Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 1013/16
Data wyroku: 2017-03-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Urszula Sipińska-Sęk
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VU 1013/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 marca 2017 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSO Urszula Sipińska-Sęk
Protokolant st. sekr. sądowy Zofia Aleksandrowicz
po rozpoznaniu w dniu 28 marca2017 roku wP.na rozprawie
sprawy z wnioskuS. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaS. W.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 16 września 2016 r.
oddala odwołanie.
Sygn. akt V U 1013/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 16 września 2016 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówiłS. W.prawa do emerytury z uwagi na brak wymaganych przepisami 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy do pracy w warunkach szczególnych nie uwzględnił okresu zatrudnienia od dnia 7 sierpnia 1980 roku do dnia 30 kwietnia 1985 roku wWojewódzkim Związku (...).-Zakładzie (...)wB.na stanowisku mechanika, podnosząc, że stanowisko to nie jest wymienione w Rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze z dnia 7 lutego 1983 roku, a na podstawie złożonych dokumentów nie można określić charakteru wykonywanej pracy.
W odwołaniu z dnia 24 października 2016 roku pełnomocnikS. W.wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu prawa do emerytury, po zaliczeniu do pracy w szczególnych warunkach okresu od dnia 7 sierpnia 1980 roku do dnia 30 kwietnia 1985 roku, w którym wykonywał pracę w kanałach remontowych przy naprawach pojazdów cieżarowych.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie.
Na rozprawie w dniu 28 lutego 2017 pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego na rzecz wnioskodawcy.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
S. W.,urodzony dnia (...), w dniu 1 września 2016 roku złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Wnioskodawca nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
(dowód: wniosek o emeryturę k. 1-3v akt emerytalnych)
Wnioskodawca legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999 roku okresem ubezpieczeniaw łącznym rozmiarze 28 lat, 1 miesiąca i 19 dni.
Do stażu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy zaliczył wnioskodawcy okres zatrudnienia w wymiarze 11 lat i 1 miesiąc tj. od dnia 2 maja 1985 roku do dnia 31 maja 1996 roku wWojewódzkim Związku (...)-Zakładzie (...)wB.na stanowisku mechanik – prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych.
(dowód: decyzja ZUS z dnia 16 września 2016 roku , k. 41 akt emerytalnych, odpowiedź na odwołanie, k. 6-6v akt emerytalnych, świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach, k. 28, 30 akt emerytalnych)
S. W.w okresie od dnia 7 sierpnia 1980 roku do dnia 30 kwietnia 1985 roku był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy wWojewódzkim Związku (...).-Zakładzie (...)wB.na stanowisku mechanika.
(dowód: świadectwo pracy k. 20 akt emerytalnych)
Zakład (...)wB.zajmował się rozwożeniem torfu ogrodniczego po polach. W zakładzie znajdowało się 11 samochodów ciężarowychmarki K.orazJ.i 2 samochody dostawczemarki N.oraz(...). Ubezpieczony pracował w warsztacie samochodowym, w którym znajdowały się dwa kanały remontowe. W zakres obowiązków skarżącego wchodziły wszystkie prace naprawcze przy samochodach. Wnioskodawca był jedynym mechanikiem samochodowym w Zakładzie. Skarżący wykonywał naprawy samochodów zarówno w kanałach remontowych, jak i poza nimi. W kanałach remontowych wnioskodawca dokonywał wymiany oleju, smarował podwozie samochodów, wymieniał osie, regulował i wymieniał hamulce, naprawiał skrzynie biegów oraz montował silniki. Poza kanałem skarżący wymieniał pompy oraz usuwał drobne bieżące usterki w samochodach i naprawiał zużyte części np. nakładki w hamulcach. Praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Wnioskodawca nie miał innych obowiązków.
(dowód: zeznania świadkaK. Z.na rozprawie w dniu 28 lutego 2017 roku od minuty 3:17 do minuty 13:06, protokół z rozprawy, k. 20-21v akt sprawy, zeznania świadkaK. L.na rozprawie w dniu 28 lutego 2017 roku od minuty 13:06 do minuty 18:33, protokół z rozprawy, k. 20-21v akt sprawy)
Pracodawca nie wystawił wnioskodawcy świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych za sporny okres.
(okoliczność bezsporna)

Sąd Okręgowy zważył co następuje :

Odwołanie nie jest uzasadnione.

Zgodnie z treściąart. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami,o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 pkt 1(tj. poniżej 65 lat dla mężczyzn). Ustęp 4 art. 32 stanowi zaś, że wiek emerytalny, o którym mowa wust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.
Stosownie do art. 184 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku) osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2).
W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia).
Spór pomiędzy stronami, w związku z zarzutami podniesionymi przez wnioskodawcę w odwołaniu, ograniczał się do faktu, czy ma on wymagany 15 - letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu.
Sam fakt zatrudnienia wnioskodawcy wZakładzie (...)wB.w okresie od dnia 7 sierpnia 1980 roku do dnia 30 kwietnia 1985 roku był niesporny w świetle dokumentów znajdujących się w jego aktach emerytalnych. Spornym pozostawał charakter pracy wykonywanej przez wnioskodawcę tj. czy była to praca wykonywana w szczególnych warunkach, czy też nie. Stało się tak dlatego, że wnioskodawca nie dysponował świadectwem pracy w szczególnych warunkach.
Brak takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Wprawdzie okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Nie mniej ograniczenia dowodowe zawarte wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno - rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami. W postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wKodeksie postępowania cywilnego(tak por. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95, OSNAP 1996/16/239)
Wobec braku świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach na wnioskodawcy, zgodnie z treściąart. 6 k.c., spoczywał ciężar wykazania pracy w szczególnych warunkach.
Charakter pracy wnioskodawcy Sąd ustalił w oparciu o spójne i logiczne, a co za tym idzie wiarygodne zeznania świadków:K. Z.orazK. L., którzy w spornym okresie pracowali razem zS. W.oraz częściowo zeznania samego wnioskodawcy, a także dokumentację zgromadzoną w jego aktach osobowych. ŚwiadkowieK. L.orazK. Z.w spornym okresie pracowali w tym samym zakładzie, mieli stały oraz bezpośredni kontakt z wnioskodawcą. Wszyscy zatem posiadali szczegółową i bezpośrednią wiedzę co do zakresu jego codziennych obowiązków pracowniczych.
ŚwiadkowieK. Z.orazK. L.potwierdzili, że spornym okresie wnioskodawca pracował jako mechanik przy naprawach samochodów ciężarowych. Wnioskodawca wykonywał wszystkie prace naprawcze zarówno w kanałach remontowych, jak również poza nimi. W kanałach remontowych wnioskodawca wymieniał olej, osie smarował podwozie samochodów, regulował i wymieniał hamulce, naprawiał skrzynie biegów oraz montował silniki. Poza kanałem skarżący usuwał drobne awarie, naprawiał popsute części w warsztacie.
Sąd nie dał wiary zeznaniom wnioskodawcy w zakresie w jakim twierdził, iż w spornym okresie pracował wyłącznie w kanałach remontowych. Zeznania wnioskodawcy są niewiarygodne, zwłaszcza jeżeli zważyć, że był jedynym mechanikiem samochodowym zatrudnionym w zakładzie. Z natury rzeczy zatem musiał zajmować się usuwaniem wszystkich usterek w pojazdach, a więc także tych do usuwania, których praca w kanałach nie była potrzebna. Powyższe potwierdzają zeznania świadków, którzy zgodnie stwierdzili, że w zakres prac wnioskodawcy wchodziły także naprawy wykonywane poza kanałem remontowym tj. wymiana pomp, przegląd techniczny samochodu, usuwanie drobnych awarii.
Do prac w warunkach szczególnych ustawodawca zalicza wyłącznie prace mechanika wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych ( wykaz A, Dział XIV, poz. 16, załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.)
Skoro zatem wnioskodawca w spornych okresach oprócz prac w warunkach szczególnych (prace w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych) wykonywał jeszcze inne prace, które takiego charakteru nie miały (wymiana pomp, przegląd techniczny samochodu, usuwanie drobnych awarii)) oznacza, że nie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach. W ramach bowiem obowiązującej go dziennej normy czasu pracy wykonywał oprócz prac, które szkodliwie oddziaływały na jego organizm, także prace które takiego charakteru nie miały. Tymczasem warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272).
W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie sposób uznać, aby prace mechanika poza kanałami podczas zatrudnienia wnioskodawcy wZakładzie (...)wB.w okresie od dnia 7 sierpnia 1980 roku do dnia 30 kwietnia 1985 roku, miały charakter sporadyczny, czy incydentalny. W ocenie Sądu, prace poza kanałami były immanentnie związane z wykonywaną przez wnioskodawcę pracą mechanika. Skarżący musiał bowiem po wykonaniu naprawy sprawdzić poza kanałem czy nie występują usterki i również poza kanałem dokonać ich ewentualnej naprawy.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy uznał, iż wnioskodawca nie udowodnił, że pracował w warunkach szczególnych od dnia 7 sierpnia 1980 roku do dnia 30 kwietnia 1985 rok.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania uznać należało, iż w toku procesu u ubezpieczony nie wykazał, by spełnił przesłankę wykonywania pracy w warunkach szczególnych w ilości co najmniej 15 lat.
Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§1 k.p.c.orzekł jak w sentencji.