Sąd Okręgowy w Kaliszu
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ca 547/16
Data wyroku: 2017-01-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jacek Chmura, Wojciech Vogt, Barbara Mokras

Sygn. akt II Ca 547/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
K., dnia 19 stycznia 2017 r.
Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Wojciech Vogt

Sędziowie:

SSO Jacek Chmura (spr.)
SSO Barbara Mokras

Protokolant:

st. sekr. sąd. Jolanta Bąk

po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. w Kaliszu
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. K. (1)iJ. K. (2)
przeciwkoD. P.
o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego
na skutek apelacji pozwanejD. P.
od wyroku Sądu Rejonowego w Kaliszu
z dnia 27 lipca 2016r. sygn. akt I C 1353/14

I
oddala apelację;

II
nie obciąża pozwanejD. P.kosztami postępowania apelacyjnego;

III
przyznaje od Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Kaliszu na rzecz adwokataL. K.kwotę 1476 zł (jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć złotych) brutto, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną pozwanej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym;

IV
przyznaje od Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Kaliszu na rzecz radcy prawnegoE. N.kwotę 1200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych), tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodom z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

SSO Barbara Mokras SSO Wojciech Vogt  SSO Jacek Chmura
II Ca 547/16

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27.07.2016 r. Sąd Rejonowy w Kaliszu w sprawie I C 1353/14, z powództwaJ. K. (1)iJ. K. (2)przeciwkoD. P.o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego:
1. Pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy - wyrok Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 30 lipca 2013r. w sprawie I C 20109 w zakresie pkt I, pkt. III i w zakresie pkt. II co do miesięcznych rat renty w wysokości 716,00 zł. za okres od kwietnia 20l3r. do lipca 2016r. ;
2. Oddalił powództwo w pozostałym zakresie;
3. Nie obciążył stron kosztami postępowania ;
4. Zasądził od Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Kaliszu na rzecz adw.L.
K.kwotę 2.400,00 zł. wraz z należną stawką podatku od towarów i usług
tytułem kosztów zastępstwa procesowego pełnionego z urzędu;
5. Zasądził od Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Kaliszu na rzecz adw.E.
B.-N.kwotę 2.400,00 zł.  tytułem kosztów zastępstwa
procesowego pełnionego z urzędu.
Powyższy wyrok zaskarżyła w całości pozwanaD. P.apelacją z dnia 5 września 2016 r. Zaskarżonemu wyrokowi pozwana zarzuciła:
- naruszenie prawa materialnegoart 505 pkt 2 KCprzez jego nie zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że w sprawie nie ma zastosowanie wyłączenie potrącenia podczas gdy renta zamienna stanowi o środkach utrzymania;
- naruszenie prawa materialnegoart. 840 § 1 pkt 2 KPCpoprzez błędne jego zastosowanie co do pozbawienia klauzuli wykonalności tytułu wykonawczego - wyroku Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 30 lipca 2013 roku w sprawie(...)w zakresie odsetek ustawowych.
Wskazując na powyższe wnoszę o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie
powództwa,
ewentualnie
uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
W odpowiedzi na apelację pozwanej pełnomocnik powodów wniósł o:

1
Oddalenie apelacji pozwanej w całości;

2
Zasądzenie od pozwanych na rzecz powodów solidarnie kosztów postepowania za I i II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego za I i II instancję;

3
Przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika powodów z urzędu, radcy prawnejE. N., kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za I i II instancję, gdyż nie zostały one pokryte w całości ani w części.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd Okręgowy aprobuje w całości i uznaje za własne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji. Jednocześnie wobec tego, że Sąd Okręgowy jako sąd II instancji nie przeprowadzał postępowania dowodowego ani nie zmienił ustaleń faktycznych sądu I instancji, a w apelacji nie zgłoszono zarzutów dotyczących tych ustaleń, Sąd ogranicza uzasadnienie do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa (art. 387 § 21k.p.c.).
W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego –art. 505 pkt 2 k.c.Sąd Okręgowy zważył, że zgodnie z treścią tego przepisu nie mogą być umorzone przez potrącenie wierzytelności o dostarczenie środków utrzymania. Zakaz potrącenia ochrania tu interes osoby uprawnionej do otrzymywania środków utrzymania. Nie ulega wątpliwości, że do takich środków oprócz świadczenia alimentacyjnego zart. 128 i nast. k.r.o.należą również świadczenia przewidziane wart. 913 k.c.(dożywotnia renta). Świadczenie takie przysługuje pozwanej i objęte jest treścią wyroku z dnia 30.07.2013 r. I C 20/09.
W niniejszej sprawie zarzut potrącenia obejmował jednak nie kwotę bieżącego świadczenia renty dożywotniej w kwocie 716 zł miesięcznie, lecz kwotę 26.755 zł zaległej renty dożywotniej należnej do dnia 1.04.2013 r. Wbrew zarzutom pozwanej – zachodzi istotna różnica pomiędzy roszczeniem o zapłatę bieżącej kwoty renty dożywotniej a roszczeniem o zapłatę zaległych kwot tej renty. Wierzytelność wynikająca z zaległych, nie zapłaconych kwot renty dożywotniej w istocie bowiem stanowi roszczenie regresowe, w rozumieniuart. 140 k.r.o.W sytuacji bowiem, gdy zobowiązany nie dostarcza uprawnionemu w określonym okresie bieżących środków utrzymania, wydatki te są pokrywane bądź przez samego uprawnionego bądź przez inną osobę. Po ich pokryciu powstaje roszczenie regresowe, którego przedmiotem nie jest już zapewnienie bieżącego utrzymania wierzyciela regresowego, ale zapłata świadczenia, które uiścił wierzyciel regresowy. Roszczenie przewidziane wart. 140 k.r.o.- a tym samym również roszczenie regresowe dotyczące renty dożywotniej – nie jest roszczeniem o świadczenia alimentacyjne. Do tego roszczenia nie ma zatem zastosowania ograniczenie potrącenia zart. 505 pkt 2 k.c.(patrz Uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16.12.2015 r. III CZP 77/15, Biuletyn SN 2015 r., Nr 12, Legalis).
Z powyższych względów zarzut apelacji dotyczący niezastosowaniaart. 505 pkt. 2 k.c.nie mógł zostać uwzględniony.
W odniesieniu do zarzutu naruszeniaart. 840 § 1 pkt. 2 k.p.c.w zakresie pozbawienia wykonalności wyroku w sprawie I C 20/09 co do zapłaty renty dożywotniej Sąd Okręgowy zważył, że jak wynika z bezspornych ustaleń faktycznych, wierzytelność pozwanejD. P.z tytułu renty dożywotniej należnej od powodów została zajęta i to już w 2010 r. (zestawienie k.192). Zajęcie zostało dokonane przez komornika na wniosek wierzycieli pozwanejD. P.i trwa ono do chwili obecnej oraz – co wymaga podkreślenia – trwało w chwili składania przez pozwanąD. P.wniosku o wszczęcie egzekucji przeciwko powodom z przedmiotowego wyroku Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 30 lipca 2013 r. w sprawie I C 20/09. Postępowanie egzekucyjne o zapłatę renty dożywotniej w kwocie 716 zł miesięcznie zostało wszczęte na wniosek pozwanej z dnia 27.05.2014 r. w sprawie Kmp 23/14.
Zgodnie zart. 885 k.p.c.w związku zart. 902 k.p.c.oraz zgodnie zart. 896 § 1 pkt 1) k.p.c.w chwili składania wniosku o wszczęcie egzekucji przez pozowaną w sprawie Kmp 23/14 nie miała ona uprawnień do rozporządzania wierzytelnością ani żądania od powodów zapłaty należności wynikającej z wyroku w sprawie I C 20/09, ponieważ wierzytelność ta była skutecznie zajęta w postępowaniu egzekucyjnym. Tym samym pozwana nie miała uprawnień do wszczęcia egzekucji przeciwko powodom o zapłatę renty dożywotniej. Niezależnie od powyższego powodowie – jako dłużnicy zajętej wierzytelności, stosownie doart. 896 § 1 pkt 2) k.p.c.płacili bieżące kwoty renty dożywotniej komornikowi, zgodnie z treścią zajęcia. Z chwilą zapłaty miesięcznej kwoty renty dożywotniej do rąk komornika następował po stronie powodów taki sam skutek jak zapłata tej kwoty do rak pozwanej jako wierzycielki, to jest wygaśnięcie zobowiązania. Wszczęcie egzekucji przez pozwanąD. P.spowodowało zatem konieczność zapłaty przez powodów drugi raz tej samej należności. Zarzut zapłaty podniesiony przez powodów był zatem uzasadniony, także co do zapłaconej kwoty 64 zł.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy stwierdzić, że Sąd Rejonowy prawidłowo zastosowałart. 840 § 1 pkt 2) k.p.c.albowiem po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie w postaci zapłaty należności objętej tytułem i wygaśnięcie zobowiązania a ponadto pozwanaD. P.nie miała uprawnień do wszczęcia egzekucji wobec skutecznego zajęcia jej wierzytelności. Roszczenie o odsetki zart. 481 k.c.jest roszczeniem akcesoryjnym, które wygasa wraz z zapłatą należności głównej. Zapłata przez powodówJ.J. K. (2)należności z tytułu miesięcznej renty dożywotniej do rąk komornika spowodowała wygaśnięcie tej wierzytelności, a tym samym roszczenia o odsetki. Taki sam skutek, w myślart. 499 k.c.odniosło oświadczenie o potrąceniu złożone przez powodów wobec wierzytelności pozwanej z tytułu zaległej renty dożywotniej, powodując umorzenie wierzytelności pozwanej od momentu jej wymagalności. Zarzut apelacji dotyczący naruszenia przez Sąd I instancjiart. 840 § 1 pkt. 2 k.p.c.również nie zasługiwał na uwzględnienie.
O kosztach Sąd orzekł na podstawieart. 102 k.p.c., biorąc bowiem pod uwagę sytuację majątkową pozwanej, w szczególności wysokość jej dochodów oraz fakt, że korzystała ona ze zwolnienia od kosztów sądowych w całości, Sąd uznał, że zachodzi w niniejszej sprawie po stronie pozwanej wyjątkowa sytuacja uzasadniająca nie obciążanie jej kosztami postępowania.
Wysokość kosztów zastępstwa procesowego pełnomocników ustanowionych z urzędu sąd ustalił na podstawie § 16 ust. 1 pkt 1) w związku z § 4 i § 8 pkt 5) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1805) w związku z § 22 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715).
SSO Barbara Mokras SSO Wojciech Vogt SSO Jacek Chmura