Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1786/16
Data wyroku: 2017-02-06 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: SSO A. Gocek
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VIII U 1786/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 10 czerwca 2016 roku (znak: ENS/20/021128907), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 3 czerwca 2016 roku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.odmówiłS. P.prawa do wcześniejszej emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 roku nie udowodnił wymaganego, co najmniej 15-letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze pomimo spełnienia przez wnioskodawcę pozostałych warunków. Organ rentowy zaliczył wnioskodawcy do zatrudnienia w szczególnych warunkach okres od dnia 8 grudnia 1975 roku do dnia 26 września 1976 roku oraz od dnia 5 października 1987 roku do dnia 31 grudnia 1998 roku w łącznym wymiarze 11 lat, 11 miesięcy i 24 dni. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjął za udokumentowany ogólny staż ubezpieczeniowy wnioskodawcy na dzień 1 stycznia 1999 roku w wymiarze 26 lat, 1 miesiąc i 14 dni, w tym 28 dni okresów nieskładkowych.
(decyzja k. 14-14 odwrót plik III akt ZUS)
W dniu 28 lipca 2016 roku (data wpływu do Sądu)S. P.złożył odwołanie od powyższej decyzji, uznając ją za krzywdzącą. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że wykonywana przez niego praca w okresie od 16 marca 1972 r. do 13 listopada 1975 r. oraz od 20 kwietnia 1978 r. do 30 września 1987 r. była pracą w warunkach szczególnych, w związku z czym był wypłacany dodatek do wynagrodzenia. Skarżący wniósł zaliczenie ww. okresu zatrudnienia jako pracy w warunkach szczególnych oraz o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie mu prawa do emerytury.
(odwołanie k. 2)
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie, podnosząc argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
(odpowiedź na odwołanie k. 3 – 3 odwrót)
W piśmie procesowym z dnia 27 września 2016 r. ustanowiony przez wnioskodawcę profesjonalny pełnomocnik będący radcą prawnym poparł wniesione odwołanie oraz wniósł o zasądzenie na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania odwoławczego według norm przepisanych.
(pismo procesowe pełnomocnika wnioskodawcy z dnia 27.09.2016 r. – k. 12-15/)
Na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 r. wnioskodawca precyzował, że domaga się zaliczenia do okresu pracy w warunkach szczególnych okresu jego zatrudnienia wPrzędzalniach (...)wŁ.od 20 kwietnia 1978 r. do 30 września 1987 r. na stanowisku smarownik.
(e-protokół z rozprawy z 17.11.2016 r., czas nagrania: 00:01:09 – 00:19:52, płyta CD k. 23)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaS. P.urodził się w dniu (...). W dniu 3 czerwca 2016 roku złożył wniosek o emeryturę, nie będąc członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
(okoliczność bezsporna, nadto wniosek – k. 1-4 plik III akt ZUS)
Wnioskodawca udokumentował 26 lat, 1 miesiąc i 14 dni ogólnego stażu pracy. Organ rentowy uznał za udowodniony okres pracy w warunkach szczególnych w łącznym wymiarze 11 lat, 11 miesięcy i 24 dni, w tym okres zatrudnienia wnioskodawcy od dnia 8 grudnia 1975 roku do dnia 26 września 1976 roku w Zawodowej Straży Pożarnej wŁ., od dnia 5 października 1987 roku do dnia 30 kwietnia 1998 r. w(...) Przedsiębiorstwie (...)wA.na stanowisku formierz maszynowy oraz od dnia 1 maja 1998 r. do dnia 31 grudnia 1998 roku w(...) Sp. z o.o.wA.na stanowisku ustawiacz form i formowacz wyrobów betonowych.
(okoliczność bezsporna)
W okresie od 20 kwietnia 1978 r. do 30 września 1987 r. (9 lat, 5 miesięcy i 10 dni)S. P.był zatrudniony wPrzędzalniach (...)wŁ.w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku smarownik.
(świadectwo pracy – k. 9 plik I akt ZUS, kopia legitymacji ubezpieczeniowej – k. 16-17)
W ramach tego zatrudnienia wnioskodawca początkowo zajmował się na oddziale przędzalni zszywaniem przerwanych pasów wrzecionowych. Po przyjściu do pracy wnioskodawca wchodził pomiędzy maszyny dziewiarskie i zszywał przerwane paski między maszynami aby puścić w bieg wrzeciona. W późniejszym czasie, po latach 80-tych, zakres obowiązków wnioskodawcy uległ poszerzeniu – powierzono mu dodatkowo konserwację łożysk w naprężaczach. Wymiana uszkodzonego łożyska polegała na jego odkręceniu, założeniu w jego miejsce nowego łożyska i jego przykręceniu. Oprócz tego wnioskodawca smarował łożyska w maszynach, aby nie uległy zatarciu.
(zeznania wnioskodawcy – e-protokół z rozprawy z 17.11.2016 r., czas nagrania: 00:01:09 – 00:19:52 - płyta CD k. 23 w zw. z e-protokołem z rozprawy z 12.01.2017 r., czas nagrania: 00:35:16 – 00:37:28 - płyta CD k. 40)
Czynności te wnioskodawca wykonywał na hali produkcyjnej działu przędzalnia - nie miał dodatkowego wydzielonego pomieszczenia.
(zeznania wnioskodawcy – e-protokół z rozprawy z 17.11.2016 r., czas nagrania: 00:01:09 – 00:19:52 - płyta CD k. 23 w zw. z e-protokołem z rozprawy z 12.01.2017 r., czas nagrania: 00:35:16 – 00:37:28 - płyta CD k. 40; zeznania świadkaK. P. (1)- e-protokół z rozprawy z 12.01.2017 r., czas nagrania: 00:16:37 – 00:23:51 - płyta CD k. 40)
Podczas wykonywania przez wnioskodawcę czynności konserwacyjnych wyłączona była tylko konserwowana maszyna. Pozostałe maszyny i urządzenia były włączone i pracowały.
(zeznania wnioskodawcy – e-protokół z rozprawy z 17.11.2016 r., czas nagrania: 00:01:09 – 00:19:52 - płyta CD k. 23 w zw. z e-protokołem z rozprawy z 12.01.2017 r., czas nagrania: 00:35:16 – 00:37:28 - płyta CD k. 40; zeznania świadkaK. P. (1)- e-protokół z rozprawy z 12.01.2017 r., czas nagrania: 00:16:37 – 00:23:51 - płyta CD k. 40; zeznania świadkaK. P. (2)- e-protokół z rozprawy z 12.01.2017 r., czas nagrania: 00:23:52 – 00:29:04 - płyta CD k. 40)
Wnioskodawca początkowo pracował w systemie na trzy zmiany, później na dwie, a w końcu na jedną zmianę. W latach 1984 – 1987 wnioskodawca wykonywał pracę na nocną zmianę. Wtedy oddziały przędzalni nie były czynne, a maszyny były unieruchomione chyba, że wyjątkowo była potrzebna produkcja. Od roku 1983, w związku z likwidacją w zakładzie pracy stanowisk pracy konserwatorów, wnioskodawca – w razie potrzeby - pomagał przy pracy elektrykowi.
(zeznania wnioskodawcy – e-protokół z rozprawy z 17.11.2016 r., czas nagrania: 00:01:09 – 00:19:52 - płyta CD k. 23 w zw. z e-protokołem z rozprawy z 12.01.2017 r., czas nagrania: 00:35:16 – 00:37:28 - płyta CD k. 40)
Wnioskodawca nie był oddelegowany do innych czynności.
(zeznania wnioskodawcy – e-protokół z rozprawy z 17.11.2016 r., czas nagrania: 00:01:09 – 00:19:52 - płyta CD k. 23 w zw. z e-protokołem z rozprawy z 12.01.2017 r., czas nagrania: 00:35:16 – 00:37:28 - płyta CD k. 40; zeznania świadkaK. P. (1)- e-protokół z rozprawy z 12.01.2017 r., czas nagrania: 00:16:37 – 00:23:51 - płyta CD k. 40)
WPrzędzalniach (...)wŁ.nie było przestojów w pracy zakładu.
(zeznania wnioskodawcy – e-protokół z rozprawy z 17.11.2016 r., czas nagrania: 00:01:09 – 00:19:52 - płyta CD k. 23 w zw. z e-protokołem z rozprawy z 12.01.2017 r., czas nagrania: 00:35:16 – 00:37:28 - płyta CD k. 40)
Mogło się zdarzyć tak, że raz na pół roku wystąpiła przerwa w produkcji trwająca godzinę lub dwie.
(zeznania świadkaK. P. (1)- e-protokół z rozprawy z 12.01.2017 r., czas nagrania: 00:16:37 – 00:29:04 - płyta CD k. 40)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentacji osobowej ze spornego okresu pracy wnioskodawcy wPrzędzalniach (...)wŁ.obejmującej świadectwo pracy oraz kopię legitymacji ubezpieczeniowej, jak i osobowych źródeł dowodowych w postaci zeznań wnioskodawcy oraz świadkówK. P. (1)iK. P. (2), pracujących z wnioskodawcą w spornym okresie zatrudnienia, a zatem posiadających wiedzę odnośnie charakteru zatrudnienia wnioskodawcy i rodzaju wykonywanych przez niego czynności.
Sąd pominął zeznania świadkaZ. P.wobec ich nieprzydatności dla ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia faktów a także z uwagi na ich sprzeczność z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w zakresie dotyczącym stanowiska, na jakim wnioskodawca był zatrudniony wPrzędzalniach (...)wŁ.. ŚwiadekZ. P.zeznała bowiem, że wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku wózkarza podczas, gdy z treści świadectwa pracy, legitymacji ubezpieczeniowej wnioskodawcy oraz zeznań pozostałych świadków i samego wnioskodawcy wynika, że był on zatrudniony na stanowisku smarownika.
Pozostałym zgromadzonym dowodom Sąd w całości dał wiarę. Zeznania pozostałych świadków – osób obcych wobec wnioskodawcy i niezainteresowanych bezpośrednio rozstrzygnięciem sprawy na korzyść którejkolwiek ze stron, a jednocześnie pracowników tego samego zakładu pracy i w tym samym czasie, co wnioskodawca, w ocenie Sądu nie budzą wątpliwości przy ocenie ich wiarygodności. Nie są one wewnętrznie sprzeczne, ani sprzeczne z zeznaniami wnioskodawcy, czy też z treścią załączonych do akt sprawy dokumentów; przeciwnie – są spójne, jasne, logiczne, kompletne i korespondują z pozostałym materiałem dowodowym.
Również zgromadzonym w toku postępowania dowodowego dokumentom Sąd przyznał w pełni walor wiarygodności uznając, że mogą one stanowić podstawę ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie. Ich prawdziwość i rzetelność nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania, zaś Sąd nie znalazł podstaw do podważenia ich wiarygodności z urzędu. Z uwagi na niesporność ustalonego stanu faktycznego sprawy Sąd uznał ww. materiał dowodowy, wskazujący rodzaj obowiązków i czynności zawodowych wykonywanych przezS. P.w okresie zatrudnienia wPrzędzalniach (...)wŁ.od 20 kwietnia 1978 r. do 30 września 1987 r. za wystarczający do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie i jako takie skutkuje zmianą zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z treściąart. 184 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2016 roku, poz.887 – j.t. ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Stosownie do treści art. 184 ust. 2 ww. ustawy, emerytura, o której mowa w ust.1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Prawo do emerytury na podstawie art. 184 ww. ustawy przysługuje ubezpieczonemu, który na dzień wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1999 roku) spełnił określone w niej wymogi stażowe, a po tej dacie osiągnął wymagany wiek, niezależnie od tego czy w chwili osiągnięcia tego wieku wykonywał pracę w szczególnych warunkach, czy wykonywał inną pracę i czy pozostawał w zatrudnieniu.
Zgodnie zart. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki: osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 65 lat (dla mężczyzn), oraz mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat (dla mężczyzn).
Definicja ustawowa „pracy w szczególnych warunkach” została zawarta w art. 32 ust. 2 ww. ustawy o emeryturach i rentach. Zgodnie z tym przepisem, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Stosownie do treści art. 32 ust. 4 ww. ustawy wiek emerytalny, o którym mowa wust. 1rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki na podstawie którym osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Za dotychczasowe przepisy (w rozumieniu art. 32 ust. 4 ww. ustawy) należy uważać przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43), ale wyłącznie w zakresie regulowanym przez ww. ustawę o emeryturach i rentach, a więc co do wieku emerytalnego, rodzaju prac lub stanowisk oraz warunków, na jakich osobom wykonującym prace określone w ust.2 i ust.3 art. 32 tej ustawy przysługuje prawo do emerytury (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 roku, III ZP 30/01, OSNAP 2002/10/243 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 roku, II UK 31/09, Lex nr 559949). Pracę taką pracownik musi wykonywać stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku (§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze), aby nabyć prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym.
Według treści§ 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudniania” uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia. Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn;

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Powołany wykaz wskazuje wszystkie te prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego.
W świetle § 2 ust. 1 tegoż rozporządzenia oraz zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym powyższe okoliczności pracownik jest obowiązany udowodnić (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 grudnia 1997 r. II UKN 417/97– (...)i US(...)i wyrok Sądu Najwyższego z 15 listopada 2000 r. II UKN 39/00 Prok. i Prawo(...)).
Stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia okresy takiej pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według określonego wzoru, lub świadectwie pracy.
Prawo do emerytury przewidziane w art. 184 w związku z art. 32 ustawy emerytalnej ma charakter wyjątkowy, jest odstępstwem od ogólnej reguły dotyczącej warunków przechodzenia na emeryturę, a zatem właściwe przepisy muszą być wykładane w sposób ścisły. Niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca, prowadząca w konsekwencji do wypaczenia idei, że emerytura w wieku wcześniejszym jest wynikiem pracy w obciążających dla zdrowia warunkach. Wykonywanie pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy oznacza, że pracownik nie ma powierzonych innych obowiązków jak tylko te, które dotyczą pracy w szczególnych warunkach. Istotnym warunkiem przyznania świadczenia z tytułu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach jest stwierdzenie w ramach pełnego wymiaru czasu pracy oddziaływania szkodliwych warunków na organizm pracownika.R.legis instytucji przewidzianej w art. 32 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS opiera się na założeniu, że praca wykonywana w szczególnych warunkach przyczynia się do szybszego obniżenia wydolności organizmu, stąd też osoba wykonująca taką pracę ma prawo do emerytury wcześniej niż inni ubezpieczeni.
Środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest - w myśl § 2 ust. 2 - świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawione według określonego wzoru lub świadectwo pracy, w którym zakład pracy stwierdza charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach. Regulacja § 2, statuująca ograniczenia dowodowe i obowiązująca w postępowaniu przed organem rentowym, nie ma zastosowania w postępowaniu odwoławczym przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji okoliczność i okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach sąd uprawniony jest ustalać także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy, w tym nawet zeznaniami świadków (uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 1985 roku, III UZP 5/85, Lex 14635, uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984 roku III UZP 6/84, Lex 14625; wyrok Sądu Najwyższego z 30 marca 2000 r. II UKN 446/99, Lex 48778). Zaliczenie nieudokumentowanych okresów składkowych do uprawnień oraz wzrostu świadczeń emerytalno-rentowych wymaga dowodów niebudzących wątpliwości, spójnych i precyzyjnych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 1998 roku, II UKN 440/97, Lex 34199). W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wyłączone jest, stosownie do treściart. 473 §1 k.p.c., zastosowanie przepisów ograniczających dopuszczalność dowodów ze świadków i przesłuchania stron (art. 246 i 247 k.p.c.). W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dopuszczalne jest wykazywanie wszelkimi dowodami okoliczności od których zależą uprawnienia do świadczeń, z ubezpieczenia społecznego, także gdy z dokumentów wynika co innego. W orzecznictwie (wyroki Sądów Apelacyjnych: wS.z dnia 20 września 2012 roku, III AUa 374/12 Lex 1223476, wŁ.z dnia 3 kwietnia 2013 roku, III AUa 1267/12 - Lex 1312036, wB.z dnia 17 kwietnia 2013 roku, III AUa 10430/12 - Lex 1314677) przyjmuje się, że „dowód tylko z zeznań świadków, z uwagi na szczególny i wyjątkowy charakter prawa do emerytury w obniżonym wieku, nie może przesądzać o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach, zwłaszcza, gdy fakty wynikające z zeznań świadków nie znajdują potwierdzenia w dokumentacji pracowniczej. Inaczej mówiąc moc dowodowa zeznań świadków, jest tak niska, że dowody z zeznań świadków nie spełniają wymogu dowodów pewnych, jednoznacznych i precyzyjnych. Z tej zatem przyczyny na takich dowodach nie można oprzeć orzeczenia pozytywnego dla strony.” W tej kategorii spraw podkreśla się, że same zeznania świadków czy ubezpieczonego, gdy nie znajdują potwierdzenia w dokumentach pracowniczych, nie stanowią miarodajnego dowodu pracy w szczególnych warunkach.
Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do ww. rozporządzenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2001 roku, sygn. II UKN 598/00, Lex nr 79840, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2009 roku sygn. I PK 194/08, Lex nr 653420). Nie jest natomiast dopuszczalne uwzględnianie przy ustalaniu okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wymaganych do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika, przez co tak zatrudniony nie spełniał koniecznego warunku dla uzyskania wcześniejszych uprawnień emerytalnych, jakim było stałe wykonywanie pracy szkodliwej w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na zajmowanym stanowisku pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2008 r. sygn. II UK 306/07 Lex 528599).
Należy również wskazać, że świadectwo pracy w warunkach szczególnych wydane pracownikowi przez pracodawcę z zachowaniem warunków przewidzianych normą § 2 ww. rozporządzenia stanowi domniemanie i podstawę do przyjęcia, iż okres pracy w nim podany jest okresem pracy w warunkach szczególnych. Samo jednakże posiadanie świadectwa pracy potwierdzającego wykonywanie zatrudnienia w warunkach szczególnych organu rentowego nie wiąże i nie przesądza automatycznie o przyznaniu świadczenia emerytalnego na podstawieart. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach w postępowaniu sądowym traktuje się jako dokument prywatny w rozumieniuart. 245 k.p.c., który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki może być więc weryfikowany pod kątem prawdziwości wskazanych w nim faktów (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 4 listopada 2008 roku sygn. III AUa 3113/08, Lex nr 552003; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 30 listopada 2006 roku sygn. III AUa 466/06, opubl: Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Katowicach rok 2007, Nr 3, poz. 8; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 24 września 2008 roku sygn. III AUa 795/08, opubl: Orzecznictwo Sądów ApelacjiB.rok 2008, Nr 4, str. 60). Sąd nie jest zatem w żaden sposób związany oceną charakteru zatrudnienia pracownika dokonaną przez pracodawcę w wystawionym pracownikowi świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Ma ono służyć jedynie celom dowodowym. Dokument ten podlega co do swojej wiarygodności i mocy dowodowej takiej samej ocenie, jak każdy inny dowód (art. 233 § 1 k.p.c.) – vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. I UK 316/08, LEX nr 707858, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2011r., sygn. akt III UK 213/10, LEX nr 950436).
W przedmiotowym stanie faktycznym nie budzi wątpliwości fakt, iż wnioskodawca spełnia przesłanki ustawowe co do: wieku – wnioskodawca ukończył 60 lat w dniu 26 grudnia 2015 roku, braku członkostwa w otwartym funduszu emerytalnym oraz wymaganych na dzień 1 stycznia 1999 roku okresów składkowych i nieskładkowych – legitymuje się ogólnym stażem pracy w wymiarze 26 lat, 1 miesiąc i 14 dni. W ocenie Sądu – wbrew stanowisku organu rentowego - wnioskodawca spełnia również warunek, co do posiadania 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Regulacja §2, statuująca ograniczenia dowodowe i obowiązująca w postępowaniu przed organem rentowym, nie ma zastosowania w postępowaniu odwoławczym przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji okoliczność i okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach Sąd uprawniony jest ustalać także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy, w tym zeznaniami świadków (por. uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 1985 r. sygn. III UZP 5/85 – LEX 14635, uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984 r. III UZP 6/84 – LEX 14625).
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na okoliczność pracy wykonywanejprzez wnioskodawcę w szczególnych warunkach dopuścił dowód z zeznań świadkówi z przesłuchania wnioskodawcy oraz przeprowadził dowód z dokumentacji osobowej ze spornego okresu zatrudnienia.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż precyzując swoje stanowisko na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 r. wnioskodawca ostatecznie nie wniósł o zaliczenie do okresu pracy w warunkach szczególnych okresu jego zatrudnienia od dnia 16 marca 1972 r. do dnia 13 listopada 1975 r. Sąd nie oceniał zatem tego okresu.
Jednocześnie nie mogło ujść uwadze sądu, że do uzyskania prawa do emerytury wnioskodawcy brakuje 3 lat i 6 dni pracy w warunkach szczególnych.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w okresie zatrudnienia wPrzędzalniach (...)wŁ.od 20 kwietnia 1978 r. do 30 września 1987 r. (9 lat, 5 miesięcy i 10 dni) na stanowisku smarownikS. P.wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy prace na hali produkcyjnej przy urządzeniach przędzalniczych na oddziale, w którym jako podstawowe wykonywane były prace przy produkcji wyrobów włókienniczych.
Wnioskodawca początkowo zajmował się na oddziale przędzalni zszywaniem przerwanych pasów wrzecionowych. Po przyjściu do pracy wnioskodawca wchodził pomiędzy pracujące maszyny dziewiarskie i zszywał przerwane paski (taśmy) między maszynami aby puścić w bieg wrzeciona. W późniejszym czasie wnioskodawcy powierzono również konserwację łożysk w naprężaczach. Wnioskodawca smarował łożyska w maszynach przędzalniczych, aby nie uległy zatarciu oraz wymieniał uszkodzone łożyska. Wymiana uszkodzonego łożyska polegała na jego odkręceniu, założeniu w jego miejsce nowego łożyska i jego przykręceniu. Czynności te wnioskodawca wykonywał tylko i wyłącznie na hali produkcyjnej działu przędzalnia - nie miał dodatkowego wydzielonego pomieszczenia. Podczas wykonywania przez wnioskodawcę czynności konserwacyjnych wyłączona była tylko konserwowana maszyna. Pozostałe maszyny i urządzenia były włączone i pracowały. WPrzędzalniach (...)wŁ.nie było przestojów w pracy zakładu. Jedynie sporadycznie (raz na pół roku) mogła wystąpić przerwa w produkcji trwająca godzinę lub dwie. Do końca 1982 r. wnioskodawca nie był oddelegowany do innych czynności. Dopiero od roku 1983, w związku z likwidacją w zakładzie pracy stanowisk pracy konserwatorów, wnioskodawca – w razie potrzeby - pomagał również przy pracy elektrykowi.
Analiza treści wykazu A do powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia7 lutego 1983 roku wskazuje, że wykonywane przez wnioskodawcę prace odpowiadają pracom wymienionym w Dziale XIV (zatytułowanym „Prace różne”) pod poz. 25 (bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie) w zw. z Działem VII (“W przemyśle lekkim”) poz. 1 (“Obróbka surowców włókienniczych i ich przędzenie”) jako prace w szczególnych warunkach.
Przy kwalifikacji pracy wykonywanej przez wnioskodawcę w spornym okresie wPrzędzalniach (...)wŁ., jako pracy w warunkach szczególnych, pomocnicze znaczenie ma również branżowe (odpowiednie dla branży przemysłu, w której działalność prowadził ww. zakład) zarządzenie Nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z 7 lipca 1987 r. (Dz.Urz.MG.1987.4.7). W dziale XIV załącznika A do ww. zarządzenia (zatytułowanym „Prace różne”) pod poz. 25 (zatytułowaną „Bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie”) w punkcie 1 wymienione są stanowiska pracy, na których prace wykonywane są stale i bezpośrednio przy stanowiskach wymienionych w wykazie. Nadto w dziale VII (“W przemyśle lekkim”) poz. 1 (“Obróbka surowców włókienniczych i ich przędzenie”) jako prace w szczególnych warunkach wymienione są prace na stanowisku łączarz taśm i zwojów (pkt 7) oraz konserwator maszyn i urządzeń (pkt12).
Ustalenia poczynione w toku postępowania prowadzą do wniosku, iż wnioskodawca w ramach zatrudnienia wPrzędzalniach (...)wŁ.na stanowisku smarowacz wykonywał, co prawda, prace w warunkach szczególnych jednak nie odbywało się to stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Do takiej pracy nie można bowiem zaliczyć okresu zatrudnienia wnioskodawcy w ww. zakładzie pracy w latach 1984 – 1987 (4 lata), kiedy to wykonywał on pracę na nocnej zmianie. Jak bowiem ustalił Sąd, w czasie nocnej zmiany oddziały przędzalni nie były czynne, a maszyny były unieruchomione chyba, że wyjątkowo była potrzebna produkcja. Oznacza to, że w tym okresie zatrudnienia wnioskodawcy nie świadczył on pracy w warunkach niekorzystnego oddziaływania wynikającego z pozostawania w otoczeniu maszyn i urządzeń produkcyjnych oddziału przędzalni będących w ruchu.
Na ostateczną ocenę sądu wpłynął jednak brak do wymaganego ustawą 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych jedynie 3 lat i 6 dni okresów takiej pracy wnioskodawcy oraz kolejne ustalenie, z którego wynikało, iż od początku zatrudnienia wPrzędzalniach (...)wŁ., tj. od 20 kwietnia 1978 r. aż do końca 1983 r. (5 lat, 7 miesięcy i 11 dni) wnioskodawca wykonywał pacę w porze dziennej, kiedy oddział przędzalni (i znajdujące się na tym oddziale maszyny i urządzenia) pozostawał w ruchu. Podczas wykonywania przez wnioskodawcę czynności polegających na zszywaniu (łączeniu) przerwanych pasków (taśm) między maszynami (aby puścić w bieg wrzeciona) oraz czynności związanych ze smarowaniem lub wymianą łożysk wyłączona była tylko maszyna przy której wnioskodawca dokonywał czynności, natomiast pozostałe maszyny i urządzenia pozostawały w ruchu.
Powyższe ustalenie prowadzi do wniosku, iż w okresie zatrudnienia wPrzędzalniach (...)wŁ.od 20 kwietnia 1978 r. aż do końca 1983 r. (5 lat, 7 miesięcy i 11 dni) wnioskodawca wykonywał pracę w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Mając powyższe na uwadze oraz fakt, że organ rentowy uznał za udowodniony okres pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych w łącznym wymiarze 11 lat, 11 miesięcy i 24 dni, uzasadnione jest przyjęcie, że w odniesieniu do wnioskodawcy spełniona została również przesłanka posiadania co najmniej 15-letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych.
Z uwagi na to, że – jak wskazano wcześniej –S. P.posiada również wymagany ogólny co najmniej 25 letni staż pracy, ukończył wymagany wiek oraz nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, należy stwierdzić, że spełnia on wszystkie warunki konieczne dla nabycia prawa do wcześniejszej ze względu na wiek emerytury.
Na podstawieart. 100 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprawo do emerytury powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do jej nabycia.
Zgodnie zaś z art. 129 ust. 1 świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Wnioskodawca wymagany przepisami wiek 60 lat osiągnął w dniu 26 grudnia 2015 roku jednak z wnioskiem o emeryturę wystąpił dopiero w dniu 3 czerwca 2016 roku.
Z tego względu Sąd Okręgowy, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałS. P.prawo do emerytury od dnia 1 czerwca 2016 roku, orzekając jak w punkcie 1. wyroku.
O kosztach procesu Sąd Okręgowy rozstrzygnął w punkcie 2. wyroku stosownie do wyników postępowania i na podstawieart. 98 k.p.c.zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.na rzeczS. P.kwotę 360 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika procesowego skarżącego Sąd ustalił na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 roku , poz.1804).

ZARZĄDZENIE
odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć organowi rentowemu, wypożyczając akta rentowe.
/RP/(k)