Sąd Rejonowy w Rawie Mazowieckiej
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 23/15
Data wyroku: 2017-04-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jarosław Janeczek
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: 172 k.c.

Sygn. akt I Ns 23/15

POSTANOWIENIE
Dnia 24 kwietnia 2017 roku
Sąd Rejonowy w Rawie Mazowieckiej, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSR Jarosław Janeczek

Protokolant:

st. sekr. sąd. Monika Adamczyk

po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2017 roku w Rawie Mazowieckiej
na rozprawie
sprawy z wniosku
K. M. (1)
z udziałem
H. B.,R. B.,S. B. (1),S. B. (2),W. B.,Z. B. (1),J. K. (1),M. K. (1),Z. K. (1),K. M. (2)orazJ. Ś. (1)
o zasiedzenie

postanawia:

1
oddalić wniosek;

2
zasądzić odK. M. (1)na rzeczJ. Ś. (1)iR. B.kwoty po 617 zł (sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

SSR Jarosław Janeczek
Sygn. akt I Ns 23/15

UZASADNIENIE

Stanowiska stron:

W dniu 5 lutego 2013 roku do Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej wpłynął wniosekK. M. (1)o stwierdzenie nabycia z dniem 12 lipca 2012 roku przez zasiedzenie własności nieruchomości położonej we wsiW., gminaC., składającej się z działek onumerach ewidencyjnych (...)o łącznej powierzchni 2,0334 ha oraz nieruchomości położonej we wsiW., gminaC.składającej się z niezabudowanej działki o nr ewidencyjnym 107 o powierzchni 0,55 ha
Jako uczestników postępowania wnioskodawczyni wskazałaM. K. (1), a nadto wskazała, że nie zna następców prawnych poprzedniego posiadacza nieruchomości –J. B..
W uzasadnieniu wnioskuK. M. (1)wskazała, iż jej poprzednicy prawni jak i ona władali przedmiotowymi nieruchomościami jako posiadacze samoistni przez okres czasu, który uprawnia do nabycia własności w drodze zasiedzenia. Zdaniem wnioskodawczyni datą objęcia nieruchomości w posiadanie jest 12 lipca 1982 roku kiedy to doszło do ustnego porozumienia zJ. B..
Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2014 roku Sąd na podstawieart. 510 §2 k.p.c.wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowaniaH. B.,K. M. (2)iS. B. (1)następców prawnychJ. B..
W odpowiedzi na wniosek wyżej wymienieni uczestnicy postępowania wnieśli o oddalenie wniosku, powołując się na fakt, iżJ.iZ. K. (1)nie byli samoistnymi posiadaczami nieruchomości będących przedmiotem niniejszego postępowania.
Na rozprawie w dniu 7 lutego 2014 roku uczestniczka postępowaniaM. K. (1)przyłączyła się do wniosku.
Na tym samym terminie rozprawy Sąd na podstawieart. 510 §2 k.p.c.wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowaniaZ. B. (1),S. B. (2),R. B.iW. B., następców prawnychJ. B..
Na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014 roku uczestnicy postępowaniaZ. B. (1),S. B. (2),R. B.iW. B.wnieśli o oddalenie wniosku.
Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2015 roku na podstawieart. 510 §2 k.p.c.wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowaniaJ. K. (1)iZ. K. (1).
Na rozprawie w dniu 15 lutego 2016 roku uczestniczka postępowaniaZ. K. (1)przyłączyła się do wniosku.
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2016 roku Sąd oddalił wniosek o wezwanie do udziału w sprawie nowych uczestników postępowania tj.J. Ś. (1)iM. Ś..
Na rozprawie w dniu 24 maja 2016 roku Sąd dopuścił do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowaniaJ. Ś. (1), który sam zgłosił swój udział w sprawie jako zainteresowany.
Na rozprawie w dniu 29 września 2016 roku pełnomocnik uczestnika postępowaniaJ. Ś. (2)wniósł o oddalenie wniosku, argumentując, iż wnioskodawczyni oraz jej poprzednicy prawni byli posiadaczami nieruchomości zbyt krótki okres czasu.
Uczestnik postępowaniaJ. K. (1)nie zajął stanowiska w sprawie.
W toku dalszego postępowania stanowiska stron nie uległy zmianie

Wskazanie faktów, które Sąd uznał za udowodnione oraz wskazanie dowodów na których się oparł:

Nieruchomość położona we wsiW., gminaC., stanowiącadziałkę geodezyjną numer (...)o powierzchni 0,55 ha figuruje w ewidencji gruntów jako nieruchomość znajdująca się w samoistnym posiadaniuJ. B., synaJ.. Nieruchomość ta składa się w całości z gruntów ornych.
[dowód: wypis i wyrys z ewidencji gruntów – k. 26-27]
Nieruchomość położona we wsiW., gminaC., stanowiącadziałki geodezyjne numer (...).(...)o łącznej powierzchni 1,0334 ha figuruje w ewidencji gruntów jako nieruchomość znajdująca się w samoistnym posiadaniuJ. B., synaJ.. Nieruchomość ta składa się w z gruntów ornych (działki (...), częśćdziałki (...), częśćdziałki (...)), lasów (działki (...)) i łąk (działka (...), częśćdziałki (...)). Nadto częśćdziałki (...)jest zabudowana.
[dowód: wypis i wyrys z ewidencji gruntów – k. 28-33]
Wyżej wymienione nieruchomości znajdowały się w posiadaniu samoistnymJ. B.jeszcze przez 1971 rokiem. W latach 60-ch XX wiekuJ. B.otrzymał pracę i mieszkanie wW., gdzie się przeprowadził. W wsiW.zamieszkiwał bratJ. B., z dziadek wnioskodawczyni -M. B.. Jako, żeJ. B.mieszkając i pracując wW.nie mógł się zajmować ziemią to zawarł z bratem porozumienie na mocy któregoM. B.mógł uprawiać cześć jego ziemi w zamian za opłacenie podatków. Mimo, żeJ. B.nie zajmował się całą nieruchomością to nadal, w wolnym czasie, zwłaszcza latem, przyjeżdżał na nieruchomość i uprawiał na części nieruchomości truskawki oraz porzeczki.J. B.posiadał również ule.
[dowód: przesłuchanieK. M. (1)w charakterze strony – k. 71v, k. 140, przesłuchanieZ. B. (1)w charakterze strony – k. 116v-117 i protokół rozprawy z 29 września 2016, przesłuchanieS. B. (2)w charakterze strony – k. 117, k. 296 i protokół rozprawy z 29 września 2016, przesłuchanieR. B.w charakterze strony – k. 117v, k. 139v i protokół rozprawy z 29 września 2016, zeznania świadkaB. J.– k. 141, zeznania świadkaZ. B. (2)– k. 294]
W szczególnościJ. B.przekazał bratu do uprawianiadziałkę numer (...)we wsiW..
[dowód: zeznania świadkaS. G.– k. 141]
Nadziałce (...)znajduje się budynek o funkcji mieszkalnej przebudowany z obory. Jest to dom dwuizbowy. Działka z budynkiem była odgrodzona od działki sąsiedniej gdzie znajdują się siedlisko rodzinyK.. Miała również odrębną bramę wjazdową. Granicę między działkami stanowił od drogi asfaltowej drewniany płot, biegnący do budynku mieszkalnego, następnie tylna ściana tego budynku, potem tylna ściana drewnianej szopy a dalej siatka które skręcała na skos w stronę działki sąsiedniej (189). Ogrodzona ze wszystkich stron była tylko częśćdziałki (...). Ogrodzona częśćdziałki (...)miała również płot wywnętrz działki który dzielił ją na dwie części – pierwszą część z budynkiem mieszkalnym i drugą dalszą część, do której dostęp był prze furtkę z części pierwszej.
[dowód: fotografie – k. 112, fotografie – k. 136-138, fotografie – k. 219-222, zeznania świadkaZ. B. (2)– k. 294, oględziny – k. 306-308, przesłuchanieJ. Ś. (1)w charakterze strony – k. 193v-194, k. 344-345 i protokół rozprawy z 17 stycznia 2017, zeznania świadkaM. K. (2)– protokół z 29 września 2016 roku, przesłuchanieR. B.w charakterze strony – k. 117v, k. 139v i protokół rozprawy z 29 września 2016]
W 1978 roku toczyło się postępowanie uwłaszczeniowe dotyczące nieruchomości położonej we wsiW., gminaC., stanowiącejdziałki geodezyjne numer (...).(...). W postępowaniu tym został wydany akt własności ziemi na rzeczJ. B., obejmujące wszystkie działki. Brak dowodu na to, iż wydany akt własności ziemi był prawomocny. Dokumenty dotyczące postępowania uwłaszczeniowego zaginęły.
[dowód: akt własności ziemi – k. 101, informacje z urzędów – k. 120, k. 123, k. 144, k. 165]
W okresie od 19 września 1983 roku do 11 maja 1984 rokuZ. K. (1)zamieszkiwała wS..
[dowód: wydruk z bazy PESEL – k. 272, przesłuchanieZ. K. (1)w charakterze strony – k. 142, k. 295v-296]
Po uzyskaniu emeryturyJ. B.zaczął się zajmować swoją ziemią wW.w większym zakresie. Co do zasady mieszkał nadal wW., ale przez część roku od wczesnej wiosny do później jesieni zamieszkiwał wW.w budynku mieszkalnym nadziałce (...). Uprawiał między innymi żyto, które po zbiorach od razu sprzedawał.J. B.nie zajmował się całą swoją ziemią, lecz część z niej nadal przekazał w posiadanieM. B.a następnieZ. K. (1)iJ. K. (1)w zamian za płacenie podatków. W szczególności przekazał w posiadanie w zamian za podatkidziałkę numer (...)we wsiW..J. B.na części uprawianej przez siebie, uprawiał truskawki i porzeczki, przede wszystkim nadziałce (...)jak i na działce po przeciwnej stronie drogi asfaltowej – tj.działce numer (...). Około 1988 roku (5 lat przed śmiercią)J. B.przestał całkowicie uprawiać ziemię, ale nadal latem przebywał na nieruchomości wW..
[dowód: przesłuchanieR. B.w charakterze strony – k. 117v, k. 139v i protokół rozprawy z 29 września 2016, zeznania świadkaM. A.– k. 140-141, zeznania świadkaS. G.– k. 141, zeznania świadkaB. J.– k. 141, zeznania świadkaS. Ś.– k. 192v-193, przesłuchanieJ. Ś. (1)w charakterze strony – k. 193v-194, k. 344-345 i protokół rozprawy z 17 stycznia 2017, zeznania świadkaZ. B. (2)– k. 294, zeznania świadkaM. K. (2)– protokół z 29 września 2016 roku]
W grudniu 1991 rokuJ. B.ubezpieczył budynek w gospodarstwie rolnym wW.gm.C.wPaństwowym Zakładzie (...). Z dokumentu ubezpieczenia wynika, że przedmiotem ubezpieczenia była obora zbudowana z pustaków pokryta papą. Faktycznie obora nie istniała gdyż wcześniej została przerobiona na budynek o funkcji mieszkalnej.
[dowód: polisa – k. 101, zeznania świadkaZ. B. (2)– k. 294]
Przed śmierciąJ. B.mówi swoim dzieciom, że ziemia jest jego i mówił by o nią walczyli.
[dowód: przesłuchanieR. B.w charakterze strony – k. 117v, k. 139v i protokół rozprawy z 29 września 2016]
J. B.zmarł 18 listopada 1993 roku wW..
[dowód: odpis aktu zgonu – k. 77]
SpadkobiercamiJ. B.były jego dzieci:H. B.,S. B. (1),K. M. (2),Z. B. (1),S. B. (2),R. B.,Z. K. (2)iW. B..
[dowód: bezsporne]
Po śmierciJ. B.jego spadkobiercy klucze od budynku mieszkalnego znajdującego się nadziałce (...)przekazaliW. Ś., siostrzeZ. K. (1). W zamian za prawo użytkowania nieruchomościW. Ś.zobowiązała się zajmować grobami rodzinnymi.W. Ś.przyjeżdżała nadziałkę (...)i znajdującego się tam budynku razem ze mężem i dziećmi w weekendy oraz wakacje, traktując tę działkę rekreacyjne. RodzinaŚ.wykonała remont budynku po śmierciJ. B.. Tylko rodzinaŚ.posiadała klucze od nieruchomości, które otrzymała odZ. K. (3). W 2001 rokuJ. Ś. (1)zawarł umowę na dostawy energii elektrycznej do budynku. RodzinaŚ.kosiła trawę na ogrodzonej częścidziałki (...), miała tam własną kosiarkę do trawy.
Resztą ziemi poJ. B.zajęli się rodzice wnioskodawczyniZ. K. (1)iJ. K. (1). Nie zajmowali się oni w działką, na której posadowiony był budynek mieszkalny.
[dowód: przesłuchanieS. B. (2)w charakterze strony – k. 117, k. 296 i protokół rozprawy z 29 września 2016, kopia umowy – k. 134-135, fotografie – k. 136-138, zeznania świadkaM. A.– k. 140-141, zeznania świadkaS. Ś.– k. 192v-193, przesłuchanieJ. Ś. (1)w charakterze strony – k. 193v-194, k. 344-345 i protokół rozprawy z 17 stycznia 2017, zeznania świadkaJ. K. (2)– k. 294v-295, zeznania świadkaT. L.– k. 295]
W 2002 roku toczyło się postępowanie administracyjne dotyczące budowy budynków i budowli nadziałce numer (...)we wsiW.. Postępowanie to wszczęliZ. K. (1)iJ. K. (1).
[dowód: decyzja – k. 101]
Z. K. (2), córkaJ. B., zmarła 27 maja 2003 roku.
[dowód: odpis aktu stanu cywilnego – k. 105]
W latach 2003-2004J. K. (1)płacił podatek rolny za ziemię, w stosunku, do której podatnikiem według dokumentów byłJ. B.. Potem podatki płaciłaZ. K. (1).
[dowód: pokwitowania podatkowe – k. 15-20, zeznania świadkaB. J.– k. 141, zeznania świadkaM. J.– k. 141v-142]
Od stycznia 2004 rokuZ. K. (1)opłaca ubezpieczenie budynków w gospodarstwie rolnym.
[dowód: informacja z(...) SA– k. 115]
Od 2004 roku do 2012 roku dopłaty unijne zdziałek (...)pobierałaZ. K. (1).
[dowód: pismo z(...)k. 273]
Od 2007 rokudziałkę (...)we wsiW.„dzierżawi” bez czynszu odZ. K. (1)S. G..
[dowód: zeznania świadkaS. G.– k. 141. przesłuchanieZ. K. (1)w charakterze strony – k. 142]
Około 2008 rokuZ. K. (1)rozebrała drewnianą szopę, której tylna część częściowo wyznaczała granicę między jej siedliskiem a ogrodzoną częściądziałki (...). W to miejsce postawiała ogrodzenie z siatki.
[dowód: przesłuchanieJ. Ś. (1)w charakterze strony – k. 193v-194, k. 344-345 i protokół rozprawy z 17 stycznia 2017, fotografie – k. 323-335 i 382]
Aktem notarialnym z dnia 10 maja 2012 rokuZ. K. (1)orazJ. K. (1)darowali na rzecz córkiK. M. (1): nieruchomość położoną we wsiW.składającą się działek geodezyjnych o numerach 191, 161, 415, 219, 245, 79 i 134 o łącznej powierzchni 4,19 ha. Dla nieruchomości tej została urządzonaksięga wieczysta numer (...).
[dowód: odpis aktu notarialnego – k. 4-6, zawiadomienie – k. 8-12]
W styczniu 2013 rokuJ. K. (1)był podatnikiem podatku rolnego „z pozycji figurującej naJ. B.” z gospodarstwa rolnego położonego na terenie gminyC.o powierzchni 2,5834 ha. Natomiast przez resztę roku był on podatnikiem podatku rolnego z gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,1234 ha i leśnego z powierzchni 0,42 ha. Z decyzji podatkowej wynika, że chodzi o ziemie, której wcześniej posiadaczem byłJ. B..
[dowód: zaświadczenie – k. 21, kopia decyzji – k. 38]
Od lutego 2013 rokuK. M. (1)jest podatnikiem podatku rolnego od gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,14 ha oraz podatku leśnego z powierzchni 0,5 ha.
[dowód: kopia decyzji – k. 37]
Od 2013 roku dopłaty unijne zdziałek (...)pobierałA. M..
[dowód: pismo z(...)k. 273]
W marcu 2013 rokuK. M. (1)uzyskała decyzję o warunkach zabudowy działek geodezyjnych 190 i 190/1 położonych we wsiW.gminaC.. Jej zamiarem była budowa budynku agroturystyki z funkcją gastronomiczno-hotelarską. Wnioskodawczyni czyniła również starania o pozyskanie środków europejskich na ten cel.
[dowód: kopia decyzji – k. 41-45, kopia pisma z(...)k. 46-60]
W 2013 roku ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej rolników oraz ubezpieczenie budynków w gospodarstwie rolnym opłacaK. M. (1).
[dowód: informacja z(...) SA– k. 114]
W toku niniejszego postępowania, około 2014 roku zostało rozebrane ogrodzenie między siedliskiem zajmowanym przez wnioskodawczynię i jej rodziców (działką (...)) a ogrodzoną częściądziałki (...)w części za budynkiem mieszkalnym. W tym samym czasie mąż wnioskodawczyni wyciął krzaki porzeczek znajdujące się nadziałce (...).
[dowód: przesłuchanieJ. Ś. (1)w charakterze strony – k. 193v-194, k. 344-345 i protokół rozprawy z 17 stycznia 2017, przesłuchanie świadkaA. M.– protokół rozprawy z dnia 29 września 2016]
W stosunku do nieruchomości położonej we wsiW.składającej się zdziałki geodezyjnej numer (...)o powierzchni 0,55 ha nie było prowadzone postępowanie uwłaszczeniowe.
[dowód: zaświadczenie – k. 23]
W stosunku do nieruchomości położonej we wsiW.składającej się zdziałki geodezyjnej numer (...)o powierzchni 0,55 ha oraz w stosunku do nieruchomości położonej we wsiW.składającej się działek geodezyjnych o numerach 191, 161, 415, 219, 245, 79 i 134 o łącznej powierzchni 4,19 ha nie są prowadzone księgi wieczyste.
[dowód: zaświadczenia – k. 24-25]

Wyjaśnienie w zakresie postępowania dowodowego:

Na podstawie pokwitowań podatkowych znajdujących się na kartach 15-20 Sąd ustalił, żeJ. K. (1)płacił podatek rolny za ziemię, w stosunku, do której podatnikiem według dokumentów byłJ. B.w okresie wskazanym w tych dokumentach. Z pokwitowań tych nie da się jednak odczytać konkretnie, jakich nieruchomości podatek ten dotyczył.
Ważnym dokumentem dla ustaleń faktycznych w sprawie był dokument ubezpieczenia z 1991 roku [k. 101] złożony przezR. B.w dniu 7 lutego 2014 roku. Z dokumentu tego wynika w ocenie Sądu okoliczność, iż w tym czasieJ. B.był posiadaczem jakiegoś gospodarstwa we wsiW.oraz ubezpieczał znajdujące się nim budynki. Co prawda w dokumencie mowa o oborze, ale z okoliczności sprawy wynika, że chodzi faktycznie o budynek o funkcji mieszkalnej znajdujący się nadziałce (...)który powstał na skutek przerobienia wcześniej istniejącej obory. Dokument ten w ocenie Sądu w istotny sposób podważa wiarygodność twierdzeń wnioskodawczyni oraz jej rodziny o tym, że doszło do przekazania posiadania nieruchomości w 1982 roku. Gdyby rzeczywiście tak było to budynki w gospodarstwie w ramach ubezpieczenia obowiązkowego ubezpieczałby ich posiadacz samoistny, czyli rodzice wnioskodawczyni. Nie sposób również przyjąć, że ubezpieczającymi byli rodzice wnioskodawczyni a jedynie z jakiś bliżej nieznanych względów w dokumencie został wskazanyJ. B.albowiem w takim wypadku dokument ten znajdował by się w posiadaniu nie spadkobiercówJ. B., lecz w posiadaniu osób faktycznie ubezpieczających, to jest rodziców wnioskodawczyni.

Wskazanie przyczyn, dla których Sąd odmówił wiarygodności i mocy dowodowej niektórym dowodom:

Sąd nie dał wiary zaświadczeniu wystawionemu w 2012 roku przez Starostwo Powiatowe wR.(k. 22) z którego miałoby wynikać, iż w stosunku do nieruchomości objętej wnioskiem o zasiedzenie nie było prowadzone postępowanie uwłaszczeniowe. Przeciwko informacjom wynikającym z tego zaświadczenia przemawia fakt, iż jeden z uczestników postępowania przedłożył sądowi akt własności ziemi dotyczący przedmiotowej nieruchomości. Co prawda akt ten nie jest prawdopodobnie prawomocny a akta postępowania uwłaszczeniowego zaginęły, ale z faktu istnienia nawet nieprawomocnej decyzji w przedmiocie uwłaszczenia wynika w ocenie Sąd okoliczność, że toczyło się jakieś postępowanie uwłaszczeniowe.
Sąd nie dał wiary zeznaniom wnioskodawczyni oraz członków jej rodziny (Z. K. (1),Z. B. (2),M. K. (2),M. K. (1)) co do tego, iż w dniu 12 lipca 1982 roku doszło do ustnej umowy międzyZ. K. (1)i jej mężem orazJ. B.w ramach, której to umowyJ. B.nieformalnie podarował nieruchomość lub co najmniej przekazał samoistne posiadanie nieruchomości (nie jest bowiem pewne, że był właścicielem) oraz drugiej umowy między tymi samym stronami w której toZ. K. (1)iJ. K. (1)ustanowili, również nieformalnie, coś na kształt użytkowania na rzeczJ. B.budynku mieszkalnego położonego nadziałce (...)i terenu w okolicy takiego budynku.
Nie ma jakiekolwiek obiektywnego dowodu na zawarcie umowy darowizny oraz umowy użyczenia budynku nadziałce (...)rzekomo zawartej w 1982 roku międzyJ. B.aZ. K. (1).
Takie okoliczności wynikałby co najwyżej z zeznańZ. K. (1)(inne osoby które mówią o takiej darowiźnie w najlepszym wypadku przekazują to co powiedziała imZ. K. (1)) a ona jest w oczywisty sposób zainteresowana prezentowaniem takiej wersji, gdyż tylko to może doprowadzić do uzyskania przez jej córkę nieruchomości w drodze zasiedzenia.
W ocenie Sądu przeciwko temu, że w 1982 roku doszło do „darowizny” oraz użyczenia części nieruchomości (działki (...)) byłemu jej właścicielowi czy posiadaczowi (J. B.) przemawiają zasady doświadczenia życiowego.
Nie przekonuje sądu sytuacja, że właściciel (czy posiadacz samoistny) [J. B.najpierw darowuje swoją ziemię by potem prosić o użyczenie jej części. Oczywistym dla Sądu jest, że w takiej sytuacji raczej doszło by do ograniczonej darowizny, tj. z pominięciemdziałki (...)lub jej części, którąJ. B.chciał zatrzymać dla siebie.
Zdarzają się co prawda sytuacje gdy właściciele nieruchomości darowują ją zastrzegając dla siebie jakąś służebność, ale ma to miejsce w ocenie Sądu, wtedy gdy takie zachowanie ma jakiś sens. Zazwyczaj ma to miejsce wtedy gdy zbywcy muszą wykazać, starając się o świadczenia emerytalne, iż wyzbyli się całego gospodarstwa rolnego.
Kolejnym argumentem co do tego że nie było nieformalnej transakcji, która ma być początkiem biegu zasiedzenia, międzyJ. B.aZ. K. (1)jest okoliczność, żeJ. B.jeszcze w 1991 roku ubezpieczał się jako posiadacz gospodarstwa rolnego. Należy powtórzyć iż, gdyby był on wyłącznie posiadaczem zależnym, odwiedzającymdziałkę (...)sporadycznie, to ubezpieczenie nieruchomości znajdującej się na tej działce zawarł by ich posiadacz samoistny, czyli rodzice wnioskodawczyni.J. B.nie miał żadnego interesu w zawarciu takiego ubezpieczenia, chyba że faktycznie czuł się i był samoistnym posiadaczem co najmniej ubezpieczanej nieruchomości.
W końcu przeciwko okoliczności iż doszło w 1982 roku do umowy międzyJ. B.aZ. K. (1)przemawiają również zeznaniach innych stron, w szczególności rodzinyB.. Nie ma żadnego powodu by nie wierzyć im, iżJ. B.przed śmiercią mówił im o swojej nieruchomości i proponował im objęcie nieruchomości, co z kolei wskazuje, że czuł się on ich właścicielem i że nie przekazał iż 10 lat wcześniej na rzecz innych osób.
Sąd nie dał wiary zeznaniom wnioskodawczyni,Z. K. (1)iM. K. (2)co do tego, że budynek mieszkalny nadziałce (...)udostępniła rodzinieŚ.rodzinaK.oraz że to ta rodzina dokonała ogrodzenia częścidziałki (...)która to rzekomo przed śmierciąJ. B.nie była ogrodzona. Nie ma jakiekolwiek obiektywnego dowodu na powyższe okoliczności. Sama wnioskodawczyni, jej matka oraz ciotką są w ocenie Sądu zainteresowane taką wersją zdarzeń i zapewne dlatego tak mówią.
Przeciwko ich zeznaniom przemawiają inni przesłuchane w sprawie strony, które dla sądu są bardziej przekonujący. Za wersjąJ. Ś. (1)oraz rodzinyB.przemawia w ocenie Sądu przede wszystkim to, że częśćdziałki (...)była wyraźnie wyodrębniona od reszty nieruchomości (tak, że wcześniej nie było przejścia do nieruchomości wnioskodawczyni i jej poprzedników prawnych), a nadto to, że na oględzinach okazało ani wnioskodawczyni ani jej matka nie miały dostępu do budynku nadziałce (...)a znajdują się w nim wyłącznie rzeczy rodzinyŚ., co wyklucza w ocenie Sądu okoliczność, że klucze do tego budynku znajdowały się w posiadaniuZ. K. (1)oraz że domek ten znajdował się we faktycznym władaniu rodzinyK..
Nadto za tym, żeJ. Ś. (1)jest bardziej przekonujący, wskazuje również to że złożył od dokument dotyczący umowy dostaw energii elektrycznej nadziałkę (...), który wyraźnie był zaskoczeniem dla rodziny wnioskodawczyni. Gdyby było tak, że to rodzinaK.płaciła za prąd do domku nadziałce (...)to musiałby o tym wiedzieć, bo wątpliwe jest byZakład (...)pobierał opłaty za energię od tej samej nieruchomości jednocześnie od dwóch osób.
W końcu również na zasadność przyjęcia jako prawdziwe wersjiJ. Ś. (2)i rodzinyB.co do zabudowań i częścidziałki (...)w ramach dawnego ogrodzenia wskazuje treść art.art. 339 k.c.– skoro to faktycznie rodzinaŚ.faktycznie władała tą nieruchomością to po stronie wnioskodawczyni leżał obowiązek przedstawienia przekonujących dowodów na to, że byli oni posiadaczami zależnymi (i to z jej „nadania”) a nie samoistnymi. Wnioskodawczyni natomiast nie przedstawiła sądowi żadnych dowodów na powyższą okoliczność. NatomiastJ. Ś. (2), który co prawda przyznaje że jest posiadaczem zależnym częścidziałki (...)wskazuje, że posiadanie nabył nie od rodziny wnioskodawczyni, lecz od rodzinyB..
Sąd nie dał wiary zeznaniomZ. K. (1)oraz zeznaniom jej rodziny co do tego, iż podatki od nieruchomości rodzinaK.płaciła od 1982 roku. Wnioskodawczyni ani jej rodzina nie przedstawili żadnych dowodów na tę okoliczność. Przeprowadzone postępowanie dowodowe, w szczególności złożone dokumenty podatkowe oraz zeznania świadkówM. J.orazB. J.potwierdzają co najwyżej płacenie podatków przez rodziców wnioskodawczyni od około 1998 roku. Sąd nie wyklucza, iż podatki były płacone przez dziadka wnioskodawczyni oraz rodziców wnioskodawczyni również w jakiejś części wcześniej, gdyż jak to wynika z ustaleń faktycznych płacenie podatków było częścią porozumienia zawartego zJ. B..
Na małą wiarygodnośćZ. K. (1)wskazuje fotografia z k. 323 na której widać siatkę rozdzielająca działki która wedle jej twierdzeń została rozbabrana w 1982.
Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkaM. J.odnośnie tego, żeJ. B.z całą pewnością nie wynajmował żadnego sprzętu rolniczego w Spółdzielni Kółek Rolniczych w latach 1971-1987 albowiem nie przekonuje sądu przypuszczenie, iż świadek wiedział o wszystkim co działo się w ramach spółdzielni. Skoro był pracownikiem to zapewne co najmniej część czasu musiał spędzać gdzieś w polu i nie można mieć pewności, że wiedział co się dzieje w siedzibie spółdzielni w tym czasie. Również nie można mieć żadnej pewności, żeJ. B.wynajmował sprzęt akurat w spółdzielni w której pracował świadek. Niewiarygodne są również twierdzenia świadka o tym, że paniK.uprawiała ziemięJ. B.już w latach 70-ch XX wieku. Takich twierdzeń faktycznych nie podnosi nawet rodzinaK., która przecież twierdzi, że weszła w posiadanie nieruchomości dopiero w 1982 roku.
Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkaM. K. (2)z których wynikałoby, iż przedmiotowe nieruchomości otrzymał w darowiźnie już ojciec świadka a dziadek wnioskodawczyniM. B.i to około roku 1965, a następnie to on przekazał posiadanie swojej córce. Należy wskazać, iż takiej wersji zdarzeń nie reprezentuje nikt inny. Nawet sama wnioskodawczyni, jak i jej matka nie kwestionują, że działkami będącymi przedmiotem postępowania zajmował sięJ. B.do 1982 roku i to od niego bezpośrednioZ. K. (1)objęła posiadanie.
Nadto Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkaM. K. (2)również co do tego iż płot rozdzielający co najmniej cześćdziałki (...)od nieruchomościZ. K. (1)został rozprawy tuż po śmierciJ. B.. Przeciwko takiemu twierdzeniu przemawia przede wszystkim całokształt pozostałego materiału dowodowego a w szczególności złożone przez strony zdjęcia z późniejszego okresu, na których płot nadal jest widoczny.
Zresztą należy wskazać, iż świadekM. K. (2)z uwagi na to, iż nie zamieszkuje w okolicy nieruchomości od 1967 roku ma nikłą wiedzę na temat nieruchomości a ta wiedza którą posiada musi pochodzić od innych osób zainteresowanych w sprawie (siostry, siostrzenicy), które niekoniecznie przekazały świadkowi informacje prawdziwe.
Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkaA. M.co do tego że jego żona oraz teściowa korzystały przed 2014 rokiem z częścidziałki (...)w zakresie w jakim była ona ogrodzona i wykorzystywana przezJ. B.a następnie rodzinęŚ.. Należy wskazać, iż zeznania świadka były wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony świadek twierdził – co najmniej początkowo - że cześćdziałki (...)była wyraźnie odgrodzona od działki wnioskodawczyni i jej matki oraz że nie było żadnego przejścia w ogrodzeniu (furtki), że nawet państwoŚ.przechodzili przez płot a dalej twierdzi że mimo tego ogrodzenia rodzina jego żony korzystała z częścidziałki (...)za ogrodzeniem. Nie przekonuje to w świetle zasad doświadczenia życiowego. Nadto trudno przypuszczać, że rodzinaŚ.trzymałaby nadziałce (...)kosiarkę do trawy, widoczną na złożonych zdjęciach, w sytuacji gdy koszeniem trawy zajmowałaby sięZ. K. (1).

Wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia:

Wniosek o zasiedzenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 172 §1 k.c.posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu, jako posiadacz samoistny chyba, że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie).
Jednakże stosownie do treściart. 172 §2 k.c.po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
Wobec tego wedle przytoczonych powyżej przepisów istnieją tylko dwie niezbędne przesłanki dla nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie: samoistne posiadanie nieruchomości oraz odpowiednio długi okres tego posiadania.
Zgodnie zart. 336 k.c.posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel.
Posiadanie samoistne to stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą.
Według panującego poglądu doktryny posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego, jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; A. Kunicki (w:) System..., s. 830; E. Skowrońska-Bocian (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681).
O ile władztwo fizyczne na rzeczą jest dość uchwytne, to element psychiczny posiadania jest trudniejszy do ustalenia, i może być tylko ujawniony przez ocenę zamanifestowanych na zewnątrz przejawów władania rzeczą, w szczególności postępowania wobec otoczenia.
Przy czym przy ustaleniu animus rem sibi habendi należy również brać pod uwagęart. 339 k.c.zgodnie, z którym domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.
Tym samym, na gruncie tego przepisu wystarczy, że posiadacz samoistny wykaże przed Sądem faktyczne władanie rzeczy, by przyjąć, że posiada on również animus rem sibi habendi, a więc jest posiadaczem samoistnym, a nie zależnym czy dzierżycielem rzeczy.
Oczywiście domniemanie to może być obalone przed Sądem, poprzez wykazanie okoliczności przeciwnych.
Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego należy wskazać, iż z ustaleń faktycznych sądu wynika, że wnioskodawczyni co do zasady obecnie jest we faktycznym władaniu nieruchomości objętej wnioskiem o zasiedzenie za wyjątkiem częścidziałki (...)ze znajdującym się tam budynkiem mieszkalnym przerobionym z obory i okolicami tego budynku.
Z ustaleń faktycznych sądu oraz przeprowadzonych dowodów w szczególności oględzin wynika, że częśćdziałki (...)od drogi asfaltowej znajduje się we faktycznym władaniu rodzinyŚ., w szczególnościJ. Ś. (2). To on dysponuje kluczami od bramy wjazdowej i budynku mieszkalnego. Na działce znajdują się jego rzeczy.
Jak wyżej wskazano zgodnie z art.art. 339 k.c.domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.
W ocenie Sądu ustalenia faktyczne sprawy podważyły jednak powyższe domniemanie.
Co do częścidziałki (...)znajdującej się we faktycznym władaniuJ. Ś. (2)to on sam przyznaje, że jest tylko posiadaczem zależnym.
Natomiast co do reszty nieruchomości to na podstawie zeznań rodzinyB.oraz zeznań niektórych świadków niestanowiących rodziny żadnej ze strony sporu można ustalić, że znajdowały się one wcześniej w posiadaniu zależnym, na podstawie tzw. bezczynszowego użytkowania (art. 708 k.c.) najpierwM. B.a następnie we władaniuZ. K. (1)i jej męża. Osoby te porozumiały się zJ. B., który udostępnił im ziemię do uprawy w zamian za ponoszenie kosztów podatku. Należy tylko wskazać, że przekazanie we władanie nie dotyczyło w ogóle częścidziałki (...)z budynkiem oraz działki po przeciwnej stronie drogi asfaltowej gdzieJ. B.uprawiał truskawki. Na podstawie zgłoszonych dowodów nie sposób jednak ustalić od kiedy do kiedy oraz w zakresie jakich działek posiadaczem zależnym byłM. B.a od kiedy i również w jakim zakresie było nimi małżeństwoK..
Jak już wyżej wskazano, posiadanie zależne, nie prowadzi od zasiedzenia. Polskie prawo dopuszcza co prawda zmianę posiadania zależnego w samoistne. Jednakże taka zmiana winna być w sposób jednoznaczny zamanifestowana na zewnątrz, bowiem nie można tu uznać za wystarczającą samej intencji posiadacza (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 1998 roku, I CKN 538/97).
Okoliczności sprawy nie wskazują w ocenie Sądu jakiejś daty z którą można by przyjąć, że posiadanie zależne rodzinyK.zmieniło charakter na posiadanie samoistne.
Z całą pewności nie mogło to mieć jednak miejsce przed śmierciąJ. B., to jest przez 1993 rokiem. Z ustaleń faktycznych wynika, że do samej śmierciJ. B.faktycznie władał co najmniej częściądziałki (...)a 5 lat przed jego śmiercią jego zakres władania był większy, choć nie sposób ustalić jaki (były uprawy truskawek, zbóż).
Należy wskazać, że również po śmierciJ. B., co najmniej od 1998 roku małżeństwoK.płaciło podatki z nieruchomości, ale nadal nie ujawniło siebie jako podatników podatku rolnego i leśnego mimo że mogło to zrobić, gdyby uważało się za posiadaczy samoistnych.
Jak wyżej wskazano drugą przesłanką nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie jest odpowiednio długi, nieprzerwany, okres posiadania samoistnego nieruchomości.
Jak wyżej wskazano długość okresu zasiedzenia regulujeart. 172 k.c., który uzależnia konieczny do zasiedzenia okres od tego czy posiadacz wszedł w posiadanie nieruchomości w dobrej czy złej wierze.
Pojęcie dobrej wiary posiadania nie zostało zdefiniowane wkodeksie cywilnym.
W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że posiadaczem w dobrej wierze jest ten, kto władając rzeczą pozostaje w błędnym, ale usprawiedliwionym okolicznościami przeświadczeniu, że przysługuje mu określone prawo podmiotowe do rzeczy.
W złej wierze pozostaje ten, kto przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że prawo własności nie przysługuje jemu, a innej osobie. Tak, więc dobra wiarę posiadacza wyłącza zarówno wiedza o rzeczywistym stanie prawnym rzeczy, jak i niedbalstwo.
Przy ocenie dobrej albo złej wiary decydujący jest moment uzyskania posiadania. Jeżeli w chwili uzyskania posiadania samoistnego osoba była w dobrej wierze to nabywa nieruchomość w krótszym okresie czasu. Zła wiara następcza, która ujawni się po tym czasie, nie ma wpływu na wydłużeni terminu zasiedzenia.
Przenosząc powyższe rozważania na realia przedmiotowej sprawy stwierdzić należy stwierdzić, że nawet gdyby w chwili obecnej potraktować wnioskodawczynię lub jej rodziców jako posiadaczy samoistnych to w żadnym momencie nie można by ich potraktować jako posiadaczy którzy nabyli posiadanie w dobrej wierze. Nie ma żadnych podstaw faktycznych do przypuszczeń by osoby te mogły się zasadnie uważać za właścicieli nieruchomości.
Skoro tak, to by uwzględnić wniosek o zasiedzenie należałoby ustalić, że wnioskodawczyni i jej rodzice (art. 176 §1 k.c.) byli posiadaczami samoistnymi od co najmniej 17 kwietnia 1986 roku (30 lat wstecz od daty zamknięcia rozprawy w sprawie). Postępowanie dowodowe nie wykazało jednak by tak było. Twierdzenia o umowie z 1982 roku nie zostały udowodnione.
Dlatego też wniosek w całości należało oddalić.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu oart. 520 §3 k.p.c.uznając że interesy wnioskodawczyni która wniosek popierała oaz uczestników postępowaniaJ. Ś. (1)iR. B., którzy przeciwko wnioskowi oponowali były sprzeczne.
Wobec wyniku sporu oraz uwzględniając, że uczestnicy postępowania korzystali z jednego, tego samego pełnomocnika, Sąd zasądził na ich rzecz od wnioskodawczyni kwoty po 617 zł, zgodnie z §8 pkt 1 w związku z §6 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z dnia 28 września 2002 roku (Dz.U. z 2013 r. poz. 461 z późniejszymi zmianami), które obowiązywało w chwili wszczęcia postępowania w sprawie.
SSR Jarosław Janeczek