Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 630/17
Data wyroku: 2017-09-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mirosław Kędzierski
Podstawa prawna: art. 86§1k.w.

Sygn. aktIV Ka 630/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 września 2017 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy IV Wydział Karny Odwoławczyw składzie:
Przewodniczący  SSO Mirosław Kędzierski
Protokolant   st. sekr. sądowy Aleksandra Deja-Lis
przy udziale ----
po rozpoznaniu dnia 14 września 2017 r.
sprawyW. K.s.C.iR.ur. (...)wC.
obwinionego z art. 86 § 1 k.w.
na skutek apelacji wniesionej przez obwinionego
od wyroku Sądu Rejonowego w Nakle nad Notecią
z dnia 20 marca 2017 r. sygn. akt II W 606/16
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Nakle nad Notecią do ponownego rozpoznania.
SSO Mirosław Kędzierski
Sygn. aktIV Ka 630/17

UZASADNIENIE
W. K.obwiniony został o to, że w dniu 31 października 2016r. około godz. 10:50 wN.naul. (...)na skrzyżowaniu zul. (...), kierując pojazdem marki „A. (...)” onr rej. (...), nie ustąpił pierwszeństwa poruszającemu się drogą z pierwszeństwem pojazdowi marki(...)nr rej. (...), doprowadzając do zderzenia, czym stworzył zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym osobom znajdującym się w obu pojazdach, tj. o wykroczenie z art.86§1 kw.
Wyrokiem z dnia 17 marca 2017r. Sąd Rejonowy w Nakle nad Notecią w sprawie II W 606/16 uznał obwinionegoW. K.za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, stanowiącego wykroczenie z art.86§1 kw i za to na mocy art.86§1 kw wymierzył mu karę 500 zł grzywny; nadto wymierzył obwinionemu opłatę w wysokości 50 zł i obciążył go zryczałtowanymi wydatkami postępowania w kwocie 100 zł.
Od powyższego wyroku apelację wniósł obwiniony,zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu obrazę przepisów postępowania tj.art.71§5 kpworazart.75 kpwprzez ich nieodpowiednie zastosowanie a takżeart.82 kpww zw. zart.424§1 kpkpoprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający jego instancyjną kontrolę.
W konkluzji obwiniony wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznani
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja okazała się zasadna w zakresie, w jakim musiała skutkować koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Na wstępie Sąd Okręgowy stwierdza niezasadność zarzutu obwinionego o niedopuszczalności wydania wyroku zaocznego w zaistniałych okolicznościach faktycznych w niniejszej sprawie.
Otóż obwinionyW. K.w toku postępowania pozostając pod zarzutem popełnienia czynu zart. 86 § 1k.w. po zapadnięciu wyroku nakazowego z dnia 4 stycznia 2017 roku (k. 30) złożył sprzeciw (k.30 ?) w którym domagał się przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność ustalenia sprawcy kolizji drogowej. W konsekwencji, stosownym zarządzeniem przewodniczącego, sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie i zarządzono wezwanie obwinionego na termin rozprawy. (k. 33). Na rozprawę ów nie stawił się, będąc prawidłowo zawiadomionym (k. 43), wobec czego sąd orzekający, powołując się na przepisart. 71 § 4 k.p.o.w., postanowił przeprowadzić rozprawę zaocznie, stwierdzając, że obwiniony należycie nie usprawiedliwił swej nieobecności (k.44).
W tej sytuacji i mając na względzie zacytowany wyżej przepis, stwierdzić należy, iż nie istniała przeszkoda prawna aby sprawę rozpoznać pod nieobecnośćW. K.i wydać wyrok zaoczny. Analiza niniejszej sprawy wskazuje bowiem , iż obwiniony na rozprawę wyznaczoną na dzień 17.03. 2017 r. został prawidłowo wezwany ale nie stawił się i w żaden sposób nie usprawiedliwił swojej nieobecności. Twierdzenia zaś obwinionego w apelacji iżby złożył wniosek o usprawiedliwienie nieobecności i odroczenie rozprawy nie znajdują oparcia w aktach sprawy.
W konsekwencji zasadnie powołał się Sąd orzekający podejmując taką decyzję na brzmienieart. 71 § 4 k.p.o.w.
Gdy bowiem obwiniony nie stawił się na wezwanie, w aktach sprawy jest protokół jego przesłuchania w toku czynności wyjaśniających w trybieart. 54 § 6 k.p.w.i nie nadesłał nowych wyjaśnień, sąd może poprowadzić rozprawę zaocznie, odczytując je w toku tej rozprawy (art. 74 § 2 k.p.w.), chyba że uzna obecność obwinionego za konieczną i odraczając rozprawę, ponownie wezwie go do stawiennictwa dodatkowo zarządzając jego zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie przez Policję (art. 71 § 4).
Nie do zaakceptowania jest natomiast dalsze procedowanie Sądu w tej sprawie.
W tym miejscu należy odnotować podstawowe fakty i okoliczności, które determinowały rozstrzygnięcie o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. A mianowicie:
Po przesłuchaniu bowiem świadkówB. G.iA. Ś.(uczestników kolizji) orazG. S.- policjanta przybyłego na miejsce zdarzenia - Sąd po cofnięciu wniosku przez oskarżyciela o przesłuchanie świadkówM. D.iH. K.(także uczestników kolizji) orazE. K.–R.(policjantki) wydał postanowienie o „oddaleniu wniosku obwinionego o przesłuchanie świadkówM. D.,H. K.iE. K.-R.albowiem okoliczności zdarzenia zostały już ustalone, a osobiste przesłuchanie świadków prowadziłoby w sposób oczywisty do niezasadnego przedłużenia postępowania”. Co istotne zarówno(...)D.jak iH. K.nie stawiły się na rozprawę usprawiedliwiając swoją nieobecność względami zdrowotnymi lub opiekuńczymi (k.36-42), dokumentując ten fakt stosownymi zaświadczeniami lekarskimi.
Następnie Sąd na mocy art.76§1 i 2 kpow uznał za ujawnione protokoły i dokumenty załączone do wniosku o ukaranie i po zamknięciu przewodu sądowego i wysłuchaniu głosu stron, wydał wyrok.
Powyższe oznacza, iż Sąd w żaden sposób nie włączył do materiału dowodowego zeznań ww. świadków, którzy - co istotne - posiadali wiedzę na temat kolizji, byli bezpośrednimi świadkami zdarzenia.
W uzasadnieniu wyroku (na str.4) Sąd dokonał natomiast oceny zeznań(...)D.nie dając im wiary w części dotyczącej przebiegu zdarzenia wskazując na motywy takiej oceny.
Procedując w ten sposób Sąd naruszył kilka przepisów procedury karnej w sprawach o wykroczenia, co mogło mieć wpływ na treść wyroku.
I tak zgodnie z zasadami trafnej reakcji karnej (art. 2 § 1 pkt 1 k.p.k.), prawdy materialnej (art. 2 § 2 k.p.k.), obiektywizmu (art. 4 k.p.k.) i swobodnej oceny dowodów (art. 7 k.p.k.) sąd meriti jest zobowiązany do przeprowadzenia w toku procesu wszelkich dowodów istotnych z punktu widzenia prawidłowego rozstrzygnięcia o przedmiocie procesu a następnie do poddania ich w fazie wyrokowania drobiazgowej analizie. Z taką samą uwagą i według tożsamych reguł sąd ten powinien przeprowadzić, rozważyć i ocenić dowody zarówno obciążające, jak i odciążające. Następnie zaś powinien zająć w odniesieniu do tych kwestii kompleksowe, logiczne i wyczerpujące stanowisko w części motywacyjnej wyroku (postanowienie SA w Gdańsku z 6 grudnia 2011 r., II AKa 369/2011, POSAG 2012, nr 3, poz. 2, s. 133; wyrok SN z 10 stycznia 2008 r., III KK 326/2007,L..pl nr(...);).
Sąd Okręgowy nie sprostał powyższym standardom. Oddalając bowiem wniosek o przesłuchanieH. K.i(...).D.a następnie nie ujawniając nawet treści ich zeznań w trybie art. 75 § 4 kpow, Sąd pozbawił się dowodów z zeznań świadków, którzy zeznawali co do istoty sprawy a przy tym odmiennie niż świadkowieA. Ś.iB. G.na podstawie których orzekł o winie obwinionego.
Nadto w myśl postanowieńart. 34 k.p.w., podstawę orzeczenia może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w postępowaniu, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia. Recepcja w  kodeksie postepowania w sprawach o wykroczenia przepisówart. 409-411 k.p.k.(art.82 § 1kpow ) oznacza, iż także w sprawach o wykroczenia podstawę wyroku wydawanego na rozprawie może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej (art. 410 k.p.k.- co jest powtórzeniem zasady wyrażonej wart. 34 k.p.w ). Przez ujawnienie należy rozumieć wszelkie sposoby przeprowadzania dowodów, tak bezpośrednie, jak i pośrednie (odczytanie lub ujawnienie bez odczytywania ). Nigdy bowiem podstawy wyroku nie mogą stanowić dowody w ogóle nieprzeprowadzone na rozprawie, w tym i materiał dowodowy, który istniał w aktach dołączonych do wniosku o ukaranie, ale nie został - choćby i bez odczytywania - ujawniony na rozprawie.
Konkludując stwierdzić należy, żeart.410  k.p.k., będący przejawem realizacji zasady bezpośredniości, ustalając, że podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy, oznacza, z jednej strony, zakaz uwzględniania okoliczności nieujawnionych na rozprawie, z drugiej strony zaś, zakaz pomijania okoliczności (obojętnie czy korzystnych, czy niekorzystnych dla obwinionego) istotnych dla rozstrzygnięcia w przedmiocie winy, oceny prawnej czynu oraz wymiaru kary i środka karnego.
Nie było zatem dopuszczalnym przyjęcie do podstawy faktycznej wyroku zeznań(...).D.( str. 2 uzasadnienia ) i następnie dokonywanie analizy jej zeznań ( str. 4 ).
Jeszcze innym zagadnieniem jest kwestia istnienia utrudnienia lub braku możliwości  przeprowadzenie dowodu z zeznań tego świadka skoro świadek nie wyjechał za granicę, jego nieobecność nie była spowodowana stałym lub długotrwałym pobytem za granicą, nie był ciężko chory i kontakt z nim nie był utrudniony lub całkowicie wykluczony i nie było nieznane jego aktualne miejsce pobytu co uzasadniałoby jego nieprzesłuchiwanie na rozprawie. Przedstawił zaś zaświadczenie lekarskie zobowiązujące do sprawowania kilkudniowej opieki nad osobą małoletnią. Dopiero w takich sytuacjach odczytanie protokołów zeznań świadków stanowi wprawdzie odstępstwo od zasady bezpośredniości, ale ma swoje uzasadnienie, albowiem ujawnienie na rozprawie depozycji takich osób stanowi obowiązek sądu wynikający z podstawowego celu procesu, jakim jest ustalenie prawdy. W realiach niniejszej natomiast nie było dopuszczalne zupełne pominięcie tego dowodu.
Skoro zatem doszło do naruszenia podstawowej zasady procesu karnego – prawdy materialnej i obiektywizmu a w dalszej kolejności zakazu uwzględniania okoliczności nieujawnionych na rozprawie wynikającego zart.  34 k.p.w.iart. 410 k.p.k,,  uchybienia te musiały skutkować uchyleniem wydanego orzeczenia i przekazaniem Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia postępowania w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami postępowania w sprawach o wykroczenia.
Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy orzekł, jak w wyroku.