Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III APz 19/17
Data wyroku: 2017-09-20 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jerzy Andrzejewski, Grażyna Czyżak, Daria Stanek
Słowa kluczowe: Zabezpieczenie
Podstawa prawna: art. 742§1 kpc

Sygn. akt III APz 19/17

POSTANOWIENIE
Dnia 20 września 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSA Grażyna Czyżak (spr.)
Sędziowie: SA Daria Stanek
SA Jerzy Andrzejewski
po rozpoznaniu w dniu 20 września 2017 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym
w sprawieW. T.
przeciwko(...) sp. z o.o.wB.
o wynagrodzenie ze stosunku pracy
zażalenia powodaW. T.
na postanowienie Sądu Okręgowego w Bydgoszczy VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt VI P 15/16
postanawia:
oddalić zażalenie.
SSA Grażyna Czyżak   SSA Daria Stanek SSA Jerzy Andrzejewski
Sygn. akt III APz 19/17

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy postanowieniami z dnia 20 września 2016r. oraz z dnia 21 listopada 2016 r. zabezpieczył powództwo o zapłatę wynagrodzenia w ten sposób, że dokonał zajęcia wierzytelności przysługującej powodowi od innego wierzyciela jakim sąZakłady (...) S.A,. wB.. Powód bowiem we wniosku uprawdopodobnił wówczas swój interes prawny - na skutek przedstawienia dowodów z których wynikała niewypłacalność pozwanego brak zabezpieczenia mógł poważnie utrudnić lub uniemożliwić wykonanie zapadłego orzeczenia.
Wnioskiem z dnia 15 maja 2017 r. pozwany wniósł o uchylenie zabezpieczenia powództwa, argumentując, że roszczenie nie jest uprawdopodobnione, ponieważ strony łączył jedynie stosunek zobowiązaniowy w rozumieniu prawa cywilnego.
Sąd Okręgowy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego oddalił powództwo nieprawomocnym wyrokiem z dnia 6 czerwca 2017r. Pozwany ponowienie wniósł o uchylenie zabezpieczenia we wniosku z dnia 8 czerwca 2017r.
Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2017r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy Wydział VI Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uchylił postanowienie z dnia 20 września 2016r. w przedmiocie zabezpieczenia powództwa poprzez zajęcie wierzytelności przysługującej pozwanej odZakładów (...) S.A.wB.wynikającej z umowy zawartej w formie aktu notarialnego sporządzonej w dniu 21 1ipca 2015 r. (rep. A nr.(...)) oraz postanowienie z dnia 21 listopada 2016r. w zakresie roszczenia o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie wynagrodzenia za pracę poprzez zajęcie wierzytelności przysługującej pozwanej odZakładów (...) S.A.wB.wynikającej z umowy zawartej w formie aktu notarialnego sporządzonej w dniu 21 lipca 2015r. (rep.A..(...)).
W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, iż do zabezpieczenia roszczenia wystarczy jego uprawdopodobnienie jednak wobec odpadnięcia lub zmiany przyczyny zabezpieczenia możliwe jest jego uchylenie. Z odpadnięciem podstawy zabezpieczenia mamy do czynienia przede wszystkim w razie odpadnięcia interesu prawnego w uzyskaniu zabezpieczenia. Odpadnięcie lub zmiana przyczyn zabezpieczenia występuje także wtedy, gdy roszczenie objęte zabezpieczeniem w całości lub w części zostało zaspokojone, przestało być wiarygodne albo ustała obawa, że brak zabezpieczenia może pozbawić uprawnionego zaspokojenia. Może być także następstwem tego, że do dochodzenia roszczenia niedopuszczalna stała się droga sądowa. W ocenie Sądu I instancji, z podobną sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie zaistniały szczególne okoliczności i nie było jednak konieczne wyznaczanie rozprawy (art. 742 § 2k.p.c.) skoro zapadł wyrok, a wcześniej orzeczenie o cofnięciu zwolnienia od kosztów sądowych. Przedmiotem badania w postępowaniu sądowym była zatem zasadność interesu prawnego po stronie powoda jego sytuacja materialna i prawdopodobieństwa słuszności wniesionego powództwa, w takim zakresie jak przewiduje toart. 742 k.p.c.
W ocenie Sądu Okręgowego, wobec wydania wyroku oddalającego powództwo o wynagrodzenie za pracę z tego względu, że strony nie łączył stosunek pracy, roszczenie powoda okazało się być na aktualnym etapie postępowania niezasadne. Tak więc skoro roszczenie nie jest uprawdopodobnione i brak jest interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia nie można pozostawiać pozwanego w sytuacji narażającej go na szkodę z tego tytułu. Ponadto na marginesie Sad I instancji wskazał, że w Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego toczy się sprawa o zapłatę pomiędzy tymi samymi stronami i na skutek wydanego przez Sąd Okręgowy nakazu zapłaty w sprawie INc 552/16 zaopatrzonego klauzulę wykonalności na kwotę 738.430,99zł z ustawowymi odsetkami powód zaspokoił swoje roszczenie. Zdaniem Sądu podana przez powoda inna podstawa prawna obydwu roszczeń budzi wątpliwości. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd I instancji orzekł w myślart. 742 § 1 k.p.c.
Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł powód, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
-art. 233 § 1 k.p.c., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na braku wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokonanego z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, skutkujące niezasadnym przyjęciem, iż:
* na aktualnym etapie postępowania roszczenie pozwu nie jest uprawdopodobnione i brak jest interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia powództwa,
* roszczenie powoda zostało już zaspokojone w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym w Bydgoszczy, I Wydział Cywilny, sygn. akt 552/16,
-art. 742 § 1 k.p.c.poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wystarczającą przesłanką uzasadniającą uchylenie lub zmianę prawomocnego postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia może być podważenie wiarygodności roszczenia, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż uchylenie lub zmiana prawomocnego postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia nie jest uzasadniona pomimo podważenia wiarygodności roszczenia, jeżeli w dalszym ciągu zachodzi uzasadniona obawa, że brak zabezpieczenia może pozbawić uprawnionego zaspokojenia.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie sposób przyjąć, że wskutek oddalenia powództwa przez sąd I instancji roszczenie powoda całkowicie utraciło wiarygodność. Wyrok sądu I instancji nie jest jeszcze prawomocny i może podlegać kontroli instancyjnej, w wyniku której może zostać zmieniony w sposób korzystny dla powoda. Powód wskazał w treści pozwu szereg okoliczności uprawdopodabniających dochodzone roszczenie, w szczególności uprawdopodabniających nawiązanie i istnienie stosunku pracy pomiędzy stronami postępowania. Powód przedłożył ważną umowę o pracę z dnia 27 maja 2014 r., potwierdzającą nawiązanie przez strony stosunku pracy wraz z klauzulą o zachowaniu poufności z dnia 4 czerwca 2014r. w odniesieniu do przedmiotowej umowy. Przedłożył również 5 oświadczeń podpisanych własnoręcznie przezR. G., w treści których sygnatariusz potwierdził, iż powód jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę z dnia 27 maja 2014 r. na stanowisku doradcy zarządu spółkiG.L. E.. Ponadto w załączonym do odpowiedzi na pozew protokole przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka osoby zawiadamiającej, sporządzonym w Komendzie Miejskiej Policji wB.w dniu 4 listopada 2015 r.,R. G.dwukrotnie stwierdził, że zawarł z powodem umowę o prace, w której przewidziano dla powoda miesięczne wynagrodzenie w kwocie 12 tyś. dolarów kanadyjskich. Identyczne stwierdzenie znajduje się załączonym do odpowiedzi na pozew protokole przesłuchaniaR. G.w Komisariacie PolicjiB.-S.w dniu 16 marca 2016 r.
Powód podkreślił, że sąd I instancji oddalił wnioski dowodowe strony powodowej, nie dając powodowi możliwości potwierdzenia okoliczności nawiązania i istnienia stosunku pracy stosownymi dowodami. Sąd I instancji pochopnie przyjął, że pomiędzy stronami postępowania w rzeczywistości nie zaistniał stosunek pracy, oddalając z tego powodu powództwo. Gdyby sąd I instancji uwzględnił wnioski dowodowe strony powodowej, to powód miałby szansę wykazania w toku postępowania ponad wszelką wątpliwość, że pomiędzy stronami postępowania faktycznie doszło do nawiązania stosunku pracy.
Ponadto, sąd I instancji niezasadnie przyjął, iż roszczenie powoda zostało już zaspokojone w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym w Bydgoszczy, I Wydział Cywilny. Powód w toku postępowania wyjaśnił, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym w Bydgoszczy, I Wydział Cywilny, dochodził należności pieniężnych przysługujących mu w związku ze świadczeniem na rzecz pozwanej usług obejmujących współpracę inwestycyjną w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w drodze konwersji odpadów na podstawie ustnej umowy o świadczenie usług, natomiast w niniejszym postępowaniu dochodzi od pozwanej wynagrodzenia za pracę przysługującego mu w związku ze świadczeniem na rzecz pozwanej pracy na stanowisku doradcy zarządu począwszy od dnia 1 czerwca 2014 r. Powód od czwartego kwartału 2012 r. świadczył usługi na rzecz pozwanej przy realizacji projektu obejmującego wytwarzanie energii elektrycznej w drodze konwersji odpadów na podstawie ustnej umowy o świadczenie usług. Strony zgodnie podsumowały i zamknęły ten etap współpracy. Od dnia 1 czerwca 2014 r. powód rozpoczął świadczenie pracy na rzecz pozwanej na podstawie umowy o pracę na czas określony na stanowisku doradcy zarządu. W odniesieniu do umowy cywilnoprawnej strony zgodnie ustaliły, że za wyświadczone usługi powód otrzyma od pozwanej wynagrodzenie w kwocie netto 600 tyś. zł. W pisemnym oświadczeniu z dnia 16 października 2014 r. pozwana zobowiązała się do wypłacenia powodowi wynagrodzenia za świadczone usługi w kwocie 600 tyś. zł netto do dnia 28 lutego 2015 r. Ponieważ pozwana nie wywiązała się z tego zobowiązania, powód skierował przeciwko niej pozew o zapłatę w postępowaniu nakazowym do Sądu Okręgowego w Bydgoszczy, I Wydział Cywilny, domagając się orzeczenia nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym, że pozwana ma zapłacić na jego rzecz kwotę 738.430,99 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie nauczanymi od dnia 1 marca 2015 r. do dnia zapłaty oraz kosztami postępowania według norm przepisanych w ciągu dwóch tygodni od doręczenia nakazu. Kwota roszczenia dochodzonego wyżej wskazanym pozwem obejmowała kwotę umówionego wynagrodzenia wynoszącą 600 tyś. zł netto oraz kwoty należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenia społeczne. Mamy więc do czynienia z dwoma odrębnymi roszczeniami.
Jednocześnie nadal zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia może pozbawić uprawnionego zaspokojenia. Pozwana spółka w chwili obecnej nie prowadzi już jakiejkolwiek działalności, zaś jej jedyny członek zarządu i jedyny wspólnik -R. G.- mieszkający na stałe w Kanadzie, wyraźnie unika kontaktu z wierzycielami i organami Państwa, przylatując do Polski jedynie okazjonalnie. W siedzibie spółki wB.w ostatnim czasie nikt nie odbiera korespondencji. Okoliczność tę potwierdza chociażby załączona do wniosku o udzielenie zabezpieczenia fotokopia karty akt rejestrowych prowadzonych dla pozwanej, zawierającej zwróconą przesyłkę z korespondencją sądową. Z treści załączonego do wniosku o udzielenie zabezpieczenia pisma Państwowej Inspekcji Pracy z dnia 18 września 2015 r. wynika zaś, iż inspektor pracy, pomimo podejmowanych kilkukrotnie prób rozpoczęcia kontroli, nie zastał w siedzibie pozwanej wB.żadnej osoby mogącej reprezentować spółkę. W siedzibie pozwanej spółki nie podjęto również przesyłki zawierającej nakaz zapłaty wydany przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, I Wydział Cywilny, w postępowaniu o sygn. akt I Nc 552/16, co doprowadziło do uprawomocnienia się tego nakazu zapłaty.
Przedmiotowa spółka od chwili powstania nie wywiązywała się z obowiązków wynikających z obowiązujących w Polsce przepisów. Nie składano w terminie sprawozdań finansowych, o czym świadczy fakt, że Sąd Rejonowy Bielsku-Białej, VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, wszczął w stosunku do pozwanej postępowanie celem przymuszenia do przedłożenia sprawozdania finansowego za 2014 r. Jednocześnie wyżej wskazany sąd poinformował o tym fakcie Wydział do Walki z Przestępczością Gospodarczą Komendy Miejskiej Policji wB.. Okoliczności te potwierdzają załączone do wniosku o udzielenie zabezpieczenia fotokopie kart akt rejestrowych prowadzonych dla pozwanej, zawierające postanowienie z dnia 7 kwietnia 2016 r. oraz pismo z dnia 7 kwietnia 2016 r. W 2017 r. sąd wszczął w stosunku do pozwanej postępowanie celem przymuszenia do przedłożenia sprawozdania finansowego za 2015 r. W przedmiocie sprawy sąd skierował pismo do Prokuratury Okręgowej w Bielsku-Białej, informujące o braku złożenia sprawozdania finansowego za rok 2015 przezspółkę (...) Sp. z o.o.
W 2010 r.R. G.założył spółkę działającą podfirmą (...) Sp. z o.o., wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS(...).R. G.pełni w tej spółce funkcję prezesa zarządu. Spółka ta jest aktywnym, działającym podmiotem prawnym, który skutecznie unika rozliczania się z Urzędem Skarbowym i który od momentu jej założenia nie złożył rocznych sprawozdań finansowych za lata 2010-2016. Powyższa sytuacja jednoznacznie wskazuje, żeR. G.jest osobą, która świadomie i z premedytacją dokonuje zaniechań, nie wywiązując się z obowiązków nałożonych na nią przepisami prawa.
Z załączonego do wniosku o udzielenie zabezpieczenia oświadczenia byłego prokurenta pozwanejspółki - (...)- wynika, iż pozwana nie prowadziła księgowości i przedkładała nierzetelne dokumenty organom Państwa. Pozwana spółka nie figuruje nawet w ewidencji płatników ZUS, pomimo, iż zatrudniała powoda i innych pracowników, co potwierdza załączona do wniosku o udzielenie zabezpieczenia decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 października 2015 r.
Pozwana spółka od dłuższego czasu nie reguluje wymagalnych należności publicznoprawnych i cywilnoprawnych. Nie uregulowano zobowiązań podatkowych oraz zobowiązań w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Według wiedzy powoda przeciwko pozwanej spółce toczą się aktualnie postępowania podatkowe oraz egzekucyjne. Działalność pozwanej spółki jest również kontrolowana przez organy Państwowej Inspekcji Pracy. Przeciwko pozwanej spółce zostało także wszczęte postępowanie karne w sprawie dokonanego wyłudzenia w dniu 12 grudnia 2014 r. wB.poświadczenia nieprawdy przed Drugim Urzędem Skarbowym wB.w zaświadczeniu o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzającym stan zaległości, tj. o przestępstwo przewidziane zart. 272 § 1 k.k.
Zdaniem skarżącego,spółkę (...) Sp. z o.o.należy zaliczyć do kategorii tzw. „podmiotów znikających", które celowo oszukują Skarb Państwa, podmioty gospodarcze i osoby fizyczne, a dobra materialne przepisują na inny podmiot chcąc w ten sposób uniknąć odpowiedzialności. Na rozprawie w dniu 25 maja 2017r.R. G.skłamał i zeznał, że nie prowadzi działalności gospodarczej w Kanadzie. W roku 2014 w Kanadzie został zarejestrowany przezR. G.drugi podmiot gospodarczy pod taką samą nazwą czyli(...) Sp. z o.o.LTD z siedzibą w 164I.Rd.T.(...)2W1.
Pozwana spółka nie posiada w chwili obecnej żadnego innego majątku poza wierzytelnością w stosunku doZakładów (...) Spółka akcyjnaz siedzibą wB., która stanowi przedmiot zabezpieczenia. Nieruchomość wB., w której mieści się siedziba spółki, nie stanowi własności pozwanej, lecz innejspółki - (...) Sp. z o.o.z siedzibą wP..

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie powoda nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 742 § 1 zd. 1 k.p.c., obowiązany może w każdym czasie żądać uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia, którym udzielono zabezpieczenia, gdy odpadnie lub zmieni się przyczyna zabezpieczenia.
W judykaturze i orzecznictwie wskazuje się, że z odpadnięciem podstawy zabezpieczenia mamy do czynienia przede wszystkim w razie odpadnięcia interesu prawnego w uzyskaniu zabezpieczenia. Odpadnięcie lub zmiana przyczyn zabezpieczenia występuje także wtedy, gdy roszczenie objęte zabezpieczeniem w całości lub w części zostało zaspokojone, przestało być wiarygodne albo ustała obawa, że brak zabezpieczenia może pozbawić uprawnionego zaspokojenia. Może być także następstwem tego, że do dochodzenia roszczenia niedopuszczalna stała się droga sądowa (tak T. Ereciński, Komentarz do art. 742 k.p.c., Lex).
W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji uwzględnił wniosek pozwanego o uchylenie zabezpieczenia, wskazując, iż wobec wydania wyroku oddalającego powództwo o wynagrodzenie za pracę z tego względu, że strony nie łączył stosunek pracy, roszczenie powoda okazało się być na aktualnym etapie postępowania niezasadne.
Niewątpliwie wyrok Sądu I instancji nie jest jeszcze prawomocny. Niemniej jednak na obecnym etapie postępowania zadaniem Sądu II instancji nie jest badanie zasadności roszczenia powoda, a tym samym trafności wyroku Sądu Okręgowego. W ocenie Sądu Apelacyjnego, skoro Sąd I instancji po przeprowadzeniu postępowania dowodowego uznał, że roszczenie powoda nie zasługuje na uwzględnienie, to tym samym podważona została wiarygodność roszczenia.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z dyspozycjąart. 7301§ 1 k.p.c.wystarczającymi przesłankami dla udzielenia zabezpieczenia są uprawdopodobnienie przez powoda roszczenia oraz interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia.
Uprawdopodobnienie stanowi zaś jedynie surogat dowodu zwolniony od ścisłych formalności dowodowych, co znajduje swój normatywny wyraz w treściart. 243 k.p.c.Uprawdopodobnienie nie daje więc pewności co do prawdziwości twierdzeń o istnieniu konkretnego roszczenia, lecz pozwala jedynie przyjąć, iż jest ono prawdopodobne. W postępowaniu zabezpieczającym strona nie musi przeto udowodnić istnienia roszczenia, a sąd na tym etapie nie rozstrzyga sprawy merytorycznie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 11 lutego 2017 r., I ACa 800/14, Lex nr 1745777).
Wobec powyższego, dokonując rozstrzygnięcia w przedmiocie ustanowienia zabezpieczenia powództwa Sąd I instancji dysponował mniejszą wiedzą niż wówczas, gdy wyrokował, a obowiązkiem stron było już nie uprawdopodobnienie, ale udowodnienie swoich racji. Skoro więc zapoznawszy się z całokształtem materiału dowodowego Sąd Okręgowy uznał, że roszczenie powoda nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem strony nie łączył stosunek pracy, to tym samym uznać należało, iż w świetle nowych okoliczności ujawnionych w postępowaniu rozpoznawczym nastąpiło podważenie wiarygodności roszczenia, co jak sam przyznał powód w zażaleniu, stanowi uzasadnienie wniosku o uchylenie udzielonego zabezpieczenia.
Powyższej oceny nie zdołały obalić podnoszone w zażaleniu argumenty. Zarzuty skarżącego sprowadzają się przede wszystkim do tego, że w dalszym ciągu zachodzi uzasadniona obawa, że brak zabezpieczenia może pozbawić uprawnionego zaspokojenia. Argument ten nie jest jednak trafny. Skoro bowiem dla ustanowienia zabezpieczenia niezbędne jest łączne wystąpienie obu wskazanych wart. 7301§ 1 k.p.c.przesłanek, tj. uprawdopodobnienie roszczenia oraz interesu prawnego, to dla jego uchylenia wystarczające jest odpadnięcie jednej z tych przesłanek.
Także analiza gramatycznaart. 742 § 1 k.p.c.uprawnia do powyższego wniosku, bowiem w przepisie tym mowa jest o odpadnięciuprzyczyny(jednej) zabezpieczenia. Gdyby zaś podstawą uchylenia zabezpieczenia miało być odpadnięcie obu przesłanek ustanowienia zabezpieczenia (czyli zarówno uprawdopodobnienia roszczenia jak i interesu prawnego uprawnionego), w przepisie mowa byłaby o odpadnięciu lub zmianieprzyczynzabezpieczenia.
Skoro więc w przedmiotowej sprawie brak jest już uprawdopodobnienia roszczenia, to niezależnie od tego, czy powód nadal ma interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia, spełnione zostały przesłanki zart. 742 § 1 k.p.c., skutkujące uchyleniem postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji.
SSA Grażyna Czyżak   SSA Daria Stanek SSA Jerzy Andrzejewski