Sąd Rejonowy w Słupsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 159/14
Data wyroku: 2017-10-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Nowicka

Sygn. akt I C 159/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 października 2017r.

Sąd Rejonowy w Słupsku I Wydział Cywilny
w składzie następującym :
Przewodniczący: SSR Barbara Nowicka
Protokolant: starszy sekretarz sąd.E. B.
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 października 2017 r. wS.sprawy

z powództwaB. M.

przeciwkoMiastuS.
o zapłatę

I
oddala powództwo;

II
nie obciąża powódki kosztami procesu.

Sygn. akt I C 159/14

UZASADNIENIE
PowódkaB. M.wniosła w pozwie wniesionym w dniu 27.01.2014 r. o zasądzenie od pozwanego(...) Państwowym Spółki AkcyjnejwW.kwoty 13.502,33 zł z odsetkami ustawowymi tytułem zadośćuczynienia, kosztów opieki, leczenia i dojazdów do placówek medycznych, będących następstwem zdarzenia z dnia 25.08.2011 r. przyulicy (...)wS..
Na uzasadnienie powódka wskazała, iż w dniu 25.08.2011r. naul. (...)wS.potknęła się na uszkodzonej nawierzchni jezdni, w wyniku czego upadła, doznając złamania nasady dalszej kości promieniowej prawej. Zmuszona była do poddania się zabiegowi repozycji kończyny oraz utrzymania unieruchomienia kończyny przez 6 tygodni. Powódka potrzebowała opieki przez okres 42 dni, w wymiarze 4 godzin dziennie, a następnie przez okres kolejnych 2 tygodni w wymiarze 2 godzin dziennie, przy przyjęciu stawki godzinowej 7,- zł. Powódka zmuszona była zakupić lekarstwa oraz ponieść koszty dojazdów do placówek medycznych.
Powódka wywodziła, iż w akcie notarialnym umowy sprzedaży nieruchomości gruntowej z 09.04.2009r. została ustanowiona służebność gruntowa, polegająca na prawie przejazdu i przechodu przezdziałkę nr (...), objętą KW nr(...). Powołała się na wyrok Sądu Najwyższego, z którego wynikało, iż obowiązek utrzymania urządzeń potrzebnych do wykonania służebności drogi koniecznej, w braku odmiennej umowy, obejmuje swoim zakresem zarówno obowiązek wybudowania odpowiednich urządzeń, jeśli są potrzebne (utwardzenie drogi), jak i późniejsze utrzymywanie ich w należytym stanie.
W piśmie procesowym z dnia 5.05.2014 r. pozwany(...) Państwowe Spółka AkcyjnawW., podniósł brak legitymacji biernej w niniejszej sprawie i wniósł o wezwanie do udziału w sprawie w charakterze pozwanego (w jego miejsce) Wspólnoty Mieszkaniowej wS.przyulicy (...). Zarzucił, iż właścicielemdziałek nr (...), zbudowanych budynkiem mieszkalnym położonym wS.przyul. (...), jest Gmina MiejskaS., właścicielami wyodrębnionych lokali mieszkalnych umiejscowionych w budynku są osoby fizyczne, zaś użytkownikami wieczystymi gruntu są(...) S.A.w udziale(...), w pozostałym zakresie użytkownikami wieczystymi gruntu są właściciele wyodrębnionych lokali mieszkalnych.
Postanowieniem z dnia 11.08.2014 r. Sąd wezwał na podstawieart. 194 § 1 kpcdo udziału w sprawie w charakterze pozwanego Wspólnotę Mieszkaniową przyulicy (...)wS..
W odpowiedzi na pozew dopozwany Wspólnota Mieszkaniowa przyulicy (...)wS.wniósł o wezwanie do udziału w sprawie ubezpieczyciela Wspólnoty Mieszkaniowej tj.Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wŁ.. Zarzucił, iż nie jest właścicielem drogi położonej nadziałce (...)obr. 10 (dawnadziałka (...)), ani też jedynym korzystającym z niej.
Pozwana Wspólnota w piśmie procesowym z dnia 18.11.2014 r. wskazała, iż nie wyraża zgody na wstąpienie w miejsce pozwanego(...) Państwowych Spółki AkcyjnejwW..
W piśmie procesowym z dnia 9.01.2015 r. Wspólnota podtrzymała wniosek o zawiadomienie w trybieart. 84 § 1 kpc(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wŁ..
Postanowieniem z dnia 14.01.2015 r. Sąd uwzględnił wniosek pozwanej Wspólnoty i postanowił zawiadomić o toczącym się procesie(...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wŁ..
W piśmie procesowym z dnia 3.03.2015 r.(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wŁ.zgłosił swój udział w sprawie w charakterze interwenienta ubocznego po stronie pozwanej Wspólnoty.
W odpowiedzi na zobowiązanie Sądu pełnomocnik powódki wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia nr działki, na której doszło do wypadku zgodnie z przebiegiem granic na dzień 25.08.2011 r. oraz wskazanie nr KW dla przedmiotowej działki.
Postanowieniem z dnia 10.06.2015 r. Sąd uwzględnił wniosek powódki i dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu geodezji.
W opinii biegły ustalił, iż działka na której doszło do zdarzenia jest własnościąGminy M.S..
Interwenient uboczny(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wŁ.oraz pozwani(...) Państwowe Spółka Akcyjnaz siedzibą wŁ.i Wspólnota Mieszkaniowa przyulicy (...)wS.wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie na ich rzecz od powódki zwrotu kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W piśmie procesowym z dnia 18.01.2016 r. pełnomocnik powódki wniósł o wezwanie do udziału w sprawie w charakterze pozwanego Gminy MiejskiejS.oraz o nieobciążanie powódki kosztami na rzecz pozwanych i interwenienta ubocznego na podstawieart. 102 kpc. Argumentował, iż dopiero po przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego sądowego został ustalony właściwy numer działki, na której doszło do zdarzenia z dnia 25.08.2011 r. Postępowanie strony powodowej nie było zatem niewłaściwe i zawinione oraz nie miało charakteru niesumienności. Wskazał, iż Sąd powinien ocenić niniejszą sprawę zarówno poprzez pryzmat zasad współżycia społecznego jak i stanu majątkowego i sytuacji życiowej powódki.
Na rozprawie dnia 08.04.2016r. strona powodowa sprecyzowała, iż wnosi o wezwanie do udziału w sprawie w charakterze pozwanegoGminę M.S.w miejsce dotychczasowych pozwanych. Pozwani oraz interwenient uboczny wyrazili na powyższe zgodę, wnosząc o zasądzenie od powódki kosztów procesu na podstawieart. 194 § 2 zd.2 kpc.
Postanowieniem z dnia 8.04.2016 r. Sąd uwzględnił wniosek powódki i wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanego Gminę MiejskąS..
Postanowieniem z dnia 22.06.2016r. zwolniono pozwanych(...) S.A., Wspólnotę Mieszkaniową 1b, 1c wS.oraz interwenienta ubocznego po stronie pozwanej od udziału w sprawie, zasądzając od powódki na rzecz każdego ze zwolnionych podmiotów kwoty po 217,- zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
W odpowiedzi na pozew pozwany MiastoS.zakwestionowała swoją legitymację bierną w niniejszym procesie wskazując, iż działka na której doszło o zdarzenia oddana została w użytkowanie wieczyste oraz wniosła o ponowne dopuszczenie dowodu z opinii biegłego geodety w zakresie określenia miejsca zdarzenia.
Na podstawie załączonej do pozwu dokumentacji zdjęciowej, na której w pozwie wskazano miejsce upadku powódki, biegły geodeta stwierdził, iż miejsce zdarzenia znajduje się przed polbrukiem nadziałce (...), a więc na ówczesnejdziałce (...)w obrębie 10 MiastaS., dla które prowadzona jest KW nr(...).
Pozwany MiastoS.wskazał, że działka ta od 2010 roku jest w całości własnością osób trzecich, a służebność gruntowa przejazdu wykorzystywana jest przez użytkowników wieczystych nieruchomości oznaczonej wKW (...). Wobec zaś oddania tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste, uprawnienia bierne i czynne, w tym obowiązek utrzymania drogi koniecznej, obciążały użytkowników wieczystych.
W piśmie z dnia 06.12.2016r. pełnomocnik powódki oświadczył, że na podstawieart. 88 § 1 kcw zw. zart. 84 kc, uchyla się od oświadczenia pełnomocnika substytucyjnego, złożonego na rozprawie w dniu 22.06.2016r., w zakresie wyrażenia zgody na wstąpienieGminy M.S.w miejsce dotychczasowych pozwanych oraz zwolnienie ich od udziału w sprawie. Wskazał, że do zdarzenia doszło na granicy kilku działek, na pierwszych oględzinach powódka wskazała inne, niż na drugich oględzinach, miejsce zdarzenia. Złożone na rozprawie oświadczenie o zwolnieniu dotychczasowych pozwanych zostało przez pełnomocnika powódki złożone pod wpływem błędu, który został wywołany przez samą powódkę, jak również działając wbrew woli pełnomocnika głównego.
W odpowiedzi na oświadczenie strony powodowej, pozwany MiastoS.w piśmie z dnia 23.12.2016r. zakwestionował skuteczność złożonego oświadczenia, wskazując, że wniosek o dopozwanie Gminy pochodził od pełnomocnika głównego, a nie substytucyjnego. Oświadczenie to było składane innemu podmiotowi, błąd został wywołany przez powódkę, w tym samym nie ma możliwości zastosowaniaart. 84 kc.Cofnięcie zaś oświadczenia procesowego możliwe jest tylko do czasu, gdy wywoła określone skutki procesowe, zaś skutkiem procesowym złotego wniosku było postanowienie o wezwaniu do udziału w sprawie MiastaS..
Strona powodowa w piśmie z 31.01.2017r. wskazała, iż odwołanie oświadczenia procesowego może nastąpić do czasu, w którym nie osiągnie skutku w postaci orzeczenia kończącego postępowanie. Oświadczenia powódki nie należy traktować jako cofnięcia powództwa wobec MiastaS..
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Umową zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 09.04.2009r.(...) Państwowe S.A.wW.sprzedałyA.iS. A.prawo użytkowania wieczystegodziałek nr (...), położonych wS., przyul. (...)oraz prawo własności wniesionych na gruncie budynków.
Dla nieruchomości założonoksięgę wieczystą KW nr (...)oraz ustanowiono i wpisano w dziale III księgi wieczystej służebności przejazdu i przechodu na rzecz każdoczesnych użytkowników wieczystych lub właścicieli nieruchomości sąsiedniej, objętej KW nr(...).
W dniu 15.01.2010r. Gmina MiejskaS.sprzedała na mocy umowy w formie aktu notarialnegoA.iS. A.(dotychczasowym użytkownikom wieczystym)działki nr (...).
dowód: akt notarialny z dnia 09.04.2009r. /k.121-123 akt/, umowa sprzedaży z 15.01.2010r. w aktach KW nr 94355.
Działki gruntu o nr ewidencyjnym 341/1, 341/2, 30/52 oraz 30/55, położone wS.przyulicy (...), zostały połączone w lipcu 2010r. i powstaładziałka nr (...), stanowiąca własnośćA.iS. A..
Na podstawie decyzji z dnia 20.02.2014r.działka nr (...)uległa podziałowi nadziałki nr (...), adziałka nr (...)przeszła na własność MiastaS..
dowód: pismo Urzędu Miejskiego wS.z 14.07.2017r. wraz z uproszczonym wypisem z rejestru gruntów /k. 600-601/.
Księga wieczysta nr (...)prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Słupsku dla nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkiem mieszkalnym, przyul. (...). Właścicielką gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste jest Gmina MiejskaS.. W budynku wyodrębniono własność lokali, których właściciele tworzą wspólnotę mieszkaniową. Z własnością lokali związany jest udział we współużytkowaniu wieczystym gruntu oraz współwłasności części wspólnych budynku. Jednym z członków Wspólnoty jest(...) S.A., posiadającym udział w 212/10000 części we współużytkowaniu wieczystym oraz własności budynku.
dowód: odpis zksięgi wieczystej KW nr (...)/k. 607-618 akt/.
W dniu 25.08.2011r. naul. (...)wS.B. M.potknęła się na uszkodzonej nawierzchni jezdni, w wyniku czego upadła, doznając złamania nasady dalszej kości promieniowej prawej. Zmuszona była do poddania się zabiegowi repozycji kończyny oraz utrzymania unieruchomienia kończyny przez 6 tygodni.
Miejsce, w którym doszło do zdarzenia znajduje się na nieruchomości oznaczonej w dniu zdarzenia jakodziałka nr (...)(do lipca 2010 roku jakodziałka nr (...)), stanowiącej własnośćA.iS. A., na której ustanowiono służebność przejazdu i przechodu na rzecz każdoczesnych użytkowników wieczystych lub właścicieli nieruchomości sąsiedniej, objętej KW nr(...).
dowód: zeznania powódkiB. M./k. 588 akt/, wydruk fotografii na k. 123 akt, oględziny miejsca zdarzenia stwierdzone protokołem z dnia 05.09.2016r. /k. 496-498/, opinia biegłego sądowego z zakresu geodezjiP. J./k. 517 akt/, karty informacyjne leczenia szpitalnego, historia choroby na k. 135-150 akt/.
Sąd zważył co następuje:
Powództwo podlegało oddaleniu.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymagało, iż zgodnie z ukształtowanymi zasadami, regulującymi odpowiedzialność odszkodowawczą, dla powstania tej odpowiedzialności niezbędnym jest wykazanie trzech przesłanek, występujących łącznie: musi zaistnieć zdarzenie, z którym system prawny łączy czyjś obowiązek naprawienia szkody, musi powstać szkoda, zaś pomiędzy zdarzeniem a szkodą musi istnieć nadto związek przyczynowy.
W niniejszej sprawie sporną była legitymacja bierna strony pozwanej. Oznaczenie pozwanego w niniejszej sprawie było przez stronę powodową kilkakrotnie zmieniane, czego wynikiem były podmiotowe przekształcenia procesu w trybieart. 194 kpc. Na skutek ostatniego z nich do udziału w sprawie została wezwana w charakterze pozwanego Gmina MiejskaS., zaś dotychczasowi pozwani zostali zwolnieni od udziału w sprawie.
Stosownie do poglądu prezentowanego w doktrynie i orzecznictwie, w przypadku gdy dojdzie do zmiany podmiotowej, o jakiej mowa wart. 194 § 2 kpc, nie jest wymagane umorzenie postępowania w stosunku do dotychczasowego pozwanego, wystarczające jest wydanie postanowienia zwalniającego dotychczasowego pozwanego z udziału w sprawie. Na postanowienie to, jako niekończące postępowania w sprawie nie przysługuje zażalenie (vide: wyrok SN z 12.03.1982r., IV PR 5/82, OSPiKA 1982, z.11, poz. 204, oraz(por. komentarz do art. 194 kpc, Małgorzata Manowska,LEX, ).
Sąd zważył, że strona powodowa następnie oświadczyła na podstawieart. 88 § 1 kcw zw. zart. 84 kc, że uchyla się od oświadczenia pełnomocnika substytucyjnego, złożonego na rozprawie w dniu 22.06.2016r., w zakresie wyrażenia zgody na wstąpienieGminy M.S.w miejsce dotychczasowych pozwanych oraz zwolnienie ich od udziału w sprawie. Wskazała, że do zdarzenia doszło na granicy kilku działek, na pierwszych oględzinach powódka wskazała inne, niż na drugich oględzinach, miejsce zdarzenia. Złożone na rozprawie oświadczenie o zwolnieniu dotychczasowych pozwanych zostało przez pełnomocnika substytucyjnego powódki złożone pod wpływem błędu, który został wywołany przez samą powódkę, jak również działając wbrew woli pełnomocnika głównego. Zaznaczyła przy tym, że nie oznacza to cofnięcia powództwa w stosunku do dopozwanej Gminy.
W ocenie Sądu oświadczenie to nie mogło być jednak skutecznym.
W judykaturze utrwaliło się stanowisko o istnieniu cezury czasowej wyznaczającej możliwość odwoływania przez strony procesowych oświadczeń woli. Decydujące znaczenie mają przepisy prawa procesowego. W uzasadnieniu wyroków Sądu Najwyższego z dnia 19.03.2002r., IV CKN 917/00 i z dnia 20.01.2004r. II CK 80/06 przyjęto, że kwestia dopuszczalności odwoływania procesowych oświadczeń woli winna być rozważana z punktu widzenia określonych skutków procesowych, jakie może kreować w zindywidualizowanym postępowaniu procesowe oświadczenie woli określonego typu. W odniesieniu do czynności procesowej obejmującej cofnięcie pozwu i zrzeczenie się roszczenia, taką cezurę dopuszczalności jej skutecznego odwołania powinno stanowić wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania.
Rozważając dopuszczalność odwołania oświadczenia o wyrażeniu zgody na zwolnienie od udziału w sprawie dotychczasowych pozwanych Sąd zważył, że postanowienie o wezwaniu do udziału w sprawie w charakterze pozwanego nowego podmiotu mogło być uchylone lub zmienione tylko do chwili wywarcia przez nie skutku, tj. do chwili doręczenia go dopozwanemu. Wstąpienie dopozwanego w miejsce pozwanego następuje ex lege z chwilą złożenia ostatniego oświadczenia woli, zwolnienie pierwotnie pozwanego od udziału w sprawie następuje ex lege z chwilą wstąpienia dopozwanego w miejsce pozwanego. Sąd nie ma obowiązku wydać w tej kwestii orzeczenia, zatem orzeczenie z dnia 22.06.2016 r. miało charakter jedynie deklaratoryjny i porządkowy. Zwolnienie od udziału w sprawie dotychczasowych pozwanych nastąpiło z mocy prawa z chwilą wyrażenia zgody wszystkich dotychczasowych stron.
W doktrynie wskazuje się, że podmioty, które wyraziły zgodę na zwolnienie pozwanego od udziału w sprawie, nie mogą następnie skutecznie złożyć wniosku o dopozwanie tej osoby (byłego pozwanego) /tak:L.–Art. 194 KPCred. Góra –B.2015, wyd.2K./.
Podzielając przytoczony pogląd Sąd uznał, iż odwołanie oświadczenia o wyrażeniu zgody na zwolnienie pozwanych nie było możliwe po wstąpieniu dopozwanej Gminy w miejsce dotychczasowych pozwanych. Z tą chwilą zostali oni ex lege zwolnieni od udziału w sprawie, a zatem nastąpił już określony skutek procesowy.
Odnosząc się do twierdzenia, że oświadczenie to złożył pełnomocnik substytucyjny, a nie główny Sąd zważył, że zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie stanowiskiem udzielenie dalszego pełnomocnictwa substytucyjnego jest udzieleniem pełnomocnictwa przez samą stronę, a nie przez jej pełnomocnika, który udzielił substytucji. Na skutek udzielonej substytucji substytut staje się pełnomocnikiem strony, a nie pełnomocnika strony, który udzielił substytucji. (por. postanowienie SN z 07.11.2006r., I CZ 78/06). W tej sytuacji nie było potrzebnym wyrażenie pełnomocnikowi substytucyjnego zgody przez pełnomocnika głównego dla skuteczności złożonego przez stronę powodową oświadczenia.
Sąd podzielił także stanowisko strony pozwanej, iż oświadczenie procesowe zostało złożone innym podmiotom. W takim wypadku – w myślart. 84 § 1 kc– uchylenie się od skutków tego oświadczenia dopuszczalne było tylko wówczas, gdy błąd został wywołany przez te podmioty, chociażby bez ich winy, albo gdy wiedziały o błędzie lub mogły z łatwością go zauważyć. Tymczasem błąd pełnomocnika powódki (działającego przecież w imieniu i ze skutkiem dla powódki) został spowodowany przez powódkę, która w toku procesu odmiennie opisywała i wskazywała miejsce upadku. Był to zatem błąd wywołany przez powódkę, a tym samym nie było dopuszczalne uchylenie się od skutków oświadczenia w trybieart. 84 kc.
Mając na uwadze powyższe argumenty trzeba było dojść do wniosku, iż jedynym pozwanym w sprawie jest MiastoS.. W tej sytuacji trzeba było rozważyć, czy było ono w dacie zdarzenia odpowiedzialne za stan nawierzchni na nieruchomości w miejscu, w którym doszło do zdarzenia.
Niewątpliwym było, iż nieruchomość ta stanowiła własność osób fizycznych –A.iS. A., a zatem nie pozwanego. Niewątpliwym było jednakże, iż na nieruchomości tej ustanowiono służebność przejazdu i przechodu na rzecz każdoczesnego właściciela i użytkownika wieczystego nieruchomości objętej KW nr(...). Okoliczność ta miała znaczenie z punktu widzeniaart. 289 § 1 kc, zgodnie z którym w braku odmiennej umowy obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości władnącej.
Pozwany MiastoS.był właścicielem tej nieruchomości, jednakże oddał ją w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali wyodrębnionych w budynku mieszkalnym.
Stosownie do ugruntowanego w orzecznictwie stanowiska to wieczystemu użytkownikowi przysługuje zarówno legitymacja czynna, jak i legitymacja bierna w sprawach dotyczących ustanowienia drogi koniecznej (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 22.10.1968r., III CZP 98/68, OSNC 1969/11/188).
W postanowieniu z dnia 14 marca 2012 r., II CSK 127/11, LEX nr 1170220, Sąd Najwyższy wyraził stanowczy pogląd, że "z funkcji i charakteru użytkowania wieczystego wynika, że instytucja ta pozwala Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego na "scedowanie" uprawnień właścicielskich bez wyzbycia się prawa własności, i to tak dalece, że z chwilą oddania gruntu w użytkowanie wieczyste w relacje prawnorzeczowe z osobami trzecimi wchodzi tylko użytkownik wieczysty. W innym razie Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego musiałyby na bieżąco śledzić losy nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste. Jednakże takie monitorowanie niewiele by dało, ponieważ właściciel gruntu (Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego) nie ma instrumentów prawnych, które umożliwiałyby mu ingerencję w uprawnienia użytkownika wieczystego z tej przyczyny, że nieruchomością oddaną w użytkowanie wieczyste włada osoba trzecia. Rozwiązanie użytkowania wieczystego nie byłoby możliwe tylko z tego powodu, że nieruchomością włada osoba trzecia, jeżeli tylko nieruchomość jest wykorzystywana zgodnie z przepisami i umową o oddanie jej w użytkowanie wieczyste. Oznacza to, że oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste wpływa także na relacje prawne między właścicielem nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste a osobami trzecimi. Z tego względu samoistny posiadacz nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste nie może nabyć własności, lecz, co najwyżej, użytkowanie wieczyste".
Podzielając w zupełności przytoczone stanowiska Sąd podzielił stanowisko pozwanego co do braku jego legitymacji biernej w niniejszej sprawie i powództwo oddalił jak w pkt I wyroku.
PrzepisyDziału I Tytułu V Księgi pierwszej kodeksu postępowania cywilnegookreślają zasady rządzące w procesie a dotyczące rozstrzygania o zwrocie kosztów procesu. Podstawowy statuujący zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy przepisart. 98 § 1 k.p.c.stanowi, że strona, która przegrała sprawę cywilną ma obowiązek zwrotu przeciwnikowi kosztów obrony, tj. tych, które są niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (por.§ 2 i 3 art. 98). W dziale tym ustawodawca przewidział jednak szereg odstępstw od tej zasady kierując się również zasadami zawinienia, kompensaty oraz słuszności. Ustawodawca, bowiem przyznaje sądowi pewną swobodę w zasądzaniu kosztów procesu, gdy stosowaniu zasady odpowiedzialności za wynik sporu sprzeciwiają się m.in. względy słuszności, co wyraża się stwierdzeniem, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów (art. 102 k.p.c.).
Podkreślić należy, że ten ostatni przepis znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy istnieją wprawdzie przewidziane przepisami o zwrocie kosztów procesu podstawy do ich zasądzenia, ale sąd - uwzględniając szczególne okoliczności sprawy - uznaje za zasadne odstąpienie od obciążania nimi strony.
Przepisart. 102 k.p.c.pozostawia sądowi orzekającemu swobodę oceny, czy fakty związane z przebiegiem procesu, jak i dotyczące sytuacji życiowej strony, stanowią podstawę do nieobciążania jej kosztami procesu. Do kręgu "wypadków szczególnie uzasadnionych" należą zarówno okoliczności związane z samym przebiegiem procesu, jak i leżące na zewnątrz. Do pierwszych zaliczane są sytuacje wynikające z charakteru żądania poddanego rozstrzygnięciu, jego znaczenia dla strony, subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczeń, przedawnienie, prekluzja. Drugie natomiast wyznacza sytuacja majątkowa i życiowa strony, z tym zastrzeżeniem, że niewystarczające jest powoływanie się jedynie na trudną sytuację majątkową, nawet jeśli była podstawą zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Całokształt okoliczności, które mogłyby uzasadniać zastosowanie tego wyjątku, powinien być oceniony z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 27.11.2013 r., I ACa 725/13, publ.(...)
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaszły podstawy do nieobciążania powódki kosztami procesu, na podstawieart. 102 kpc. Powódka jest osobą w podeszłym wieku (ma 74 lata), a źródłem je utrzymania jest świadczenie emerytalne. Z oświadczenia majątkowego wynika, że nie posiada oszczędności ani wartościowych składników majątku. Do zdarzenia doszło w roku 2011, a pozew złożono w roku 2014. W okresie tym doszło do zmiany wyglądu nieruchomości i jej stanu. Określenie miejsca, w którym doszło do wypadku, było skomplikowane i wymagało zasięgnięcia wiadomości specjalnych również z tego powodu, że na przestrzeni lat zmieniało się oznaczenie numerów ewidencyjnych działek oraz ich właściciele. Dodatkowo upadek miał miejsce przy granicy poszczególnych działek. W ocenie Sądu wiek powódki, skomplikowany stan prawny nieruchomości oraz zmieniony jej wygląd spowodowały, iż powódka zmieniała wskazanie miejsca upadku w toku oględzin. Nie bez znaczenia pozostawała okoliczność, że powódka poniosła dotąd niebagatelne – z uwagi na fakt, że utrzymuje się z emerytury – koszty procesu.