Sąd Rejonowy w Ciechanowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 580/15
Data wyroku: 2017-05-31 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Daniel Mychliński
Słowa kluczowe: Dział spadku
Podstawa prawna: art. 684 i 686 kpc
Teza: Sąd z urzędu ustala skład i wartość spadku.

Sygn. akt I Ns 580/15

POSTANOWIENIE
Dnia 31 maja 2017 r.
Sąd Rejonowy w Ciechanowie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący – SSR Daniel Mychliński
Protokolant – starszy sekretarz sądowy Jolanta Dziki
po rozpoznaniu na rozprawie
w dniu 19 maja 2017 r. w Ciechanowie
sprawy z wnioskuR. C.
z udziałemT. M.,K. M.iU. K.
o dział spadku poM. M. (1)i zniesienie współwłasności
postanawia:

I
ustalić, że przedmiotem działu spadku poM. M. (1)jest:

1
udział wynoszący ½ (jedna druga) części we współwłasności nieruchomości rolnej położonej wG.gm.C., o łącznej powierzchni 3,5157 ha, w skład której wchodzą, oznaczone w wypisie z rejestru gruntów jednostki ewidencyjnejC.-gm obręb(...)G., zabudowanedziałki numer (...)oraz niezbudowanedziałki numer (...), o wartości(...).234,00 zł (sto dwadzieścia cztery złote dwieście trzydzieści cztery złote),

2
udział wynoszący ½ (jedna druga) części we współwłasności nieruchomości rolnej położonej wG.gm.C.o powierzchni 5,9831 ha, stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu, oznaczoną w wypisie z rejestru gruntów jednostki ewidencyjnejC.-gm obręb(...)G.numerem(...), dla której Sąd Rejonowy w Ciechanowie VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...), o wartości 112.183,00 zł (sto dwanaście tysięcy sto osiemdziesiąt trzy złote),

3
udział wynoszący ½ (jedna druga) części we współwłasności ruchomości: kultywatora o wartości 400,00 zł (czterysta złotych), pługa 3-skibowego o wartości 300,00 zł (trzysta złotych), wialni o wartości 50,00 zł (pięćdziesiąt złotych), bron 5-polowych o wartości 250,00 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych), młocarni(...)o wartości 250,00 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych), obsypnika o wartości 75,00 zł (siedemdziesiąt pięć złotych), czyszczalni do zboża o wartości 2.500,00 zł (dwa tysiące pięćset złotych), ciągnika rolniczegomarki U. (...)onumerze rejestracyjnym (...)o wartości 1.000,00 zł (jeden tysiąc złotych) oraz przyczepy rolniczej o wartości 750,00 zł (siedemset pięćdziesiąt złotych),

stanowiące współwłasność, z tytułu dziedziczenia,T. M.,R. C.,K. M.iU. K.po ¼ (jeden czwartej) części;

II
zaliczyć na schedę spadkową należnąU. K.darowiznę o wartości 112.498,00 zł (sto dwanaście tysięcy czterysta dziewięćdziesiąt osiem złotych);

III
zaliczyć na schedę spadkową należnąR. C.darowiznę o wartości 5.000,00 zł (pięć tysięcy złotych);

IV
ustalić, że wartość spadku poM. M. (1), po zaliczeniu darowizn, wynosi 359.490,00 zł (trzysta pięćdziesiąt dziewięć tysięcy czterysta dziewięćdziesiąt złotych);

V
ustalić, że wartości schedy spadkowej spadkobiercówM. M. (1), tj.:T. M.,R. C.,K. M.iU. K.wynoszą po 89.872,50 zł (osiemdziesiąt dziewięć tysięcy osiemset siedemdziesiąt dwa złote pięćdziesiąt groszy);

VI
dokonać działu spadku poM. M. (1)i zniesienia współwłasności w ten sposób, że opisane w pkt I postanowienia udziały w nieruchomościach i ruchomościach stanowiących przedmiot spadku poM. M. (1), przyznać na własnośćT. M., będącej współwłaścicielką w/w rzeczy w udziale wynoszącym ½ (jedna druga) części;

VII
zasądzić odT. M.na rzeczR. C., tytułem spłaty, kwotę 84.872,50 zł (osiemdziesiąt cztery tysiące osiemset siedemdziesiąt dwa złote pięćdziesiąt groszy), przy czym kwotę 17.872,50 zł (siedemnaście tysięcy osiemset siedemdziesiąt dwa złote pięćdziesiąt groszy) płatną w terminie 1 (jednego) miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia, kwotę 17.000,00 zł (siedemnaście tysięcy złotych) płatną do 30 czerwca 2018 r., kwotę(...).000,00 zł (dziesięć tysięcy złotych) płatną do 30 czerwca 2019 r., kwotę(...).000,00 zł (dziesięć tysięcy złotych) płatną do 30 czerwca 2020 r., kwotę(...).000,00 zł (dziesięć tysięcy złotych) płatną do 30 czerwca 2021 r., kwotę(...).000,00 zł (dziesięć tysięcy złotych) płatną do 30 czerwca 2022 r. i kwotę(...).000,00 zł (dziesięć tysięcy złotych), płatną do 30 czerwca 2023 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności poszczególnych spłat;

VIII
nakazać ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Ciechanowie odT. M.,R. C.,K. M.iU. K.po 1.369,59 zł (jeden tysiąc trzysta sześćdziesiąt dziewięć złotych pięćdziesiąt dziewięć groszy), tytułem pokrycia wydatków Skarbu Państwa;

IX
pozostawić strony przy poniesionych kosztach postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie.

Sygn. aktI Ns 580/15

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniR. C.wniosła o dział spadku poM. M. (2)i zniesienie współwłasności, precyzując go pismem z dnia 17 czerwca 2016 r. (k. 141-142), podnosząc, iż w skład spadku wchodzą udziały wynoszące ½ części w nieruchomościach położonych wG., stanowiącychdziałki numer (...)oraz ruchomości, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego prowadzonego przezM.iT. M.. Wniosła także o ujawnienie i zaliczenie darowizn od spadkodawcyM. M. (1)na poczet schedy spadkowej każdego z obdarowanych. Żądała, aby w ramach zniesienia współwłasności, opisane we wniosku nieruchomości przyznać na współwłasność w częściach równych na rzeczT. M.,K. M.iU. K.z obowiązkiem spłaty na jej rzecz.
Uczestniczka postępowaniaT. M.wniosła, aby nieruchomości zostały przyznane na jej rzecz, zgadzała się ze spłatą, ale w niższej wysokości niż oczekiwała tego wnioskodawczyni (k. 56-57 i k. 345-347).
W toku postępowania uczestnicy postępowaniaK. M.iU. K.wnosili, aby te nieruchomości przyznać właśnie matceT. M., bez jakichkolwiek spłat na ich rzecz, przy czym uczestniczka postępowaniaU. K.na ostatniej rozprawie zmieniła stanowisko i zażądała, aby również jej przyznać na współwłasność nieruchomości wchodzące w skład spadku (k. 351).
Uczestnicy postępowaniaT. M.,K. M.iU. K.żądali zaliczenia na poczet schedy spadkowej darowizn dokonywanych na rzecz wnioskodawczyni przez spadkodawcę w latach 1995-2001 w łącznej wysokości 231.000,00 zł (k. 114, k. 146).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny
Nieruchomość rolna położona wG.gm.C., o łącznej powierzchni 3,5157 ha, w skład której wchodzą, oznaczone w wypisie z rejestru gruntów jednostki ewidencyjnejC.-gm obręb(...)G., zabudowanedziałki numer (...)oraz niezbudowanedziałki numer (...), stanowiła współwłasność na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej spadkodawcyM. M. (1)iT. M..

dowód
         : Akt Własności Ziemi nr(...)

k. 88 aktksięgi wieczystej nr (...)

, wypis z rejestru gruntów

k. 78-79

i wykaz zmian gruntowych

k. 91-94

Nieruchomość rolna położona wG.gm.C.o powierzchni 5,9831 ha, stanowiąca niezabudowaną działkę gruntu, oznaczoną w wypisie z rejestru gruntów jednostki ewidencyjnejC.-gm obręb(...)G.numerem(...), dla której Sąd Rejonowy w Ciechanowie VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą numer (...), również stanowiła współwłasność na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej spadkodawcyM. M. (1)iT. M..

dowód
         : odpis zksięgi wieczystej nr (...)

k. 9

, aktaksięgi wieczystej numer (...)

k. 3-4, k. 5, k. 17 i k. 18 tych akt

, wypis z rejestru gruntów

k. 80

, wykaz zmian gruntowych

k. 95-96

PierwotnieM.iT. M.byli współwłaścicielami całejdziałki numer (...)położonej wG.o powierzchni 11,9830 ha, która wcześniej (w momencie wydawania Aktu Własności Ziemi) nosiła numer(...). W dniu 15 listopada 2001 r., umową w formie Aktu Notarialnego Rep. A nr(...), darowali córceU. K.udział wynoszący ½ części we współwłasności tej nieruchomości, dokonując jednocześnie jej podziału quo ad usum w ten sposób, żeM.iT. M.mieli użytkować połowę działki od strony wschodniej, zaśU. K.miała użytkować połowę działki od strony granicy wsiR.. Następnie umową z dnia 21 marca 2003 r.,M.iT. M.orazU. K.dokonali zniesienia współwłasności w/w nieruchomości, która już wówczas składała się z dwóch wydzielonychdziałek numer (...), w ten sposób, żeM.iT. J.małżonkowieM.nabyli własnośćdziałki numer (...), aU. K.– własnośćdziałki numer (...). Dla tej nieruchomości, stanowiącejdziałkę numer (...), której właścicielem stała sięU. K., założona zostałaksięga wieczysta numer (...).

dowód
         : aktaksięgi wieczystej numer (...)

k. 3-4, k. 5, k. 7, k. 8-9, k. 11, k. 15, k. 17 i k. 18 tych akt

oraz aktaksięgi wieczystej numer (...)

k. 2-3, k. 4 i k. 5 tych akt

W składgospodarstwa rolnego (...), na dzień śmierciM. M. (1)wchodziły jeszcze następujące ruchomości: kultywator, pług 3-skibowy, wialnia, brony 5-polowe, młocarnia(...)obsypnik, czyszczalnia do zboża, ciągnik rolniczymarki U. (...)onumerze rejestracyjnym (...)i przyczepa rolnicza.

bezsporne

M. M. (1)zmarł 12 kwietnia 2009 r. wC., ostatnio na stałe zamieszkiwał wG.. Spadek po nim nabyli: żonaT. M., synK. M.oraz córkiU. K.iR. C.po ¼ części każde z nich.

dowód
         : odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Ciechanowie z dnia 25 listopada 2014 r. - sygn. akt I Ns 452/14

k. 8

W skład spadku poM. M. (1)wchodzą udziały wynoszące ½ części we współwłasności nieruchomości i ruchomości, stanowiących składnikigospodarstwa rolnego (...).

bezsporne

Wartość udziału wynoszącego ½ części we współwłasności nieruchomości rolnej położonej wG.gm.C., o łącznej powierzchni 3,5157 ha, w skład której wchodzą, oznaczone w wypisie z rejestru gruntów jednostki ewidencyjnejC.-gm obręb(...)G., zabudowanedziałki numer (...)oraz niezbudowanedziałki numer (...), wynosi(...).234,00 zł. Natomiast wartość udziału wynoszącego ½ części we współwłasności nieruchomości rolnej położonej wG.gm.C.o powierzchni 5,9831 ha, stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu, oznaczoną w wypisie z rejestru gruntów jednostki ewidencyjnejC.-gm obręb(...)G.numerem(...), dla której Sąd Rejonowy w Ciechanowie VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...), wynosi 112.183,00 zł.

dowód
         : opinia biegłego z zakresu(...)

k. 186-222

i ustne wyjaśnienia biegłej z zakresu(...)do opinii pisemnej

k. 338-340

Wartości udziałów wynoszących ½ części we współwłasności poszczególnych ruchomości wchodzących w skład spadku poM. M. (1)wynoszą odpowiednio: kultywatora - 400,00 zł, pługa 3-skibowego - 300,00 zł, wialni - 50,00 zł, bron 5-polowych - 250,00 zł, młocarni(...)- 250,00 zł, obsypnika - 75,00 zł, czyszczalni do zboża - 2.500,00 zł, ciągnika rolniczegomarki U. (...)onumerze rejestracyjnym (...)- 1.000,00 zł, a przyczepy rolniczej - 750,00 zł.

dowód
         : opinia biegłego z zakresu wyceny wartości pojazdówL. K.

k. 293-304 i k. 317

Wartość udziału, wynoszącego ½ części we współwłasnościdziałki numer (...), któryM. M. (1)darował swej córceU. K., wynosiła 112.498,00 zł.

dowód
         : opinia biegłego z zakresu(...)

k. 186-222

i ustne wyjaśnienia biegłej z zakresu(...)do opinii pisemnej

k. 338-340

SpadkodawcaM. M. (1)darował swej córceR. C.kwotę 5.000,00 zł.

bezsporne

J. M., pozostająca współwłaścicielką w ½ części przedmiotowych nieruchomości i ruchomości, zamieszkuje w budynku mieszkalnym usytuowanym nadziałce numer (...)wG., wspólnie z synemK. M.. Pozostałe nieruchomości, w tym zabudowana budynkami gospodarczymidziałka numer (...), zostały oddane osobie trzeciej do używania i pobierania pożytków, na podstawie umowy dzierżawy.(...)zostały wydzierżawione bez obowiązku uiszczania czynszu, przy czymJ. M.zachowała prawo pobierania dopłat bezpośrednich. Ich wysokość kształtuje się na poziomie ok. 10.000,00 zł rocznie i w całości pobiera jeJ. M..
J. M.utrzymuje się z renty w wysokości 1.400,00 zł miesięcznie. Jest osobą schorowaną, cierpi na reumatyzm, ma chorobęP.i skarży się na wysokie ciśnienie. Ma oszczędności, które umożliwiają jej dokonanie spłaty w wysokości 35.000,00 zł, płatnej w dwóch ratach, z których druga miałaby być odroczona o jeden rok.

dowód
         : zeznania uczestniczki postępowaniaT. M.

k. 345-347

Powyższy stan faktyczny, Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów, przy czym część okoliczności nie była sporna.
Dokumentów, które przywołano powyżej żadna ze stron nie kwestionowała, a Sąd nie znalazł podstaw by ich nie uwzględnić.
Własność nieruchomości objętych wnioskiem o dział spadku i zniesienie współwłasności wykazano za pomocą Aktu Własności Ziemi i innych dokumentów znajdujących się w aktachksiąg wieczystych nr (...), zaś stan tych nieruchomości i ich powierzchnię – za pomocą wypisów z rejestru gruntów. Z kolei porządek dziedziczenia poM. M. (1)– przekładający się na udziały we współwłasności poszczególnych nieruchomości i ruchomości – ustalono w oparciu o odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Ciechanowie o stwierdzeniu nabycia spadku po w/w osobie, wydanego w sprawie I Ns 452/14.
Wartość nieruchomości, które były następnie podstawą do ustalenia wartości udziałuM. M. (1)w tych nieruchomościach oraz wartości udziału darowanegoU. K.wdziałce numer (...), Sąd ustalił w oparciu o opinię biegłej z zakresu(...)i jej ustne wyjaśnienia do opinii, złożone w trybieart. 286 KPCw związku z zastrzeżeniami uczestników postępowania. Wyjaśnienia te zostały uznane za wystarczające. Poza tym w ramach tych wyjaśnień, biegła poszerzyła swoją argumentację dotyczącą wartości nieruchomości, zdecydowanie potwierdziła swoją opinię pisemną, wykazała niezasadność zgłoszonych zastrzeżeń do jej opinii. Po złożeniu ustnych wyjaśnień przez biegłą, do samej opinii i tych dodatkowych argumentów strony już nie zgłaszały żadnych uwag.
Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że opinia biegłejP. W.jest rzetelna, spójna i logiczna. Brak jest tam sprzeczności. Wobec powyższego Sąd przyjął twierdzenia biegłej za prawidłowe.
Wartość ruchomości, a więc sprzętów i pojazdów rolniczych, sąd ustalił na podstawie opinii biegłego z zakresu wyceny wartości pojazdówL. K., która to opinia nie była kwestionowana, a Sąd nie znalazł podstaw, by jej nie uwzględnić. Następnie Sąd ustalił wartości ½ udziałówM. M. (1)we współwłasności tych rzeczy.
Okoliczność, żeR. C.otrzymała darowiznę od rodziców w wysokości 10.000,00 zł, co oznacza wysokość darowizny od spadkodawcyM. M. (1)na poziomie 5.000,00 zł (1/2 ogółu darowizn od rodziców), Sąd uznał za niesporną. Uczestnicy postępowania w toku postępowania podnosili, że wnioskodawczyni otrzymywała od rodziców darowizny, ta z kolei przyznała, że darowizna ta wyniosła właśnie 10.000,00 zł.
Sąd nie dał natomiast wiary twierdzeniom i zeznaniom uczestników postępowania o wyższych darowiznach dokonywanych przez rodzicówM.iJ. M.na rzecz córkiR. C., które miały wynieść w latach 1995-2001 ponad 230.000,00 zł (pisma - k. 114, k. 146). Twierdzenia te nie znalazły poparcia w innych dowodach. Same zaś zeznania uczestników postępowania muszą być ocenione jako jedynie próba przekonania Sądu o ich racjach, w celu uzyskania korzystniejszego rozstrzygnięcia w tej sprawie i wyeliminowania albo znaczącego ograniczenia spłaty wnioskodawczyni.
Wątpliwości budzi przede wszystkim to, czy w II połowie lat 90-tych XX wieku i na początku XXI wiekugospodarstwo rolne (...)było na tyle dochodowe, aby mogli oni aż tak wysokie kwoty pieniężne przekazywać córce. Pojawiają się co prawda w zeznaniach uczestników postępowania wątki o specjalistycznych uprawach i hodowlach oraz wysokich dochodach, ale nie przedstawiono Sądowi dokumentów (umów, potwierdzeń dostaw, potwierdzeń przelewów, wyciągów z rachunków bankowych), które potwierdzałyby taki stan rzeczy. Zwrócić należy uwagę, że w tym okresie nie pojawiły się w majątkuM.iJ. M.jakiekolwiek cenne rzeczy, co mogłoby pośrednio świadczyć o tej bardzo dobrej kondycji gospodarstwa rolnego.
Powszechnie znanym faktem jest, że koniec lat 90-tych i początek XXI wieku to trudny okres dla rolnictwa w Polsce i trudno wyobrazić sobie – bez konkretnych dowodów – że akurat w przedmiotowym gospodarstwie sytuacja była tak znacząco lepsza. Trzeba podkreślić, że było to niezbyt duże gospodarstwo, o typowych glebach (niewysokiej jakości), z niezbyt rozwiniętym zapleczem budynków i sprzętu rolniczego.
Z tych względów, Sąd uznał, że małżonkowieM.nie mieli na tyle wysokich dochodów w tych latach, aby wspomagać córkę aż tak wielkimi kwotami pieniędzy.
Sąd zważył, co następuje
W ramach przedmiotowej sprawy, Sąd dokonał działu spadku poM. M. (1)i zniósł współwłasność rzeczy, stanowiących dotychczas majątek wspólny małżonkówM.iJ. M..
Przepisy regulujące zniesienie współwłasności toart. 210 – 221 KCorazart. 617 – 625 KPC, zaś regulacje odnoszące się do działu spadku to przede wszystkimart. 1035, art. 1037 – 1046 KCorazart. 682, art. 684 – 689 KPC. Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę zastosował te właśnie przepisy.
Zgodnie zart. 210 KC, każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż pięć lat. Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.
Mając na uwadze powyższy przepis trzeba wyraźnie podkreślić, że wnioskodawczyni – jako współwłaścicielka, z tytułu spadkobrania po ojcuM. M. (1), opisanych we wniosku rzeczy – miała prawo żądać działu spadku i zniesienia współwłasności.
W związku z powyższym, mając na uwadze w zasadzie niesporną kwestię składników spadku poM. M. (1)oraz ich wartości wskazanych przez biegłych, Sąd ustalił, że w skład spadku poM. M. (1)wchodzą: udział wynoszący ½ części we współwłasności nieruchomości rolnej położonej wG.gm.C., o łącznej powierzchni 3,5157 ha, w skład której wchodzą, oznaczone w wypisie z rejestru gruntów jednostki ewidencyjnejC.-gm obręb(...)G., zabudowanedziałki numer (...)oraz niezbudowanedziałki numer (...)o wartości(...).234,00 zł, udział wynoszący ½ części we współwłasności nieruchomości rolnej położonej wG.gm.C.o powierzchni 5,9831 ha, stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu, oznaczoną w wypisie z rejestru gruntów jednostki ewidencyjnejC.-gm obręb(...)G.numerem(...), dla której Sąd Rejonowy w Ciechanowie VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...)o wartości 112.183,00 zł oraz udziały wynoszące po ½ części we współwłasności ruchomości: kultywatora o wartości 400,00 zł, pługa 3-skibowego o wartości 300,00 zł, wialni o wartości 50,00 zł, bron 5-polowych o wartości 250,00 zł, młocarni(...)o wartości 250,00 zł, obsypnika o wartości 75,00 zł, czyszczalni do zboża o wartości 2.500,00 zł, ciągnika rolniczegomarki U. (...)onumerze rejestracyjnym (...)o wartości 1.000,00 zł i przyczepy rolniczej o wartości 750,00 zł (

    pkt I ppkt 1, 2 i 3 postanowienia).
Zgodnie zart. 1039 § 1 KC, jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn oraz zapisów windykacyjnych, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna lub zapis windykacyjny zostały dokonane ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia.
Wnioskodawczyni żądała zaliczenia na poczet schedy spadkowej wszystkich otrzymanych od spadkodawcy darowizn. Jak ustalono małżonkowieM.iT. M.dokonali darowizn na rzecz córekU. K.iR. C..
CórceU. K.darowali udział wynoszący ½ części we współwłasności nieruchomości stanowiącejdziałkę numer (...)położonej wG.o powierzchni 11,9830 ha, a następnie dokonując zniesienia współwłasności w/w nieruchomości, przekazali córce własność wydzielonej jużdziałki (...). Wartość tej działki, którą pod tytułem darmym uzyskała od swych rodzicówU. K., wynosiła na dzień śmierciM. M. (1)224.996,00 zł, a zatem wartość darowizny spadkodawcy (udziału wynoszącego ½ części) wyniosła 112.498,00 zł.
Z kolei córceR. C.rodzice darowali pieniądze w kwocie(...).000,00 zł. Z tego spadkodawca darował kwotę 5.000,00 zł, albowiem pieniądze pochodziły z majątku wspólnegoM.iT. M..
Okoliczności tych darowizn nie wskazują zaś, aby darowizny te zostały zwolnione od obowiązku zaliczenia ich na poczet sched spadkowych.
W związku z powyższym, Sąd zaliczył na schedę spadkową należnąU. K.darowiznę o wartości 112.498,00 zł, a na schedę spadkową należnąR. C.darowiznę o wartości 5.000,00 zł (pkt II i III postanowienia).
W dalszej kolejności – w myślart. 1042 § 1 KC– należało doliczyć wartość darowizn do spadku. Zgodnie bowiem z tym przepisem, zaliczenie na schedę spadkową przeprowadza się w ten sposób, że wartość darowizn lub zapisów windykacyjnych podlegających zaliczeniu dolicza się do spadku lub do części spadku, która ulega podziałowi między spadkobierców obowiązanych wzajemnie do zaliczenia, po czym oblicza się schedę spadkową każdego z tych spadkobierców, a następnie każdemu z nich zalicza się na poczet jego schedy wartość darowizny lub zapisu windykacyjnego podlegającej zaliczeniu.
W związku z powyższym Sąd doliczył do spadku, którego wartość wyniosła 241.992,00 zł darowizny na rzeczU. K.iR. C.i ustalił, że wartość spadku poM. M. (1), po zaliczeniu darowizn, wynosi 359.490,00 zł (pkt IV postanowienia).
W rezultacie, po uwzględnieniu udziałów w spadku poM. M. (1), wynikających z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, Sąd ustalił wartości poszczególnych sched spadkowych spadkobiercówM. M. (1), tj.:T. M.,R. C.,K. M.iU. K., które okazały się równe (1/4 z 359.490.00 zł) i wyniosły po 89.872,50 zł (pkt V postanowienia).
Sąd dokonując działu spadku poM. M. (1)i zniesienia współwłasności, przyznał opisane w pkt I postanowienia udziały w nieruchomościach i ruchomościach na własnośćT. M., będącej współwłaścicielką w/w rzeczy w udziale wynoszącym ½ części (pkt VI postanowienia).
Stosownie doart. 211 i 212 KC, zniesienie współwłasności może nastąpić przez podział rzeczy wspólnej, przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli lub przez sprzedaż rzeczy wspólnej i podział uzyskanej w ten sposób kwoty między współwłaścicieli. Podstawowym sposobem zniesienia współwłasności jest fizyczny podział rzeczy, o ile nie jest sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.
W zasadzie zgoda była co do tego, że wszystkie składniki majątku spadkowego powinny przypaśćT. M.. Wszystkimi tymi rzeczami, wchodzącymi w skład gospodarstwa rolnego, włada od kilkudziesięciu lat właśnieT. M.i jest ona emocjonalnie z nimi związana, co dała wyraz w czasie swych zeznaniach. Poza tym zamieszkuje tam już od wielu dziesiątek lat i nadal tam mieszka, aktualnie z synemK. M., który jako uczestnik postępowania zdecydowanie opowiadał się za tym, aby przyznać całe gospodarstwo rolne właśnie matce (k. 338-339). Wnioskodawczyni nie sprzeciwiała się takiemu rozwiązaniu.
Natomiast uczestniczka postępowaniaU. K., które przez długi czas również opowiadała się za przyznaniem gospodarstwa rolnego matce, na ostatniej rozprawie zawnioskowała, aby również jej przyznać składniki majątku spadkowego. Jednakże wartość darowizny tej uczestniczki postępowania przewyższa wartość jej schedy spadkowej. Oznacza to, że nie jest ona co prawda zobowiązana do zwrotu nadwyżki, ale w takim przypadku – stosownie do treściart. 1040 KC– nie można jej uwzględnić przy dziale spadku. Oznacza to, że nie było podstaw do przyznania uczestniczce postępowaniaU. K.jakichkolwiek składników majątku spadkowego spadku.
WnioskodawczyniR. C.jako jedyny spadkobierca żądała spłaty. Uwzględniając fakt, że poszczególne składniki majątku spadkowego zostały przyznane uczestniczce postępowaniaT. M., została ona zobowiązana do spłaty właśnie na rzeczR. C.. Stosownie bowiem doart. 212 § 2 KC, rzecz która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych.
Wartość schedy spadkowej każdego ze spadkobierców wyniosła 89.872,50 zł. Jednakże należało zaliczyć darowiznę dokonaną na rzecz wnioskodawczyni w wysokości 5.000,00 zł, a więc odjąć od schedy spadkowej wartość darowizny podlegającej zaliczeniu. W efekcie wysokość należnej spłaty wyniosła 84.872,50 zł (89.872,50 zł – 5.000,00 zł = 84.872,50 zł).
W związku z powyższym, Sąd zasądził odT. M.na rzeczR. C., tytułem spłaty, kwotę 84.872,50 zł, przy czym kwotę 17.872,50 zł płatną w terminie jednego miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia, kwotę 17.000,00 zł płatną do 30 czerwca 2018 r., kwotę(...).000,00 zł płatną do 30 czerwca 2019 r., kwotę(...).000,00 zł płatną do 30 czerwca 2020 r., kwotę(...).000,00 zł płatną do 30 czerwca 2021 r., kwotę(...).000,00 zł płatną do 30 czerwca 2022 r. i kwotę(...).000,00 zł płatną do 30 czerwca 2023 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności poszczególnych spłat (pkt VII postanowienia).
Rozstrzygając o sposobie spłaty, Sąd uwzględnił trudną sytuację finansową i zdrowotną zobowiązanej do spłatyT. M.oraz dobrą czy nawet bardzo dobrą sytuację wnioskodawczyni, co wielokrotnie powtarzała w czasie swych zeznań. Jak zadeklarowała uczestniczka postępowaniaT. M.w czasie zeznań byłaby w stanie dokonać spłaty w wysokości 35.000,00 zł, płatną w dwóch ratach, z których druga powinna być odroczona o rok. Z tych względów, Sąd pierwszą i drugą ratę ustalił na tym właśnie poziomie, uwzględniając też postulat odroczenia połowy tej spłaty o jeden rok. Kolejne raty spłat Sąd ustalił na kwotę(...).000,00 zł, płatne kolejno co rok. Sąd powiązał te kolejne spłaty z jedynym dochodem, który umożliwiać będzie spłaty, a więc z dopłatami unijnymi, pobieranymi przezT. M.właśnie w wysokości(...).000,00 zł.
W dalszej części orzeczenia, Sąd rozstrzygnął o wydatkach poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa, związanych z pokryciem wynagrodzenia biegłych i kosztów dojazdu do miejsca zamieszkania uczestniczki postępowaniaT. M.(k. 277, k. 319 i k. 362). Łącznie dało to kwotę wydatków w wysokości 5.478,36 zł. Sąd uznając, że w równym stopniu wszystkie strony były zainteresowane rozstrzygnięciem tej sprawy, rozdzielił te koszty w równych częściach pomiędzy wszystkie strony. Uwzględniając powyższe, Sąd nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Ciechanowie odT. M.,R. C.,K. M.iU. K.po 1.369,59 zł, tytułem pokrycia wydatków Skarbu Państwa (pkt VIII postanowienia).
W aspekcie zaś kosztów postępowania, Sąd pozostawił strony przy poniesionych kosztach postępowania, związanych z ich udziałem w sprawie, zgodnie z dyspozycjąart. 520 § 1 KPC(pkt IX postanowienia).
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w postanowieniu.