Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1640/16
Data wyroku: 2017-04-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wojciech Kościołek, Grzegorz Krężołek, Andrzej Struzik
Słowa kluczowe: Legitymacja procesowa
Podstawa prawna: art. 560 §1 i 3 k.c.

Sygn. akt I  ACa 1640/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 kwietnia 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Wojciech Kościołek

Sędziowie:

SSA Andrzej Struzik
SSA Grzegorz Krężołek (spr.)

Protokolant:

st.sekr.sądowy Katarzyna Wilczura

po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2017 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa Agencji(...)wW.- Oddział (...)wK.
przeciwko(...)(...)spółce z o.o. w upadłości układowej wK.
o zapłatę
na skutek apelacji strony powodowej
od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach
z dnia 15 września 2016 r. sygn. akt I C 3306/14

    1. prostuje oczywistą nieprawidłowość w sposobie określenia strony powodowej, użytego w treści komparycji oraz sentencji wyroku Sądu I instancji w ten sposób, że w miejsce użytego tam w różnych przypadkach określenia „Skarb Państwa – Agencja(...)wW.,Oddział (...)wK.”, wpisuje użyte w tych samych przypadkach określenie prawidłowe: „Agencja(...)

wW.– Oddział (...)wK.”;
2. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu
wK.do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego.
SSA Andrzej Struzik SSA Wojciech Kościołek SSA Grzegorz Krężołek
Sygn. akt : I ACa 1640/16

UZASADNIENIE
W pozwie skierowanym przeciwko(...)
(...)- spółce z ograniczoną odpowiedzialnością -w upadłości układowej wK.,(...)Agencja(...)wW.- Oddział (...)wK., domagała się zasądzenia kwoty 43 484, 60 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu oraz obciążenia strony przeciwnej kosztami procesu .
Odwołując się do treściart. 560 §1 i 3 kc, podnosiła iż w ramach żądania dochodzi obniżenia ceny z powodu wad rzeczy sprzedanych , jakimi były odrębne lokale mieszkalne, kupione od strony pozwanej przez Skarb Państwa wraz z udziałami w prawie własności nieruchomości , położonej wK., stanowiącejdziałkę ewidencyjną nr (...), położonej przyul. (...), objętej księgą wieczystą nr(...)(...)
Jak wynikało z twierdzeń powódki mimo , że sprzedane lokale były objęte wadami , polegającymi na niewłaściwym wykonaniu izolacji i ocieplenia balkonów niektórych z nich. Ponieważ prace zmierzające do usunięcia usterek nie okazały się skuteczne , a wady nadal występowały , a równocześnie strona pozwana podmówiła podjęcia kolejnych prac naprawczych, powódka na własny koszt wykonała je , obecnie domagając się w ramach zgłoszonego roszczenia , zwrotu poniesionych w związku z tym wydatków. Ich suma stanowi, jej zdaniem, różnicę w jakiej wartość rzeczy wolnej od wad pozostaje do wartości rzeczy z wadami.
W toku postępowania , przed terminem pierwszej rozprawy powódka rozszerzyła żądanie o dalszą kwotę 38 448, 44zł wraz z odsetkami od dnia 3 listopada 2014r , wskazując na tę samą podstawę jego dochodzenia od przeciwnika procesowego.
Równocześnie , jak jak wynikało z pisma rozszerzającego żądanie „ sprecyzowała „ , iż stroną powodową jest : Skarb Państwa -(...)Agencja(...)wW.- Oddział (...)wK., albowiem nabycie odrębnych lokali mieszkalnych , w tym tych , w których stwierdzono wady wykonawcze, nastąpiło , na rzecz Skarbu Państwa -(...)Agencji(...)/ pismo procesowe z dnia 5 listopada 2014r k. 97 akt /
Strona pozwana domagała się oddalenia powództwa na koszt powódki , podnosząc w szczególności zarzut nie dysponowania przez nią zgłoszonym roszczeniem wobec jego uprzedniego wygaśnięcia.
Jednakowoż wobec dokonanego „ sprecyzowania „ oznaczenia strony powodowej broniła się przede wszystkim zarzutem braku legitymacji procesowej czynnej po stronie Skarbu Państwa w jego dochodzeniu od sprzedającej lokale spółki .
Argumentowała , że(...)Agencja(...)nie może być traktowana jako statio fisci Skarbu Państwa albowiem jest odrębną osobą prawną , wyposażoną w osobowość prawną na podstawieart. 8 ust. 3 ustawy O zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast osobowość sprawna Skarbu Państwa wynika zart. 33 kc.
W konsekwencji spółka postulowała oddalenie powództwa bez prowadzenia dalszej części postępowania rozpoznawczego./k.146-147 akt /
W piśmie procesowym z daty wpływu do Sądu I instancji , dnia 4 maja 2015r , odpowiadając na wezwanie Sądu pełnomocnik strony powodowej wskazał ostatecznie, iż stroną tą jest Skarb Państwa -(...)Agencja(...)i odwołał się do argumentacji , która została powołana uprzednio w piśmie z 6 listopada 2014r
Na podstawie przepisów ustawy O Agencji(...)z dnia 10 lipca 2015r [DzU z 2015 poz 1322] , z dniem 1 października 2015r(...)Agencja(...)została połączona z Agencją(...), nowo powstały z tego połączenia podmiot , przyjął nazwę Agencja(...). /art. 120 i 121 ustawy /
Wobec takiego stanowiska strony powodowej Sąd Okręgowy zwrócił się do Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa o podjęcie czynności zastępstwa procesowego strony czynnej procesu.
W odpowiedzi Prokuratoria odmówiła ich podjęcia , wskazując , że strona powodową jest Agencja(...), będąca odrębną od Skarbu Państwa państwową osobą prawną, która ma legitymacje do dochodzenia roszczeń związanych z powierzonym jej mieniem. Prokuratoria Generalna nie jest jej reprezentantem procesowym. / k. 231 i 236-237 akt /
Wyrokiem z dnia 15 września 2016r , Sąd Okręgowy w Kielcach , uznając , że stroną powodową jest Skarb Państwa –(...)Agencja(...)wW.- Oddział (...)wK.:
- oddalił powództwo [ pkt I ]
- zasądził od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kwotę 3617 złotych , tytułem zwrotu kosztów procesu [ pkt II sentencji wyroku ]
Sąd I m instancji ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :
Umową zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 19 listopada 2008 r., Rep. A nr(...)Skarb Państwa –(...)Agencja(...)wW.
- Oddział (...)wK., nabył od strony pozwanej(...)
(...)spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wK.własność wymienionych bliżej , w §(...)umowy, 20 lokali mieszkalnych przyul. (...)wK.wraz z udziałami w nieruchomości oznaczonej jakodziałka nr (...).
Protokołem z dnia 13 listopada tego roku , przekazano(...)Agencji(...)wW.
- Oddział (...)wK.te lokale do eksploatacji.
Kolejna umową , w tej samej formie zawartą , w dniu 29 lutego 2009r , Rep. A nr(...)Skarb Państwa –(...)Agencja(...)wW.- Oddział (...)wK.nabył od pozwanej spółki własność nieruchomości oznaczonej jakodziałka nr (...), położonej wK.przyul. (...). Nieruchomość była zabudowana 6 murowanymi budynkami w zabudowie grupowej, oznaczonej literą(...)w których znajdowało się 12 lokali mieszkalnych. Umowę zawarto w wykonaniu przedwstępnej umowy sprzedaży z dnia 13 marca 2008 r. , także dokonanej w formie notarialnej - rep. A nr(...)
Podobnie jak poprzednio, protokołem z daty wcześniejszej niż data samej umowy , bo z dnia 13 lutego 2009r lokale te przekazano do eksploatacji(...)Agencji(...)wW.Oddział (...)wK..
Kupujący zapłacił sprzedawcy cała cenę za nabyte lokale, określoną w ramach obu czynności nabycia.
Spółka -sprzedawca przyjęła na siebie odpowiedzialność za właściwą jakość mieszkań i wobec pojawienia się w niektórych z nich zacieków na ścianach do których przylegały balkony, powódka wezwała stronę pozwana do m usunięcia stwierdzonych wad. Prace naprawcze okazały się one nieskuteczne. Wobec tego powódka podjęła je we własnym zakresie , kiedy kolejne wezwania kierowane do spółki okazały się nieskuteczne. Obecnie dochodzi równowartości poniesionych w związku z tymi pracami , kosztów.
Wezwania do dobrowolnego spełnienia tego świadczenia okazały się na etapie przed procesowym , nieskuteczne .
Dokonując tych ustaleń, Sąd Okręgowy zaznaczył , że opierają się one tylko na treści dokumentów , które nie były przez strony podważane jako niewiarygodne. Wskazał także , że postępowanie dowodowe, jakkolwiek przeprowadzone w części , nie było kontynuowane , a wobec tego przeprowadzone dowody osobowe nie zostały poddane ocenie , nie stanowiąc, wobec tego, podstawy ustaleń.
Wskazał , że przyczyną takiego stanu rzeczy jest to , iż jego zdaniem , podstawą oddalenia powództwa jest, w rozstrzyganej sprawie, brak legitymacji procesowej czynnej po stronie Skarbu Państwa - Agencji(...)który przesądza o jej wyniku bez potrzeby kontynuacji postępowania i oceny na podstawie jego wyników , roszczenia dochodzonego pozwem.
Podzielając w tym zakresie zarzut strony pozwanej , Sąd I instancji odwołał się , w pierwszej kolejności, do wynikającego z przepisów prawa materialnego rozróżnienia pomiędzy Skarbem Państwa i Agencją(...)[ poprzednio(...)] , zgodnie z którym są to różne i niezależne od siebie osoby prawne.
Ponadto podniósł , że jakkolwiek odrębne lokale wraz z udziałami w prawie własności nieruchomości i części wspólnych nabyte zostały na podstawie dwóch wskazanych wyżej umów od strony pozwanej przez Skarb Państwa , tym nie mniej te składniki jego mienia zostały przekazane do gospodarowania Agencji. Tym samym to Agencja(...)– państwowa osoba prawna jest uprawniona i zarazem legitymowana czynnie do dochodzenia roszczeń zmierzających do ochrony tych składników majątku państwowego. Roszczenie dochodzone pozwem jest właśnie tego rodzaju żądaniem ochronnym.
Tym samym wobec tego , że powodem w sprawie był Skarb Państwa , nie posiadający takiej legitymacji , powództwo musiało ulec oddaleniu
Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu była normaart. 98 kpci wynikająca z niej dla wzajemnego rozliczenia stron z tego tytułu , zasada odpowiedzialności za wynik sprawy.
W apelacji od tego orzeczenia , w której części wstępnej powódka określiła się jako „Skarb Państwa – Agencja(...)wW.” , zaskarżając je w całości, domagała się , w pierwszej kolejności zmiany wyroku i uwzględnienia roszczenia zgodnie z jego ostatecznym kształtem w zakresie treści oraz obciążenia przeciwnika procesowego kosztami postępowania za obydwie instancje.
Jako wniosek ewentualny sformułowała żądanie wydania orzeczenia kasatoryjnego i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania .
Środek odwoławczy został oparty na następujących zarzutach :
- naruszenia prawa materialnego , w następstwie nieprawidłowego zastosowania art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2010 O Agencji(...)[DzU z 2015 poz.1322 ], które było konsekwencją wadliwej oceny , iż stroną powodową jest Skarb Państwa - Agencja(...)wW., a nie jak było w rzeczywistości, Agencja(...)która wytaczając powództwo , jedynie działała w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa.
Jak wskazywała skarżąca, takie określenie strony czynnej procesu, miało miejsce pod samego początku postępowania i na takie określenie strony powodowej , wskazywała także treść pełnomocnictw procesowych udzielanych kolejnym pełnomocnikom przez Dyrektora Oddziału(...).
Nie przeczy przy tym zasadności takiego stanowiska to, w jaki sposób powódka określała się pismach procesowych albowiem użyte tam jej oznaczenia stanowiły jedynie wyraz tego , że Agencja - będąca odrębną państwową osobą prawną występuje w postępowaniu na rzecz Skarbu Państwa , chroniąc tym samym składniki jego mienia, powierzone Agencji do gospodarowania, która ma , dla wytaczania tego rodzaju roszczeń ochronnych samodzielną legitymację procesową , wynikającą z przepisów prawa materialnego,
- naruszenia prawa procesowego , w sposób mający dla rozstrzygnięcia istotne znaczenie , a to :
a/art. 217 §1 i 2 kpcw zw zart. 227 kpcwobec wydania rozstrzygnięcia w warunkach nie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych,
b/art. 244 kpcw zw zart. 233kpci328 §2 kpcwobec nie rozważenia w sposób wszechstronny zgromadzonego w sprawie materiału.
Obydwa te zarzuty , w ocenie skarżącej, usprawiedliwiają wniosek o nierozpoznaniu przez Sąd Okręgowy istoty sprawy skoro wydając rozstrzygnięcie nie tylko nie dokonał, w sposób całościowi ustaleń faktycznych ale też nie wyniknął w istotę sporu stron , zakreślonego z jednej strony przez żądanie powódki i powołane dla jego uzasadnienia fakty a z drugiej przez zarzuty obronne strony przeciwnej do których też w istocie nie odniósł się . Poprzestał , na nietrafnie , zdaniem skarżącej , ocenionym zarzucie braku legitymacji procesowej po stronie powódki.
Strona pozwana domagała się oddalenia apelacji , jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw oraz obciążenia strony powodowej kosztami według przedstawionego ich spisu / k. 343-349 akt/
Rozpoznając apelację , Sąd Apelacyjny rozważył :
Środek odwoławczy strony powodowej prowadzi do wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego albowiem wyrok Sądu Okręgowego zapadł w warunkach nie rozpoznania istoty sprawy, w rozumieniu tego pojęcia , jakim posługuje sięart. 386 §4 kpc,
Taka ocena jest jednak przede wszystkim konsekwencją uznania , iż wniosek prawny Sądu I instancji zgodnie z którym strona powodowa nie ma legitymacji procesowej do dochodzenia roszczenia określonego w pozwie jest wnioskiem nietrafnym , którego nie podzielenie , w ramach kontroli instancyjnej wyroku , którego treść jest jego pochodną , decyduje w swoich następstwach o konieczności wydania rozstrzygnięcia tej treści.
Legitymacja procesowa , zgodnie z powszechnie aprobowanymi poglądami orzecznictwa sądowego i przedstawicieli literatury, jest szczególnym uprawnieniniem do występowania w konkretnym procesie , w charakterze strony z uwagi na jego przedmiot.
O tym czy tego rodzaju uprawnieniem strona , niezależnie od jej czynnej czy biernej pozycji w sporze ,dysponuje decydują przepisy prawa materialnego , relewantne z punktu widzenia okoliczności wskazanych w podstawie faktycznej powództwa. To one decydują , czy powód może skutecznie kierować roszczenie określonej treści wobec pozwanego, a on rzeczywiście jest zobowiązany do wykonania obowiązku o którym stanowi jego treść.
/ por . bliżej w tej materii , powołane jedynie dla przykładu, judykaty Sądu Najwyższego z 15 maja 2001, sygn. I Co 29/00 i z 21 marca 2013, sygn. II CSK 406/ 12 , obydwa powołane za zbiorem Legalis oraz uwagi G. Misiurka w komentarzu dokodeksu postępowania cywilnegot. 1 s. 252 - Wydawnictwo Wolters Kluwer Business 2011.oraz R. Flejszara w komentarzu dokodeksu postępowania cywilnegopod redakcjąA. G.- Błaszczykowskiej t. 1 s. 277 , Wydawnictwo C.H. Beck 2016/
Jak wynika z treści motywów zaskarżonego wyroku, przyczyną oddalenia powództwa było uznanie przez Sąd Okręgowy braku legitymacji procesowej czynnej , po stronie Skarbu Państwa , którego jednostkę organizacyjną miała być , jego zdaniem, Agencja(...)
Prima facie tego rodzaju stanowisko jest poprawne gdyż rzeczywiście Skarb Państwa z uwagi na przedmiot rozstrzyganego sporu nie jest w nim czynnie legitymowany.
Legitymację taką uprzednio bowiem miała(...)Agencja(...)a w dacie wydawania rozstrzygnięcia przez Sądy obu instancji, ma(...)Agencja(...)
Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2015r o Agencji(...)[ DzU z 2015 jedn. tekst DzU z 2016 poz. 614] , Wojskowa Agencja(...)jest agencją wykonawczą w rozumieniuustawy z dnia 27 sierpnia 2009r O finansach publicznych, nadzorowaną przez Ministra Obrony Narodowej.
Z przepisu art. 18 tej ustawy [ DzU z 2013 poz. 885 z poźn. zm ] wynika , że agencja wykonawcza jest państwową osoba prawną , tworzoną, na podstawie odrębnej ustawy, w celu realizacji zadań państwa.
Wskazane uregulowania prawne decydują o tym , że Agencja(...)[poprzednio także(...)Agencja(...),na podstawieart. 8 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej] , jest odrębną od Skarbu Państwa , państwową osobą prawną .
Działa na podstawie ustawy oraz nadawanego przez Ministra Obrony Narodowej statutu , przez prezesa oraz dyrektorów oddziałów regionalnych , którzy są m. in uprawnieni do reprezentowania jej w sprawach cywilnych przed Sądami / argument z art. 5 ust. 2 i 4 oraz art. 17 ustawy z dnia 10 lipca 2015r .
W stosunku nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa Agencja realizuje w jego imieniu i na jego rzecz uprawnienia wynikające z tego prawa i innychpraw rzeczowychna nich / art. 6 ustawy /
Do zadań własnych Agencji, zgodnie z art. 7 ustawy, należy m . in. gospodarowanie mieniem Skarbu Państwa , które zostało jej powierzone lub użyczone , w tym także obrót nim , w tym sprzedaż lokali mieszkalnych i innych nieruchomości oraz infrastruktury.
Roszczenie , które jest przedmiotem sporu stron , w ramach którego powódka domaga się obniżenia ceny sprzedanych lokali mieszkalnych wobec stwierdzonych wad wykonawczych za które odpowiadać ma strona pozwana - ich zbywca - jest takim, które mając obligacyjną naturę , może być przez nią dochodzone , w ramach realizacji zadań własnych Agencji o których była mowa wyżej.
Jest to wniosek tym bardziej uprawniony, gdy weźmie się pod uwagę , iż zgodnie z niekwestionowanymi ustaleniami faktycznymi , lokale przyul (...)wK., kupione, na podstawie umów z 19 listopada 2008 i 29 lutego 2009 r ,zostały powierzone ówczesnej(...)Agencji(...), w celu prowadzenia czynności związanych z ich eksploatacją jako składnikami mienia własności Skarbu Państwa.
Tym samym to Agencja - obecnie Agencja(...)wW.- Oddział (...)wK., ma wyłączną legitymację procesową do dochodzenia roszczenia określonego w żądaniu pozwu przeciwko spółce - sprzedawcy, którego przedmiot świadczenia , jak twierdzi Agencja, okazał się być dotknięty wadami wykonawczymi.
/ por. także w tej materii , zbieżne z zaprezentowanym , stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 13 stycznia 2010r , sygn. II CSK 323/09 , powołanym za zbiorem Legalis /
Rozstrzygniecie to dotyczyło wprawdzie legitymacji procesowej(...)Agencji(...), tym nie mniej , opisana wyżej zmiana ustawowa , nie wpłynęła w żaden sposób na aktualność stanowiska zaprezentowanego w tym judykacie /
Równocześnie z przyczyn wskazanych uprzednio ,wykluczonym jest, aby w rozstrzyganej sprawie , której przedmiot stanowi roszczenie procesowe , identyfikowane przez dwa elementy: żądanie oraz powołane dla jego uzasadnienia okoliczności faktyczne Agencja [ obecnie Agencja(...)] występowała po stronie czynnej sporu jako statio fisci Skarbu Państwa, który nie ma do udziału w nim legitymacji procesowej.
Zatem, jak wskazano na początku tej części rozważań, wydawać by się mogło , że oddalając powództwo , w konsekwencji stwierdzenia tego braku po stronie Skarbu Państwa, Sąd Okręgowy nie popełnił błędu zarzucanego mu poprzez apelującą , w ramach zarzutu materialnoprawnego.
Tak jednak nie jest, a zarzut ten należy uznać za usprawiedliwiony.
Oceniając bowiem , że stroną powodową jest Skarb Państwa - Agencja(...)wW.- Oddział (...)wK., Sąd I instancji postąpił w sposób dowolny , dopuszczając się oczywistej nieprawidłowości w określeniu strony czynnej sporu.
Motywując oceniany zarzut podzielić należy stanowisko skarżącej , iż od samego początku postępowania , w charakterze powódki występował nie Skarb Państwa ale działająca jako odrębna państwowa osoba prawna , najpierw(...)Agencja(...), a po ustawowym przekształceniu w oparciu o postanowienia ustawy z dnia 10 lipca 2015r o Agencji(...)- Agencja(...).
O poprawności tego wniosku świadczy nie tylko określenie strony powodowej , które znalazło się w piśmie poczatkującym postępowanie / por k. 2 akt / ale także to , że Agencja , w treści żądania domagała się przyznania świadczenia dochodzonego pozwem na swoją rzecz.
O jego zasadności upewnia także sposób sformułowania treści pełnomocnictw procesowych , którymi legitymowali się kolejni reprezentanci strony powodowej. W każdym przypadku podmiotem udzielającym takiego umocowania był dyrektor Oddziału(...)wK./ por. k.7,151, 182, 193 akt /
Trzeba równocześnie zauważyć , że sama strona powodowa także nie była konsekwentna w sposobie określania własnej pozycji procesowej albowiem , mimo , że była w postępowaniu profesjonalnie zastępowana zmieniała podczas jego przebiegu zdanie co do tego kto jest czynną stroną sporu .
Efektem tego niestabilnego stanowiska było to , że w piśmie rozszerzającym żądanie wskazywała siebie jako statio fisci Skarbu Państwa, by następnie ,ponownie odwołując się do mechanizmu „ precyzowania „ oznaczenia strony powodowej , po pewnym wahaniu, podtrzymać , że powodem w sprawie jest Skarb Państwa- Agencja(...). / por. k. 97-98 ,156-157 oraz 271-272 akt /
Ten brak spójności stanowiska powódki w kontekście argumentacji na która powołuje się ona uzasadniając oceniany zarzut nie może stanowić usprawiedliwienia dla niepoprawnego formalnie sposobu postępowania Sądu niższej instancji , w odniesieniu do kwestii poprawnej identyfikacji strony czynnej procesu.
Kierując się bowiem tym zmiennym stanowiskiem skarżącej w toku procesu Sąd nie uwzględnił dwóch zasadniczych kwestii.
Po pierwsze tego , co dla rozważanego zagadnienie wynika z treści przepisów prawnych, relewantnych punktu widzenia oceny tego któremu podmiotowi przysługuje legitymacja procesowa czynna do występowania w sprawie w charakterze strony powodowej mimo , iż w motywach rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy dokonuje poprawnej analizy tych norm.
Po wtóre nie dostrzegł w zupełności konsekwencji natury procesowej, które dla określenia w sposób właściwy strony czynnej procesu przynosi ocena , że Agencja(...)Agencja(...)] jest odrębną od Skarbu Państwa , państwową osobą prawną , mogącą dochodzić roszczenia określonego w pozwie, uwzględniwszy jego charakter , na podstawie własnego uprawnieninia wynikającego z powołanych wyżej przepisów ustawy z dnia 10 lipca 2015r.
W tej bowiem sytuacji jaka miejsce w rozstrzyganej sprawie , zmiana podmiotowa po stronie czynnej procesu mogła nastąpić jedynie na warunkach wskazanych przezart. 196 §1 kpc, a zwolnienie od udziału w sprawie w charakterze powódki Agencji i jednopodmiotowy udział Skarbu Państwa po stronie czynnej sporu byłby tylko wówczas możliwy gdyby , na tego rodzaju zmianę z inicjatywy Agencji - inicjatorki postępowania , obydwie dotychczasowe strony , w tym(...)(...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wyraziłyby na to zgodę i to w sytuacji, gdy zawiadomiony uprzednio przez Sąd , Skarb Państwa - za pośrednictwem właściwego statio fisci , zgłosiłby przystąpienie do postępowania.
Tego rodzaju procedura zmiany podmiotowej nie została przeprowadzona, a nawet formalnie zainicjowana przez wniosek strony powodowej.
Nie może stanowić o jej przedsięwzięciu pismo Sądu skierowane do potencjalnego reprezentanta procesowego Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa /por. k. 231 akt /, już tylko z tego powodu , że jej kompetencja ustawowa ogranicza się tylko do takiego zastępstwa. Tym samym, w sposób oczywisty niepoprawnym, jest stanowisko Sądu niższej instancji , że wskazanym pismem Prokuratoria Generalna została wezwana do udziału w sprawie , któremu to udziałowi odmówiła / por. str 6 uzasadnienia wyroku , k. 327 akt /
Na marginesie jedynie należy zaznaczyć , że Prokuratoria w odpowiedzi na nie , w sposób jednoznaczny wskazała , że stroną powodową w sporze jest Agencja(...), będąca różną i niezależną od Skarbu Państwa, państwową osobą prawną , wobec której zastępstwo procesowe Prokuratorii nie jest realizowane.
Brak poprawnie przeprowadzonej i procesowo skutecznej , zmiany podmiotowej po stronie powodowej procesu oraz zupełna nieskuteczność formalna prób dokonania tej „ korekty „ za pomocą instrumentu „ sprecyzowania” określenia strony, którą całkowicie wadliwie Sąd I instancji uznał za prowadzącą do takiej zmiany , powoduje, iż koniecznym i równocześnie uzasadnionym jest wniosek , że od daty wszczęcia postępowania do jego zakończenia orzeczeniem Sądu II instancji stroną powodową niezmiennie była Agencja(...)[ poprzednio(...)Agencja(...)] wW.- Oddział (...)wK..
Wniosek ten z jednej strony zdecydował o konieczności sprostowania oczywistej niepoprawności w sposobie określenia strony powodowej w komparycji oraz sentencji wyroku Sądu Okręgowego ale przede wszystkim stanowił podstawę do oceny , że istota sprawy nie została przez Sąd I instancji rozpoznana.
W motywach orzeczenia Sąd niższej instancji jednoznacznie wskazał , że przy przyjętej koncepcji rozstrzygnięcia , nie dokonywał ustaleń faktycznych w oparciu o przeprowadzone w sprawie dowody osobowe , których ocena byłaby w tych warunkach przedwczesna, a samo postępowanie rozpoznawcze nie było kontynuowane / por. str. 3 uzasadnienia wyroku k. 324 akt /
Zatem przy podzieleniu i przyjęciu za własne przez Sąd Apelacyjny , tej części ustaleń , których Sąd Okręgowy dokonał na podstawie zgromadzonych w aktach dokumentów , których wiarygodność nie była przez strony kwestionowana , podzielić należy apelacyjny zarzut procesowy, w ramach którego skarżąca neguje zaniechanie prowadzenia przez Sąd dalszej części postępowania dowodowego oraz powstrzymanie się przezeń od oceny całości zgromadzonych w sprawie dowodów.
Zarzucane naruszenie przepisów formalnych niewątpliwie miało wpływ na treść wyroku skoro niewłaściwe postępowanie Sądu Okręgowego w zakresie gromadzenia i oceny materiału procesowego było jedynym z elementów , które złożyły się na decyzję o wyrokowaniu , w warunkach nierozpoznania istoty sprawy.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa Sądu Najwyższego na tle tego co składa się na to pojęcie , w ramach zastosowaniaart. 386 §4 kpc, z sytuacją taką mamy do czynienia, wtedy gdy Sąd nie wniknął w ogóle w całokształt okoliczności sprawy , nie zbadał merytorycznej podstawy dochodzonego roszczenia albo też zaniechał ustosunkowania się , po ich uprzedniej , merytorycznej ocenie , do zarzutów , którymi broniła się w sporze strona przeciwna.
/ por w tej materii , powołane jedynie dla przykładu , judykaty Sądu Najwyższego z 23 września 1998, sygn. II CKN 897/97 , z 17 stycznia 2013 , sygn. III CSK 74/12 i z 22 lipca 2015 , sygn. I PZ 13/ 15 , wszystkie powołane za zbiorem Legalis , a także uwagi T. Wiśniewskiego w opracowaniu Apelacja i kasacja , nowe środki odwoławcze w procesie cywilnym s. 104 i n. /
Z taka właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Przyjmując nietrafnie , że o oddaleniu powództwa decyduje brak legitymacji procesowej strony powodowej , która została niepoprawnie zidentyfikowana , Sąd I instancji nie tylko zaniechał kontynuacji postępowania rozpoznawczego ale także nie przeprowadził, w jakimkolwiek zakresie, oceny przesłuchanych, w ramach przeprowadzonej jego części , świadków.
Oddalając powództwo nie dokonywał oceny nie tylko samego roszczenia zgłoszonego w pozwie ale także nie weryfikował poprawności zarzutów strony przeciwnej za pośrednictwem których broniła się przed nim, wnosząc o oddalenie powództwa.
W szczególności Sąd I instancji nie odniósł się w zupełności do , zasadniczego z punktu widzenia tej oceny , zarzutu jego wygaśnięcia wobec przekroczenia terminu o jakim mowa wart. 568 §1 kc, w brzmieniu relewantnym z punktu widzenia rozstrzygnięcia.
Wobec tego istota sprawy nie została rozpoznana , co spowodowało wydanie przez Sąd II instancji rozstrzygnięcia kasatoryjnego.
W tych warunkach nie było możliwym aby Sąd II instancji wydał innej treści rozstrzygniecie albowiem wiązać by się to musiało z prowadzeniem postępowania dowodowego , z dokonywaniem po raz pierwszy przez ten Sąd oceny zgromadzonych w sprawie dowodów oraz zasadności samego roszczenia strony powodowej oraz zarzutów przeciwniczki procesowej.
Mimo obowiązywania systemu apelacji pełnej , w ramach którego Sąd odwoławczy przez pryzmat zakresu i podstaw środka odwoławczego, dokonuje oceny tej samej sprawy w której wyrokował Sąd niższej instancji, byłoby to sprzeczne z wynikającą z normy rangi konstytucyjnej zasadą co najmniej dwuinstancyjności postępowania sądowego.[ argument z art. 176 ust. 1 Ustawy Zasadniczej ]
Z podanych wyżej przyczyn , Sąd Apelacyjny , na podstawieart. 350 § 3 kpc, dokonał sprostowania oczywistej nieprawidłowości w sposobie określenia strony powodowej [pkt 1 ] i uchylił wyrok , przekazując sprawę Sądowi Okręgowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania , pozostawiając temu Sądowi rozstrzygniecie o kosztach postępowania apelacyjnego , na podstawieart. 386 §4 kpcorazart. 108 §2 kpcw zw zart. 391 §1 kpc[ pkt 2 sentencji wyroku ]
W ponownie prowadzonym postępowaniu , Sąd I instancji uwzględni stanowisko Sądu II instancji , w odniesieniu do podmiotu , który w sprawie jest stroną powodową , przeprowadzi w niezbędnym zakresie , biorąc pod uwagę inicjatywę stron, postępowanie dowodowe. Na podstawie jego wyników dokonana oceny roszczenia zgłoszonego w pozwie , weryfikując je przez pryzmat zarzutów obronnych, sformułowanych przez pozwaną spółkę.
SSA Grzegorz Krężołek SSA Wojciech Kościołek SSA Andrzej Struzik