Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2652/16
Data wyroku: 2017-04-04 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: SSO A. Przybylska
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art.184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VIII U 2652/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 30.09.2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział I wŁ.po rozpatrzeniu wniosku z dnia 1.09.2016r. odmówiłJ. F.prawa do emerytury, uzasadniając, że zgodnie zart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2016 r. poz. 887) prawo do emerytury na warunkach określonych w art. 32 ustawy oraz par. 4 pkt 1 powołanego rozporządzenia, przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po 31.12.1948r., a przed 1.01.1969r. jeżeli spełni łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny 60 lat dla mężczyzn, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, albo złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem zakładu, na dochody budżetu państwa. W dniu wejścia w życie ustawy emerytalnej, tj. 1.01.1999r. osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 25 lat dla mężczyzn w tym okresie zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wykonywanego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy wynoszącym co najmniej 15 lat.
Zakład odmówił przyznania emerytury, ponieważ wnioskodawcanie udowodnił 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych do 01-01-1999r. Pozostałe warunki zostały spełnione.Na podstawie dowodów dołączonych do wniosku – uzyskanych w wyniku przeprowadzonego postępowania Zakład przyjął udowodnione okresy na dzień 01-01-1999 okresy nieskładkowe: 1 rok, 27 dni, okresy składkowe: 21 lat, 5 miesięcy, 27 dni, łącznie 22 lata, 6 miesięcy 24 dni stażu sumarycznego. Praca w szczególnych warunkach lub charakterze 18 lat, 1 miesiąc i 15 dni.
/decyzja – k. 49 plik II akt ZUS/
Odwołanie od w/w decyzji wniósłJ. F.w dniu 9.11.2016 r., wnioskując o ustalenie przez Sąd, że jego staż pracy w szczególnych warunkach wynosi 22 lata i 7 dni, dopuszczenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach rentowych, na okoliczności wskazane w uzasadnieniu oraz o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania ubezpieczonego na okoliczność stażu pracy w szczególnych warunkach wynoszącego 22 lata i 7 dni.
W uzasadnieniu wskazał, iż w decyzji organ rentowy ustalił, że jego okres pracy w szczególnych warunkach obejmował 18 lat, 1 miesiąc i 15 dni, w rzeczywistości zaś organ rentowy powinien ustalić, że okres ten wynosi 22 lata i 7 dni. Uwzględniając okresy:
- od 7.09.1973r. do 31.03.1982r. w zakładzie o nazwie Kombinat Budownictwa Mieszkaniowego P.W.(...)przekształcony z(...) Przedsiębiorstwa Budownictwa (...)jako spawacz
oraz
- od 19.04.1982r. do 30.09.1995r. wZakładach (...) Sp.z.o.o.wŁ.także na stanowisku spawacza. Wnioskodawca jednocześnie wskazuje na dokumenty potwierdzające swój staż pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, które znajdują się w aktach ZUS.
/odwołanie – k. 2-7/
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o oddalenie odwołania i wskazał, że zgodnie zart. 184 ust. 1-2 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( Dz. U. z 2016r., poz. 887) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W myśl art. 32 ust. 1. la w/w ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949r., będącym pracownikami, o których mowa wust. 2-3. zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. la. Przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się: 1)okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 199Ir. Wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949r. przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki:
1) osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn;
2) mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat mężczyzn z zastrzeżeniem art. 27a.
W dniu 01.09.2016r. PanJ. F.(ur. (...)) złożył wniosek przyznanie prawa do emerytury i akt sprawy wynika, że na dzień wejścia w życieustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tj. 01.01.1999r. wnioskodawca udowodnił staż pracy wynoszący 21 lat, 5 miesięcy. 27 dni okresów składkowych, 1 rok, 27 dni okresów nieskładkowych, łącznie 22 lata, 6 miesięcy, i 4 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Na wymagane 15 lat pracy w szczególnych warunkach został udowodniony okres: 18 lat, 1 miesiąc, 15 dni. Organ rentowy nie zaliczył do pracy w szczególnych warunkach okresu od 19.09.1980r. do 1.03.1982r. z tytułu zatrudnienia w Kombinacie Budownictwa Mieszkaniowego P.W.(...)ponieważ przedłożona dokumentacja potwierdza pracę na stanowisku montera instalacji sanitarnych, a stanowisko takie nie figuruje w zarządzeniu resortowym. Należało podkreślić, zdaniem organu rentowego,że przyczyną odmowy przyznania wnioskodawcy prawa do emerytury jest brak ogólnego stażu pracy, który na dzień 1.01.1999r. powinien wynosić 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych.
/odpowiedź na odwołanie – k.8/
Na rozprawie w dniu 7 marca 2017 r wnioskodawca reprezentowany przez pełnomocnika wskazał, że zaskarża decyzję w części dotyczącej przyjętego przez organ rentowy okresu pracy w warunkach szczególnych, wniósł o ustalenie tego stażu w wymiarze 22 lat i 7 dni,nie kwestionował okoliczności w postaci braku stażu sumarycznego 25 lat,podniósł, że w przyszłości wnioskodawca będzie ubiegał się o rekompensatę w związku ze stażem pracy w warunkach szczególnych, dlatego przyjęcie okresu pracy w szczególnych warunkach określonego przez organ rentowy jest dla niego krzywdzący. Wniósł także zasądzenie kosztów postępowania.
/e – prot. 00:01:10 – 00: 2:36/
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
J. F.urodził się w dniu (...), a w dniu 31.08.2016r. złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury.
/wniosek – k. 1 – 8 plik II akt ZUS/
Staż sumaryczny ubezpieczonego ustalony na dzień 1 stycznia 1999 r wynosi 22 lata 6 miesięcy 24 dni.
/notatka – k. 48 akt ZUS, okolicznośćbezsporna – przyznana przez wnioskodawcę/
Okres pracy w warunkach szczególnych przyjęty przez organ rentowy na potrzeby rozpoznania wniosku o emeryturę wynosi 18 lat 1 miesiąc 15 dni.
/okoliczność bezsporna wynikająca z decyzji/
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie wnioskodawcy nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa i jako takie podlega oddaleniu.
Należy zwrócić uwagę, że ubezpieczony wystąpił z wnioskiem do organu rentowego o emeryturę.
W myślart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2016 poz. 887), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku (art. 196 ustawy) osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz,
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Zaś ust. 2 w/w przepisu stanowi, że emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Zgodnie zart. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki: osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 65 lat (dla mężczyzn), oraz mają okres składkowyi nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat (dla mężczyzn).
Stosownie do treściart. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa wust. 2 – 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 pkt 1.
Według treści§ 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudniania” uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia. Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn;

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Powołany wykaz wskazuje wszystkie te prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego.
W świetle § 2 ust. 1 tegoż rozporządzenia oraz zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym powyższe okoliczności pracownik jest obowiązany udowodnić (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 grudnia 1997 r. II UKN 417/97– (...)i US(...)i wyrok Sądu Najwyższego z 15 listopada 2000 r. II UKN 39/00 Prok.i Prawo(...)).
Stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia okresy takiej pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według określonego wzoru, lub świadectwie pracy.
Wnioskodawca spełnia warunek co do wymaganego wieku, braku członkowska w OFE oraz stażu pracy w warunkach szczególnych, by uzyskać prawo do wcześniejszej emerytury.
Nie posiada natomiast wymaganego stażu sumarycznego – 25 lat, co nie było sporne między stronami i zostało przyznane przez wnioskodawcę, a zatem nie wymagało dowodu. (art. 229 kpc).
Zatem brak było podstaw do przyznania wnioskodawcy prawa do emerytury, o co wnosił przed organem rentowym.
Wnioskodawca, reprezentowany przez pełnomocnika sprecyzował, że zaskarża decyzję w części dotyczącej przyjętego przez organ rentowy okresu pracy w warunkach szczególnych, wniósł o ustalenie tego stażu w wymiarze 22 lat i 7 dni,nie kwestionował okoliczności w postaci braku stażu sumarycznego 25 lat,podniósł, że w przyszłości wnioskodawca będzie ubiegał się o rekompensatę w związku ze stażem pracy w warunkach szczególnych, dlatego przyjęcie okresu pracy w szczególnych warunkach określonego przez organ rentowy jest dla niego krzywdzący.
Trzeba wskazać, iż zgodnie z normąart. 83 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. 2016 poz. 963 t.j) organ rentowy wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Od decyzji takich, na podstawie art. 83 ust. 2 cyt. ustawy, przysługuje odwołanie do właściwego sądu.
Funkcja przepisu art. 83 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy sprowadza się do usunięcia stanu niepewności, który mógłby wystąpić w relacjach dotyczących ubezpieczeń społecznych. Cel tego przepisu jest zatem jasny. Tak więc, norma przyjęta w jego treści legitymuje odwołującego się do wystąpienia z żądaniem mającym na celu usunięcie tego stanu niepewności. Zakładając zatem, że w postępowaniu przed organami rentowymi posiłkowe zastosowanie przepisyKodeksu postępowania administracyjnego, przy uwzględnieniuart. 104 k.p.a., to należy przyjąć, że decyzją administracyjną jest jednostronna czynność posiadająca odpowiednią formę prawną i określająca konsekwencje stosowanej normy prawnej w odniesieniu do konkretnie oznaczonego adresata w sprawie indywidualnej. Istotnym elementem decyzji, jako przejawu woli organu administracyjnego, jest stanowcze rozstrzygnięcie sprawyobjętej wnioskiemwszczynającym postępowanie.
Inaczej mówiąc, decyzja administracyjna - zgodnie zart. 104 k.p.a.- rozstrzyga sprawę, co do jej istoty w granicach żądania określonego przez strony.
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca złożył w organie rentowym wniosek o emeryturę i tego dotyczy zaskarżona decyzja – odmowy prawa do emerytury.
Jednocześnie należy zauważyć, że postępowanie sądowe w sprawach dotyczących ubezpieczenia społecznego wszczynane jest w rezultacie odwołania wniesionego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ma więc ono charakter odwoławczy. Jego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem - w aspekcie formalnym i materialnym - decyzji wydanej przez organ rentowy na wniosek ubezpieczonego lub z urzędu. Jest zatem postępowaniem kontrolnym. Badanie owej legalności decyzji i orzekanie o niej jest możliwe tylko przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania decyzji. Mówiąc inaczej - o zasadności przyznania lub odmowy przyznania świadczenia decydują okoliczności istniejące w chwili ustalania do niego prawa. Postępowanie dowodowe przed sądem jest postępowaniem sprawdzającym, weryfikującym ustalenia dokonane przez organ rentowy.
Przedstawione rozważania opisują relację pomiędzy: żądaniem wniosku, przedmiotem rozpoznania w postępowaniu administracyjnym przed organem rentowym (zakończonym wydaniem decyzji) oraz postępowaniem sądowym (sprowadzającym się do badania jej legalności).
Zgodnie zart. 47714kpcSąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia. (§ 1).
W przypadku uwzględnienia odwołania sąd zmienia w całości lub w części zaskarżoną decyzję organu rentowego lub zaskarżone orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności i orzeka co do istoty sprawy.(§2)
Rację ma zatem organ rentowy, że ubezpieczony w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie spełnił jednego z ustawowych warunków nabycia opisanej emerytury w postaci stażu sumarycznego i było to bezsporne między stronami. Zatem brak było możliwości zmiany decyzji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy – a więc o prawie do emerytury.
Jednocześnie należy podnieść, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, sprowadzające się do twierdzenia, że ubezpieczony nie może uzyskać ustalenia przez sąd okresów ubezpieczenia dla celów ustalenia uprawnień z ubezpieczenia społecznego ani dowodów, które miałyby być wykorzystane w innym postępowaniu(por. między innymi uchwały Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2001 r., III CZP 46/01, OSNC 2002 Nr 7-8, poz. 85, z dnia 17 czerwca 1987 r., III PZP 19/87 OSNCP 1988 Nr 10, poz. 132 i z dnia 3 listopada 1994 r., I PZP 45/94 OSNAPiUS 1995 Nr 6, poz. 74 oraz wyroki z dnia 4 listopada 1971 r., I PR 344/71 OSNCP 1972 Nr 5, poz. 89, z dnia 1 grudnia 1983 r., I PRN 189/83, OSNCP 1984 Nr 7, poz. 121, z dnia 17 grudnia 1997 r., I PKN 434/97 OSNAPiUS 1998 Nr 21, poz. 627 i z dnia 23 lutego 1999 r., I PKN 597/98, OSNAPiUS 2000 Nr 8, poz. 301).
Nadto istota decyzji organu rentowego polega na rozstrzygnięciu o prawie do konkretnego świadczenia jako całości,a nie o poszczególnych elementach składających się na to prawo.Sąd stwierdzający spełnienie przez ubezpieczonego jednego lub więcej warunków powstania prawa do świadczenia nie orzeka o tym w sentencji wyroku, przy jednoczesnym oddaleniu odwołania ubezpieczonego od niekorzystnej dla niego decyzji organu rentowego. Skoro wyrok sądu, podobnie jak decyzja organu rentowego, ma rozstrzygać o prawie do konkretnego świadczenia jako całości, to tym samym sąd, przyznając prawo do świadczenia, ma obowiązek ustalić wszystkie niezbędne warunki, nawet gdy organ rentowy w decyzji negatywnie ocenił tylko niektóre z nich, bez rozpoznania pozostałych (zob. wyrok SN z dnia 7 marca 2006 r., I UK 195/05, OSNPUSiSP 2007, nr 3-4, poz. 55; postanowienie SN z dnia 5 września 2008 r., II UK 104/08, LEX nr 658183; wyrok SA w Szczecinie z dnia 6 kwietnia 2011 r., III AUa 621/10, LEX nr 1213824).
Trzeba podkreślić, że aktualny wniosek ubezpieczonego zmierzał do ustalenia stażu pracy w warunkach szczególnych w większym rozmiarze, niż przyjął to organ rentowy, w celu dochodzenia w przyszłości innego roszczenia w postaci rekompensaty, co w świetle cytowanego orzecznictwa jest niedopuszczalne, bowiem Sąd nie mógłby jednocześnie rozstrzygnąć co do istoty sprawy, zgodnie z treściąart. 477zez. 14 § 2 kpc, a więc o prawie do emerytury, bowiem wnioskodawca nie spełniał wymaganych warunków stażu ogólnego, a przyjęty przez organ rentowy okres pracy w szczególnych warunkach był wystarczający do przyznania tego świadczenia.
Sąd zatem oddalił wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z zeznań wnioskodawcy na okoliczność pracy w warunkach szczególnych, jako nieistotny dla rozstrzygnięcia.
Pełnomocnik wnioskodawcy nie zgłosił zastrzeżeń w trybieart. 162 kpc.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c., oddalił odwołanie.
Powyższe rozstrzygnięcie nie pozbawia wnioskodawcy prawa do wystąpienia z nowym wnioskiem do organu rentowego, o inne świadczenie, gdzie będzie mógł na nowo dowodzić długości okresu pracy w warunkach szczególnych, jako jednej z przesłanek do nabycia konkretnego świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

ZARZĄDZENIE
odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi wnioskodawcy.