Sąd Rejonowy w Nowym Targu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 444/14
Data wyroku: 2017-10-31 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Przemysław Mościcki
Słowa kluczowe: Droga konieczna
Podstawa prawna: sart. 145 k.c.

Sygn. akt I Ns 444/14

POSTANOWIENIE
Dnia 31 października 2017 r.
Sąd Rejonowy w Nowym Targu I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący:  SSR Przemysław Mościcki
Protokolant:  starszy protokolant sądowyH. K.
po rozpoznaniu w dniu 31 października 2017 r. w Nowym Targu
na rozprawie
sprawy z wnioskuS. S. (1),C. S.
z udziałemF. M.,S. M.,K. K. (1),D. S. (1),E. S.,K. S. (1)
o ustanowienie drogi koniecznej

postanawia

I
ustanowić na rzecz każdoczesnego właściciela działek ewid. nr(...)i(...), położonych wR., gminaC., służebność drogi koniecznej przejazdu, przechodu i przegonu od drogi publicznej oznaczonej jakodziałka nr (...)podziałkach (...)szlakiem oznaczonym w opinii geodety mgr inż.B. W. (1)z 10.12.2016 r. jako wariant II linią przerywaną koloru czerwonego i punktami G1-H1-I1-K1-C-B-A-G1 oraz B1-A1-G-H-I-J-K-D1;

II
tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności zasądzić solidarnie odS. S. (1)iC. S.na rzecz:

a
K. S. (1)kwotę 1.768,46 zł (jeden tysiąc siedemset sześćdziesiąt osiem złotych 46/100);

b
K. K. (1)kwotę 1.621,22 zł (jeden tysiąc sześćset dwadzieścia jeden złotych 22/100);

c
F. M.kwotę 365 zł (trzysta sześćdziesiąt pięć złotych);

d
S. M.kwotę 365 zł (trzysta sześćdziesiąt pięć złotych);

e
D.iE. S.solidarnie kwotę 7.302,03 zł (siedem tysięcy trzysta dwa złote 03/100);

III
koszty postępowania między stronami wzajemnie znieść;

IV
nakazać ściągnąć od wnioskodawcówS. S. (1)iC. S.solidarnie na rzecz Skarbu Państwa – Sądu RejonowegowN.kwotę 1.493,36 zł (jeden tysiąc czterysta dziewięćdziesiąt trzy złote 36/100) tytułem wydatków.

SSR Przemysław Mościcki
Sygn. akt I Ns 444/14

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 31 października 2017 r.
S.iC. S.wnieśli o ustanowienie drogi koniecznej na rzecz każdoczesnych właścicieli działek ewid. nr(...)i(...)położonych wR., w taki sposób, aby doszło do poszerzenia już istniejącego szlaku drożnego o 2 metry, gdyż dotychczas istniejąca służebność podziałce (...)jest niewystarczająca.
Według wersji wskazanej we wniosku nowa służebność miałaby biec pasem o szerokości dwóch metrów wzdłuż południowej granicydziałek (...)(uczestnikówF. M.iS. M.),(...)(uczestnikaK. K. (1)),(...)(uczestnikówD.iE. S.).
W odpowiedzi na wniosek uczestnicyD.iE. S.wskazali wariant, który miałby pomijać ich działkę (k. 41 i nast.) ze względu na elementy zabudowy tam się znajdujące. Wariant ten miałby wykorzystywać częściowo działkęK. S. (1)nr(...). W toku sprawy uczestnicy sprecyzowali, że domagają się ustanowienia drogi według wariantu III wskazanego w opinii biegłegoB. W.z 10 grudnia 2016 r., który omijadziałkę (...)kosztemdziałki (...)(k. 259 i nast.). Ostatecznie w piśmie z 25 sierpnia 2017 r. poparli wariant I (k. 282).
UczestniczkaK. S. (1)wyraziła zgodę na wariant proponowany przez uczestnikówS., aby poszerzyć drogę kosztem jej nieruchomości o dodatkowy metr za wynagrodzeniem w wysokości 10.000 zł (k. 71-72).
Ostatecznie na rozprawie w dniu 31 października 2017 r. wnioskodawcy i uczestnicy uzgodnili ustanowienie służebności według tzw. wariantu II, który obejmowałdziałki (...)(uczestnikówF. M.iS. M.),(...)(uczestnikaK. K. (1),(...)(uczestnikówD.iE. S.),(...)(uczestniczkiK. S. (1)), według wskazania opinii biegłegoB. W.(k. 315).
Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:
S.iC. S.są właścicielami nieruchomości składającej się z działek ewid.(...)i(...), położonych wR., objętychksięgą wieczystą (...). Nieruchomość ta posiada drogę służebną o szerokości dwóch metrów, biegnącą wzdłuż północnej granicydziałki (...), stanowiącej własnośćK. S. (1), objętejksięgą wieczystą (...). Służebność ta została ustanowiona postanowieniem tut. Sądu z 21 października 1974 r., sygn. akt Ns 355/74.
dowód: odpisKW (...)– k. 7-10, wypis z rej.gr. – k. 25, odpis postanowienia Ns 355/74 i wykaz zmian – k. 30-32.
Działka (...)stanowi współwłasność uczestnikówF. M.iS. M.
dowód: odpisKW (...)– k. 11-26, wypis z rej. gr. – k. 27.
Działka (...)stanowi własność uczestnikaK. K. (1).
dowód: odpisKW (...)– k. 17-21, wypis z rej. gr. – k. 28.
Działka (...)stanowi własność uczestnikówD.iE. S..
dowód: odpisKW (...)– k. 22-24, wypis z rej. gr. – k. 29.
Działka (...)stanowi własność uczestniczkiK. S. (1).
dowód: odpisKW (...)– k. 49-54, wypis z rej. gr. – k. 48.
W terenie do nieruchomości wnioskodawcy przebiega już urządzona droga o szerokości 2-2,5 metra utwardzona tłuczniem i kamieniami. Po południowej stronie tej drogi znajduje się posesjaK. S. (1), po której zachodniej stronie znajdują się jej zabudowania mieszkalno-gospodarcze. W dalszej części działki, tj. w kierunku wschodnim do południowej krawędzi drogi przylega drewutnia – wiata na drewno uczestniczkiK. S. (1).
UczestniczkaK. S. (1)podczas oględzin wyraziła gotowość usunięcia tej wiaty.
Urządzona droga w terenie nie pokrywa się na całej długości z pasem szerokości dwóch metrów przy północnej granicydziałki (...). W części zachodniej, tj. od punktu B do A na mapie biegłegoB. W.faktycznie droga żwirowa skręca w kierunku południowym, natomiast północna granica ewidencyjnadziałki (...)skręca w kierunku północnym. Natomiast na wschód od punktu B poprzez punkty C-D-E aż do F północna krawędź drogi praktycznie pokrywa się z granicą ewid.działki (...), co jest zgodne z danymi graficznymi z mapy ewidencyjnej w skali 1:2880.
dowód: protokół oględzin – k. 91, opinia biegłegoB. W.wraz z mapą sytuacyjną – k. 101.
Po północnej stronie drogi – od stronydziałki (...)uczestnikówM.,(...)uczestnikaK. K. (1)oraz(...)uczestnikówS.znajduje się skarpa. Ponadto nadziałce (...)znajduje się skrzynka elektryczna.
dowód: protokół oględzin – k. 91
Na rozprawie w dniu 31 października 2017 r. wymienieni uczestnicy zawarli ugodę, na podstawie którejD.iE. S.upoważniliS.iC. S.do usunięcia skrzynki elektrycznej i prowadzących do niej kabli zdziałki (...)z części, która zostanie objęta służebnością drogową. Ponadto uczestnicy posiadający działki po północnej stronie istniejącej drogi upoważnili wnioskodawców do wykonania prac ziemnych na ich działkach polegających na niwelacji skarpy i wykonaniu oraz utwardzeniu drogi zgodnie ze służebnością drogową według wariantu II wskazanego w opinii biegłegoB. W.z 10 grudnia 2016 r. oraz zabezpieczenia tej skarpy przed jej osuwaniem według standardów przewidzianych dla tego rodzaju prac.
dowód: ugoda – k. 316.
W sprawie przedstawiono trzy warianty przebiegu służebności:
-wariant I: oznaczony linią przerywaną koloru jasnoczerwonego i punktami A2-B2-C2 i A-B-C na mapie biegłegoB. W.z 10 grudnia 2015 r. (k. 221). Wariant ten ma szerokość dwóch metrów i przebiega wzdłuż południowych granicdziałek (...). Razem ze służebnością ustanowioną postanowieniem z 21 października 1974 r. w sprawie Ns 355/74 stanowiłby pas służebny o szerokości 4 metrów. Jednakże w terenie w części zachodniej istniałyby dwa ślady drogowe: jeden według nowej służebności zawartej w polu wariantu I, drugi stanowiący faktycznie istniejącą w terenie drogi. Pomiędzy tymi szlakami znajdowałby się pas gruntu stanowiący trójkąt wyznaczony punktami A-B-A2, objęty służebnością z 1974 r., ale w praktyce nie będący urządzoną drogą. Sam wariant I przebiegałby po istniejącej skarpie, która wymagałaby niwelacji.
Wariant ten obciąża powierzchnię działek:(...)– 21 m2,(...)– 23 m2,(...)– 55 m2.
-wariant II: obejmuje faktycznie przebiegający w terenie szlak drożny, ma szerokość 4,5 metra. Oznaczony jest na mapie biegłegoB. W.z 10 grudnia 2015 r. (k. 221) kolorem ciemnoczerwonym i zawiera się między punktami G1-H1-I1-J1-K1-C-B-A-G1 oraz – po uwzględnieniu ustanowionej już służebności – obejmuje teren położony na południe od niej w świetle istniejącego szlaku drożnego oznaczony punktami G-H-I-J-K-C1-B1-A1-G.
Wariant ten obciąża powierzchnię działek:(...)– 9 m2,(...)– 20 m2,(...)– 64 m2oraz(...)– 1.768,46 m2.
-wariant III: zaproponowany przez uczestnikówS., omijający ich działkę, kosztemdziałki (...), zawarty jest na mapie biegłegoB. W.z 10 grudnia 2015 r. (k. 221) pomiędzy punktami A1-B1-C1-D1-D5-B5-I-H-G. Wariant ten obejmuje powierzchnię 53 m2działki (...)oraz zdziałek (...)m2i(...)– 20 m2.
dowód: opinia biegłegoB. W.z 10.12.2015 – k.219-222.
Według opinii biegłejJ. M.najbardziej optymalny jest wariant II, który na całej długości nawiązuje do istniejącej w terenie drogi, do której przylega i z którą tworzy jednolity pas gruntu o szerokości 4,5 metra. Posiada on optymalną szerokość, lepiej wpasowuje się w istniejący przepust przy zjeździe na drogę powiatową, w mniejszym stopniu absorbuje część niewielkiejdziałki (...), posiadającej najmniejszą powierzchnię ze wszystkich działek obciążonych, co prowadzi do pożądanego zmniejszenia zminimalizowania obciążenia tej działki. Wariant I jest oderwany od istniejącej w terenie drogi, zwłaszcza w zachodnim jej odcinku, gdzie służebność rozdwaja się na dwa pasy jezdne, co będzie generowało niepotrzebne rozszerzenie szlaku. Istniejąca dotychczas droga w terenie jest niewystarczająca dla użytkowników działek, gdyż m.in. prowadzi do siedliska czynnego gospodarstwa rolnego, do którego dojeżdżają pojazdy i maszyny rolnicze, często o dużych i nietypowych gabarytach; szlak nie zapewnia też dojazdu wozom bojowym straży pożarnej, wozu asenizacyjnego, samochodu ciężarowego z materiałami budowlanymi itp. Ponadto wzdłuż drogi znajduje się skarpa utrudniająca przejazd oraz utrudniająca widoczność dla zbilżających się w kierunku ruchliwej drogi powiatowej. Poszerzenie szlaku zwiększy bezpieczeństwo przejazdów, zwłaszcza w warunkach zimowych. Droga powinna być szersza niż istniejąca dlatego, aby zapewnić przejazd pojazdom rolniczym i należy pozostawić koło niej jeszcze rezerwę około pół metra, co zabezpieczy pojazdy przed skutkami ewentualnych zdarzeń drogowych.
dowód: opinia biegłegoJ. M.– k. 171-172.
Według wariantu I wysokość wynagrodzenia za ustanowienie służebności wynosi:
- dladziałki (...)(ucz.M.) – 1.702,29 zł;
- dladziałki (...)(K. K.) – 1.864,41 zł;
- dladziałki (...)(ucz.S.) – 6.275,18 zł.
Według wariantu II wysokość wynagrodzenia za ustanowienie służebności wynosi:
- dladziałki (...)(ucz.M.) – 729,55 zł;
- dladziałki (...)(K. K.) – 1.621,22 zł;
- dladziałki (...)(ucz.S.) – 7.302, 03 zł;
- dladziałki (...)(K. S.) – 1.768,46 zł.
dowód: opinie biegłegoJ. M.– k. 286.
Według wariantu III wysokość wynagrodzenia za ustanowienie służebności wynosi:
- dladziałki (...)(K. S.) - 4.278,53 zł;
- dladziałki (...)(ucz.M.) – 729,55 zł;
- dladziałki (...)(K. K.) – 1.621,22 zł.
dowód: opinia biegłegoJ. M.– k. 268.
Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów. Miarodajne były opinie biegłegoJ. M., tak pierwsza, w której biegły wskazywał na uwarunkowania wariantu pierwszego i drugiego, a w szczególności jakimi przewagami charakteryzuje się wariant drugi w stosunku do wariantu pierwszego; jak również pozostałe dwie opinie, w których biegły wskazał wartość wynagrodzeń za ustanowienie służebności. Opinie te były jasne, nie budziły wątpliwości, nie zostały w żaden sposób zakwestionowane.
Sąd uznał za miarodajne również opinie biegłego geodetyB. W., w których biegły wskazał przebieg aktualnie istniejącej drogi oraz projekty służebności. Biegły w pierwszej opinii zwrócił uwagę na rozbieżność między przebiegiem drogi w terenie a przebiegiem służebności ustanowionej na działce uczestniczki K.S.na mocy postanowienia z 21 października 1971 r. na przestrzeni między punktami A i B. W pozostałym zakresie biegły podkreślił zgodność przebiegu służebności z drogą faktycznie istniejącą w terenie. Wskazania biegłego nie sposób zakwestionować. W szczególności trudno uznać za skuteczny dla podważenia opinii biegłego prywatny dokument złożony przez pełnomocnika uczestniczkiK. S. (1)do pisma z 13 grudnia 2016 r., w którym wskazano przebieg drogi w terenie odmiennie niż wynika to z opinii biegłegoB. W.. Dokument ten jako dokument prywatny, w przeciwieństwie do opinii biegłego sądowego nie wskazujący źródeł i podstaw ustalenia granic, nie wskazujący nawet skali oraz nie mogący być podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej, nie mógł prowadzić do zakwestionowania opinii biegłego sądowego.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 145 § 1-3 k.c.jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna). Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy.
Służebność drogi Sąd ustanowił według wariantu II – zgodnie z oświadczeniem wszystkich stron na rozprawie w dniu 31 października 2017 r. Na wariant ten zgodzili się wszyscy uczestnicy:F. M.,K. K. (1),E.iD. S. (2)orazK. S. (1). Wariant ten ma również oczywiste przewagi nad wariantem pierwszym, opisane w opinii biegłegoJ. M.z 9 września 2016 r. (k.168-172). Sąd w całości podziela ustalenia oraz wnioski opinii, w szczególności te opisane we wcześniejszej części uzasadnienia. Wariant II na całej długości nawiązuje do istniejącej w terenie drogi, do której przylega i z którą tworzy jednolity pas gruntu o szerokości 4,5 metra. Posiada on optymalną szerokość, lepiej wpasowuje się w istniejący przepust przy zjeździe na drogę powiatową, w mniejszym stopniu absorbuje część niewielkiejdziałki (...), posiadającej najmniejszą powierzchnię ze wszystkich działek obciążonych, co prowadzi do pożądanego zmniejszenia zminimalizowania obciążenia tej działki. Ponadto wariant ten uwzględnia w całości już istniejącą drogę na gruncie, nie powoduje więc po stronie uczestniczkiK. S. (3)żadnych dodatkowych dolegliwości. Wariant ten w praktyce urządzenia wymaga jedynie po stronie działek uczestnikówM.,K.iS.. Wariant I z kolei jest oderwany od istniejącej w terenie drogi, zwłaszcza w zachodnim jej odcinku, gdzie służebność rozdwaja się na dwa pasy jezdne, co będzie generowało niepotrzebne rozszerzenie szlaku. Istniejąca dotychczas droga w terenie jest niewystarczająca dla użytkowników działek, gdyż m.in. prowadzi do siedliska czynnego gospodarstwa rolnego, do którego dojeżdżają pojazdy i maszyny rolnicze, często o dużych i nietypowych gabarytach; szlak nie zapewnia też dojazdu wozom bojowym straży pożarnej, wozu asenizacyjnego, samochodu ciężarowego z materiałami budowlanymi itp. Ponadto wzdłuż drogi znajduje się skarpa utrudniająca przejazd oraz utrudniająca widoczność dla zbilżających się w kierunku ruchliwej drogi powiatowej. Poszerzenie szlaku zwiększy bezpieczeństwo przejazdów, zwłaszcza w warunkach zimowych. Droga powinna być szersza niż istniejąca dlatego, aby zapewnić przejazd pojazdom rolniczym i należy pozostawić koło niej jeszcze rezerwę około pół metra, co zabezpieczy pojazdy przed skutkami ewentualnych zdarzeń drogowych.
Niewątpliwie zatem wariant II w znacznie większym stopniu realizuje interesy zarówno właścicieli nieruchomości władnącej, jak i właścicieli nieruchomości obciążonych.
Wysokość wynagrodzenia za ustanowienie służebności dla poszczególnych właścicieli nieruchomości obciążonych została ustalona zgodnie z niekwestionowaną opinią biegłegoJ. M.. W tym zakresie orzeczono jak w pkt. II sentencji w oparciu oart. 145 § 1 k.c.
O kosztach stron orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.c.
O wydatkach przekraczających wartość dotychczasowych zaliczek orzeczono w oparciu o art. 83 ust. 2 u.k.s.c., obciążając nimi wnioskodawców jako najbardziej zainteresowanych w uzyskaniu prawa będącego przedmiotem wniosku.
SSR Przemysław Mościcki