Sąd Rejonowy w Golubiu-Dobrzyniu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 95/15
Data wyroku: 2017-05-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Krzysztof Rogalewicz

Sygn. akt: I Ns 95/15

POSTANOWIENIE
Dnia 24 maja 2017 r.
Sąd Rejonowy w Golubiu-Dobrzyniu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Krzysztof Rogalewicz

Protokolant:

sekr. sądowy Krzysztof Kordas

po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2017 roku w Golubiu-D.na rozprawie
sprawy z wniosku:
J. P. (1),P. P. (1),P. P. (2),I. P.,M. S. (1),V. K.
z udziałem:
M. J.
o zasiedzenie
postanawia:

1
Oddalić wniosek.

2
Zasądzić od wnioskodawcówJ. P. (1),P. P. (1),P. P. (2),I. P.,M. S. (1),V. K.solidarnie na rzecz uczestniczkiM. J.kwotę 1.817,00 zł (tysiąc osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

3
Nie obciążać wnioskodawcówJ. P. (1),P. P. (1),P. P. (2),I. P.,M. S. (1),V. K.kosztami postępowania w części tj kosztami opłaty od wniosku.

sędzia
Krzysztof Rogalewicz
Sygn. akt I. Ns. 95/15

UZASADNIENIE
WnioskodawcyT. P.iJ. P. (1)wnieśli o stwierdzenie, iż z dniem 16 lutego 1990 roku, jako samoistni posiadacze od 15 lutego 1970 roku, nabyli do majątku wspólnego przez zasiedzenie własność niezabudowanej nieruchomości położonej wG.-D., składającej się z trzech działek:
- o numerach: 223 i 224, dla której Sąd Rejonowy w Golubiu-Dobrzyniu prowadziksięgę wieczystą nr (...),
- o numerze 225, dla której Sąd Rejonowy w Golubiu-Dobrzyniu prowadziksięgę wieczystą nr (...).
W toku postępowania zmarła wnioskodawczyniT. P.. W jej miejsce wstąpili spadkobiercy:J. P. (1),P. P. (1),P. P. (2),I. P.,M. S. (1)iV. K..
UczestniczkaM. J.wniosła o oddalenie wniosku podnosząc, iż wnioskodawcy byli jedynie posiadaczami zależnymi tych działek i to w okresie późniejszym niż twierdzą we wniosku.

Sąd ustalił i zważył co następuje:
Właścicielem nieruchomości o powierzchni 0.2800 ha położonej wP., gm.G., dla której Sąd Rejonowy w Golubiu-Dobrzyniu prowadziksięgę wieczystą nr (...)(aktualny numer księgi, na skutek zmiany właściwości sądów wcześniej księga ta miała inny numer), jest uczestniczkaM. J.. W skład nieruchomości wchodzą cztery wydzielone geodezyjnie działki, w tym działki o numerach: 223 i 224. Księga ta została założona 8 grudnia 1978 roku. Wówczas prowadzona była, między innymi, dla trzech działek o numerach: 209, 216 i 223. Właścicielami tej nieruchomości byliJ. G.iM. G., dziadkowie uczestniczki.J. G.zmarł 18 września 1990 roku,M. G.zmarła 4 grudnia 1995 roku. Na skutek dziedziczenia jako właścicielki w 1999 roku wpisane zostały: ich córkaZ. D. (1)w 11/12 częściach (matka uczestniczki) oraz ich wnuczkaI. N.w 1/12 części (siostra uczestniczki). W dniu 20 października 1999 roku, na podstawie umowy zamiany,R. F.- dotychczasowy właścicieldziałki nr (...), przeniósł własność tej działki naZ. D. (1)w 11/12 częściach orazI. N.w 1/12 części. Działka ta została dołączona do nieruchomości, dla której prowadzona jestksięga wieczysta nr (...). 26 lipca 2002 rokuZ. D. (1)iI. N.darowały swoje udziały w nieruchomości uczestniczceM. J.. Właścicielem nieruchomości o powierzchni 0.3900 ha położonej wP., gm.G., dla której Sąd Rejonowy w Golubiu-Dobrzyniu prowadziksięgę wieczystą nr (...)(aktualny numer księgi, na skutek zmiany właściwości sądów wcześniej księga ta miała inny numer), jest uczestniczkaM. J.. W skład nieruchomości wchodzą trzy wydzielone geodezyjnie działki, w tymdziałka nr (...). Księga ta została założona 17 października 1963 roku. Już wówczas prowadzona była, między innymi, dladziałki nr (...). Właścicielem tej nieruchomości byłJ. G.. Następnie na skutek dziedziczenia jako właścicielki w 1999 roku wpisane zostały:Z. D. (1)w 11/12 częściach orazI. N.w 1/12 części. 26 lipca 2002 rokuZ. D. (1)iI. N.darowały uczestniczceM. J.swoje udziały w tych nieruchomościach (odpisy ksiąg wieczystych - k. 12-17, zeznania świadkaZ. D. (1)– k. 148-149). Na skutek kilkakrotnych zmian administracyjnych nieruchomości będące przedmiotem sprawy, które były położone wG.-D., obecnie oznaczone są jako położone w miejscowościP., graniczącej zG.-D., w przysiółkuA..
WnioskodawcyT. P.iJ. P. (1)od lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku posiadali działki o numerach: 223, 224 i 225 położone wP.gm.G.. W tym okresieJ. P. (1)zawarł zJ. G., pisemną umowę, opatrzoną datą 15 lutego 1970 roku. W tekście tej umowy „kupna sprzedaży ziemi” podano, iż dotyczy sprzedaży 0,19 ha, nrdziałki (...), których właścicielem jestJ. G., „zapisanej w Państwowym Biurze Notarialnym wW.pod nr. Kw.(...)”, aJ. P. (1)„uiści opłatę w wysokości 10.000,- zł”. W tekście tej umowy zapis dotyczący numerów działek „209, 216” został obramowany, a nad nim nadpisano odręcznie „225, 224”. Nie wiadomo kiedy dokonano nadpisania. Na umowie widnieją podpisy małżonkówJ.iM. G.,J. P. (1),Z. W. (1)iT. B. (1)(umowa – k. 217). Wnioskodawcy wykorzystywali działkę pod uprawę warzyw, w okresie późniejszym także owoców.
Wnioskodawcy płaciliZ. D. (1)opłatę roczną, w części obejmującej podatek od nieruchomości. Pismem z dnia 29 maja 1999 rokuZ. D. (1)wypowiedziała z tym dniem „P. J.użytkowanie działek położonych wP.w terminie do końca października 1999 r.”. W odpowiedzi na to pismo adwokatD. S. (1), działając jako pełnomocnikJ. P. (1)w jego imieniu, wezwałaZ. D. (1)do zapłaty kwoty 9.000 zł jako zwrot nakładów na działkę, bowiem wnioskodawca posadził 70 drzewek owocowych, podłączył wodę oraz nawiózł ziemię. W trakcie użytkowania działek wnioskodawca zawarł umowę z GminąG.na wykonanie na działce przyłączy: wodociągowego i kanalizacyjnego. 5 kwietnia 2000 roku wnioskodawcaJ. P. (1)zawarł zZ. D. (1)umowę dzierżawy działek o numerach: 223, 224 i 225 na okres dwóch lat, zobowiązując się „w tym czasie … działkę doprowadzić do stanu pierwotnego”. UczestniczkaM. J., pismem z dnia 5 lipca 2008 roku, wezwałaJ. P. (1)do wydania nieruchomości użytkowanej przez niego bez tytułu prawnego. NastępnieM. J.wydzierżawiła działkiM. S. (2), który usunął rosnące tam drzewka owocowe. W sierpniu 2013 roku uczestniczka zamieściła ogłoszenie o zamiarze sprzedaży nieruchomości (zeznania: świadkaZ. D.– k. 148-149, wnioskodawczyniM. S. (1)– k. 219, wypowiedzenie – k. 69, pismoD. S.– k. 70, umowy dotyczące przyłączy – k. 10-11, umowa dzierżawy z 5 kwietnia 2000 roku – k. 72, wezwanie uczestniczki – k. 73, zdjęcia – k. 7-9, ogłoszenie – k. 18-21).
We wniosku w niniejszej sprawie wnioskodawcyT. P.iJ. P. (1)twierdzili, iż w dniu 15 lutego 1970 rokuJ. P. (1)zawarł pisemną umowę nabywając do majątku wspólnego od małżonkówJ.iM. G.własność nieruchomości –działek oznaczonych numerami (...), położonych wA.gm.G., o łącznej powierzchni ok. 1500 m2, przy czym w umowie błędnie oznaczono numery działek, bowiem w rzeczywistości doszło do przeniesienia własnościdziałek nr: (...). W załączonej jako dowód umowie „kupna sprzedaży ziemi”, opatrzonej datą „15.02.1970”, podano, iż dotyczy sprzedaży 0,19 ha, nrdziałki (...), „zapisanej w Państwowym Biurze Notarialnym wW.pod nr. Kw.(...)”, przy czym zapis „209, 216” został obramowany, a nad nim nadpisano „225, 224”. Wnioskodawcy wnieśli o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości z dniem 16 lutego 1990 roku przez zasiedzenie. JednocześnieT. P.iJ. P. (1)wnieśli o udzielenie zabezpieczenia poprzez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości, dla których prowadzone sąksięgi wieczyste nr (...)(wniosek – k. 2-4, kopia umowy – k. 5, umowa – k. 217).
Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2013 roku sąd oddalił wniosek w przedmiocie wniosku o udzielenie zabezpieczenia. W uzasadnieniu wskazał, iżksięga wieczysta nr (...), której aktualny numer to(...), została założona w Państwowym Biurze Notarialnym wW.8 grudnia 1978 roku. Tymczasem w przedłożonej z wnioskiem umowie opatrzonej datą 15 lutego 1970 roku mowa jest o tejksiędze wieczystej nr (...). Zatem w umowie wskazano księgę wieczystą, która została założona osiem lat później - w 1978 roku (postanowienie - k. 49-50).
Pomimo powyższych okoliczności pełnomocnik wnioskodawców, w piśmie procesowym z 21 marca 2014 roku, nadal twierdził, że przedłożona przez wnioskodawców umowa sprzedaży działek z 15 lutego 1970 roku jest „jedynym dokumentem pochodzącym z tego okresu” świadczącym o samoistnym posiadaniu przez nich nieruchomości (pismo – k. 83-84). Dopiero w dalszym toku postępowania wnioskodawcaJ. P. (1)zaczął twierdzić, że 15 lutego 1970 roku zawarł zJ. G.umowę, która została sporządzona pismem ręcznym, a przedstawiona sądowi umowa „pisana na maszynie u notariusza wG.–D.” została sporządzona później w 1973 lub 1974 roku (przesłuchanie wnioskodawcyJ. P.– k. 191-192).
Na wniosek wnioskodawców, na okoliczność zakupu działek oraz nieprzerwanego, niezakłóconego samoistnego ich posiadania, przesłuchano świadków:T. B. (1),Z. W. (1),J. K. (1),M. M. (1)iP. C. (1).
ŚwiadekT. B. (1), którego podpis widnieje na sporządzonej pismem maszynowym umowie opatrzonej datą 15 lutego 1970 roku, zeznał, iż umowa była sporządzona u niego w domu, przy jej zawieraniu byli obecniJ. G.,J. P. (1),T. P.iZ. W. (1). Nie była obecnaM. G.. To świadek sporządził umowę pismem ręcznym. Nieruchomość została sprzedana za kwotę 10.000 złotych. Sprzedający zapłacił kupującemu gotówką. ŚwiadekT. B. (1)pamiętał, że umowa została sporządzona 15 lutego 1970 roku. Świadek pamiętał też, że później umowa ta została przepisana na maszynie. Z umową tą przyszedł do niegoP.. Wówczas nie było innych osób obecnych przy zawarciu wcześniejszej umowy. Świadek stanowczo stwierdził, iż „było to najwyżej kilka dni później po spisaniu … umowy ręcznie”. Według niego, na sporządzonej przez niego pismem ręcznym umowie „na pewno był numer księgi wieczystej”, to „G.podał jaki numer księgi wieczystej jest na tej nieruchomości” (zeznaniaT. B.– k. 97-98).
ŚwiadekZ. W. (1)(ojciec wnioskodawczyniT. P.), którego podpis widnieje na sporządzonej pismem maszynowym umowie opatrzonej datą 15 lutego 1970 roku, zeznał, iż umowa była sporządzona przezT. B. (1)u niego w domu. Przy jej zawieraniu byli obecniJ. G.,J. P. (1)iT. P.. Świadek stanowczo stwierdził, iż tylko raz podpisywał umowę, która „była sporządzona w 1970 roku”. Jest „przekonany, że była sporządzona maszynowo”. Później nigdy nie podpisywał tej umowy (zeznaniaZ. W.– k. 99).
ŚwiadkowieJ. K. (1)iM. M. (1)nie byli obecni przy zawieraniu umowy (zeznaniaJ. K. (1)– k. 98,M. M. (1)– k. 98).
ŚwiadekP. C. (1)zeznał, iż był obecny podczas sporządzania umowy, była spisana pismem ręcznym. Przy jej zawieraniu byli też obecniJ. G., jego żona i syn orazJ. P. (1). Nie byłoT. P.,T. B. (1)iZ. W. (1). Świadek ten widział jakJ. P. (1)płacił za działkęJ. G.. Ponadto zeznał, iżJ. P. (1)był żonaty w chwili podpisywania umowy (zeznaniaP. C.– k. 185).
Zatem wyżej wskazani świadkowie podali informacje, zarówno sprzeczne z ustalonymi wcześniej obiektywnymi okolicznościami, jak i wzajemnie sprzeczne. ŚwiadekT. B. (1)pamiętał, że spisał umowę pismem ręcznym 15 lutego 1970 roku, na której „na pewno był numer księgi wieczystej”. Najwyżej kilka dni później umowa ta została przepisana na maszynie. ŚwiadekZ. W. (1)twierdził, iż tylko raz podpisywał umowę, która była sporządzona maszynowo, a nie ręcznie, w 1970 roku. Później nigdy nie podpisywał tej umowy. Podpisani na umowie datowanej na 15 lutego 1970 roku świadkowie „będący przy zawarciu umowy sprzedaży” nie byli też zgodni jak sporządzono umowę: ręcznie, a później maszynowo czy też wyłącznie maszynowo. Zeznania tych świadków nie są wiarygodne, zwłaszcza co do daty zawarcia umowy - wobec ustalenia sądu, że maszynowo napisana umowa, datowana na 15 lutego 1970 roku, w rzeczywistości nie mogła być sporządzona przed 8 grudnia 1978 roku. Jeżeli przyjąć, jak zeznałT. B. (1), że w pisanej przez niego umowie był wskazany numer księgi wieczystej, to umowa ta mogła być sporządzona najwcześniej na koniec 1978 roku. Do podobnego wniosku można dojść, jeśli przyjąć, jak zeznałZ. W. (1), że podpisywał tylko jedną umowę pomiędzyJ. G.aJ. P. (1), spisaną maszynowo.
Co więcej, według zeznań świadków:T. B. (1),Z. W. (1)iP. C. (1), przesłuchanych na wniosek wnioskodawców, byli oni obecni przy zawieraniu umowyJ. G.zJ. P. (1). JednakT. B. (1)iZ. W. (1)wymieniając osoby obecne nie wskazali naP. C. (1), natomiastP. C. (1)twierdził, że toT. B. (1)iZ. W. (1)nie byli obecni podczas zawierania umowy.
Zeznania tych świadków różnią się też znacząco od zeznań wnioskodawcy.J. P. (1)podczas przesłuchania stwierdził, iż były sporządzane dwie umowy: pierwsza umowa była pisana ręcznie przezT. B. (1), a druga to umowa przedłożona w niniejszej sprawie. Umowa ta była pisana na maszynie u notariusza wG.-D.. Ma w domu umowę pisaną przezB.. Wnioskodawca zeznał też, że „minęły może 2 lata od czasu jak była spisywana umowa ręczna do czasu aż była spisywana umowa na maszynie”, a następnie „umowa na maszynie była sporządzona w 1973 roku albo 1974 roku”. Zeznania wnioskodawcy mówią o dwóch umowach co różni je od zeznańZ. W. (1), który twierdził, że była spisana jedna umowa na maszynie. Wnioskodawca twierdził, że na maszynie umowę spisano po około dwóch latach, świadekT. B. (1)pamiętał, iż najwyżej kilka dni po napisanej ręcznie.
Wszyscy wyżej wskazani świadkowie twierdzili, żeJ. P. (1)zapłaciłJ. G.za działki przy zawieraniu umowy, a zatem w 1970 roku. Tymczasem sam wnioskodawca twierdził, że przekazywał pieniądzeJ. G.podczas ich wizyty u notariusza wW.w 1974 może 1975 roku. Według niego to u notariusza wykryto błąd co do numerów działek, tam też miało miejsce ich sprostowanie. Już wówczas notariusz wW.„musiał wiedzieć jaki jest numer księgi” (przesłuchanieJ. P.– k. 191-192). Zeznanie wnioskodawcy nie tylko nie wyjaśnia rozbieżności czasowych, ale wprowadza szereg nowych elementów zwiększających jedynie uzasadnione wątpliwości co do ich zgodności z rzeczywistością.J. P. (1)twierdzi, że podczas wspomnianej wizyty u notariusza wW.w 1974 może 1975 roku wykryto błąd co do numerów działek, dlatego dokonano poprawek na umowie. Jest to okoliczność nieprawdopodobna. Jak wiadomo umowy sprzedaży nieruchomości przed notariuszem były i są zawierane w formie aktu notarialnego. Umowa taka nie musi być poprzedzona wcześniejszą umową pisemną. Gdyby zatem była wola sprzedaży konkretnych działek i nie byłoby innych przeszkód powinno dojść do zawarcia umowy sprzedaży.
Po ustaleniu sądu, że księga wieczysta wymieniona w umowie opatrzonej datą 15 lutego 1970 roku została założona dopiero 8 grudnia 1978 roku wnioskodawca twierdził, iż ma w domu umowę sporządzoną ręcznie. Nie przedstawił jej jednak w dalszym postępowaniu, a jego pełnomocnik oświadczył następnie, że najprawdopodobniej spłonęła w pożarze w 1997 roku. Ocalała jedynie umowa pisana maszynowo (postanowienie w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia - k. 49-50, przesłuchanie wnioskodawcyJ. P.– k. 191-192).
Sąd uznał, iż wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał zawarcia jakiejkolwiek umowy zJ. G.w 1970 roku. Nie przemawiają za tym w żadnym razie niespójne, wzajemnie sprzeczne i ewidentnie niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy zeznaniaJ. P. (1),T. B. (1),Z. W. (1),J. K. (1)iP. C. (1). Nie ulega wątpliwości, iż wszystkie osoby, które podpisały umowę, datowaną na 15 lutego 1970 roku, poświadczyły nieprawdę. W chwili obecnej trudno dociec dlaczego. Wiadomo bowiem, że później doszło do zawarcia umowy przezJ. P. (1)orazJ. G.iM. G.. Autentyczność podpisu ojca potwierdziłaZ. D. (1), nie była natomiast pewna co do podpisu matki.
W umowie sporządzonej pismem maszynowym jako łączną powierzchniędziałek nr (...)wskazano 0,19 ha, a zatem dokładnie tyle ile wynosi suma powierzchni tych działek (wypisy z rejestru gruntów – k. 91-93). Działki te były własnościąJ. G.iM. G.. Wszystkie wchodziły w skład nieruchomości, dla której 8 grudnia 1978 roku Państwowe Biuro Notarialne wW.założyłoksięgę wieczystą nr (...)(jej aktualny numer to(...)). Jak już wyżej wskazanoJ. G.iM. G.nigdy nie byli właścicielamidziałki nr (...). Właścicielemdziałki nr (...)byłR. F., który na podstawie umowy zamiany z dnia 20 października 1999 roku przeniósł własność tej działki naZ. D. (1)w 11/12 częściach orazI. N.w 1/12 części. Z koleidziałka nr (...)wchodziła w skład nieruchomości, dla której prowadzono inną księgę wieczystą założoną 17 października 1963 roku (aktualny numer(...)). Działki ta była własnościąJ. G.. Pomimo tego księga ta nie została wskazana w umowie.
Wnioskodawca twierdził, iż dokonane ręcznie obramowanie i nadpisanie stanowiło usunięcie omyłki co do numerów działek, bowiem przedmiotem umowy były działki o numerach: 223, 224 i 225.
Sąd uznał, iż przedstawiona przez wnioskodawcę wersja wydarzeń nie jest wiarygodna. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na fakt, iż nie wiadomo kiedy dokonano obramowania i nadpisania. Treść umowy jest spójna bez ręcznych ingerencji. Mówi bowiem o działkach, które są własnościąJ. G.iM. G., prawidłowo podano ich powierzchnię oraz numer księgi wieczystej. Ewidentna niezgodność to data sporządzenia. Należy wskazać, że suma powierzchni nadpisanychdziałek nr: (...)orazdziałki nr (...)to 0,15 ha, a zatem o ponad 20% mniejsza od wskazanej w umowie. Ponadto należy zwrócić uwagę na numeracje działek. Trudno myśląc racjonalnie przyjąć, że trzy kolejne, sąsiadujące ze sobą działki nie mają kolejnych numerów. ZarównoJ. G., jak iJ. P. (1), a także świadkowie, mieszkający w pobliżu,Z. W. (1)iT. B. (1)nie mogli nie wiedzieć, że sąsiadujące bezpośrednio działki nie mogą mieć kolejnych numerów: 209, 216 i 223. Nie można zatem mówić o ich omyłkowym wskazaniu.
Powyższe ustalenia i wnioski prowadzą do konstatacji, iż pisemna umowa przedstawiona sądowi dotyczyła tych działek, o których mowa w tekście napisanym maszynowo. Być może była też umową przedwstępną, o czym świadczy przekonanie wyrażane przez wnioskodawcę w zeznaniach, o potrzebie zawarcia umowy notarialnej oraz o uiszczeniu zapłaty u notariusza, a także wyraźne sformułowanie, że „P. J.uiści opłatę w wysokości 10.000 zł”. Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy trudno założyć, że umowa taka była spisana przed notariuszem, który umowy sprzedaży nieruchomości sporządza w formie aktu notarialnego. Charakterystyczne jest też, że samJ. P. (1)stwierdził, że zapłaciłJ. G.u notariusza, a zatem kilka lat po zawarciu, jak twierdzi, umowy w 1970 roku. Potwierdza to zeznanieZ. D. (1), która oświadczyła, że jej mamaM. G.wspominała o braku zapłaty za działki przez wnioskodawcę. Kłopotów takichG.nie mieli z osobami, którym u notariusza sprzedali inne działki. Nie uiszczenie zapłaty za działki jest także logiczną konsekwencją sytuacji, w której nie doszło do zawarcia umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego. SkoroJ. P. (1), jak wynika bezpośrednio z jego zeznań, nie zapłaciłJ. G.w 1970 roku, to trudno przypuszczać, iż zapłacił u notariusza.
Dalsze odręczne nadpisanie w umowie mogło być swoistą aktualizacją wynikającą z faktycznego objęcia w użytkowanie przez wnioskodawców innych działek niż pierwotnie wymienione w umowie. Jak zeznała część świadków w rejonie tym było wiele niewielkich działek, którymi właściciele często się zamieniali, sprzedawali albo oddawali w użytkowanie innym osobom. O tym, żeP.posiadalidziałki nr (...)od lat osiemdziesiątych świadczą zeznania świadkówH. C.iM. M. (1), które sąd uznał za bezstronne. Osoby te nie są zaangażowane w spór, pamiętają wydarzenia przynajmniej od lat siedemdziesiątych. H.C.dzierżawiła te działki odJ. G.wcześniej, w latach siedemdziesiątych uprawiając na nich tytoń. Zakończenie tej działalności wiąże ze śmiercią męża, który zmarł w 1980 roku. ŚwiadekM. M.także potwierdził, iż „P.użytkują te działki od lat osiemdziesiątych”, a wcześniej te działki użytkowaliS.zG.(zeznania świadków: H.C.– k. 148 iM. M.zeznania świadkówH. C.iM. M. (1)– k. 98). Zeznania tych świadków znajdują też potwierdzenie w zeznaniach świadkaT. S.(k. 186). Sąd nie dał w tym zakresie wiary zeznaniom świadkaJ. K. (1). Świadek ta w szczegółowy sposób opisała wydarzenia, które, według niej, miały miejsce gdy była dzieckiem. Zdaniem sądu nie były to informacje bezpośrednie, a jedynie takie, o których świadek dowiedziała się później od osób trzecich i przedstawiła je na rozprawie jako spostrzeżenia własne (zeznania świadkaJ. K.– k. 98).
Zgodnie z treściąart. 172 § 1 Kcposiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze -art. 172 § 2 Kc.Elementami posiadania jest fizyczne władanie rzeczą oraz wola władania rzeczą dla siebie jak właściciel. Do nabycia nieruchomości przez zasiedzenie niezbędny jest przymiot samoistnego posiadacza nieruchomości. Samoistnym posiadaczem nieruchomości jest ten, kto włada nią jak właściciel, korzystając z niej z wyłączeniem innych osób, pobiera pożytki i dochody, a także uważa się za uprawnionego do rozporządzenia nią. Posiadanie samoistne zachodzi nie tylko wtedy, gdy posiadacz jest przekonany, że przysługuje mu prawo własności, ale także wówczas, gdy wie, że nie jest właścicielem, ale posiada rzecz i włada nią tak, jakby był jej właścicielem (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2014 roku. III CSK 133/13, Legalis nr 1092618).
Zdaniem sądu wnioskodawcyT. P.iJ. P. (1)nie byli samoistnymi posiadaczami nieruchomości. Nie władali nią tak, jakby byli jej właścicielami. Dla takiej oceny niezwykle istotne są okoliczności zawarcia umowy zJ. G.iM. G.. Jak już wskazano wyżej objęcie w posiadanie przez wnioskodawcówdziałek nr (...)miało miejsce dopiero w latach osiemdziesiątych. Co więcej nie było ono bezpośrednim rezultatem zawartej umowy, skoro wnioskodawcy objęli w posiadanie inne działki niż wymienione w umowie. Wnioskodawcy w żaden sposób nie wykazali, że dopisanie dwóch działek działo się za wiedzą i zgodą małżonkówG.. Na pewno nie za zgodą właścicieladziałki nr (...), nie był on stroną umowy, brak jakiegokolwiek potwierdzenia o jego wiedzy o takiej umowie.
W ocenie sądu wnioskodawcy wiedzieli, że ich posiadanie nie miało charakteru samoistnego, a okoliczności faktyczne objęcia działek w posiadanie są inne niż opisane w umowie na którą się powołują. Charakterystyczna jest reakcjaJ. P. (1)na wypowiedzenieZ. D. (1)z dnia 29 maja 1999 roku. Wnioskodawca udał się do adwokata, który w jego imieniu w odpowiedzi zażądał zwrotu nakładów, co niewątpliwie wskazuje na jego przekonanie o możliwej konieczności zwrotu nieruchomości. Wynikało to niewątpliwie z oceny jego sytuacji prawnej dokonanej przez adwokata po przedstawieniu przez wnioskodawcę okoliczności sprawy. Gdyby oceniono ówczesną sytuację jako dającą podstawy do stwierdzenia zasiedzenia odpowiedź byłaby bez wątpienia inna. W toku postępowania okazało się też, że przez cały okres posiadania nieruchomości przez wnioskodawców toG., a potemZ. D. (1)płacili podatek od tej nieruchomości (przynajmniej od dwóch swoich działek). Pieniądze na ten cel otrzymywali odP.. Jak zeznałaM. S. (1), córka wnioskodawcówT. P.iJ. P. (1), „tata płacił czynsz paniZ.… 300,00 złotych chciała za dzierżawę; pieniądze te były za dzierżawę, podatek płaciła sołtysowi z tych pieniędzy co od nas brała: podatek był mniejszy niż 300 złotych … to co płacili rodzice to był nie tylko podatek”. Potwierdził to pośrednio takżeJ. P. (1)w swoim odniesieniu do wypowiedzi córki na rozprawie (przesłuchanie: wnioskodawczyni M.S.– k. 219, oświadczenieJ. P.– k. 219). Wnioskodawcy nie wykazali w żaden sposób, żeby płacili ten podatek samodzielnie. Uiszczanie czynszu właścicielom za dzierżawę, a także przekazywanie pieniędzy celem uiszczenia przez właścicieli nieruchomości podatku od nieruchomości świadczy o posiadaniu zależnym, wyklucza możliwość przyjęcia, iż wnioskodawcy byli posiadaczami samoistnymi działek.
Szczególnym problemem była ocena przedstawionej przez pełnomocnika uczestniczki, poświadczonej za zgodność z oryginałem, kopii umowy dzierżawy działek o numerach: 223, 224 i 225 zawartej 5 kwietnia 2000 roku przezZ. D. (1)iJ. P. (1), na okres dwóch lat (umowa dzierżawy – k. 72). Wnioskodawca podczas przesłuchania oświadczył: „pierwszy raz widzę ten dokument, to niby jest mój podpis, ale to nie jest mój charakter pisma; to jest podrobione” (przesłuchanie wnioskodawcyJ. P.– k. 191-192). Sąd zamierzając dokonać badania autentyczności pisma wezwał pełnomocnika uczestniczki do przedłożenia oryginału. Pełnomocnik ten poinformował sąd, że poprzedni pełnomocnik uczestniczki po wykonaniu kopii i poświadczeniu za zgodność oryginał oddał uczestniczce, która z kolei nie może go obecnie odnaleźć.
Należy jednak wskazać, że wcześniej, po przedstawieniu przez pełnomocnika uczestniczki, poświadczonej za zgodność z oryginałem, kopii umowy dzierżawy działek odniósł się do tego dokumentu pełnomocnik wnioskodawców w piśmie procesowym z dnia 21 marca 2014 roku. W szczególności stwierdził w nim, że dołączone do pisma uczestniczki dokumenty dotyczą wydarzeń, które miały miejsce po 1998 roku, a „zawarcie przez wnioskodawcę … umowy dzierżawy w dniu 5 kwietnia 2000 r. również nie ma wpływu na bieg terminu zasiedzenia nieruchomości” (pismo – k. 83-84). Zatem wnioskodawcy nie kwestionowali wówczas, a nawet potwierdzali zawarcie umowy dzierżawy, wyrażając jedynie stanowisko, że wobec wcześniejszego zasiedzenia umowa ta nie znaczenia w sprawie. Dlatego sąd uznał, iż umowa dzierżawy działek pomiędzy przezZ. D. (1)iJ. P. (1)została 5 kwietnia 2000 roku zawarta. Natomiast późniejsze oświadczenieJ. P. (1)jest kolejną próbą zmiany stanowiska w toku postępowania i potwierdzeniem braku wiarygodności jego zeznań.
Reasumując sąd stwierdza, iż wnioskodawcy nie wykazali okoliczności dających podstawę do stwierdzenia nabycia nieruchomości przez zasiedzenie. Co więcej wnioskodawcy nie tylko nie udowodnili swoich roszczeń, ale także w celu ich potwierdzenia posłużyli się nieprawdziwym, przynajmniej co do tak istotnej w niniejszej sprawie okoliczności jak data sporządzenia, dokumentem. Natomiast dodatkowym poparciem twierdzeń wnioskodawców były, ich zdaniem, zeznania świadków:T. B. (1)iZ. W. (1), zatem osób, które podpisując umowę datowaną na 15 lutego 1970 roku (łącznie zJ. P. (1)), poświadczyły nieprawdę.
Wnioskodawcy nie wykazali dokładnie kiedy objęli w posiadanie działki o numerach: 223, 224 i 225. Nie wykazali też przesłanki samoistnego posiadania nieruchomości przezT. P.iJ. P. (1). Przeciwnie, to uczestniczka wykazała, że ich posiadanie było posiadaniem zależnym. Przy czym dla tej oceny, wobec zebranego materiału dowodowego, bez znaczenia jest czy wnioskodawców i poprzedników prawnych uczestniczki wiązała formalna umowa dzierżawy czy też w danym okresie korzystanie miało jedynie charakter niepisanego porozumienia, przy wieloletniej akceptacji przez ówczesnych właścicieli istniejącego stanu rzeczy. Stan ten, jak wskazano wyżej miał jednak niewątpliwie charakter posiadaniem zależnego.
Z powyższych względów sąd oddalił wniosek o stwierdzenie, iżT. P.iJ. P. (1)nabyli przez zasiedzenie własność niezabudowanej nieruchomości składającej się działek o numerach: 223, 224 i 225, położonej wP..
W oparciu o przepisart. 98 § 1 i 3 Kpcw zw. zart. 13 § 2 Kpcsąd zasądził od wnioskodawcówJ. P. (1),P. P. (1),P. P. (2),I. P.,M. S. (1),V. K.solidarnie na rzecz uczestniczkiM. J.kwotę 1.817 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na zasądzoną kwotę złożyły się koszty zastępstwa procesowego w kwocie 1800 złotych oraz koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa – 17 złotych.
W toku postępowania sąd zwolnił wnioskodawcówT. P.iJ. P. (1)od kosztów postępowania w części tj. od kosztów opłaty od wniosku. W orzeczeniu końcowym postanowił nie obciążać wnioskodawcówJ. P. (1),P. P. (1),P. P. (2),I. P.,M. S. (1),V. K.tymi nieuiszczonymi kosztami postępowania.
sędzia
Krzysztof Rogalewicz