Sąd Rejonowy w Grudziądzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1715/16
Data wyroku: 2017-01-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marcin Kolasiński
Słowa kluczowe: Użyczenie, Eksmisja
Podstawa prawna: art. 222 k.c., art. 716 k.c.

Sygn. akt I C 1715/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 stycznia 2017 roku
Sąd Rejonowy w Grudziądzu Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący:  SSR Marcin Kolasiński
Protokolant:  starszy sekretarz sądowy Magdalena Hausman
po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 roku w Grudziądzu
na rozprawie
sprawy z powództwaA. G.
przeciwkoA. M. (1)(M.) iM. M.
o eksmisję

I
umarza postępowanie w stosunku do pozwanejM. M.;

II
nakazuje pozwanemuA. M. (1), aby opuścił, opróżnił i wydał powódceA. G.lokal mieszkalny nr (...)położony przyul. (...)wG.;

III
orzeka, że pozwanemuA. M. (1)przysługuje prawo do lokalu socjalnego;

IV
nakazuje wstrzymanie wykonania eksmisji w stosunku do pozwanego do czasu złożenia mu przezGminę M.G.oferty najmu lokalu socjalnego;

V
zasądza od pozwanegoA. M. (1)na rzecz powódkiA. G.kwotę 697,00 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych i 0/100) tytułem zwrotu kosztów procesu;

VI
przyznaje ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Grudziądzu r. pr.A. R.kwotę 240,00 zł (dwieście czterdzieści złotych i 0/100) plus stawkę podatku od towarów i usług w wysokości 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i 20/100) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemuA. M. (1)z urzędu oraz kwotę 431,77 zł (czterysta trzydzieści jeden złotych i 77/100) tytułem zwrotu wydatków;

VII
kosztami sądowymi, od których uiszczenia zwolniona była powódka, obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt I C 1715/16

UZASADNIENIE
A. G.wniosła pozew przeciwkoA. M. (1)o nakazanie pozwanemu opuszczenia i opróżnienia z rzeczy lokalu mieszkalnego położonego przyul. (...)wG.. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że pozwany zamieszkiwał w lokalu od 1987 roku wraz ze swoimi rodzicami. Następnie lokal stanowił własność babci powódki, a siostry pozwanego –W. G., a od 2014 roku stał się własnościąA. G.. Powódka podniosła, że pozwany nie chciał uczestniczyć w kosztach utrzymania lokalu ani się z niego wyprowadzić. Ponadto, pozwany sprowadził do mieszkania kobietę, jak też miał być wulgarny, agresywny i grozić powódce.
Postanowieniem z 16 września 2016 roku sąd zwolnił powódkęA. G.od kosztów sądowych w części, tj. od opłaty od pozwu (k. 21-22).
Postanowieniem z 6 października 2016 roku sąd ustanowił dla pozwanegoA. M. (1)radcę prawnego z urzędu (k. 40).
Na rozprawie 17 października 2016 roku pozwanyA. M. (2)wniósł o oddalenie powództwa w całości lub ewentualnie o przyznanie pozwanemu prawa do lokalu socjalnego. W uzasadnieniu stanowiska strona pozwana podniosła, że pozwany posiada tytuł prawny do zajmowania lokalu w postaci użyczenia, powódka nie wzywała go wcześniej do wydania lokalu lub zawarcia umowy najmu. Ponadto, zdaniem pozwanego, umowa wyodrębnienia przedmiotowego lokalu zawarta między spółdzielnią mieszkaniową aW. G.była nieważna, co jest przedmiotem innego postępowania sądowego (nagranie rozprawy z 17 października 2016 roku – protokół skrócony na k. 68-68v). Dodatkowo, w piśmie procesowym z 14 listopada 2016 roku, pozwany zaprzeczył, ażeby w jakikolwiek sposób wykraczał przeciwko porządkowi domowemu, czyniąc uciążliwym korzystanie z innych lokali. Nie otrzymał też od powódki pisemnego upomnienia dotyczącego jego zachowania (k. 85-87).
Postanowieniem z 17 października 2016 roku sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanejM. M.na podstawieart. 15 ust. 1 ustawy z 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(k. 68v).
Na rozprawie 21 listopada 2016 roku strona powodowa sprecyzowała, że wnosi o orzeczenie wobec pozwanego eksmisji zarówno z powodu utraty tytułu prawnego do zajmowania lokalu, jak i naruszania przez niego porządku domowego (nagranie rozprawy z 21 listopada 2016 roku – protokół skrócony na k. 89v).
Na rozprawie 21 listopada 2016 roku pozwanaM. M.nie sprzeciwiła się żądaniu pozwu (nagranie rozprawy z 21 listopada 2016 roku – protokół skrócony na k. 89v).
Z kolei na rozprawie 12 stycznia 2017 roku pozwanaM. M.oświadczyła, że od 1 grudnia 2016 roku nie zamieszkuje w lokalu przyul. (...), w związku z czym powódka cofnęła pozew w stosunku do pozwanej wraz ze zrzeczeniem się roszczenia (nagranie rozprawy z 12 stycznia 2017 roku – protokół skrócony na k. 116-116v).
Sąd rozpoznał sprawę w postępowaniu zwykłym.

Sąd ustalił, co następuje:
Prawo do lokalu mieszkalnego położonego przyul. (...)wG.pierwotnie przysługiwałoZ.iS.małżonkomM..S. M.zmarł w 1989 roku. Umową z 19 listopada 2007 roku, zawartą między spółdzielnią mieszkaniową aW. G., która była córkąZ.iS.małżonkówM., ustanowiono na rzeczW. G.spółdzielcze lokatorskie prawo do w/w lokalu. W grudniu 2007 roku zmarłaZ. M.. Umową z 8 kwietnia 2009 roku ustanowiono na rzeczW. G.odrębną własność lokalu położonego przyul. (...). Umową z 21 lutego 2014 rokuW. G.darowała powyższy lokal swojej wnuczceA. G..
Dowody:
- umowa darowizny z 21.02.2014 r. (k. 5-8),
- umowa o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego (k. 9-10),
- zeznania świadkaW. G.(nagranie rozprawy z 21.11.2016 r. – protokół skrócony na k. 90v-91),
- przesłuchanie powódkiA. G.(nagranie rozprawy z 21.11.2016 r. – protokół skrócony na k. 91-91v).
A. M. (2)był synemZ.iS.małżonkówM.oraz bratemW. G.. W lokalu przyul. (...)zamieszkiwał od urodzenia. Do 2007 roku, tj. do czasu, gdy prawo do lokalu zostało ustanowione na rzeczW. G., mieszkał tam za zgodą swoich rodziców. Odkąd prawo do lokalu przysługiwało jego siostrze, ta również nie sprzeciwiała się zamieszkiwaniu tam brata. Podobnie, po dokonaniu darowizny na rzeczA. G., aż do czasu wniesienia pozwu w niniejszej sprawie, nie zażądała ona odA. M. (1)wydania lokalu. W dniu 1 kwietnia 2014 rokuA. G.wynajęłaA. K.jeden z pokoi znajdujących się w lokalu, a niezajmowany przezA. M. (1).
Dowody:
- umowa najmu z 1.04.2014 r. międzyA. G.iA. K.(k. 14),
- zeznania świadkaA. K.(nagranie rozprawy z 21.11.2016 r. – protokół skrócony na k. 90-90v),
- zeznania świadkaW. G.(nagranie rozprawy z 21.11.2016 r. – protokół skrócony na k. 90v-91),
- przesłuchanie powódkiA. G.(nagranie rozprawy z 21.11.2016 r. – protokół skrócony na k. 91-91v),
- przesłuchanie pozwanegoA. M. (1)(nagranie rozprawy z 21.11.2016 r. – protokół skrócony na k. 91v-92).
M. M.jest konkubinąA. M. (1). Zamieszkała w lokalu przyul. (...)dnia 1 czerwca 2016 roku, a wyprowadziła się z niego 1 grudnia 2016 roku, kiedy to wynajęła dla siebie inny lokal.
Dowody:
- umowa najmu z 1.12.2016 r. (k. 113-114),
- przesłuchanie pozwanegoA. M. (1)(nagranie rozprawy z 21.11.2016 r. – protokół skrócony na k. 91v-92),
- przesłuchanie pozwanejM. M.(nagranie rozprawy z 21.11.2016 r. – protokół skrócony na k. 92-92v).
A. M. (2)od wielu lat nie uczestniczył w kosztach utrzymania lokalu przyul. (...), nie uiszczając na rzecz czy toW. G., czy toA. G.jakichkolwiek kwot. Nie dokładał się do opłat za mieszkanie również za życia matkiZ. M.. Obecnie opłaty za mieszkanie wynoszą około 500-600 zł. Głównie z tego powodu istnieje konflikt między nim aW. G.iA. G..A. M. (2)płaci jedynie część należności za energię elektryczną wspólnie z najemcąA. K.. AniW. G., aniA. G.nie mieszkają w przedmiotowym lokalu. Z uwagi na relacje zA. M. (1)rzadko tam przebywają. Gdy do mieszkania przychodziW. G., między nią a bratem często dochodzi do kłótni, w czasie których padają niecenzuralne słowa i różnego rodzaju oskarżenia. W przeszłościA. M. (2)nadużywał alkoholu, ale obecnie od 4 lat nie pije. W związku z jego zachowaniem matkaZ. M.wnosiła o leczenie odwykowe syna oraz prowadzona była procedura(...). ObecnieA. M. (2)nie wywołuje awantur z najemcą czy sąsiadami ani nie nadużywa alkoholu. Lokal przyul. (...)wymaga remontu, ale jest uprzątnięty. Żaden z właścicieli przedmiotowego lokalu pisemnie nie upominałA. M. (1)odnośnie do jego nieprawidłowego zachowania.
Dowody:
- rachunki za lokal przyul. (...)(k. 11-13),
- pismoA. M. (1)doA. G.z 5.02.2016 r. wraz z potwierdzeniem odbioru (k. 15),
- pismo(...)wG.dotyczące prowadzenia procedury(...)(k. 16, 50),
- rachunki za energię elektryczną (k. 33-34),
- dokumenty dotyczące zadłużenia w opłatach za mieszkanieZ. M.(k. 49, 51-61),
- wniosekZ. M.o leczenie odwykoweA. M. (1)(k. 62-63),
- pismo(...)wG.dotyczące pobierania dodatku mieszkaniowego (k. 101),
- listW. G.doA. M. (1)z 2000 r. (k. 105-112),
- zeznania świadkaA. K.(nagranie rozprawy z 21.11.2016 r. – protokół skrócony na k. 90-90v),
- zeznania świadkaW. G.(nagranie rozprawy z 21.11.2016 r. – protokół skrócony na k. 90v-91),
- przesłuchanie powódkiA. G.(nagranie rozprawy z 21.11.2016 r. – protokół skrócony na k. 91-91v),
- przesłuchanie pozwanegoA. M. (1)(nagranie rozprawy z 21.11.2016 r. – protokół skrócony na k. 91v-92).
A. M. (2)od 17 czerwca 2014 roku jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W ciągu ostatnich 12 miesięcy korzystał z pomocy społecznej w formie zasiłków celowych, okresowych oraz posiłków w barze. Na jego miesięczne dochody składają się kwoty 320 zł z tytułu zasiłku okresowego z opieki społecznej oraz około 300 zł z prac dorywczych. Dochody te pochłanianie są przez wydatki. Nie ma nikogo na utrzymaniu.A. M. (2)nie dysponuje innym lokalem, w którym mógłby zamieszkać.
Dowody:
- zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy wG.(k. 24, 32),
- decyzja(...)wG.dotycząca przyznania zasiłku okresowego (k. 31),
- zaświadczenie z(...)wG.(k. 37),
- przesłuchanie pozwanegoA. M. (1)(nagranie rozprawy z 21.11.2016 r. – protokół skrócony na k. 91v-92).
Pozwem z 30 września 2016 roku, skierowanym przeciwkoW. G.i Spółdzielni Mieszkaniowej wG.,A. M. (2)wniósł o ustalenie nieważności umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu położonego przyul. (...)wG.i przeniesienia własności tego lokalu na rzeczW. G.. Postępowanie w tej sprawie toczy się obecnie przed Sądem Okręgowym w Toruniu.
Dowód:
- pozew z 30.09.2016 r. (k. 72-75).

Sąd zważył, co następuje:
Przedstawiony powyżej stan faktyczny ustalony został na podstawie dokumentów wymienionych w poprzedniej części uzasadnienia oraz w oparciu o osobowe źródła dowodowe w postaci zeznań świadków i przesłuchania stron.
Sąd dał wiarę dowodom w postaci dokumentów, albowiem co do zasady nie były one kwestionowane przez strony, jak i sąd nie znalazł uzasadnionych motywów, ażeby odmówić im wiarygodności. Odnośnie do podnoszonej przez pozwanego nieważności umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu i przeniesienia jego własności na rzeczW. G., w ocenie sądu, kwestia ta nie miała istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż nawet uznanie przez sąd nieważności tej umowy nie wzruszyłoby automatycznie ważności nabycia własności przedmiotowego lokalu przezA. G.w drodze darowizny (art. 5 ustawy z 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece/tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 790/). Wobec powyższego, sąd oddalił wniosek o zawieszenie postępowania z uwagi na inne postępowanie cywilne (art. 89v), toczące się przed Sądem Okręgowym w Toruniu z powództwaA. M. (1)przeciwkoW. G.i Spółdzielni Mieszkaniowej wG.o ustalenie nieważności umowy (art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.a contrario).
Jeżeli chodzi o osobowe źródła dowodowe, to sąd generalnie dał wiarę zarówno zeznaniom świadków, jak i przesłuchaniu stron.
Okolicznościami spornymi między stronami pozostawało ustalenie tytułu prawnego, jaki przysługiwał pozwanemuA. M. (1)do lokalu przyul. (...), a ponadto kwestia istnienia bądź nieistnienia tego tytułu na chwilę zamknięcia rozprawy oraz ocena zachowania pozwanego, które – zdaniem strony powodowej – miało w sposób rażący lub uporczywy wykraczać przeciwko porządkowi domowemu, czyniąc uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku (art. 13 ust. 1 ustawy z 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego/tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1610/).
W myślart. 222 § 1 k.c., właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.
W ocenie sądu, za życia rodziców pozwanemu bez wątpienia przysługiwał tytuł prawny do zamieszkiwania w lokalu przyul. (...). Skoro bowiem mieszkał tam za ich zgodą, co było okolicznością bezsporną, uznać należało, że pomiędzy pozwanym a rodzicami istniał stosunek użyczenia na czas nieoznaczony (art. 710 k.c.). Po rodzicach, kolejnymi właścicielami lokalu byłyW. G.iA. G., które – co wynikało nawet z ich zeznań – akceptowały taki stan rzeczy, tzn. zamieszkiwania w lokalu przez pozwanego. W tej sytuacji przyjąć należało, że stosunek użyczenia był kontynuowany.
Jednakże, w związku z nieuiszczaniem na rzeczA. G.jakichkolwiek kwot tytułem opłat za korzystanie z mieszkania, powódka zażądała od pozwanego, aby wyprowadził się z lokalu. Zachowanie to traktować należało jako żądanie przez właściciela zwrotu rzeczy od biorącego w użyczenie i zakończenie w tenże sposób umowy użyczenia (art. 716 k.c.). Tym samym pozwany utracił tytuł prawny do zajmowania przedmiotowego lokalu, a właścicielka mogła od tego momentu żądać zwrotu lokalu (art. 718 § 1 k.c.). Brak było przy tym dowodów, ażeby żądanie wydania lokalu nastąpiło wcześniej niż z chwilą doręczenia pozwanemu pozwu w niniejszej sprawie. Tym niemniej, zdaniem sądu, właśnie otrzymanie przez pozwanego odpisu pozwu należało traktować jako zakończenie z woli właściciela stosunku użyczenia, skutkującego możliwością żądania zwrotu rzeczy w rozumieniuart. 718 § 1 k.c.
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 222 § 1 k.c.iart. 718 § 1 k.c., sąd w punkcie II. sentencji wyroku nakazał pozwanemuA. M. (1), aby opuścił, opróżnił i wydał powódceA. G.lokal mieszkalny nr (...)położony przyul. (...)wG..
W ocenie sądu, brak było podstaw do orzekania eksmisji pozwanego na podstawieart. 13 ust. 1 ustawy z 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, tj. z uwagi na rażące lub uporczywe wykraczanie przeciwko porządkowi domowemu, czyniącym uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku. Zdaniem sądu, z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że co prawda można było mieć zastrzeżenia do zachowania pozwanego, ale dotyczyło ono przede wszystkim okresu sprzed co najmniej kilku lat. Pozwany nadużywał wówczas alkoholu i w związku z jego zachowaniem prowadzona była dla matkiZ. M.procedura(...). Tym niemniej, od około 4 lat zachowanieA. M. (1)uległo poprawie i nie nadużywa on alkoholu, nie wywołuje awantur, jak też nie było skarg na jego zachowanie czy to sąsiadów, czy to współlokatoraA. K.. Ewentualne występowanie przesłanek, o jakich mowa 13 ust. 1 ustawy, jest więc w chwili obecnej nieaktualne. Natomiast samo nieuczestniczenie w opłatach za mieszkanie nie wyczerpuje znamion rażącego lub uporczywego wykraczania przeciwko porządkowi domowemu, czyniącemu uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku. Podobnie, przesłanek przepisu art. 13 ust. 1 ustawy nie wyczerpywał konflikt rodzinny międzyA. M. (1)aW. G.iA. G., a to tym bardziej, że zarówno powódka, jak i świadek nie zamieszkują w lokalu przyul. (...).
Zgodnie zart. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. Sąd nie może przy tym orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego wobec osób spełniających warunki określone w art. 14 ust. 4 powołanej ustawy, tj. w stosunku do: 1) kobiet w ciąży, 2) małoletniego i niepełnosprawnego lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i z nim zamieszkałą, 3) obłożnie chorych, 4) emerytów i rencistów spełniających kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, 5) osoby posiadającej status bezrobotnego, 6) osoby spełniającej przesłanki określone przez radę gminy w drodze uchwały – chyba że osoby te mogą zamieszkać w innym lokalu niż dotychczas używany.
PozwanyA. M. (2), jako osoba posiadająca status bezrobotnego, jest osobą uprawnioną do otrzymania od gminy lokalu socjalnego w myśl art. 14 ust. 4 pkt 5 ustawy, o czym sąd orzekł w punkcie III. sentencji wyroku, jednocześnie – na podstawie art. 14 ust. 6 ustawy – nakazując wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia mu przezGminę M.G.oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego (punkt IV. sentencji wyroku). Do pozwanego nie mógł przy tym mieć zastosowania art. 14 ust. 7 ustawy, zgodnie z którym przepisów o obligatoryjnym przyznaniu przez sąd lokalu socjalnego nie stosuje się do osób, które utraciły tytuł prawny do lokalu niewchodzącego w skład publicznego zasobu mieszkaniowego (tj. takiego, którego właścicielem jest prywatna osoba). Przepis art. 14 ust. 7 ustawy wszedł bowiem w życie dopiero 1 stycznia 2005 roku i ma zastosowanie jedynie do umów zawartych po tej dacie (Dz. U. z 2004 r. nr 281, poz. 2783). W przypadkuA. M. (1)nie budziło wątpliwości, że stosunek użyczenia powstał znacznie wcześniej, tzn. jeszcze za życia jego rodziców.
Postępowanie w stosunku do pozwanejM. M., z uwagi na cofnięcie wobec niej powództwa wraz ze zrzeczeniem się roszczenia, podlegało umorzeniu, o czym orzeczono w punkcie I. sentencji.
O kosztach procesu w punkcie V. wyroku orzeczono na zasadzieart. 98 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.W związku z uwzględnieniem podstawowego żądania powódki, należało traktować ją jako wygrywającą sprawę w całości. Wobec powyższego, należał jej się zwrot od pozwanego całości poniesionych kosztów procesu w wysokości 497 zł, na które składały się wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości 480 zł (§ 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych /Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w chwili wniesienia pozwu) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Sąd przez omyłkę zasądził dodatkowo na rzecz powódki kwotę 200 zł tytułem opłaty od pozwu, od której uiszczenia była ona zwolniona. Orzeczenie o kosztach w tym zakresie może być zaskarżone zażaleniem.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu oraz o zwrocie pełnomocnikowi wydatków wpunkcie VI.orzeczono na podstawieart. 223ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych(tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 233 ze zm.) oraz § 2, § 4 ust. 1 i 3 oraz § 13 pkt 1 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805 ze zm.), zgodnie ze złożonym spisem kosztów (k. 115).
O obciążeniu Skarbu Państwa kosztami sądowymi (punkt VII. sentencji postanowienia), orzeczono w myślart. 113 ust. 1 i 4 ustawy z 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 623).