Sąd Okręgowy w Częstochowie
VI Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ca 105/17
Data wyroku: 2017-04-26 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Janina Ignasiak, Halina Garus, Sędzia Hanna Morejska
Słowa kluczowe: Własność
Podstawa prawna: art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. z 1971r. Nr 27, poz. 250 z późn. zm.)

Sygn. akt VI Ca 105/17

POSTANOWIENIE
Dnia 26 kwietnia 2017r.
Sąd Okręgowy w Częstochowie VI Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym :
Przewodniczący-Sędzia SSO Hanna Morejska (spr.)
Sędziowie   SSO Janina Ignasiak
SSO Halina Garus
Protokolant   st. sekr. sąd. Agnieszka Cieślak
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2017r.
sprawy z wnioskuW. W. (1)
z udziałemR. W.,A. W. (1),R. S. (1),H. S. (1),W. T. (1),G. K.,S. D.,E. T.,A. D. (1)
o nadanie tytułu własności
na skutek apelacji uczestniczkiE. T.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 26 października 2016r.
sygn. akt II Ns 1149/16

postanawia
         :

1

oddalić apelację;

2

ustalić, że każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie w postępowaniu apelacyjnym.

VICa 105/17

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 października 2016 Sąd Rejonowy w Częstochowie postanowił stwierdzić ze żeZ. W.c.J.iM.orazJ. W. (1)s.Z.il.nabyli z dniem 4 listopada 197Ir. po ½ części niepodzielnie prawo własności nieruchomości rolnej położonej wC.przyulicy (...), przedstawionej na mapie wpisanej do wpisanej do ewidencji w dniu 30.10.2003r. za numerem L.dz.ew.(...)jakodziałka oznaczona numerem (...)o powierzchni 0.6280ha i stwierdzić, ze nabycie nieruchomości opisanej w pkt. 1 nastąpiło nieodpłatnie;
Sąd Rejonowy ustalił i zważył co następuje ;
Wnioskiem z dnia 11 marca 2016 roku wnioskodawczyniW. W. (1)wniosła o stwierdzenie na rzeczZ. W.iJ. W. (1)w ½ części na rzecz każdego z nich nabycia z mocy prawa z dniem 4 listopada 1971 roku prawa własności nieruchomości położonej wC., przyul. (...)o powierzchni 0,6280 ha, oznaczonej jakodziałka numer (...)numer mapy(...).
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że w dacie wejścia w życieustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychprzedmiotowa nieruchomość znajdowała się w samoistnym posiadaniuZ. W.iJ. W. (1). Wcześniej była częścią większego gospodarstwa rolnego pozostającego we współwłasności rodzinyW.iD.. W latach 30-tych doszło do faktycznego podziału tego dużego gospodarstwa w ten sposób, iż rodzinaD.objęła w wyłączne posiadanie część gospodarstwa rolnego, aZ.iJ.małżonkowieW.objęli w wyłączne posiadanie i użytkowaniedziałkę numer (...).
Decyzją Prezydenta MiastaC.z dnia 10 czerwca 2005 roku Nr(...)
działka numer (...)została podzielona nadziałki (...)o powierzchni 0,0163 ha i(...)o powierzchni 0,6117 ha.
Objęta wnioskiemdziałka numer (...)wraz zdziałkami oznaczonymi numerem (...)stanowiły razem nieruchomość uregulowaną pierwotnie w rep. hip.(...), której kontynuacją byłaKW (...)i wykazana na planie z 1902 roku dołączonym do rep hip(...)o powierzchni w przeliczeniu około 2,2704 ha. Na mocy dziedziczenia po wskazanych wyżej osobach, współwłaścicielami gospodarstwa objętegoKW (...)stali sięW. W. (1)w 4/12 częściach,A. L.w 1/12 części,R. W.w 1/12 części orazK. D. (1)w 3/12 częściach,A. D. (2)w 3/12 częściach.
Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2009 roku, wydanym w sprawie sygn. akt(...)Sąd Rejonowy wC.stwierdził między innymi, żeK. D. (1)córkaJ.iS.nabyła z dniem 1 stycznia 1980 roku przez zasiedzenie własność udziału wynoszącego 9/12 części w nieruchomości położonej wC.przyul. (...)o powierzchni 0,1962 ha, przedstawionej na mapie Urzędu MiastaC.wpisanej do ewidencji zasobu Grodzkiego za numerem l.dz. ewidencyjnego(...)dla , której prowadzona jestksięga wieczysta (...)jako działka oznaczonanumerem geodezyjnym (...)oraz w nieruchomości położonej wC.przyul. (...)o powierzchni 0,6193 ha, przedstawionej na mapie Urzędu MiastaC.wpisanej do ewidencji zasobu Grodzkiego za numerem l.dz. ewidencyjnego(...)dla , której prowadzona jestksięga wieczysta (...)jako działka oznaczonanumerem geodezyjnym (...).
Działki (...)odłączone zostały zKW (...).

K. D. (1)zmarła 29 grudnia 1994 roku. Na skutek powyższego nieruchomość objętaKW (...)stała się współwłasnością:W. W. (1)w 16/48 częściach,A. L.w 4/48 częściach,R. W.w 4/48 częściach,E.iW.małżonkówT.na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w 6/48 częściach,H.iR.małżonkówS.na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej w 6/48 częściach,A. D. (1)w 6/48 częściach,S.W trakcie użytkowania nieruchomości wpisanej w KW Nr(...)pomiędzy współwłaścicielami doszło w latach 30-tych do faktycznego podziału nieruchomości w ten sposób, żeK.iA. D. (2)użytkowalidziałkę numer (...)idziałkę (...), aA. K., a następnie od 1940 rokuJ.iZ.małżonkowieW.użytkowali między innymidziałkę (...)objętą wnioskiem. Nieruchomość stanowiła grunty orne, wchodzące w skład większego gospodarstwa rolnego należącego do małżonkówW., które uprawiali z wyłączeniem innych osób. Na działce objętej wnioskiem małżonkowieW.uprawiali zboże i ziemniaki.
Po śmierciJ. W. (2)9 marca 1969 roku objęte wnioskiem gospodarstwo rolne, wraz zZ. W., zaczął użytkować synJ. W. (1). Od tego czasu wraz z matką uprawiali objęte wnioskiem grunty, siejąc na nich zboże. Stan taki trwał także w dacie 4 listopada 1971 roku.
Nikt na przestrzeni lat nie kwestionował posiadania zarównoZ.iJ.małżonkówW., jak równieżJ. W. (1).
J. W. (1)zmarł 16 października 1993 roku. Po jego śmierci działka objęta wnioskiem była krótki czas uprawiana przez jego syna. Od tego czasu nie jest przez nikogo użytkowana.
/dowód: zeznania świadków :M. D.k. 64-65,T. S.k. 65,A. W. (2)k. 75-76/
Postanowieniem z dnia 22 grudnia 1989 roku Sąd Rejonowy wC., w sprawie sygn. akt(...)stwierdził, żeJ.iW.małżonkowieW.na zasadzie ustawowej wspólności małżeńskiej orazZ. W.iJ. K.nabyli z dniem 4 listopada 1971 roku współwłasność w częściach równych nieruchomości położonej wC.o powierzchni 7ha8834 m2 przedstawionej na mapie Urzędu Miejskiego wC.wpisanej do ewidencji zanumerem ewidencyjnym (...)jakodziałki oznaczone numerami (...).
Zgodnie zart. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz.U. z 1971r. Nr 27, poz. 250 z późn. zm.) nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych, zwane dalej „nieruchomościami” i znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy w samoistnym posiadaniu rolników stają się z mocy samego prawa własnością tych rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej, bez prawem przewidzianej formy, umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku (ust. 1). Rolnicy, którzy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy posiadają nieruchomości jako samoistni posiadacze nieprzerwanie od lat pięciu, stają się z mocy samego prawa właścicielami tych nieruchomości chociażby nie zachodziły warunki określone wust. 1. Jeżeli jednak uzyskali posiadanie w złej wierze nabycie własności następuje tylko wtedy, gdy posiadanie trwało co najmniej przez dziesięć lat (ust. 2).
Posiadanie ma charakter samoistnego, jeżeli posiadacz włada rzeczą „jak właściciel”, a wiec wykonuje faktycznie uprawnienia składające się na treść prawa własności oraz ma wolę posiadania rzeczy dla siebie lub we własnym imieniu. Przekonanie to winno wynikać ze świadomości, a więc mieć charakter subiektywny, a jednocześnie przez wykonywanie prawa wyrażać się obiektywnie. Na posiadanie samoistne składają się zatem dwa elementy: element fizyczny określany jako corpus possesionis oraz element psychiczny określany jako animus. Element corpus oznacza fizyczne władztwo nad rzeczą, a element animus oznacza wolę wykonywania względem rzeczy określonego prawa dla siebie, czyli wolę posiadania jak właściciel.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż działka objęta wnioskiem numer(...)o powierzchni 0,6280 ha, od 1940 roku pozostawała w wyłącznym posiadaniuZ.iJ.małżonkówW., którzy uprawiali ją nieprzerwanie, aż do śmierci. Posiadanie działki objętej wnioskiem było konsekwencją uzgodnień poczynionych przez ich poprzedniczkę prawnąA. K.zK.iA.małżonkamiD.. Działka objęta wnioskiem od 1940 roku wchodziła w skład większego gospodarstwa rolnego należącego do małżonkówW.. Na działce objętej wnioskiem małżonkowieW.uprawiali zboże i ziemniaki. Stan taki trwał do 9 marca 1969 roku, tj. do śmierciJ. W. (2). Po jego śmierci objętą wnioskiem działkę, wraz zZ. W., zaczął użytkować synJ. W. (1), którzy kontynuowali jej posiadanie w tym samym zakresie, siejąc na niej zboże. Niewątpliwie, stan taki trwał także w dacie 4 listopada 1971 roku i nikt na przestrzeni lat nie kwestionował posiadania zarównoZ.iJ.małżonkówW., jak równieżJ. W. (1).Z. W.zmarła dnia 13 czerwca 1986 roku, aJ. W. (1)zmarł 16 października 1993 roku. Po śmierciJ. W. (1)działka objęta wnioskiem nie jest przez nikogo użytkowana.
Wobec spełnienia przesłanek wynikającychustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz. U. 1971, Nr 27, poz. 250 z późn. zm.) Sąd stwierdził, żeZ. W.c.J.iM.orazJ. W. (1)s.Z.iJ.nabyli z dniem 4 listopada 1971 roku po ½ części niepodzielnie prawo własności nieruchomości rolnej położonej wC.przy ulilcy(...), przedstawionej na mapie wpisanej do ewidencji w dniu 30 października 2003 roku za numerem L.dz.ew.(...)jakodziałka oznaczona numerem (...)o powierzchni 0,6280 ha. Sąd stwierdził, że nabycie nieruchomości opisanej w punkcie 1 nastąpiło nieodpłatnie.
Apelację od postanowienia złożyła uczestniczkaE. T.zarzucając zaskarżonemu postanowieniu ;
1 Naruszenie prawa procesowego tj.art. 233 k.p.c.poprzez dowolną ocenę dowodów polegającą na pominięciu szczegółowych zeznańJ. W. (1)złożonych w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Rejonowym wC.(sygn.. akt:(...)), które ze względu na osobiste stosunki z rodzicamiJ.iZ. W., a także własną prace na gospodarstwie są zgodnie z życiowym doświadczeniem i logiką bardziej wiarygodne niż świadków zeznających w niniejszej sprawie,
2. Obrazę przepisów postępowania tj.art. 365 § 1 k.p.c.w zw. z 13§ 2 k.p.c.poprzez pominięcie w wyrokowaniu ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w postanowieniu wydanym przez Sąd Rejonowy wC.w dniu 22.12.1989r. ‘sygn. akt:(...)), a mianowicie rozstrzygnięcia o działkach wchodzących w skład gospodarstwa rolnego prowadzonego przez małżonkówJ.iZ. W., które zdaniem ówczesnych wnioskodawców wyczerpywały całość prowadzonego gospodarstwa, podczas gdy Sąd I instancji przyjął, iż przedmiotowadziałka (...)była uprawiana przezJ.iZ. W.w ramach prowadzonego przez nich gospodarstwa rolnego,
3. Sprzeczność ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd z zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym poprzez uznanie, iż działka była w samoistnym posiadaniu małżonkówW.obsiewana i gospodarowana przez powyżej wskazanych, podczas gdy uczestnicyS.iA.D.zeznali, iż przedmiotowa działka znajdowała się w posiadaniuK. D. (1)i była przez nich uprawiana, natomiast świadekA. W. (2)wskazał, iż sporna działka była częściowo uprawiana przez rodzinęW.a częściowo przez rodzinęD., przy czym zaznaczyć należy, iżD.uprawiali pole odul. (...), a rodzinaW.odul. (...).
Nadto wnosił o wystąpienie przez Sąd do Urzędu MiastaC.o decyzję o wywłaszczeniu i odszkodowaniu o nr(...)i decyzję o wywłaszczeniu odszkodowaniu o nr(...)i przeprowadzenie dowodu z wskazanej decyzji na okoliczność ustalenia kto otrzymał odszkodowanie za wywłaszczenie z części działek .
Sad Okręgowy uzupełnił postępowanie dowodowe i dopuścił dowód z decyzji i wszystkich dokumentów zawartych w aktach wyżej wymienionych spraw administracyjnych.
Sąd Okręgowy stwierdza żę apelacja nie jest zasadna z przyczyn następujących .
Istota sporu na obecnym etapie postępowania sprowadza się do następujących okoliczności .
Spór dotyczy nieruchomości oznaczonej jakodziałka (...). Jak wynika z mapy znajdującej się na karcie 4 oraz mapy w aktachksięgi wieczystej (...)z dnia 30.10 2003 L. dz,(...)k. 51działki (...)położone były wC.międzyulicami (...)od północy iM.od południa , ich przedłużenie stanowiły odulicy (...)na południe w stronęulicy (...)a dalejulicy (...)działki (...)jako przedłużeniedziałki (...)idziałka (...)jako przedłużeniedziałki (...). Działki(...)i(...)oraz(...)miały uregulowany stan prawny i wpisane były do Księgi wieczystej prowadzonej wówczas przez(...)wC.numerKw (...). Działki te stanowiły od 1940 roku współwłasność rodzinyW.i rodzinyD.Jak sądowi wiadomo z innych sprawa drogi określane jako ulica(...)i(...)stanowiły nie utwardzone drogi gruntowe , powstałe w okresie gdy grunty te były uprawiane rolniczo , drogi powstały na skutek przejazdu do pól i stanowiły w zasadzie wyjeżdżone przez sprzęt rolniczy , furmanki lub ciągniki koleiny . Stan taki trwał do około połowy lat 90 gdy rozpoczęto budowę domów jednorodzinnych i segmentów przyulicy (...)i zaczęto utwardzać ulicę żwirem i żużlem , droga otrzymała zaś twardą nawierzchnię w 2015- 20016 roku na niewielkim odcinku od strony wschodnie odulicy (...).Ulica (...)stanowi zaś w dalszym ciągu nieutwardzoną drogę gruntową. Na początku lat 80 rozpoczęto budowę szpitala usytuowanego międzyulicami (...)a(...). Na potrzeby budowy rozpoczęto wywłaszczanie nieruchomości między tymi ulicami . Decyzją wydaną w sprawie(...)w 1981 roku wywłaszczonodziałkę (...). Jak wynika z akt sprawy wywłaszczeniowej działka ta znajdowała się w chwili wywłaszczenia w posiadaniuK. D. (1)( dokumenty w aktach sprawy administracyjnej - zaświadczenie k.39, zawiadomienie k.31, wniosek k.26i25) Odnośniedziałki (...)to znajdowała się ona w posiadaniuZ.iJ. W. (1)jak wynika z akt sprawy administracyjnej(...)( zawiadomienie w aktach sprawy administracyjnej- k. 17, wniosek do(...)18, zaświdczeniek.29 ) W dniu 30.12. 1978 wydano akt własności ziemi na rzeczJ. W. (1)i jego matkiZ. W.na gospodarstwo o powierzchni 7,9758 ha w skład którego wchodziła takżedziałka (...).Uczestniczka postępowaniaE. T.i jej mążW.oraz uczestnicyH.iR. S. (1)nabyli od spadkobierców rodzinyD.prawa do w spadku poK. D. (1).E. T.uzyskała wówczas informację od brataK. D. (1)że w latach trzydziestych rodzinyW.iD.podzieliły się nieruchomościami stanowiącymi ich współwłasność i opisanymi w Ksiedze wieczystejKw (...)w ten sposób że działki(...)i(...)użytkowali poprzednicy prawni małżonkówW.a od lat 40 małżonkowiW.natomiast działki(...)użytkowała rodzinaD..Dlatego w sprawie(...)
E. T.wystąpiła o zasiedzenie na rzeczK.iK. D. (1)tylko działek(...)i(...).
Przechodząc zatem do zarzutów apelacji należy stwierdzić co następuje .
Ad. 1 i 2
W sprawie(...)o nadanie tytułu własności na nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego użytkowanego przez rodzinęW.( po uchyleniu poprzedniego aktu własności )J. W. (1)nigdy nie podawał o jakich numerach działki wchodzą w skład gospodarstwa po rodzicach . Jak wynika z jego zeznań wiedział tylko tyle że rodzice kupowali gospodarstwo częściowo , sądzi że mieli akty o notarialne ale nie jest w ich posiadaniu. Jednak orientował się w którym miejscu działki wchodzące w skład gospodarstwa są położone. Na rozprawie w dniu 11 sierpnia 1989 roku zeznał że ojciec w latach 60 , pokazał mu działki które należą do gospodarstwa i przekazał mu te działki do uprawy , były to między innymi działki przyulicy (...)ciągnące się doulicy (...), czylidziałka (...)i jej przedłużenie(...), gdyż jest to jedyna działka należącą do gospodarstwa małżonkówW.położona przyulicy (...).( zeznaniaJ. W. (1)k. 29 odwrót w sprawie(...)]J. W. (1)tylko raz wymienił numer działki i była todziałka (...)położona przyulicy (...), działka ta została pomyłkowo wpisana do rejestru gruntów jako należąca do niego . Jednak to nie on zorientował się że wpis jest błędny lecz jak wynika z zeznańJ. W. (1)poinformowała go o tym właścicielka działki( dowód jak wyżej zeznaniaJ. W. (1)k.30 w aktach(...)) Z powyższego wynika jednoznacznie żeJ. W. (1)występując o nadanie aktu własności zupełnie nie orientował się że w opisie pomiętodziałkę (...), skoro nie potrafił znanych mu i uprawianych działek zidentyfikować w taki sposób aby przypisać im konkretne numery. Nadto działki(...)i(...)stanowiły na gruncie integralną całość przedzieloną jedynie polną drogą w postaci wyjeżdżonych kolein. Zatem ze szczegółowych zeznańJ. W. (1)wynika odwrotnie niż podniesiono w apelacji że w skład przejętego przez niego i uprawianego grunt wchodziła działa(...)jako przylegająca doulicy (...). Natomiast z twierdzeńE. T.uczestniczki wynika że poczyniła bardzo szczegółowe i profesjonalne ustalenia odnośnie położenia nieruchomości do których prawa nabyła i z ustaleń tych wynikało żedziałka (...)była w posiadaniu rodzinyW.. Dlatego w sprawie(...)wyraźnie zaznaczyła żę nie występuje o zasiedzenie tej działki gdyż nie była ona we władani rodzinyD.lecz rodzinyW..
Ad.3 W sprawach o nadanie aktów własności należy z wyjątkową ostrożnością podchodzić do zeznań świadków składnych obecnie odnośnie stany u posiadania na gruncie w 1971 roku z uwagi na fakt że opisują oni zdarzenia sprzed niemal 50 lat . Odnośnie twierdzeń uczestników to uczestnicyR. S.,W. T.,H. S.,S. D.,A. D.nie potrafią nawet zidentyfikować na gruncie spornej nieruchomości lub identyfikują ją z innymi nieruchomościami (H. S.wyjaśnienia k. 51 ) ŚwiadekA. W. (2)jako jedyny twierdzi że działki pomiędzyulicą (...)aulicą (...)zostały podzielone nie wzdłuż lecz w poprzek , i część odulicy (...)była uprawia tylko przez rodzinęW.i została wywłaszczona pod budowę szpitala a cześć od(...)była uprawiana przez rodzinęD.. Zeznania te są jednak sprzeczne z całym zebranym wyżej omówionym materiałem dowodowym dlatego nie można im dać wiary.
Zatem reasumując ustalenia Sadu Rejonowego są zgodne z zebranym materiałem dowodowym i dlatego ustalenia te Sąd Okręgowy po uzupełnieniu postępowania dowodowego przyjmie za własne. Dlatego apelację z mocyart.385 kpcoddalono. O kosztach orzeczono z mocyart. 520 par.1 kpc.