Sąd Rejonowy w Toruniu
XI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XI Ns 1310/16
Data wyroku: 2017-08-07 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Magdalena Kirow-Kotas

Sygn. akt: XI Ns 1310/16

POSTANOWIENIE
Dnia 7 sierpnia 2017 r.
Sąd Rejonowy w Toruniu XI Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący SSR Magdalena Kirow-Kotas
Protokolant sekr. sąd. Natalia Wiśniewska
po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2017 r. w Toruniu
na rozprawie
sprawy z wnioskuK. C.,S. C.
z udziałemGminy M.T.- Prezydenta MiastaT.,L. K.,M. K. (1),M. K. (2),K. K. (1)
o zasiedzenie
postanawia:

I
wydzielić z działki oznaczonejnumerem geodezyjnym (...), dla której Sąd Rejonowy w Toruniu prowadziksięgę wieczystą KW (...), położonej wT.przyul. (...),działkę oznaczoną numerem (...)o powierzchni 0,0113 ha, zgodnie z opinią biegłego sądowego geodetyZ. R.z dnia 14 lipca 2017 r., która stanowi integralną część niniejszego postanowienia,

II
stwierdzić, żeK. C.iS. C.nabyli przez zasiedzenie z dniem 1 października 2005 r., we współwłasności, własność niezabudowanej nieruchomości gruntowej, położonej wT.przyul. (...), oznaczonejnumerem geodezyjnym (...), o powierzchni 0,0113 ha, którą to działkę wydzielono w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Toruniu XI Ns 1310/16 zdziałki (...), dla których to nieruchomości Sąd Rejonowy w Toruniu prowadziksięgę wieczystą KW (...),

III
nakazać pobrać na rzecz Skarbu Państwa odK. C.iS. C.kwotę 1.871,85 zł (tysiąc osiemset siedemdziesiąt jeden złotych osiemdziesiąt pięć groszy) tytułem brakującej kwoty na wydatki powstałe w sprawie,

IV
ustalić, że każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.

Sygn. akt: XI Ns 1310/16

UZASADNIENIE
S.iK.małżonkowieC.wnieśli o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie z dniem 1 października 2005 roku własności nieruchomości gruntowej położonej wT., przyulicy (...), oznaczonej numerami 725/1 i 725/2 , dla których Sąd Rejonowy w Toruniu prowadziksięgę wieczystą Kw (...).
W uzasadnieniu wskazali , że działki objęte wnioskiem sąsiadują zdziałkami (...), stanowiącymi własnośćK.iM.małżonkówK.. Wnioskodawcy są współwłaścicielami , na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej ,zabudowanej nieruchomości nr 727/8 i 810/4 , położonych wT.przyulicy (...), dla których Sąd Rejonowy w Toruniu prowadzi księgi wieczyste odpowiednio o numerachKw (...)i(...). UczestnicyL.iM.małżonkowieK.są właścicielami zabudowanej nieruchomości nr 727/1 przyulicy (...)wT.. Od 1936 roku działki oznaczone aktualnie numerami 725/1 i 725/2 znajdowały się w samoistnym posiadaniu rodzinyK., tj. dziadkówS. A.iM. K. (3).A.iM. K. (3)w dniu 12 marca 1936 roku nabyli aktem notarialnym nieruchomość położoną przyulicy (...)( dawnadziałka (...)) i Wschodniej 8/10 ( dawnadziałka (...)) przylegającą bezpośrednio do działek objętych wnioskiem. Od 1964 rokudziałki (...)znajdowały się w posiadaniu rodzicówS. L.( synA.) iM. K. (2).(...)objęte wnioskiem były ogrodzone od 1936 roku i traktowane jak własność rodzinyK.. Teren ten był uprawiany , utrzymywano na nim porządek .Nikt nigdy nie zgłaszał roszczeń dodziałek (...).
W toku postępowania , po zaprojektowaniu przez biegłego sądowegoZ. R.możliwości wydzielenia zdziałki (...)(Kw (...))działki oznaczonej numerem (...)o powierzchni 0,0113 ha , wnioskodawcy na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2017 roku zmodyfikowali swój wniosek wnosząc o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości oznaczonych 725/2 i 725/3.
Na rozprawie w dniu 12 grudnia 2016 roku uczestnikGmina M.T., wniosła – z ostrożności procesowej – o oddalenie wniosku , podnosząc , że od zasiadywanych nieruchomości wnioskodawcy nie uiszczali podatku ( k. 205 v). Zasygnalizowała również , że nie będzie w tej sprawie składała wniosków dowodowych. Następnie na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2017 roku zmieniła stanowisko i wskazała , że nie sprzeciwia się wnioskowi , z zastrzeżeniem , że zasiedzenie powinno nastąpić przy przyjęciu złej wiary ( k. 296) .
Pozostali uczestnicy –L. K.,M. K. (2),K. K. (1)iM. K. (1)- nie sprzeciwili się wnioskowi .
Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 12 marca 1936 rokuM.iA.małżonkowieK.nabyli notarialnie nieruchomość położoną przyulicy (...)( dawnadziałka (...)) i Wschodniej 8/10 ( dawnadziałka (...)) , dla której prowadzona byłaksięga wieczysta Kw (...), przylegającą bezpośrednio do działek oznaczonych aktualnie numerami 725/1 i 725/2.
W dniu 11 stycznia 1965 roku odłączono zksięgi wieczystej Kw (...)działkę (...), przypisując prawo własności tej nieruchomości na rzeczH. S., zaś na pozostałej reszcie dokonano wpisu prawa własności na rzeczL. K., synaA.. Następnie nieruchomość , dla której prowadzonoKw (...), stała się formalnie współwłasnościąM.iL.małżonkówK.orazK.iS.małżonkówC., po połowie .
W dniu 12 listopada 1986 roku zniesiono notarialnie powyższą współwłasność , wpisując , że aktualne numery ewidencyjne nieruchomości , dla której prowadzona jestKw (...)to 727/2, 727/4, 727/3 i 727/1 oraz , że wyłącznymi właścicielamidziałki (...)będąS.iK.małżonkowieC., a wyłącznymi właścicielami pozostałych działek pozostaną wyłącznieL.iM.małżonkowieK.. Ostatecznie w wyniku przekształceń i zmiany oznaczenia ewidencyjnego nieruchomości ,S.iK.małżonkowieC.są współwłaścicielamidziałki oznaczonej numerem (...)(Kw (...)), położonej wT.przyulicy (...)idziałki oznaczonej numerem (...)(Kw (...)) położonej wT.przyulicy (...).Działka (...)powstała z wydzielenia zdziałki (...)(Kw (...)) , z której wydzielono takżedziałkę (...), którą darowiznąS.iK.małżonkowieC.przekazali na rzecz córkiK.w roku 2014.Działka (...)powstała z wydzielenia zdziałki (...)(Kw (...)) , z której wydzielono takżedziałkę (...), którą darowiznąS.iK.małżonkowieC.przekazali na rzecz córkiK.w roku 2014.K. K. (1)w 2015 roku darowała do majątku swojego i mężaM. K. (1)nieruchomość zabudowaną oznaczoną numerami 810/3 i 727/7.
NieruchomośćGminy M.T.oznaczonanumerami ewidencyjnymi (...), oznaczona w ewidencji gruntów jako zurbanizowane niezabudowane działki , to grunt położony przyulicy (...)wT.oraz od strony północno – zachodniej przylegający do zabudowanej nieruchomości – działki oznaczonejnumerami ewidencyjnymi (...)–stanowiącej własnośćK.iM.małżonkówK.. Sąd Rejonowy w Toruniu prowadzi dladziałek (...)księgę wieczystą Kw (...).Działki (...)( częściowo) , 725/2 , 727/7 i 810/3 stanowią całość gospodarczą . Część obszarudziałki (...)oznaczona na karcie 269-270 literą A , pozostaje we wspólnym zagospodarowaniu z sąsiedniądziałką (...), a część obszaru oznaczona literą B – jako narożnikulicy (...), pozostaje we wspólnym zagospodarowaniu zdziałkami (...)stanowiącymi własnośćGminy M.T.. Północne części działek gminnych 725/1 i 725/2 oraz części działek stanowiących aktualnie współwłasnośćK.iM. K. (1), zabudowane zostały przezS.iK.małżonkówC.kostką betonową typu „polbruk” , a na południowej częścidziałki (...), przylegającej doulicy (...), wykonali oni betonową płytę szerokości 6,0 x 6,5 metra.
Wzdłużulicy (...)pobudowano ogrodzenie z metalowymi segmentami zamontowanymi między murowanymi słupkami. W części środkowej ogrodzenia wzdłużulicy (...)istnieje brama wjazdowa na nieruchomość oraz furtka. Wzdłuż tego ogrodzenia od strony zachodniej , rosną kilkunastoletnie świerki. Od stronyulicy (...)pobudowano ogrodzenie z podmurówką .
Stan zagospodarowaniadziałek (...)przedstawiony na fotografiach nr 1-5 opinii z 28 lutego 2017 r. ( k. 225-230) zbieżny jest ze stanem zagospodarowania przedstawionym na kartach sprawy numer 48-51. , przy czym na karcie 50-51 widoczny jest gruz w miejscu aktualnej płyty betonowej ( południowa częśćdziałki (...)).
Postanowieniem z dnia 31 maja 2017 roku zobowiązano biegłego sądowegoZ. R.do wykonania projektu podziałudziałki (...)(Kw (...)) z wyodrębnieniem części ogrodzonej od części położonych poza ogrodzeniem obszaru zasiadywanego . Biegły zaprojektował wydzielenie nowejdziałki (...)o powierzchni 0,0113 ha .Działka (...)jest trwale zagospodarowana łącznie z gruntemdziałki (...)– polbruk , ogrodzenia , brama i nasadzenia. Po tym terenie wykonywany jest w szczególności dojazd z zabudowanejdziałki (...)doulicy (...). Pozostałe po wydzieleniudziałki (...)stanowią obszary zagospodarowane przezGminę M.T.oraz właściciela nieruchomości sąsiedniej –działki (...)( k.289-291) .
Dowód : odpisksięgi wieczystej Kw (...)k.112-115,
odpisksięgi wieczystej Kw (...)k.116,
odpisksięgi wieczystej Kw (...)k. 117,
odpisksięgi wieczystej Kw (...)k. 118,
wypis z rejestru gruntów k. 119,
mapki k.120-121,
dokumentacja fotograficzna k. 121a,
odpis umowy sprzedaży (z kopią mapy katastralnej i dokumentami prostującymi i decyzjami administracyjnymi związanymi z wykonaniem robót budowlanych ) z 12.03.1936 r. k.123-131,
zaświadczenie(...)wT.z 11.02.1965 r. k.132 , 133,
dokumenty związane z przekształceniami własnościowymi k.134-162,
opinie biegłego sądowegoZ. R.k. 225-230, 268-270, 289-291
Działki (...)ogrodzone sa jednym płotem ( okoliczność bezsporna).
S. K.iK. C.zawarli związek małżeński w dniu 29 grudnia 1984 roku i wspólnie zamieszkali przyulicy (...)wT.. Darowizną poczynioną przezL.iM.małżonkówK.otrzymali ogród , tj. obecne działki oznaczone 727/7, 725/2 , 725/3 ( według podziału wykonanego przez biegłego sądowego) i 810/3. Posadowienie ogrodzenia , które już istniało w latach powojennych , nie uległo zmianie do chwili obecnej. Początkowo płot składał się z betonowych słupków i drewnianych sztachet , w latach 80-tychL. K.wymienił słupki na betonowe , a w 1990 rokuS.iK. C.wymienili ogrodzenie na nowe , tj. wymienili przęsła na metalowe. Wzdłuż płotu posadzili świerki i uprawiali nadziałkach (...)warzywa. Około 2011 roku utwardzili podjazd, a następnie wybetonowali go.
W 2014 rokuS.iK. C.darowali swojej córceK. K. (1)teren oznaczony numerami 810/3 i 727/7 zabudowany przez nich domem.
Nikt nie zgłaszał pretensji do zasiadywanych nieruchomości, aS.iK. C.nie występowali nigdy o jakiekolwiek zgody na wykonanie prac , np. przy zmianie ogrodzenia .
Dowód : dokumentacja fotograficzna k. 121a,
akt małżeństwa k. 163,
zeznania świadkaK. S.k. 205 v – 206 ,
zeznania świadkaP. K.k. 206 ,
zeznania świadkaA. K.k. 206 v ,
zeznania świadkaJ. S.k. 206 v -207 ,
przesłuchanieK. C.k. 294 ,
przesłuchanieS. C.k. 294-295,
przesłuchanieL. K.k. 295,
przesłuchanieM. K. (2)k. 295,
przesłuchanieK. K. (1)k. 296,
przesłuchanieM. K. (1)k. 296
Sąd zważył, co następuje:
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów, których autentyczności i prawdziwości żadna ze stron nie kwestionowała oraz z zeznań świadków:K. S.,P. K.,A. K.,J. S.i z przesłuchania stron.
Sąd oparł się również na wnioskach opinii biegłego sądowegoZ. R., w szczególności opinii uzupełniającej z 14 lipca 2017 roku , która zawiera projekt wydzielenia działki zasiadywanej oznaczonej przez biegłego numerem 725/3 . Wnioski opinii nie były podważane przez żadną ze stron i stanowiły w zasadzie opis stanu zastanego, ponadto były zbieżne z materiałem fotograficznym złożonym do akt sprawy.
W istocie w niniejszej sprawie nie było elementów spornych , bowiem stanowisko wnioskodawców i uczestników było zgodne i sprowadzało się do uznania , że do zasiedzenia przedmiotowych nieruchomości doszło. RównieżGmina M.T., precyzując ostatecznie swoje stanowisko na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2017 roku , uznała za zasadny złożony przez wnioskodawców wniosek. Wcześniej uczestnik ten , jako jedyny argument przemawiający za oddaleniem wniosku , podnosił nieopłacanie przez wnioskodawców podatku od zasiadywanych nieruchomości.
Zatem rozważenia wymagała kwestia uznania czy wnioskodawcy i ich poprzednicy byli posiadaczami samoistnymi przedmiotowych nieruchomości oraz jeśli byli to czy posiadali nieruchomość w dobrej czy złej wierze.
Stosownie do treściart. 172 k.c.nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie następuje wtedy, gdy osoba nie będąca jej właścicielem posiada tę nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, gdy uzyskał posiadanie w dobrej wierze i lat trzydziestu, gdy uzyskał posiadanie w złej wierze. W myślart. 176§1 kcjeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania , obecny posiadacz może doliczyć do czasu , przez który sam posiada , czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze , czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy , gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści.
Zatem do skutecznego zasiedzenia nieruchomości konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek: stosownego ustawowego okresu posiadania oraz samoistnego posiadania.Natomiast występowanie dobrej lub złej wiary po stronie zasiadającego posiadacza nie stanowi przesłanki uzyskania własności, a wpływa jedynie na długość terminu zasiedzenia.
Pierwszą niezbędną przesłanką prowadzącą do nabycia własności w drodze zasiedzenia jest posiadanie samoistne. Posiadanie według prawa cywilnego jest szczególnym stanem faktycznym, który polega na faktycznym władztwie nad konkretną rzeczą (samą możność władania rzeczą). Przepisart. 336 k.c, rozróżnia dwie formy posiadania: samoistne i zależne. Stosownie do treści tego przepisu posiadaczem samoistnym jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel, posiadaczem zależnym zaś ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą.
Istotą posiadania zależnego w rozumieniu powyższego przepisu jest władztwo nad cudzą rzeczą w zakresie odpowiadającym prawu podmiotowemu – innemu niż własność – które posiadacz wykonuje, prawu podmiotowemu albo rzeczowemu, albo obligacyjnemu. Posiadanie zależne powstaje na ogół w wyniku wydania rzeczy na podstawie umowy o korzystanie z rzeczy, np. użytkowanie wieczyste, najem, użyczenie, zastaw, użytkowanie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 1977 r. II CR 304/77, OSNCP 7/78, poz.111).
Natomiast posiadanie samoistne (inaczej zwane właścicielskim), charakteryzuje się tym, że posiadacz włada rzeczą w takim zakresie, jak to czyni właściciel, wykorzystując taką faktyczną możliwość władania rzeczą, do jakiej jest uprawniony właściciel z mocyart. 140 k.c.
W realiach niniejszej sprawy wnioskodawcy i ich poprzednicy prawni niewątpliwie byli posiadaczami samoistnymi przedmiotowego gruntu. Zajmowali się nieruchomością jak właściciele , tj. dbali o porządek na posesji , utwardzili i wykonali podjazd do zabudowanej domem mieszkalnymdziałki (...)( obecnie właścicielami tych działek sąK.iM.małżonkowieK.na podstawie darowizny otrzymanej od poprzednich właścicieli , czyli wnioskodawców w 2014 i 2015 roku), modernizowali istniejące ogrodzenie, posadzili świerki , uprawiali warzywa. Należy przy tym pamiętać , że zarówno wnioskodawcy jak i ich bezpośredni poprzednicy pozostawali w słusznym przekonaniu , że zasiadywane grunty stanowią ich własność , bowiem od wielu lat nieruchomości te oraz grunty , które formalnie należały do nich były ogrodzone jednym płotem , którego posadowienie nie ulegało zmianie. W tej sytuacji fakt , że nie był opłacany podatek od zasiadywanych nieruchomości nie może stanowić wystarczającego argumentu przeciw zasiedzeniu gruntów, a jedynie może być podstawą do rozważenia dobrej lub złej wiary .
Powyższe ustalenia , oparte również na zgodnych twierdzeniach świadków , że wnioskodawcy i ich poprzednicy czuli i zachowywali się jak właściciele nieruchomości zasiadywanych stanowią pozytywną przesłankę podmiotową stwierdzenia samoistnego posiadania gruntów.
Oceniając status posiadacza w dobrej lub złej wierze , Sąd w pełni akceptuje utrwalony w orzecznictwie pogląd , że posiadaczem w złej wierze jest ten, kto wie albo wiedzieć powinien, że prawo własności nie przysługuje jemu, lecz innej osobie (Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13.01.2000r., II CKN 657/98, LEX nr 51060 oraz w postanowieniu z dnia 19.07.2000 r., II CKN 282/00, LEX nr 52565 ).
Według powszechnego w doktrynie i orzecznictwie stanowiska w dobrej wierze jest posiadacz , który pozostaje w błędnym , ale usprawiedliwionym okolicznościami przekonaniu , że przysługuje mu prawo własności. Takich okoliczności Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie. Przede wszystkim dla zasiadywanych nieruchomości prowadzona była księga wieczysta, a nadto świadczą o tym wyjaśnienia uczestnikaM. K. (1)według którego wnioskodawcy nie mieli pewności co do tytułu do przedmiotowego gruntu.
W tym miejscu wypada zaznaczyć , że zgodnie z akceptowanym stanowiskiem Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r. ( postanowienie w sprawie I CK 74/02 , Lex nr 141416) – uznanie przez samoistnego posiadacza prawa własności innej osoby oznacza tylko tyle , że nie jest on posiadaczem w dobrej wierze .
Zdaniem sądu wnioskodawcy są posiadaczami samoistnymi nieruchomości objętych wnioskiem w złej wierze nieprzerwanie od 1984 roku . Do okresu ich posiadania zaliczono okres posiadania ich poprzedników prawnych –L.iM.małżonkówK., którzy objęli przedmiot zasiedzenia w posiadanie w 1964 roku.
Mając na uwadze status prawny zasiadywanych nieruchomości , którego strony nie podważały , należy wskazać , że do 1 października 1990 roku obowiązywał absolutny zakaz nabywania w drodze zasiedzenia własności państwowych gruntów , budynków , który został zniesiony przez ustawę z dnia 28 lipca 1990 roku o zmianieustawy Kodeks cywilny. W myśl art. 10 ustawy , na poczet okresu zasiedzenia zalicza się okres posiadania nieruchomości państwowej sprzed 1 października 1990 roku , ale nie więcej niż połowę aktualnego okresu zasiedzenia.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy , że przedmiotowe nieruchomości znajdowały się w posiadaniuA.iM.małżonkówK.od 1936 do 1964 roku , następnie w posiadaniuL.iM.małżonkówK.od 1964 do 1986 roku ( od 1984 roku wspólnie z wnioskodawcami) , a od 1984 – w posiadaniu wnioskodawców. Mając na uwadze czas posiadania nieruchomości przed 1 października 1990 roku , doliczono do posiadania wnioskodawców 15 lat od dnia 1 października 1990 roku. W konsekwencji wnioskodawcy zasiedzielidziałki oznaczone numerami (...)z dniem 1 października 2005 roku .
Wobec powyższych ustaleń natury faktycznej, jak również prawnej Sąd doszedł do przekonania, iż zostały spełnione przesłanki określone w dyspozycjiart. 172 k.c.oraz176 k.c.i tym samym orzekł jak w punkcie I i II postanowienia .
Na marginesie należy zaznaczyć , że Sąd w pełni akceptuje pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 lutego 2002 r. I CKN 1093/99 , lex nr 53297 , iż potrzeba szczegółowego określenia powierzchni i granic nieruchomości wystąpi tylko wówczas , jeżeli Sąd uzna zasadność wniosku o stwierdzenie zasiedzenia. Taka potrzeba wystąpiła w niniejszej sprawie . W tym celu dopuszczony został dowód z opinii biegłego sądowegoZ. R., który sporządził uzupełniającą opinię w dniu 14 lipca 2017 roku wydzielając obszar zasiadywany .
Wydatkami w sprawie były wynagrodzenia biegłego sądowego w wysokościach 1.672,25 zł i 1.199,60 zł. Zaliczka , którą w toku postepowania uiścili wnioskodawcy w wysokości 1.000 zł została wykorzystana na wypłatę dla biegłego. O brakującej kwocie 1.871,85 zł sąd orzekł w punkcie III postanowienia , obciążając nią wnioskodawców .
O kosztach orzeczono na podstawieart. 520§1 k.p.c.