Sąd Rejonowy w Piszu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 490/16
Data wyroku: 2017-05-25 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Magdalena Łukaszewicz
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. akt I Ns 490/16

POSTANOWIENIE
Dnia 25 maja 2017 r.
Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Magdalena Łukaszewicz

Protokolant:

st. sekr. sądowy Anita Topa

po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2017 r. w Piszu na rozprawie
sprawy z wnioskuK. P. (1),J. P. (1),J. P. (2),D. P.,Z. P.,T. W.,E. L.,B. P.
z udziałemT. O.,J. M. (1),M. M. (1),A. K.,L. K.,G. Ł.,C. S.,M. P. (1),A. G.,M. M. (2)
o zasiedzenie
postanawia:

1
stwierdzić, żeK. P. (2)c.F.iW.nabyła przez zasiedzenie w dniu 28 maja 2004r. nieruchomość położoną wA., GminaO., składającą się z działek gruntu onumerach geodezyjnych (...), dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadziksięgę wieczystą KW (...);

2
ustalić, iż zainteresowani ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie we własnym zakresie.

Sygn. akt Ns 490/16

UZASADNIENIEK. P. (2)wniosła o stwierdzenie zasiedzenia zabudowanej nieruchomości rolnej składającej się z działek gruntu oznaczonychnumerami geodezyjnymi (...), o łącznej powierzchni 13,3696 ha, położonej wA., gminaO., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadziksięgę wieczystą nr (...).W uzasadnieniu podniosła, że w kwietniu 1974 rokuA. M. (1)zobowiązała się sprzedać mężowi wnioskodawczyni,J. P. (1), opisane wyżej gospodarstwo rolne wraz z zabudowaniami położone wA.w gminieO.. W dniu 23 kwietnia 1974 roku sporządzona została przedwstępna umowa sprzedaży. Wnioskodawczyni z mężem zapłaciliA. M. (1)10 000 zł oraz zobowiązali się spłacić jej długi wobec banku w wysokości 200 000 zł.A. M. (1)zobowiązała się przeprowadzić postępowanie spadkowe po swoim zmarłym mężu,A. M. (2), i zawrzeć w listopadzie 1974 roku notarialną umowę sprzedaży przedmiotowego gospodarstwa.Wnioskodawczyni wskazała, że razem z mężem przejęli przedmiotowe gospodarstwo 27 maja 1974 roku. Od tego momentu zaczęli spłacać długi właścicielkiA. M. (1). Umowa sprzedaży nie została jednak zawarta. Przeciwny podpisaniu umowy był Urząd Miasta i Gminy wO.. Pracownicy tego urzędu poinformowali wnioskodawczynię i jej męża, że najpierw muszą spłacić zadłużenie wobec banku, a własność gospodarstwa nabędą przez zasiedzenie, z mocy prawa. W tej sytuacji małżonkowieP.w dniu 20 listopada 1974 roku zawarli zA. M. (1)pozorną umowę dzierżawy, na okres 50 lat. Chcieli bowiem posiadać dokument potwierdzający, że do czasu zasiedzenia gospodarstwo należy do nich. Nigdy nie płacili czynszu z tytułu umowy dzierżawy, ani nie dzielili się płodami rolnymi z gospodarstwa.Wnioskodawczyni podniosła, że od momentu przejęcia przedmiotowego gospodarstwa uważa się za jego faktycznego właściciela. Wspólnie z mężem zapłaciłaA. M. (1)10 000 zł i spłaciła jej długi w kwocie 200 000 zł. Sami opłacali podatki od tej nieruchomości. Od około 40 lat do dnia dzisiejszego wnioskodawczyni inwestuje w budynek mieszkalny posadowiony na przedmiotowej nieruchomości, aby budynek ten nie popadł w ruinę, musiał być remontowany od podstaw.A. M. (1)i jej dzieci nigdy nie interesowali się przedmiotowym gospodarstwem.Wnioskodawczyni wskazała, że uczestnikami niniejszego postępowania są:- następcy prawniA. M. (2)iA. M. (1):A. K.,J. M. (2),L. K.,G. Ł.iC. S., którzy odziedziczyli przedmiotowe gospodarstwo rolne,- oraz następcy prawniJ. P. (1): córkaT. W., córkaE. L., synK. P. (1), synJ. P. (1), synJ. P. (2), wnuczekD. P., wnuczkaB. P.i wnuczekZ. P.(dzieci zmarłego synaT. P.).Pismem procesowym z dnia 14 maja 2013 roku wnioskodawczyni poinformowała Sąd, że ujawnieni w księdze wieczystej właściciele przedmiotowej nieruchomości w dniu 19 marca 2013 roku sprzedali działkę gruntu o nr geod.(...)T. O.. Dla nieruchomości tej założona została w Sądzie Rejonowym w Piszuksięga wieczysta o numerze (...).Uczestnicy postępowaniaA. K.,J. M. (2),L. K.,G. Ł.iC. S.w odpowiedzi na wniosek wnieśli o jego oddalenie.W uzasadnieniu przyznali, że ich matkaA. M. (1)w dniu 23 kwietnia 1974 roku zawarła z mężem wnioskodawczyni przedwstępną umowę sprzedaży przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Uczyniła to jednak bez wymaganej zgody pozostałych współwłaścicieli, to jest spadkobierców jej mężaA. M. (2), którzy nie byli przekonani ani co do zasadności zbycia gospodarstwa ani co do wysokości ceny. Przyczyny te odwiodłyA. M. (1)od zamiaru sprzedaży gospodarstwa i skłoniły ją do podjęcia decyzji o wydzierżawieniu gospodarstwaJ. P. (1)na warunkach określonych w umowie dzierżawy z dnia 20 listopada 1974 roku. Tym samymJ. P. (1)był posiadaczem zależnym przedmiotowej nieruchomości.Uczestnicy podnieśli, że nieprawdziwe są zawarte we wniosku twierdzenia, że umowa dzierżawy została zawarta dla pozoru, jak i mało wiarygodne są argumenty, że pracownicy Urzędu Miasta i Gminy wO.byli przeciwni podpisaniu umowy sprzedaży. Podnieśli także, że zarówno budynek mieszkalny, jak i budynki gospodarcze posadowione na przedmiotowej nieruchomości były w 1974 roku w bardzo dobrym stanie technicznym. Ojciec uczestników,A. M. (2), był budowlańcem, sam oraz z pomocą znajomych dokonywał ich remontówPonadto uczestnicy podnieśli, że na podstawieart. 693 § 2zd. pierwszekodeksu cywilnego, czynsz może być zastrzeżony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Takim rodzajem świadczenia była spłata zadłużeniaA. M. (1)w wysokości 200 000 zł oraz zryczałtowana kwota 10 000 zł. Umowa została zawarta na czas 50 lat z możliwością wcześniejszego jej rozwiązania i z określeniem rozliczeń stron w takim przypadku. Uczestnicy wykazywali zainteresowanie przedmiotowym gospodarstwem. Gdy po śmierciJ. P. (1)pojawiali się na posesji, byli z niej wypędzani przez wnioskodawczynię i jej syna. Sposobem prowadzenia gospodarstwa i spłatą zadłużenia przezJ. P. (1)interesowała się także matka uczestników,A. M. (1), która jeździła doA.zanim zmarła w 1989 roku.Uczestnicy wskazali, że po śmierciJ. P. (1)w prawa wynikające z umowy dzierżawy wstąpiła wnioskodawczyni oraz jej dzieci zamieszkujące na przedmiotowym gospodarstwie. Warunkiem przyznania wnioskodawczyni świadczeń emerytalnych było zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego, natomiast warunkiem przyznania świadczeń rentowych trwała niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym. Wnioskodawczyni zrezygnowała z dzierżawy przedmiotowej nieruchomości, nie powiadamiając o tym fakcie współwłaścicieli nieruchomości i wydzierżawiając ją bez ich zgody w 1997 rokuJ. D.iA. S.na okres 15 lat. Od czasu przekazania gruntów rolnych bez wynagrodzenia osobom trzecim, które opłacają podatek rolny, wnioskodawczyni faktycznie nie posiada przedmiotowego gospodarstwa. Ponadto w umowie dzierżawy z 1997 rokuK. P. (2)wobec osób trzecich zamanifestowała swoją pozycję posiadacza zależnego, wyraźnie oświadczyła, że jest dzierżawcą.Postanowieniem z dnia 16 lipca 2013 roku Sąd wezwał do udziału w sprawie spadkobierców zmarłegoJ. M. (2):A. G.,M. M. (2),J. M. (1)iM. M. (1)oraz córkęA. M. (1)iA. M. (2)–M. P. (1)(k. 135v).W dniu 8 lutego 2014 roku zmarła wnioskodawczyniK. P. (2).Postanowieniem z dnia 19 marca 2014 roku Sąd zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie na podstawieart. 174 § 1 pkt 1 kpc, które następnie postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 roku podjął z uwagi na przedłożenie przez uczestniczkę postępowaniaT. W.postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po wnioskodawczyni, zgodnie z którym w prawa zmarłejK. P. (2)wstąpili: córkaT. W., córkaE. L., synK. P. (1), synJ. P. (1), synJ. P. (2), wnuczekD. P., wnuczkaB. P.i wnuczekZ. P..Na rozprawie w dniu 25 marca 2015 roku wnioskodawczyniT. W.podtrzymała przedmiotowy wniosek o stwierdzenia zasiedzenia. Podniosła, że zmarłaK. P. (2)nabyła nieruchomość położoną wA.przez zasiedzenie przez upływ lat 30 od daty przejęcia nieruchomości, to jest z dniem 28 maja 2004 roku.Pozostali wnioskodawcyJ. P. (1),J. P. (2),K. P. (1),E. L.,D. P.,B. P.iZ. P.przychylili się do wniosku o stwierdzenie zasiedzenia.Uczestnik postępowaniaT. O.wniósł o oddalenie wniosku. W uzasadnieniu podniósł, że już na podstawie pobieżnej analizy dokumentów złożonych przez samych wnioskodawców, to jest umów dzierżawy, stwierdzić można, że wnioskodawcy mijają się z prawdą. W 1974 roku nie było żadnych problemów z dostępem do Państwowego Biura Notarialnego wP., gdzie można była zawrzeć notarialną umowę sprzedaży gospodarstwa rolnego. Jednak możliwość zawarcia takiej umowy istniałaby wyłącznie w sytuacji, gdyby taką wolę sprzedaży gospodarstwa na rzecz małżonkówP.wyrazili wszyscy współwłaściciele gospodarstwa, a nie jedynieA. M. (1). Gdyby natomiast przeszkody do zawarcia umowy przed notariuszem były inne, niż brak woli sprzedaży ze strony współwłaścicieli, np. wysoki koszt aktu notarialnego, to strony na pewno zawarłyby umowę sprzedaży bez udziału notariusza, bo takie poza notarialne umowy w latach 60 i 70-ych były dosyć powszechnie stosowane. Zawarto jednak wieloletnią umowę dzierżawy, w której podpisy zostały potwierdzone przez ówczesnego Naczelnika Miasta i Gminy wO.. Również treść zredagowanej umowy przedwstępnej wskazuje, że wolę sprzedaży gospodarstwa deklarowała wyłącznieA. M. (1). Pozostali współwłaściciele nie przystąpili do tej umowy, ponieważ nie wyrażali zgody na sprzedaż gospodarstwa. Zgodzili się natomiast na wieloletnią umowę dzierżawy ponieważ zapewniała im korzystną, systematyczną spłatę ciążącego na gospodarstwie zadłużenia, zabezpieczała ich interesy na przyszłość , w umowie dzierżawy zapisano bowiem możliwości jej rozwiązania gdyby wydzierżawiający chcieli podjąć inne decyzje w sprawie oddziedziczonych po ojcu udziałów w gospodarstwie rolnym. Dalej uczestnik wskazał , iż z treści nieważnej umowy przedwstępnej wynika także, żeJ. P. (1)miał pełną świadomość, że umowę kupna- sprzedaży , dla jej ważności zawiera się przed notariuszem .J. P. (1)zastrzegł bowiem w umowie przedwstępnej możliwość otrzymania odszkodowania, gdyby do umowy przed notariuszem nie doszło. Umowy przed notariuszem nie zawarta , a pomimo tegoJ. P. (1)zdecydował się na podpisanie umowy dzierżawy. Jest wysoce prawdopodobne , żeP.będąc rodziną wielodzietną , mieszkając w złych warunkach, byli na tyle zdesperowani, aby warunki swoje poprawić , że zdecydowali się w pełni świadomie na jedynie dzierżawę gospodarstwa wA.. Ponadto w 1997 roku zmarła wnioskodawczyniK. P. (2)nie miała żadnych wątpliwości co do swojego statusu prawnego odnośnie przedmiotowego gospodarstwa. W umowie na poddzierżawienie gruntówJ. D.iA. S.oświadczyła, że jest dzierżawcą gospodarstwa rolnego położonego wA., a nie jego właścicielem, oraz, że w stosunek dzierżawy wstąpiła jako spadkobierczyni dzierżawcy pierwotnego, to jest zmarłego męża. W konsekwencji, zdaniem uczestnika, co najmniej do 1997 roku nie może być mowy o woliK. P. (2)postępowania z przedmiotową nieruchomością jak właściciel.Nadto uczestnik postępowaniaT. O.podniósł, że przedmiotowy wniosek o zasiedzenie nie został podjęty w związku z rzeczywistym stanem faktycznym, a został zainicjowany dopiero w 2009 roku w wyniku aktywności (na tamten czas przyszłych) spadkobiercówK. P. (2). Nadto wskazał, żeJ. P. (1)za życia pozostawał zA. M. (1)i pozostałymi współwłaścicielami w dobrych relacjach. Nigdy nie negował faktu, że jest dzierżawcą gospodarstwa wA.. Corocznie dostarczałA. M. (1)płody rolne (ziemniaki). Z pewnością można też przyjąć, iż systematyczna spłata zadłużenia przedmiotowego gospodarstwa, dokonywana przezJ. P. (1), była w istocie potraktowana przez strony umowy jako zapłata za długoterminową dzierżawę. Nawet jeżeli przyjąć, że posiadanie zależne , jako stan wyłączający zasiedzenie, mogłoby przejść jednak w posiadanie samoistne na rzecz rodzinyP.decydujące dla takiej okoliczności jest ustalenie początkowej daty zmiany nastawienia posiadacza do wykonywania odnoście nieruchomości uprawnień jako właściciel i rozpoczęcie manifestowania tej zmiany na zewnątrz w sposób jawny. Jeśli zatem w 1997 roku w treści swobodnie zredagowanej umowy dzierżawy gospodarstwaK. P. (2)oświadczyła wobec osób trzecich , że jest dzierżawcą gospodarstwa wA., a nie właścicielką , to o jej woli postępowania z nieruchomością jako właściciel co najmniej do 1997 roku nie może być mowy. Od 1997 roku do daty złożenia wniosku o zasiedzenie upłynęło około 16 lat, a koniecznych do dokonania zasiedzenia jest lat 30.W piśmie procesowym z dnia 06.03.2017r. uczestnikT. O.wniósł o oddalenie wniosku o zasiedzenie co dodziałki gruntu nr (...).Pozostali uczestnicy postępowaniaM. P. (1),A. G.,M. M. (2),J. M. (1)iM. M. (1)nie zajęli stanowiska w sprawie.Sąd ustalił, co następuje.A. M. (4)iA. M. (2)byli współwłaścicielami, na prawie ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, zabudowanej budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi nieruchomości rolnej składającej się z działek gruntu onumerach geodezyjnych (...), o łącznej powierzchni 13,3696 ha, położonej wA.w gminieO., dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Piszu prowadziksięgę wieczystą nr (...).(dowód: odpis zupełnyksięgi wieczystej nr (...)k. 14-19, akta księgi wieczystej)A. M. (2)zmarł 11 marca 1972 roku wA.. Postanowieniem z dnia 27.05.2010r. o stwierdzeniu nabycia spadku poA. M. (2)w sprawie I Ns 3/10 Sąd Rejonowy w Piszu stwierdził , że wchodzący w skład spadku poA. M. (2)udział w gospodarstwie rolnym nabyli: żonaA. M. (4)oraz dzieciJ. M. (2),L. K.,A. K.,C. S..(dowód: postanowienie z dnia 27.05.2010r. o stwierdzeniu nabycia spadku poA. M. (2)k. 44 akt sprawy I Ns 3/10 Sądu Rejonowego w Piszu)Po śmierciA. M. (2),A. M. (4)wyprowadziła się zA.i zamieszkała wU.. W dniu 29 maja 1973 roku zawarła związek małżeński zeS. M..(bezsporne, dowód: odpis skrócony aktu małżeństwa k. 4 akt sprawy I Ns 3/10 Sądu Rejonowego w Piszu; zeznania uczestniczki postępowaniaL. K.k. 390v; zeznania świadkaA. M. (5)k. 388; zeznania świadkaM. K.k. 311-311v)W dniu 23 kwietnia 1974 roku pomiędzyA. M. (1), aJ. P. (1)zawarta została umowa przedwstępna, zgodnie z którąA. M. (1)zobowiązała się sprzedaćJ. P. (1)opisane wyżej gospodarstwo rolne położone wA.za cenę 10 000 złotych.J. P. (1)zobowiązał się ponadto spłacić wszelkie długi obciążające gospodarstwo, sięgające wówczas 200 000 złotych, oraz pokryć koszty zawarcia umowy przed notariuszem.Strony postanowiły, że przejęcie gospodarstwa przezJ. P. (1)nastąpi 27 maja 1974 roku, natomiast umowa przyrzeczona zostanie zawarta w listopadzie 1974 roku. Do tego czasuA. M. (1)zobowiązała się dopełnić wszelkich formalności niezbędnych do przeniesienia prawa własności gospodarstwa. Ponadto strony ustaliły wysokość odszkodowania należnego stronie w przypadku odstąpienia przez drugą stronę od zawarcia umowy przyrzeczonej.Postanowiły również, że jeżeli do czasu zawarcia umowy przyrzeczonej jeden ze spadkobiercówA. M. (2)będzie chciał objąć przedmiotowe gospodarstwo i prowadzić je samodzielnie, zobowiązany będzie do zapłaty na rzeczJ. P. (1)kary umownej w łącznej wysokości 60 000 złotych.W ostatnim akapicie umowy przedwstępnej zapisano:„Umowę niniejszą potwierdzają spadkobiercyA. M. (2)zainteresowani w dziedziczeniu gospodarstwa rolnego – składając podpisy. W imieniu małoletniejL. M.działa jej matkaA. M. (1).”W rzeczywistości umowę podpisali:A. M. (1),J. P. (1)i jego żonaK. P. (2).(dowód: umowa przedwstępna z dnia 23.04.1974r. k. 11-11v)W dacie zawierania umowy przedwstępnej nieruchomość wA.nie była przez nikogo zamieszkiwana.(bezsporne, dowód: zeznania świadkaH. C.k. 311; zeznania uczestniczki postępowaniaL. K.k. 390v)W dniu 27 maja 1974 rokuJ. P. (1)wraz z żonąK. P. (2)i sześciorgiem dzieci przeprowadzili się doA.. Przedtem sprzedali stanowiące ich własność gospodarstwo rolne położone wL., gminaZ., które słabo prosperowało z uwagi na nieurodzajne gleby. Po przeprowadzce małżonkomP.urodziło się jeszcze dwoje dzieci –E.iK..(bezsporne, dowód: zeznania wnioskodawcówT. W.k. 388v,K. P. (1)k. 388v,E. L.k. 389 iJ. P. (2)k. 389v; zeznania świadkaJ. J.k. 311v; odpisy skrócone aktów małżeństwE. L.iT. W.k. 5, odpisy skrócone aktów urodzeńJ. P. (1)iJ. P. (2)k. 5, odpisy skrócone aktów zgonuL. P.,M. P. (2)iT. P.k. 5 oraz odpis skrócony aktu urodzeniaK. P. (1)k. 35 akt sprawy VI Ns 166/14 Sądu Rejonowego w Szczytnie)Pełnoletni spadkobiercyA. J.M.,C. M.,A. K.,M. P. (1),G. Ł.iC. S.– nie wyrazili zgody na sprzedaż gospodarstwa rolnego położonego wA..Do listopada 1974 roku nie zostało przeprowadzone postępowanie o stwierdzeniu nabycia spadku poA. M. (2).(dowód: zeznania uczestników postępowaniaA. K.k. 389v-390 iL. K.k. 390v; postanowienie Sądu Rejonowego w Piszu z dnia 27.05.2010r. o stwierdzeniu nabycia spadku poA. M. (2)k. 44 akt sprawy I Ns 3/10 Sądu Rejonowego w Piszu)W dniu 20 listopada 1974 roku pomiędzyA. M. (1), aJ. P. (1)zawarta została umowa dzierżawy na okres 50 lat.Zgodnie z umowąA. M. (1)zobowiązała się oddaćJ. P. (1)gospodarstwo rolne położone wA.do używania i pobierania pożytków za cenę 10 000 złotych, natomiastJ. P. (1)zobowiązał się przejąć wszelkie długi obciążające gospodarstwo, sięgające wówczas 200 000 złotych.Ponadto strony postanowiły, że w przypadku, gdybyA. M. (1)lub któryś ze spadkobiercówA. M. (2)„chciał objąć przedmiotowe gospodarstwo i prowadzić je samodzielnie”, zobowiązany będzie zwrócićJ. P. (1)kwotę 10 000 złotych i zapłacić odszkodowanie w kwocie 90 000 złotych. Natomiast gdybyJ. P. (1)chciał zakończyć dzierżawę, zobowiązany będzie do zapłaty 20 000 złotych i utraci wpłaconąA. M. (1)kwotę 10 000 złotych.Umowę podpisali:A. M. (1),J. P. (1), jego żonaK. P. (2)oraz świadkowieH. C.iW. S. (1). Własnoręczność podpisów wymienionych stwierdzona została przez Naczelnika Miasta i GminyO.-B. C..(dowód: umowa dzierżawy z dnia 20.11.1974r. k. 12-12v; zeznania świadkaH. C.k. 311)A. M. (1)zmarła w dniu 29 czerwca 1989 roku. Postanowieniem z dnia 27.05.2010r. o stwierdzeniu nabycia spadku poA. M. (1)w sprawie I Ns 3/10 Sądu Rejonowego w Piszu stwierdził, że spadek wchodzący w skład spadku poA. M. (1)udział w gospodarstwie rolnym nabyły dzieci:J. M. (2),C. S.,G. Ł..(dowód: postanowienie z dnia 27.05.2010r. o stwierdzeniu nabycia spadku poA. M. (1)k. 44 akt sprawy I Ns 3/10 Sądu Rejonowego w Piszu, odpis skrócony aktu zgonuA. M. (1)k. 4 akt sprawy I Ns 3/10 Sądu Rejonowego w Piszu)W dniu 4 stycznia 1990 roku zmarłJ. P. (1).(dowód: odpis skrócony aktu zgonuJ. P. (1)k. 5 akt sprawy VI Ns 166/14 Sądu Rejonowego w Szczytnie)W dniu 7 listopada 1997 rokuK. P. (2)zawarła umowę dzierżawy zJ. D.iA. S..W § 1 tejże umowyK. P. (2)oświadczyła, „że jako spadkobierca po mężuJ. P. (1)jest dzierżawcą gospodarstwa rolnego stanowiącego własnośćA.iA.małżonkówM., położonego wA., gminaO., dla którego Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą Kw. nr(...), w skład którego wchodzą między innymi niezabudowane działki gruntu: nr(...)o pow. 2,94 ha, nr(...)o pow. 1,14 ha i nr(...)o pow. 9,08 ha, a które togospodarstwo (...)wziął w dzierżawę na podstawie umowy z dnia 20.11.1974 r.”W § 2 umowyK. P. (2)oświadczyła, „że w związku z przejściem na emeryturę przysługujące jej prawa dzierżawy opisanego w § 1 umowy gospodarstwa rolnego, wynikające z umowy z dnia 20.11.1974 r. przenosi na rzecz:J. D., któremu oddaje w dzierżawędziałkę nr (...)o pow. 9,08 ha orazA. S., któremu oddaje w dzierżawędziałki nr (...)o łącznej powierzchni 4,08 ha.”Umowa została zawarta na okres 15 lat, to jest do dnia 6 listopada 2012 roku.Dzierżawcy zobowiązali się do opłacania od dzierżawionych działek gruntu podatków i innych należności wynikających z prowadzenia gospodarstwa rolnego i zapewnili, że dzierżawione grunty wejdą w skład prowadzonych przez nich gospodarstw rolnych.(dowód: umowa dzierżawy z dnia 07.11.1997r. k. 79-79v; wypisy z rejestru gruntów k. 215 i 217)K. P. (2)poddzierżawiła powyższe działki gruntu bez zgody wydzierżawiających – współwłaścicieliA. K.,J. M. (2),L. K.,C. S.iG. Ł..Na skutek powyższegoA. K.pismem z dnia 1 marca 2011 roku na podstawieart. 698 § 1 i § 2 kcwypowiedziała umowę dzierżawy przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Z uwagi na poczynione zasiewy, termin wydania nieruchomości oznaczyła na dzień 1 sierpnia 2011 roku.K. P. (2)i spadkobiercyJ. P. (1)nie wydali nieruchomości.W dniu 16 kwietnia 2012 rokuA. K.,J. M. (2),L. K.,C. S.iG. Ł.wytoczyli przed Sądem Rejonowym w Piszu powództwo przeciwkoK. P. (2)i spadkobiercomJ. P. (1)o wydanie nieruchomości położonej wA.. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt I C 3/15 (poprzednia sygnatura VI C 37/13).Postępowanie w tej sprawie Sąd zawiesił na podstawieart. 177 § 1 pkt 1 kpcpostanowieniem z dnia 9 kwietnia 2013 roku.(dowód: akta sprawy I C 3/15 Sądu Rejonowego w Piszu)W dniu 19 marca 2013 roku współwłaściciele gospodarstwa rolnego położonego wA.-J. M. (2),L. K.,A. K.,C. S.iG. Ł.- w drodze umowy sporządzonej przed notariuszemK. T.w formie aktu notarialnego, Repertorium A. nr(...), sprzedali wchodzącą w skład przedmiotowego gospodarstwa działkę gruntu o nr geod.(...), o powierzchni 9,1596 ha,T. O..(dowód: wypis aktu notarialnego nr(...)zawierającego umowę sprzedaży przenoszącą własność w wykonaniu umowy zobowiązującej k. 81-89; wypis z rejestru gruntów k. 217)Postanowieniem z dnia 7 października 2014r. Sąd Rejonowy w Szczytnie VI Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą wP.w sprawie VI Ns 166/14 stwierdził nabycie spadku poJ. P. (1)(zmarłym 4 stycznia 1990r.) ,K. P. (2)zmarłej w dniu 8 lutego 2014r. oraz ich dwóch synachM. P. (2)zmarłym 27 listopada 2008r. iL.P.zmarłym 20 czerwca 2009r.(dowód: postanowienie z dnia 7 października 2014r. Sądu Rejonowego w Szczytnie VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego z siedzibą wP.w sprawie VI Ns 166/14 k. 48)Sąd zważył, co następuje.Zgodnie z treściąart. 172 § 1 kcposiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze. W przypadku wejścia w posiadanie nieruchomości w złej wierze nabycie nieruchomości następuje po upływie lat trzydziestu (art. 172 § 2 kc).Ze sformułowaniaart. 172 § 1 kcwynika, iż podstawową przesłanką zasiedzenia jest samoistne posiadanie nieruchomości. Zgodnie zart. 336 kcposiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto postępuje z rzeczą (włada nią) jak właściciel, o czym świadczą okoliczności dostrzegalne dla innych osób, wyrażając tym samym wolę wykonywania względem niej prawa własności (vide: wyrok SN z dnia 19 grudnia 2000 r., V CKN 164/00, Lex nr 52668; postanowienie SN z dnia 28 lutego 2002 r., III CKN 891/00, Lex nr 54474). Jednym zatem z niezbitych elementów nabycia własności rzeczy w drodze zasiedzenia jest faktyczne władztwo nad rzeczą. Obejmuje ono dwa elementy: element fizyczny określony tradycyjnie jako corpus oraz intelektualny element zamiaru (animus) władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi). W przypadku posiadania samoistnego mamy na uwadze animus domini (posiadacz samoistny włada rzeczą ,jak właściciel"). Oznacza to, iż zakres jego posiadania odpowiada zakresowi wykonywania prawa własności w myślart. 140 kc.Posiadacz samoistny tak samo zatem jak właściciel korzysta z rzeczy z wyłączeniem innych osób, pobiera z niej pożytki oraz inne dochody.Z posiadaniem prawo cywilne łączy szereg domniemań prawnych, w tym domniemanie samoistnego charakteru posiadania (art. 339 kc.) oraz domniemanie ciągłości posiadania (art. 340 kc.). W przypadku, gdy w toku postępowania nie zostaną przeprowadzone dowody przeciwne za wykazane należy przyjąć te fakty, które wynikają ze wskazanych domniemań prawnych. Co do zasady przyjmuje się zatem, że ten kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym. Strona, która wnosi zatem o stwierdzenie na jej rzecz nabycia prawa własności nieruchomości przez zasiedzenie winna jedynie wykazać fakt władania nieruchomością. W związku natomiast z istnieniem domniemania ciągłości posiadania wyfraczy, że zainteresowany wykaże, iż władał nieruchomością w dwóch punktach czasowych, obejmujących okres wymagany do zasiedzenia. W interesie strony przeciwnej jest natomiast obalenie wspomnianych domniemań prawnych.Mając na uwadze stanowisko Sądu Okręgowego oraz zgromadzone w sprawie dowody Sąd przyjął, iż uczestnicy nie obalili domniemania, żeK. P. (2)była posiadaczem samoistnym gospodarstwa rolnego wA.. Podkreślić należy, iżK.iJ. P. (1)byli w momencie objęcia przedmiotowej nieruchomości w posiadanie w roku 1974, posiadaczami samoistnymi przedmiotowego gospodarstwa rolnego.Manifestowali na zewnątrz przejawy władania rzeczą w taki sposób, aby można było przyjąć, iż traktowali oni grunt, jako własny. Płacili podatki od nieruchomości jak właściciele, a przez sąsiadów byli uznawani za jej właścicieli.Z zeznań świadków, a przede wszystkimT. C.,M. K.,J. J.orazJ. D.wynika, iżK.iJ. P. (1)twierdzili wobec wszystkich, że kupili nieruchomość mimo braku formalnej umowy i że są właścicielami gospodarstwa. Świadkowie ci stanowczo stwierdzili, żeP.nigdy nie wozili płodów rolnychA. M. (1)i jej dzieciom, nie widzieli również, aby osoby te przyjeżdżały do gospodarstwa.Okoliczność wożenia płodów rolnychA. M. (1)przez rodzinyP.została właściwie potwierdzona, poza uczestnikami, jedynie przezW. S. (2), którego zeznania były kwestionowane przezK. P. (1). NatomiastA. M. (5), zeznał, iż widział "ze dwa razy" jak przyjeżdżał panP.. Z jego relacji wynika, iżA. M. (1)w początkowym okresie po zawarciu umowy dzierżawy odwiedzała gospodarstwo wA..Powyższe nie zmienia faktu, iż w dacie objęcia w posiadanie przedmiotowego gospodarstwa rolnego (27.05.1974r.) małżonkowieP.mieli pełne przekonanie co do tego, że zostali posiadaczami samoistnymi, albowiem zawarta umowa przedwstępna kupna nieruchomości dawała im możliwość zajmowania się gospodarstwem jak właściciele. O tym, że czuli się właścicielami gospodarstwa przesądza również fakt, iż sprzedali swoje gospodarstwo i osiedlili się wA.wraz z całą rodziną.Za Sądem Okręgowym powtórzyć należy, iż mowa z listopada 1974 r. nazwana umową dzierżawy potwierdza samoistne posiadanie małżonkówP., chociażby z uwagi na to, że została zawarta na tak długi okres oraz że w umowie tej wskazano ceny za nieruchomość w tej samej wysokości, co w umowie przedwstępnej.W tej sytuacji uznać należy, że umowa dzierżawy z uwagi na brak postępowania spadkowego poA. M. (2)i nieuregulowany stan prawny nieruchomości, została zawarta jedynie w celach ewidencyjno-urzędowych, dla stworzenia formalnej podstawy do władania tą nieruchomością, nie zmieniała więc samoistnego charakteru jej posiadania przez rodzinęP..W ocenie Sądu również fakt zawarcia przezK. P. (2)umowy dzierżawy w 1997 r. nie przesądza o tym, że posiadanie nieruchomości miało charakter zależny. Fakt, że w umowie tejK. P. (2)określiła siebie jako dzierżawcę nie świadczy o tym, że nie czuła się ona właścicielką gospodarstwa. Oświadczenie to bowiem oznacza jedynie to, iż miała ona świadomość braku tytułu prawnego do nieruchomości, czyli wiedziała, iż nie ma dokumentów na to, że jest ona właścicielką. Okoliczność, że wnioskodawczyni oraz uczestnicy mogli mieć świadomość, że prawo własności im nie przysługuje, nie oznacza jeszcze braku po ich stronie przymiotu posiadaczy samoistnych.Zgodnie z jednolitą linią judykatury świadomość posiadacza, że nie jest właścicielem posiadanej rzeczy ma jedynie wpływ na kwalifikowanie istnienia dobrej lub złej wiary posiadacza samoistnego. Dla istnienia samoistnego posiadania potrzebne jest bowiem faktyczne władanie rzeczą (corpus) oraz czynnik woli (animus domini). O charakterze posiadania nie decyduje stan prawny, na którego podstawie nastąpiło objęcie rzeczy we władanie, lecz sposób tego władania. Posiadanie samoistne wchodzić może w grę nie tylko w sytuacji, w której posiadacz jest przekonany o swoich uprawnieniach właściciela, lecz także wówczas gdy wie, że nie jest właścicielem, ale chce posiadać rzecz i posiada ją tak, jakby był jej właścicielem. Może zatem korzystać z zasiedzenia, choćby przez cały czas posiadania był świadomy tego, że wykonywane prawo mu nie przysługuje(postanowienie SNzdnia 21.11.2012 r. V CSK 505/11 LEX nr1293976,Postanowienie Sądu Najwyższegozdnia 9.04.2015 r. V CSK 410/14 LEX nr 1751290.)Samoistne posiadanie zachodzi nie tylko wtedy, gdy posiadacz jest przekonany, że przysługuje mu prawo własności, ale także wówczas, gdy wie, że nie jest właścicielem, ale posiada rzecz i włada nią tak jakby był właścicielem(postanowienie SNzdnia 30.01.2014 r. III CSK 133/13).Stosownie do treściart. 337 k.c.posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne.K. P. (2)składając przedmiotowy wniosek domagała się stwierdzenia zasiedzenia całości gospodarstwa rolnego, jednakże nie była ona jedyną jego posiadaczką. W umowie przedwstępnej i umowie dzierżawy figurował mąż wnioskodawczyniJ. P. (1). Posiadanie, jako wartość majątkowa i źródło roszczeń, jest składnikiem majątku wspólnego małżonków. JednakżeJ. P. (1)zmarł w 1990 r. pozostawiając po sobie spadkobierców, w tym równieżK. P. (2). Jak wskazał Sąd Okręgowy do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy niezbędne było ustalenie kto ze spadkobierców, pozaK. P. (2), wstąpił w prawaJ. P. (1)w zakresie dalszego posiadania gospodarstwa rolnego i może skorzystać z dobrodziejstwa zaliczenia do swojego okresu posiadania okresu posiadania poprzednika. W tym celu Sąd przeprowadził dowód z przesłuchania stron na okoliczność tego, kto wstąpił w prawaJ. P. (1)w zakresie posiadania nieruchomości rolnej po jego śmierci. Z zeznań spadkobiercówJ. P. (1)wynika, iż toK. P. (2)prowadziła przedmiotowe gospodarstwo rolne po śmierci męża i podejmowała wszystkie decyzje dotyczące jego funkcjonowania. W pracy pomagały jej dzieci, lecz to ona dysponowała wszystkimi dochodami z gospodarstwa utrzymując rodzinę. W rodzinieP.nie było sporów i konfliktów w kwestii prowadzenia gospodarstwa rolnego przezK. P. (2). Wszystkie jej dzieci akceptowały fakt prowadzenia gospodarstwa przez matkę.Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 07.09.2016r. (IV CSK 691/15) w odniesieniu do spadkobiercy, który przed otwarciem spadku nie był posiadaczem rzeczy, będącej w posiadaniu jego spadkodawcy, rozszerzyć należy zakres zastosowania reguły wyrażonej wart. 176 § 1 k.c.Wykładniaart. 176 § 2 k.c.musi uwzględniać zasady dotyczące dziedziczenia, według których spadkobiercy wchodzą we wszystkie prawa i obowiązki zmarłego (art. 922 k.c.). Do spadku wchodzi - jako swoisty aktyw majątkowy - także posiadanie samoistne, które jest stanem faktycznym. To skutkuje - co do zasady - wejściem przez spadkobierców na skutek dziedziczenia w sytuację prawną spadkodawcy związaną z posiadaniem rzeczy, zaś zaliczenie posiadania rzeczy przez poprzednika prawnego w oparciu o powołane wyżej przepisy, powinno nastąpić na rzecz każdego ze spadkobierców w granicach nabytego udziału.Jednakże spadkobiercy osoby, która posiadała samoistnie nieruchomość, lecz do chwili śmierci nie nabyła jej własności mogą w drodze umownego działu spadku (art. 1037 § 1 k.c.w zw. zart. 1038 § 2 k.c.) przenieść nabyte w wyniku dziedziczenia udziały w samoistnym posiadaniu nieruchomości na rzecz jednego ze współspadkobierców, który po otwarciu spadku objął w faktyczne posiadanie całą nieruchomość. Do przeniesienia posiadania nie jest konieczne zachowanie szczególnej formy (art. 1037 § 2 k.c.), może więc dojść do tego w drodze czynności konkludentnych (art. 60 k.c.).W tej sytuacji przyjąć należy, iż w rodzinieP., po śmierciJ. P. (1)doszło do umownego działu spadku poprzez przekazania udziałów w posiadaniu jednemu ze spadkobierców tj.K. P. (2). Tym samym uznać należy, iżK. P. (2)od 27.05.1974r. przez okres 30 lat była posiadaczem samoistnym przedmiotowego gospodarstwa rolnego w złej wierze, a zatem w dniu 28.05.2004 stała się właścicielem tejże nieruchomości na skutek zasiedzenia.Odnosząc się do stanowiska uczestnikaT. O.przytoczyć należy orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2003 r. (sygn. V CK 60/03).W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd Najwyższy uznał m.in., że sprzedaż po upływie terminu zasiedzenia nieruchomości przez jej pierwotnych właścicieli nie jest przeszkodą do późniejszego stwierdzenia przez sąd zasiedzenia na rzecz osób, w których samoistnym posiadaniu nieruchomość się znajdowała przez okres prowadzący do nabycia własności. W postępowaniu bowiem o stwierdzenie zasiedzenia sąd wydaje postanowienie, w którym stwierdza tylko, kto własność nieruchomości w określonej dacie nabył, a tym samym, kto ją utracił. Kto bowiem zasiedział nieruchomość, staje się z mocy prawa jej właścicielem. Nie odbiera zainteresowanym prawa do wystąpienia o stwierdzenie zasiedzenia to, że po zasiedzeniu nieruchomość została kupiona w zaufaniu do księgi wieczystej przez osobę trzecią. Zainteresowanym zaś może być ten, kto zasiedział, ale i jego spadkobierca. Zainteresowany może, choćby przez wzgląd naart. 6 ust. 1 i 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotecezakwestionować skuteczność sprzedaży lub wystąpić z odpowiednim roszczeniem odszkodowawczym przeciwko zbywcy.O kosztach postępowania związanych z udziałem uczestników postępowania w sprawie Sąd orzekł w oparciu oart. 520 § 1 kpczgodnie z ogólną zasada postępowania nieprocesowego, uznając, iż każdy zainteresowany powinien je ponieść we własnym zakresie.