Sąd Okręgowy w Opolu
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Ka 390/17
Data wyroku: 2017-08-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Daniel Kliś
Słowa kluczowe: Przestępstwa podobne
Podstawa prawna: 244 kk i 178a § 4 kk
Teza: Sprawca, który prowadzi w ruchu lądowym pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, a nadto czyni to w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego w związku ze skazaniem za przestępstwo, zachowaniem swym nie tylko godzi w bezpieczeństwo w ruchu lądowym, ale także w prawidłowe funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. 
W takiej sytuacji czyn ten, kwalifikowany wyłącznie jako występek z art. 178a § 4 k.k. in fine, w ocenie Sądu odwoławczego, jest przestępstwem podobnym w rozumieniu art. 115 § 3 k.k. do występku z art. 244 k.k., gdyż występki te są skierowane przeciwko temu samemu szczególnemu dobru prawnemu będącemu przedmiotem ochrony, a mianowicie godzą one w prawidłowe funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

Sygn. akt VII Ka 390/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 sierpnia 2017 roku
Sąd Okręgowy w Opolu w VII Wydziale Karnym-Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący: Sędzia S.O. Daniel Kliś
Protokolant: st. sekr. sądowy Kornelia Warzyc
przy udzialeE. M.- Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Opolu
po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2017 roku
sprawyZ. B.(B.)
oskarżonego o przestępstwa zart. 244 k.k.w związku zart. 64 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Kędzierzynie - Koźlu
z dnia 20 marca 2017r., sygn. akt II K 43/17

I
Zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

a
w opisach czynów z punktu 1 i 2 części wstępnej wyroku, w miejsce kwalifikacji zart. 244 k.k.– odnośnie skazania w sprawie Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu o sygn. akt II K 44/11, przyjmuje kwalifikację zart. 178a § 4 k.k.,

b
przyjmuje, iż skazanie w przedmiotowej sprawie nastąpiło przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.

II
W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy.

III
Koszty procesu za postępowanie odwoławcze ponosi Skarb Państwa.

Sygn. akt VII Ka 390/17

UZASADNIENIE
Z. B.został oskarżony o to, że:

1
w dniu 05.12.2016 r. wZ.woj.(...)naul. (...)kierował rowerem czym naruszył orzeczony wobec niego wyrokiem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu sygn. akt II W 649/16 z dnia 15.07.2016 r. zakaz prowadzenia rowerów na okres sześciu miesięcy przy czym czynu tego dopuścił się w przeciągu 5 lat po odbyciu co najmniej sześciu miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu sygn. akt II K 44/11 z dnia 07.03.2011 r. za przestępstwo podobne umyślne określone wart. 244 k.k.którą odbył w okresie od 17.06.2011 r. do 17.02.2012 r.

tj. o czyn zart. 244 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.

2
w dniu 15.01.2017 r. wZ.woj.(...)naul. (...)kierował rowerem czym naruszył orzeczony wobec niego wyrokiem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu sygn. akt II W 649/16 z dnia 15.07.2016 r. zakaz prowadzenia rowerów na okres sześciu miesięcy przy czym czynu tego dopuścił się w przeciągu 5 lat po odbyciu co najmniej sześciu miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu sygn. akt II K 44/11 z dnia 07.03.2011 r. za przestępstwo podobne umyślne określone wart. 244 k.k.którą odbył w okresie od 17.06.2011 r. do 17.02.2012 r.

tj. o czyn zart. 244 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy w Kędzierzynie – Koźlu wyrokiem z dnia 20 marca 2017 roku, sygn. akt II K 43/17 uznał oskarżonegoZ. B.za winnego popełnienia czynów opisanych w części wstępnej wyroku, a stanowiących występki zart. 244 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.przyjmując, iż zostały popełnione w ciągu przestępstw, o jakim mowa wart. 91 § 1 k.k.i za to przy zast.art. 91 § 1 k.k.na podstawieart. 244 k.k.orzekł wobec oskarżonego karę 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych, obciążając Skarb Państwa poniesionymi w sprawie wydatkami a na podstawieart. 17 ust. 1 Ustawy z dnia 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnychodstąpił od obciążenia oskarżonego stosowną opłatą.
Powyższy wyrok w części dotyczącej orzeczenia o winie na korzyść oskarżonegoZ. B.zaskarżył prokurator, zarzucając:

1
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnej i wbrew jego treści interpretacji wyroku Sądu Rejonowego w Kędzierzynie – Koźlu, sygn. akt II K 44/11 z dnia 07.03.2011 r. poprzez przyjęcie, że wyrokiem tymZ. B.został uznany winnym przestępstwa m.in. zart. 244 k.k., chociaż z treści tegoż wyroku wynika jednoznacznie, że został uznany winnym wyłącznie występku zart. 178a § 4 k.k.,

2
obrazę przepisu prawa materialnego, a toart. 64 § 1 k.k.w powiązaniu zart. 115 § 3 k.k.poprzez niezasadne przyjęcie, że przestępstwa zart. 178a § 4 k.k.iart. 244 k.k.są przestępstwami podobnymi, co skutkowało niesłusznym przyjęciem w kwalifikacji obu czynów oskarżonego działania w ramach powrotu do przestępstwa.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o:
- zmianę zaskarżonego orzeczenia (w pkt I części stanowiącej wyroku) poprzez uznanieZ. B.winnym tego, że:
1) w dniu 05.12.2016 r. wZ.woj.(...)naul. (...)kierował rowerem czym naruszył orzeczony wobec niego wyrokiem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu sygn. akt II W 649/16 z dnia 15.07.2016 roku zakaz prowadzenia rowerów na okres sześciu miesięcy, tj. czynu zart. 244 k.k.,
2) w dniu 15.01.2017 r. wZ.woj.(...)naul. (...)kierował rowerem czym naruszył orzeczony wobec niego wyrokiem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu sygn. akt II W 649/16 z dnia 15.07.2016 r. zakaz prowadzenia rowerów na okres sześciu miesięcy tj. czynu zart. 244 k.k.
i przyjęcie za podstawę wyrokowania i wymiaru karyart. 91 § 1 k.k.iart. 244 k.k.

Sąd Odwoławczy zważył, co następuje:
Apelacja oskarżyciela publicznego w zakresie w jakim skarżący zarzucał Sądowi Rejonowemu oparcie rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie – Koźlu z dnia 7 marca 2011 r., sygn. akt II K 44/11,Z. B.został skazany za przestępstwo zart. 244 k.k., a nie występek zart. 178a § 4 k.k., zasługiwała na uwzględnienie.
Z treści tego wyroku jednoznacznie wynika bowiem, że czyn przypisanyZ. B.został zakwalifikowany wyłącznie zart. 178a § 4 k.k., w miejsce nieprawidłowej kwalifikacji prawnej z aktu oskarżenia zart. 178a § 4 k.k.iart. 244 k.k.w związku zart. 11 § 2 k.k.(vide odpis wyroku z kart 5-6 akt sprawy). Błąd ten, powielony za aktem oskarżenia, został także przyznany przez Sąd merytoryczny, tak więc korekta wyroku w tym zakresie - jako oczywista - nie wymaga szerszego uzasadnienia.
Bezzasadnym okazał się natomiast zarzut dopuszczenia się przez Sąd Rejonowy naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicieart. 64 § 1 k.k.w powiązaniu zart. 115 § 3 k.k., poprzez niezasadne przyjęcie, że przestępstwa zart. 178a § 4 k.k.iart. 244 k.k.– w realiach rozpoznawanej sprawy – są przestępstwami podobnymi, co zdaniem skarżącego skutkowało niesłusznym przyjęciem w kwalifikacji obu czynów zarzucanych i ostatecznie przypisanych oskarżonemu działania w warunkach powrotu do przestępstwa.
Po myśliart. 115 § 3 k.k.przestępstwami podobnymi są przestępstwa należące do tego samego rodzaju; przestępstwa z zastosowaniem przemocy lub groźby jej użycia albo przestępstwa popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. W judykaturze trafnie przyjmuje się, że kwestia podobieństwa przestępstw w rozumieniuart. 115 § 3 k.k.nie może być oceniana w perspektywie abstrakcyjnej - jako "podobieństwo" typów czynów zabronionych - ale wyłącznie w perspektywie konkretnej. Przedmiotem oceny są więc konkretne czyny realizujące znamiona typów czynów zabronionych (zobacz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 2016 r., sygn. akt I KZP 23/15, OSNKW 2016/5/29).
Odchodząc na chwilę od problematyki podobieństwa przestępstw należy w tym miejscu podzielić ukształtowaną już w orzecznictwie Sądu Najwyższego linię orzeczniczą, zgodnie z którą, prowadzenie pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości w okresie prawomocnie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wyczerpuje wyłącznie znamiona występku zart. 178a § 4 k.k.Pomiędzy przepisemart. 244 k.k.aart. 178a § 4 k.k.nie zachodzi kumulatywny zbieg przepisów ustawy w rozumieniuart. 11 § 2 k.k.Opis czynu zart. 244 k.k.w pełni zawiera się bowiem w znamionach czynu stypizowanego wart. 178a § 4k.k.(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. I KZP 22/11, OSNKW 2012, z. 1, poz. 6; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2014 r., V KK 213/13, LEX nr 1418900).
Prawidłowo postąpił więc Sąd Rejonowy w Kędzierzynie – Koźlu przyjmując w wyroku z dnia 7 marca 2011 r., sygn. akt II K 44/11, żeZ. B.swoim zachowaniem polegającym na tym, że w dniu 18 lutego 2010 r. kierował samochodem osobowym markiS., znajdując się w stanie nietrzeźwości alkoholowej z wynikiem 0,60 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu oraz naruszył orzeczony wobec niego wyrokiem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie – Koźlu z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt II K 357/07 - zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w Raciborzu z dnia 15 czerwca 2007 r., sygn. akt II K 347/07 - zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 8 lat, wyczerpał ustawowe znamiona występku zart. 178a § 4 k.k., a nie zart. 178a § 4 k.k.iart. 244 k.k.przy zastosowaniuart. 11 § 2 k.k.Jak już podniesiono powyżej, opis czynu zabronionego zawarty w przepisieart. 244 k.k.w pełni zawiera się bowiem w znamionach czynu zabronionego określonych wart. 178a § 4 k.k., a w takiej sytuacji kumulatywny zbieg przepisów ustawy w rozumieniuart. 11 § 2 k.k.jest wykluczony.
W uzasadnieniu przywołanego postanowienia z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. I KZP 22/11, Sąd Najwyższy dokonał wnikliwej wykładni przepisuart. 178a § 4 k.k., zasadnie przyjmując, żeart. 178a § 4 k.k.cechuje niejednorodny charakter normatywny: pierwsza jego część, wyraża instytucję nadzwyczajnego obostrzenia kary, polegającą na specyficznej recydywie w zakresie przestępstw komunikacyjnych. Surowsza odpowiedzialność karna przewidziana w tym przepisie dla sprawcy prowadzącego pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego uzasadniona jest wcześniejszym prawomocnym skazaniem tego sprawcy za przestępstwo zart. 178 § 1 k.k.albo za przestępstwo zart. 173, 174, 177 lub 355 § 2 k.k.popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, a więc okolicznością poprzedzającą popełnienie czynu zabronionego. Zupełnie odmienny charakter ma druga częśćart. 178a § 4 k.k., w której to przepis ten niewątpliwie określa typ czynu zabronionego, bowiem okoliczności w nim wskazane związane są ściśle z oceną społecznej szkodliwości czynu sprawcy, który prowadząc pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości lub odurzenia, nie tylko narusza podstawowe zasady bezpieczeństwa w komunikacji, ale ponadto, nie wykonując wcześniej orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, okazuje lekceważenie dla wyroków sądowych, naruszając tym samym autorytet wymiaru sprawiedliwości.
Mając na uwadze powyższe, należy skonstatować, iż w typie kwalifikowanym zart. 178a § 4in finek.p.k.dochodzi do naruszenia dwóch różnych dóbr prawnych, a mianowicie bezpieczeństwa ruchu (art. 178a § 1 k.k.) oraz prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (art. 244 k.k.). Sprawca, który prowadzi w ruchu lądowym pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, a nadto czyni to w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego w związku ze skazaniem za przestępstwo, zachowaniem swym nie tylko godzi w bezpieczeństwo w ruchu lądowym, ale także w prawidłowe funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości.
W takiej sytuacji czyn ten, kwalifikowany wyłącznie jako występek zart. 178a § 4 k.k.in fine,w ocenie Sądu odwoławczego, jest przestępstwem podobnym w rozumieniuart. 115 § 3 k.k.do występku zart. 244 k.k., gdyż występki te są skierowane przeciwko temu samemu szczególnemu dobru prawnemu będącemu przedmiotem ochrony, a mianowicie godzą one w prawidłowe funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawaj sprawy uznać należało, że przestępstwo kwalifikowane zart. 178a § 4 k.k., za które wyrokiem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie – Koźlu z dnia 7 marca 2011 r., sygn. akt II K 44/11, wymierzonoZ. B.karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 17 czerwca 2011 r. do 17 lutego 2012 r., jest przestępstwem podobnym do ciągu przestępstw zart. 244 k.k.popełnionym przezZ. B.w okresie od 5 grudnia 2016 r. do 15 stycznia 2017 r., a w konsekwencji za prawidłowe uznać należy przyjęcie, iż ciąg ten został popełniony w warunkach powrotu do przestępstwa zart. 64 § 1 k.k.
Mając powyższe na uwadze, Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w opisanym powyżej zakresie, natomiast w pozostałej części wyrok ten utrzymał w mocy.