Sąd Rejonowy w Ciechanowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 338/16
Data wyroku: 2017-02-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Lidia Grzelak
Słowa kluczowe: Nienależne świadczenie
Podstawa prawna: art. 410 § 2 kc
Teza: I zasądza od pozwanych K. i W. małż. K. solidarnie na rzecz powodów  A. i A. małż. K. kwotę 51762,39 zł ( pięćdziesiąt jeden tysięcy siedemset sześćdziesiąt dwa złote trzydzieści dziewięć groszy ) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9 sierpnia 2016 r. do dnia zapłaty;
II w pozostałym zakresie powództwo oddala;
III przyznaje r. pr. D. Ż. za pełnienie obowiązków pełnomocnika z urzędu powodów A. i A. małż. K. wynagrodzenie w wysokości 7200,00 zł ( siedem tysięcy dwieście złotych ) wraz z podatkiem VAT w wysokości 23 % od tej sumy;
IV przyznaje r. pr. I. K. za pełnienie obowiązków pełnomocnika z urzędu pozwanych K. i W. małż. K. wynagrodzenie w wysokości 7200,00 zł ( siedem tysięcy dwieście złotych ) wraz z podatkiem VAT w wysokości 23 % od tej sumy;
V przyznane w pkt III wynagrodzenie nakazuje Skarbowi Państwa wypłacić r. pr. D. Ż. z sum budżetowych;
VI przyznane w pkt IV wynagrodzenie nakazuje Skarbowi Państwa wypłacić r. pr. I. K. z sum budżetowych;
VII koszty pełnomocników z urzędu stron orzeczone w pkt III i IV przejmuje na rachunek Skarbu Państwa;
VIII nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa od pozwanych . i W. małż. K.  solidarnie kwoty 2589,00 zł ( dwa tysiące pięćset osiemdziesiąt dziewięć złotych ) tytułem opłaty sądowej od pozwu.

Sygn. akt I C 338/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 lutego 2017 r.
Sąd Rejonowy w Ciechanowie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący SSR Lidia Grzelak
Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Marciniak
po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017 r. w Ciechanowie
sprawy z powództwaA.iA.małż.K.
przeciwkoK.iW.małż.K.
o zapłatę 51762,39 zł
I zasądza od pozwanychK.iW.małż.K.solidarnie na rzecz powodówA.iA.małż.K.kwotę 51762,39 zł ( pięćdziesiąt jeden tysięcy siedemset sześćdziesiąt dwa złote trzydzieści dziewięć groszy ) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9 sierpnia 2016 r. do dnia zapłaty;
II w pozostałym zakresie powództwo oddala;
III przyznaje r. pr.D. Ż.za pełnienie obowiązków pełnomocnika z urzędu powodówA.iA.małż.K.wynagrodzenie w wysokości 7200,00 zł ( siedem tysięcy dwieście złotych ) wraz z podatkiem VAT w wysokości 23 % od tej sumy;
IV przyznaje r. pr.I. K.za pełnienie obowiązków pełnomocnika z urzędu pozwanychK.iW.małż.K.wynagrodzenie w wysokości 7200,00 zł ( siedem tysięcy dwieście złotych ) wraz z podatkiem VAT w wysokości 23 % od tej sumy;
V przyznane w pkt III wynagrodzenie nakazuje Skarbowi Państwa wypłacić r. pr.D. Ż.z sum budżetowych;
VI przyznane w pkt IV wynagrodzenie nakazuje Skarbowi Państwa wypłacić r. pr.I. K.z sum budżetowych;
VII koszty pełnomocników z urzędu stron orzeczone w pkt III i IV przejmuje na rachunek Skarbu Państwa;
VIII nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa od pozwanychK.iW.małż.K.solidarnie kwotę 2589,00 zł ( dwa tysiące pięćset osiemdziesiąt dziewięć złotych ) tytułem opłaty sądowej od pozwu.
Sygn. akt I C 338/16

UZASADNIENIE
PowodowieA.iA.małż.K.wnosili o zasądzenie solidarnie od pozwanychK.iW.małż.K.kwoty 51762,39 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tj. 14 marca 2016 r. do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu.
PozwaniK.iW.małż.K.wnosili o oddalenie powództwa oraz zasądzenie na ich rzecz od powodówA.iA.małż.K.zwrotu kosztów procesu.
Postanowieniem z dnia 23 marca 2016 r. Sąd zwolnił powodów od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej od pozwu w wysokości 2589,00 zł oraz ustanowił dla nich pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego.
Postanowieniem z dnia 15 listopada 2016 r. Sąd ustanowił dla pozwanych pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego.
Pełnomocnicy z urzędu stron wnosili ponadto o przyznanie wynagrodzenia za pełnienie obowiązków pełnomocnika strony.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
K.iW.małż.K.są rodzicamiA. K. (1), teściamiA. K. (2). Obie rodziny zamieszkiwały wC.( bezsporne ).
K.iW.małż.K.zajmowalilokal mieszkalny nr (...)położony wC.przyul. (...)na podstawie umowy najmu. Lokal ten wchodził w skład zasobów mieszkaniowych Gminy MiejskiejC.( bezsporne ).
A.iA.małż.K.wraz z dwojgiem dzieci zajmowalilokal mieszkalny nr (...)położony wC.przyul. (...)na podstawie umowy najmu. Lokal ten wchodził w skład zasobów mieszkaniowychTowarzystwa Budownictwa (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwC.( bezsporne ).
Na przełomie 2014/2015 r.K.iW.małż.K.orazA.iA.małż.K.uzgodnili wspólne zamieszkiwanie. W tym celu podjęli starania w zakresie zbycia prawa do dotychczas posiadanych lokali mieszkalnych i zakupu innego większego lokalu mieszkalnego ( bezsporne ).
W grudniu 2014 r.A.iA.małż.K.dokonali cesji prawa najmu przysługującego im do zajmowanego lokalu mieszkalnego; dnia 18 grudnia 2014 r. otrzymali z tego tytułu kwotę 22000,00 zł, zaś 9 lutego 2015 r. – 88000,00 zł ( dowody przelewu k. 8, 9, zeznania powódkiA. K. (2)k. 68 – 70, 142 - 143 ).
K.iW.małż.K.podjęli działania w celu nabycia prawa własności lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkiwali. W dniu 10 lutego 2015 r.A. K. (1)przekazał matceK. K. (3)kwotę 5000,00 zł na poczet kosztów związanych z nabyciem lokalu mieszkalnego. W dniu 27 kwietnia 2015 r. nabyli odrębną własność tego lokalu mieszkalnego przy zastosowaniu bonifikaty wynoszącej 72 % tj. za cenę 29288,00 zł, łącznie z opłatą roczną za użytkowanie wieczyste gruntu – 31762,39 zł. Zapłata należności nastąpiła przed zawarciem umowy. W dniu 20 kwietnia 2015 r.A.iA.małż.K.przekazali na rachunek Gminy MiejskiejC.na poczet ceny nabycia lokalu przezK.iW.małż.K.kwotę 31762,39 zł ( wypis aktu notarialnego k. 89 – 91, przelew k. 10, 11, zeznania powódkiA. K. (2)k. 68 – 70, 142 – 143, zeznania pozwanejK. K. (3)k. 70 – 71, 143 ).
Jednocześnie obie rodziny czyniły starania w kierunku zakupu innego, wspólnego lokalu mieszkalnego. Przedmiotem nabycia jako lokal wspólny miał byćlokal mieszkalny nr (...)położony wC.przyul. (...). Jednocześnie okazało się, że w związku z uzyskaniem przezK.iW.małż.K.wysokiej bonifikaty na wykupienie lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy MiejskiejC., właścicielami lokalu mieszkalnego muszą być wyłącznieK.iW.małż.K., gdyż w przeciwnym przypadku utracą uzyskaną ulgę. Ostatecznie uzgodniono wspólne zamieszkiwanie, a następnie po upływie 5 lat, przekazanie jakiegoś udziału we własności lokalu mieszkalnego przezK.iW.małż.K.na rzecz dzieciA.iA.małż.K.. W dniu 14 marca 2015 r. na poczet kosztów umowy przedwstępnejA.iA.małż.K.przekazaliK.iW.małż.K.kwotę 12500,00 zł. Umowa przedwstępna została podpisana w dniu 14 marca 2015 r. Zbywca lokaluM. B.otrzymała odK.iW.małż.K.zadatek w wysokości 12500,00 zł ( dowód wypłaty k. 12, umowa przedwstępna k. 92 – 93, zeznania powódkiA. K. (2)k. 68 – 70, 142 – 143, zeznania pozwanejK. K. (3)k. 70 – 71, 143 ).
W dniu 19 maja 2015 r.K.iW.małż.K.sprzedalilokal mieszkalny nr (...)położony wC.przyul. (...)za cenę 110000,00 złR. M.( wypis aktu notarialnego k. 86 – 88 ).
W dniu 1 czerwca 2015 r.K.iW.małż.K.nabylilokal mieszkalny nr (...)położony wC.przyul. (...)za cenę 124000,00 zł. Podczas podpisywania aktu notarialnego była obecnaA. K. (2). W związku z koniecznością uiszczenia kosztów notarialnych udała się do bankomatu położonego w pobliżu Kancelarii Notarialnej i pobrała kwotę 2500,00 zł, którą następnie uiściła na poczet tych kosztów ( wypis aktu notarialnego k. 75 – 80, potwierdzenie operacji k. 13, 14, zeznania powódkiA. K. (2)k. 68 – 70, 142 – 143, zeznania pozwanejK. K. (3)k. 70 – 71, 143 ).
Wlokalu mieszkalnym nr (...)położonym przyul. (...), obie rodziny zamieszkały bezpośrednio po jego kupnie.K. K. (3)wyjechała do pracy za granicą na okres trzech miesięcy. Powróciła do miejsca zamieszkania w listopadzie 2015 r. Pomiędzy stronami doszło do konfliktu na tle ponoszenia kosztów utrzymania mieszkania podczas jej nieobecności.K.iW.małż.K.zażądali, aby syn z synową wyprowadzili się.A.iA.małż.K.wyprowadzili się około 9 – 11 listopada 2015 r. ( zeznania powódkiA. K. (2)k. 68 – 70, 142 – 143, zeznania pozwanejK. K. (3)k. 70 – 71, 143 ).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zebranych w sprawie dokumentów, a w szczególności: dowodów przelewu ( k. 8, 9, 10, 11 ), wypisów aktów notarialnych ( k. 89 – 91, 86 – 88, 75 – 80 ), dowodów wypłaty ( k. 12 ), umowy przedwstępnej ( k. 92 – 93 ), potwierdzenia operacji ( k. 13, 14 ) i zeznań powódkiA. K. (2)( k. 68 – 70, 142 – 143 ) oraz częściowo zeznań pozwanejK. K. (3)( k. 70 – 71, 143 ).
Sąd miał na uwadze, że stan faktyczny jest w sprawie, w zasadniczej części niesporny, zarówno co do ustaleń stron w zakresie wspólnego zamieszkiwania, jak też środków finansowych przekazanych przez powodówA.iA.małż.K.na rzeczK.iW.małż.K., za wyjątkiem charakteru kwoty 5000,00 zł przekazanej dnia 10 lutego 2015 r. Wskazać należy, że strony początkowo przewidywały wspólny zakup lokalu mieszkalnego, a dopiero obawa utraty uzyskanej bonifikaty w związku z zakupem odrębnej własności lokalu mieszkalnego przezK.iW.małż.K.spowodowała ustalenie, że tylko pozwani zakupiąlokal mieszkalny nr (...)położony wC.przyul. (...), w którym strony wspólnie zamieszkają, a po upływie okresu, w jakim wygasa uprawnienie gminy do żądania zwrotu udzielonej bonifikaty, pozwani przekażą jakiś udział we współwłasności tego lokalu na rzecz małoletnich dzieci pozwanych. Zasadniczym jednak celem osiągniętego porozumienia było wspólne zamieszkiwanie stron; w tym celu powodowie część środków finansowych uzyskanych z cesji prawa najmu lokalu mieszkalnego przeznaczyli na pokrycie kosztów zakupu lokalu mieszkalnego od Gminy MiejskiejC.przez pozwanych. Niewątpliwie, strony nie poczyniły żadnych ustaleń co do ponoszenia w przyszłości kosztów utrzymania wspólnie zajmowanego lokalu mieszkalnego, co stało się bezpośrednią przyczyną konfliktu pomiędzy stronami i wyprowadzenia się powodów, ale w tym zakresie nie prowadziły wcześniej, przed zakupem lokalu mieszkalnego do wspólnego zamieszkania, żadnych negocjacji. Gdy doszło do sporu na tym tle, pozwani, nie próbowali wyjaśnić sprawy i dojść do porozumienia np. ustalenia podziału kosztów np. w danym miesiącu, rodzajem rachunku czy też co drugi miesiąc; zażądali jedynie opuszczenia lokalu przez powodów, niwecząc tym samym podstawowy warunek porozumienia jakim było wspólne zamieszkiwanie. Zamiarem stron było bowiem długotrwałe wspólne zamieszkiwanie, skoro każda ze stron podjęła decyzję o zbyciu posiadanych praw do innych lokali mieszkalnych i nabycie jednego lokalu mieszkalnego, wprawdzie wyłącznie na nazwisko pozwanychK.iW.małż.K., ale ze środków finansowych pochodzących od obu rodzin.
Z tych względów Sąd nie dał wiary zeznaniom pozwanejK. K. (3), że nie było żadnego porozumienia w zakresie wspólnego zamieszkiwania i przeniesienia w przyszłości udziału we współwłasności na rzecz wnuków, że swoim zamiarem obejmowała jedynie dziedziczenie lokalu przez powodów po śmierci jej i jej męża. Trudno uznać, żeby pozwani godzili się na taki stan niepewności, co do uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, w którego zakupie pośrednio tj. przez uiszczenie ceny nabycia lokalu od gminy, partycypowali.
Sąd nie dał ponadto wiary zeznaniom pozwanejK. K. (3)co do charakteru kwoty 5000,00 zł otrzymanej w dniu 10 lutego 2015 r. Wskazać należy, że powodowie przyznali otrzymanie od pozwanych w 2014 r. pożyczki, choć jej wysokość była przez pozwanych kwestionowana. Tym niemniej, nie zasługują na wiarę twierdzenia pozwanych, że powyższa kwota stanowiła zwrot udzielonej pożyczki. Powodowie przedstawili dowód wpłaty z dnia 19 grudnia 2014 r. na rachunek pozwanejK. K. (3)kwoty 2000,00 zł ( k. 101 ) jako dowód spłaty części pożyczki. Pozwani nie zaprzeczyli, że otrzymali powyższą należność, jak też nie zaprzeczyli, że była to spłata części pożyczki. Skoro zatem – jak twierdzą pozwani – wysokość udzielonej powodom pożyczki w 2014 r. wynosiła 5000,00 zł, to, przy uwzględnieniu częściowej spłaty w wysokości 2000,00 zł, spłata reszty pożyczki w lutym 2015 r. powinna wynosić 3000,00 zł, a nie 5000,00 zł tzn. łącznie 7000,00 zł. Pozwani nie podnosili, że pożyczka była w jakikolwiek sposób oprocentowana, co zwykle nie ma miejsca przy czynnościach tego rodzaju mających miejsce w stosunkach rodzinnych.
Sąd zważył, co następuje:
W ocenie Sądu, powództwoA.iA.małż.K.co do zasady zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać należy, że powodowieA.iA.małż.K.początkowo wnosili o zapłatę kwoty 51762,39 zł jako zwrot pożyczki. Profesjonalny pełnomocnik powodów sprecyzował, że powodowie swoje roszczenia wywodzą z przepisów dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia.
PozwaniK.iW.małż.K.wnosili o oddalenie powództwa. Profesjonalny pełnomocnik pozwanych wskazywał, że stron nie łączyła umowa pożyczki, natomiast strony łączyło porozumienie, które wyklucza brak podstawy prawnej świadczenia (causa).
Orzekając w niniejszej sprawie, Sąd miał ma uwadze, że pozew zgodnie zart. 187 § 1 pkt 1 i 2 kpcmusi zawierać określone żądanie skierowane do sądu oraz przytaczać okoliczności faktyczne uzasadniające to żądanie. Żądanie powoda może być wyrażone także nieprecyzyjnie, jeżeli tylko rozstrzygnięcie, którego oczekuje on od sądu, daje się ustalić ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2008 r. w sprawie I CSK 362/07 ). Żądanie powoda uzasadnione przytoczonymi w pozwie okolicznościami faktycznymi jest w myślart. 321 § 1 kpcwiążące dla sądu i wyznacza granice wyrokowania przez sąd. Powód nie musi natomiast przytoczyć materialnoprawnej podstawy żądania pozwu. Sąd pierwszej instancji dokonując subsumcji stanu faktycznego sprawy ustalonego w granicach żądania pozwu stosuje prawo materialne z urzędu i jest obowiązany do uwzględnienia wszystkich przepisów, które mogą być zastosowane w rozpatrywanym przypadku.
W ocenie Sądu, okoliczności ustalone w niniejszej sprawie uzasadniają ocenę żądania powodówA.iA.małż.K.w kontekście przepisów dotyczących zwrotu nienależnego świadczenia.
Zgodnie zart. 405 kc, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Stosownie zaś doart. 410 § 1 i 2 kc, przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Jak ustalił Sąd, powodowieA.iA.małż.K.oraz pozwaniK.iW.małż.K.( rodzice powoda ) uzgodnili wspólne zamieszkanie obu rodzin w lokalu mieszkalnym nabytym przez pozwanych ze środków finansowych pochodzących od obu stron, a w dalszej przyszłości przeniesienie na rzecz dzieci powodów jakiegoś udziału we własności tego lokalu przez pozwanych. Obawa stron związana z utratą prawa do udzielonej pozwanym przez Gminę MiejskąC.bonifikaty przy nabyciu odrębnej własnościlokalu mieszkalnego nr (...)położonego wC.przyul. (...), spowodowała, żelokal mieszkalny nr (...)położony wC.przyul. (...), na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych obu rodzin, został nabyty wyłącznie przez pozwanychK.iW.małż.K.na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej. Niewątpliwie, strony nie uzgodniły zasad wspólnego zamieszkiwania, w tym w zakresie ponoszenia kosztów utrzymania, jednakże nie zmienia to faktu, że osiągnęły podstawowy cel porozumienia tj. wspólne zamieszkiwanie. Zamieszkiwanie to miało mieć – w założeniu stron – długotrwały charakter, o czym świadczy, zarówno zbycie praw przez obie strony do dotychczas posiadanych lokali mieszkalnych, partycypowanie przez pozwanych w kosztach nabycia tego lokalu, wielkość tego lokalu, jak też długoterminowy plan przeniesienia własności jakiegoś udziału w tym lokalu w przyszłości na rzecz dzieci powodów. Strony nie dokonały żadnych ustaleń w zakresie ewentualnego zwrotu środków finansowych zainwestowanych przez powodów w zakup tego lokalu mieszkalnego.
Przepisart. 410 § 2 k.c.wskazuje cztery postacie nienależnego świadczenia, którym odpowiadają określone kondykcje (condictio), czyli roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia. Zakresy opisanych wart. 410 § 2 kcsytuacji, w których przysługują poszczególne wymienione w tym przepisie roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia, nie pokrywają się ani się nie krzyżują ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2011 r. w sprawie V CSK 483/10 ). Według tego przepisu świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył (condictio indebiti), albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła (condictio causa finita) lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty (condictio ob reminaczejcondictio causa data causa non secutalubcondictio ob causam datorum), albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia (conditio sine causa).
W ocenie Sądu, okoliczności niniejszej sprawy wskazują na istnienie trzeciej postaci nienależnego świadczenia, zgodnie zart. 410 § 2 k.c.: „cel świadczenia nie został osiągnięty”, ponieważ powstające zobowiązanie ostatecznie się nie ziściło. Następuje tutaj „skłanianie” odbiorcy „do niewymuszonego zachowania, do którego ten nie może lub nie chce prawnie się zobowiązać” ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2006 r. w sprawie II CK 342/05 ). Porozumienie stron obejmowało partycypowanie przez powodówA.iA.małż.K.w zakupie lokalu mieszkalnego na rzecz pozwanychK.iW.małż.K.i wspólne w nim zamieszkiwanie. Zamieszkiwanie to miało mieć charakter długotrwały, o czym świadczą wskazane powyżej okoliczności. Cel ten nie został jednak osiągnięty, trudno bowiem uznać za spełnienie zamierzonego celu wspólne zamieszkiwanie stron przez okres kilku miesięcy ( poniżej sześciu miesięcy ). Obserwacja życia codziennego i doświadczenie życiowe wskazują, że przede wszystkim więzy rodzinne sprzyjają tego rodzaju zachowaniom. Żadna rozsądna osoba nie dokonuje bowiem przesunięć majątkowych o takim rozmiarze bez racjonalnego powodu, który nie musi przecież przybrać postaci obowiązku prawnego. W wyroku z dnia 17 marca 2011 r. w sprawie IV CSK 344/10 Sąd Najwyższy podkreślił, że „omawiana kondykcja ( tzn.condictio causa data causa non secuta) powstanie nawet w braku wstępnego porozumienia stron, jeżeli łączy je więź rodzinna lub taki rodzaj więzi społecznej, który pozwala przyjąć, żeaccipiensmiał świadomość celu, jaki zakładałsolvens, dokonując swojego świadczenia.Taki przypadekcondictio ob rem, określany w doktrynie jako „skłanianie”, polega na tym, że świadczący daremnie zmierza do skłonienia odbiorcy do niewymuszonego zachowania, do którego ten nie może lub nie chce prawnie się zobowiązać. Świadczenie w postaci przekazania pieniędzy na cel jakim był zakup większego mieszkania, którego brak uniemożliwiał wspólne zamieszkiwanie obu rodzin, wskazuje na istnienie między stronami porozumienia woli odnoszącego się do podstawy tego świadczenia.
Nadto Sąd miał na uwadze, że – jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie I CSK 533/10 – porozumienie stron, stanowiące przesłankę żądania zwrotu świadczenia w związku z nieosiągnięciem zamierzonego celu, dotyczyć może tylko samej podstawy świadczenia, a nie jego ewentualnego zwrotu (art. 410 § 2 kc). Gdyby porozumienie to miało stanowić czynność prawną, z której wynika obowiązek spełnienia świadczenia, to w razie nieosiągnięcia celu świadczenia, zastosowanie powinny znaleźć przepisy o odpowiedzialności za niewykonanie istniejącego zobowiązania. Zagadnienie to było przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego również w sprawie II CK 342/05 ( wyrok z dnia 12 stycznia 2006 r. ).
Zgodnie zart. 411 pkt 1 ) kcnie można żądać zwrotu świadczenia jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej. Wyłączenie na podstawieart. 411 pkt 1 kcnie odnosi się do wszystkich kondykcji, wiedza bowiem o braku zobowiązania, czyli o podstawie prawnej odnosi się do chwili świadczenia, natomiast nie dotyczy sytuacji, w której w czasie świadczenia nie ma podstawy prawnej, a ma ona powstać w chwili osiągnięcia zamierzonego i znanego stronom celu (condictio ob rem), albo późniejszego odpadnięcia podstawy prawnej (condictio causa finita). Konstrukcja tych kondykcji wyklucza zastosowanieart. 411 pkt 1 kc, który ze względu na przesłankę wiedzy o braku zobowiązania oraz wyłączenie zastosowania w odniesieniu docondictio sine causa, reguluje obowiązek zwrotu świadczenia tylko w odniesieniu do kondykcjiin debiti. W konsekwencji, w razie nieosiągnięcia zamierzonego celu świadczenia powstaje roszczenie o zwrot świadczenia na podstawieart. 410 § 2 kc, mimo że świadczący wiedział o braku zobowiązania ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2013 r. w sprawie II CSK 104/13 ).
W związku z powyższym Sąd uwzględnił roszczenie powodówA.iA.małż.K.i zasądził solidarnie na ich rzecz od pozwanychK.iW.małż.K.kwotę 51762,39 zł.
Odnosząc się do kwestii odsetek ustawowych od tej kwoty Sąd miał na uwadze, że zobowiązanie do zwrotu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy. Oznacza to, że termin spełnienia takiego świadczenia musi być wyznaczony zgodnie zart. 455 kca więc niezwłocznie po wezwaniu skierowanym przez zubożonego ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie V CK 461/03 ).
PowodowieA.iA.małż.K.wnosili o zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu tj. 14 marca 2016 r. do dnia zapłaty.
Powodowie skierowani do pozwanych wezwanie z dnia 18 stycznia 2016 r. do zwrotu pożyczki w terminie do dnia 4 marca 2016 r. Wezwanie to otrzymał jedynie pozwanyW. K.. W ocenie Sądu, wezwanie powyższe nie może wywołać oczekiwanych przez powodów skutków prawnych; jego treść dotycząca pożyczki budzi wątpliwości co do podstawy zwrotu, a ponadto brak jest dowodu, że pozwana zapoznała się z jego treścią.
Pozwani otrzymali odpisy pozwu w dniu 9 sierpnia 2016 r. Z tych względów Sąd uwzględnił roszczenie w zakresie żądania odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 9 sierpnia 2016 r.; oddalając jednocześnie powództwo w zakresie żądania odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 14 marca 2016 r. do dnia 8 sierpnia 2016 r.
O kosztach procesu Sąd orzekł stosownie doart. 100 zd. 2 kpc, zgodnie z którym Sąd może włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania. W niniejszej sprawie powodowie korzystali ze zwolnienia od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej od pozwu. Zgodnie zart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. W związku z powyższym Sąd nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa od pozwanych nieuiszczoną dotychczas opłatę sądową od pozwu w kwocie 2589,00 zł ( pkt VIII wyroku ).
W niniejszej sprawie obie strony procesu korzystały z pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sąd przyznał pełnomocnikom z urzędu stron wynagrodzenie w wysokości po 7200,00 zł wraz z podatkiem VAT od tej sumy stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. Koszty procesu w tym zakresie Sąd przejął na rachunek Skarbu Państwa pkt III – VII wyroku ).