Sąd Okręgowy w Legnicy
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 557/16
Data wyroku: 2016-12-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mirosława Molenda-Migdalewicz
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ust. 1 i 2 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.z 2015r., poz. 748 z późniejszymi zmianami)

Sygn. aktV U 557/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia14 grudnia 2016 r.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy
w składzie:
Przewodniczący:SSO Mirosława Molenda-Migdalewicz
Protokolant: star. sekr. sądowy Katarzyna Awsiukiewicz
po rozpoznaniu w dniu14 grudnia 2016 r. w Legnicy
sprawy z wnioskuA. M.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
o emeryturę
na skutek odwołaniaA. M.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
z dnia29 kwietnia 2016 r.
znak(...)

oddala odwołanie

Sygn. akt VU 557/16

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 29 kwietnia 2016r. - znak(...)- odmówiłA. M.prawa do emerytury z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych .
W uzasadnieniu strona pozwana podała ,iż wnioskodawca nie spełnia warunków określonych wart. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż - na dzień 1 stycznia 1999r. - udokumentował jedynie 02 miesiące i 16 dni pracy w warunkach szczególnych – wobec wymaganych co najmniej 15 lat , wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy .
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.nie uznał – jako pracy w warunkach szczególnych – okresu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie(...)wJ.w okresie od 05 września 1974r. do 31 grudnia 1998r. , ponieważA. M.nie przedłożył świadectwa pracy w warunkach szczególnych , a zakład pracy wskazał ,że na podstawie akt osobowych nie można ustalić w jakim okresie wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w warunkach szczególnych .
Dodatkowo w uzasadnieniu powyższej decyzji ZUS wskazał , że przedłożone przezA. M.dokumenty – stanowiące załącznik do wniosku – nie pozwalają na określenie charakteru pracy oraz przynależności branżowej zakładu .
Odwołanie od powyższej decyzji złożyłA. M., w którym domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i przyznanie jemu prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych .
W uzasadnieniu skarżący podał, iż wbrew twierdzeniem strony pozwanej posiada – na dzień 01 stycznia 1999r. - wymagany przepisami okres zatrudnienia w szczególnych warunkach w wymiarze ponad 15 lat - w zakładzie pracy i okresie wymienionym w zaskarżonej decyzji .
Dodatkowo skarżący podniósł ,iż w warunkach szczególnych pracował na stanowisku kowala w kuźni zakładowej . Były to prace wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy i w warunkach szczególnych , uprawniające do nabycia prawa do emerytury w wieku lat 60 .
W odpowiedzi na odwołanie strona pozwana wniosła o jego oddalenie.W uzasadnieniu podtrzymała w całości argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji .

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
A. M.urodził się dnia (...)Wiek 60 lat osiągnął dnia(...)
Dnia 07 kwietnia 2016r.A. M.złożył wniosek o prawo do emerytury z tytułu zatrudnienia warunkach szczególnych .
Na dzień 1 stycznia 1999r.S. S.legitymował się - uznanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.- stażem ubezpieczeniowym w łącznym wymiarze 27 lat 03 miesięcy i 05 dni .
Na dzień 1 stycznia 1999r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.uznał za udokumentowany okres pracy w warunkach szczególnych w okresie od 14 czerwca 1974r. do 24 lipca 1974r. tj. zatrudnienie w(...)wJ.i wykonywania prac kowala w kuźni przemysłowej .
Okres zatrudnienia uznany został przez stronę pozwana na podstawie świadectwa pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze wystawionego przez zakład pracy dnia 09 grudnia 2014r.
dowody:- akta emerytalne wnioskodawcy k : 9 .
W okresie od 05 września 1974r. do 31 grudnia 1974r.A. M.zatrudniony był na stanowisku pomocnika kowala stażysty wPrzedsiębiorstwie (...)wJ..
Od dnia 01 stycznia 1975r. do 31 grudnia 1992r. wnioskodawca zatrudniony został na stanowisku kowala w kuźni zakładowej w w/w przedsiębiorstwie .
Od dnia 01 stycznia 1993r.Przedsiębiorstwo (...)wJ.przekształciło się w Przedsiębiorstwo(...)wJ..
W tym zakładzie pracyA. M.nadal był zatrudniony na stanowisku kowala w kuźni zakładowej .
Kuźnia w tych zakładach była niedużym pomieszczeniem . Pracował tam tylko jeden kowal - wnioskodawca. W kuźni było jedno palenisko .
Do obowiązków wnioskodawcy na stanowisku kowala należał kucie ręczne narzędzi metalowych , po uprzednim ich rozgrzaniu w palenisku. Pracując w kuźni wnioskodawca zajmował się najpierw rozgrzewaniem w palenisku materiałów lub części narzędzi, a następnie ich wykuwaniem lub klepaniem – przy użyciu narzędzi ręcznych . W ten sposób wnioskodawca naprawiał narzędzia używane w zakładzie np. przecinaki, łomy i narzędzia do odśnieżania tzw. zbijacze do lodów ( zakład w okresie zimowym zajmował się odśnieżaniem ), uchwyty do rusztowań i do rur oraz narzędzi ręcznych , służących do prac wodnokanalizacyjnych .
Wnioskodawca tą pracę wykonywał na stałe i w pełnym wymiarze czasu od 7.00 do 15.00.
Pracę na stanowisku kowala kuźni zakładkowejA. M.wykonywał do dnia 01 lutego 1998r.
O dnia 01 lutego 1998r. do 31 grudnia 1998r. wnioskodawca skierowany został do wytwórni mas bitumicznych . Pracował tam na stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako maszynista zespołu maszyn do produkcji mas bitumicznych .
dowód :
- akta osobowe dotyczące zatrudnienia wnioskodawcy wPrzedsiębiorstwie (...)wJ.przekształconym się w Przedsiębiorstwo(...)wJ..
- przesłuchanie świadków protokół rozprawy z dnia 07 września 2016r. : .
J. J.00:13:48-00:28:43 ;K. M.00:31:00- 00:41:59;M. S.00:43:26-00:60:16 ;
- przesłuchanie wnioskodawcy protokół rozprawy z dnia 07 września 2016r. 00:51:26 -01:10:00 .

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie .
Zgodnie z treściąart. 184 ust.1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009r. , Nr 153 , poz. 1227 z późniejszymi zmianami ) - urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego wart. 32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy tj. dnia 1 stycznia 1999r.osięgnęli :

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach wymagany w przepisach dotychczasowych nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat dla mężczyzn oraz ,

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 tj. 25 lat dla mężczyzn- ( ust. 1 ) .

Emerytura – zgodnie z warunkami określonymi w ust. 2 art. 184 ustawy emerytalnej – przysługuje pod warunkiem nie przystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych , na dochody budżetu państwa .
Art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychstanowi , że ubezpieczonym , urodzonym przed dniem 01 stycznia 1949 r. , będącymi pracownikami , zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 cytowanej ustawy .
Zgodnie z treścią & 3Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze( Dz.U. z dnia 18 lutego 1983r., Nr 8 poz. 43 z późniejszymi zmianami ) – za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury uważa się okres wynoszący 25 lat dla mężczyzn – liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do zatrudnienia .
Jak wynika treści akt ubezpieczeniowych - wnioskodawcaA. M.udokumentował 27 lat 03 miesięcy i 05 dni - łącznego okresu zatrudnienia .
Zatem został spełniony – po stronie wnioskodawcy - warunek określony w & 3 wyżej wymienionego Rozporządzenia Rady Ministrów, a dotyczący okresu zatrudnienia wymaganego do uzyskania prawa do emerytury .
Zapis & 4ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze( Dz.U. z dnia 18 lutego 1983r., Nr 8, poz. 43 z późniejszymi zmianami ) – stanowi, iż pracownik , który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienionych w wykazie A nabywa prawa do emerytury, jeżeli łącznie spełnia następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn i ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach .
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.uznał z okresów zatrudnienia jedynie pracę w(...)-na stanowisku kowala w kuźni przemysłowej - jako pracę w szczególnych warunkach . Był to okres od 14 czerwca 1974r. do 24 lipca 1974r. ( tj. 01 miesiąc i 11 dni , a nie jak wskazano w zaskarżonej decyzji i potem odpowiedzi na odwołanie - 02 miesiące i 16 dni ) .
Spornym między stronami był zatem charakter zatrudnienia wnioskodawcy wPrzedsiębiorstwie (...)wJ.przekształconym od dnia 01 stycznia 1993r. wPrzedsiębiorstwo (...)wJ.przekształciło się w Przedsiębiorstwo(...)wJ.tj. w okresie od 05 września 1974r. do 01 lutego1998r. na stanowisku kowala w kuźni zakładowej i od 02 lutego 1998r. do 31 grudnia1998r.na stanowisku operatora wytwórni mas bitumicznych .
Prace w wyżej wymienionych przedsiębiorstwach regulowały przepisy branżowe Ministra Administracji , Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska .
Z treści & 21 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń ( Dz.U. z dnia 25 lutego 1983r., Nr 10 , poz. 49 z późniejszymi zmianami ) – wynika, że jeżeli pracownik ubiega się o przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter pracy, stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności , od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury .
Wnioskodawca za sporny okres nie przedstawił świadectwo pracy w warunkach szczególnych .
W aktach emerytalnych na karcie 12 znajduje się pismo z dnia 14 maja 2016r. zPrzedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjnego i Handlowego (...) Sp. z o.o.wJ., z którego wynika , że na podstawie akt osobowych „ nie sposób ustalić w jakim okresie zatrudnienia stale i w pełnym wymiarze czasu pracy”A. M.„ wykonywał prace w warunkach szczególnych .
Zgodnie z & 2Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzezakład pracy wydaje zaświadczenie o zatrudnieniu w szczególnych warunkach , wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji , natomiast w sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie tych okresów także w oparciu o inne dowody " . W niniejszym postępowaniu takimi dowodami były zeznania świadków , przesłuchanie strony i akta osobowe dotyczące spornego okresu zatrudnienia .
Po przesłuchaniu świadków i wnioskodawcy oraz analizie akt osobowych sąd uznał , iż w okresie zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wJ., a od dnia 01 stycznia 1993r. w Przedsiębiorstwo(...)wJ.tj. w okresie od 05 września 1974r. do 01 lutego1998r. - skarżący na stanowisku kowala przy kuciu ręcznym w kuźni zakładowej nie wykonywał na stałe i w pełnym wymiarze czasu prac wymienionych w wykazie A dział III poz. 79 ( prace polegające na kuciu ręcznym w kuźniach przemysłowych )Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze( Dz. U. z dnia 07 lutego 1983r.Nr 8 , poz. 43 z późniejszymi zmianami ) .
Z zeznań słuchanych w sprawie świadków wynika ,iż prace kowala- wykonywane przezA. M.w spornym okresie- nie były pracami wykonywanymi w kuźni przemysłowej tylko w kuźni zakładowej .
W tym miejscu zwrócić należy uwagę na fakt ,iż w dziele III pkt. 79 wykazu ARozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze– nie zostały wymienione prace kowala w kuźniach zakładowych .
Analizując akta sprawy należy rozważyć istotną dla sprawy okoliczność . Prace kowala przy kuciu ręcznym w kuźniach zakładowych - wymienione zostały w pkt. 79 ppkt.1 działu III załącznika nr 1 Zarządzenia Nr 9 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 01 lipca 1983r. w sprawie stanowisk pracy w zakładach pracy resortu administracji , gospodarki terenowej i ochrony środowiska , na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uprawniające do niższego wieku emerytalnego (Dz.Urz. Ministerstwa Administracji , Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 27 lipca 1983r. Nr 2, poz.3) .
Jednakże wyżej wskazane zarządzenie resortowe rozszerzyło katalog prac w dziale III tj.w hutnictwie i w przemyśle maszynowym poprzez wpisanie w pkt.79– kucia ręcznego nie tylko w kuźniach przemysłowych , ale i zakładowych .
Oceniając materiał dowodowy nie można pominąćzasadniczej – w ocenie sądu – okoliczności w sprawie .Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzew wykazie A określa prace, których wykonywanie uważane jest za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze .
Z kolei powołane powyżej zarządzenie resortowe – wraz z pkt. 79 działu III– określa stanowiska, na których wykonywane są prace w warunkach szczególnych .
Zarządzenie resortowe nie może być sprzeczne z aktem normatywnym wyższego rzędu jakim jest rozporządzenie , ale winno stanowić jego uzupełnienie .
Skoro zatem w dziale III wykazu A pkt. 79- powołanego powyżej rozporządzenia - nie są wymienione prace kowala w kuźniach zakładowych – to nie można uznać pracy na takim stanowisku za zatrudnienie w warunkach szczególnych wymienionych w w/w wykazie , dziale i punkcie rozporządzenia –tylko na podstawie zarządzenia resortowego .
Tym samym za takie zatrudnienie nie można uznać prac wykonywanych przez ubezpieczonego - w spornym okresie - na stanowisku kowala zakładowego od 05 września 1974r. do 01 lutego 1998r .
W wyrokach z dnia : 20 października 2005r. (IUK 41/05 – OSNPUSiSP 2006 nr 19-20, poz. 306) i 21 kwietnia 2004r. (II UK 337/03 - OSNPUSiSP 2004, nr 22, poz. 392) Sąd Najwyższy podkreślił, ż upoważnienie dla właściwych ministrów, kierowników urzędów centralnych i centralnych związków spółdzielczych – nie stwarzało ani podstawy prawnej do wydawania aktów nie pozostających w zgodności z powszechnie obowiązującym prawem, ani nie przewidywało możliwości wykraczania poza wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach, wymienionych w załącznikach do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego. W konsekwencji zarządzenia resortowe muszą być dostosowane do treści załączników , w których zawarty jest kompletny wykaz prac wykonywanych w szczególnych warunkach.
Gdy więc zarządzenia resortowe określają – niezgodnie z załącznikami do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego – stanowiska pracy , których wykonywanie uprawnia do nabycia prawa do emerytury w wieku obniżonym , nie wywołują one skutków przewidzianych w art. 32 ustawy emerytalnej .
W konsekwencji sąd uznał , że w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja sprzeczności zarządzenia resortowego z wykazem prac zawartym w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. – czyli z aktem hierarchicznie wyższego rzędu . Ta sprzeczność nie wywołuje zatem skutków przewidzianych w art. 32 ustawy emerytalnej .
W tym miejscu wskazać należy ,iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 14 czerwca 2004r. ( P 17/03 , OTK – A 2004/6/57, Dz.U. Z 2004r. Nr 144,poz. 1530 ) orzekł niekonstytucyjność art. 32 ust. 2 Ustawy emerytalnej w zakresie w jakim powoływał się on na resortowe wykazy stanowisk pracy w warunkach szczególnych . Tym samymtylkopraca na stanowiskach wymienionych w załącznikach doRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze– uprawnia do nabycia emerytury w wieku wcześniejszym niż określony w art. 27 ustawy emerytalnej .
Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie- w spornym okresie - wnioskodawca nie wykonywał prac polegających na kuciu ręcznym w kuźni przemysłowej , a zatem wykonywana przez niego praca w spornym okresie nie uprawnia go do nabycia emerytury w wieku obniżonym lat 60 .
Po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie sąd uznał jako pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze prace przy wytwarzaniu mas bitumicznych . Prace te wnioskodawca wykonywała od dnia 02 lutego 1998r. do 31 grudnia 1998r. tj. przez 10 miesięcy i 29 dni na stałe i w pełnym wymiarze czasu pracy .
Są to prace wymienione w wykazie A dział IX pkt. 5( prace bitumiarzy i przy produkcji asfaltobetonu)Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, na stanowisku wymienionym w załączniku nr 1 dział IX pkt.5 ppkt.5 ( maszynista zespołu maszyn do produkcji mas bitumicznych) Zarządzenia Nr 9 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 01 lipca 1983r. w sprawie stanowisk pracy w zakładach pracy resortu administracji , gospodarki terenowej i ochrony środowiska , na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uprawniające do niższego wieku emerytalnego…
Zatem wnioskodawca wykonywał prace w warunkach szczególnych - wymienionych w niniejszym uzasadnieniu- w łącznym wymiarze 01 roku i 10 dni tj. okres od 14 czerwca 1974r. do 24 lipca 1974r. ( 01 miesiąc i 11 dni ) oraz od 02 lutego 1998r. do 31 grudnia 1998r. ( 10 miesięcy i 29 dni ) .
Reasumując sąd uznał ,iż na dzień 01 stycznia 1999r. wnioskodawca nie legitymował się stażem pracy w warunkach szczególnych w łącznym wymiarze 15 lat, przy pracach - określonych w wykazie ARozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W konsekwencji na podstawieart. 47714§ 1 kodeksu postępowania cywilnegosąd oddalił odwołanie , gdyż nie było podstaw do jego uwzględnienia z przyczyn wymienionych w niniejszym uzasadnieniu .