Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1712/16
Data wyroku: 2017-04-12 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: SSO B. Kempa
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art.184 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Teza: brak - startu ubezpieczeniowego - 25 lat powoduje brak prawa do wcześniejszej emerytury

Sygn. akt VIII U 1712/16

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 maja 2016 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT., na podstawieustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, odmówiłM. M. (1)prawa do emerytury. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999 r. udowodnił co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , ale nie udowodnił 25 – letniego stażu sumarycznego. Organ rentowy uznał za udowodnione 24 lata i 9 dni stażu sumarycznego. Do ogólnego stażu pracy nie zaliczono wnioskodawcy okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 1 maja 1983 r. do 31 grudnia 1985 r. , gdyż za ten okres nie została opłacona składka na ubezpieczenie rolnicze jako domownika.
/decyzja k.48 plik II akt ZUS/
W dniu 8 czerwca 2016 r. do organu rentowego wpłynęło odwołanieM. M. (1)od ww. decyzji , w którym wniósł o jej zmianę i przyznanie mu prawa do wcześniejszej emerytury od 1 kwietnia 2016 r. Odwołujący wskazał , że w okresie od 1 maja 1983 r. do 31 grudnia 1985 r. zamieszkiwał i pomagał jako domownik w gospodarstwie rolnym rodziców ,zlokalizowanym we wsiN., gminaK., które jednocześnie było jego głównym źródłem utrzymania.M. M. (1)podniósł ,że zarówno naczelnik gminy, jak i sołtys wiedzieli , że jest on domownikiem i pracuje w gospodarstwie rolnym rodziców. Odwołujący zaznaczył , że w spornym okresie, uzyskał z Urzędu GminyK.informację , iż jest zwolniony z opłacania składek.M. M. (1)wskazał , że zgodnie zustawą z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, do stażu pracy wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika. Odwołujący zaznaczył , że jeżeli organ gminy nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenie o pracy osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym , okresy pracy mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków, zamieszkujących, w tym czasie, na terenie , na którym jest położone gospodarstwo rolne.
/odwołanie k.2-5/
W odpowiedzi na odwołanie , która wpłynęła do tutejszego Sądu w dniu 19 lipca 2016 r., pełnomocnik organu rentowy wniósł o jego oddalenie. Organ rentowy wskazał , że do ogólnego stażu pracy zaliczono wnioskodawcy okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 28 marca 1972 r. do 8 grudnia 1974 r. oraz od 1 stycznia 1986 r. do 1 grudnia 1986 r. ( za okres ten opłacono składkę na(...)). W ocenie organu rentowego , skoro wnioskodawca nie udowodnił ,że podlegał ubezpieczeniu w gospodarstwie rodziców jako domownik w okresie od 1 maja 1983 r. do 1 grudnia 1985 r. ( nie udowodnił także ,że w tym okresie był zwolniony z obowiązku opłacania składek) , to brak jest podstaw prawnych , aby okres ten zaliczyć do ogólnego stażu ubezpieczeniowego , od którego zależą uprawnienia emerytalne.
/odpowiedź na odwołanie k.7 – 8/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
UbezpieczonyM. M. (1)urodził się (...)M. M. (1)jest synemT.iD.małżonkówM..
/okoliczność bezsporna/
W dniu 4 kwietnia 2016 roku ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę, po którego rozpatrzeniu wydano zaskarżoną decyzję.
/wniosek k.1-8 plik II akt ZUS , decyzja k.48 plik II akt ZUS/
M. M. (1)wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym , za pośrednictwem ZUS , na dochody budżetu państwa.
/okoliczność bezsporna/
Ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999 roku udokumentował 17 lat , 11 miesięcy oraz 17 dni stażu pracy w warunkach szczególnych.
/okoliczność bezsporna/
M. M. (1)na dzień 1 stycznia 1999 roku udokumentował 24 lata i 9 dni ogólnego stażu pracy.
/decyzja k.48 plik II akt ZUS/
Organ rentowy, do ogólnego stażu pracy, zaliczył wnioskodawcy okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 28 marca 1972 r. do 8 grudnia 1974 r. oraz od 1 stycznia 1986 r. do 31 grudnia 1986 r.
/karta przebiegu zatrudnienia k.46/
W okresie od 9 grudnia 1974 r. do 30 kwietnia 1983 r.M. M. (1)zatrudniony był wFabryce (...).
/świadectwo pracy k.8 plik II akt ZUS/
Po zakończeniu pracy w ww. zakładzie pracy , aktywność zawodowa wnioskodawcy sprowadzała się do pracy w gospodarstwie rolnym należącym do jego rodziców. Gospodarstwo liczyło 8,43 ha.M. M. (1)zajmował się uprawą zbóż ( żyta , pszenicy , owsa) oraz ziemniaków. Wiosną , zajmował się sadzeniem ziemniaków oraz wykonywał sianokosy. Latem ,M. M. (1)brał udział w żniwach. Jesienią , wnioskodawca zajmował się orką , wykopkami ziemniaków oraz wywożeniem obornika. Zimą , wnioskodawca przygotowywał sieczkę. Gospodarstwo nie było zmechanizowane. W gospodarstwie hodowano jednego konia , pięć – sześć sztuk bydła oraz około 100 sztuk drobiu.Wnioskodawca nie został zgłoszony do ubezpieczenia społecznego rolników w latach 1983 – 1985.
/zeznania wnioskodawcy min.00:01:43 – 00:05:53 protokołu rozprawy z dnia 20 marca 2017 r. , płyta CD k.79 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami min.00:02:47 – 00:27:00 protokołu rozprawy z dnia 11 stycznia 2017 r. , płyta CD k.42/
W latach 1983 – 1986 wnioskodawca zamieszkiwał w gospodarstwie rolnym należącym do jego rodziców.M. M. (1)zajmował się hodowlą krów , drobiu, uprawiał pole , bronował , wykonywał orkę, rozsiewał nawozy, siał zboża: owies, pszenicę, jęczmień, żyto , zajmował się wykopkami .Wykonywał młockę wspólnie z innymi osobami. Gospodarstwo nie było zmechanizowane , a wszystkie prace były wykonywane przy użyciu konia.
/zeznania świadkówO. Z.min.00:29:19 – 00:44:54 ,A. S.min.00:44:54 – 00:49:42 ,M. S.min.00:49:42 – 00:57:39  protokołu rozprawy z dnia 11 stycznia 2017 r. , płyta CD k.42/
Z treści zaświadczenia z Urzędu GminyK.z dnia 15 października 1986 r. wynika , że w okresie 3 ostatnich latM. M. (1)pomagał rodzicomw prowadzeniu gospodarstwa rolnego położonego we wsiW.Nowy.
/zaświadczenie k.37/
T.iD. M.zamieszkiwali w miejscowościN., gminaK.oraz podlegali i opłacili składkę ubezpieczenia rolniczego na Fundusz Emerytalny(...)w okresie od 1 lipca 1977 r. do 31 grudnia 1982 r. oraz Fundusz Ubezpieczenia Społecznego(...)w okresie od 1 stycznia 1983 r. do 31 grudnia 1990 r. wzwiązku z posiadanym gospodarstwem rolnym o powierzchni 8,46 hapołożonym w miejscowościN..W latach 1983 – 1985 składki rolnicze były odprowadzane jedynie od właścicieli gospodarstwa ,brak zgłoszenia domowników.
/zaświadczenie k.14/
W okresieod 1 lipca 1977 r. do 31 grudnia 1985 r.wymiar podatku iskładki na ubezpieczenie rolniczebyły naliczanetylko od rolnikówT.iD. M..
/wykaz k. 45 – 64/
W 1986 r.M. M. (1)był zgłoszony do ubezpieczenia rolniczegojakodomowniki składka za okresod 1 stycznia 1986 r. do 31 grudnia 1986 r.została opłacona.
/zaświadczenie k.14/
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dowodów zarówno w postaci dokumentów jak i osobowych źródeł dowodowych, w postaci zeznań wnioskodawcy i świadków. Podkreślić należy, że świadkowie:O. Z.,A. S.orazM. S.ze względu na fakt zamieszkiwania w sąsiedztwie gospodarstwa rodziców ubezpieczonego, mieli pełną wiedzę co do charakteru oraz specyfiki prac wykonywanych w gospodarstwie, a także co do obowiązków jakie miał wykonywać w nimM. M. (1). Podkreślić natomiast należy, że jakkolwiek z treści zeznań świadków jak i samego wnioskodawcy wynika, że w spornym okresie pracował on w gospodarstwie rolnym, to jednak materiał ten , z uwagi na brak opłacenia składki na ubezpieczenie rolnicze za wnioskodawcę, nie pozwolił zaliczyć mu tego okresu do ogólnego stażu pracy.
Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 184 ust. 1ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz.887 z późn. zm.), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 1 stycznia 1999 r. osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz,

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Emerytura ta przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (art.184 ust.2 ww. ustawy).
Stosownie do treści§3 i 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.) za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudniania” uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia. Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn;

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w

szczególnych warunkach
Powołany(...)wskazuje wszystkie te prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego.
W świetle §2 ust.1 tegoż Rozporządzenia oraz zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
W niniejszej sprawie sporne jest jedynie spełnienie przez ubezpieczonego warunku posiadania na dzień 1 stycznia 1999 roku 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, bowiem pozostałe warunki – wieku, stażu pracy w szczególnych warunkach oraz złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym , za pośrednictwem ZUS , na dochody budżetu państwa, zostały spełnione.
Przepis art.184 ust.1 punkt 2 ww. ustawy odwołuje się do art.27 ww. ustawy, zgodnie z treścią którego, emerytura przysługuje po wykazaniu w przypadku mężczyzn25-letniegookresu składkowego i nieskładkowego, przy czym okresy składkowe zostały wymienione w art.6, a okresy nieskładkowe w art.7 tej ustawy.
W sprawach zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym zastosowanie maart. 10 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepisart. 10 ust. 1wymienia trzy okresy, które z zastrzeżeniemart. 56można traktować jako okresy składkowe przy ustalaniu prawa do emerytury oraz do obliczania wysokości emerytury.
Stosownie bowiem do treściart. 10 ust. 1ustawy emerytalnej przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również, traktując je jako okresy składkowe:
1) okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidzianew odrębnych przepisach składki,
2) przypadające przed dniem 1 lipca 1977 roku okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia,
3) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 roku okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia,
jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
Powyższa regulacja wprost nie stawia innych wymagań, jakie należy spełniać w zakresie warunków pracy w gospodarstwie rolnym. Niemniej jednak, w przypadku osób , które pracowały w gospodarstwie wskazuje ,że okresy te mają przypadać przed
1 stycznia 1983 r. Określenie takiej właśnie daty granicznej wynika z faktu ,iż z dniem 1 stycznia 1983 r. weszła w życieustawa oubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin z dnia 14 grudnia 1982 r.(Dz. U. Nr 40, poz. 268) . Ustawa ta wtreści art.44 ust.3wprowadziła obowiązek opłacania składki za domowników , wskazując ,że powstaje on od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym osoby te podjęły pracę w gospodarstwie rolnym, a ustaje z końcem miesiąca kalendarzowego, w którym przestały pracować w gospodarstwie.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości ,że wnioskodawca podjął pracę w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 1 maja 1983 r. i jako domownik zajmował się typowymi dla gospodarstwa pracami. Nie ulega także wątpliwości ,że praca wnioskodawcy przynosiła wymierny efekt dla funkcjonowania gospodarstwa. Niemniej jednak , wnioskodawca nie został zgłoszony do ubezpieczenia rolniczego jako domownik , a co istotne w spornym okresie nie opłacano za niego stosownych składek. Podkreślić także należy ,że wskazana powyżej ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. w żaden sposób nie zezwalała na odstąpienie od opłacania składki za domownika, w sytuacji gdy składkę taką opłacał właściciel gospodarstwa. Co również istotne ,w całym spornym okresie rodzice wnioskodawcy opłacali za siebie należne składkina ubezpieczenie rolnicze i wydaje się mało prawdopodobnym , by wnioskodawca ( choćby ze względu na fakt stałego zamieszkiwania w gospodarstwie oraz relacje rodzinne) w spornym okresie nie miał świadomości , iż koniecznym jest opłacanie za niego składki na ubezpieczenie rolnicze jako domownika. Na słuszność0 powyższego stwierdzenia, wskazuje również okoliczność , iżM. M. (1)w okresie od 1 stycznia 1986 r. do 31 grudnia 1986 r.został zgłoszony do ubezpieczenia społecznego rolnikówjako domowniki opłacono za niego z tego tytułu składkę.
Reasumując , z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż wnioskodawca nie spełnia wszystkich warunków do przyznania prawa do emerytury określonych w art.184 ust.1 ww. ustawy. Wprawdzie ubezpieczony skończył 60 lat, złożył wniosek o przekazania środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym , za pośrednictwem ZUS , na dochody budżetu państwa , legitymuje się stażem pracy wykonywanej w warunkach szczególnych w wymiarze co najmniej 15 lat ,  ale na dzień 1 stycznia 1999 roku nie wykazał ogólnego stażu pracy w wymiarze 25 lat.
Wobec powyższego podstawieart.47714§1 k.p.c.Sąd oddalił odwołanie.

ZARZĄDZENIE
Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi wnioskodawcy.
S.B.