Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 27/17
Data wyroku: 2017-07-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Urszula Iwanowska, Andrzej Wiśniewski, Janusz Jaromin
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko mieniu, Warunkowe zawieszenie wykonywania kary
Podstawa prawna: art. 437 § 2 kpk

Sygn. aktII AKa 27/17

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 lipca 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie, II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Janusz Jaromin (spr.)

Sędziowie:

SA Andrzej Wiśniewski
SA Urszula Iwanowska

Protokolant:

st. sekr. sądowy Jorella Atraszkiewicz

przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Szczecin-Niebuszewo Anny Zapor
po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2017 r. sprawy

1
Z. S. (1)

oskarżonego zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.

2
S. K. (1)

oskarżonej zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.i inne

3
A. S.

oskarżonej zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.i inne

4
K. H.

oskarżonej zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart.12 k.k.

5
T. R.

oskarżonego zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart.12 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora i obrońcę oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie
z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt III K 98/15

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1
w zakresie czynu przypisanegoS. K. (1)w pkt 3 części dyspozytywnej (czyn opisany w pkt VII części wstępnej) iA. S.w pkt 4 (czyn opisany w pkt XIV części wstępnej) ustala, iż wartość zawyżonego zasiłku z tytułu ubezpieczenia chorobowego oraz zasiłku opiekuńczego wynosi łącznie 211.437,32 zł.,

2
w zakresie czynu przypisanegoS. K. (1)w pkt 3 części dyspozytywnej (czyn opisany w pkt IX części wstępnej) iT. R.w pkt 6 (czyn opisany w pkt XVI części wstępnej) ustala, iż wartość zawyżonego zasiłku z tytułu ubezpieczenia chorobowego oraz zasiłku opiekuńczego wynosi łącznie 173.927,99 zł.,

3
na podstawieart. 69 § 1 kki70 §1 kkw zw. zart. 4 § 1 kkwykonanie orzeczonych wobecZ. S. (1)iT. R.kar pozbawienia wolności warunkowo zawiesza na okres 5 (pięciu) lat,

4
na podstawieart. 46 § 1 kkorzeka obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwami poprzez zapłatę na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.:

- w zakresie czynu przypisanego w pkt 2 (czyn opisany w pkt VI części wstępnej) i pkt 3 (czyn opisany w pkt XII części wstępnej) odZ. S. (1)iS. K. (1)solidarnie kwotę 204.628,96 zł. (dwieście cztery tysiące sześćset dwadzieścia osiem i 96/100),
- w zakresie czynu przypisanego w pkt 4 (czyn opisany w pkt XIII części wstępnej) i pkt 3 (czyn opisany w pkt VIII części wstępnej) odA. S.iS. K. (1)solidarnie kwotę 525.601,66 zł. (pięćset dwadzieścia pięć tysięcy sześćset jeden i 66/100),
- w zakresie czynu przypisanego w pkt 4 (czyn opisany w pkt XIV części wstępnej) i pkt 3 (czyn opisany w pkt VII części wstępnej) odA. S.iS. K. (1)solidarnie kwotę 211.437,32 zł. (dwieście jedenaście tysięcy czterysta trzydzieści siedem i 32/100),
- w zakresie czynu przypisanego w pkt 5 (czyn opisany w pkt XV części wstępnej) i pkt 3 (czyn opisany w pkt X części wstępnej) odK. H.iS. K. (1)solidarnie kwotę 81.110,92 zł. (osiemdziesiąt jeden tysięcy sto dziesięć i 92/100),
- w zakresie czynu przypisanego w pkt 6 (czyn opisany w pkt XVI części wstępnej) i pkt 3 (czyn opisany w pkt IX części wstępnej) odT. R.iS. K. (1)solidarnie kwotę 173.927,99 zł. (sto siedemdziesiąt trzy tysiące dziewięćset dwadzieścia siedem i 99/100),
- w zakresie czynu przypisanego w pkt 3 (czyn opisany w pkt XI części wstępnej) odS. K. (1)kwotę 102.446,44 zł. (sto dwa tysiące czterysta czterdzieści sześć i 44/100);

II
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

III
zasądza od oskarżonych:S. K. (1),Z. S. (1),K. H.,A. S.iT. R.wydatki za postępowanie odwoławcze w częściach równych i wymierza im opłaty za obie instancje:

odS. K. (1)w kwocie 2300 (dwa tysiące trzysta) złotych, odZ. S. (1)iA. S.w kwocie 1300 (tysiąc trzysta) złotych i odK. H.iT. R.w kwocie 1180 (tysiąc sto osiemdziesiąt) złotych.

    Urszula Iwanowska   Janusz Jaromin  Andrzej Wiśniewski

Sygn. akt II AKa 27/17

UZASADNIENIE
P. K.został oskarżony o to, że:
I. W okresie od 23 maja 2011r. do 6 lutego 2013r. wS., działając wspólnie i w porozumieniu zS. K. (1), w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ZUS Oddział wS.w ten sposób, że działając jako prokurent(...)sp. z o.o. wraz zS. K. (1)działającą jako prezes zarządu(...)sp. z o. o. po uprzednim zawarciu zA. S.umowy o pracę na stanowisku członka zarządu ustalił dla niej wynagrodzenie w zawyżonej wysokości, nieadekwatne do rodzaju, jakości pracy oraz kwalifikacji zatrudnionej, niewspółmiernie wysokie w stosunku do średniego rynkowego wynagrodzenia na podobnych stanowiskach i nieadekwatnego do sytuacji finansowej(...)sp. z o.o. w kwocie 34.348,70 zł miesięcznie, wprowadzając pracowników ZUS w błąd co do faktu wykonywania przezA. S.pracy we wskazanym zakresie, co do faktu uzyskiwania przez nią dochodów we wskazanej wysokości i wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, w wyniku czegoA. S.uzyskała zasiłek z tytułu ubezpieczenia chorobowego oraz zasiłek opiekuńczy w łącznej kwocie 525.610,66 zł stanowiącej mienie w znacznej wartości, czym działał na szkodę ZUS O/S.

tj. o czyn zart.286 § 1kkw zw. zart.294 § 1kkw zw. zart.12kk
II. W okresie od 2 listopada 2011r. do 1 września 2013r. wS.działając wspólnie i w porozumieniu zS. K. (1), w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ZUS Oddział wS.w ten sposób, że działając jako prokurent(...)sp. z o.o. wraz zS. K. (1)działającą jako prezes zarządu(...)sp. z o.o. po uprzednim zawarciu zT. R.umowy o pracę na stanowisku dyrektora pionu technicznego ustalił dla niego wynagrodzenie w zawyżonej wysokości, nieadekwatne do rodzaju, jakości pracy oraz kwalifikacji zatrudnionego, niewspółmiernie wysokie w stosunku do średniego rynkowego wynagrodzenia na podobnych stanowiskach i nieadekwatnego do sytuacji finansowej(...)sp. z o.o. w kwocie 27.000 zł miesięcznie, wprowadzając pracowników ZUS w błąd co do faktu wykonywania przezT. R.pracy we wskazanym zakresie, co do faktu uzyskiwania przez niego dochodów we wskazanej wysokości i wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, w wyniku czegoT. R.uzyskał zasiłek z tytułu ubezpieczenia chorobowego oraz zasiłek opiekuńczy w łącznej kwocie 178.310,213 zł, czym działał na szkodę ZUS O/S.

tj. o czyn zart.286 § 1kkw zw. zart.12kk
III. W okresie od 23 maja 2011r. do 6 lutego 2013r. wS.działając wspólnie i w porozumieniu zA. S.w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ZUS Oddział wS.w ten sposób, że działając jako prokurent(...)sp. z o.o. wrazA. S.działającą jako członek zarządu(...)Sp. z o.o. po uprzednim zawarciu zS. K. (1)umowy o pracę na stanowisku prezesa zarządu ustalił dla niej wynagrodzenie w zawyżonej wysokości, nieadekwatne do rodzaju, jakości pracy oraz kwalifikacji zatrudnionej, niewspółmiernie wysokie w stosunku do średniego rynkowego wynagrodzenia na podobnych stanowiskach i nieadekwatnego do sytuacji finansowej(...)w kwocie 37.219,24 zł wprowadził pracowników ZUS w błąd co do faktu wykonywania przezS. K. (1)pracy we wskazanym zakresie, co do faktu uzyskiwania przez nią dochodów we wskazanej wysokości i wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, w wyniku czegoS. K. (1)uzyskała zasiłek z tytułu ubezpieczenia chorobowego i opiekuńczego w łącznej kwocie 215.439,84 zł stanowiącej mienie znacznej wartości, czym działał na szkodę ZUS O/S.

tj. o czyn zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 12 kk
IV. W okresie od 1 września 2009r. wS.działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ZUS Oddział wS.w ten sposób, że po uprzednim zwarciu umowy o pracę w firmie(...)na stanowisku menedżer administracji uzyskał wynagrodzenie w zawyżonej wysokości nieadekwatne do rodzaju, jakości pracy oraz kwalifikacji, niewspółmiernie wysokie w stosunku do średniego rynkowego wynagrodzenia na podobnych stanowiskach i nieadekwatnego do sytuacji finansowej(...)w kwocie 7.900 i wprowadził pracowników ZUS w błąd co do faktu wykonywania pracy we wskazanym zakresie, co do faktu uzyskiwania dochodów we wskazanej wysokości i wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, w wyniku czego uzyskał zasiłek w zawyżonej wysokości - kwocie 142.804, 32 zł, czym działał na szkodę ZUS O/S.

tj. o czyn zart. 286 § 1 kkw zw. zart 12 kk
V. W okresie od 22 sierpnia 2011r. do 1 stycznia 2013r. wS.w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ZUS Oddział wS.w ten sposób, że działając jako prezes(...)sp. z o.o. po uprzednim zawarciu zB. N.umowy o pracę na stanowisku dyrektora technicznego ustalił dla niej wynagrodzenie w zawyżonej wysokości, nieadekwatne do rodzaju, jakości pracy oraz kwalifikacji zatrudnionej, niewspółmiernie wysokie w stosunku do średniego rynkowego wynagrodzenia na podobnych stanowiskach i nieadekwatnego do sytuacji finansowej(...)sp. z o.o. w kwocie 25.500 zł miesięcznie, wprowadził pracowników ZUS w błąd co do faktu wykonywania przezB. N.pracy we wskazanym zakresie, co do faktu uzyskiwania dochodów we wskazanej wysokości i wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, w wyniku czegoB. N.uzyskała zasiłek z tytułu ubezpieczenia chorobowego w zawyżonej wysokości - w łącznej kwocie 155.267,62 zł, czym działał na szkodę ZUS O/S.

tj. o czyn zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 12 kk
Z. S. (1), został oskarżony o to, że:
VI. W okresie od 3 stycznia 2011r. do 31 maja 2014r. wS.działając wspólnie i w porozumieniu zS. K. (1), w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ZUS Oddział wS.w ten sposób, że po uprzednim podpisaniu zS. K. (1)prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą(...)umowy o pracę na stanowisku key account manager ustalił dla siebie wynagrodzenie w zawyżonej wysokości, nieadekwatne do rodzaju, jakości pracy oraz kwalifikacji zatrudnionego, niewspółmiernie wysokie w stosunku do średniego rynkowego wynagrodzenia na podobnych stanowiskach i nieadekwatnego do sytuacji finansowej(...)w kwocie 20.000 zł miesięcznie, wprowadzając pracowników ZUS w błąd co do faktu wykonywania pracy we wskazanym zakresie, co do faktu uzyskiwania dochodów we wskazanej wysokości, co do wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, w wyniku czego, wskutek zwolnień chorobowych uzyskał zasiłek z tytułu ubezpieczenia społecznego w zawyżonej wysokości - w łącznej kwocie 241.516,54 zł, stanowiącej mienie znacznej wartości, czym działał na szkodę ZUS O/S.

tj. o czy zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 12 kk
S. K. (1)została oskarżona o to, że:
VII. W okresie od 23 maja 2011r. do 20 maja 2013r. wS.działając wspólnie i w porozumieniu zP. K.iA. S., w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ZUS Oddział wS.w ten sposób, że po uprzednim podpisaniu zP. K.działającym jako prokurent(...)sp. z o.o. iA. S.działającą jako członek zarządu(...)sp. z o.o. umowy o pracę na stanowisku prezesa zarządu(...)sp. z o.o. ustaliła dla siebie wynagrodzenie w zawyżonej wysokości nieadekwatne do rodzaju, jakości pracy oraz kwalifikacji, niewspółmiernie wysokie w stosunku do średniego rynkowego wynagrodzenia na podobnych stanowiskach i nieadekwatne do sytuacji finansowej(...)sp. z o.o. w kwocie 37.219,24 zł miesięcznie, wprowadzając pracowników ZUS w błąd co do faktu wykonywania pracy we wskazanym zakresie, co do faktu uzyskiwania dochodów we wskazanej wysokości i wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, w wyniku czego, wskutek zwolnień chorobowych i wykorzystania świadczeń opiekuńczych uzyskała zasiłek z tytułu ubezpieczenia chorobowego oraz zasiłek opiekuńczy w zawyżonej wysokości - w łącznej kwocie 215.439,84 zł, stanowiącej mienie znacznej wartości, czym działała na szkodę ZUS Oddział wS.

tj. o czyn zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 12 kk
VIII. W okresie od 23 maja 2011r. do 23 września 2013r. wS., działając wspólnie i w porozumieniu zP. K.iA. S., w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ZUS Oddział wS.w ten sposób, że działając jako prezes zarządu(...)sp. z o.o. wraz zP. K.działającym jako prokurent(...)sp. z o.o. po uprzednim zawarciu zA. S.umowy o pracę na stanowisku członka zarządu ustaliła dla niej wynagrodzenie w zawyżonej wysokości, nieadekwatne do rodzaju, jakości pracy oraz kwalifikacji zatrudnionej, niewspółmiernie wysokie w stosunku do średniego rynkowego wynagrodzenia na podobnych stanowiskach i nieadekwatnego do sytuacji finansowej(...)sp. z o.o. w kwocie 34.348,70 zł miesięcznie, wprowadzając pracowników ZUS w błąd co do faktu wykonywania przezA. S.pracy we wskazanym zakresie, co do faktu uzyskiwania przez nią dochodów we wskazanej wysokości i wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, w wyniku czegoA. S., wskutek zwolnień chorobowych i wykorzystania świadczeń opiekuńczych uzyskała zasiłek z tytułu ubezpieczenia chorobowego oraz zasiłek opiekuńczy w zawyżonej wysokości - w łącznej kwocie 525.610,66 zł stanowiącej mienie w znacznej wartości, czym działała na szkodę ZUS O/S.

tj. o czyn zart. 286 § 1 kkw zw. zart 294 § 1 kkw zw. zart 12 kk
IX. W okresie od 2 listopada 2011r. do 1 września 2013r. wS.działając wspólnie i w porozumieniu zP. K.iT. R., w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ZUS Oddział wS.w ten sposób, że działając jako prezes zarządu(...)sp. z o.o. wraz zP. K.działającym jako prokurent(...)sp. z o.o. po uprzednim zawarciu zT. R.umowy o pracę na stanowisku dyrektora pionu technologii i systemów ustaliła dla niego wynagrodzenie w zawyżonej wysokości, nieadekwatne do rodzaju, jakości pracy oraz kwalifikacji zatrudnionego, niewspółmiernie wysokie w stosunku do średniego rynkowego wynagrodzenia na podobnych stanowiskach i nieadekwatnego do sytuacji finansowej(...)sp. z o.o. w kwocie 27.000 zł miesięcznie, wprowadzając pracowników ZUS w błąd co do faktu wykonywania przezT. R.pracy we wskazanym zakresie, co do faktu uzyskiwania przez niego dochodów we wskazanej wysokości i wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, w wyniku czegoT. R., wskutek zwolnień chorobowych i wykorzystania świadczeń opiekuńczych uzyskał zasiłek z tytułu ubezpieczenia chorobowego oraz zasiłek opiekuńczy w zawyżonej wysokości - łącznej kwocie 178.310,213 zł, czym działała na szkodę ZUS O/S.

tj. o czyn zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 12 kk
X. W okresie od 26 marca 2012r. do 31 sierpnia 2013r. wS.działając wspólnie i w porozumieniu zK. H.w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ZUS Oddział wS.w ten sposób, że jako prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą(...)po uprzednim zawarciu zK. H.umowy o pracę na stanowisku dyrektora ds. koordynacji projektów unijnych ustaliła dla niej wynagrodzenie w zawyżonej wysokości, nieadekwatne do rodzaju, jakości pracy oraz kwalifikacji zatrudnionej, niewspółmiernie wysokie w stosunku do średniego rynkowego wynagrodzenia na podobnych stanowiskach i nieadekwatnego do sytuacji finansowej(...)w kwocie 25.500 zł, wprowadzając pracowników ZUS w błąd co do faktu wykonywania przezK. H.pracy we wskazanym zakresie, co do faktu uzyskiwania przez nią dochodów we wskazanej wysokości i wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, w wyniku czegoK. H., wskutek zwolnień chorobowych i wykorzystania świadczeń opiekuńczych uzyskała zasiłek z tytułu ubezpieczenia chorobowego oraz zasiłek opiekuńczy w zawyżonej wysokości - w łącznej kwocie 89.404,48 zł, czym działała na szkodę ZUS O/S.

tj.o czyn zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 12 kk
XI. W okresie od 1 września 2008r. do 14 kwietnia 2012r. wS.wS.działając wspólnie i w porozumieniu zP. K.w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ZUS Oddział wS.w ten sposób, że prowadząc jednoosobową działalność gospodarczą(...)po uprzednim zawarciu zP. K.umowy o pracę na stanowisku menedżera administracji ustaliła dla niego wynagrodzenie w zawyżonej wysokości nieadekwatne do rodzaju, jakości pracy oraz kwalifikacji, niewspółmiernie wysokie w stosunku do średniego rynkowego wynagrodzenia na podobnych stanowiskach i nieadekwatnego do sytuacji finansowej(...)w kwocie 7.900 zł miesięcznie, wprowadzając pracowników ZUS w błąd co do faktu wykonywania przezP. K.pracy we wskazanym zakresie, co do faktu uzyskiwania przez niego dochodów we wskazanej wysokości i wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, w wyniku czegoP. K., wskutek zwolnień chorobowych uzyskał zasiłek z tytułu ubezpieczenia chorobowego w zawyżonej wysokości - w łącznej kwocie 142.804, 32 zł, czym działała na szkodę ZUS O/S.

tj.o czyn zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 12 kk

    XII.W okresie od 3 stycznia 2011 r. do 31 maja 2014r. wS.działając wspólnie i w porozumieniu zeZ. S. (1), w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ZUS Oddział wS.w ten sposób, że prowadząc jednoosobową działalność gospodarczą(...)po uprzednim zawarciu zeZ. S. (1)umowy o pracę na stanowisku key account manager ustaliła dla niego wynagrodzenie w zawyżonej wysokości, nieadekwatne do rodzaju, jakości pracy oraz kwalifikacji zatrudnionego, niewspółmiernie wysokie w stosunku do średniego rynkowego wynagrodzenia na podobnych stanowiskach i nieadekwatnego do sytuacji finansowej(...)w kwocie 20.000 zł miesięcznie, wprowadzając pracowników ZUS w błąd co do faktu wykonywania przezZ. S. (1)pracy we wskazanym zakresie, co do faktu uzyskiwania przez niego dochodów we wskazanej wysokości i wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, w wyniku czegoZ. S. (1), wskutek zwolnień chorobowych uzyskał zasiłek z tytułu ubezpieczenia chorobowego w zawyżonej wysokości - w łącznej kwocie 241.516,54 zł, stanowiącej mienie znacznej wartości czym działała na szkodę ZUS O/S.

tj. o czyn zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 12 kk
A. S.została oskarżona o to, że:
XIII. W okresie od 23 maja 2011r. do 26 września 2013r. wS., działając wspólnie i w porozumieniu zS. K. (1)iP. K., w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ZUS Oddział wS.w ten sposób, że po uprzednim podpisaniu zP. K.działającym jako prokurent(...)sp. z o.o. iS. K. (1)działającą jako prezes zarządu(...)sp. z o.o. umowy o pracę na stanowisku członka zarządu ustaliła dla siebie wynagrodzenie w zawyżonej wysokości nieadekwatne do rodzaju, jakości pracy oraz kwalifikacji zatrudnionej, niewspółmiernie wysokie w stosunku do średniego rynkowego wynagrodzenia na podobnych stanowiskach i nieadekwatnego do sytuacji finansowej(...)sp. z o.o. w kwocie 34.348,70 zł miesięcznie, wprowadzając pracowników ZUS w błąd co do faktu wykonywania pracy we wskazanym zakresie, co do faktu uzyskiwania dochodów we wskazanej wysokości i wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, w wyniku czego wskutek zwolnień chorobowych i korzystając ze świadczeń opiekuńczych uzyskała zasiłek z tytułu ubezpieczenia chorobowego oraz zasiłek opiekuńczy w zawyżonej wysokości - w łącznej kwocie 525.610,66 zł, stanowiącej mienie w znacznej wartości, czym działała na szkodę ZUS O/S.

tj. o czyn zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 12 kk
XIV. W okresie od 23 maja 2011r. do 23 września 2013r. wS., działając wspólnie i w porozumieniu zP. K.iS. K. (1), w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ZUS Oddział wS.w ten sposób, że działając jako członek zarządu(...)sp. z o.o. wraz zP. K.działającym jako prokurent(...)sp. z o.o. po uprzednim zawarciu zS. K. (1)umowy o pracę na stanowisku prezesa zarządu ustaliła dla niej wynagrodzenie w zawyżonej wysokości, nieadekwatne do rodzaju, jakości pracy oraz kwalifikacji zatrudnionej, niewspółmiernie wysokie w stosunku do średniego rynkowego wynagrodzenia na podobnych stanowiskach i nieadekwatnego do sytuacji finansowej(...)sp. z o.o. w kwocie 37.219,24 zł miesięcznie, wprowadzając pracowników ZUS w błąd co do faktu wykonywania przezS. K. (1)pracy we wskazanym zakresie, co do faktu uzyskiwania przez nią dochodów we wskazanej wysokości i wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, w wyniku czegoS. K. (1)wskutek zwolnień chorobowych i korzystając ze świadczeń opiekuńczych uzyskała zasiłek z tytułu ubezpieczenia chorobowego oraz zasiłek opiekuńczy w zawyżonej wysokości - w łącznej kwocie 215.439,84 zł, stanowiącej mienie w znacznej wartości, czym działała na szkodę ZUS O/S.

tj. o czyn zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 12 kk
K. H.została oskarżona o to, że:
XV. W okresie od 26 marca 2012r. do 31 sierpnia 2013r. wS.działając wspólnie i w porozumieniu zS. K. (1), w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ZUS Oddział wS.w ten sposób, że po uprzednim podpisaniu zS. K. (1)prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą(...)umowy o pracę na stanowisku dyrektora ds. koordynacji projektów unijnych, ustaliła dla siebie wynagrodzenie w zawyżonej wysokości, nieadekwatne do rodzaju, jakości pracy oraz kwalifikacji zatrudnionej, niewspółmiernie wysokie w stosunku do średniego rynkowego wynagrodzenia na podobnych stanowiskach i nieadekwatnego do sytuacji finansowej(...)w kwocie 25,500 zł, wprowadzając pracowników ZUS w błąd co do faktu wykonywania pracy we wskazanym zakresie, co do faktu uzyskiwania dochodów we wskazanej wysokości i wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, w wyniku czego, wskutek zwolnień chorobowych uzyskała zasiłek z tytułu ubezpieczenia chorobowego w zawyżonej wysokości - w łącznej kwocie 89.404,48 zł, czym działała na szkodę ZUS O/S.

tj. o czyn zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 12 kk
T. R.został oskarżony o to, że:
XVI.W okresie od 2 listopada 2011 r. do 1 września 2013r. wS.działając wspólnie i w porozumieniu zS. K. (1)iP. K., w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ZUS Oddział wS.w ten sposób, że po uprzednim podpisaniu zP. K.działającym jako prokurent(...)sp. z o.o. oraz zS. K. (1)działającą jako prezes zarządu(...)sp. z o.o. umowy o pracę na stanowisku dyrektora pionu technologicznego ustalił dla siebie wynagrodzenie w zawyżonej wysokości, nieadekwatne do rodzaju, jakości pracy oraz kwalifikacji zatrudnionego, niewspółmiernie wysokie w stosunku do średniego rynkowego wynagrodzenia na podobnych stanowiskach i nieadekwatnego do sytuacji finansowej(...)sp. z o.o. w kwocie 27.000 zł miesięcznie, wprowadzając pracowników ZUS w błąd co do faktu wykonywania pracy we wskazanym zakresie, co do faktu uzyskiwania dochodów we wskazanej wysokości i wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, w wyniku czego, wskutek zwolnień chorobowych i korzystając ze świadczeń opiekuńczych uzyskał zasiłek z tytułu ubezpieczenia chorobowego oraz zasiłek opiekuńczy w łącznej kwocie 178.310,213 zł, czym działał na szkodę ZUS O/S.

tj. o czyn zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 12 kk.
Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt III K 98/15:
1.na podstawieart. 17 § 1 pkt 5 kpkw zw. zart. 414 § 1 kpk, umorzył postępowanie przeciwkoP. K.;
2. oskarżonegoZ. S. (1)uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, ustalając, że działał w okresie od 3 stycznia 2011 r. do 5 marca 2013 r. i uzyskał zasiłek z tytułu ubezpieczenia społecznego w wysokości 204.628,96 zł i za to, na podstawieart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 12 kkiart. 33 § 2 kk, wymierzył mu karę w wysokości 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności i grzywnę w wymiarze 100 stawek dziennych po 50 zł każda;
3. oskarżonąS. K. (1)uznał za winną popełnienia zarzucanych jej czynów i za to wymierzył jej kary :
- za czyn opisany w punkcie VII, uznając, że czynu tego dopuściła się wspólnie i w porozumieniu zA. S.i inną ustaloną osobą, na podstawieart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 12 kkiart. 33 § 2 kkw zw. zart. 4 § 1 kk, 1 (jednego) roku pozbawienia wolności i grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 50 zł każda;
-za czyn opisany w punkcie VIII, ustalając, że czynu tego dopuściła się w okresie od 23 maja 2011 r. do 26 września 2013 r., uznając, że czynu tego dopuściła się wspólnie i w porozumieniu zA. S.i inną ustaloną osobą, na podstawieart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 12 kki33 § 2 kkw zw. zart. 4 § 1 kk, 1 (jednego) roku pozbawienia wolności i grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 50 zł każda;
- za czyn opisany w punkcie IX, uznając, że czynu tego dopuściła się wspólnie i w porozumieniu zT. R.i inną ustaloną osobą, na podstawieart. 286 § 1 kkw zw. zart. 12 kkiart. 33 § 2 kkw zw. zart. 4 § 1 kk, 1 (jednego) roku pozbawienia wolności i grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 50 zł każda;
- za czyn opisany wpunkcie X, ustalając, że działała w okresie od 26 marca 2012r. do 31 stycznia 2013 r., i uzyskała zasiłek z tytułu ubezpieczenia chorobowego w wysokości 81.110,92 zł, na podstawieart. 286 § 1 kkw zw. zart. 12 kkiart. 33 § 2 kkw zw. zart. 4 § 1 kk, 1 (jednego) roku pozbawienia wolności i grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 50 zł każda;
- za czyn opisany w punkcie XI, ustalając, że czynu tego dopuściła się w okresie od 1 września 2008 r. do 17 kwietnia 2012 r., uznając, że czynu tego dopuściła się wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, i uzyskała zasiłek w wysokości 102.446,44 zł, na podstawieart. 286 § 1 kkw zw. zart. 12 kki33 § 2 kkw zw. zart. 4 § 1 kk, 1 (jednego) roku pozbawienia wolności i grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 50 zł każda;
- za czyn opisany wpunkcie XII, ustalając, że działała w okresie od 3 stycznia 2011 r. do 5 marca 2013 r. i uzyskała zasiłek z tytułu ubezpieczenia społecznego w wysokości 204.628,96 zł na podstawieart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 12 kkiart. 33 § 2 kkw zw. zart. 4 § 1 kk, 1 (jednego) roku pozbawienia wolności i grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 50 zł każda;
4. oskarżonąA. S., uznał za winną popełnienia zarzucanych jej czynów i za to wymierzył jej kary :
- za czyn opisany w punkcie XIII, ustalając, że czynu tego dopuściła się w okresie od 23 maja 2011 r. do 26 września 2013 r., wspólnie i w porozumieniu zS. K. (1)i inną ustaloną osobą, na podstawieart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 12 kkiart. 33 § 2 kkw zw. zart. 4 § 1 kk, 1 (jednego) roku pozbawienia wolności i grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 50 zł każda;
-za czyn opisany w punkcie XIV, ustalając, że czynu tego dopuściła się w okresie od 23 maja 2011 r. do 20 maja 2013 r., uznając, że czynu tego dopuściła się wspólnie i w porozumieniu zS. K. (1)i inną ustaloną osobą, na podstawieart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 12 kki33 § 2 kkw zw. zart. 4 § 1 kk, 1(jednego) roku pozbawienia wolności i grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych stawek dziennych po 50 zł. każda;
5. oskarżonąK. H.uznał za winną popełnienia zarzucanego jej przestępstwa ustalając, że działała w okresie od 26 marca 2012r. do 31 stycznia 2013 r. i uzyskała zasiłek z tytułu ubezpieczenia chorobowego w wysokości 81.110,92 zł, i za to, na podstawieart. 286 § 1 kkw zw. zart. 12 kkiart. 33 § 2 kk. w zw. zart. 4 § 1 kk., wymierzył jej karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności i grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych po 50 złotych każda;
6. oskarżonegoT. R.uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu przestępstwa i za to, uznając, że czynu tego dopuścił się wspólnie i w porozumieniu zS. K. (1)i inną ustaloną osobą, na podstawieart. 286 § 1 kkw zw. zart. 12 kkiart. 33 § 2 kk, wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności i grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych po 50 złotych każda;
7. na podstawieart. 85 § 1 kk,86 § 1 kkorzekł wobecS. K. (1)kary łączne: 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności i grzywny w wysokości 200 stawek dziennych po 50 złotych każda;
8. na podstawieart. 85 § 1 kk,86 § 1 kkorzekł wobecA. S.kary łączne: 1 ( jednego) roku i 6 ( sześciu) miesięcy pozbawienia wolności i grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 50 złotych każda;
9. na podstawieart. 69 § 1 kk,70 § 1 kk. w zw. zart. 4 § 1 kk, wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności wobec oskarżonych:S. K. (1),K. H.iA. S.warunkowo zawiesił na okres 4 ( czterech ) lat próby;
10. zasądził od oskarżonych koszty sądowe w tym opłatę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości :
-odS. K. (1)2300 (dwa tysiące trzysta) złotych,
-odZ. S. (1)1300 ( tysiąc trzysta ) złotych,
-odK. H.1180 ( tysiąc sto osiemdziesiąt ) złotych,
-odA. S.1300 ( tysiąc trzysta ) złotych,
-odT. R.1180 ( tysiąc sto osiemdziesiąt ) złotych.
Apelację od wyroku wniósł prokurator i obrońca oskarżonych.
Prokurator zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze na niekorzyść oskarżonychZ. S. (1),A. S.,S. K. (1),K. H.iT. R.i wyrokowi temu zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego w postaci przepisuart. 46 § 1 kkprzez nie orzeczenie wobec oskarżonych środków kompensacyjnych w postaci obowiązku naprawienia szkody, podczas gdy na podstawieart. 49 a kpkwniosek w tym zakresie został złożony, a przywołany przepis nakłada na sąd w przypadku skazania, obowiązek orzeczenia/naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody na wniosek pokrzywdzonego lub innej uprawnionej osoby ,
Tak podnosząc, prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec wszystkich oskarżonych obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych :

1
przezZ. S. (1)w zakresie czynu VI kwoty 204.628,86 zł;

2
przezS. K. (1):

-

w zakresie czynu VII kwoty 215.439,84 zł,

w zakresie czynu VIII kwoty 525.610,66 zł,

w zakresie czynu IX kwoty 178.310,213 zł ,

w zakresie czynu X kwoty 81.110,92 zł ,

w zakresie czynu XI kwoty 102.446,44 zł,

w zakresie czynu XII kwoty 204.628,96 zł ;

3. przezA. S.:

-

w zakresie czynu XIII kwoty 525.610,66 zł

w zakresie czynu XIV kwoty 215.439,94 zł;

4 .przezK. H.w zakresie czynu XV kwoty 81.110,92 zł; 5.przezT. R.w zakresie czynu XVI kwoty 178.310,213 zł.
Obrońca oskarżonych wydanemu wyrokowi zarzucił:
„I.obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
1.art. 286 § 1 k.k.poprzez uznanie, że oskarżeniS. K. (1),Z. S. (1),A. S.,K. H.orazT. R.swoim zachowaniem wypełnili znamiona przestępstwa zart. 286 § 1 k.k., podczas gdy:
a. w dacie czynu oskarżeni nie mieli oraz logicznie rzecz postrzegając nie mogliby mieć zamiaru bezpośredniego kierunkowego doprowadzenia pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzania mieniem;
b. w opisie czynu zarzucanego oskarżonym brak jest znamienia sposobu doprowadzenia pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, przez co należy uznać, że niezrealizowana została struktura przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.
II. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, a mianowicie:
1.art. 7 k.p.k.w zw. zart. 5 § 1 k.p.k.poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a zatem w sposób dowolny a nie swobodny, a także w sposób sprzeczny z wyrażoną wart. 5 § 1 k.p.k.zasadą domniemania niewinności, w związku z rozstrzygnięciem wątpliwości na niekorzyść oskarżonych, tj.: uznania mimo braku wystarczających dowodów, iż oskarżeni działali w zamiarze bezpośrednim kierunkowym doprowadzenia pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem,
2.art. 6 k.p.k.w zw. zart. 170 § 2 i 3 k.p.k.poprzez oddalenie wniosku dowodowego obrońcy adw.G. W.w zakresie uzyskania z Sądu Okręgowego w Szczecinie akt spraw wskazanych we wniosku oraz dokumentacji medycznej i opinii biegłych orzeczników ZUS oraz wskazanej we wniosku informacji z ZUS w wyniku uznania, iż dowody te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy w rzeczywistości mogły one ujawnić znaczące dla sprawy okoliczności świadczące o braku zamiaru kierunkowego oskarżonych doprowadzenia pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, a w konsekwencji doprowadzić do uniewinnienia oskarżonych z powodu braku zrealizowania strony podmiotowej przestępstwa, co w konsekwencji doprowadziło także do naruszenia podstawowej zasady procesowej tj. prawa do obrony oskarżonych;
3.art. 337 § 1 k.p.k.w zw. zart. 332 § 1 pkt 2 k.p.k.w zw. zart. 313 § 2 k.p.k.poprzez jego niezastosowanie oraz nieprzeprowadzenie właściwej kontroli formalnej aktu oskarżenia, który posiadał uchybienie formalne w postaci braku dokładnego określenia zarzucanego oskarżonym czynów, a w szczególności brak określenia sposobu jego dokonania, co doprowadziło do przetransponowania uchybień formalnych zawartych w postanowieniach o przedstawieniu oskarżonym zarzutów oraz w akcie oskarżenia do postępowania sądowego w I instancji a w konsekwencji do wydania wadliwego wyroku;
4.art. 413 § 2 pkt 1 kp.k. poprzez wydanie wyroku, w którym w opisie czynów zarzucanym oskarżonym brak jest dokładnego określenia przypisywanych oskarżonym czynów, tj. brak jest dokładnego określenia sposobu i okoliczności ich popełnienia;
5.art. 424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k.poprzez sporządzenie niepełnego i wadliwego uzasadnienia wyroku, w którym brak jest wskazania wszystkich faktów, jakie sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione, w tym w szczególności brak jest znamienia sposobu doprowadzenia pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez oskarżonych, oraz brak jest właściwego wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku.
III. błędne ustalenia faktyczne, tj.:
1. uznanie, iż oskarżeniS. K. (1),Z. S. (1),A. S.,K. H.orazT. R.działali w zamiarze bezpośrednim kierunkowym doprowadzenia swoim zachowaniem do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez pokrzywdzonego, podczas gdy w trakcie postępowania dowodowego nie wykazano ponad wszelką wątpliwość, iż w dacie czynów oskarżeni posiadali pewność, że w przyszłości osoby, z którymi zawierano umowy o pracę albo ich dzieci zachorują w sposób uprawniający oskarżonych do przebywania na zwolnieniach lekarskich lub innych.
2. błędne określenie wysokości szkody spowodowanej przez oskarżonychS. K. (2),Z. S. (1),A. S.,K. H.orazT. R.w majątku pokrzywdzonego ZUS Oddział wS..
Z ostrożności procesowej, w razie gdyby Sąd II instancji nie podzielił argumentacji obrony przedstawionej w odniesieniu do powyższych zarzutów, apelujący wyrokowi zarzucił także:
IV. rażącą niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonymZ. S. (1)orazT. R.poprzez jej nie zawieszenie, pomimo zaistnienia przesłanek uprawniających Sąd do zawieszenia wymierzonych tym oskarżonym kar pozbawienia wolności.”
Tak podnosząc, obrońca oskarżonych wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku na podstawieart. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.oraz
2. umorzenie przedmiotowego postępowania, ewentualnie, z ostrożności procesowej, w razie gdyby Sąd nie stwierdził istnienia podstaw do umorzenia postępowania, wniósł o uchylenie orzeczenia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji .

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacji prokuratora nie można od mówić słuszności, zaś apelacja obrońcy oskarżonych okazała się zasadna jedynie w punkcie IV.
Równocześnie w związku z faktem, iż wniosek o uzasadnienie wyroku złożył wyłącznie obrońca oskarżonych adw.G. W.i to w zakresie orzeczonego wobec oskarżonych obowiązku naprawienia szkody, uzasadnienie wyroku na podstawie 423§ 1a kpkzostanie sporządzone tylko w tym przedmiocie.
Ogólnie jedynie wykazać należy, że Sąd Odwoławczy podziela ustalenia faktyczne poczynione przez sąd meriti, z których wynika, że oskarżeni dopuścili się zarzucanych im czynów, bowiem znajdują one oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym poddanym ocenie zgodnie zasadami prawidłowego rozumowania, oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego. Sąd Apelacyjny dokonał jednak przy tym zmiany zaskarżonego wyroku w zakresie czynu przypisanegoS. K. (1)w pkt 3 części dyspozytywnej (czyn opisany w pkt VII części wstępnej) iA. S.w pkt 4 (czyn opisany w pkt XIV części wstępnej) poprzez ustalenie, iż wartość zawyżonego zasiłku z tytułu ubezpieczenia chorobowego oraz zasiłku opiekuńczego wynosi łącznie 211.437,32 zł, o czym orzekł w punkcie I ppkt 1, oraz w zakresie czynu przypisanegoS. K. (1)w pkt 3 części dyspozytywnej (czyn opisany w pkt IX części wstępnej) iT. R.w pkt 6 (czyn opisany w pkt XVI części wstępnej) poprzez ustalenie, iż wartość zawyżonego zasiłku z tytułu ubezpieczenia chorobowego oraz zasiłku opiekuńczego wynosi łącznie 173.927,99 zł o czym orzekł w punkcie I ppkt 2 wydanego wyroku. Było to konieczne, albowiem sąd rozstrzygający przyjął wartości zasiłków w wysokościach wskazanych przez prokuratora, przy czym ich faktyczna wysokość była inna, a mianowicie niższa niż ta podana w akcie oskarżenia, co wynika z pism Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.z dnia 25 kwietnia 2017 r. i 16 maja 2017 r. (k- 1864, 1870).
Równocześnie Sąd Odwoławczy uznał, iż w przypadku oskarżonychZ. S. (1)iT. R.należało orzec karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, dlatego też orzekł o tym w punkcie I ppkt 3 wyroku.
Sąd Apelacyjny nie podzielił przy tym stanowiska Sądu Okręgowego i przedstawionego w tym zakresie jego uzasadniania w jakim uznał on, iż niemożliwym jest zasądzenie wobec oskarżonych obowiązku naprawienia szkody w trybieart. 46 § 1 kk.
Art. 415 § 5 zd. 2 k.p.k.(obecnieart. 415 § 1 zd. 2 kpk) stanowi, że nawiązki na rzecz pokrzywdzonego, obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę nie orzeka się, jeżeli roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono. Oznacza to zatem kategoryczny zakaz rozstrzygania w różnych postępowaniach o tej samej szkodzie, a co za tym idzie kumulowania tytułów egzekucyjnych wynikających z różnych orzeczeń. Jeżeli zatem roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono, to nie jest możliwe ponowne orzekanie o obowiązku naprawienia szkody. Słowo „roszczenie” o którym mowa wart. 415 § 5 zd. 2 kpk(obecnieart. 415 § 1 zd. 2 kpk) jakkolwiek nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, to kierując się dyrektywami wykładni językowej przyjąć należy, że chodzi tu o postać prawa podmiotowego funkcjonującego w obrębie szeroko rozumianego prawa cywilnego. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 maja 2012 r. IV KK 411/2011, LEX 1212387 odwołując się do wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej „

    Co prawda ustawodawca nie zdefiniował słowa "roszczenie", niemniej jednak należy przyjąć, że chodzi tu o postać prawa podmiotowego funkcjonującego w obrębie szeroko rozumianego prawa cywilnego w kontekście cywilistycznym. Według nauki prawa "roszczenie" polega na tym, że "uprawniony może od konkretnej osoby żądać konkretnego zachowania się" (zob. A. Wolter: Prawo cywilne, Warszawa 1972, s. 115). Treścią "roszczenia", a zarazem powinnego zachowania się, może być czynienie, zaniechanie lub znoszenie [zob. M. Safjan (red.): System prawa cywilnego, Warszawa 2007, t. I, s. 707].”Na takie rozumienie pojęcie „roszczenie” po przeprowadzeniu wykładni językowej przy zastosowaniu dyrektyw historycznych i systemowych, wskazał również Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2017 r., I KZP 15/16; OSNKW 2017/3/14, KZS 2017/3/19, LEX nr 2188619, Prok.i Pr.-wkł. 2017/3/12, Biul.SN 2017/3/17, M. Prawn. 2017/4/171 „

        Pierwotnie "

    klauzula antykumulacyjna" znajdowała się w przepisieart. 415 § 5 k.p.k.w brzmieniu nadanymustawą z dnia 10 stycznia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy - Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego, ustawy o świadku koronnym oraz ustawy o ochronie informacji niejawnych(Dz.U. Nr 17, poz. 155). Regulacja zawarta wart. 415 § 5 k.p.k.umieszczona została w przepisach dotyczących instytucji powództwa cywilnego w postępowaniu karnym. W uzasadnieniu projektu zmianyKodeksu postępowania karnegopodano, że: "Nowe brzmienieart. 415jest próbą (w powiązaniu z art. 107 § 2) uporządkowania zagadnienia orzekania o naprawieniu szkody wyrządzonej przez przestępstwo. Przewiduje się przede wszystkim konsekwentny zakaz kumulowania rozstrzygnięć o charakterze kompensacyjnym, jeżeli odnoszą się do tej samej szkody (krzywdy). Z tego powodu proponuje się zakaz zasądzania odszkodowania (na skutek powództwa adhezyjnego lub z urzędu) w sytuacji, gdy sąd zobowiązuje sprawcę do naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na podstawie przepisów prawa karnego, względnie orzeka nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego" (druk nr 182 Sejmu RPIV kadencji). Ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustawart. 415 k.p.k.został gruntownie przebudowany, co wiązało się z uchyleniem przepisów dotyczących instytucji powództwa cywilnego. W następstwie tej zmiany zapis ustawowy znajdujący się dotychczas wart. 415 § 5 k.p.k.umiejscowiony został wart. 415 § 1 k.p.k.Opisaną wyżej ustawą wprowadzono do prawa karnego materialnego instytucję środków kompensacyjnych (Rozdział VaKodeksu karnego). Powództwo adhezyjne stanowiło środek, w oparciu o który pokrzywdzony mógł dochodzić w procesie karnym roszczeń wynikających z popełnionego przestępstwa. W wyniku derogacji tej instytucji istotnie wzrosła rola środków kompensacyjnych, gdyż są to jedyne instrumenty dostępne pokrzywdzonemu do dochodzenia roszczeń cywilnych wynikających z popełnionego przestępstwa. Jednocześnie należy zauważyć, że nowelizacjaart. 46 k.k.jednoznacznie przesądziła o cywilnoprawnym charakterze tej instytucji, skoroart. 46 § 1 k.k.stanowi, że orzekając o obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynieniu, stosuje się przepisy prawa cywilnego [por. M. Iwański, M. Jakubowski, K. Pałka (w:) W. Wróbel (red.): Nowelizacja prawa karnego 2015. Komentarz. Kraków 2015, s. 180-181; P. Gensikowski: Charakter prawny obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w świetle projektów nowelizacjiKodeksu karnego(w:) D. Kala, I. Zgoliński (red.): Reforma prawa karnego materialnego i procesowego z 2015 roku. Wybrane zagadnienia. Warszawa 2015, s. 62 i n.].”

Uznając zatem, że „roszczenie” wskazane wart. 415 § 5 zd. 2 kpk(obecnieart. 415§ 1 zd. 2 kpk) jest postrzegane wyłącznie w zakresie cywilistycznym, to konsekwencją tego musi być niemożność uznania rozstrzygnięć innych niż sądowe oraz innych niż sądowe postępowań za przeszkodę do orzeczenia naprawienia obowiązku szkody na podstawieart. 46 § 1 kk. Klauzula antykumulacyjna nie ma więc zastosowania w przypadku decyzji organów administracji publicznej. Na potwierdzenie wskazać tu należy chociażby przywołane już post. Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2012 r., IV KK 411/11„Użytego wart. 415 § 5 zd. 2 kpkzwrotu „o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono” nie należy wiązać z decyzjami organów administracji publicznej, a więc decyzjami podatkowymi”,oraz „cel tzw. klauzuli antykumulacyjnej nie wchodzi w rachubę w razie uszczuplenia należności podatkowej. Odwrotnie, ustawodawca daje tu jasny sygnał, że przy dochodzeniu takiej należności dozwolone, a wręcz nakazane jest sięganie po różne środki prawne, a więc i po środki probacyjne, które nie tylko wzmacniają i urealniają dolegliwość kary, ale i służą zaspokajaniu prawnie chronionego interesu pokrzywdzonego Skarbu Państwa”. Podobne stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 listopada 2014 r., IV KK 129/14; LEX nr 1552151,„Nie jest "innym postępowaniem" w rozumieniuart. 415 § 5 zd. 2 k.p.k.postępowanie likwidacyjne prowadzone przez zakład ubezpieczeń, natomiast ugoda zawarta przed ubezpieczycielem nie wypełnia kryteriów kolejnej przesłanki zastosowania klauzuli antykumulacyjnej, w postaci "prawomocnego orzeczenia o roszczeniu", a w konsekwencji, jako decyzja organu pozasądowego, nie powoduje "stanu rzeczy osądzonej", czy Sąd Najwyższy w cytowanym już postanowieniu z dnia 19 stycznia 2017 r. I KZP 15/16,„Klauzula antykumulacyjna określona wart. 415 § 1 zd. 2 kpknie ma zastosowania w wypadku nałożenia na oskarżonego na podstawieart. 67 § 3 kkobowiązku naprawienia szkody przez uiszczenie na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należności publicznoprawnej w postaci zaległych składek na ubezpieczenie społeczne”,a także Sąd Okręgowy w Elblągu w wyroku z dnia 11 czerwca 2015 r. VI Ka 187/15; LEX nr 1829864„Nie jest „innym postępowaniem” w rozumieniuart. 415 § 5zd, drugiekpkadministracyjne postępowanie egzekucyjne prowadzone przez ZUS”.
Skoro zatem administracyjne tytuły egzekucyjne wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.przeciwko oskarżonym nie spełniają wymogów „roszczenia" rozumianego jako prawo podmiotowe, funkcjonujące w obrębie prawa cywilnego, to w istocie klauzula antykumulacyjna nie stoi na przeszkodzie orzeczenia wobec oskarżonych obowiązku naprawienia szkody na podstawieart. 46 § 1 k.k.(por. wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 12 lipca 2013 r. II Ka 285/13; LEX nr 1717904). A zatem przeciwne rozstrzygnięcie Sądu meriti nastąpiło z obraząart. 46 § 1 k.k.
Z tego względu Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że na zasadzieart. 46 § 1 k.k.orzekł środek karny w postaci obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłacenie na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.:
- w zakresie czynu przypisanego w pkt 2 (czyn opisany w pkt VI części wstępnej) i pkt 3 (czyn opisany w pkt XII części wstępnej) odZ. S. (1)iS. K. (1)solidarnie kwotę 204.628,96 zł (dwieście cztery tysiące sześćset dwadzieścia osiem i 96/100),
- w zakresie czynu przypisanego w pkt 4 (czyn opisany w pkt XIII części wstępnej) i pkt 3 (czyn opisany w pkt VIII części wstępnej) odA. S.iS. K. (1)solidarnie kwotę 525.601,66 zł (pięćset dwadzieścia pięć tysięcy sześćset jeden i 66/100),
- w zakresie czynu przypisanego w pkt 4 (czyn opisany w pkt XIV części wstępnej) i pkt 3 (czyn opisany w pkt VII części wstępnej) odA. S.iS. K. (1)solidarnie kwotę 211.437,32 zł (dwieście jedenaście tysięcy czterysta trzydzieści siedem i 32/100),
- w zakresie czynu przypisanego w pkt 5 (czyn opisany w pkt XV części wstępnej) i pkt 3 (czyn opisany w pkt X części wstępnej) odK. H.iS. K. (1)solidarnie kwotę 81.110,92 zł (osiemdziesiąt jeden tysięcy sto dziesięć i 92/100),
- w zakresie czynu przypisanego w pkt 6 (czyn opisany w pkt XVI części wstępnej) i pkt 3 (czyn opisany w pkt IX części wstępnej) odT. R.iS. K. (1)solidarnie kwotę 173.927,99 zł (sto siedemdziesiąt trzy tysiące dziewięćset dwadzieścia siedem i 99/100),
- w zakresie czynu przypisanego w pkt 3 (czyn opisany w pkt XI części wstępnej) odS. K. (1)kwotę 102.446,44 zł (sto dwa tysiące czterysta czterdzieści sześć i 44/100).
W pozostałym zakresie, wyrok jako zasadny, Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy.
O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawieart. 635 kpkiart. 2 ust. 1pkt 3 i 4, art. 3 ust. 1, art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(Dz.U. z 1983r. Nr 49 poz. 223 ze zm.).

    Urszula Iwanowska Janusz Jaromin Andrzej Wiśniewski