Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 2620/16
Data wyroku: 2017-07-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt I C 2620/16

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 8 czerwca 2016 r. ( data prezentaty) powodowieA. O.iP. O.wnieśli o solidarne zasądzenie od strony pozwanejBanku (...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.na swoją rzecz: kwoty 18.548,00 zł wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za opóźnienie od dnia 16 lutego 2016 r. do dnia zapłaty. Ponadto, powodowie wnieśli o zasądzenie solidarne od strony pozwanej na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwu wskazano, że powodowie wraz z pozwanym Bankiem zawarli w dniu 17 września 2007 r. umowę o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych nrKH/(...)Jedną z form zabezpieczenia spłaty w/w kredytu (do czasu, gdy saldo zadłużenia stanie się równe lub niższe niż 434.124,00 zł) stanowiło (zgodnie z § 9 ust. 7 umowy) ubezpieczenie niskiego wkładu własnego powodów na podstawie umowy zawartej pomiędzy stroną pozwaną aTowarzystwem (...) S.A.Ponadto, na mocy § 9 ust. 8 i 9 umowy powodowie zostali zobowiązani do zwrotu kosztów ubezpieczenia w wysokości 2.026,00 zł za pierwszy 36-miesięczny okres trwania ochrony ubezpieczeniowej jak i za kolejny 36-miesięczny okres ochrony ubezpieczeniowej, jeżeli w ciągu 36 miesięcy ochrony ubezpieczeniowej saldo zadłużenia nie stanie się równe lub niższe od kwoty 434.124,00 zł.
Na tejże podstawie powodowie po zawarciu umowy kredytowej uiścili na rzecz Banku kwotę 2.026,00 zł za pierwszy okres ubezpieczenia. Nadto, Bank ten pobrał z rachunku powodów tytułem refinansowania składki ubezpieczenia niskiego wkładu własnego w dniu 30 września 2010 r. kwotę 7.534,00 zł, zaś w dniu 30 września 2013 r. kwotę 8.988,00 zł.
Powodowie podnieśli, że o konieczności poniesienia kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego powodowie dowiedzieli się dopiero przy zawarciu umowy kredytowej , nie mieli oni żadnej wiedzy co do zapisów dotyczących tego ubezpieczenia oraz obowiązków z tym związanych, Nie byli również informowani o możliwościach ustanowienia innego rodzaju zabezpieczeń w miejsce ubezpieczenia. W ocenie powodów beneficjentem umowy ubezpieczenia niskiego wkładu własnego jest wyłącznie pozwany Bank. Powodowie podkreślili, iż nie są oni stroną tejże umowy ubezpieczenia, ani też uposażonymi, a za to są zmuszeni do ponoszenia kosztów tego ubezpieczenia. Zarzucili ponadto, że nie mieli wpływu na treść umowy ubezpieczenia, nie mogli również zapoznać się z jej treścią. Powodowie nie znali zapisu, iż ubezpieczycielowi przysługuje na gruncie umowy ubezpieczenia regres ubezpieczeniowy wyłącznie wobec powodów. Zapisy umowy kredytu w tym zakresie nie zostały indywidualnie uzgodnione i nie podlegały żadnym negocjacjom. Kredytobiorcy nie mieli wpływu na zmianę zaproponowanego im wzorca umowy ani nawet możliwości zapoznania się z treścią i warunkami umowy ubezpieczenia niskiego wkładu własnego. Powodowie nie mieli możliwości zweryfikowania, czy naliczane przez pozwanego koszty ubezpieczenia znajdują pokrycie w wiążącej strony umowie ubezpieczenia. Podnieśli, ze wobec odmowy udzielenia żądanych informacji kwestionują fakt, aby kredyt był objęty ubezpieczeniem niskiego wkładu oraz to, że pozwany przekazywał opłacane przez powodów składki do towarzystwa ubezpieczeń. Wskazali na brak możliwości sprawdzenia, czy płacone przez nich kwoty mają uzasadnienie w obowiązkach banku wobec towarzystwa ubezpieczeń a sytuacja taka może teoretycznie przysparzać bankowi nieuzasadnionych korzyści.
Powodowie wskazali również na okoliczność, że przed opłaceniem, przez powodów składki na ubezpieczenie w roku 2010 pozwany bank posiadał zawartą umowę ubezpieczeniową z(...) S.A., tj. towarzystwem ubezpieczeń innym niż to, które zostało określone przez strony w umowie kredytowej. Uiszczone przez powodów w roku 2010 i 2013 kwoty na pokrycie kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu, pozwany bank przekazywał nie do towarzystwa ubezpieczeń określonego w umowie kredytowej, a do innego towarzystwa ubezpieczeń, z którym zawarł umowę. Wskutek pobrania w/w kwot powodowie, w piśmie z dnia 4 lutego 2016 r. wezwali pozwany Bank do zwrotu poniesionych dotychczas kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego. W odpowiedzi na powyższe pismo pozwany odmówił zaspokojenia roszczeń powodów. Powodowie wskazali (powołując się na wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 06 sierpnia 2009 r., sygn. akt XVII AmC 624/09 a także wyrok z dnia 24 sierpnia 2012 roku w sprawie XVII AmC 2600/11 a także dokonując analizy przesłanek zart. 385 (1) § kc), iż postanowienie nakładające na nich obowiązek ponoszenia kosztów ubezpieczenia niskiego udziału własnego stanowi niedozwoloną klauzulę umowną. Dlatego też – w konsekwencji obciążenia powodów i pobrania z ich rachunku środków pieniężnych na pokrycie kosztów tego ubezpieczenia, najpierw za pierwsze 36 miesięcy a następnie za kolejne 36 miesięcy doszło po stronie pozwanej do bezpodstawnego wzbogacenia ich kosztem.
(pozew – k. 1-12).
W odpowiedzi na pozew strona pozwanaBank (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na swoją rzecz solidarnie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Odnosząc się do żądania wywiedzionego w pozwie strona pozwana w pierwszej kolejności zaprzeczyła, jakoby kwestionowane przez powodów postanowienie umowne stanowiło niedozwoloną klauzulę umowną w rozumieniuart. 3851§ 1 k.c.Pozwany dokonał szczegółowego wyjaśnienia istoty i głównych założeń ubezpieczenia niskiego wkładu wskazując, że udzielenie kredytu dla osób nie posiadających wkładu własnego zawsze odbywało się w drodze negocjacji a kredytobiorca nie miał przymusu zawarcia umowy kredytowej zawierającej określony rodzaj zabezpieczeń. Kredytobiorca zamiast ubezpieczenia niskiego wkładu własnego miał możliwość zaoferowania bankowi dodatkowego zabezpieczenia a jeśli takiego nie posiadał wówczas bank przewidział zabezpieczenie w postaci ubezpieczenia niskiego wkładu. Wskazał, że w razie zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie na rzecz banku a następnie ani bank ani ubezpieczyciel nie dochodzi od kredytobiorcy kwoty wypłaconego odszkodowania. Wysokość opłat uiszczanych przez kredytobiorcę w cyklach 3 letnich jest ustalona w oparciu o wzór zawarty w regulaminie do umowy kredytowej a pierwsza opłata wskazywana jest wprost w umowie. Nadto Bank podnosił, ze wysokość składki ubezpieczeniowej wynika z ramowej umowy zawartej między bankiem a ubezpieczycielem i jest ustalana w drodze negocjacji między bankiem a ubezpieczycielem w związku z czym nie musi być tożsama z wysokością opłaty pobieranej od kredytobiorcy. Wskazał, że podstawową korzyścią jaką uzyskuje kredytobiorca jest możliwość uzyskania dostępu do wyższego kapitału. Natomiast ubezpieczenie niskiego wkładu ma zabezpieczać bank przed spadkiem wartości nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie kredytu oraz ryzykiem kursowym. Zarówno ubezpieczonym jak i ubezpieczającym z tytułu niskiego wkładu własnego jest bank natomiast klient banku ponosi jedynie ekonomiczny ciężar ubezpieczenia . Powód w momencie podpisywania umowy kredytowej znał wzór stanowiący podstawę do wyliczenia opłaty z tego tytułu, znał również warunek trwania ochrony ubezpieczeniowej, który ustalony został precyzyjnie – umowa ma obowiązywać do czasu aż saldo zadłużenia nie stanie się równe lub niższe 434.124 złotych. Powód zgodził się na takie warunki.
W dalszej części odpowiedzi na pozew pozwany wskazywał, że postanowienia umowy kredytowej były indywidualnie uzgodnione z powodem albowiem to powód wnioskował o zabezpieczenie jego umowy kredytowej ubezpieczeniem niskiego wkładu własnego , miał możliwość zgłaszania innych sposobów zabezpieczenia a nadto doprowadził do zmiany – w stosunku do propozycji banku - wielu istotnych postanowień umowy takich jak stawka marży oraz wysokość prowizji. Podał, ze umowa ubezpieczenia jest związana z ponoszonym przez bank ryzykiem a świadczeniem banku na rzecz powoda są przekazywane mu środki w ramach kredytu, stąd nie można mówić o braku ekwiwalentności. Z kolei regres wobec powoda jest wyłączony, co potwierdzają oświadczenia wydane przez ubezpieczycieli załączone do pozwu. Pozwany Bank wskazywał, ze podczas zawierania umowy powód był informowany o jej warunkach w tym wynikających z niej kosztach, otrzymał wszelkie niezbędne dokumenty i miał możliwość zapoznania się z nimi oraz zgłaszania pytań i uwag a sporne postanowienia nie mogą zostać uznane za sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interes powoda . W ocenie pozwanego, najbardziej istotną przyczyną dla której powód zdecydował się na wytoczenie powództwa nie jest abuzywny charakter klauzuli ubezpieczenia niskiego wkładu własnego ale niedogodności jakie do powoda spowodował wzrost kursu franka szwajcarskiego. Natomiast powód sam zrezygnował z przedstawionej mu przez pozwanego w pierwszej kolejności oferty zawarcia kredytu w PLN jak również był informowany o ryzyku kursowym. Powód dokonał wyboru kredytu udzielonego w(...)pomimo istniejącego ryzyka albowiem rata kredytu w porównaniu z kredytem udzielonym w PLN była o 25% niższa. Nadto pozwany argumentował, iż kwestia zmiany ubezpieczyciela pozostaje bez znaczenia dla obowiązku powoda pokrywania kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu a Bank na prawo wyboru takiego ubezpieczyciela, który gwarantuje największe bezpieczeństwo.
(odpowiedź na pozew – k. 60-91).
W piśmie przygotowawczym złożonym przez powodów w dniu 10 października 2016 r. powodowie zakwestionowali fakt, że pozwany bank przekazał na rzecz(...) S.A.całość kwot, które powodowie wpłacili na rzecz pozwanego banku w wykonaniu kwestionowanej klauzuli umownej, a także fakt, że wpłacona przy zawarciu umowy składka na ubezpieczenie niskiego wkładu własnego została w ogóle przekazana do(...) S.A.Nadto podnosili, że z dokumentów przedstawionych przez pozwanego nie sposób ustalić w jakiej wysokości składki zostały ubezpieczycielom przekazane i czy odpowiadają wysokości kwot pobranych od powodów a wszelkie kwoty przewyższające składki wpłacone ubezpieczycielom stanowią nienależne świadczenie pobrane przez Bank. Kwestionowali fakt doręczenia im regulaminu dołączonego do pozwu.
Ponadto powodowie wskazali, że ubezpieczenie niskiego wkładu bez wyjaśnienia na czym ono ma polegać było przedstawiane jako obowiązkowe i immanentnie związane z kredytem walutowym, o który powodowie się starali. Nadto, pojawienie się w zawartej pomiędzy stronami umowie ubezpieczenia niskiego wkładu własnego nie było związane z inicjatywą powodów, na co wskazuje sama konstrukcja formularza stanowiącego wniosek kredytowy oraz jego treść, gdzie na stronie 1 widnieje sformułowanie „wnioskuję o ubezpieczenie niskiego wkładu” z możliwością zaznaczenia w znajdującym się obok polu. W tej części formularza nie została wskazana żadna inna możliwość jakiegokolwiek innego zabezpieczenia kredytu, zaś powodowie mogli odpowiedzieć wyłącznie tak lub nie. Nadto wskazywali na brak informowania powodów o kosztach ubezpieczenia i regresie, istocie ubezpieczenia niskiego wkładu , możliwości stosowania innych zabezpieczeń kredytu a także wprowadzający w błąd zapisy wniosku ubezpieczeniowego . Podnosili również kwestie braku ekwiwalentności świadczeń oraz naruszenie dobrych obyczajów przez bank a także braku możliwości samodzielnego obliczenia parametrów niezbędnych do ustalenia wysokości składki na(...). Podkreślili argumentację odnośnie braku podstaw do pobrania opłaty z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego na rzecz innego ubezpieczyciela niż wskazany w umowie.
(pismo przygotowawcze powodów z dnia 10 października 2016 r. – k. 282-291).
Pozwany Bank, w swym piśmie przygotowawczym złożonym w dniu 10 listopada 2016 r. ( data prezentaty) podniósł, iż zapłacił należne składki dotyczące umowy kredytowej powodów na rzeczTowarzystwa (...). Wskazywał na charakter klauzuli ubezpieczenia niskiego wkładu, który polegał na tym, że kredytobiorcy uiszczali opłatę mającą charakter zryczałtowany, z której pozwany ma sfinansować koszty ubezpieczenia, a konkretny sposób rozliczenia pomiędzy pozwanym a ubezpieczycielem nie rodzi natomiast żadnych roszczeń po stronie powodów. Nadto wskazywał, ze powodowie podpisali oświadczenie wskazujące za zapoznanie się z regulaminem a nadto iż powodowie znali sposób ustalenia pierwszej opłaty za ubezpieczenie gdyż była ona wskazana w umowie a sposób wyliczenia kolejnych składek był określony według wzoru. Podniósł, iż kursy walut Banku były ustalane w sposób odpowiadający sytuacji na rynku walutowym i były ogłaszane w Tabeli Kursów Walut Obcych banku Millennium
(pismo przygotowawcze strony pozwanej z dnia 10 listopada 2016 r. – k. 308-312).
Do zamknięcia rozprawy w niniejszej sprawie strony procesu podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska.
Sąd Rejonowy ustalił, co następuje:
Wnioskiem z dnia 21 sierpnia 2007 r. (data wpływu do pozwanego Banku) o nr(...)w postaci wypełnionego gotowego formularza sporządzonego przezBank (...) S.A.z siedzibą wW.powodowieP.oracz iA. O.wnieśli o udzielenie im kredytu hipotecznego w łącznej kwocie 480.000,00 zł na zakup i wykończenie nieruchomości lokalowej położonej wW.przyul. (...)lok. 12.
Powodowie złożyli oświadczenie, ze posiadają samochód o wartości ok. 40.000 złotych.
W przedmiotowym wniosku, obok zgody na ubezpieczenie kredytu do czasu ustanowienia hipoteki, poprzez zakreślenie odpowiedniego pola wnioskowali o objęcie udzielonego przez pozwany Bank kredytu ubezpieczeniem brakującego wkładu własnego wTowarzystwie (...) S.A.z siedzibą wW.(rubryka „Oświadczenia wnioskodawców c.d.”) oraz wyrazili zgodę na udostępnienie danych osobowych temu Ubezpieczycielowi w związku z objęciem umowy ubezpieczeniem niskiego wkładu i ubezpieczeniem do czasu ustanowienia hipoteki. Podpisanie tych oświadczeń nie podlegało negocjacjom.
Przedmiotowy wniosek został wypełniony i złożony za pośrednictwemdoradcy (...) S.A.M. T., która udzielała powodom wszelkich informacji i wyjaśnień dotyczących kredytu hipotecznego w różnych bankach, a następnie wybrała najtańszą ofertę. Doradca finansowy udzielał również informacji o zabezpieczeniach kredytu w tym hipotece, ubezpieczeniu od wypadków losowych oraz ubezpieczeniu niskiego wkładu własnego. Ubezpieczenie niskiego wkładu własnego było dodatkowym zabezpieczeniem kredytu stosowanym obligatoryjnie w przypadku nie posiadania przez kredytobiorców wymaganego przez bank wkładu własnego. Warunkiem otrzymania kredytu w żądanej przez powodów wysokości było zawnioskowanie o objęcie umowy ubezpieczeniem niskiego wkładu własnego poprzez zaznaczenie odpowiedniej „ kratki” we wniosku kredytowym, o czym powodowie zostali poinformowani przez doradcę finansowego. Nie mieli wiedzy odnośnie możliwości uniknięcia obowiązku objęcia umowy ubezpieczeniem niskiego wkładu własnego poprzez przedstawienie dodatkowego zabezpieczenia.
Kredytobiorcy nie mieli realnej możliwości negocjowania tej oferty, bowiem ustalona była ona w sposób odgórny w odrębnej umowie, której nie byli stroną. Nie mieli możliwości zapoznania się z treścią tej umowy ani ogólnymi warunkami ubezpieczenia. Warunków takich nie znał doradca finansowy ani też pracownicy banku zajmujący się kredytami hipotecznymi. Powodowie nie byli informowani o istnieniu regresu ze strony ubezpieczyciela i byli przekonani, że w momencie nie spłacania przez nich rat kredytu spłaty dokonuje ubezpieczyciel. Powodowie nie mieli możliwości negocjacji umowy w zakresie wysokości opłaty za ubezpieczenie niskiego wkładu własnego wTowarzystwie (...) S.A.z siedzibą wW.. Negocjacji podlegała wysokość prowizji i marży Banku. Kwota pierwszej opłaty z tytułu zwrotu Bankowi kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego została określona w umowie kredytowej na 2.036,00,00 zł. Powodowie byli informowani, że to, czy składka będzie płacona jednorazowo czy też kilka razy zależy od salda zadłużenia. Byli również informowani o ryzyku kursowym.
Przed zawarciem umowy powodowie otrzymali komplet dokumentów i mieli możliwość zapoznania się z ich treścią.

(dowody:

wniosek o zawarcie umowy o kredyt z dnia 21 sierpnia 2007 r. – k. 129-133; umowa kredytowa k. 16-21, częściowo zeznania świadkówM. T.iA. P.– k. 363-365; zeznania powodów k. 368-369 oświadczenie powodów k. 203

).

W dniu 17 września 2007 r. pomiędzy powodamiP. O.aA. O.(zwanymi dalej(...)) aBankiem (...) S.A.została zawarta umowa kredytu hipotecznego nrKH/(...). Na podstawie tej umowy Bank udzielił Kredytobiorcom kredytu w kwocie 480.000,00 zł, która to kwota była indeksowana do franka szwajcarskiego, po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna franka szwajcarskiego według tabeli kursów walut obcych obowiązujących wBanku (...)w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. Celem przeznaczenia środków z kredytu był zakup ww. nieruchomości lokalowej położonej wW.przyul. (...)lok. 12 oraz refinansowanie wykończenia mieszkania oraz refinansowanie kosztów poniesionych na cele mieszkaniowe.
Przedmiotem zabezpieczenia hipotecznego miała być nabywana nieruchomość. Zgodnie z § 9 umowy, zabezpieczeniem spłaty kredytu do czasu otrzymania przez Bank odpisu z księgi wieczystej nieruchomości z wpisaną hipoteką będzie stanowić ubezpieczenie kredytów zabezpieczonych hipotecznie na podstawie umowy zawartej przez Bank zTowarzystwem (...) S.A.Kredytobiorca był natomiast zobowiązany do zwrotu Bankowi kosztów składki ubezpieczeniowej wnoszonej w związku z ubezpieczeniem. Miesięczna kwota z tego tytułu wynosiła 1/12 z 0,81 % kwoty kredytu (co stanowiło kwotę 339,00 zł) przy uwzględnieniu kursów waluty obcej, do jakiej kredyt jest indeksowany na pierwszy dzień miesiąca, w którym została sporządzona umowa.
Ponadto zgodnie z ustępem 7. § 9 umowy, dodatkowym zabezpieczeniem kredytu do czasu, gdy saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu stanie się równe lub niższe niż 434.124,00 zł stanowiło ubezpieczenie kredytów hipotecznych z niskim udziałem własnym na podstawie umowy zawartej przezBank (...)zTowarzystwem (...) S.A.. Kredytobiorcy byli zobowiązani do zwrotu Bankowi kosztów ubezpieczenia w kwocie 2.026,00 zł za pierwszy 36-miesięczny okres ubezpieczenia. Jeżeli w okresie 36 miesięcy ochrony ubezpieczeniowej saldo zadłużenia nie stanie się równe lub niższe niż 434.124,00 zł Kredytobiorcy zobowiązali się do zwrotu kosztów ubezpieczenia za kolejny 36-o miesięczny okres udzielonej Bankowi przezTowarzystwo (...) S.A.ochrony ubezpieczeniowej, o czym Kredytobiorcy mieli zostać poinformowani przez Bank pisemnie. Jeżeli w okresie 36-ciu miesięcy ochrony ubezpieczeniowej saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu stanie się równe lub niższe niż kwota 434.124,00 zł, Bank dokona zwrotu proporcjonalnej części składki na rachunek Kredytobiorcy.
Zgodnie z postanowieniami § 11 umowy, integralną częścią ww. umowy o kredyt hipoteczny były Regulamin, pełnomocnictwo do wykonywania czynności w imieniu kredytobiorców oraz cennik kredyt hipoteczny/pożyczka hipoteczna. Ponadto, w § 11 umowy wskazane były przypadki, w których do zmian umowy nie był wymagany aneks do umowy pod rygorem nieważności, m.in. zmiana Regulaminu.
Zgodnie z cennikiem ( opłaty i prowizje) koszt ubezpieczenia niskiego wkładu własnego wynosił 3 %.
Zgodnie z § 7 Regulaminu Kredytowania Osób Fizycznych w RamachUsług (...)wBanku (...) S.A.opłata dotycząca refinansowania kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego dla kredytów w walucie obcej wyliczana była w złotych polskich jako różnica wartości kredytu w walucie obcej wedle kursu kupna dewiz pomnożona przez kurs sprzedaży dewiz oraz 80 % wartości nieruchomości stanowiącej przedmiot zabezpieczenia kredytu przy czym odnośnie nowych kredytów brany był pod uwagę kurs waluty obcej według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązujący w Banku w pierwszym dniu roboczym miesiąca, w którym sporządzona została umowa kredytu a w przypadku przedłużenia ochrony na okres kolejnych 36 miesięcy , w ostatnim dniu roboczym miesiąca ochrony ubezpieczeniowej.
Kredytobiorcy złożyli oświadczenia o zapoznaniu się z cennikiem oraz regulaminem kredytowania przed zawarciem umowy.
(

dowód

: umowa o kredyt hipoteczny nrKH/(...)- k. 16-21; cennik k. 134-135 regulamin kredytowania osób fizycznych w ramach usługi bankowości hipotecznej w pozwanym Banku wraz z zarządzeniem PrezesaBanku (...)z dnia 28 lutego 2007 - k. 110-128 oświadczenie powodów k. 203 ).
Wraz z zawarciem umowy o kredyt hipoteczny nrKH/(...)kredytobiorcy udzielili pozwanemuBankowi (...) S.A.pełnomocnictwa, na mocy którego upoważnili ten Bank do dokonywania w ich imieniu szeregu czynności w okresie obowiązywania rzeczonej umowy o kredyt hipoteczny, w tym m.in. czynności pobierania z ich rachunku bankowego prowadzonego przez bank środków pieniężnych z zaliczeniem ich na spłatę ich wymagalnych zobowiązań z tytułu kredytu, odsetek, prowizji i innych opłat, w przypadku opóźnienia względnie zwłoki ze spłatą tych zobowiązań w wysokości wynikającej z umowy o kredyt hipoteczny. Jednocześnie kredytobiorcy wyrazili zgodę na obciążenie ich rachunku bankowego bez uzyskania ich oddzielnej dyspozycji. Kredytobiorcy udzielili także pełnomocnictwa pozwanemu Bankowi do pobierania z ich rachunku bankowego prowadzonego przez ten bank opłat z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia przez pozwany Bank niskiego wkładu własnego wTowarzystwie (...) S.A.z siedzibą wW.i pobierania składki za kolejne okresy ubezpieczenia wraz z okresem ubezpieczenia, w którym saldo zadłużenia z tytułu kredytu stanie się równe lub mniejsze kwocie 434.124,00 zł.
(

dowód

: pełnomocnictwo do umowy o kredyt hipoteczny nrKH/(...)- k. 137-138).
Koszt ubezpieczenia niskiego wkładu własnego przy umowie o kredyt hipoteczny powodów za pierwszy 36-miesięczny okres ochrony ubezpieczeniowej został wskazany w § 9 ust. 8 umowy o kredyt i wynosił kwotę 2.026,00 zł. Kwota ta została uwzględniona w całkowitym koszcie kredytu (§ 12 umowy o kredyt) i została pobrana przez pozwany bank w dniu 2 października 2007 r.
(

dowód

: umowa o kredyt hipoteczny nrKH/(...)- k. 16-21; potwierdzenie wykonania operacji z dnia 2 października 2007 r. – k. 22; ponadto okoliczności ustalone o niezaprzeczone twierdzenia strony przeciwnej od tej, która te twierdzenia zgłaszała –art. 230 k.p.c.).
Wobec nieosiągnięcia salda kredytu określonego w umowie, pozwany Bank w dniu 30 września 2010 r. obciążył rachunek bankowy powodów opłatą za kolejny 36-miesięczny okres ochrony ubezpieczeniowej w kwocie 7.534,00 zł.
(dowody: potwierdzenie wykonania operacji z dnia 30 września 2010 r. – k. 23).
Kolejno, wskutek tego, że do dnia 27 września 2013 r. saldo kredytu nie osiągnęło określonego w umowie o kredyt poziomu, pozwany Bank w dniu 30 września 2013 r. obciążył rachunek bankowy kredytobiorców (powodów) opłatą za kolejny 36-miesięczny okres ochrony ubezpieczeniowej w kwocie 8.988,00 zł. Powodowie zostali uprzedzeni o możliwości obciążenia przez pozwany Bank pismem z dnia 15 lipca 2013 r.
(

dowody

: pismo z dnia 15 lipca 2013 r. – k. 50-51; potwierdzenie wykonania operacji z dnia 30 września 2013 r. – k. 24).
Z tytułu objęcia kredytobiorców ubezpieczeniem ich kredytu hipotecznego z niskim udziałem własnym przezTowarzystwo (...) S.A.z siedzibą wW.z ich rachunku bankowego prowadzonego przez pozwany Bank została pobrana jedna spośród trzech opłat z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, tj. wyłącznie składka pobrana w dniu 2 października 2007 r. W dniu 30 września 2010 r. oraz w dniu 30 września 2013 r., tj. w datach pobrania od nich drugiej i trzeciej opłaty z tytułu ubezpieczenie niskiego wkładu własnego kredytobiorcy byli objęci ochrona ubezpieczeniową udzielaną przezTowarzystwo (...) S.A.z siedzibą weW.. W międzyczasie bowiem, pomiędzyBankiem (...) S.A., aTowarzystwem (...) S.A.z siedzibą weW.została zawarta umowa ubezpieczenia niskiego wkładu portfela kredytów/pożyczek hipotecznych, w tym umowy o kredyt hipoteczny powodów o nrKH/(...). Pozwany Bank pobierał opłatę, wynikającą z kosztu ubezpieczenia niskiego wkładu u tego ubezpieczyciela poprzez automatyczne obciążenie rachunku kredytobiorców. Pozwany Bank nie zawiadomił powodów o zawarciu powyższej umowy. Pozwany i powodowie nie zawarli też aneksu zmieniającego zapisy łączącej ich umowy kredytowej odnoszące się do wskazanego w niej Ubezpieczyciela.
Z tytułu ubezpieczenia umowy kredytowej Bank zapłacił wymagane składki na rzecz ubezpieczyciela wskazanego w umowie ( będącego poprzednikiem prawnym(...) S.A.wW.) a także ubezpieczyciela(...).
(

dowód:

oświadczenie(...)z 2 grudnia 2015 r. – k. 201; potwierdzenie ubezpieczenia k. 26-207 ; częściowo bezsporne.).
Pismem datowanym na 4 lutego 2016 r. skierowanym doBank (...) S.A.z siedzibą wW., pełnomocnik kredytobiorców wniósł m.in. o odstąpienie przez Bank od obciążania powodów kosztami ubezpieczenia niskiego wkładu własnego a ponadto wezwał do zwrotu nienależnie pobranych opłat z tytułu refinansowania umowy ubezpieczenia niskiego wkładu własnego na podstawie § 9 ust. 7 umowy kredytowej powodów wraz z ustawowymi odsetkami naliczanych od dnia następnego po dniu pobrania każdej z trzech składek. Mimo wezwania pozwany Bank nie spełnił żądanego świadczenia, o czym poinformował pełnomocnika powodów pismem z dnia 14 lutego 2016 r.
(

dowód

: pismo pełnomocnika powodów z dnia 4 lutego 2016 r. – k. 25-28; pismo pozwanego z dnia 14 lutego 2016 r. – k. 31-34; ponadto okoliczności ustalone o niezaprzeczone twierdzenia strony przeciwnej od tej, która te twierdzenia zgłaszała –art. 230 k.p.c.).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił przede wszystkim na podstawie powołanych dokumentów związanych z zawarciem umowy kredytu hipotecznego znajdujących się w aktach sprawy, składanych przez strony postępowania. Dokumenty te nie były kwestionowane przez żadną ze stron, a w ocenie Sądu nie było podstaw, by poddawać w wątpliwość okoliczności faktyczne wynikające z ich treści. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że dowody z tych dokumentów tworzą spójny, nie budzący wątpliwości w świetle wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a przez to w pełni zasługujący na wiarę materiał dowodowy.
Jakkolwiek powodowie kwestionowali fakt otrzymania regulaminu kredytowania przed zawarciem umowy , który został dołączony do odpowiedzi na pozew przez pozwanego to jednak na dalszym etapie postępowania pozwany złożył do akt zarządzenie nr ZA/16/7/RE Prezesa ZarząduBanku (...) S.A.z dnia 28 lutego 2007 roku wprowadzające rzeczony regulamin kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej wBanku (...) S.A.( które weszło w życiu z dniem 1 marca 2007 roku i dotyczyło umów podpisanych od tego dnia) a do którego załącznikiem była treść regulaminu – zgodna z treścią wydruku dołączonego wcześniej do odpowiedzi na pozew( k. 319-328)Biorąc pod uwagę fakt, iż powodowie własnoręcznie podpisali oświadczenie o potwierdzeniu zapoznania się z treścią cennika i regulaminu przed zawarciem umowy, w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że taki regulamin otrzymali. Natomiast fakt, że nie zapoznali się szczegółowo z jego treścią nie może powodować negatywnych skutków dla pozwanego w niniejszej sprawie.
W zakresie ustaleń faktycznych główny spór sprowadzał się do ustalenia, czy powodowie mieli możliwość indywidualnego negocjowania warunków umowy. W tym zakresie  Sąd oparł się także na przesłuchaniu powodów w charakterze strony. Nie uszło uwadze Sądu to, że przesłuchanie stron jestde factodowodem wyłącznie posiłkowym, tym niemniej w niektórych wypadkach może się on okazać dowodem wręcz kluczowym dla odtworzenia istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia okoliczności. W niniejszej sprawie tak powód, jak i powódka zrelacjonowali przebieg zdarzeń związanych z zawarciem umowy kredytu. Sąd uznał zeznania powodów za wiarygodne w całości. Z przesłuchania powoda wynika jednoznacznie, iż powodowie nie negocjowali zapisu umowy dotyczącego pobierania od nich spornej opłaty (składki na ubezpieczenie), a nadto pozostawali w przekonaniu, że w przypadku zaistnienia po ich stronie obiektywnej niemożności spłaty części kredytu objętej ubezpieczeniem, ubezpieczyciel pokryje za nich brakującą należność, z której uiszczenia oni będą wówczas zwolnieni. Jednocześnie powodowie byli zapewniani, iż składka ubezpieczeniowa z tytułu niskiego wkładu własnego będzie malała sukcesywnie wraz ze spłacanym kredytem. Przedstawiciele pozwanego Banku nie zapoznali powodów z ogólnymi warunkami ubezpieczenia umowy z(...) S.A.z siedzibą wW., oraz nie poinformowali powodów o przysługującym temu ubezpieczycielowi regresie ubezpieczeniowym wyłącznie w stosunku do powodów, w razie wypłaty odszkodowania Bankowi. Zeznania powodów są w zdecydowanej większości zbieżne z zeznaniami świadkaM. T.– doradcy finansowego, która potwierdziła fakt iż w przypadku braku wymaganego przez bank wkładu własnego warunkiem otrzymania kredytu we wnioskowanej przez powodów wysokości było zaznaczenie we wniosku kredytowym chęci objęcia kredytu ubezpieczeniem niskiego wkładu własnego. Nadto potwierdziła, ze ubezpieczenie to miało charakter tymczasowy a wysokości kolejnej raty była uzależniona od tego, czy klient posiada już wymagany własny wkład, co jest weryfikowane przez Bank. Jednocześnie potwierdziła brak możliwości negocjacji umowy w tym zakresie a nadto zeznała, że nie spotkała się z sytuacją aby ktoś nie płacił ubezpieczenia niskiego wkładu własnego w sytuacji nie posiadania wkładu wymaganego przez Bank. Sąd nie dał wiary zeznaniom tego świadka jedynie w zakresie informowania powodów o możliwości przedstawienia dodatkowego zabezpieczenia w celu uniknięcia konieczności ponoszenia opłat z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu albowiem świadek od razu na początku swoich zeznań zastrzegła , że nie pamięta powodów a także przebiegu zawierania z nimi umowy kredytowej, stąd zeznania jej w tym zakresie nie mogą być miarodajne tym bardziej, że powodowie kategorycznie zeznawali, że przed zawieraniem umowy nie było mowy o możliwości uniknięcia ubezpieczenia(...), które było dla nich obligatoryjne , aby otrzymać kredyt. Jest oczywistym, że pomimo upływu znacznego okresu czasu od zawarcia umowy to powodowie są bardziej wiarygodni jeśli chodzi o zapamiętanie okoliczności zawarcia umowy albowiem była to dla nich umowa jednorazowa i o doniosłym znaczeniu, natomiast doradca finansowy miał do czynienia z wieloma potencjalnymi kredytobiorcami .
Sąd uznał także w pewnym zakresie za wiarygodne zeznania świadkaA. P., jakkolwiek krąg okoliczności istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, których wyjaśnieniu służyło przeprowadzenie tego dowodu, był ograniczony do wewnętrznych procedur banku związanych z udzielaniem kredytu hipotecznego oraz do rutynowego postępowania w ramach procedury pozyskiwania kredytu. Sąd uznał twierdzenia świadka o możliwości negocjowania stawki i warunków umowy ubezpieczenia w zakresie kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego w rozumieniu nie – jak to wynika z zeznań świadka - samej możliwości złożenia przez klienta banku wniosku o negocjacje w zasadzie w każdej sprawie i w każdej części umowy – lecz faktycznej i rzeczywistej możliwości uwzględnienia przez Bank wniosku w tym zakresie - za gołosłowne i niczym nie potwierdzone. Brak możliwości negocjowania umowy w zakresie(...)wynika również, jak to wyżej wskazano, z zeznań świadkaM. T..
Sąd nie poczynił ustaleń faktycznych w oparciu o pozostałe, niewymienione w ww. stanie faktycznym, przedłożone przez strony dokumenty, w szczególności kopie wyroków i uzasadnień wyroków wydanych przez sądy w sprawach o podobnej podstawie faktycznej, bowiem rozstrzygnięcia wydane przez sądy nie miały bezpośredniego związku roszczeniem dochodzonym przez powodów w tej sprawie. Także pisemne analizy ekonomiczne i raporty stanowiły jedynie dokumenty prywatne przedstawiające stanowiska stron je składających do akt sprawy, nie zawierały natomiast wiążącej Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wykładni przepisów prawa. Podobnie odnieść należało się do złożonych przez stronę pozwaną kopii artykułów prasowych, wyrażających subiektywne poglądy ich autorów w kwestiach niezwiązanych z tą konkretną umową z dnia 17 września 2007 r., a zatem nie mogły stanowić miarodajnego dowodu w sprawie, tym bardziej, iż poglądy wyrażone w tych „dokumentach” nie stanowiły w niniejszej sprawie faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia (art. 227 k.p.c.). Również załączona do pisma pozwanego opinia biegłego dotycząca podstaw funkcjonowania rynku walutowego i procedury ustalania kursu walutowego nie była przydatna dla rozstrzygnięcia.
Czyniąc ustalenia faktyczne, Sąd uwzględnił także zgodne twierdzenia stron w trybieart. 229 k.p.c.oraz twierdzenia strony, którym przeciwnik nie przeczył w trybieart. 230 k.p.c.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej części.
Na kanwie niniejszej sprawy zasadniczy spór między stronami dotyczył przede wszystkim zasadności powództwa w kontekście zarzutów podniesionych przez stronę pozwaną, a także koncentrował się głównej mierze na ocenie postanowień umowy o kredyt hipoteczny z dnia 17 września 2007 r. i regulaminu tejże umowy jako wzorca umownego stosowanego przez pozwany Bank, na podstawie których ten potrącał kwoty dochodzone pozwem, przez pryzmat przepisów chroniących konsumentów a zakazujących stosowania tzw. klauzul abuzywnych we wzorcach umownych przez przedsiębiorców tj.art. 3851§ 1 k.c.–art. 3853k.c.
Okolicznością niekwestionowaną przez żadną ze stron procesu było, że umowa je łącząca została zawarta z wykorzystaniem umownego wzorca wykreowanego przez pozwany Bank. Zaznaczenia przy tym wymaga, że powodowie nie kwestionowali istnienia w umowie samego zabezpieczenia w postaci ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, lecz nałożenie wyłącznie na nich (jako kredytobiorców) obowiązku poniesienia kosztów tegoż ubezpieczenia.
Podkreślenia wymaga, że chwilą miarodajną dla oceny w ramach kontroli indywidualnej czy postanowienie umowy jest postanowieniem abuzywnym jest chwila zawarcia umowy. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że powodowie występowali w umowie w charakterze konsumentów (art. 221k.c.), zaś pozwany Bank - jako przedsiębiorca. Nabywając wskazaną w umowie kredytu nieruchomość powodowie działali zatem niewątpliwie jako osoby fizyczne, dokonywali czynności prawnej, której adresatem był przedsiębiorca, a kupno lokalu mieszkalnego przez powodów nie pozostawało w związku z ich działalnością zawodową. Dodatkowo wypada zaznaczyć, iż treść umowy o kredyt hipoteczny oraz regulaminu (już same ich nazwy) wskazuje jednoznacznie, iż kredytobiorcami były osoby fizyczne - konsumenci. Podstawowym celem zawarcia umowy kredytu, wyłącznym w chwili jego zawierania, była zatem wola zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, typowa potrzeba konsumencka. Tak też potrzebę tę postrzegał pozwany.
W ocenie Sądu za w pełni uzasadnione należy uznać twierdzenia powodów, żetreść umowy z dnia 17 września 2007 r. uzależniała obowiązek zwrotu kosztu ubezpieczenia od istnienia umowy łączącej pozwany Bank z konkretnym ubezpieczycielem, tj.(...) S.A.z siedzibą wW..Co pozostawało bezsporne, według stanu na dzień 30 września 2010 r. oraz dzień 30 września 2013 r., tj. datach pobrania od powodów drugiej i trzeciej opłaty z tytułu ubezpieczenie niskiego wkładu własnego kredytobiorcy ci byli objęci ochrona ubezpieczeniową udzielaną przezTowarzystwo (...) S.A.z siedzibą weW.. Pozwany Bank pobierał opłatę, wynikającą z kosztu ubezpieczenia niskiego wkładu, poprzez automatyczne obciążenie rachunku kredytobiorców w dniu uruchomienia środków z kredytu za pierwszych 36 miesięcy trwania umowy kredytowej na podstawie § 7 pkt. 7 regulaminu kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej wBanku (...) S.A.wW.w zw. z § 11 ust. 2 pkt 1-3 umowy o kredyt hipoteczny z dnia 17 września 2007 r.
W ocenie Sądu, treść umowy o kredyt hipoteczny z dnia 17 września 2007 r. uzależniała obowiązek zwrotu kosztu ubezpieczenia od istnienia umowy łączącej pozwany Bank z konkretnym ubezpieczycielem. Wniosek taki płynie wprost z umowy łączącej powodów z pozwanym Bankiem. O obowiązku zwrotu kosztów ubezpieczenia ciążącym do momentu osiągnięcia przez saldo zadłużenia z tytułu kredytu określonej wartości, na podstawie umowy łączącej Bank z(...) S.A.(po zmianie nazwy(...) S.A.) z siedzibą wW.stanowi § 9 ust. 7 tejże umowy kredytowej (umowa - k. 16-21).W rezultacie, poniesienie tej składki ubezpieczenia niskiego wkładu własnego na rzecz innego podmiotu, na podstawie innej umowy niż łącząca pozwany Bank z(...) S.A.z siedzibą wW.uprawniała powodów do odmowy spełnienia tego świadczenia, albowiem zobowiązanie dotyczyło zwrotu poniesionych przez pozwany Bank kosztów ubezpieczenia na podstawie umowy łączącej go z tym konkretnym ubezpieczycielem. Należy bowiem ściśle przestrzegać zapisów konkretnej umowy, do czego zobowiązuje znajdująca niewątpliwie zastosowanie w realiach umowy kredytu zasadapacta sunt servanda.
Należy mieć na uwadze, że pozwany Bank, w przygotowanym przez siebie formularzu umownym (§ 9 umowy) oraz wniosku o zawarcie umowy o kredyt hipoteczny dokładnie wskazał podmiot, który udzielał ochrony ubezpieczeniowej, koszty której zwracać mieli powodowe. Zatem udzielenie ochrony przez inny podmiot, nie wskazany w w/w dokumentach nie stanowiło podstawy żądania refinansowania spłaty drugiej i trzeciej składki na ubezpieczenie niskiego wkładu własnego. Powodowie słusznie zasygnalizowali, iż taka zmiana, zgodnie z § 11 ust. 1 umowy z dnia 17 września 2007 r. wymagała dla swej ważności i skuteczności formy pisemnej – aneksu podpisanego przez obie strony kontraktu. Kwestia racjonalności ograniczenia obowiązku zwrotu do jednego ubezpieczyciela i interesu banku w jego wskazaniu jest tu bez znaczenia. Skoro Bank w przygotowanym przez siebie formularzu umownym precyzyjnie wskazał podmiot, który udzielał ochrony ubezpieczeniowej, koszty której zwracać mieli powodowie (§ 9 umowy) to udzielenie ochrony przez inny podmiot nie stanowiło podstawy żądania refinansowania spłaty tej składki. Firmę podmiotu ubezpieczającego wymienia także udzielone przez powodów pozwanemu Bankowi nieodwołalne pełnomocnictwo, stanowiące integralną część rzeczonej umowy o kredy, w którym wprost wskazanoTowarzystwo (...) S.A.z siedzibą wW.. Brak wymienienia zaś firmy ubezpieczyciela w regulaminie nie może prowadzić do podważenia treści umowy i zastąpienia obowiązku zwrotu kosztów ubezpieczenia udzielanego przez konkretnego ubezpieczyciela ubezpieczeniem udzielanym przez dowolnego ubezpieczyciela. Podkreślenia wymaga, że w wypadku kolizji postanowień, wiążącą strony jest treść umowy nie zaś wzorca (art. 385 § 1 k.c.). Wzorzec umowny (tj. regulamin do umowy kredytu hipotecznego) może precyzować niektóre jej postanowienia, uzupełniać jej treść, wspomagać w dokonywaniu jej wykładni, ta jednak nie może prowadzić do wniosków sprzecznych z brzmieniem umowy, w istocie bowiem zabieg taki nie byłby wykładnią umowy lecz jej zastąpieniem w określonym zakresie przez wzorzec. Podkreślenia wymaga okoliczność, co podnosi się także zgodnie w doktrynie, że w każdym wypadku wystąpienia jakichkolwiek sprzeczności sama umowa pozostaje ważna i wywołuje określone w niej skutki prawne, w przeciwieństwie do wzorca, który zachowuje swą doniosłość prawną w części niesprzecznej, w pozostałej staje się bezskuteczny wobec drugiej strony (por. K. Zagrobelny, komentarz do art. 385 k.c. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, wyd. 3, C.H. Beck, Warszawa 2008 r.). Stąd fakt, że w regulaminie nie wskazano konkretnego ubezpieczyciela jest bez znaczenia, skoro umowa takie wskazanie zawiera.
Przywołania w tym momencie wymaga sama treść pełnomocnictwa powodów z dnia 17 września 2007 r. (k. 137-138), zgodnie z którym powodowie udzielili swojego pełnomocnictwa Bankowi do „pobrania z mojego/naszego rachunku bankowego prowadzonego w Banku opłaty z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia przez Bank niskiego wkładu własnego wTowarzystwie (...) S.A.z siedzibą wW.i pobierania składki za kolejne okresy ubezpieczenia wraz z okresem ubezpieczenia, w którym saldo zadłużenia z tytułu kredytu stanie się równe/mniejsze 434.124,00 PLN”. Zastosowanie w w/w dokumencie spójnika „i” nakazuje twierdzić, iż pobieranie przez pozwany Bank składek za kolejne okresy ubezpieczenia może nastąpić w wypadku świadczenia ochrony ubezpieczeniowej jedynie przezTowarzystwo (...) S.A.z siedzibą wW.(wskazany przed spójnikiem „i”). Odmienna teza jest niedopuszczalna. Spójnik „i” zwykle łączy współrzędne części zdania o treściach uzupełniających się – jak ma to miejsce w rozpoznawanym wypadku.
Ponownego podkreślenia wymaga, że całkowicie bezsporne między stronami było to, żedruga oraz trzecia wpłata opłaty za ubezpieczenie niskiego wkładu własnego została zaliczona na konto umowy łączącej pozwany Bank zTowarzystwem (...) S.A.z siedzibą weW.a więc innym ubezpieczycielem niż wymieniony w w/w dokumentach–Towarzystwie (...) S.A.z siedzibą wW.. Uiszczenie na jego rzecz w/w składek i udzielenie ochrony ubezpieczeniowej przez tenże podmiot trzeci nie stanowi okoliczności, w związku z którą zgodnie z umową kredytu z dnia 17 września 2007 r. powstałby obowiązek zwrotu przez powodów kosztu tychże opłat w łącznej wysokości 16.522,00 zł (7.534,00 zł + 8.988,00 zł) na rzecz pozwanego Banku. W realiach niniejszej sprawy, w przedmiotowym zakresie doszło zatemdo condictio indebitialbowiem powodowie spełnili świadczenie pomimo braku istnienia ważnego zobowiązania. Warunkiem, od którego zależało istnienie ważnego zobowiązania do zapłaty opłaty z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego było jej potrącenie na rzeczTowarzystwa (...) S.A.z siedzibą wW., bowiem ten podmiot według umowy obejmował ochroną ubezpieczeniową kredyt powodów.
Warto zauważyć, że pozwany Bank do zamknięcia rozprawy nie podnosił któregokolwiek z okoliczności wskazanych w przepisieart. 411 k.c.Wyłączenie kondykcji wynikającej na podstawieart. 410 § 2 k.c.ze spełnienia świadczenia nienależnego przez zubożonego następuje w szczególności w czterech sytuacjach wskazanych właśnie w tym przepisie. Co istotne, ciężar dowodu wystąpienia okoliczności wyłączających kondykcję spoczywa naaccipiensie, ponieważ to on podnosi zarzut braku roszczenia po stroniesolvensa, dochodzącego swoich roszczeń z tytułu nienależnego świadczenia (por. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 czerwca 2007 r., II PK 356/06, OSNP 2008, nr 15–16, poz. 217).
W ocenie Sądu, brak podstaw do uznania, że na obecnym etapie Bank nie jest już bezpodstawnie wzbogacony względem powodów. W ocenie Sądu stosowanie przepisuart. 409 k.c.w odniesieniu do wzbogacenia uzyskanego przez przedsiębiorcę musi być niezwykle ostrożne. Na gruncie tego przepisu rozróżnia się dwie sytuacje, w następstwie których dochodzi do zużycia wzbogacenia: konsumpcyjne i produktywne. Obowiązek zwrotu uzyskanego wzbogacenia wygasa tylko wtedy, gdy zużycie korzyści nastąpiło w sposób bezproduktywny, konsumpcyjny, tj. gdy wzbogacony, w zamian tej korzyści, nie uzyskał ani korzyści zastępczej, ani zaoszczędzenia wydatku, gdy wydatek miał miejsce tylko dlatego, że uprzednio uzyskał on korzyść, bez której nie poczyniłby tego wydatku. Jeżeli natomiast w zamian za zużytą korzyść wzbogacony uzyskał do swojego majątku jakąkolwiek inną korzyść majątkową (np. mienie czy zwolnienie z długu, który w ten sposób spłacił), nie można uznać, że nie jest już wzbogacony, bowiem w wyniku dokonania tego wydatku, w jego majątku pozostaje korzyść w postaci zwiększenia aktywów bądź zmniejszenia pasywów (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 stycznia 2014 r., V CNP 13/13).
Należy podkreślić, że Sąd nie dokonywał ustaleń faktycznych odnośnie wysokości składki ubezpieczeniowej w okresie objęcia jej ochroną ubezpieczeniową przezTowarzystwo (...) S.A.z siedzibą weW., która została faktycznie poniesiona przez Bank z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu z uwagi na niezłożenie przez pozwanego umowy z tymże ubezpieczycielem, pozwalającej na ustalenie i sprawdzenie zasad obliczenia składki ubezpieczeniowej. Nie wiadomo zatem, czy rzeczywiście- podobnie jak w przypadku umowy z I Reasekuracji(...)Bank domagał się od powodów refinasowania wyłącznie należnej składki ubezpieczeniowej, czy również innych kosztów.
W sprawie niewątpliwym jest, że częściowe zużycie kosztów, w zakresie dochodzonej kwoty nastąpiło na zapłatę długu Banku wynikającego z zawartych z towarzystwami ubezpieczeniowymi umów ubezpieczenia.Taki sposób postąpienia z uzyskanymi od powodów środkami wyłącza przyjęcie, iż wzbogacenie zostało zużyte w sposób bezproduktywny, skoro Bank spłacił własne zadłużenia zmniejszając tym samym swoje pasywa.Należy zauważyć, iż dług istniał jedynie pomiędzy pozwanym Bankiem a danym towarzystwem ubezpieczeń. Żadnych twierdzeń odnośnie ich nieproduktywnego zużycia Bank nie przedstawił ograniczając się jedynie do złożenia do akt sprawy oświadczeń towarzystw ubezpieczeń o uiszczeniu składek przez pozwany Bank z tytułu umowy kredyt hipoteczny powodów, jednakże w żadnym z tych dokumentów nie wskazano precyzyjnie, w jakiej wysokości składki te zostały uiszczone. Pozwany Bank całkowicie zaniechał inicjatywy dowodowej w zakresie udowodnienia faktu przekazania pełnych kwot 7.534,00 zł i 8.988,00 zł na rzecz towarzystw ubezpieczeń.
W konsekwencji należało przyjąć, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż wygasł obowiązek pozwanego Banku zwrotu powodom kwoty odpowiadającej całości dotychczasowego przysporzenia , w zakresie składki drugiej i trzeciej z tytułu zwrotu kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu kredytu z dnia 17 września 2007 r.
W dalszej kolejności należało poczynić rozważania w zakresie oceny postanowień umowy o kredyt hipoteczny z dnia 17 września 2007 r. i regulaminu tejże umowy jako wzorca umownego stosowanego przez pozwany Bank, na podstawie których ten potrącał kwoty dochodzone pozwem, przez pryzmat przepisów chroniących konsumentów a zakazujących stosowania tzw. klauzul abuzywnych we wzorcach umownych przez przedsiębiorców tj.art. 3851§ 1 k.c.–art. 3853k.c.
Jak już była o tym mowa we wcześniejszych akapitach, powodowie nie kwestionowali istnienia w umowie samego zabezpieczenia w postaci ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, lecz nałożenie na nich (jako kredytobiorców) obowiązku poniesienia kosztów tegoż ubezpieczenia. Pozwany Bank zawarł w umowie o kredyt hipoteczny z dnia 17 września 2007 r. klauzulę, która zakładała zobowiązanie kredytobiorców (powodów) do ustanowienia zabezpieczenia w postaci opłacania kosztów umowy ubezpieczenia niskiego wkładu kredytu hipotecznego w określonym z góry towarzystwie ubezpieczeniowym, w określonym z góry okresie ubezpieczeniowym i w określonej (narzuconej) z góry składce ubezpieczenia. Bezspornym w niniejszej sprawie był fakt, iż stroną przedmiotowej umowy ubezpieczenia jest jedynie pozwany Bank i zakład ubezpieczeń. Rola powodów ograniczała się jedynie do ponoszenia kosztów objęcia ochroną ubezpieczeniową, którą objęty jest jedynie pozwany Bank, będący jednocześnie jej beneficjentem.
Zgodnie z treścią przepisuart. 3851§ 1 k.c.za niedozwolone postanowienia umowne uznaje się postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Za nieuzgodnione indywidualnie uważa się takie postanowienia umowy, na treść których konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (art. 3851§ 3 k.c.). Postanowienia, których uznania za niedozwolone żądają powodowie nie stanowią przedmiotu indywidualnego uzgodnienia stron, ani nie podlegają negocjacjom. Sprzeczne z dobrymi obyczajami jest świadome postępowanie mające na celu zdezorientowanie konsumenta poprzez nieujawnienie mu informacji istotnych, wprowadzenie konsumenta w błąd, wykorzystanie jego niewiedzy, bądź zatajenie pewnych kwestii w celu skłonienia tego konsumenta do zawarcia umowy.
Z okoliczności sprawy wynika, że postanowienia umowy o kredyt hipoteczny z dnia 17 września 2007 r.w zakresie opłacania przez kredytobiorców (powodów) składki ubezpieczeniowejnie były w żaden sposób negocjowane. Z zeznań powoda jednoznacznie wynika, że przed podpisaniem umowy pozwany Bank przedstawił powodom gotowy formularz, a powodowie nie negocjowali treści umowy kredytowej w zakresie zapisów dotyczących ubezpieczenia niskiego wkładu. W realiach niniejszej sprawy, ubezpieczenie brakującego wkładu własnego przy tym konkretnym kredycie hipotecznym było niejako obligatoryjną czynnością, której odmowa przez powodów skutkowałaby odmową przyznania im tegoż kredytu w wybranej przezeń opcji kredytowania wartości nieruchomości, którą w planach mieli nabyć .
Z twierdzeń pozwanego Banku wywodzi się wniosek, że procedura zawierania umowy o kredyt hipoteczny przy zawieraniu umowy z powodami nie odbiegała od procedury zawierania tego typu umów z innymi klientami pozwanego Banku. Podstawę zawarcia umowy kredytowej stanowiło wypełnienie i złożenie wniosku kredytowego przez konsumentów. Wniosek ten sporządzony był na formularzu udostępnianym przez pozwany Bank. W jego treści niedopuszczalnym było dokonywanie jakichkolwiek skreśleń bądź dopisków – poza polami w nim wyodrębnionymi i przeznaczonymi na wypełnienie poprzez wybranie zamieszczonych w nim opcji. W wypadku powodów negocjacje ani indywidualne uzgodnienia w zakresie ubezpieczenia niskiego wkładu własnego nie miały miejsca (o czym Sąd szczegółowo wskazywał w ocenie dowodów we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia). Przekaz taki płynie także wprost z zeznań powodów przesłuchanych w charakterze strony.
Z naciskiem wskazać należy, że zgodnie z brzmieniemart. 3851§ 4 k.c.ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Pozwany Bank nie wywiązał się ze spoczywającej na nim powinności. Powodowie nie mieli rzeczywistego wpływu na treść spornego postanowienia umownego. W doktrynie przyjmuje się powszechnie, iż w regulacjiart. 3851§ 1 k.c., chodzi orzeczywiste negocjacje i postanowienia uzgodnione indywidualnie, a nie postulowaną przez pozwany Bank teoretyczną możliwość negocjacji.O takiej „możliwości” zeznała świadekA. P.. Należy podkreślić, iż zgodnie z zeznaniami świadka świadek zna ze słyszenia, że jest to możliwe. W ocenie Sądu, twierdzenia pozwanego Banku, że takie negocjacje miały miejsce są zupełnie nielogiczne i gołosłowne. Biorąc powyższe pod uwagę, nie ulega wątpliwości, że w sprawie spełniona została pierwsza przesłanka wymieniona wart. 3851§ 1 k.c., a mianowicie przedmiotowa klauzula nie była indywidualnie uzgadniana z konsumentem a także nie podlegała jakimkolwiek negocjacjom.
W dalszej kolejności, odnieść należy się do kwestii objętej sporem, czy kwestionowane postanowienie określało główne świadczenie stron umowy o kredyt hipoteczny z dnia 17 września 2007 r.
Co do zasady, wzorce umowne stanowią zbiór praw i obowiązków stron, opracowany przed zawarciem umowy i wprowadzany do stosunku prawnego przez jedną ze stron w ten sposób, że druga strona (adherent) nie ma wpływu na ich treść. Są one zwykle opracowywane w oderwaniu od konkretnego stosunku umownego i w sposób jednolity określają one treść przyszłych umów, stąd strona która wyraziła zgodę na zawarcie umowy nie może według swojej woli i wiedzy zmieniać jego treści. Ustawodawca w imię postulatu zrozumiałości tekstu przepisuart. 3851§ 1 k.c.posługuje się potocznym określeniem „postanowienie umowy” obejmując nim zarówno postanowienie umowy w ścisłym znaczeniu tego terminu (czyli postanowienie treści czynności prawnej, objęte konsensem stron), jak i postanowienie wzorców, które wprawdzie „postanowieniami umowy” w ścisłym znaczeniu nie są, ale kształtują, obok nich treść stosunku zobowiązaniowego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 listopada 2011 roku, sygn. V ACa 546/11, LEX Nr 1120399).
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie sporne postanowienia odnoszące się do ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, nie określały głównych świadczeń stron, w związku z czym mogą być one uznane za klauzule niedozwolone, tj. podlegają ocenie czy kształtują one prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy.
W doktrynie wskazuje się, że pojęcie „główne świadczenia stron” należy interpretować ściśle, w nawiązaniu do pojęcia elementów umowy przedmiotowo istotnych (essentialia negotii). W przedmiotowej sprawie do głównych świadczeń stron należało spełnienie przez ubezpieczyciela danego świadczenia w przypadku zajścia określonego w umowie wypadku, a także opłacanie składki ubezpieczeniowej przez powódkę.
W myśl art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2002 r., nr 72, poz. 665 j. t. ze zm.) przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Ponadto zgodnie z ust. 2 cytowanego artykułu, umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: 1) strony umowy, 2) kwotę i walutę kredytu, 3) cel, na który kredyt został udzielony, 4) zasady i termin spłaty kredytu, 5) wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, 6) sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, 7) zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, 8) terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, 9) wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, 10) warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.
Bezsprzecznie, klauzula umowna wskazana jako abuzywna nie może dotyczyć sformułowanych w sposób jednoznaczny głównych świadczeń stron. W ocenie Sądu, dodatkowej formy zabezpieczenia spłaty kredytu w postaci zawarcia umowy ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, nie można uznać jako świadczenia główne stron umowy kredytowej zwłaszcza, iż pojęcie to winne być interpretowane w wąski sposób i dotyczy ono elementów istotnych umowy. Zdaniem Sądu, kwestionowana przez powodów klauzula nie reguluje głównych świadczeń stron. Świadczeniami tymi są bowiem po stronie pozwanego Banku (przedsiębiorcy) – udzielenie kredytu, zaś po stronie powodów (konsumentów) – dokonanie spłaty zaciągniętego kredytu oraz odsetek i opłacenie prowizji od udzielonego kredytu. Kwestionowane przez powodów postanowienia mają charakter wyłącznie poboczny w stosunku do głównego obowiązku kredytobiorcy w postaci zwrotu kwoty kredytu. Przedmiotowe ubezpieczenie niskiego wkładu własnego jest jedynie dodatkowym zabezpieczeniem kredytu powodów (kredytobiorców).
Na marginesie dodać należy jedynie, iż główne świadczenia stron stosunku prawnego muszą być sformułowane jednoznacznie, co na tle rozpatrywanej umowy nie ma miejsca, albowiem wysokośćstawek z tytułu opłaty ubezpieczenia niskiego wkładu własnego określone były w odrębnej umowie, której treść nie była znana powodom (konsumentom), zaś stawki te, były odgórnie narzucone na konsumentów. W umowie kredytu z dnia 17 września 2007 r. pozwany Bank nie zawarł jasnych i sprawdzalnych kryteriów, czy sposobu ustalenia stawki opłaty ubezpieczenia oraz jej docelowej wysokości. W rzeczonej umowie ustalony został jedynie sposób jej pobierania.A więc i z tej przyczynyart. 3851§ 1 zd. 2 k.c.nie ma zastosowania.
Na kanwie przedmiotowej sprawy postanowienia dotyczące opłaty z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego nie określały głównych świadczeń stron umowy o kredyt hipoteczny z dnia 17 września 2007 r., w związku z czym mogą być one uznane za klauzule niedozwolone (podlegają ocenie, czy kształtują one prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy).
Mając tym samym na uwadze, iż przesłanki formalne do przeprowadzenia badania spornego postanowienia odnoszącego się do kwestionowanej opłaty ubezpieczenia niskiego wkładu własnego przez pryzmatart. 3851§ 1 k.c.zostały wykazane, do rozstrzygnięcia pozostała ocena,czy kwestionowane przez powodów postanowienia umowne kształtują prawa i obowiązki konsumentów (powodów) w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.Jedynie wówczas gdy wskazane przesłanki zmaterializują się w realiach niniejszej sprawy, można stwierdzić, że kwestionowane postanowienie nie jest dla konsumentów wiążące.
Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2011 roku wydanego w sprawie o sygnaturze akt VI ACa 262/11 istotą dobrych obyczajów jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien wyrażać się on informowaniem o wynikających z umowy uprawnieniach, niewykorzystywaniem uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu umowy i jej realizacji, rzetelnym traktowaniu konsumenta jako równorzędnego partnera umowy. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można więc uznać działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. Działania te potocznie określa się jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania.
Rażące naruszenie interesów konsumenta należy rozumieć jakonieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym. Natomiast działanie wbrew dobrym obyczajom (w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego) oznacza tworzenie przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron takiego stosunku (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2013 r., VI ACa 1698/12, LEX nr 1369424).
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd doszedł do przekonania, że kwestionowane przez powodów postanowienie w zakresie w jakim określa obowiązek zapłaty pierwszej składki nie kształtuje praw i obowiązków konsumenta w sposób s[sprzeczny z dobrymi obyczajami , rażąco naruszając jego interesy, co spowodowało oddalenie powództwa w tym zakresie.
Zapis zawarty w § 9 pkt 8 umowy stanowiący o tym, że kredytobiorcy są zobowiązani do zwrotu bankowi kosztów ubezpieczenia w wysokości 2.026 zł za pierwszy 36-miesięczny okres trwania umowy jest klarowny, czytelny , nie opiera się o żadne wskaźniki ani nie wymaga dodatkowych wyliczeń. Każdy klient banku (konsument) czytający powyższy zapis ze zrozumieniem, jako osoba dorosła, należycie dbająca o swoje interesy, niewątpliwie dowiaduje się, jaką kwotę będzie zobowiązana uiścić na rzecz Banku, za jaki okres i z jakiego tytułu. Postanowienie to nie wymaga dalszego tłumaczenia i bezsprzecznie jest dla obu stron jasne -clara non sunt interpretanda(rzeczy oczywiste nie wymagają wykładni). Z tych względów niezasadny jest zarzut powodów odnośnie naruszenia przez pozwanego obowiązków informacyjnych. Ponadto, po zapoznaniu się z umową można także ustalić, że Bank miał zawrzeć umowę ubezpieczenia zTowarzystwem (...) S.A., co wynika z punktu poprzedniego. Nie ma zatem wątpliwości co do tego ani jaka kwota kosztów będzie wiązała się z ubezpieczeniem niskiego wkładu, ani jaki okres będzie ubezpieczony, ani kto będzie ubezpieczycielem. Na takie warunki umowy strony się umówiły i takie warunki zaakceptowały. Akceptacja powyższej kwoty wynika również z zeznań samych powodów. ( k. 368-369)
Nadto wskazać należy, że w zamian za ubezpieczenie powodowie otrzymali świadczenie ekwiwalentne, ponieważ otrzymali wyższą kwotę kredytu, niż gdyby dostali zawierając standardową umowę kredytu hipotecznego. Właśnie za to, że Bank udzielił kredytu na 100% wartości nieruchomości, powodowie musieli zapłacić ubezpieczenie niskiego wkładu, czyli ustalonych przez pozwanego w tym wypadku 20% wartości nieruchomości. Brak zatem podstaw do uznania, że Bank nałożył na powodów obowiązek poniesienia dodatkowych opłat nie oferując nic w zamian. Przeciwnie, powodowie w zamian za to, że uzyskali wyższy kredyt musieli dodatkowo ubezpieczyć te dodatkowe 20% środków finansowych, które otrzymali od banku właśnie dzięki ubezpieczeniu niskiego wkładu. Udzielenie kredytu z pominięciem warunku dotyczącego wniesienia wymaganego wkładu własnego generowało po stronie pozwanego zwiększone ryzyko transakcji kredytowej, które to ryzyko było akceptowane przez Bank właśnie dzięki ustanowieniu dodatkowego zabezpieczenia.Dlatego należy uznać, że co do zasady ubezpieczenie niskiego wkładu własnego nie jest z góry klauzulą abuzywną. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Okręgowego w Warszawie V Wydziału Cywilnego Odwoławczego (vide np. uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 3 lutego 2017 r. sygn. akt V Ca 1089/16).
Odnosząc się do kwestii regresu przysługującego ubezpieczycielowi w stosunku do powodów wskazać należy, że konstrukcja roszczenia regresowego sama w sobie nie powoduje pogorszenia sytuacji powodów i nie ma wpływu na wysokość ich zadłużenia , objętego umową kredytową . Zmienia się tylko osoba wierzyciela z Banku na ubezpieczyciela. Pozostaje to jednak bez wpływu na wysokość zobowiązać powodów jako kredytobiorców. W ocenie Sądu, nie można zatem uznać aby z tego powodu ich interesy zostały naruszone w sposób rażący
Podkreślenia wymaga, że w rozpoznawanej sprawie chodzi o szczególną sytuację, gdzie umożliwia się kredytobiorcy nabycie nieruchomości dzięki sfinansowaniu całego zakupu kredytem hipotecznym mimo, że powodowie nie są w stanie wnieść wymaganego wkładu własnego, co zwiększa ryzyko związane że spłatą kredytu. W razie spadku, w późniejszym okresie czasu wartości rynkowej zakupionej nieruchomości i konieczności dochodzenia przez bank niespłaconej części kredytu w drodze egzekucji komorniczej istnieje realna obawa, że Bank nie odzyskałby całej należnej mu wierzytelności. Tak więc, gdyby nie ubezpieczenie niskiego wkładu własnego kredytobiorcy nie mogliby w ogóle otrzymać kredytu hipotecznego i zrealizować swoich planów. Dlatego nie sposób zgodzić się z poglądem, że kredytobiorcy ponoszą z jednej strony koszty ubezpieczenia finansowego (poprzez obowiązek ich zwrotu Bankowi), a z drugiej nie odnoszą żadnych korzyści z takiej umowy, w przeciwieństwie do Banku.
Z tych względów, w ocenie Sądu sama zasada zastosowania w umowie kredytowej zabezpieczenia w postaci ubezpieczenia niskiego wkładu własnego jak również postanowienia umowy jasno i precyzyjnie określającego wysokość pierwszej należnej z tego tytułu opłaty nie można uznać za abuzywne.Odmienne wnioski można wywieść jeśli chodzi o postanowienia regulaminu dotyczące sposobu obliczenia kolejnych kwot pobieranych z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu. Samodzielne wyliczenie przez kredytobiorców należnych kosztów ubezpieczenia w przyszłości w oparciu o wzory wskazane w §7 ust. 6 jest bowiem niemożliwe, z uwagi na brak wiedzy klientów banku co do tego, kiedy kończy się ochrona ubezpieczeniowa. Kredytobiorca nie jest bowiem informowany ani o treści umowy ubezpieczeniowej zawartej przez Bank z ubezpieczycielem ani też o dacie objęcia jego kredytu rzeczoną umową ubezpieczenia . W konsekwencji, wzory zawarte w regulaminie są bezużyteczne a w tym zakresie postanowienia umowy uznać należy za abuzywne.
Podsumowując, pobranie przez pozwany Bank jedynie dwóch ostatnich z trzech składek na ubezpieczenie z tytułu niskiego wkładu własnego w umowie o kredyt hipoteczny z dnia 17 września 2007 r., a zatem tych, które Bank pobrał w oparciu o łączącą go zTowarzystwem (...) S.A.z siedzibą weW.umową ubezpieczenia, nastąpiło bez podstawy prawnej, a zatem po stronie pozwanego Banku zaistniała sytuacja bezpodstawnego wzbogacenia kosztem powodów (art. 405 k.c.w zw. zart. 410 § 2 k.c.).
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd w punkcie 1. sentencji wyroku na podstawieart. 3851§ 1 i 2 k.c.w zw. zart. 405 k.c.w zw. zart. 410 § 2 k.c., zasądził od pozwanego Banku na rzecz powodów solidarnie pobraną przezeń łączną kwotę składek w wysokości 16.522,00 zł tytułem zwrotu nienależnie potrąconej opłaty za ubezpieczenie niskiego wkładu własnego a w pozostałej części ( co do pierwszej składki) powództwo oddalił.
Przechodząc do oceny zasadności zgłoszonego żądania zapłaty odsetek należy wskazać, że zobowiązanie do zwrotu nienależnego świadczenia (bezpodstawnego wzbogacenia) ma charakter bezterminowy. Zatem termin spełnienia takiego świadczenia musi być wyznaczony zgodnie zart. 455 k.c., a więc niezwłocznie po wezwaniu skierowanym przez wierzyciela. W konsekwencji żądanie odsetek w przypadku bezpodstawnego wzbogacenia zasadne jest dopiero od chwili wezwania dłużnika przez wierzyciela na podstawieart. 455 k.c.do zwrotu wzbogacenia(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2003 roku, sygn. I CKN 316/01, OSNC 2004, nr 7-8, poz. 117 i z dnia 3 lutego 2006 roku, sygn. I CSK 17/05),przy czym użyty w tym ostatnim przepisie termin niezwłocznie nie oznacza obowiązku natychmiastowego spełnienia świadczenia.
Moment powstania obowiązku zwrotu (wymagalności) określa moment jego potrącenia - pobrania. Termin zwrotu bezpodstawnie potrąconego świadczenia wyznacza zaś termin określony w wezwaniu do zapłaty, względnie termin wyznaczony na podstawie okoliczności jako odpowiedni w razie braku określenia terminu w wezwaniu.
Należy przypomnieć, że pismem datowanym na 4 lutego 2016 r. skierowanym doBank (...) S.A.z siedzibą wW., pełnomocnik kredytobiorców wniósł m.in. o odstąpienie przez Bank od obciążania powodów kosztami ubezpieczenia niskiego wkładu własnego a ponadto wezwał do zwrotu nienależnie pobranych opłat z tytułu refinansowania umowy ubezpieczenia niskiego wkładu własnego w terminie 7 dni. Z potwierdzenia odbioru tego wezwania wynika, że pozwany Bank otrzymał korespondencję w dniu 8 lutego 2016 r.(k. 29)
Biorąc powyższe pod uwagę, oświadczenie o wezwaniu do zapłaty dochodzonych w niniejszym postępowaniu kwot pozwany Bank posiadał najwcześniej w dniu 8 lutego 2016 r. W ocenie Sądu za zasadne uznać należało, że od dnia 16 lutego 2016 r., tj. z upływem zakreślonego w wezwaniu terminu, strona pozwana pozostaje w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia uzasadniającym zasądzenie odsetek od łącznej kwoty dochodzonej pozwem. Roszczenie o odsetki zostało zatem uwzględnione w całości.
W pkt 3. wyroku Sąd orzekł o kosztach procesu. Wobec uwzględnienia żądania powodów w części, Sąd dokonał stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu, zgodnie z przepisemart. 100 zdanie pierwsze k.p.c.Powodowie wnosili o zasądzenie na ich rzecz od pozwanego kwoty 18.548,00 zł, zaś Sąd w pkt 1. wyroku uwzględnił to żądanie do kwoty 16.522,00 zł. Tym samym powodowie wygrali niniejszy proces w blisko 90%.
Powodowie ponieśli w toku postępowania koszty w łącznej wysokości 5762 zł, na którą to kwotę składały się: opłata od pozwu - 928 zł, koszty wynagrodzenia pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym - 4.800 zł (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 34 zł (2 powodów x 17 zł). 90% z tej kwoty należne od pozwanego to 5185,80 złotych
Pozwany poniósł w toku postępowania koszty w łącznej wysokości 4.834 zł, na co składały się: koszty wynagrodzenia pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym - 4.800 zł (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 34 zł (2 pełnomocników x 17 zł). 10 % z tej kwoty należne od powoda to 483,40 złotych.
Po wykonaniu działania matematycznego ((...),80 – 483,40 ) otrzymujemy kwotę 4.702,40 zł, którą pozwany zobowiązany jest zwrócić powodom z tytułu częściowego zwrotu kosztów procesu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.