Sąd Okręgowy w Warszawie
V Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Ca 1689/16
Data wyroku: 2017-02-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Łukaszuk, Zbigniew Podedworny, Bogusława Jarmołowicz-Łochańska

Sygn. aktV Ca 1689/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 lutego 2017 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący:

SSO Agnieszka Łukaszuk (spr.)

Sędziowie:

SO Bogusława Jarmołowicz-Łochańska
SO Zbigniew Podedworny

Protokolant:

protokolant Justyna Szewczak

po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaK. C.
przeciwkoK. K.Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Pragi Południe wW.oraz Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego dla Warszawy - Pragi
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy -Woli w Warszawie
z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt II C 2366/15
oddala apelację.
Sygn. akt V Ca 1689/16

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 30 grudnia 2014 rokuK. C.wniosła o zasądzenie od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy- Pragi Południe wW.K. K.oraz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego dla Warszawy-Pragi reprezentowanego przez Prezesa Sądu Okręgowego dla Warszawy-Pragi o zasądzenie solidarnie na jej rzecz kwoty 27.831,50 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania liczonych według norm przepisanych.
Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości.
Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2016 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie oddalił powództwo (I) oraz zasądził odK. C.na rzeczK. K.Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi-Południe kwotę 2.417,00 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (II), zaś na rzecz Skarbu Państwa-Prezesa Sądu Okręgowego Warszawa Praga w Warszawie kwotę 2.400,00 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (III).
Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy oparł na następujących ustaleniach:
R. C.orazK. C.w dniu 28 grudnia 1996r. zawiązali spółkę cywilną prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwąFirma Handlowa (...) s.c.-R. C.iK. C..
W dniu 3 lutego 2010 rokuR. C., zobowiązał się do spłaty w terminie do dnia 9 lutego 2010 roku zobowiązania w kwocie 1.247.237,59 zł wobec wspólnikówspółki cywilnej Firma Handlowa (...)s.c. wT.reprezentowanych przezK. C.. JednocześnieR. C.złożył oświadczenie o poddaniu się egzekucji w trybieart. 777 § 1 pkt 4 k.p.c., przed NotariuszemP. S., które zostało spisane w formie aktu notarialnego wpisanego do Repertorium(...). Przedmiotowy tytuł egzekucyjny został zaopatrzony w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 26 lutego 2010 r.
W dniu 15 kwietnia 2011r.K. C.został wydany kolejny tytuł wykonawczy w postaci ww. aktu notarialnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności oznaczony numerem 3 – w celu prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowiR. C.z ruchomości stanowiących jego własność. W uzasadnieniu tegoż postanowienia wskazano, że jego podstawą był wniosek wierzyciela o wydanie dalszego tytułu wykonawczego umożliwiającego przyłączenie się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika SądowegoD. W..
Na skutek wniosku złożonego w dniu 20 kwietnia 2012 roku przez „(...)spółka” Sp.j.E. S., Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi- Południe w Warszawie wszczął pod sygnaturą akt Km(...)postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowiR. C.. Egzekucja w toku postępowania została skierowana do ruchomości stanowiących własność dłużnika. W toku postępowania Komornik dokonał licytacji ruchomości dłużnikaR. C.. Tytułem ich sprzedaży uzyskano kwotę 68.005,75 zł. Następnie postępowanie egzekucyjne zostało umorzone dnia 28 czerwca 2013 r. z uwagi na jej bezskuteczność.
Dnia 11 czerwca 2012 rokuK. C.wystąpiła do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi- PołudnieK. K.z żądaniem wszczęcia egzekucji z ruchomości przeciwko dłużnikowiR. C.w celu ściągnięcia kwoty 2.654.393,29 zł na podstawie ww. aktu notarialnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Komornik postanowieniem z dn. 11 czerwca 2012 roku odmówił przyjęcia wniosku oraz stwierdził swą niewłaściwość do prowadzenia egzekucji. Przekazał jednocześnie wniosek Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w WołominieD. W.. Wskazał, że nie jest on właściwy do prowadzenia egzekucji, zaś wierzyciel nie skorzystał z prawa wyboru komornika. Postanowienie zostało odebrane przezK. C.w dniu 21 czerwca 2012 roku. Dnia 27 czerwca 2012 roku wydano postanowienie w przedmiocie zwrotu wierzycielowi tytułu wykonawczego przedłożonego wraz z wnioskiem z dn. 11 czerwca 2012 r., co było wynikiem wskazania przez KomornikaD. W., że nie prowadzi obecnie żadnych postępowań wobecR. C..K. C.odebrała odpis postanowienia dnia 4 lipca 2012 r. Próbę formalnego zwrotu tytułu podjęto pismem z dn. 27 marca 2013 r., a następnie dnia 24 kwietnia 2013 roku.
K. C.złożyła skargę w przedmiocie zwrotu wniosku wraz z pismem Komornika z dnia 24 kwietnia 2013 roku. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2014 roku Sąd Rejonowy w Tarnowie uwzględnił skargę w całości skutkiem czego uchylił zaskarżoną czynnością Komornika.
Wniosek o wszczęcie egzekucji na podstawie zaopatrzonego w klauzulę wykonalności aktu notarialnego Rep A numer(...)K. C.ponowiła dnia 11 lipca 2012 roku, z jednoczesnym wskazaniem, że dokonuje wyboru Komornika SądowegoK. K.jako właściwego do prowadzenia egzekucji na podstawie art. 8 ust. 6 ustawy z dn. 29 sierpnia 1997 r. Kolejny wniosek w tym przedmiocie nadano dnia 10 lipca 2013 roku.
Na tle tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Rejonowyoddalił powództwo stwierdzając, iż żądanieK. C.pozbawione było zasadności.
Powołując się na treśćart. 417 k.c.Sąd I instancji podkreślił, żeK. C.zasadności swego żądania upatrywała w fakcie odmowy przyjęcia przez Komornika SądowegoK. K.wystosowanego przez nią wniosku o wszczęcie egzekucji z ruchomościR. C.. Zaznaczył, iż powódka wskazywała, że w toku postępowania egzekucyjnego skierowanego do ruchomości dłużnika uzyskano kwotę 55.663,01 zł, zaś ona powinna partycypować w połowie środków uzyskanych z egzekucji ruchomości. Tym samym połowa uzyskanej sumy, tj. kwota 27.831,50 zł, miała stanowić wartość poniesionej przez powódkę szkody. Odpowiedzialność Skarbu Państwa-Prezesa Sądu Okręgowego dla Warszawy- Pragi miała być uzasadniona sprawowaniem bezpośredniego nadzoru nad prezesem sądu rejonowego w obrębie którego działa Komornik.
Sąd Rejonowy wskazał, że w celu wszczęcia egzekucji wobec ruchomości dłużnikaR. C.,K. C.przedłożyła Komornikowi zaopatrzony w klauzulę wykonalności akt notarialny z dnia 3 lutego 2010 roku wpisany do Repertorium(...), w treści którego dłużnik poddał się w trybieart. 777 § 1 pkt 4 k.p.c.egzekucji wobec wspólnikówspółki cywilnej Firma Handlowa (...)s.c. wT.. Tytuł wykonawczy przedłożony przez powódkę pozwanemu Komornikowi w celu wszczęcia postępowania egzekucyjnego był oznaczony numerem 3. Jednocześnie z treści postanowienia zaopatrującego ów akt w klauzulę wykonalności wskazano, że jego podstawą był wniosekK. C., w treści którego podniesiono, że uzyskanie kolejnego tytułu wykonawczego ma na celu skierowanie egzekucji do ruchomości dłużnika w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika SądowegoD. W..
Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji podkreślił, iż nie sposób uznać, aby Komornik SądowyK. K.był właściwy do prowadzenia egzekucji wedle tytułu wykonawczego przedłożonego przezK. C.. Ponadto, wskazał, że zgodnie zart. 844 § 1 k.p.c.egzekucja z ruchomości należy do komornika tego sądu, w którego okręgu znajdują się ruchomości, chyba że wierzyciel wybierze innego komornika, a zgodnie zart. 8 ust. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucjiwierzyciel ma prawo wyboru komornika spoza właściwości.
Podkreślając, żeK. C.nie skorzystała z ww. prawa Sąd Rejonowy uznał, iż Komornik był w pełni uprawniony do odmowy przyjęcia wniosku. Zwrot tytułu wykonawczego pismem z dnia 24 kwietnia 2013 roku stanowił jedynie czynność techniczną mającą na celu wykonanie postanowienia Komornika z dnia 27 czerwca 2012 roku. Zaznaczył także, że żadne ze postanowień Komornika nie zostało przez powódkę zaskarżone. Tym samym odmowa przyjęcia wniosku oraz zwrotu tytułu wykonawczego nastąpiły prawomocnie zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Uwzględniając powyższe rozważania Sąd I instancji stwierdził, iż nie sposób uznać, aby Komornik SądowyK. K.poczynił uchybienie uzasadniającego po jego stronie odpowiedzialność w oparciu oart. 417 § 1 k.c.
Wskazując także, że powódka nie udowodniła w żaden sposób wysokości swego roszczenia, bowiem nie wskazała podstawy swych ustaleń Sąd Rejonowy oddalił powództwo zarówno wobec Komornika Sądowego, jak i Skarbu Państwa-Prezesa Sądu Okręgowego dla Warszawy-Pragi, jako organowi sprawującemu nadzór nad organem egzekucyjnym.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.obciążając powódkę, jako przegrywającą kosztami poniesionymi przez pozwanych.
Apelację od powyższego orzeczenia wniosłaK. C.zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi powódka zarzuciła:

1
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że pozwani nie ponoszą odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną działaniem organu egzekucyjnego w przypadku, gdy jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego zaniechanie tego organu doprowadziło do udaremnienia udziału powódki w postępowaniu egzekucyjnym;

2
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że Komornik Sądowy uprawniony był do odmowy przyjęcia wniosku w przypadku, gdy czynność ta została uchylona w wyniku skargi na czynność Komornika postanowieniem z dnia 6 lutego 2014 roku;

3
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że powódka nie udowodniła w żaden sposób swojego roszczenia do czego obliguje ją przepisart. 6 k.c.w przypadku, gdy powódka już w pozwie wskazała na jakiej podstawie dokonała wyliczenia należnej jej kwoty, a nadto przedstawiła stosowne dowody w postaci kopii dokumentów, a w szczególności kopię obwieszczenia o licytacji nieruchomości oraz kopię pisma komornika wraz z kopiąfaktury VAT (...), a ponadto wskazała znanych jej pozostałych wierzycieli uczestniczących w postępowaniu egzekucyjnym;

4
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że wierzyciel miał obowiązek zaznaczyć w treści wniosku egzekucyjnego, iż dokonuje wyboru innego komornika niż ten właściwy do prowadzenia sprawy albowiem zgodnie zart. 5 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.komornik ma obowiązek udzielić wierzycielowi występującemu bez adwokata potrzebnych wskazówek co do czynności egzekucyjnych oraz pouczyć go o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań a zatem miał także i obowiązek pouczyć i wezwać wierzyciela do złożenia ewentualnego oświadczenia o skorzystaniu z wyboru komornika.

5
naruszenie przepisów prawa materialnego, a toart. 417 § 1 k.c.polegające na jego niezastosowaniu.

Zważywszy na powyższe zarzuty powódka wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie od pozwanych kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja powódki nie zasługiwała na uwzględnienie,albowiem wyrok Sądu Rejonowego odpowiada prawu.
Sąd Okręgowy podzielił ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Sąd Rejonowy i przyjął je za swoje, jednakże na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie dokonał ich odmiennej oceny. Wskazać bowiem należy, iż uwadze Sądu I instancji uszła konieczność dokonania weryfikacji legitymacji czynnej powódki do wystąpienia z przedmiotowym pozwem, która to okoliczność w pierwszej kolejności ma wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Zgodnie zart. 382 k.p.c.Sąd drugiej instancji ma nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonania własnej, samodzielnej i swobodnej jego oceny. Sąd Okręgowy tym samym nie ogranicza się tylko do kontroli orzeczenia wydanego przez Sąd pierwszej instancji, ale bada ponownie całą sprawę, rozważając wyniki przeprowadzonego postępowania i władny jest je ocenić samoistnie. Sąd odwoławczy winien zatem wyjaśnić wątpliwości ujawniające się w obrębie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, w tym także w zakresie legitymacji strony powodowej.
Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż powódka źródła swojej szkody upatrywała w odmowie wszczęcia egzekucji przeciwko dłużnikowiR. C., co przełożyło się na powstanie uszczerbku w jej majątku. Podstawę wszczęcia egzekucji stanowić miał tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności w postaci aktu notarialnego obejmującego oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji w zakresie zapłaty kwoty 2.654,394,29 zł. Zważyć jednak należy, iż wierzycielem z tytułu zapłaty wskazanej kwoty nie byłaK. C.jako osoba fizyczna, lecz reprezentowani przez nią wspólnicyspółki cywilnej Firma Handlowa (...)K. C.iR. C.. Tym samym tytuł wykonawczy upoważniał do egzekucji wierzytelności wchodzącej w skład majątku wspólnego wspólników spółki, nie zaś na rzecz powódki osobiście. Ewentualna szkoda jaka mogłaby powstać w wyniku nieuprawnionego działania wspólnika, nie powstała zatem w majątku osobistym powódki, lecz majątku wspólnym wspólników spółki cywilnej.
TymczasemK. C.wytoczyła powództwo o zapłatę wyłącznie na swoją rzecz, nie zaś na rzecz wspólników spółki cywilnej, z których jednym, co nie umknęło uwadze Sądu Okręgowego, jest również dłużnikR. C.. Powódka nie jest jednakże legitymowana do dochodzenia należności z tytułu ewentualnych uchybień komornika w postępowaniu egzekucyjnym wyłącznie na swoją rzecz. W sprawie o zasądzenie wierzytelności należącej do majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej po stronie powodowej zachodzi bowiem współuczestnictwo materialne konieczne (art. 72§ 1 pkt 1 i § 2 k.p.c.). O takim charakterze współuczestnictwa świadczy wspólność praw i obowiązków wynikających ze współwłasności łącznej, wymagająca łącznego występowania w sprawie wszystkich uprawnionych podmiotów. Do działania we własnym imieniu i na własną rzecz nie legitymuje wspólnika przysługujące mu prawo do reprezentacji spółki. Dla skutecznego wniesienia powództwa w przedmiotowej sprawie niezbędny jest łączny udział w procesie wszystkich wspólników spółki cywilnej jak powodów w ramach współuczestnictwa materialnego koniecznego.
Jednocześnie Sąd Okręgowy wskazuje, iż nawet w przypadku uznania, że występując przed sądem powódka działała jako wspólnik spółki cywilnej, to powództwo również nie mogłoby podlegać uwzględnieniu. Zgodnie bowiem z ugruntowanym poglądem judykatury wspólnik spółki cywilnej nie jest legitymowany do samodzielnego dochodzenia wierzytelności wchodzącej w skład majątku wspólnego wspólników (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2011 r., III CZP 130/10). Wspólnik może dochodzić wierzytelności objętej majątkiem wspólnym tylko na rzecz wszystkich wspólników. To zaś nie zostało wykazane w przedmiotowym postępowaniu. Powódka nie przedstawiła pełnomocnictwa do występowania w imieniuR. C., nie wytoczyła również powództwa na jego rzecz, wskazując w pozwie jedynie siebie, jako osobę uprawnioną do dochodzonej należności.
Mając na uwadze powyższe wskazać należy, iż niezależnie od dokonanej oceny materialnoprawnej stanu faktycznego ustalonego w sprawie powództwo podlegało oddaleniu wprost z uwagi na brak legitymacji czynnej do występowaniaK. C.w niniejszym postępowaniu w charakterze strony powodowej. Tym samym wyrok jako odpowiadający prawu winien się ostać, a co za tym idzie nie zachodzi potrzeba do ustosunkowywania się do merytorycznych zarzutów powódki podniesionych w apelacji.
Z tych względów Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację jako niezasadną.