Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1681/16
Data wyroku: 2017-02-23 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Służebność drogi koniecznej
Podstawa prawna: art. 145 k.c.

Sygn. akt III Ca 1681/16

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2016 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi postanowił na nieruchomościach położonych: wŁ.przyulicy (...)nr ewidencyjny 402/115 stanowiącej własnośćCentral (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwŁ.mającej urządzoną w Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi XVI Wydział Ksiąg Wieczystychksięgę wieczystą nr (...)oraz wŁ.przy ulicyaleja (...)nr ewidencyjny 402/129 stanowiącej własność Skarbu Państwa a oddanejw użytkowanie wieczysteCentral (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwŁ.mającej urządzoną w Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi XVI Wydział Ksiąg Wieczystychksięgę wieczystą nr (...)i wŁ.przyulicy (...)/ PrezydentaF. R.11 - 13 nr ewidencyjny 402/116 stanowiącej własność Gminy MiejskiejŁ.mającej urządzoną w Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi XVI Wydział Ksiąg Wieczystychksięgę wieczystą nr (...)oraz wŁ.przyulicy (...)bez numeru, nr ewidencyjny 402/139 stanowiącej własność Gminy MiejskiejŁ.mającej urządzoną w Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi XVI Wydział Ksiąg Wieczystychksięgę wieczystą nr (...), ustanowić na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej wŁ.przy ulicyaleja (...)nr ewidencyjny 402/62, mającej urządzoną w Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi XVI Wydział Ksiąg Wieczystychksięgę wieczystą nr (...)służebność drogi koniecznej – oznaczoną linią przerywaną brązową na załączonym projekcie drogi koniecznej, sporządzonym przez mgr inż.K. K.dnia 21 kwietnia 2015 roku, za jednorazowym wynagrodzeniem z tytułu powyższej służebności płatnym w terminie 30 dni od uprawomocnienia się postanowienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 31 – go od uprawomocnienia się postanowienia do dnia zapłaty przez wnioskodawcę Województwo(...)na rzecz:

a
uczestnika Skarbu Państwa – Prezydenta MiastaŁ.w wysokości 74. 617 złotych,

b) uczestnikaCentral (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościwŁ.w wysokości 44.590 złotych,
c) uczestnika Gminy MiejskiejŁ.14.129 złotych.
Powyższe orzeczenie Sąd Rejonowy oparł na ustaleniach, z których najistotniejsze przedstawiają się następująco:
W nieruchomości położonej wŁ.przyalei (...), nadziałce (...)funkcjonuje wnioskodawca Województwo(...).W nieruchomości sąsiedniej położonej wŁ.przyalei (...), na działce o nr ewidencyjnym 402/129, stanowiącej własność Skarbu Państwa, której użytkownikiem wieczystym jestCentral (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwŁ., funkcjonujeCentral (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwŁ.utrzymując tam budynek handlowy. W nieruchomości sąsiedniej położonejwŁ.przyulicy (...)na działce o nr ewidencyjnym 402/115, stanowiącej własnośćCentral (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwŁ., funkcjonuje właściciel utrzymując budynek handlowy.(...)sąsiednia położona wŁ.przyul. (...)bez numeru, na działce o nr ewidencyjnym 402/139, stanowi własność GminyŁ., będąca nieruchomością gruntową, użytkowaną jako droga. Nieruchomość sąsiednia położona wŁ.przyulicy (...)/ PrezydentaF. R.11 – 13, o nr ewidencyjnym 402/116 stanowi własność Gminy MiejskiejŁ..W nieruchomości sąsiedniej położonej wŁ.przyal. (...)J. P.14 mieści siędziałka (...), stanowiącą własność GminyŁ., której użytkownikiem wieczystym jestCentral (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwŁ., gdzie mieści się budynek handlowy. Na tyłach budynku wnioskodawcy - Województwa(...)-Zarządu (...)położonego przyalei (...)wŁ., mieszczącego Urząd Marszałkowski znajduje się parking, z którego wyjazd jest naul. (...).
Granica pomiędzy nieruchomościami wnioskodawcy a uczestnikaCentral (...) sp. z o.o.przebiega po linii filarów wspierających zadaszenie parkingu. Droga dojazdowa z parkingu skręcaw prawo i kończy się na słupach, przy których znajduje się szlaban, za którym również znajduje się działka uczestnikaCentral (...)ofI.sp.z o.o. Dalszy odcinek strony wyjazdowej skręca w kierunkuul. (...)dochodzi do tej ulicy. Odul. (...)prowadzi zjazd na poziom „-1”.
Nieczystości w dacie oględzin wynoszone były w wózkach przed Urząd Marszałkowski na parking zlokalizowany przyul. (...). Istnieje przeszkoda do wystawiania kontenerów w postaci konieczności uzyskania zgody(...)i takiej zgody odmówiono.
Za szlabanem otwierającym wyjazd naul. (...)usytuowana jest działka GminyŁ..
Przyulicy (...)wŁ.jest zlokalizowany budynek wnioskodawcy. Dojazd od stronyal. (...)jest utrudniony, bo jest pas chodnika, droga rowerowa i pas zieleni oraz droga pożarowa, na której jest zakaz zatrzymywania się. Bezpośredni podjazd uniemożliwiają słupkii barierki, które założyła Gmina. Obecnie śmieci nie mogą być składowanew kontenerach, bo nie można ich wywozić głównym wyjściem odal. (...). Jest możliwość odbierania kontenerów odulicy (...), bo nie ma barier architektonicznych, ale jest ograniczony dojazd odR.i dlatego nie można korzystać z tej drogi odbioru śmieci.
Nieruchomość przyal. (...)została kupiona przez uczestnikaCentral (...) sp. z o.o.w 1998 roku,a nieruchomość przyP.10 - w 2006 r. Obecnie uczestnik wynajmuje te obiekty przedsiębiorcom.
Nieruchomość przyul. (...)należy w całości do Urzędu Marszałkowskiego, aP.12 należy częściowo do wnioskodawcy a częściowo doBanku (...) SA. Te obiekty są podpiwniczone i wjazd jest także odul. (...)na poziomie „– 1”. Poprzednio można było wjechać odul. (...)na poziom „- 1”i wyjechać w obiekcieC.2. Pracownicy wnioskodawcy korzystająz drogi wyjazdowej przez parking w celu dojechania do swojego budynku, podobnie korzystają z wyjścia np. na papierosa - poziom „0” od stronyR.. Wjeżdża się także na poziom „- 1”.(...) Sp. z o.o.założył bramę z pilotem.Central (...) sp. z o.o.założył dwa szlabany, żeby dostęp był ograniczony dla osób upoważnionych, żeby przez nie przejechać trzeba mieć kartę magnetyczną, którą wnioskodawca otrzymał w ilości 10 sztuk. Spór pomiędzy(...) sp. z o.o.a wnioskodawcą zaczął się kiedy(...) sp. z o.o.odmówił zgody na dalsze bezumowne korzystnie ze swojej nieruchomości na poziomie „0 „ i „- 1”.
Województwo(...)- Urząd Marszałkowski posiada miejsca parkingowe od stronyul. (...). Kilka lat temu zostały postawione klimatyzatory na jednym z miejsc postojowych. Dojazd do tych miejsc postojowych odbywa się odulicy (...)i trzeba w tym celu przejechać przez dwie nieruchomości należące do uczestnika(...) sp. z o.o.Same miejsca postojowe są na terenie należącym do wnioskodawcy. Dojazd gospodarczy odal. (...)do przedmiotowej nieruchomości jest ze względu na pas chodnika, drogę rowerową, hydrant, pas zieleni oraz słupkii murowane barierki jest jeżeli nie niemożliwy to mocno utrudniony.
Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy zważył, że wniosek o ustanowienie służebności drogi koniecznej zasługuje na uwzględnienie. Nieruchomość wnioskodawcy w istocie nie ma ona odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, którą w tym wypadku jestul. (...). Brak jest bowiem dostępnego przejazdu z innej strony aniżeli przez nieruchomość uczestników czyli odulicy (...). Dojazd gospodarczy odAl. (...)do przedmiotowej nieruchomości jest ze względu na pas chodnika, drogę rowerową, hydrant, pas zieleni oraz słupki i murowane barierki jeżeli nie niemożliwy to mocno utrudniony.
Przebieg drogi koniecznej Sąd oznaczył na podstawie projektu sporządzonego na mapie przez biegłego geodetę.
W ocenie Sądu I instancji, niezasadne byłoby ustanowienie służebności drogi koniecznej na użytkowaniu wieczystym, gdyż ze swej istoty prawo to,w odróżnieniu od własności, choć długotrwałe jest ograniczone czasowo. Gdyby więc, uwzględniając stanowisko jednego z uczestników, tj. Skarbu Państwa, ustanowiono służebność drogi koniecznej na użytkowaniu wieczystym (stosując odpowiednio przepisy o własności), służebność ta przyjęłaby taki tymczasowy charakter; mogłoby się bowiem okazać, że w ciągu kilku lat upłynąłby okres, na który oddano grunt w użytkowanie wieczyste albo, przykładowo, strony rozwiązałyby umowę ustanawiającą użytkowanie wieczyste w drodze zgodnych oświadczeń woli. W konsekwencji służebność drogi koniecznej wygasłaby wraz z wygaśnięciem użytkowania wieczystego. Te argumenty prowadzące do rozwiązań niepewnych, tymczasowych czyli ograniczonych czasowo a zatem sprzecznych z intencją ustawodawcy, sprzeciwiają się uwzględnieniu wniosku, by służebnością drogi koniecznej obciążyć użytkowanie wieczyste zamiast nieruchomości (jej własności).
W rezultacie jednorazowe wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności Sąd przyznał na rzecz właścicieli działek, przez które przebiega droga konieczna, ustalając jego wysokość zgodnie z treścią opinii biegłegoz zakresu szacunku nieruchomości.
Apelację od przedmiotowego postanowienia w zakresie w jakim SądI instancji ustanowił na rzecz wnioskodawcy służebność drogi koniecznej na nieruchomości położonej wŁ.przyal. (...)nr ewidencyjny 402/129, stanowiącej własność Skarbu Państwa a oddanejw użytkowanie wieczysteCentral (...) sp. z o.o.z siedzibąwŁ., mającej urządzoną księgę wieczystą w Sądzie Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi XVI Wydziale Ksiąg Wieczystych nr(...)za określonym w lit a) sentencji postanowienia jednorazowym wynagrodzeniem w kwocie 74.617 zł przyznanym na rzecz uczestnika Skarbu Państwa - Prezydenta MiastaŁ., jak również w zakresie wysokości przyznanego uczestnikowiCentral (...) sp. z o.o.wynagrodzenia określonego w pkt b) sentencji postanowienia, wywiódł uczestnik postępowaniaCentral (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwŁ., podnosząc następujące zarzuty:
- naruszeniaart. 145 § 1 k.c.w związku zart. 233 k.c.iart. 285 k.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i ustanowienie służebności drogi koniecznej na nieruchomości składającej się zdziałki (...), dla której prowadzona jestksięga wieczysta oznaczona numerem (...),a nie na prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości, w sytuacji, kiedy nieruchomość obciążona pozostaje w użytkowaniu wieczystymspółki Central (...) sp. z o.o.z siedzibą wŁ., której zgodnie z przepisemart. 233 k.c.przysługuje zarówno prawo do rozporządzania przysługującej jej prawem, jak również uprawnienie do korzystania z rzeczy z wyłączeniem innych osób, co w zestawieniu z faktem, że wykonywanie służebności dotyczy sposobu korzystania z gruntu powoduje, że ustanowienie służebności skutkuje ograniczeniem sfery uprawnień użytkownika wieczystego, a nie właściciela,a więc winno odnosić się do prawa użytkowania wieczystego, a nie nieruchomości;
- naruszeniaart. 145 § 1 k.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowaniei przyznanie wynagrodzenia za ustanowienie służebności nadziałce (...)przyalej (...)w kwocie 74.617 zł na rzecz właściciela, tj. Skarbu Państwa - Prezydenta MiastaŁ., w sytuacji, w której nieruchomość służebna pozostaje przedmiotem prawa użytkowania wieczystego, a więc wynagrodzenie za ustanowienie służebności obciążającej to prawo, winno zostać przyznane użytkownikowi wieczystemu - tj.Central (...) sp. z o.o.;
- naruszeniaart. 145 k.c.w zw. zart. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usługpoprzez jego niezastosowanie i nie powiększenie przyznanego uczestnikowi wynagrodzenia za ustanowienie służebnościo wysokość stawki podatku od towarów i usług do odprowadzenia którego obowiązani będą użytkownik wieczystydziałki (...)oraz właścicieledziałek (...).
W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowieniaw kwestionowanym zakresie poprzez:
- ustanowienie wnioskowanej służebności drogi koniecznej oznaczonej linią przerywaną brązową na załączonym projekcie drogi koniecznej sporządzonej przez mgr inż.K. K.dnia 21 kwietnia 2015 roku na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej wŁ.przy ulicyaleja (...)nr ewidencyjny 402/62, mającej urządzoną w Sądzie Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi XVI Wydziale Ksiąg Wieczystychksięgę wieczystą nr (...)obciążającą prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej wŁ.przy ulicyaleja (...)stanowiącejdziałkę (...), dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi XVI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...), za jednorazowym wynagrodzeniem z tytułu powyższej służebności, płatnym przez wnioskodawcę Województwo(...)na rzecz uczestnikaCentral (...) sp. z o.o.w wysokości 74.617 zł, powiększonego o wysokość podatku VAT;
- zmianę pkt b) sentencji postanowienia poprzez zasadzenie od wnioskodawcy Województwa(...)na rzeczCentral (...) sp. z o.o.z tytułu jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności na nieruchomości przyulicy (...)onumerze ewidencyjnym (...)stanowiącej własnośćCentral (...) sp. z o.o.kwoty 44.500 zł powiększonej o wysokość podatku VAT.
W odpowiedzi na apelację wnioskodawca wniósł o jej oddalenie.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
apelacja jest zasadna.
Sąd II instancji rozpoznając apelację, ocenił stan faktyczny ustalony przez Sąd I instancji jako prawidłowy i zgodny z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a w konsekwencji na podstawieart. 382 k.p.c.przyjął jego ustalenia za własne.
Przystępując do rozważenia poszczególnych zarzutów apelacjiw pierwszej kolejności należy odnieść do tej ich części, które choć występują w różnej konfiguracji poprzez odwołanie się do naruszenia odpowiednich przepisów prawa procesowego i materialnego, w istocie kwestionują ustanowienie służebności na nieruchomości zamiast na prawie użytkowania wieczystego i w konsekwencji tego przyznanie wynagrodzenia jej właścicielowi, a nie użytkownikowi wieczystemu.
Ustosunkowując się do tej kwestii zaznaczyć należy, iż w orzecznictwie od dawna ugruntowany jest pogląd dopuszczający możliwość ustanowienia służebności gruntowej na prawie użytkowania wieczystego albo na rzecz użytkownika wieczystego (szerzej patrz: uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z 22 kwietnia 2015 r., III CZP 5/15,L.). Sąd Rejonowy prezentując w tym względzie odmienne zapatrywanie i uznając powyższe stanowisko za sprzeczne z intencją ustawodawcy wyeksponował zwłaszcza tymczasowy charakter użytkowania wieczystego, uniemożliwiający kreowanie trwałych rozwiązań prawnych. W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I instancji wywodząc tę konkluzję z ogólnie wyrażonej idei ograniczeń czasowych użytkowania wieczystego, dokonał szeregu uproszczeń, w szczególności pomijając funkcjonalną treść służebności gruntowej.
W pierwszej kolejności trzeba jednak podkreślić, że sąd nie jest związany żądaniem wnioskodawcy ustanowienia służebności drogi koniecznej na nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste, jeżeli uczestnik postępowania wniósł o ustanowienie tej służebności na prawie użytkowania wieczystego (tak, słusznie Sąd Najwyższy w postanowieniu z 29 czerwca 2016 roku, III CZP 31/16, Biuletyn SN 2016 nr 6). Nie było więc przeszkód formalnych do uwzględnienia stanowiska procesowego apelującego, będącego użytkownikiem wieczystym obciążonych nieruchomości.
Apelujący słusznie zarzuca naruszenieart. 145 § 1 k.c.w związku zart. 285 k.c.Użytkowanie wieczyste jestprawem rzeczowymna rzeczy cudzej, zbliżonym konstrukcyjnie w zakresie uprawnień wieczystego użytkownika do prawa własności. Podobieństwo wieczystego użytkowania i prawa własności uzasadnia stosowanie przez analogię przepisów dotyczących własnościw sprawach nieunormowanych przepisami o wieczystym użytkowaniu. Prawnorzeczowy względny charakter uprawnień użytkownika wieczystegow relacji do uprawnień właściciela w zakresie korzystania z nieruchomościi umieszczenie unormowania drogi koniecznej wśród przepisów dotyczących tzw. prawa sąsiedzkiego przemawiają za przyjęciem wykładni funkcjonalneji celowościowejart. 145 k.c.i285 k.c.W konsekwencji, co do zasady, wręcz wykluczona jest możliwość ustanowienia służebności drogi koniecznej na nieruchomości, jeżeli zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Trzeba bowiem pamiętać, że użytkownikowi wieczystemu – stosownie do brzmieniaart. 233 k.c.– przysługuje uprawnienie do rozporządzania prawem wieczystego użytkowania i prawo do korzystania z rzeczy z wyłączeniem innych osób w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego (szerzej patrz: postanowienie Sądu Najwyższegoz 15 października 2008 r., I CSK 135/08, OSNCZD 2009, Nr 3, poz. 62). Prawo do korzystania z rzeczy dotyczy gruntu i jest skuteczne erga omnes,a więc dotyczy także właściciela, który nie może sobie pozostawić prawa do częściowego korzystania z nieruchomości. W stosunkach z właścicielem prawo użytkowania wieczystego ogranicza prawo własności wyłączając rozporządzenie nim w zakresie objętym prawem użytkownika wieczystego. Konsekwencją takiego ukształtowania uprawnień użytkownika wieczystego jest jego wyłączne uprawnienie w stosunkach z osobami trzecimi, wobec których zajmuje pozycję właściciela. Służebność drogi koniecznej w modelu ustawowym obciąża nieruchomość lecz jej wykonywanie dotyczy gruntu, który w razie oddania go w wieczyste użytkowanie pozostaje w wyłącznym korzystaniu i dyspozycji użytkownika wieczystego, a w rezultacie to on a nie właściciel nieruchomości ponosi wszelkie ograniczenia w korzystaniu z gruntu. Wynagrodzenie za korzystanie ma na celu rekompensatę tych ograniczeńi brak uzasadnienia do przyznania wynagrodzenia właścicielowi, chyba żew umowie o ustanowienie użytkowania wieczystego strony uregulowały wzajemne stosunki w tym zakresie. Uprawnienia właściciela nie doznają uszczuplenia skoro z jednej strony służebność nie obciąża nieruchomościi wygasa z wygaśnięciem użytkowania wieczystego (art. 241 k.c.), a z drugiej strony nie doznaje on ograniczenia w korzystaniu z gruntu. Użytkownik wieczysty ma przyznane uprawnienia do cudzej nieruchomości, którew zwykłych warunkach przysługują jej właścicielowi.
Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że z ustanowionej służebności gruntowej wynika obowiązek umożliwienia uprawnionemu przechodu i przejazdu po wyznaczonym pasie gruntu o określonej szerokości. Nieruchomość obciążona została oddanaw użytkowanie wieczyste, które zapewnia apelującemu możliwość faktycznego władania gruntem z wyłączeniem innych osób, w tym także z wyłączeniem ingerencji właściciela. Rozwiązanie przyjęte w zaskarżonym postanowieniu powoduje, iż realnie to użytkownik wieczysty, a nie właściciel nieruchomości ponosi konsekwencję ustanowienia służebności drogi koniecznej i związanych z nią niedogodności. Co więcej, w opisanej sytuacji użytkownik wieczysty zostałby pozbawiony wynagrodzenia stanowiącego ze swej istoty ekwiwalent za znoszenie cudzego przejazdu i przechodu przez nieruchomość.
Wykładnia instytucji drogi koniecznej dokonana przez Sąd I instancji jest nie do przyjęcia i z tego powodu, że przepisy ją regulujące nie są przepisami wyizolowanymi i zamkniętymi w sobie, a stanowią części składowe większej uporządkowanej całości dotyczącej służebności gruntowych. Wniosek taki usprawiedliwia w szczególności przewidziane przez ustawodawcę wart. 291 k.c.i nast. rozwiązania związane ze zmianą społeczno-gospodarczych warunków wykonywania służebności gruntowej. Uprawnienie do żądania zmiany sposobu wykonywania a nawet zniesienia służebności jest wyrazem dążenia do zapewnienia możliwie najniższego stopnia uciążliwości wykonywania służebności dla nieruchomości obciążonej. Nie budzi wątpliwości, iż ratio legis omawianej regulacji, w aspekcie podmiotowym łączy ocenę zaistnienia „ważnej potrzeby gospodarczej” uzasadniającej żądanie modyfikacji sposobu wykonywania służebności ze sposobem wykorzystania nieruchomości obciążonej. Tylko bowiem podmiot faktycznie korzystającyz nieruchomości obciążonej może prawidłowo określić potrzeby związane z jej gospodarczym przeznaczeniem. Wynikające zart. 291 k.c.i nast. uprawnienie żądania zmiany bądź zniesienia służebności daje możliwość elastycznego ukształtowania tej instytucji z uwzględnieniem aktualnego sposobu wykorzystania nieruchomości. Wzgląd na interes społeczno-gospodarczy nie pozwala zatem na wyłączenie zakresu dopuszczalności stosowania instytucji służebności gruntowej na prawie użytkowania wieczystego w sposób jaki dokonał tego Sąd Rejonowy w zaskarżonym postanowieniu. Ustanowienie służebności drogi koniecznej na nieruchomości zamiast na prawie użytkowania wieczystego pozbawia użytkownika wieczystego jako podmiotu faktycznie korzystającego w pełnym zakresie z nieruchomości obciążonej, ochrony przewidzianej w omawianych powyżej przepisach.
W konsekwencji zachodziła podstawa do wydania orzeczenia reformatoryjnego poprzez obciążenie służebnością drogi koniecznej prawa użytkowania wieczystego gruntu przysługującego uczestnikowi postępowaniaCentral (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwŁ.w miejsce prawa własności przysługującego uczestnikowi postępowania Skarbowi Państwa. W rezultacie zmodyfikować należało także rozstrzygnięcie w zakresie podmiotu uprawnionego do wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności poprzez przyznanie go uczestnikowi postępowaniaCentral (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwŁ.zamiast uczestnikowi postępowania Skarbowi Państwa.
W ramach kolejnego zarzutu apelacji skarżący kwestionuje kwotę wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności, domagając się uwzględnienia w jej wysokości wartości podatku VAT. Również ten zarzut jest uzasadniony. Zgodnie zart. 145 § 1 k.c.ustanowienie służebności następuje „za wynagrodzeniem” nie zaś „za odszkodowaniem”. To wynagrodzenie stanowi zapłatę za swoistą usługę, którą realizuje podmiot władający (jako właściciel lub użytkownik wieczysty) obciążoną nieruchomością. Apelujący słusznie podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że ustanowienie służebności drogi koniecznej za jednorazowym wynagrodzeniem wypełnia hipotezęart. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług(tj. z 10 maja 2016 r., Dz.U. z 2016 r. poz. 710 ze zm.). Świadczenie usług zachodzi nie tylko wtedy, gdy jest ono dobrowolne, ale również w sytuacji, w której następuje zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 9 maja 2011 r.I (...)362/10, z 19 lutego 2015 r.,I (...)276/14, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wW.z 11 czerwca 2010 r.,(...) SA/WA 851/10, wszystkie publikowane wL.). Skoro skarżący jest podatnikiem VAT, będzie musiał uiścić podatek od przyznanego wynagrodzenia. Dlatego wynagrodzenie musi być powiększone o ten podatek (tak też Sąd Najwyższy w postanowieniu z 13 stycznia 2016 r., V CSK 225/15,L.).
Z przedstawionych powodów, na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c., orzeczono jak w sentencji.