEX nr 6108; uzasadnienie postanowienia SN z dnia 28 listopada 1968 r.,II CZ 185/68, OSNC 1969, nr 7–8, poz. 144; wyrok SN z dnia 18 czerwca 1969 r.,I CR 128/69, LEX nr 6518; uzasadnienie wyroku SN z dnia 31 marca 1971 r.,I CR 621/70, OSNC 1972, nr 2, poz. 25; wyrok SN z dnia 6 lutego 1975 r.,II CR 844/74, LEX nr 7656; wyrok SN z dnia 14 lutego 1996 r.,II CRN 197/95, Prok. i Pr.-wkł. 1996, nr 7–8, poz. 43.
W realiach przedmiotowej sprawy - mając na uwadze, iż żądanie powoda w stosunku do pozwanej – opierają się w zasadzie wyłącznie na twierdzeniach strony powodowej, w toku przedmiotowego procesu - pismem z dnia 7 lipca 2017r. – wezwano pełnomocnika powoda do nadesłania w terminie 7 dni umowy zawartej z pozwaną, pod rygorem przyjęcia na podstawieart. 233 kpcbezzasadności roszczenia do wysokości 67,14%, analogicznie jak w sprawie o sygn. I C 2565/16 Sądu Rejonowego w Olsztynie. Sąd podziela bowiem pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2012 r.,I CSK 72/12, LEX nr 1215604, że jeżeli materiał procesowy zgromadzony w postępowaniu nie stwarza wystarczających podstaw do stwierdzenia, że określona okoliczność miała miejsce, a jednocześnie brak dostatecznych dowodów na to, że okoliczność ta nie wystąpiła, a zatem w sytuacji, w której sąd nie jest w stanie zweryfikować prawdziwości twierdzeń stron i poczynić co do nich stosownych, kategorycznych ustaleń, impas, który powstaje w związku z taką sytuacją powinien zostać przezwyciężony dzięki wykorzystaniu właściwych reguł rozkładu ciężaru dowodu, a także wszelkiego rodzaju domniemań, zarówno faktycznych, jak i prawnych.
Jako że powód nie nadesłał umowy zawartej z pozwaną Sąd – zgodnie z zakreślonym powodowi rygorem – uznał, iż żądanie pozwu jest zasadne wyłącznie do wysokości 67,14% jego wysokości. Uznając zasadność przedmiotowego powództwa do takiej właśnie wartości Sąd bazował na faktach znanych mu urzędowo w konsekwencji procesu w sprawie o sygn. I C 2565/16.
Zgodnie bowiem zart. 228 § 1 kpcfakty powszechnie znane nie wymagają dowodu, zaś zgodnie zpar. 2cytowanego przepisu to samo dotyczy faktów znanych sądowi urzędowo, jednakże sąd powinien na rozprawie zwrócić na nie uwagę stron.
Przez pojęcie faktów znanych sądowi urzędowo rozumie się zatem w nauce okoliczności faktyczne znane sądowi orzekającemu (sędziemu) z jego działalności urzędowej, z którymi zetknął się on bezpośrednio przy dokonywaniu czynności procesowych (por. orzeczenie SN z dnia 17 grudnia 1958 r.,III CR 462/58, OSNC 1962, nr 1, poz. 6). Przyjmuje się także, że fakty znane sądowi urzędowo powinny być przytoczone przez sąd na rozprawie tak, aby strony mogły się co do nich wypowiedzieć. Powołanie bowiem w uzasadnieniu orzeczenia znanych sądowi z urzędu okoliczności, które nie były przedmiotem rozprawy, stanowi uchybienieart. 228(zob. orzeczenie SN z dnia 10 maja 1956 r.,II CR 26/56, PiP 1958, z. 2, s. 345; wyrok SN z dnia 25 sierpnia 1970 r.,II PR 418/69, OSNC 1971, nr 5, poz. 89; wyrok SN z dnia 8 marca 1974 r.,II CR 1/74, LEX nr 7427; wyrok SN z dnia 9 czerwca 1975 r.,II CR 284/75, LEX nr 7714; wyrok SN z dnia 27 listopada 1978 r.,III CRN 238/78, LEX nr 8152). Podkreśla się, że do prawidłowego zastosowaniaart. 228 § 2nie wystarcza ogólnikowe powołanie się na fakty znane sądowi z innych rozpatrywanych spraw, lecz niezbędne jest przytoczenie konkretnego faktu, wskazanie sprawy, w której nastąpiło jego stwierdzenie, wreszcie zwrócenie uwagi stron na fakt, na którym sąd zamierza się oprzeć jako na znanym mu urzędowo (zob. wyrok SN z dnia 6 lutego 1963 r.,III CR 75/62, OSNC 1964, nr 1, poz. 18). Jako że tutejszy Sąd w toku procesu pouczył powoda o możliwości przyjęcia stanowiska zajętego przez siebie uprzednio w toku innej określonej i prowadzonej przez siebie sprawy, nie sposób stwierdzić, aby działanie Sądu stanowiło uchybienie przepisuart. 228 kpc.
Z uwagi na powyższe zasadnym było więc uwzględnienie powództwa przeciwko pozwanej do 67,14% jego wysokości, zgodnie z pouczeniem, jakie Sąd zawarł w piśmie skierowanym do pełnomocnika powoda z dnia 7 lipca 2017r.
Mając powyższe na uwadze żądanie pozwu uwzględnione zostało wyłącznie do kwoty 2600,70 zł, która odpowiada 67,14% wysokości żądania pozwu (3873,55 zł x 67,14%), zaś w pozostałej części powództwo oddalono jako niezasadne.
O odsetkach orzeczono na podstawieart. 455 i art. 481 kc.
Orzeczenie o kosztach procesu wydano w oparciu o przepisart. 100 zd. 1 kpc, zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Jako że poniesione przez powoda koszty procesu wyniosły 1017 zł, zaś wygrał on proces w 67,14%, należało zasądzić od pozwanej na jego rzecz kwotę 682,81 zł (1017 zł x 67,14%).

Koszty

Wartość przedmiotu sporu

Wygrana

Koszty należne

%

1

2

3

1x3/2

powód

1 017,00 zł

3 873,55 zł

2 600,70 zł

682,81 zł

67,14

Koszty

100,00 zł

917,00 zł

SSR Arkadiusz Ziarko