Sąd Okręgowy w Tarnowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 948/16
Data wyroku: 2017-05-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jacek Liszka
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 46 i art. 32 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu		Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.) w związku z art. 88 ust. 1 			ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2014 r. poz. 191 ze zm.),

Sygn. akt IV U 948/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 maja 2017 roku
Sąd Okręgowy w Tarnowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Jacek Liszka
Protokolant: st. sekr. sądowy Patrycja Czarnik
po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2017 roku w Tarnowie na rozprawie
sprawy z odwołaniaK. P.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 19 września 2016 roku nr(...)
oraz od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 20 września 2016 roku nr(...)
w sprawieK. P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o emeryturę

1
zmienia zaskarżoną decyzję z dnia 20 września 2016 roku w ten sposób, że przyznaje odwołującej sięK. P.emeryturę począwszy od dnia 25 sierpnia 2016 roku;

2
oddala odwołanie od decyzji z dnia 19 września 2016 roku;

3
znosi wzajemnie między stronami koszty procesu.

Sygn. akt IV U 948/16

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie

z dnia 24 maja 2017 r.
Decyzją z dnia 19 września 2016 r., nr(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT., na podstawieart. 46 i art. 32 ust. 5 ustawy z dnia17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.) w związku zart. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela(Dz. U. z 2014 r. poz. 191 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia25 sierpnia 2016 r., odmówiłK. P.przyznania prawa do emerytury, ponieważ na dzień 31 grudnia 2008 r. ubezpieczona nie udowodniła 20 lat zatrudnienia w szczególnym charakterze jako nauczyciel, o jakim mowa wart. 88 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela,a jedynie 18 lat, 2 miesiące i 15 dni takiej pracy. Do okresów pracy nauczycielskiej Zakład nie zaliczył ubezpieczonej okresów zatrudnienia od 1 października 1980 r. do 15 stycznia 1982 r. w charakterze instruktora ds. teatru wWojewódzkim Ośrodku (...)wT., od 15 stycznia 1982 r. do 31 października 1989 r. w charakterze wykładowcy- wychowawcy wU.wW.i od 1 listopada 1989 r. do 31 sierpnia1990 r. w charakterze inspektora oświaty i wychowania w(...)wW., ponieważ nie są one pracą nauczycielską w rozumieniuart. 3w związku zart. 1 ustawy Karta Nauczyciela.
Decyzją z dnia 20 września 2016 r., nr(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT., na podstawieart. 184w związku zart. 32 ustawy z dnia17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.) w związku z§ 4 i 15 rozporządzenia Rady Ministrówz dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 25 sierpnia 2016 r., odmówiłK. P.przyznania prawa do emerytury, ponieważ na dzień 1 stycznia 1999 r. ubezpieczona nie udokumentowała 15- letniego stażu pracy wykonywanej w szczególnym charakterze,a jedynie 8 lat, 3 miesiące i 9 dni takiej pracy.
Decyzje te zostały zaskarżone odwołaniami przezK. P.. Odwołująca domagała się zmiany zaskarżonych decyzji i przyznania jej prawa do emerytury od dnia1 września 2016 r. W uzasadnieniu, zarzucając naruszenie:art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw związku zart. 88 ust. 1 ustawy z dnia26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela,art. 1 pkt 1w związku zart. 3 pkt 1 ustawy z dnia26 stycznia 1982 r. Karta Nauczycielaorazart. 91a ust. 1 pkt 1w związku zart. 88 ustawyz dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, a ponadtoart. 184w związku zart. 32 ustawyz dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw związku z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkachlub w szczególnym charakterzeodwołująca podniosła, że na dzień 31 grudnia 2008 r. udowodniła co najmniej 20- letni okres zatrudnienia w szczególnym charakterze jako nauczyciel, zaś na dzień 1 stycznia 1999 r. co najmniej 15- letni okres takiej pracy.Od 1 października 1980 r. do 15 stycznia 1982 r. pracowała bowiem w charakterze instruktora ds. teatru wWojewódzkim Ośrodku (...)wT., od 15 stycznia 1982 r.do 31 października 1989 r. w charakterze wykładowcy- wychowawcy wU.wW.i od 1 listopada 1989 r. do 31 sierpnia 1990 r. w charakterze inspektora oświaty i wychowania w(...)wW.. Odwołująca podała, że wWojewódzkim Ośrodku (...)wT.na stanowisku instruktora ds. teatru została zatrudniona od dnia 1 października 1980 r., przed wejściem w życieustawy Karta Nauczyciela. Podkreśliła, że sama definicja słowa „instruktor” wskazuje na działalność dydaktyczną. Instruktor to bowiem osoba „udzielająca innym fachowych wskazówek i porad, jak właściwie wykonywać jakąś czynność lub uprawiać jakąś działalność”. W jej przypadku chodziło zaś o działalność teatralną. Otrzymywała przy tym wynagrodzenie płatne zgodniezrozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 sierpnia 1974 r. w sprawie wynagradzania pracowników placówek upowszechniania kultury, archiwów państwowych i Filmoteki Polskiej. Odwołująca wskazała przy tym, żeWojewódzki Ośrodek (...)wT.powstał na bazie reformy administracyjnej z 1975 r., przekształcającejT., dotychczasowe miasto powiatowe, w stolicę województwa(...). Jak podała,Wojewódzki Ośrodek (...)to wcześniejsza Powiatowa(...)(...), której nazwa wyraźnie wskazuje na działalność oświatową. Następnie wskazała,że zWojewódzkiego Ośrodka (...)wT.przeniesiona została do(...)(...)wW.na podstawie porozumienia zawartego pomiędzy zakładami w trybieart. 88 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. Karta Praw i Obowiązków Nauczyciela.Jak podkreśliła, pracowała tam w okresie od 15 stycznia 1982 r. do 31 października 1989 r.,a uniwersytety ludowe podlegały wówczasustawie o rozwoju systemu oświaty i wychowania, a zatem były placówkami oświatowymi, co wprost wynika z treści art. 28 ust. 1 powołanej wyżej ustawy orazart. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela, obowiązującego w dniu wejściaw życie tej ustawy, a ponadto z art. 3 pkt 1 ustawy. Odwołująca wskazała, że w okresie tego zatrudnienia przysługiwał jej dodatek wychowawczy, dodatek wiejski, bezpłatny lokal mieszkalny w Domu Nauczyciela i prawo do dodatkowej powierzchni mieszkalnej w postaci dodatkowej izby. Odwołująca podała ponadto, że od 1 listopada 1989 r. do 31 sierpnia 1990 r. pracowała na stanowisku inspektora(...)w(...)tj. na stanowisku wymagającym kwalifikacji pedagogicznych w zakresie ustalonym ustawą,w urzędzie terenowego organu ówczesnej administracji państwowej. Jak podkreśliła,jej stosunek pracy został rozwiązany z powodu przeniesienia na mocyart. 18 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela(k. 2-11, 18-26).
W odpowiedziach na odwołania Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwT.wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Podał ponadto, że w obecnym stanie prawnym żadna inna praca, poza pracą objętą przepisamiart. 1w związku zart. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, nie jest uznawana za pracę nauczycielską. Jak podniósł, aktualnie obowiązujące przepisy nie dają podstaw do zaliczenia jako pracy nauczycielskiej zatrudnienia odwołującej w charakterze inspektora ds. teatru wWojewódzkim Ośrodku (...)wT.. Przepisart. 1 ust. 1 ustawy Karta nauczycielanie wymienia też wykładowcówi wychowawców zatrudnionych w uniwersytetach ludowych. Z tych samych względów,brak jest podstaw do uwzględnienia jako pracy nauczycielskiej zatrudnienia odwołującejw(...)wW.w charakterze inspektora oświaty i wychowania.

    Bezsporne w niniejszej sprawie było, żeodwołującaK. P., urodzonaw dniu(...)r., w dniu(...)ukończyła 55 lat życia.
We wniosku z dnia 25 sierpnia 2016 r. ubezpieczona wniosła o przyznanie jej prawa do emerytury.
Na dzień 1 stycznia 1999 r. ubezpieczona udokumentowała przed organem rentowym 20- letni okres ubezpieczenia oraz staż pracy w szczególnym charakterze w wymiarze 8 lat,3 miesięcy i 9 dni z tytułu zatrudnienia od 1 września 1990 r. do 31 grudnia 1998 r. wSzkole Podstawowej Nr (...)(...)(...)wT..
Na dzień 31 grudnia 2008 r. ubezpieczona wykazała też przed organem rentowym staż pracy w nauczycielstwie w wymiarze 18 lat, 2 miesięcy i 15 dni z tytułu zatrudnieniaod 1 września 1990 r. do 31 sierpnia 2000 r. wSzkole Podstawowej Nr (...)(...)
(...)wT.oraz od 1 września 2000 r. do 31 grudnia 2008 r. w Gimnazjum(...).J. B.wT..
Zaskarżoną decyzją z dnia 19 września 2016 r.(...) OddziałwT.odmówił ubezpieczonej przyznania prawa do emerytury, ponieważ na dzień 31 grudnia 2008 r. ubezpieczona nie udowodniła 20 lat zatrudnienia w szczególnym charakterze jako nauczyciel, o jakim mowa wart. 88 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela.
Zaskarżoną decyzją z dnia 20 września 2016 r.(...) OddziałwT.odmówił ubezpieczonej przyznania prawa do emerytury, ponieważ na dzień 1 stycznia 1999 r. ubezpieczona nie udokumentowała 15- letniego stażu pracy wykonywanej w szczególnym charakterze, a jedynie 8 lat, 3 miesiące i 9 dni takiej pracy.
Ubezpieczona wniosła o przekazanie środków zgromadzonych na rachunkuw otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa.
(okoliczności bezsporne)

Sąd ustalił ponadto następujący stan faktyczny sprawy:
Od 1 października 1980 r. do 15 stycznia 1982 r. odwołująca pracowała w charakterze młodszego instruktora ds. teatru i instruktora ds. teatru wWojewódzkim Ośrodku (...)wT..
dowód:

-

umowy o pracę z dnia: 01.10.1980 r., 18.12.1980 r. i 01.01.1981 r.- k. 12-14, 27-29; k. 35, 37, 39, 41 akt osobowych,

angaże z dnia: 25.11.1981 r. i 12.12.1981 r.- k. 29, 31 akt osobowych,

karta obiegowa zmiany- k. 7 akt osobowych,

świadectwo pracy z dnia 25.11.1982 r.- k. 1 akt osobowych,

zeznania świadkaA. S.- 00:12:14,

zeznania odwołującejK. P.- 00:05:07-00:05:47,

Wojewódzki Ośrodek (...)wT.był jednostką o charakterze merytorycznym i instruktarzowym. Podlegały mu takie placówki, jak kluby i gminne ośrodki kultury. Była to jednostka wspierająca merytorycznie podległe placówki. W spornym okresie od 1 października 1980 r. do 15 stycznia 1982 r. odwołująca zajmowała się amatorskim ruchem teatralnym na terenie całego województwa. Pracowała z amatorskimi grupami teatralnymi i w tym celu wyjeżdżała do podległych jej placówek. Tam dokonywała instruktarzu i wspomagała merytorycznie amatorskie zespoły teatralne. Wybierała sztuki do zagrania i organizowała próby. Jej wyjazdy w teren miały miejsce z reguły dwa razy w tygodniu. Przez pozostałe trzy dni odwołująca pracowała wT.. Prowadziła wówczas konsultacje indywidualne, w szczególności dla uczniów przygotowujących się do konkursów recytatorskich. Przygotowywała też przeglądy amatorskich zespołów teatralnych, organizowała konkursy recytatorskie, redagowała broszury i ulotki, a ponadto prowadziła wykłady dla pracowników ośrodków kultury z historii teatru oraz warsztaty w teatrze(...). Warsztaty obejmowały szkolenia dla innych instruktorów teatralnych, nie tylko z terenu województwa. Ustawowy wymiar czasu pracy odwołującej wynosił 42 godziny.
dowód:

-

zeznania świadkaA. S.- 00:12:14-00:19:59,

zeznania odwołującejK. P.- 00:05:47-00:10:37,

Od 15 stycznia 1982 r. do 31 października 1989 r. odwołująca pracowaław charakterze wykładowcy- wychowawcy w(...)wW.. Do pracy w(...)przeniesiona została zWojewódzkiego Ośrodka (...)wT.na podstawie porozumienia zawartego pomiędzy zakładami w trybieart. 88 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. Karta Praw i Obowiązków Nauczyciela. W okresie tego zatrudnienia odwołująca otrzymywała dodatek wiejski i wychowawczy. Przysługiwało jej też bezpłatne mieszkanie w domu nauczyciela, a ponadto prawo do dodatkowej powierzchni mieszkaniowej w postaci dodatkowej izby na podstawieart. 57 ust. 1 ustawyz dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. Podejmując pracę w(...), odwołująca miała wykształcenie wyższe. Ukończyła filologię polską ze specjalizacjąw zakresie teatrologii na(...)wK..
dowód:

-

zaświadczenie z dnia 16.05.1983 r.- k. 15, 30,

podanie o pracę- k. 93, 107,

pismo(...)Zarząd Główny z dnia 22.12.1981 r.- k. 94, 108,

pismo(...)Zarząd Główny z dnia 10.01.1982 r.- k. 25 akt osobowych,

pismoWojewódzkiego Ośrodka (...)wT.z dnia 15.01.1982 r.-k. 27 akt osobowych,

umowa o pracę z dnia 15.01.1982 r.- k. 95, 109,

zmiany warunków płacy z dnia: 01.10.1988 r., 01.01.1989 r., 21.06.1989 r.i 01.07.1989 r., - k. 96-99, 110-113,

świadectwo pracy z dnia 30.10.1989 r.- k. 102-103, 116-117,

zeznania odwołującejK. P.- 00:11:25, 00:23:48, 00:35:41,

(...)wW.był placówką oświatową. Kształcił osoby, które ukończyły szkołę średnią i chciały zdobyć jakiś zawód.(...)dawał możliwość kontynuowania nauki osobom, które nie dostały się na studia wyższe albo nie zdecydowały się na studiowanie. W tamtym okresie funkcjonowało około 10-12 takich uniwersytetóww całym kraju. Ich oferta programowa skierowana była do młodzieży, głównie wiejskiej, która chciała podwyższać swoje kwalifikacje. W(...)wW.nacisk kładziono na ruch amatorski kulturalno- oświatowy i taniec, zarówno ludowy, jak i towarzyski.(...)miał swój budynek i internat. W ramach(...)funkcjonowała stołówka i świetlica. Na czele(...)stał dyrektor.(...)zatrudniał nauczycieli na podstawie umów o pracę, ale także osoby zK.na podstawie umów zlecenia. Zajęcia na przykład z socjologii, teatru, historii muzyki, psychologii, czy filmoznawstwa odbywały się do południa, a później organizowano zajęciaz tańca. Wszystkich przedmiotów było 12. Zajęcia prowadziło około 15 nauczycieli. Bylito nauczyciele zT., zK.i zK.. Niektórzy nauczyciele nocowali w pokojach gościnnych. Kurs podstawowy oświatowo- kulturowy musiał ukończyć każdy. Nie było takiego obowiązku, jeżeli chodzi o taniec. Lekcje trwały przez 45 minut i dłużej. Niektóre zajęcia odbywały się również w soboty. W trakcie kursu przeprowadzano egzaminy. Zajęcia odbywały się w sali wykładowej. Kurs trwał jeden rok i nie obejmował wakacji. Kończył się egzaminem. Pozytywny wynik egzaminu gwarantował uzyskanie uprawnień organizatora imprez kulturalno- oświatowych. Można też było uzyskać tytuł instruktora tańca. Osoby uzdolnione tanecznie, pozostawały na Uniwersytecie na następne pół roku. Później, kursy trwały przez półtora roku. W okresie, kiedy kursy trwały jeden rok,(...)przyjmował około 60 osób. Były to osoby z całej Polski, które mieszkały w internacie.
dowód:

-

zeznania świadkaA. S.- 00:21:17-00:33:49,

zeznania odwołującejK. P.- 00:11:25-00:34:30, 00:42:44, 00:43:49-00:47:16,

Odwołująca mieszkała w domu nauczyciela wW.. W 1986 r., kiedy przyjęto do pracy dodatkowego nauczycielaZ. G., który uczył metodyki pracy kulturalno- oświatowej, przeprowadziła się do budynku(...). Prowadziła zajęcia z polonistyki i teatrologii, z historii teatru, historii dramatu, historii literatury, analizy utworów literackich, teorii widowiska teatralnego i kultury żywego słowa. Prowadziła też zajęcia pozalekcyjne z zespołem teatralnym, z którym odbywała próby. Pełniła ponadto dyżury w internacie. Dyżury odbywały się od 15:00 albo 16:00 i trwały do godziny 22:00. W ciągu tygodnia odwołująca odbywała kilkanaście godzin lekcyjnych i miała kilkanaście godzin dyżuru w internacie. Jej etat był rozliczany na podstawieustawy Karta Nauczyciela. Według przepisów tej ustawy była też wynagradzana. Zajęcia w(...)rozpoczynały się około godziny 08:00 rano. Młodzież spotykała sięz nauczycielami na śniadaniu, po którym rozpoczynały się zajęcia. Zajęcia odbywały siędo godziny 13:00, a później spożywano obiad. Po obiedzie była przerwa, zaś kolejne zajęcia rozpoczynały się od godziny 16:00 i trwały do godziny 19:00. Zdarzało się, że zajęcia miały miejsce również po kolacji i w soboty. Niektóre zajęcia odbywały się z podziałem na grupy. W(...)prowadzono zajęcia z socjologii, psychologii, pedagogiki, metodyki pracy kulturalno- światowej, etnografii i historii ruchu ludowego. Były też zajęciaz filmu i z muzyki. Była to szkoła koedukacyjna. Tygodniowo odbywało się w niej około50 godzin dydaktycznych. Nauczyciele wypełniali dzienniki. Rok szkolny dzielił sięna semestry. Nauka w(...)kończyła się egzaminem państwowym.W skład komisji egzaminacyjnej wchodzili przedstawiciele ministerstwa, dyrektor(...)i nauczyciele.(...)wW.funkcjonowałod 1956 r. Rok 1989 był ostatnim rokiem jego działalności, ponieważ w tym czasie rozpoczął się spór właścicielski o budynek będący siedzibą(...). Odwołująca miała cały etat pedagogiczny. Oprócz niej w pełnym wymiarze godzin pracowali dyrektor, wicedyrektor, księgowa, kadrowa i intendentka, zaś od 1986 r. równieżZ. G..(...)wW.miał swój statut i regulamin. W tamtym czasie funkcjonowałoTowarzystwo (...). Raz w semestrze odbywał się zjazd dyrektorówi nauczycieli z poszczególnych lokalnych uniwersytetów.
dowód:

-

zeznania świadkaA. S.- 00:21:17-00:33:49,

zeznania odwołującejK. P.- 00:11:25-00:34:30, 00:42:44, 00:43:49-00:47:16,

Od 1 listopada 1989 r. do 31 sierpnia 1990 r. odwołująca pracowała w charakterze Inspektora(...)w(...)wW.. Z dniem2 listopada 1989 r. została mianowana na stanowisko Inspektora(...)wW.na podstawieart. 4 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych(Dziennik Ustaw Nr 31, pozycja 214). Do pracy w Urzędzie GminywW.odwołująca została przekazana na zasadzie porozumienia stron pomiędzy zakładami. Zgodę na jej przejście do(...)wW.wyraziła Rada(...)Związku (...).
dowód:

-

podanie o pracę z dnia 31.10.1989 r.- k. 45; k. B3 akt osobowych,

-

pismo UG wW.z dnia 23.10.1989 r- k. 43, 100, 114;k. B1 akt osobowych,

pismo(...)Zarząd Główny z dnia 30.10.1989 r.- k. 44, 101, 115; k. B2 akt osobowych,

umowa o pracę z dnia 01.11.1989 r.- k. 46-47; k. B3 akt osobowych,

akt mianowania z dnia 02.11.1989 r.- k. 55, k. B7 akt osobowych,

angaże z dnia: 30.12.1989 r., 15.02.1990 r., 30.05.1990 r. i 27.08.1990 r.-k. 56-57, 60; k. B8-B9, B11, B14 akt osobowych,

świadectwo pracy z dnia 27.10.2000 r.- akta osobowe,

zeznania odwołującejK. P.- 00:34:55,

Zgodnie z pisemnym zakresem czynności odwołującej na stanowisku Inspektora(...)w Urzędzie Gminy wW., do jej obowiązków należało w szczególności: realizowanie zadań wynikających z ustaw dotyczących oświaty, wychowania i Karty nauczyciela oraz wydanych na ich podstawie przepisów wykonawczych, a zwłaszcza koordynowanie działalności wszystkich szkół, placówek oświatowychi wychowawczych oraz opiekuńczo- wychowawczych, zlokalizowanych na terenie gminy, podporządkowanych(...)wykonywanie zadań organu nadzoru nad podporządkowanymi(...)szkołami i placówkami, sprawowanie nadzorui kierownictwa nad działalnością dyrektorów, koordynacja działań na rzecz pomocy i opieki nad dziećmi z odchyleniami i zaburzeniami oraz ich rozwojem, a także nadzór nad działalnością oświaty w zakresie podnoszenia kultury i świadomości pedagogicznej rodziców i opiekunów dzieci i młodzieży.
dowód:

-

zakres czynności- k. 48-53; k. B5 akt osobowych,

Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów, zeznania świadka i odwołującej.
Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości, zaś ich treść i forma nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego.
Sąd w całości dał wiarę zeznaniom świadkaA. S.i słuchanej w charakterze stronyK. P., które wskazały na okoliczności dotyczące charakteru pracyi rodzaju czynności wykonywanych przez ubezpieczoną w spornych okresach zatrudnienia. Zeznania te zasługiwały na walor pełnej wiarygodności, gdyż były rzeczowe, wewnętrznie spójne i logiczne, a przy tym przekonujące w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego. Wzajemnie też ze sobą korespondowały.
Pozostałe okoliczności sprawy Sąd uznał za bezsporne, gdyż nie były w żaden sposób kwestionowane przez strony, zaś dokumenty przedstawione na ich stwierdzenie nie budziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności.
Sąd rozważył, co następuje:
Odwołanie od zaskarżonej decyzji(...) OddziałwT.z dnia 20 września2016 r. zasługiwało na uwzględnienie. Oddaleniu podlegało zaś odwołanie od decyzji(...) OddziałwT.z dnia 19 września 2016 r.
Rozważania w tej sprawie należy poprzedzić ogólną uwagą, że po wejściu w życie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS wyraźnie zarysowują się dwa odrębne systemy emerytalne nauczycieli, wywodzące się z potraktowania pracy nauczycielskiej jako zatrudnienie w szczególnym charakterze. Pierwszy z nich to system związany z wykonywaniem pracy w szczególnym charakterze, określonej w przepisachrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) w związku z art. 32 i art. 46 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z FUS. Drugi zaś to system, w którym warunki emerytalne regulowane są przepisami odrębnymi. Przepisart. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczycielastanowi te odrębną regulację w stosunku do art. 32 ustawy emerytalno- rentowej, określając własne przesłanki nabycia prawa do emerytury. Przepis ten znajduje zastosowanie, poprzez art. 32 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, do nauczycieli urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r., a uprawnienia z niego wynikające zachowują również- z mocyart. 88 ust. 2a ustawy Karta Nauczyciela- nauczyciele urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r. a przed dniem 1 stycznia 1969 r., którzy spełnili warunki do uzyskania emerytury, określone wust. 1, w ciągu dziesięciu lat od dnia wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach oraz nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na dochody budżetu państwa (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 14 lutego 2013 r., III UK 51/12, OSNP 2013/23-24/286).
W okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję z dnia20 września 2016 r., wydaną w oparciu o przepisart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, oddalił natomiast odwołanie od decyzji z dnia 19 września 2016 r., wydanej w oparciu o przepisart. 88 ust. 1 ustawyz dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela.
W przypadku nauczycieli istnieje kilka podstaw prawnych, które umożliwiają przejście na emeryturę. Nauczyciele mogą bowiem przejść na emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym, w wieku obniżonym zgodnie z art. 184 ustawy emerytalno- rentowej albo bez względna na wiek, stosownie do treściart. 88 ustawy Karta Nauczyciela. W każdym z tych przypadków przesłanki przyznania prawa do emerytury są odrębne pomimo,że we wszystkich tych sytuacjach uwzględnieniu podlega w stażu praca nauczycielska.W świetle obowiązujących przepisów, możliwa jest sytuacja, że dana osoba spełnia warunki do przyznania prawa do emerytury w oparciu o przepis art. 184 ustawy emerytalno- rentowej, a nie spełnia ich w oparciu o przepis at. 88ustawy Karta Nauczycielai odwrotnie.
Odwołanie od zaskarżonej decyzji z dnia 19 września 2016 r. podlegało oddaleniu.
Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 lipca 2016 r., I UK 274/15(LEX nr 2117647), ustalanie uprawnień emerytalnych następuje co do zasady wedle przepisów obowiązujących w dacie złożenia wniosku emerytalnego, a tylko wtedy,gdy wynika to z reguł (przepisów) intertemporalnych, możliwe jest weryfikowanie tych uprawnień według innego stanu prawnego (sprzed jego zmiany). A zatem, jeżeli rodzaj zatrudnienia nie odpowiada definicji pracy nauczycielskiej zawartej w przepisach obowiązujących w dacie zgłoszenia wniosku, zatrudnienie to nie jest uznawane za pracęw szczególnym charakterze w rozumieniu art. 86-88 ustawy z 1982 r. Karta Nauczyciela. Trzeba także zauważyć, że art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela jest wyjątkiem od ogólnej zasady. Podlega zatem wykładni ścisłej, gdyż jest przepisem szczególnym, samodzielnie określającym warunki do nabycia przez nauczyciela prawa do wcześniejszej emerytury.W wyroku tym Sąd Najwyższy stwierdził jednoznacznie, że w przypadkuart. 88 ustawy Karta Nauczyciela, to czy dane zatrudnienie może być uznane za nauczycielskie, oceniamy nie na podstawie przepisów obowiązujących w dacie, kiedy zatrudnienie to miało miejsce,ale decydujące znaczenie w tej kwestii ma data złożenia wniosku o świadczenie.
Jeżeli chodzi o okres zatrudnienia odwołującej od 15 stycznia 1982 r.do 31 października 1989 r. w charakterze wykładowcy- wychowawcy w(...)wW.wskazać należy, że w podanym wyżej okresie praca ta była uznawana za zatrudnienie nauczycielskie. Obecnie zaś, zatrudnieniem takim nie jest.Gdy weźmie się pod uwagę brzmienie przepisówustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela(Dz. U. z 2014 r. poz. 191 ze zm.), a w szczególności art. 1 i 3 tej ustawyw powiązaniu z przepisamiustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty(Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 ze zm.), obowiązującymi w dacie złożenia wnioskuo świadczenie, tj. w dniu 25 sierpnia 2016 r., nie można mieć żadnych wątpliwości,że obecnieustawa o systemie oświatynie reguluje kwestii uniwersytetów ludowych. Praca więc w uniwersytecie ludowym, oceniana przez pryzmat aktualnych przepisówustawy Karta Nauczycielaiustawy o systemie oświatynie może być uznana za pracę nauczycielską. Skoro tak, okres od 15 stycznia 1982 r. do 31 października 1989 r. nie podlegał uwzględnieniu w stażu wymaganym zgodnie zart. 88 ust. 1 ustawy Karta Nauczycielado nabycia prawa do emerytury.
Nawet, gdyby do stażu pracy nauczycielskiej w wymiarze 18 lat, 2 miesięcy i 15 dni doliczyć okres zatrudnienia odwołującej od 1 listopada 1989 r. do 31 sierpnia 1990 r.(10 miesięcy) w charakterze Inspektora(...)w(...)wW., to i tak nie daje jej to 20- letniego okresu pracy nauczycielskiej.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego orazart. 47714§ 1 k.p.c., Sąd oddalił odwołanie od decyzji(...) OddziałwT.z dnia 19 września 2016 r. (punkt 2 wyroku).
Uwzględnieniu podlegało natomiast odwołanie od decyzji z dnia 20 września 2016 r. Decyzja ta wydana została w oparciu o przepisart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.).
W tym przypadku, nie ma podstaw prawnych do stosowania przepisów aktualnych, jeżeli chodzi o ocenę danego zatrudnienia. Jeżeli więc zatrudnienie to było pracą nauczycielską w okresie, kiedy miało miejsce, okres taki podlega uwzględnieniu w stażu wymaganym do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z uwagi na pracę w szczególnym charakterze. Biorąc pod uwagę przepisy obowiązujące w okresie zatrudnienia odwołującej w(...), to zatrudnienie to należy uznać za pracę nauczycielską.
Jak stanowi przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturachi rentach z FUS, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2 i 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określonyw art. 27 ust. 2 i 3. Zgodnie z art. 32 ust. 3 pkt 5 tej ustawy, dla celów ustalenia uprawnień,o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze uważa się nauczycieli, wychowawców lub innych pracowników pedagogicznych wykonujących pracę nauczycielską wymienioną wart. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. W myśl art. 32 ust. 4 ustawy, wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie
    przepisów dotychczasowych.Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy emerytalno- rentowej, ubezpieczonym urodzonym po dniu31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowychdo nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat- dla kobiet i 65 lat- dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Jak zaś stanowi§ 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.), nauczyciel, wychowawca lub inny pracownik pedagogiczny wykonujący pracę nauczycielską wymienioną wart. 1 pkt 1-7 ustawy z dnia26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela(Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19, Nr 25, poz. 287, Nr 31, poz. 214 i z 1983 r. Nr 5, poz. 33), określoną w tej ustawie jako praca zaliczona do I kategorii zatrudnienia, nabywa prawo do emerytury na zasadach określonych w § 4 i jest uważany za wykonującego prace w szczególnym charakterze. Obowiązująca w latach 1961-1991ustawaz dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania(Dz. U. z 1961 r. Nr 32,poz. 160 ze zm.) w art. 28 ust. 1 stanowiła, że dla umożliwienia pracującym kształceniai dokształcania się w szkołach podstawowych i średnich, zdobywania i uzupełniania kwalifikacji zawodowych oraz przygotowania się do dalszej nauki na poziomie średnimi wyższym organizuje się wieczorowe i korespondencyjne (zaoczne) wydziały przy szkołach lub osobne szkoły oraz
    uniwersytetyrobotnicze,
    ludowei powszechne, kursy zawodowei inne placówki oświatowe. W ust. 2 art. 28 tej ustawy wskazano, że Minister Oświatyi Wychowania ustala zasady działania oraz czas trwania nauki w szkołach i placówkach wymienionych w ust. 1, zgodnie z art. 36a. W art. 39 ust. 1 powołanej wyżej ustawy podano, że szkoły, placówki oświatowe, wychowawcze, opiekuńczo- wychowawcze i inne zakłady lub placówki szkolące mogą być prowadzone przez organizacje zawodowe, młodzieżowe, instytucje społeczne oraz inne organizacje i instytucje, osoby prawne lub fizyczne, tylko za zezwoleniem Ministra Oświaty i Wychowania, na określonych przez niego zasadachi warunkach i pod jego nadzorem. Ustęp 2 stanowił, że wszelka pozaszkolna działalność oświatowa i wychowawcza oraz inne formy pracy z dziećmi i młodzieżą podlegają nadzorowi Ministra Oświaty i Wychowania, który może ustalać zasady i warunki prowadzenia tej działalności lub pracy. Zgodnie zaś z ust. 3, udzielając zezwolenia przewidzianegow ust. 1 organizacjom lub instytucjom o charakterze wyznaniowym, Minister Oświatyi Wychowania może zwolnić od wymogów ustalonych w art. 2. Z treści tych przepisów,a w szczególności art. 39 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, który traktuje o organizacjach młodzieżowych wynika, skąd wziął sięZwiązek (...), a potemZwiązek (...)jako jednostka prowadząca(...). Przepis art. 28 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, w którym jest mowa o uniwersytetach ludowych, zamieszczony został w rozdziale II tej ustawy, zatytułowanym:Szkołyi placówki oświatowo- wychowawcze”. Podkreślić ponadto należy, że zgodnie z art. 1 pkt 1 Karty praw i obowiązków nauczyciela z dnia 27 kwietnia 1972 r. (Dz. U. z 1972 r. Nr 16, poz. 114), obowiązującej w okresie od 1 maja 1972 r. do 31 stycznia 1982 r., ustawie tej podlegali nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni państwowych szkół i innych placówek oświatowych i szkoleniowych, wychowawczych, opiekuńczo- wychowawczych, utworzonych i działających na podstawieustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania(Dz. U. Nr 32, poz. 160). Na kanwie tej ustawy, uwzględniając przepisyustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.w brzmieniu obowiązującym do 1991 r. należało stwierdzić, że zatrudnienie odwołującej od 15 stycznia 1982 r. do 31 października 1989 r. w charakterze wykładowcy- wychowawcy w Uniwersytecie Ludowym wW.było pracą nauczycielską. Doliczenie ubezpieczonej tego okresu do wykazanego przed ZUS stażu pracy w szczególnym charakterze w wymiarze 8 lat, 3 miesięcy i 9 dni daje jej co najmniej 15- letni okres takiej pracy, co uprawnia do emerytury. Pozostałych przesłanek wynikających z art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS organ rentowy nie kwestionował.
W ocenie Sądu, za pracę nauczycielską należało również uznać zatrudnienie odwołującej od 1 listopada 1989 r. do 31 sierpnia 1990 r. w charakterze Inspektora(...)i(...)w(...)wW.. Okres tego zatrudnienia został udowodniony umową o pracę z dnia 1 listopada 1989 r., aktem mianowania z dnia 2 listopada 1989 r., angażami z dnia 30 grudnia 1989 r., 15 lutego 1990 r., 30 maja 1990 r.i 27 sierpnia 1990 r. oraz świadectwem pracy z dnia 27 października 2000 r. Okres ten stanowi okres pracy nauczycielskiej w rozumieniu art. 32 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS w związku zart. 1 pkt 6 ustawy z dnia26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela(Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 ze zm.) oraz§ 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Stosownie do treści art. 1 pkt 6 Karty Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym w okresie, gdy odwołująca pracowała na stanowisku inspektora oświatyi wychowania, ustawie tej podlegali nauczyciele zatrudnieni w organach administracji państwowej na stanowiskach wymagających kwalifikacji pedagogicznych w zakresie ustalonym ustawą. W myśl art. 8 ust. 1 tej ustawy, nadzór pedagogiczny sprawowali nauczyciele mianowani, zatrudnieni w organach administracji państwowej oraz w innych organach nadzorujących szkołę na stanowiskach wymagających kwalifikacji pedagogicznych, oraz dyrektorzy szkół i inni nauczyciele pełniący funkcje kierownicze w szkołach.Z przepisówrozporządzenia Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 25 listopada 1982 r.w sprawie zasad sprawowania nadzoru pedagogicznego, szczegółowego wykazu stanowisk oraz zakresu obowiązków i uprawnień nauczycieli sprawujących nadzór pedagogiczny(Dz. U. Nr 37, poz. 248) wynika, że w urzędach terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego nadzór pedagogiczny sprawowali inspektorzy oświaty. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 września 2012 r.,III AUa 1761/11 (LEX nr 1223495), przepis art. 1 Karty Nauczyciela wielokrotnie ulegał zmianie, ale zawsze byli w nim wymienieni mniej lub bardziej szczegółowo nauczyciele zatrudnieni w organach administracji państwowej na stanowiskach wymagających kwalifikacji pedagogicznych w zakresie ustalonym ustawą jako ci, którzy podlegająustawie Karta Nauczyciela. Z analizy tego przepisu w powiązaniu z art. 32 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS oraz z§ 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzewynika, że w okresie obowiązywania tych przepisów zawsze inspektorzy oświaty i wychowania byli zaliczanido nauczycieli wykonujących pracę nauczycielską wymienioną wart. 1 ustawy z dnia26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. W aktualnym stanie prawnym regulują toart. 1 ust. 2 pkt 1 i art. 91a ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela. Okres więc pracy odwołującej od 1 listopada 1989 r. do 31 sierpnia 1990 r. w charakterze Inspektora(...)w(...)wW.podlegał zaliczeniu jako praca nauczycielska co do obu zaskarżonych decyzji. Nie mógł jednak doprowadzić do zmiany decyzji z dnia 19.09.2016 roku wobec nie zaliczenia okresu pracy na(...)jako nauczycielskiej do tej decyzji.
Za pracę nauczycielską, w świetle obowiązujących uprzednio, jak i obecnie przepisów (a więc co do obu decyzji) nie można było natomiast uznać zatrudnienia odwołującej od 1 października 1980 r. do 15 stycznia 1982 r. w charakterze instruktora ds. teatru wWojewódzkim Ośrodku (...)wT.. Jak zresztą wynika z zeznań, w tym czasie zakres obowiązków odwołującej się wykraczał poza pracę nauczycielską.
Mając to na uwadze, na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego orazart. 47714§ 2 k.p.c., Sąd zmienił zaskarżoną decyzję(...) OddziałwT.z dnia20 września 2016 r. w ten sposób, że przyznał odwołującej prawo do emerytury od dnia25 sierpnia 2016 r., tj. od daty wniosku (punkt 1 wyroku).
Uwzględniając okoliczność, iż tylko jedno z odwołań w niniejszej sprawie zostało uwzględnione, Sąd kierując się zasadą słuszności, zniósł wzajemnie między stronami koszty procesu na podstawieart. 100 zdanie 1 k.p.c.(punkt 3 wyroku). Stosownie do treści powołanego przepisu, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione. Jak podniósł Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia22 grudnia 2016 r., I ACa 653/16 (LEX nr 2191492), w razie częściowego uwzględnienia żądania pozwu znajduje zastosowanieart. 100 k.p.c., który ustanawia zasadę wzajemnego zniesienia lub stosunkowego rozdzielenia kosztów. Decyzja o tym, czy winny być one wzajemnie zniesione, czy stosunkowo rozdzielone uwzględnia przesłanki słuszności. Wzajemne zniesienie kosztów procesu między stronami jest słuszne wówczas, gdy obie strony są w takim samym lub zbliżonym stopniu przegrywającym i wygrywającym a zarazem wysokość kosztów każdej z nich jest zbliżona.