Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1764/16
Data wyroku: 2016-12-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Torbus, Gabriela Pietrzyk-Cyrbus, Ewelina Kocurek-Grabowska

Sygn. akt III AUa 1764/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 grudnia 2016 r.
Sąd Apelacyjny w KatowicachIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Gabriela Pietrzyk - Cyrbus (spr.)

Sędziowie

SSA Ewelina Kocurek - Grabowska
SSO del. Beata Torbus

Protokolant

Beata Kłosek

po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaE. O.(E. O.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji ubezpieczonegoE. O.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach z dnia 18 lipca 2016r. sygn. akt X U 1725/15

oddala apelację.
/-/SSA E.Kocurek-Grabowska /-/SSA G.Pietrzyk-Cyrbus /-/SSO del. B.Torbus

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 1764/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 28 sierpnia 2015r. Zakład Ubezpieczeń SpołecznychOddział wR.odmówił przyznaniaE. O.prawado emerytury na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2015r.,poz. 748 ze zm.) oraz na podstawie przepisówrozporządzenia Rady Ministrówz dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43ze zm.), gdyż nie wykazał on 25-letniego stażu pracy na dzień 1 stycznia 1999r.
E. O.w odwołaniu od decyzji wniósł o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury, podnosząc, iż spełnia warunki do przyznania tego świadczenia.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 18 lipca 2016r. oddalił odwołanie.
Sąd I instancji ustalił, iżE. O.,ur. (...), wykazał przed organem rentowym łączny staż pracy na dzień 1 stycznia 1999r. w wymiarze21 lat, 7 miesięcy i 26 dni, w tym 17 lat, 10 miesięcy i 3 dni pracy wykonywanejw warunkach szczególnych. Organ rentowy nie zaliczył do ogólnego stażu pracy okresu nauki w(...) Szkole Zawodowej KWK (...), wobec braku umowy o naukę zawodu, a nadto wskazał, iż okres ten częściowo pokrywa sięz już zaliczonym okresem pracy w gospodarstwie rolnym od 29 maja 1971r.do 31 maja 1973r.; nie uwzględnił nadto okresu prowadzenia działalności gospodarczej od 1996r. wobec nieopłacania składek i okresu opieki nad dzieckiemw czasie pobierania renty.
W dalszej kolejności Sąd Okręgowy wskazał, iż ubezpieczony przedstawił pismo z informacją o zawieraniu umów o naukę w(...) Szkole Zawodowej,a w oparciu o zeznania świadkaA. D.ustalił, że nauka trwała trzy lata, przy czym, w każdym tygodniu nauki były dwa dni praktyki w kopalni,a w pozostałym okresie zajęcia teoretyczne w szkole. Kopalnia zapewniała uczniom posiłki regeneracyjne, umundurowanie, ubrania robocze, bilety miesięczneoraz stypendium.
Sąd I instancji ustalił nadto, iż ubezpieczony od 10 kwietnia 1991r.był uprawniony do renty inwalidzkiej III grupy, a zawodowo pracował w okresieod 1 października 1992r. do 20 lipca 1994r., tj. do dnia porodu córkiJ., po czym, zajmował się opieką nad nią oraz jej rehabilitacją. Od 1 czerwca 1996r. ubezpieczony rozpoczął wraz z żoną prowadzenie działalności gospodarczej, przy czym, jako rencista, nie wystąpił o objęcie go ubezpieczeniem społecznym z tego tytułu.
W rozważaniach prawnych Sąd Okręgowy odniósł się do treściart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2015r., poz. 748 ze zm.), zgodnie z którym ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emeryturapo osiągnięciu wieku 60 lat dla mężczyzny, jeżeli w dniu wejścia w życieustawy, czyli 1 stycznia 1991r., osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w wymiarze 15 lat oraz okres składkowyi nieskładkowy w wymiarze co najmniej 25 lat dla mężczyzny, a ponadtonie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego.
Sąd I instancji wskazał, że okoliczność sporną w sprawie stanowił wymiar okresów składkowych i nieskładkowych ubezpieczonego.
Sąd ten przywołał treść art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem 15 listopada 1991r. okresy zatrudnienia młodocianych na obszarze Państwa Polskiego na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1975r.
Ubezpieczony był uczniem(...) Szkoły ZawodowejprzyKWK (...)w latach od 1970 do 1973. Organizację szkolnictwa zawodowegow tym czasie regulowały przepisyustawy z dnia 11 marca 1932r. o ustroju szkolnictwaoraz uchwała nr 448 Prezydium Rządu z dnia 21 czerwca 1951r. o ustroju szkolnictwa zawodowego. Osoby, które uczęszczały do szkół zawodowych zarówno przed 1951r., jak i po tej dacie, były uczniami, a zatrudnianie młodocianych nie może być mylone z praktyką zawodową uczniów. Sąd Okręgowy wskazał, iż przedłożone przez ubezpieczonego pismo Powiatowego Zespołu Szkół wL.jest niezgodne z obowiązującymi przepisami w zakresie nauki w szkole zawodowej, a on sam zawierał nie umowę o praktyczną naukę zawodu, a umowę stypendialną.
W dalszej kolejności Sąd I instancji odniósł się do prowadzonejprzez ubezpieczonego działalności gospodarczej i wskazał, iż zgodnie z treściąart. 6 ust. 1 pkt 14a ustawy emerytalnej, za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem 1 listopada 1991r. okresy pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarze Państwa Polskiego objętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i okresy kontynuowania tego ubezpieczenia, za które opłacono składkęna to ubezpieczenie lub w których występowało zwolnienie od opłacania składki. Ubezpieczony nie był objęty obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, zgodnie bowiem z treściąart. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin, ubezpieczeniu nie podlegają osoby prowadzące działalność, które mają ustalone prawo do emerytury lub renty, chyba, że zgłoszą wniosek o objęcie ubezpieczeniem. Ubezpieczony z tej możliwości nie skorzystał i nie odprowadzał składekna ubezpieczenia społeczne, a w konsekwencji, okres ten nie może być uznanyza okres składkowy.
Odnośnie okresu opieki nad dzieckiem, Sąd Okręgowy zważył, iż zgodniez art. 7 pkt 5a ustawy emerytalnej, okresami nieskładkowymi są przypadająceprzed dniem nabycia prawa do emerytury lub renty okresy niewykonywania pracyz powodu opieki nad dzieckiem w wieku do 4 lat, w granicach do 3 lat na każde dziecko. Ubezpieczony, będąc na rencie inwalidzkiej III grupy, zatrudniony byłna umowę o pracę i zrezygnował z niej po urodzeniu się córki, nad którą przejął opiekę. Wobec tego, okres ten - od 20 lipca 1994r. do 19 lipca 1997r. - podlegał zaliczeniu do stażu pracy, co jednak spowodowało jego zwiększenie do 24 lat,7 miesięcy i 26 dni, zamiast wymaganych 25 lat.
Wobec powyższego, Sąd Okręgowy oddalił odwołanie - na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.

Apelację od wyroku wniósł ubezpieczony.
E. O.zaskarżył wyrok w części dotyczącej niezaliczeniado ogólnego stażu ubezpieczeniowego:

1
okresu nauki zawodu w(...) Szkole (...)od 1 września 1970r. do 29 maja 1971r.,

2
okresu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 1 czerwca 1996r. do 31 grudnia 1998r., który to okres nie był objęty obowiązkiem ustawowym podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu.

Apelujący zarzucił wyrokowi:

1
naruszenieart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw związku z błędnymi ustaleniami faktycznymi, polegającymi na przyjęciu przez Sąd I instancji, że ubezpieczony nie wykazał wymaganych w/w przepisem prawa 25 lat okresów składkowychi nieskładkowych;

2
naruszenie przepisów postępowania, a toart. 233 k.p.c., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegającej na uznaniu, że ubezpieczony nie był zatrudniony przez zakład pracy w okresie nauki w szkole zawodowej oraz nieuznaniu okresu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie,gdy, jako rencista, nie miał obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie społeczne.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie do stażu pracy spornych okresów, a w razienieuwzględnienia żądania, uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.
Rozpoznając apelację ubezpieczonego, Sąd Apelacyjny ustalił i zważył,co następuje.
ApelacjaE. O., zmierzająca do wzruszenia zaskarżonego wyroku, nie zasługuje na uwzględnienie.
Wnioski, jakie z zebranego materiału dowodowego wyciągnął Sąd Okręgowy, są zgodne z obowiązującym stanem prawnym, a Sąd Apelacyjny w pełni je podziela. Nie budzi wątpliwości Sądu Apelacyjnego trafność rozstrzygnięcia, ani dokonana subsumcja do obowiązujących przepisów prawa w zakresie ustalania uprawnieńdo emerytury w obniżonym wieku.
Należy tu wskazać, iż Sąd Apelacyjny aprobuje stanowisko Sądu Najwyższego, zawarte w postanowieniu z dnia 22 kwietnia 1997r., wydanym do sprawyII UKN 61/97, zam. OSNP 1998/3/104, zgodnie z którym, jeżeli uzasadnienie orzeczenia pierwszoinstancyjnego, sporządzonego zgodnie z wymaganiamiart. 328 § 2 k.p.c., spotyka się z pełną akceptacją sądu drugiej instancji, to wystarczy, że da on temu wyraz w treści uzasadnienia swego orzeczenia, bez powtarzania szczegółowych ustaleń faktycznych i wnioskowań prawniczych zawartychw motywach zaskarżonego orzeczenia.
Wypada jedynie wskazać, iżE. O., składając w organie rentowym wniosek o przyznanie prawa do emerytury w obniżonym wieku,nie wykazał stosownymi dokumentami faktu posiadania stażu ubezpieczeniowegow wymiarze 25 lat na dzień 1 stycznia 1999r.
Wykazywany przez niego przed Sądem I instancji okres nauki w(...) Szkole Zawodowej KWK (...)od 1 września 1970r. do 28 maja 1971r. (pozostały okres nauki, przypadający na czasookres od 29 maja 1971r. do 31 maja 1973r. został uwzględniony w ogólnym stażu, jako praca w gospodarstwie rolnym), prawidłowo nie został zaliczony do stażu pracy, jako okres składkowy. Argumenty podnoszone przez ubezpieczonego w tym zakresie nie mogły zostać uwzględnione. Warunkiem zaliczenia spornego okresu do stażu pracy było ustalenie, że odpowiada on desygnatowi definicji zawartej w treściart. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2016r., poz. 887 ze zm.), zgodnie z którym za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem 15 listopada 1991r. zatrudnienie młodocianych na obszarze Państwa Polskiego na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1975r.
Czas nauki ubezpieczonego przypadał na okres obowiązywaniaustawy z dnia2 lipca 1958r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy(Dz. U. z 1958r. nr 45 poz. 226), zaś w zakresie organizacji szkolnictwa -ustawyo rozwoju systemu oświaty i wychowania z dnia 15 lipca 1961r.(Dz. U. nr 32poz. 160), a nie przepisówustawy z dnia 11 marca 1932r. o ustroju szkolnictwa(uchylonej powołaną wyżej ustawą) - jak to wskazał Sąd Okręgowy. Nie zmieniato jednak faktu, że ubezpieczony nie był pracownikiem młodocianym. Do takiego uznania nie wystarczy fakt pobierania stypendium, posiadania prawa do przywilejów związanych z nauką w szkole należącej do resortu górnictwa, czy odbywanie praktyk zawodowych.
Ubezpieczony w spornym okresie nie uczęszczał do szkoły zawodowejdla pracujących, nie zawarł umowy o naukę zawodu i nie wykonywał zatrudnienia,jak pracownik młodociany, jednocześnie ucząc się w szkole utworzonej mocą uchwały nr 448 Prezydium Rządu z dnia 21 czerwca 1951r. o ustroju szkolnictwa zawodowego.
W tej sytuacji, powyższy okres żadną miarą nie może być uwzględniony do stażu pracy. Podobna uwaga odnosi się do okresu wykonywania działalności gospodarczej w czasie przypadającym na pobieranie renty inwalidzkiej.
Ubezpieczony faktycznie był zwolniony z obowiązku opłacania składekna ubezpieczenie społeczne, gdyż takie prawo dawała mu regulacja zawarta w treściart. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976r. o ubezpieczeniu społecznymosób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin(tekst jednolity:Dz. U. z 1989r. nr 46, poz. 250 ze zm.), jednakże miał prawo do zgłoszenia wnioskuo objęcie takim ubezpieczeniem. Z faktu, że nie złożył stosownego wniosku,ani też nie podjął jakichkolwiek działań związanych z uzyskaniem statusu osoby ubezpieczonej, nie może w chwili obecnej wywodzić dla siebie pozytywnych skutków prawnych w sferze związanej z ubezpieczeniami społecznymi. Poprzez fakt ustawowego istnienia możliwości objęcia ubezpieczeniem społecznym w spornym okresie Sąd Apelacyjny nie upatruje luki prawnej, jak to sugeruje odwołującyw swojej apelacji. Z koleiart. 7 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychzawiera wyczerpujący katalog okresów nieskładkowych; próżno w nim doszukać się okresów pobierania renty inwalidzkiej, bądź renty z tytułu niezdolności do pracy.
Sąd Apelacyjny nie neguje natomiast możliwości doliczenia do wykazanegojuż skutecznie stażu pracy okresu opieki nad dzieckiem - w trybie art. 7 pkt 5a cytowanej ustawy - w wymiarze 3 lat. Jest to jednakże okres niewystarczającydo wykazania 25 lat stażu pracy, wobec wykazanego dotychczas okresu 21 lat,7 miesięcy i 26 dni.
Reasumując - Sąd Apelacyjny w pełni podziela stanowisko Sądu Okręgowego, iżE. O.nie spełnił przesłanek niezbędnych do nabycia prawado emerytury, o których mowa wart. 184 ust. 1 i 2w związku zart. 32 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychi w związku z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Uwzględniając powyższe uwagi, Sąd Apelacyjny nie znalazł żadnych podstaw prawnych do zmiany zaskarżonego orzeczenia i po myśliart. 385 k.p.c.orzekło oddaleniu apelacji, uznając ją za bezzasadną.
/-/SSA E.Kocurek-Grabowska /-/SSA G.Pietrzyk-Cyrbus /-/SSO del. B.Torbus

Sędzia Przewodniczący Sędzia
JR