Sąd Okręgowy w Częstochowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 961/17
Data wyroku: 2017-09-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Monika Wąsowicz
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art.184 i 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tj. Dz.U. z 2016r., poz. 887 ze zm.)

Sygn. akt IV U 961/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 września 2017 r.
Sąd Okręgowy/Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie
Wydział IV
w składzie:

Przewodniczący SSO Monika Wąsowicz

Protokolant Dorota Chrząstek
po rozpoznaniu w dniu 27 września 2017 r. w Częstochowie
sprawyE. L.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wC.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaE. L.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wC.
z dnia 21 czerwca 2017 r. NrE./(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonejE. L.prawo do emerytury od dnia 1 czerwca 2017 roku
Sygn. akt IV U 961/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 21 czerwca 2017 roku numerE./(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.odmówił ubezpieczonejE. L.przyznania prawa do emerytury.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, iż na dzień 1 stycznia 1999 roku ubezpieczona nie wykazała wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Jednocześnie wskazano, iż za pracę w szczególnych warunkach nie uznano zatrudnienia w następujących okresach, tj. od 18 czerwca 1979 roku do 19 września 1984 roku oraz od 2 września 1985 roku do 13 marca 1988 roku oraz od 11 marca 1991 roku do 31 grudnia 1998 roku wPrzędzalni (...)na stanowisku pomoc przędzarza oraz starszy obciągacz, z uwagi na niezgodność zajmowanych stanowisk z resortowym wykazem stanowisk.
W odwołaniu wniesionym do Sądu ubezpieczonaE. L.zakwestionowała powyższą decyzję podnosząc, iż wPrzędzalni (...)pracowała na oddziale przędzalni na stanowisku pomocy przędzarza zajmując się pracami pomocniczymi takim jak zdejmowanie pełnych kopek nicii zakładanie pustych, wiązanie nici, czyszczenie maszyn przy zmianie koloru przerabianego surowca oraz sprzątanie na stanowisku pracy. Dodała, iż praca ta wykonywana była na wydziale przędzalni i niewiele różniła się od pracy prządki.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział wC.wniósło oddalenie odwołania wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
E. L.urodziła się (...).
W dniu 14 czerwca 2017 roku ubezpieczona złożyła wniosek o przyznanie jej prawa do emerytury.
Na dzień 1 stycznia 1999 roku wnioskodawczyni wykazała staż emerytalnyw wymiarze 17 lat, 1 miesiąca i 16 dni okresów składkowych oraz 4 lat, 2 miesięcyi 20 dni okresów nieskładkowych.
W okresie od 1 września 1977 roku do 31 sierpnia 1999 roku ubezpieczona zatrudniona była wPrzędzalni (...) S.A.na stanowiskach:

-

ucznia szkoły przyzakładowej w okresie od 1 września 1977 roku do 17 czerwca 1979 roku;

pomocy przędzarza i starszego obciągacza w okresie od 18 czerwca 1979 roku do 31 sierpnia 1999 roku.

Na urlopach wychowawczych przebywała w następujących okresach, tj.:

-

od 20 września 1984 roku do 1 września 1985 roku oraz

od 14 marca 1988 roku do 10 marca 1991 roku.

Ubezpieczona jako pomoc przędzarza oraz starszy obciągacz stale i w pełnym wymiarze czasu pracowała zasadniczo przy czyszczeniu maszyn, zdejmowaniu obciągów oraz na koniec dniówki przy wywożeniu i segregowaniu śmieci i zamiataniu hali. Dodatkowo jako starszy obciągacz, w zastępstwie brygadzisty lub majstra, pracowała przy uruchamianiu maszyn. Czynności te stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywane były na wydziale przędzalni podczas ruchu pozostałych maszyn.
(vide: akta rentowe, akta osobowe ubezpieczonej zPrzędzalni (...) S.A.wC., zeznania świadkówB. L.k. 14v.,W. S.k. 14v-15 oraz wyjaśnienia ubezpieczonej słuchanej w charakterze strony k. 15)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2016 roku, poz. 887 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejściaw życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emeryturyw wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy -w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (ust. 2).
Od dnia 1 stycznia 2013 roku wykreślony został obowiązek rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
Jak stanowi art. 27 powyższej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki:
1)osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn;
2)mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobieti 25 lat dla mężczyzn.
W myśl zaśart. 32 ust. 1powołanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa wust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa wust. 1, za pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracacho znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2). Wiek emerytalny, o którym mowa wyżej, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wykonującym pracę w warunkach szczególnych przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych z uwzględnieniemart. 32 ust. 4a(art. 32 ust. 4).Art. 32 ust. 4autracił moc z dniem 24 czerwca 2004 roku na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2004 roku (Dz. U. Nr 144, poz. 1530), z powodu niezgodności zart. 2 i 32 Konstytucji RP. Co należy rozumieć przez przepisy dotychczasowe zostało wyjaśnione w uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 roku III ZP 30/01 (OSNP 2002/10, poz. 243). Według Sądu Najwyższego przez „przepisy dotychczasowe” należy rozumieć niektóre normy rozporządzenia, jednakże nie całość przepisówrozporządzenia Rady Ministrówz dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z §1 ust. 1 wyżej wskazanego aktu prawnego rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami". Właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielczew porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalali w podległychi nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B (§ 1 ust. 2). Okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonychw rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy te, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracw szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy (§ 2 wyżej powołanego rozporządzenia).
Przepisy § 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia, zgodnie z powołanym wyżej orzeczeniem Sądu Najwyższego nie należą do „przepisów dotychczasowych”, bowiem nie normują materii wskazanej w art. 32 ust. 4 powołanej ustawy, czyli nie określają ani wieku emerytalnego, ani rodzajów i stanowisk pracy, ani warunków przechodzenia na emeryturę. Stanowisko Sądu Najwyższego znalazło również potwierdzeniew uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2004 roku.
Za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej "wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobieti 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§3 rozporządzenia). Pracownik, który wykonywał pracew szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1)osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracyw szczególnych warunkach (§4 powołanego wyżej rozporządzenia).

W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż na dzień 1 stycznia 1999 roku ubezpieczona wykazała wymagany 20-letni staż emerytalny. Spornym pozostało jedynie ustalenie, czyE. L.przepracowała na ten dzień 15 latw warunkach szczególnych.
Ubezpieczona w celu wykazania wymaganego okresu pracy w szczególnych warunkach przedłożyła świadectwo pracy w warunkach szczególnych wystawione przezPrzędzalnię (...) S.A.wC., zgodniez którym w okresie od 18 czerwca 1979 roku do 19 września 1984 roku, od 2 września 1985 roku do 13 marca 1988 roku oraz od 11 marca 1991 roku do 31 sierpnia 1999 roku pracowała przy obróbce surowców włókienniczych i ich przędzeniu, będąc zatrudniona na stanowisku pomocy przędzarza i starszego obciągacza.
Organ rentowy odmówił uwzględnienia powyższych okresów, z uwagi na niegodność zajmowanych stanowisk z resortowym wykazem stanowisk.
Okresy pracy w warunkach szczególnych wskazane w powołanym wyżej rozporządzeniu w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach mogą być wykazywane przez zainteresowanego, przed Sądem wszelkimi środkami dowodowymi, a przewidzianymi przezkodeks postępowania cywilnego, a w szczególności dokumentami z osobowych akt pracowniczych, zeznaniami świadków, przesłuchaniem stron. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków przed organem rentowym nie jest dopuszczalne (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1985 roku - III UZP 5/85 LEX nr 14635, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984 roku - III UZP48/84LEX nr 14630 uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 roku - III UZP 6/84 LEX nr 14625).
W obecnym stanie prawnym zarządzenia resortowe zawierające uściślenia dokonane w innym okresie przez właściwych ministrów, polegające na ustaleniu wykazów stanowisk, powołane w świadectwach wykonywania prac w warunkach szczególnych zakwestionowanych przez organ rentowy nie mają wartości normatywnych, lecz jedynie informacyjną. „W państwie prawnym nie jest dopuszczalne zamieszczanie w rozporządzeniu jako akcie wykonawczym upoważnienia do podejmowania określonych działań przez inny podmioti wyposażanie go w kompetencje wykonawcze. W świetleKonstytucji z 1997 rokurozporządzenie jako akt wykonawczy oparty na ustawie nie może zawierać subdelegacji. W konsekwencji, przedmiotem wykładni są wyłącznie przepisy ustawyi wydane na jej podstawie akty wykonawcze [...]. W rezultacie zatem o spełnieniu przesłanki "praca w szczególnych warunkach" przesądza wykonywanie pracy wymienionej w załącznikach "A" i "B" do rozporządzenia z 7.II.1983 r., które stanowią integralną część rozporządzenia jako aktu wykonawczego, niezależnie od tego,w jakim zakładzie praca taka była (lub jest) wykonywana.” (por. glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1999 III RN 25/99 T. Bińczyckiej-Majewskiej OSP 2002/4/48 t. 2).
Zdaniem Sądu ubezpieczona wykazała, iż pracowała w warunkach szczególnych przez wymagany okres 15 lat.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza z akt osobowych oraz zeznań świadków wynika, iż w całym spornym okresie ubezpieczona wPrzędzalni (...) S.A.wC.pracowała przy obróbce surowców włókienniczych i ich przędzeniu, tj. przy pracach wymienionych w wykazie A,dział VII, poz. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983, Nr 8, poz. 43 ze zm.).E. L.w całym zakwestionowanym okresie pracowała wyłącznie na wydziale Przędzalni pomagając prządce w wykonywaniu jej prac. Do jej obowiązków w szczególności należało ściąganie obciągów, czyli napełnionej cewkiz przędzą oraz nakładanie nowych cewek, łączenie przędzy w przypadku jej zerwania, czyszczenie maszyny po zmianie partii przędzy. Na koniec zmiany dodatkowo zamiatała salę i sortowała odpady. Charakter jej pracy niczym nie różnił się jako obciągacza odciągów, albowiem na tym stanowisku jedynie dodatkowo odpowiadała za ściągnięcie obciągu i ponowne uruchomienie maszyny. Fakt wykonywania powyższych prac stanowczo potwierdzili powołani w sprawie świadkowie, którzy wspólnie pracowali z odwołującą. I takW.S.wskazała, iż do ich obowiązków należały generalnie prace mające na celu usprawnić prządce proces produkcyjny. Z uwagi przy tym, że na wydziale było około 30 maszyn przędzalniczych, praca pomocników, których na zmianie było jedynie 6,w zasadzie stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywana była bezpośrednio przy stanowiskach prządek. Z tego też względuB. L.wskazała, iż różnica między pracą prządki a jej pomocnika była niewielka. Prządka bowiem faktycznie czuwała jedynie nad tym, aby nici szły równo, pozostałe za czynności przy obsłudze maszyny wykonywały pomocnice prządki. Z powyższego wynika zatem, iż ubezpieczona jako pomoc prządki w rzeczywistości stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywała czynności przy obróbce czynności surowców włókienniczych i ich przędzeniu. Uwzględnienie wszystkich spornych okresów da odwołującej wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałE. L.prawo do emerytury od dnia 1 czerwca 2017 roku.