Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 386/16
Data wyroku: 2017-01-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Zdziarska, Adam Wrzosek, Grzegorz Salamon
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko mieniu
Podstawa prawna: art. 286§1 kk

Sygn. akt II AKa 386/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 stycznia 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA – Adam Wrzosek
Sędziowie: SA – Anna Zdziarska (spr.)
SA - Grzegorz Salamon
Protokolant: st. sekr. sąd. – Marzena Brzozowska
przy udziale prokuratora Hanny Gorajskiej – Majewskiej i oskarżyciela subsydiarnegoJ. P.
po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2017 r.
sprawy:

1
M. C. (1), synaM.iA. z domu J.,urodzonego (...)wŁ.,

2
J. K., synaA.iH. z domu S.,urodzonego (...)wW.

oskarżonych - ad 1) o czyn zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.,
- ad 2) o czyn zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie
z dnia 22 lipca 2016 r., sygn. akt V K 59/14 „subs.”
1. zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoM. C. (1)wpunkcie Vw ten sposób, że uchyla orzeczony na podstawieart. 46 § 1 k.k.obowiązek naprawienia szkody;
2. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoJ. K.oraz w pozostałym zakresie wobec oskarżonegoM. C. (1);
3. zasądza od oskarżonych koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w częściach na nich przypadających, wraz z opłatą w kwocie 1700 (tysiąc siedemset) złotych odJ. K.i 1300 (tysiąc trzysta) złotych odM. C. (1).

UZASADNIENIE
M. C. (1)iJ. K.zostali oskarżeni o to, że:
- w dniach 2 marca 2010 roku -26 kwietnia 2010 roku wW., działając wspólnie i w porozumieniu, doprowadziliJ. P.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w postaci pieniędzy w kwocie 950.000 zł, co do zamiaru zwrotu pożyczki poprzez wprowadzenieJ. P.w błąd co do zamiaru zwrotu wskazanej kwoty, udzielonej tytułem pożyczki
tj. o czyn zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.
Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie w dniu 22 lipca 2016 r. sygn. akt V K 59/14 „subs.”:
I.J. K.iM. C. (1)w ramach zarzucanego im czynu uznał za winnych tego, że w dniu 2 marca 2010 r. wW., działając wspólnie i w porozumieniu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, poprzez wprowadzenie w błądJ. P.co do ich sytuacji materialnej, sytuacji finansowejfirmy (...)z siedzibą wH., roli pełnionej wfirmie (...)przezJ. K., możliwości nadzoru nadfirmą (...)przez synaJ. P.,M. P., oraz zamiaru zwrotu pożyczki, nakłoniliJ. P.do udzielenia pożyczki w kwocie 800.000 złM. C. (1), która to miała zostać przeznaczona na zakupy telefonów przezfirmę (...)odfirmy (...), a obrót tymi środkami miał się odbywać za pośrednictwem nowo otworzonego rachunku bankowego w(...) S.A., aJ. K.nadto działając w krótkim odstępie czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru nakłoniłJ. P.do udzielenia w dniu 26 kwietnia 2010 r. kolejnej pożyczki na ten sam cel w kwocie 150.000 zł, po przeprowadzeniu kilku transakcji i po tym, jak pieniądze z nich pochodzące nie wpłynęły na rachunek w(...) S.Azaniechali przeprowadzania dalszych transakcji i nie zwrócili pieniędzyJ. P., czym wspólnieJ. K.iM. C. (1)doprowadzili go do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 800.000 zł, aJ. K.samodzielnie do rozporządzenia kolejną kwotą 150.000 zł tj. czynu zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w odniesieniu doM. C. (1), a czynu zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w odniesieniu doJ. K.;
II.J. K.z mocyart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.skazał, a na podstawieart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.iart. 33 § 2 k.k.wymierzył mu karę 2 /dwóch/ lat pozbawienia wolności i 70 /siedemdziesięciu/ stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na 100 /sto/ zł;
III.M. C. (1)z mocyart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.skazał, a na podstawieart. 294 § 1 k.k.iart. 33 § 2 k.k.wymierzył mu karę 1 /roku/ i 3 /trzech/ miesięcy pozbawienia wolności i 50 /pięćdziesięciu/ stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na 100 /sto/ zł;
IV. na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.iart. 70 § 1 pkt 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolnościJ. K.warunkowo zawiesił na okres próby 4 /czterech/ lat, aM. C. (1)na okres próby 3 /trzech/ lat;
V. na podstawieart. 46 § 1 k.k.zobowiązałJ. K.iM. C. (1)do naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę na rzeczJ. P.solidarnie kwoty 800.000 zł, a ponadtoJ. K.do naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę na rzeczJ. P.kwoty 150.000 zł;
VI. pobrał odJ. K.1.700 zł, a odM. C. (1)1.300 zł tytułem opłaty na rzecz Skarbu Państwa oraz obciążył ich kosztami postępowania w częściach równych.
Apelacje od wyroku wnieśli obrońcy obu oskarżonych oraz prokurator.
ObrońcaM. C. (1):
I. na zasadzieart. 425 § 1 - 3 k.p.k.iart. 444 k.p.k.zaskarżył w całości wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie (dalej również jako "Sąd I Instancji") z dnia 22 lipca 2016 r., sygn. akt V K 59/14 (dalej również jako "Zaskarżony Wyrok") w zakresie odnoszącym się do oskarżonegoM. C. (1). Zaskarżony Wyrok został mu doręczony w dniu 16 sierpnia 2016 r.
II. Zaskarżonemu Wyrokowi zarzucił:
11.1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę Zaskarżonego Wyroku, polegający na dowolnym ustaleniu, że Oskarżony w momencie zawarcia rzekomej umowy pożyczki działał z zamiarem bezpośrednim kierunkowym popełnienia przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.na szkodę oskarżyciela posiłkowegoJ. P., co mogło mieć wpływ na treść Zaskarżonego Wyroku w zakresie przypisania Oskarżonemu odpowiedzialności za przestępstwo określone wart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k., który to błąd powstał w konsekwencji obrazy szeregu przepisów postępowania, w tym w szczególności:
-art. 5 § 2 k.p.k.poprzez niepowzięcie uzasadnionych wątpliwości co do zamiaru Oskarżonego, pomimo że na takie wątpliwości wskazuje ocena materiału dowodowego,
-art. 7 k.p.k.poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zeznań świadkaW. Ś.,
-art. 410 k.p.k.poprzez pominięcie ujawnionego na rozprawie wyciągu z rachunku bankowego o numerze(...)prowadzonego przez(...) Bank (...) S.A.w części, w jakiej odnosi się do transakcji z dnia 17 marca 2010 r.,
-art. 7 k.p.k.poprzez uznanie za niewiarygodne wyjaśnień Oskarżonego w tej części, w jakiej zeznał, że kilkukrotnie wręczył osobiście oskarżycielowi posiłkowemu kwotę przekraczającą 10.000,00 zł,
-art. 7 k.p.k.poprzez uznanie za wiarygodne zeznań oskarżyciela posiłkowegoJ. P.w tej części, w jakiej zeznał, że nie otrzymał żadnego zysku z tytułu współpracy z Oskarżonym;
II2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę Zaskarżonego Wyroku, polegający na dowolnym ustaleniu, że umowa zawarta pomiędzy Oskarżonym a oskarżycielem posiłkowymJ. P.była umową pożyczki, co mogło mieć wpływ na treść Zaskarżonego Wyroku w zakresie przypisania Oskarżonemu odpowiedzialności za przestępstwo określone wart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.;
II.3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę Zaskarżonego Wyroku, polegający na dowolnym ustaleniu, że Oskarżony wprowadził w błąd oskarżyciela posiłkowegoJ. P.co do sytuacji materialnej zarówno swojej, jak i oskarżonegoJ. K., co do sytuacji finansowejfirmy (...)z siedzibą wH., co do roli pełnionej wfirmie (...)przez oskarżonegoJ. K., możliwości nadzoru nad firmą oskarżonegoM. C. (1)(...)przez syna oskarżyciela posiłkowegoJ. P.,M. P., oraz zamiaru zwrotu pożyczki, co mogło mieć wpływ na treść Zaskarżonego Wyroku w zakresie przypisania Oskarżonemu odpowiedzialności za przestępstwo określone wart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k., który to błąd powstał w konsekwencji obrazy szeregu przepisów postępowania, w tym w szczególności:
-art. 7 k.p.k.poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zeznań świadkaK. B.,
-art. 5 § 2 k.p.k.poprzez niepowzięcie uzasadnionych wątpliwości co do tego, że działanie i zaniechanie Oskarżonego stanowiło wprowadzenie w błąd oskarżyciela posiłkowegoJ. P., pomimo że na takie wątpliwości wskazuje ocena materiału dowodowego;
II.4. obrazę przepisów postępowania, a toart. 415 § 1 k.p.k., polegającą na orzeczeniu wobec Oskarżonego obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz oskarżyciela posiłkowegoJ. P.kwoty 800.000,00 zł solidarnie z oskarżonymJ. K., podczas gdy o roszczeniu wynikającym z popełnienia rzekomego przestępstwa prawomocnie orzekł Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie nakazem zapłaty z dnia 24 października 2011 r., sygn. akt I Nc 66/11 co do kwoty 150.000,00 zł, a co do kwoty 800.000,00 zł istnieje tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza wW.M. K.dnia 2 marca 2010 r. do Rep. A nr(...)zaopatrzony w klauzulę wykonalności z dnia 3 listopada 2011 r. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Pragi Północ z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt I Co 1800/11, co mogło mieć wpływ na treść Zaskarżonego Wyroku w zakresie orzeczenia wobec Oskarżonego obowiązku naprawienia szkody;
III. na podstawieart. 437 § 1 k.p.k.wnosił o zamianę Zaskarżonego Wyroku i uniewinnienie Oskarżonego od zarzucanego mu czynu.
Obrońca oskarżonegoJ. K.:
I. na zasadzieart. 425 § 1 - 3 k.p.k.iart. 444 k.p.k.zaskarżył w całości wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie (dalej również jako "Sąd I Instancji") z dnia 22 lipca 2016 r., sygn. akt V K 59/14 (dalej również jako "Zaskarżony Wyrok") w zakresie odnoszącym się do oskarżonegoJ. K.. Zaskarżony Wyrok został mu doręczony w dniu 16 sierpnia 2016 r.
II. Zaskarżonemu Wyrokowi zarzucił:
11.1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę Zaskarżonego Wyroku, polegający na dowolnym ustaleniu, że Oskarżony w momencie zawarcia rzekomej umowy pożyczki pomiędzy oskarżonymM. C. (1)a oskarżycielem posiłkowymJ. P., a także w momencie rzekomego nakłonienia oskarżyciela posiłkowegoJ. P.do udzielenia kolejnej rzekomej pożyczki na rzecz firmy oskarżonegoM. C. (1)(...)działał z zamiarem bezpośrednim kierunkowym popełnienia przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.na szkodę oskarżyciela posiłkowegoJ. P., co mogło mieć wpływ na treść Zaskarżonego Wyroku w zakresie przypisania Oskarżonemu odpowiedzialności za przestępstwo określone wart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k., który to błąd powstał w konsekwencji obrazy szeregu przepisów postępowania, w tym w szczególności:
-art. 5 § 2 k.p.k.poprzez niepowzięcie uzasadnionych wątpliwości co do zamiaru Oskarżonego, pomimo że na takie wątpliwości wskazuje ocena materiału dowodowego,
-art. 7 k.p.k.poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zeznań świadkaW. Ś.,
-art. 410 k.p.k.poprzez pominięcie ujawnionego na rozprawie wyciągu z rachunku bankowego o numerze(...)prowadzonego przez(...) Bank (...) S.A.w części, w jakiej odnosi się do transakcji z dnia 17 marca 2010 r.,
-art. 7 k.p.k.poprzez uznanie za niewiarygodne wyjaśnień oskarżonegoM. C. (1)w tej części, w jakiej zeznał, że kilkukrotnie wręczył osobiście oskarżycielowi posiłkowemu kwotę przekraczającą 10.000,00 zł,
-art. 7 k.p.k.poprzez uznanie za wiarygodne zeznań oskarżyciela posiłkowegoJ. P.w tej części, w jakiej zeznał, że nie otrzymał żadnego zysku z tytułu współpracy z oskarżonymM. C. (1),
-art. 6 k.p.k.poprzez naruszenie prawa do obrony Oskarżonego i uznanie za okoliczność obciążającą Oskarżonego złożonych przez niego wyjaśnień;
II.2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę Zaskarżonego Wyroku, polegający na dowolnym ustaleniu, że umowa zawarta pomiędzy oskarżonymM. C. (1)a oskarżycielem posiłkowymJ. P., jak i kwota 150.000,00 zł przekazana przez oskarżyciela posiłkowegoJ. P.stanowiły umowy pożyczki, co mogło mieć wpływ na treść Zaskarżonego Wyroku w zakresie przypisania Oskarżonemu odpowiedzialności za przestępstwo określone wart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.;
11.3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę Zaskarżonego Wyroku, polegający na dowolnym ustaleniu, że Oskarżony wprowadził w błąd oskarżyciela posiłkowegoJ. P.co do sytuacji materialnej zarówno swojej, jak i oskarżonegoM. C. (1), co do sytuacji finansowejfirmy (...)z siedzibą wH., co do roli pełnionej przez siebie wfirmie (...), możliwości nadzoru nad firmą oskarżonegoM. C. (1)(...)przez syna oskarżyciela posiłkowegoJ. P.,M. P., oraz zamiaru zwrotu pożyczki, co mogło mieć wpływ na treść Zaskarżonego Wyroku w zakresie przypisania Oskarżonemu odpowiedzialności za przestępstwo określone wart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k., który to błąd powstał w konsekwencji obrazy szeregu przepisów postępowania, w tym w szczególności:
-art. 7 k.p.k.poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zeznań świadkaK. B.,
-art. 5 § 2 k.p.k.poprzez niepowzięcie uzasadnionych wątpliwości co do tego, że działanie i zaniechanie Oskarżonego stanowiło wprowadzenie w błąd oskarżyciela posiłkowegoJ. P., pomimo że na takie wątpliwości wskazuje ocena materiału dowodowego;
11.4. błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę Zaskarżonego Wyroku, polegający na dowolnym ustaleniu, że Oskarżony nakłonił oskarżyciela posiłkowegoJ. P.do udzielenia kolejnej rzekomej pożyczki na rzecz firmy oskarżonegoM. C. (1)(...)co mogło mieć wpływ na treść Zaskarżonego Wyroku w zakresie przypisania Oskarżonemu odpowiedzialności za przestępstwo określone wart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k., który to błąd powstał w konsekwencji obrazy przepisów postępowania:
-art. 7 k.p.k.poprzez uznanie za wiarygodne zeznań oskarżyciela posiłkowegoJ. P.w tej części, w jakiej zeznał, że przelew kwoty 150.000,00 zł stanowił pożyczkę na rzecz firmy oskarżonegoM. C. (1)(...);
11.5. obrazę przepisów postępowania, a toart. 415 § 1 k.p.k., polegającą na orzeczeniu wobec Oskarżonego obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz oskarżyciela posiłkowegoJ. P.: kwoty 150.000,00 zł oraz solidarnie z oskarżonymM. C. (1)kwoty 800.000,00 zł, podczas gdy o roszczeniu wynikającym z popełnienia rzekomego przestępstwa prawomocnie orzekł Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie nakazem zapłaty z dnia 24 października 2011 r., sygn. akt I Nc 66/11 co do kwoty 150.000,00 zł, a co do kwoty 800.000,00 zł istnieje tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza wW.M. K.dnia 2 marca 2010 r. do Rep. A nr(...)zaopatrzony w klauzulę wykonalności z dnia 3 listopada 2011 r. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Pragi Północ z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt I Co 1800/11, co mogło mieć wpływ na treść Zaskarżonego Wyroku w zakresie orzeczenia wobec Oskarżonego obowiązku naprawienia szkody.
III. na podstawieart. 437 § 1 k.p.k.wnosił o zamianę Zaskarżonego Wyroku i uniewinnienie Oskarżonego od zarzucanego mu czynu.
Prokuratorzaskarżył powyższy wyrok w całości na korzyść obu oskarżonych, czyliM. C. (1)iJ. K.oraz powołując się na dyspozycjęart. 438 pkt 2 i 3 k.p.k.wyrokowi temu zarzucił:
I. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie obrazęart. 85 § 1 i 2 k.p.k.w zw. zart. 6 k.p.k., polegającą na tym, że pomimo dostrzeżenia przez Sąd konfliktu interesów pomiędzy oskarżonymiJ. K.iM. C. (1)bronionymi przez tych samych obrońców w osobie adw.B. G.i adw. prof. dr hab.Z. Ć.wydał postanowienie, w którym jedynie poinformował nieobecnego oskarżonegoM. C. (1)o tym, że treść złożonych przez niego oraz przez oskarżonegoJ. K.wyjaśnień wskazuje na to, iż pomiędzy nimi może zachodzić konflikt interesów, nadto zaniechał wydania postanowienia stwierdzającego istnienie tych sprzeczności wobec drugiego oskarżonego i nie zakreślił oskarżonym terminu do ustanowienia innych obrońców, a jedynie oskarżonych oraz obrońców oskarżonych zobowiązał do wypowiedzenia się w terminie 14 dni przed terminem rozprawy, czy nie zachodzi, w ich ocenie, konflikt interesów między oskarżonymi, a następnie nie zakwestionował nieprawidłowości ustanowienia obrońców przez oskarżonych, polegającej na tym, że dotychczasowy obrońca oskarżonegoJ. K.iM. C. (1)adw.B. G.wypowiedziała upoważnienie do obronyJ. K.i podobnie dotychczasowy obrońca oskarżonegoJ. K.iM. C. (1)adw. prof. dr hab.Z. Ć.wypowiedział upoważnienie do obronyM. C. (1), przez co zaistniała sytuacja, w której występująca w sprawie obrońca adw.B. G.mogła wykorzystać dotychczas uzyskane od oskarżonegoJ. K.informacje z naruszeniem jego interesów nie broniąc go w dalszym postępowaniu a reprezentując współoskarżonego, którego interesy były niewątpliwie sprzeczne z interesamiJ. K., co w efekcie naruszyło jego prawo do obrony i podobnie obrońca adw. prof. dr hab.Z. Ć.mógł wykorzystać dotychczas uzyskane od oskarżonegoM. C. (1)informacje z naruszeniem jego interesów, nie broniąc go w dalszym postępowaniu a reprezentując współoskarżonego, którego interesy były niewątpliwie sprzeczne z interesamiM. C. (1), co w efekcie naruszyło jego prawo do obrony, przy czym wadliwość w zakresie ustalonej obrony uniemożliwiła wyżej wymienionym oskarżonym prowadzenie realnej obrony i skutkowała wydaniem wyroku skazującego;
II. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie obrazęart. 366 § 1 k.p.k.iart. 170 § 1 pkt 2 i 3 k.p.k.polegającą na oddaleniu złożonego w dniu 03 marca 2016 r. wniosku obrońcy - jeszcze w tamtym czasie obu oskarżonych - adw.B. G.o dopuszczenie dowodu z zeznań świadkaJ. S.na okoliczność rozmów wB.pomiędzyJ. P.aJ. K., przeprowadzonych prezentacji dotyczącychE.i jej sytuacji finansowej, prowadzonej działalności gospodarczej w latach 2009-2010 jako dowodu nie mającego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i jako dowodu nieprzydatnego do stwierdzenia okoliczności zarzucanych oskarżonym w akcie oskarżenia, gdyż zdaniem Sądu nie zakwestionowano udziałuJ. S.w spotkaniu, do jakiego doszło wB.pomiędzyJ. K.a panamiP., ponadto podczas tego spotkania nie doszło do zajęcia przezJ. P.stanowiska w przedmiocie zainwestowania wfirmę (...), zaś rozporządzenie mieniem przezJ. P., nastąpiło w okresie późniejszym i żaden z przeprowadzonych dowodów nie wskazał na to, abyJ. S.był świadkiem sytuacji, które miały miejsce po spotkaniu wB., podczas, gdy okoliczności ustalone na kolejnych terminach rozpraw przed Sądem wskazały, że świadekJ. S.posiada wiedzę odnośnie istotnych faktów sprawy, mogących potwierdzać wyjaśnienia oskarżonychJ. K.iM. C. (1)a zaprzeczyć zeznaniom pokrzywdzonegoJ. P., co miało wpływ na ocenę Sądu odnośnie realizacji przez oskarżonych zamiaru określonego wart. 286 § 1 k.k.i znalazło odzwierciedlenie w wyroku skazującym oskarżonych;
III. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie obrazęart. 399 § 1 k.p.k.w zw. zart. 6 k.p.k., polegającą na nieuprzedzeniu obecnych na rozprawie stron o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej zarzucanego im aktem oskarżenia czynu, co ewidentnie naruszyło prawo do obrony oskarżonegoJ. K., albowiem w wyniku zmiany przyjętej przez Sąd kwalifikacji zarzucanego temu oskarżonemu czynu, wyłącznie jemu została przypisana odpowiedzialność karna za dwa zachowania, co następnie rzutowało na wymierzenie mu surowszej kary;
IV. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mogący mieć wpływ na treść orzeczenia, a wyrażający się w mylnym uznaniu, że zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności wiarygodne w opinii Sądu zeznania świadkówJ. P.iM. P.wskazują, iż oskarżeniM. C. (1)iJ. K.swoim zachowaniem dopuścili się zarzucanego im aktem oskarżenia sporządzonym przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowegoJ. P.adw.H. P.przestępstwa, co z kolei skutkowało skazaniemJ. K.za czyn zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k., zaśM. C. (1)za czyn zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k., podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego materiału dowodowego zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego prowadzi do wniosku, że środki pieniężne w kwocie 950.000 zł. przekazane przezJ. P.na rachunek bankowyL., choć ujęte w ramy pożyczki stanowiły faktycznie inwestycję biznesową, za pomocą której wyżej wymieniony stał się cichym wspólnikiem i poprzez swojego synaM. P.zmierzał do sprawowania kontroli nad finansowaną za te środki działalnością, a także, że zachowania oskarżonychJ. K.iM. C. (1)nie wypełniły znamion przestępstwa stypizowanego wart. 286 § 1 k.k.
Podnosząc tak sformułowane zarzuty na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.iart. 437 § 1 i 2 k.p.k.wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacje obrońców oskarżonych i prokuratora uznać należało za niezasadne.
Wniesione środki odwoławcze nie dają podstaw by przyjąć, że Sąd I instancji wydał orzeczenie obarczone błędnymi ustaleniami faktycznymi.
Odnośnie apelacji prokuratora w zakresie w jakim w odmienny niż pozostali skarżący sposób sformułował zarzuty odwoławcze:
Jeśli chodzi o obrazę prawa procesowego, to zarzut taki jest skuteczny tylko wówczas gdy uchybienie to może mieć wpływ na treść wyroku. Zgodnie z treściąart. 399 § 1 k.p.k.sąd uprzedza obecne na rozprawie strony o możliwości zmiany kwalifikacji zarzuconego czynu. Norma ta ma charakter gwarancyjny, istotny z punktu widzenia prawa do obrony. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji takiego uprzedzenia nie dokonał, ale nie jest to wymagane w przypadku zmiany opisu czynu w ramach tożsamego zdarzenia. Z kolei przypisanieJ. K.działania w warunkachart. 12 k.k.nie pociągnęło za sobą żadnych negatywnych konsekwencji. Prawidłowe ustalenie, że kwota 150 tys. złotych, którą pożyczył odJ. P.J. K.w całości trafiła do jego rodziny ifirmy (...)z siedzibą wH.powodowało konieczność przypisania tego sprawczego zachowania wyłącznie jemu. Na zróżnicowany wymiar kar, jak wynika z uzasadnienia wyroku, miał wpływ różny stopień zaangażowania w dokonanie przestępstwa przez obu oskarżonych oraz zróżnicowany stopień społecznej szkodliwości czynów.
W ocenie Sądu odwoławczego Sąd I instancji nie uchybił także normieart. 366 § 1 k.p.k.iart. 170 § 1 pkt 2 i 3 k.p.k., co zdaniem prokuratora miało polegać na oddaleniu wniosku dowodowego z przesłuchaniaJ. S.. Zaznaczyć należy, że nie każdy wniosek dowodowy jest zasadny, powodujący konieczność jego uwzględnienia. Okoliczności spotkania wB.nie były kwestionowane i rację należy przyznać Sądowi Okręgowemu, że nie doszło wówczas do żadnych uzgodnień pomiędzyJ. K., aJ. P.. Dlatego przebieg rozmowy pomiędzy nimi nie mógł stanowić podstawy ustaleń co do zamiaru, czy intencji stron.
Sądowi II instancji znany jest pogląd, na który powołuje się skarżący, a wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2016r. WZ 7/16, z którego wynika, że w przypadku zaistnienia kolizji interesów, nawet jeśli obrońca nie działa już na rzecz jednego z dwóch podejrzanych, istnieje obawa, że wykorzysta on przeciwko niemu informacje uzyskane w czasie kiedy był obrońcą.
W niniejszej sytuacji kolizja interesów była jednak iluzoryczna, a nie rzeczywista. Obaj oskarżeni nie przyznawali się do popełnienia zarzuconego im czynu i nie zaistniała sytuacja by jeden z nich przerzucał ciężar odpowiedzialności na drugiego. Winę oskarżonych Sąd Okręgowy ustalił na podstawie innych dowodów niż ich wyjaśnienia, zaś rolę każdego z oskarżonych na podstawie zeznańJ. P., co wprawdzie pozostawało w zgodności z wyjaśnieniamiM. C. (1). Pomimo, iż przez pewien czas obrońcamiM. C. (1)iJ. K.byli adwokaciB. G.iZ. Ć., to prawo do obrony oskarżonych nie ucierpiało. Sąd I instancji nie stwierdził najwyraźniej konfliktu interesów, skoro nie wydał w tej kwestii postanowienia, a jedynie zwrócił uwagę stronom na możliwość wystąpienia takiego konfliktu, co skutkowało tym, że wypowiedziano stosunek obrończy tak by jeden adwokat bronił jednego oskarżonego.
W odniesieniu do apelacji obrońców dość jednobrzmiących i apelacji prokuratora w zakresie ustaleń co do winy Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
W przekonaniu Sądu II instancji nie dokonano błędnych ustaleń faktycznych w zakresie tego, że pomiędzy oskarżonymM. C. (1), a oskarżycielem posiłkowym doszło do zawarcia umowy pożyczki. O powyższym świadczy treść aktu notarialnego z dnia 2 marca 2010 r., gdzie wskazano, że pożyczkobiorcaM. C. (1)zobowiązuje się zwrócić 800 tyś. złotych po upływie roku i w trybieart. 777 § 1 pkt 4 k.p.c.poddaje się egzekucji. Co do kwoty 150 tyś. złotych przekazanej następnieJ. K.jako tytuł przelewu wskazano „pożyczka”.
Skarżący podkreślają zgodnie, tak jak oskarżeni, żeJ. P.był „cichym wspólnikiem” wfirmie (...). Sąd odwoławczy dostrzega, że zarówno oskarżyciel posiłkowy, jak i jego synM. P.różnie określali umowę jako pożyczkę, lub dofinansowanie. Trzeba jednak wziąć pod uwagę to, że gdybyJ. P.miał być „cichym wspólnikiem” to nie żądałby zwrotu pieniędzy po upływie roku. Te same fakty, które według skarżących przemawiają za innym rodzajem umowy niż wynikała z nazwy nie przeczą ustaleniom Sądu I instancji. Trafnie zauważył Sąd Okręgowy, że w akcie notarialnym nie wskazano żadnych odsetek od tej kwoty. Nie dziwi zatem, że strony nieformalnie uzgodniły, że pożyczkodawca będzie otrzymywał 2 % zysku od wartości każdej faktury. Zatrudnienie synaM. P.także nie przeczy istnieniu umowy pożyczki, bowiem pożyczkodawca mógł chcieć sprawować kontrolę nad swoimi pieniędzmi.
Istotnie Sąd Okręgowy nie wyjaśnił kwestii wypłaty kwoty 50 tys. złotych przezM. C.na rzeczM. P., lecz obrońcy także nie wykazali, że kwota, która ich zdaniem miała być dowodem na to, że pokrzywdzony był „cichym wspólnikiem” w ogóle do niego trafiła.M. C.wyjaśniał jedynie o kilkukrotnym przekazaniu z ręki do ręki po 10 tys. złotych, czemu oskarżyciel zaprzeczył.
Mają rację obrońcy oskarżonych w zakresie tego, że w wyniku udzielenia pożyczki pieniądze na rok stały się własnością pożyczkobiorcy, niemniej jednak w tym przypadku pożyczka była celowa – udzielona na zakup telefonów, za pomocą konta bankowego, specjalnie do tego celu utworzonego. Doszło zatem do dobrowolnego ograniczenia praw pożyczkobiorcy.
Słusznie więc Sąd I instancji uważa, że przeprowadzanie operacji finansowych na innych kontach niż te do których został upoważnionyM. P.i powolnym zamieraniu obrotów świadczy o złamaniu warunków uzgodnień i rzeczywistych zamiarach oskarżonych, którzy działali wspólnie i w porozumieniu. Na marginesie zauważyć należy, że wywód skarżących dotyczący pożyczki jest bezprzedmiotowy skoro twierdzą, że takiej umowy nie zawarto, a faktycznie intencją oskarżyciela było doinwestowaniefirmy (...).C..
Obrońcy uważają, że nie istnieją dowody na poczynione ustalenie, że obrót środkami przekazanymi przezJ. P.będzie odbywał się wyłącznie poprzez konto w(...).
W odniesieniu do tego zarzutu stwierdzić należy, że takie konto zostało utworzone i zostały przelane tam pieniądze pokrzywdzonego. Żaden inny powód nie uzasadniał podjęcia takiej decyzji, jak tylko to że została ona poprzedzona wcześniejszymi uzgodnieniami dotyczącymi przeznaczenia tego konta. Poza tym Sąd Okręgowy dokonał analizy wyciągów bankowych i trafnie zauważył, o czym już była mowa, że choć nie było to jedyne konto, konta do których był upoważnionyM. P.sukcesywnie były wygaszane.
Nie można zgodzić się z obrońcami oskarżonych, że zeznaniaW. Ś.zostały „ocenione w sposób arbitralny”. Słusznie zauważył sąd meritti, że choć zachowania świadka nie da się umieścić w ramach prawnokarnej odpowiedzialności, to jednak odegrał on istotną rolę w zdarzeniu. Tenże sąd zgodnie z logiką i doświadczeniem życiowym ocenił, że nie zasługują na wiarygodność zeznania świadkaŚ.z rozprawy, w których podał, że 80 tys. złotych pożyczył od oskarżyciela posiłkowego dla siebie. Przekonanie o wiarygodności zeznań z postępowania przygotowawczego, z których wynika, że pożyczka była przeznaczona dla któregoś z oskarżonych jest oparta na tym, że przedmiotem zastawu był samochód, którego formalnym właścicielem byłM. C. (1), natomiast pieniądze na zakup pojazdu pochodziły odJ. K.. Sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem byłoby przyjęcie, że oskarżeni oddali swoje mienie w zamian za pożyczkę dla osoby trzeciej. Powyższe świadczy o tym, że znacznie wcześniej niż zawarto umowę notarialną i zwykłą pożyczki oskarżeni mieli problemy finansowe.
Do przyjęcia wniosków odmiennych nie skłania eksponowany w apelacjach fakt, że w 2010 r.firma (...)miała duży obrót, albowiem finalnie rok zakończyła stratą.
Prokurator uważa, że skoroJ. P.w zamian za samochód większej wartości niż 80 tys. złotych udzielił pożyczki, to w przedmiotowej sprawie także liczył na szybki zysk. Taki jednak punkt widzenia prowadzi do uproszczenia problemu. Każdy pożyczkodawca stara się jak najlepiej zabezpieczyć swoje pieniądze i z góry nie kalkuluje, że pożyczka nie będzie spłacona oraz, że się wzbogaci. Wyższy zastaw stanowi motywację do spłaty pożyczki w terminie. W przypadku pożyczenia 800 tys. złotych zapewne oskarżyciel subsydiarny głęboko by się zastanowił przed podjęciem decyzji o zabezpieczeniu umowy poddaniem się do egzekucji, gdyby wiedział, żeM. C. (1)nie posiada żadnego majątku.
Trafne są ustalenia Sądu Okręgowego, że oskarżonym towarzyszył zamiar oszustwa. Cofając się do roliW. Ś.stwierdzić należy, że nie była ona poślednia.J. P.z racji kontaktów biznesowych miał zaufanie doW. Ś.. Z kolei on bardzo pochlebnie wyrażał się oJ. K.i jego firmie. Ponadto skontaktował z notariuszem kiedy pokrzywdzony zdecydował się na udzielenie pożyczki. Sąd prawidłowo ustalił statusJ. K.wfirmie (...), podkreślił fakt że już od 2009r. oskarżony wiedział że będzie poszukiwany w związku z przestępstwami skarbowymi. Pomimo tego oskarżony zaprosił oskarżyciela posiłkowego do pięciogwiazdkowego hotelu, eksponował nowy samochód, w wyniku czego wytworzył u niego błędne przeświadczenie, że jest osobą dobrze sytuowaną.
Należy zgodzić się z sądem a quo, żeJ. P.nie został wprowadzony w błąd co do sytuacji finansowejfirmy (...), gdyż nikt o dobrej kondycji finansowej nie pożycza pieniędzy, ale Sąd odwoławczy ma wątpliwości czy pokrzywdzony wiedział, lub choćby podejrzewał, że firma nie posiadała żadnych środków na zakup towarów. Z pewnością został wprowadzony w błąd co do faktu nie posiadania majątku przezM. C. (1). Na wniosek o braku środków na kanciefirmy (...)składa się analiza wyciągów bankowych i zeznania księgowej, które obrona dyskredytuje tylko dlatego, że zatrzymała dokumentację LogoDisk z powodu zalegania z wypłatą wynagrodzenia. Różne powody kierują ludźmi przed podjęciem decyzji o wypowiedzeniu stosunku pracy, jednakże wniosek o dobrej kondycji firmy wyprowadzony przez obrońców tylko na tej podstawie, żeK. B.natychmiast nie zwolniła się z pracy – jest bezzasadny.
Trafnie też uznano, że oskarżeni wprowadzili pokrzywdzonego w błąd odnośnie zamiaru spłaty 800 tys. złotych, natomiastJ. K.sam w zakresie kwoty 150 tys. złotych. Sąd odwoławczy zaaprobował wywody Sądu Okręgowego w przedmiocie działania we współsprawstwie obu oskarżonych, pomimo negacji swego przestępczego zachowania ze stronyJ. K..
Zasadność ocen i wniosków wyprowadzonych przez sąd orzekający odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania. Skarżący nie wykazali, że istniały wątpliwości tego rodzaju, że należałoby zastosowaćart. 5 § 2 k.p.k.Sąd Okręgowy dokonał stanowczych ustaleń odnośnie faktów, a przede wszystkim zamiaru na płaszczyźnieart. 7 k.p.k.
Z uwagi na to, że apelacja miała charakter polemiczny, nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy ponadto trafnie zakwalifikował czyn oskarżonych pod normęart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.a w przypadkuJ. K.także w zw. zart. 12 k.k.i wymierzył sprawiedliwe kary, uwzględniające dane o karalności, stopień społecznej szkodliwości czynów. Wszystkie te okoliczności przemawiają za przyjęciem, że kary nie przekraczają swą dolegliwością stopnia winy.
Apelacja obrońcyM. C.okazała się zasadna w tej części w jakiej zarzucono obrazęart. 415 § 1 k.p.k.. W tym przypadku orzekając obowiązek naprawienia szkody naruszono regułę antykumulacyjną, albowiem o roszczeniu wynikającym z popełnionego przestępstwa orzeczono nakazem zapłaty z dnia 24.10.2011 r., zaś co do kwoty 800 tys. złotych istnieje tytuł wykonawczy. Nie jest natomiast niemożliwe by solidarnie naprawił szkodę takżeJ. K.. Zasądzenie odszkodowania od jednego ze sprawców nie stwarza stanu rzeczy osądzonej w stosunku do innych sprawców.
O kosztach postępowania i opłacie na podst.art. 634 k.p.k.,art. 636 § 1 k.p.k.iart. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnychz póz. zmianami.
Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny, w oparciuo dyspozycjęart. 437 § 2 k.p.k.orzekł jak w wyroku.