Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 2106/16
Data wyroku: 2017-01-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janusz Madej
Słowa kluczowe: Ubezpieczenie
Podstawa prawna: art. 9 ust. 1 i ust.1a w zwi z art. 6 ust. 1 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt VI U 2106/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 stycznia 2017 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Janusz Madej
Protokolant st. sekr. sądowy Dorota Hańc
po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2017 r. w Bydgoszczy na rozprawie
odwołania: Samodzielnego Publicznego(...)wB.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.
z dnia 30 maja 2016 r., nr(...)
w sprawie: Samodzielnego Publicznego(...)wB.

przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wB.
z udziałemA. L.
o podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu
oddala odwołanie.

Na oryginale właściwy podpis.
VI U 2106/16

UZASADNIENIE
Decyzją nr (...)z dnia 30 maja 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.– na podstawieart.83 ust.1 pkt 1w związku zart.6 ust.1 pkt 4, art.9 ust.1, 1a, 1c, art.11 ust.2, art.12 ust.1, art.13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2015r., oz.121 z późn. zm.) – stwierdził, żeA. L.jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składekSP (...)nie podlega:

-

obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 sierpnia 2014r. do 31 grudnia 2015r.

dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 1 sierpnia 2014r. do 31 grudnia 2015r.

W uzasadnieniu tej decyzji organ rentowy wskazał, że na podstawie posiadanej dokumentacji ustalił, iżA. L.została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń: emerytalnego, rentowych, wypadkowego i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 11 lutego 2013r. do 29 czerwca 2013r. oraz do obowiązkowych ubezpieczeń: emerytalnego, rentowych, wypadkowego, dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 1 lipca 2013r. do 31 grudnia 2015r. przez płatnika składek(...)wB.jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia. Organ rentowy ustalił również, żeA. L.od 1 sierpnia 2014r. posiada inny tytuł do ubezpieczeń społecznych zwalniający z obowiązku podlegania tym ubezpieczeniom z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia.
W konsekwencjiA. L.w okresie wskazanym w sentencji decyzji nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym t.j. emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek(...)wB..
Pismem z dnia 31 marca 2016r. organ rentowy poinformował strony postępowania o wszczęciu postępowania w sprawie okresów podlegania przezA. L.ubezpieczeniom społecznym, ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia oraz zobowiązał płatnika składek do złożenia za nią dokumentów rozliczeniowych.
Pismem z dnia 27 kwietnia 2016r. ZUS Oddział wB.poinformował o zakończeniu postępowania.
W dniu 10 maja 2016r. płatnik składek zapoznał się z aktamiA. L.i w dniu 13 maja 2016r. złożył pismo, którego treść nie wpłynęła na ustalony przez organ rentowy okres niepodlegania ubezpieczeniom społecznym przez zleceniobiorcę.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł płatnik składek – Samodzielny Publiczny(...)wB., domagając się uchylenia decyzji w całości i zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji odwołujący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procedury, w szczególnościart.83 ust.1 pkt 1, art.12 ust.1, art.13 pkt 2w związku zart.36 ust.1, 4, 11 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. nr 205, poz.1585 z 2005r.) poprzez błędne przyjęcie, że odwołujący się Szpital (jako płatnik i pracodawca) obowiązany jest do złożenia za ubezpieczonąA. L.dokumentów ubezpieczeniowych (korekty deklaracji) za okres wskazany w sentencji zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu odwołania strona skarżąca wskazała, iż Szpital jako płatnik nie ma wglądu do systemu ZUS zawierającego dane o tytułach do ubezpieczenia konkretnego pracownika – ubezpieczonego, w tym - co okazuje się najistotniejsze - u innego płatnika z tytułu umowy o pracę. W związku z wszczęciem postępowania przez ZUS reprezentujący Szpital pracownik dokonał przeglądu akt sprawy w siedzibie ZUS, gdzie do wglądu udostępniony mu został wydruk wewnętrzny ZUS: zgłoszenie z dniem 1 sierpnia 2014r.A. L.przez innego płatnika z kodem(...).
Na zadane przez pracownika Szpitala pytanie dlaczego tak późno Szpital został poinformowany o nieprawidłowościach w kwestii choćby wypłaty zasiłków, odpowiedź brzmiała: dopóki płatnik w imieniu ZUS wypłaca świadczenia nie są one weryfikowane pod względem poprawności. W konsekwencji – zdaniem odwołującego – nasuwa się pytanie w jaki sposób płatnik nie mając dostępu do bazy ubezpieczonych ZUS może wiedzieć, że taka nieprawidłowość wystąpiła, tym samym jakie miałby podjąć czynności zabezpieczające przed wystąpieniem w przyszłości podobnych nieprawidłowości. Stosowne narzędzia posiada tylko i wyłącznie ZUS.
W piśmie z dnia 18 kwietnia 2015r. odwołujący się Szpital poinformował ZUS z jakim kodemA. L.była zgłoszona do ubezpieczeń i od jakiej daty oraz o wypłacie tej ubezpieczonej zasiłku chorobowego począwszy od(...). do 31 grudnia 2015r. oraz o wypłacie zasiłku macierzyńskiego. Po zakończeniu umowy zlecenia z dniem 31 grudnia 2015r.A. L.miała wypłacany zasiłek macierzyński wprost z ZUS i to tego okresu dotyczy sentencja zaskarżonej decyzji w sprawie ustalenia prawa do tego zasiłku.
Skarżący twierdził, iż ZUS wyda zapewne decyzję w sprawie zwrotu niesłusznie wypłaconych zasiłków z żądaniem ich zwrotu przez płatnika(...)wB., a nie przez ubezpieczonąA. L.i zadał pytanie: dlaczego cały ciężar odpowiedzialności za brak podjęcia działań w stosownym czasie przez ZUS ma spaść na płatnika, który tym samym bezpodstawnie miałby ponieść konsekwencje choćby w postaci uiszczenia odsetek w przypadku konieczności zwrotu niesłusznie wypłacanych świadczeń.
Z takim stanem rzeczy odwołujący się nie zgadzał, ponieważ mając ku temu wiedzę i narzędzia, w czasie rzeczywistym i adekwatnym do zdarzeń z tytułu ubezpieczenia, to ZUS był obowiązany powiadomić ubezpieczonego i wstrzymać wypłatę świadczenia, jeżeli było nienależne.
W konsekwencji – zdaniem ubezpieczonego – to ZUS na obecnym etapie procesu powinien dokonać korekty deklaracji, ustalić m.in. kwoty do zwrotu na rzecz odwołującego się płatnika i ZUS oraz wyegzekwować je od ubezpieczonej, a nie przerzucać ten ciężar na odwołującego się płatnika.
W piśmie procesowym z dnia 22 września 2016r. (k.30 a.s.) odwołujący się płatnik – odpowiadając na wezwanie do wskazania podstawy prawnej zgłoszonego w odwołaniu żądania uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd pierwszej instancji oraz do dokładnego określenia żądania odwołania w zakresie reformatoryjnym – wskazał jako podstawę prawną swego żądaniaart.47714§ 2 K.p.c.oraz (przyznając, iż błędnie w odwołaniu określił to żądanie) wskazał, że wnosi o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez wskazanie, że odwołujący się nie jest podmiotem zobowiązanym w sprawie, w konsekwencji nie jest zobowiązany do dokonania korekty deklaracji dla zainteresowanejA. L.i w konsekwencji zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z ZUS.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania, powołując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy ustalił i rozważył, co następuje:

A. L.w okresie od 11 lutego 2013r. do 31 grudnia 2015r. związana była umowami o świadczenie usług z odwołującym się płatnikiem Samodzielnym Publicznym(...). Od 1 sierpnia 2014r.A. L.została zatrudniona na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony w Szpitalu im. drB.wB.za wynagrodzeniem miesięcznym 2.100 zł brutto – umowa ta przedłużyła się z mocy prawa do dnia(...), czyli do dnia urodzenia przezA. L.dziecka.
W okresie ciąży ubezpieczonaA. L.od marca 2015r. z powodu niezdolności do pracy nie świadczyła faktycznie usług na rzecz(...)wB.oraz na rzecz Szpitala im. drB.wB., pobierała też zasiłek chorobowy, a po urodzeniu dziecka zasiłek macierzyński.

    (dowód: przesłuchanie ubezpieczonejA. L.– e-protokół rozprawy k.46 a.s., pismo(...)wB.do ZUS Oddziału wB.z dnia 18 kwietnia 2016r. – k.9 akt ZUS)

Odwołujący się płatnik składek(...)wB.w okresie od 1 lipca 2013r. do 31 grudnia 2015r. zgłosiłA. L.do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych: emerytalnego, rentowych, wypadkowego oraz do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego jako osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia (o świadczenie usług).
(okoliczność niesporna)
W okresie od 1 sierpnia 2014r.A. L.jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę w Szpitalu im. drB.wB.posiadała odrębny tytuł do ubezpieczeń społecznych, zwalniający ją z obowiązku podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu) oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o świadczenie usług (zlecenia) wiążącej ją z(...)wB..
W okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji ubezpieczonaA. L.nie składała wniosku do ZUS o objęcie jej ubezpieczeniami z obu tytułów.(okoliczność przyznana przez nią w czasie przesłuchania jej na rozprawie)
Zaskarżoną decyzję z dnia 30 maja 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.stwierdził, żeA. L.jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek(...)wB.nie podlega obowiązkowo:

-

ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie od 1 sierpnia 2014r. do 31 grudnia 2015r.,

dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 1 sierpnia 2014r. do 31 grudnia 2015r.

Dokonując kontroli sądowej tej decyzji Sąd Okręgowy wskazuje, iż zgodnie zart.9 ust.1 i ust.1a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz. U. z 2016r., poz.963) w brzmieniu od 4 grudnia 2013r. do 31 grudnia 2015r. – osoby, o których umowa wart.6 ust.1 pkt 1, 3, 10, 18a, 20 i 21, spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, są obejmowane ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy, umowy agencyjnej, umowy zlecenia albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcę, z którym pozostają w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego albo wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie. Mogą one dobrowolnie na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z innych tytułów, z zastosowaniemust.1a(który stanowi, iż ubezpieczeni wymienieni wpkt 1, których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego lub wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie w przeliczeniu na okres miesiąca jest niższa od określonej wart.18 ust.4 pkt 5a, podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, z zastosowaniem ust.1b i art.16 ust.10a ).
Powyższy przepis znajdował zastosowanie do ubezpieczonejA. L., która jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem wyższym od wskazanego w art.18 ust.4 pkt 5a (czyli od kwoty minimalnego wynagrodzenia – które w roku 2014 wynosiło 1.680 zł, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 11 września 2013r. – Dz. U. z 2013r., poz.1074, a w roku 2015 1.750 zł, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 11 września 2015r. – Dz. U. z 2014r. poz.1220) była objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi oraz chorobowym i wypadkowym, stosownie do art.6 ust.1 pkt 1, art.11 ust.1 i art.12 ust.1 ustawy systemowej.
Na podstawie dowodu z przesłuchania ubezpieczonejA. L.Sąd Okręgowy ustalił także, iż nie składała ona wniosku w przedmiocie dobrowolnego objęcia jej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów.
Zaskarżona decyzja odpowiadała zatem prawu, gdyż na podstawie powyższych przepisów ubezpieczona podlegała z tytułu pracowniczego zatrudnienia obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od dnia 1 sierpnia 2014r. do(...)., a w okresie od 3 listopada 2015r. do 31 grudnia 2015r. obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu i chorobowemu z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego na podstawie powołanych wyżej przepisów.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy mamy bowiem do czynienia ze zbiegiem bezwzględnego tytułu ubezpieczenia wskazanego w art.6 ust.1 pkt 1 ustawy systemowej (stosunek pracy) z tytułem ogólnym wskazanym w art.9 ust.1 ustawy (równoczesne wykonywanie umowy o świadczenie usług na rzecz innego podmiotu niż pracodawca). Do ubezpieczonej nie ma przy tym zastosowania art.9 ust.1a, gdyż z tytułu stosunku pracy uzyskiwała ona w przeliczeniu na jeden miesiąc wynagrodzenie (stanowiące podstawę wymiaru składek) wyższe od wskazanego w art.18 ust.4 pkt 5a. W okresie od(...)do 31 grudnia 2015r. ubezpieczona podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego (art.9 ust.1c ustawy systemowej).
Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art.83 ust.1 pkt 1, art.12 ust.1, art.13 pkt 2 w związku z art.36 ust.1, 4, 11 ustawy systemowej Sąd Okręgowy wskazuje, iż przepisy te nie mogły zostać naruszone w sposób wskazany w jego treści, t.j. poprzez błędne przyjęcie, że odwołujący się płatnik obowiązany jest do złożenia za ubezpieczonąA. L.dokumentów ubezpieczeniowych (korekty deklaracji) za okres wskazany w sentencji zaskarżonej decyzji.
Zakres przedmiotowy niniejszego procesu wyznacza bowiem ta decyzja, w której treści organ rentowy orzekł o niepodleganiu przez zatrudnionąA. L.obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu zawartej z powodowym płatnikiem umowy o świadczenie usług (zlecenia) w okresie, w którym ubezpieczona ta posiadała bezwzględny tytuł ubezpieczenia (umowa o pracę zawarta z odrębnym podmiotem) i nie złożyła wniosku w trybie art.9 ust.1 zdanie ostatnie ustawy systemowej o objęcie jej dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym również z innych tytułów.
Strona odwołująca nie odniosła się w swoim odwołaniu do istoty zaskarżonej decyzji, natomiast formułowała zarzuty i twierdzenia je uzasadniające o charakterze pozamerytorycznym, nie odnosząc się do przedmiotu decyzji i stanu faktycznego sprawy.
Wyraźnym tego przykładem jest także zmodyfikowanie przez stronę skarżącą swojego żądania w piśmie procesowym z dnia 22 września 2016r. (k. – 30 a.s.), w którym w miejsce dotychczasowego błędnie - jak wskazał pełnomocnik powoda – określonego żądania domagała się ona „zmiany zaskarżonej decyzji poprzez wskazanie, że odwołujący nie jest podmiotem zobowiązanym w sprawie, w konsekwencji nie jest zobowiązany do dokonania korekty deklaracji zainteresowanejA. L.i w konsekwencji zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z ZUS”.
Tak sformułowane żądanie nie mogło zostać uwzględnione przez Sąd albowiem – co oczywiste – zaskarżona decyzja nie orzekała o żadnym obowiązku powodowego płatnika, w szczególności obowiązku dokonania przez niego korekty deklaracji dotyczącej ubezpieczonejA. L.czy też o obowiązku zwrotu przez płatnika nienależnie pobranych świadczeń.
Decyzja kwestionowana przez powoda orzekała natomiast o okresach podlegania przezA. L.obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Organ rentowy w uzasadnieniu tej decyzji wyjaśnił motywy swojego rozstrzygnięcia, które zostały potwierdzone zebranymi w sprawie dowodami, w szczególności dowodem z przesłuchania strony:A. L..
W toku procesu strona powodowa nie podważała zresztą faktu podlegania w okresie objętym zaskarżoną decyzją bezwzględnemu tytułowi ubezpieczeniaA. L.w okresach objętych zaskarżoną decyzją, lecz koncentrowała swą aktywność procesową na kwestiach drugorzędnych i nieistotnych dla rozstrzygnięcia sporu.
Z powyższych motywów na podstawieart.47714§ 1 K.p.c.w związku z powołanymi wyżej przepisami prawa materialnego Sąd Okręgowy orzekł o oddaleniu odwołania.

SSO Janusz Madej