Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 24/15
Data wyroku: 2017-05-31 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Marek Dziwiński
Słowa kluczowe: Służebność drogi koniecznej
Podstawa prawna: art. 145§1 k.c.

Sygnatura akt I Ns 24/15

POSTANOWIENIE
Dnia 31 maja 2017 r.
Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący SSR Marek Dziwiński
Protokolant: Aneta Bącal
po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2017 r. w Kamiennej Górze na rozprawie
sprawy z wnioskuM. G. (1)
przy udzialeM. K. (1),H. K. (1),J. J.,D. J.,E. S.,R. J. (1),(...) sp. z o.o.weW.
o ustanowienie drogi koniecznej
postanawia:

I
ustanowić na nieruchomości stanowiącejdziałkę oznaczoną numerem (...)położonej wM., której obecnymi właścicielami sąH. K. (1)iM. K. (1)na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, dla której prowadzona jestksięga wieczysta (...)służebność drogi koniecznej na rzecz każdoczesnego właściciela działki oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)położonej wM., stanowiącej część nieruchomości, dla której prowadzona jestksięga wieczysta (...), której obecnym właścicielem jest(...) sp. z o.o.weW.– pasem gruntu nadziałce (...)o szerokości 4 m, jezdni o szerokości 3 m i dwa pobocza po 0,5 m każde, biegnącym oddrogi (...)od bramy wjazdowej nadziałkę (...), aż do granicydziałek (...), wraz z rozszerzeniem przy wjeździe zdrogi (...)do 7 m, o łącznym polu powierzchni 113 mkw - zgodnie z projektem służebności drogi koniecznej w wersji IV, sporządzonym przez biegłego geodetęL. S. (1)w opinii z 29.01.2014r., który to projekt stanowi integralną część niniejszego orzeczenia,

II
zasądzić od uczestnika(...) sp. z o.o.weW.solidarnie na rzecz uczestnikówH. K. (1)iM. K. (1)tytułem jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej kwotę 5.540,00 zł płatną do końca 2017 r. z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia płatności tej kwoty w terminie,

III
nakazać uczestnikomH. K. (1)iM. K. (1), aby uiścili solidarnie na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze kwotę 3.788,14 zł tytułem wydatków wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa,

IV
nakazać wnioskodawczyniM. G. (1), aby uiściła na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze kwotę 3.788,14 zł tytułem wydatków wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa,

V
ustalić, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą w pozostałym zakresie koszty postępowania stosownie do swojego udziału w sprawie.

Sygn. akt I Ns 24/15

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniM. G. (1)wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie nieodpłatnie służebności drogi koniecznej na stanowiącej własność uczestników postępowaniaM. K. (1)iH. K. (1),działce nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadziksięgę wieczystą nr (...), na rzecz każdoczesnych właścicielidziałki nr (...), objętejksięgą wieczystą nr (...)(prawidłowy numerksięgi wieczystej (...)), a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wnioskodawczyni podniosła, że należąca do niejdziałka nr (...)nie ma odpowiedniego dostępu drogi publicznej i dostęp do takiej drogi możliwy jest wyłącznie przezdziałkę nr (...)stanowiącą własność uczestnikówM. K. (1)iH. K. (1). Dalej wnioskodawczyni podniosła, że próba notarialnego usankcjonowania służebności drogi koniecznej nie powiodła się, gdyż, zdaniem powołanych uczestników postępowania, działka wnioskodawczyni posiada dostęp do drogi publicznej, którą stanowi droga onumerze ewidencyjnym (...). Wnioskodawczyni twierdziła, żedroga oznaczona numerem (...)nie jest drogą publiczną w rozumieniu przepisów prawa oraz że władze GminyM.nie planują budowy drogi na tereniedziałki nr (...). Dodatkowo, jak podnosiła wnioskodawczyni,droga numer (...)jest regularnie zalewana i podtapiana przez rzekę Bóbr.
W odpowiedzi na wniosek uczestnicy postępowaniaM. K. (1)iH. K. (1)wnieśli o oddalenie wniosku w całości oraz zasądzenie od wnioskodawczyni kosztów postępowania.
W uzasadnieniu uczestnicy postępowania wskazali, że właścicielem nieruchomości, dla której prowadzona jestksięga wieczysta o numerze (...)sąE. J. (1)iR. J. (1), a nie wnioskodawczyni. Dalej uczestnicy zaprzeczyli, aby na działce gruntu oznaczonągeodezyjnie numerem (...)nie można było ustanowić drogi koniecznej. Uczestnicy przyznali, że dotychczas umożliwiali wnioskodawczyni przejazd przez ich nieruchomość, lecz z uwagi na to, że tor drogi prowadzi bezpośrednio przed schodami wejściowymi ich domu co zagrażało bezpieczeństwu ich małoletnim wnukom, odmówili wnioskodawczyni dalszej zgody na przejazdy. Uczestnicy podnieśli również, że podejmowali próby polubownego załatwienia sporu proponując prawo przejazdu i przechodu przez swoją nieruchomość w innym, mniej uciążliwym dla nich miejscu, wyznaczając dwie alternatywne trasy, jednakże do konsensusu nie doszło. Uczestnicy podnieśli, że w razie gdyby sąd ustanowił na ich działce służebność drogi koniecznej należy im się wynagrodzenie w kwocie co najmniej 500,00 zł miesięcznie przez cały okres trwania służebności, z którego będą pokrywać koszty utrzymania drogi.
Wezwani do udziału w sprawie uczestnicy postępowaniaR. J. (1)iE. J. (2)wnieśli o uwzględnienie wnioskuM. G. (1)w całości oraz o zasądzenie od uczestników postępowaniaM. K. (1)iH. K. (1)na swoją rzecz kosztów zastępstwa adwokackiego. W uzasadnieniu podzielili stanowisko wnioskodawczyni i dodatkowo wskazali, że działka oznaczonageodezyjnie numerem (...)nie posiada charakteru drogi publicznej, podczas zimy lub powodzi droga ta jest nieprzejezdna. UczestnicyR. J. (1)iE. J. (2)wskazali, że najbardziej optymalna służebność drogi koniecznej powinna przebiegać w sposób wskazany przez wnioskodawczynię.
Wezwany do udziału w sprawie uczestnik postępowaniaE. S.na posiedzeniu w dniu 26.06.2013 r. wskazał, że jako właścicieldziałki (...)i współwłaścicieldziałki (...)stanowiącej drogę, z której korzysta, aby dostać się do drogi publicznej naul. (...), zgadza się, aby za wynagrodzeniem można było korzystać zdziałki (...)poprzez ustanowienie służebności drogi koniecznej.
Wezwani do udziału w sprawie uczestnicy postępowaniaJ. J.iD. J.nie zajęli merytorycznego stanowiska w sprawie.
Po zbyciu nieruchomości przezM. G. (1), wezwana do udziału w sprawie(...) sp. z o.o.nie przedstawiła swojego stanowiska, jednakże można wnosić, iż zgłaszając swoje uczestnictwo Spółka popierała wniosek o ustanowienie drogi koniecznej w kształcie określonym przezM. G. (1).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawczyniM. G. (1), a od 20 października 2015 r.(...) sp. z o.o.weW.byli kolejno właścicielamidziałki oznaczonej numerem (...)położonej przyul. (...)wM.stanowiącej nieruchomość rolną zabudowaną o pow. 0,0487 ha, dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Kamiennej Górzeksięga wieczysta (...).
/dowód: treśćksięgi wieczystej (...)k. 8-15, 657-669/.
By dostać się do drogi publicznejM. G. (1)przejeżdżała przezdziałkę oznaczoną numerem (...)położoną przyulicy (...)wM.stanowiącą nieruchomość zabudowaną, dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Kamiennej Górzeksięga wieczysta (...), której właścicielami w prawach wspólności ustawowej małżeńskiej sąH. K. (1)iM. K. (1).H. K. (1)iM. K. (1)zgadzali się na przejazdM. G. (1)przez ich działkę, lecz z czasem jej tego uniemożliwili.
/okoliczności bezsporne/.
Nieruchomość stanowiącadziałkę numer (...)nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, w szczególności dostępu do drogi publicznej dla tej nieruchomości nie zapewnia przejazd przez drogą oznaczoną jakodziałka numer (...)z uwagi na jej okresowe podtopienia przez wezbrane wody rzeki Bóbr, które rozmywały tę prowizoryczną drogę.
/dowód: opinia sądowa hydrologiczna biegłegoB. H.z 8.07.2016 r. k. 708-735/.
Uwzględniając potrzeby nieruchomości stanowiącejdziałkę numer (...)oraz najmniejsze obciążenie gruntu stanowiącegodziałkę numer (...), służebność drogi koniecznej należało ustanowić zgodnie z projektem w wersji IV, sporządzonym przez biegłego geodetęL. S. (1)w opinii z dnia 29.01.2014 r.
/dowód: opiniaL. S.z 29.01.2014 r. k. 253-279, ustana opina uzupełniająca z 10.09.2014 r. k. 359-360, plan zagospodarowaniadziałki nr (...)koperta k. 132/.
Z tytułu ustanowienia służebności drogi koniecznej uzasadnione było zasądzenie od(...) sp. z o.o.na rzeczH. K. (1)iM. K. (1)jednorazowego wynagrodzenia w kwocie 5 540,00 zł.
/dowód: opinia sądowa biegłejM. J.–T.z 16.02.2015 r. k. 399-441/.
Sąd zważył co następuje:
Ustaleń stanu faktycznego dokonano przede wszystkim w oparciu o dowody z opinii biegłych z zakresu geodezji, hydrologii, szacowania wartości nieruchomości, a także z dokumentu planu zagospodarowaniadziałki (...). Przeprowadzono wymagany prawem dowód z oględzin nieruchomości. Chociaż według opinii biegłego z zakresu budownictwa drogowegodziałka nr (...)posiadała dostęp do drogi publicznej przez utwardzoną drogę wewnętrzną znajdującą się nadziałce nr (...), to tak wytyczona służebność z uwagi na uwarunkowania hydrologiczne, nie odpowiadałaby wymogom określonym wart. 145 § 1 k.c., co potwierdziła opinia biegłego z zakresu hydrologii.
Zgodnie z przepisemart. 145 § 1 k.c.jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna), przy czym o tym, czy istniejący dostęp jest odpowiedni, decydują każdorazowo okoliczności konkretnej sprawy (por. wyr. SN z 7.3.2007 r., II CSK 482/06,L.). Natomiast przez pojęcie „droga publiczna” należy rozumieć jedną z dróg wymienionych wart. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r.(Dz.U. Nr 14, poz. 60 ze zm.) to jest drogę krajową, wojewódzką, powiatową lub gminną.
W pierwszej kolejności należało ustalić, który z proponowanych wariantów wytyczenia służebności drogi koniecznej spełniałby ustawowe wymogi. Pomimo, że biegły z zakresu budownictwa drogowego uznał, żedziałka nr (...)posiada dostęp do drogi publicznej przez utwardzoną drogę wewnętrzną znajdującą się nadziałce nr (...), jednakże opinia ta nie uwzględnia faktu, że droga ta, pomimo podjętej przez GminęM.próby jej utwardzenia, jest okresowo zalewana i podtapiana przez płynącą w jej sąsiedztwie rzekę Bóbr. Fakt ten potwierdził jednoznacznie biegłyB. H.wydając opinię po przeprowadzeniu oględzin, zapoznaniu się z dokumentami z akcji przeciwpowodziowych oraz po dokonaniu 4 otworów badawczo – sprawdzających. W tych warunkach, należało zawęzić pole wyboru do czterech wersji przebiegu drogi koniecznej proponowanych przez biegłegoL. S..
Przy ustalaniu, iż najwłaściwszym z zaproponowanych wariantów przezL. S.jest wersja IV, sąd kierował się przede wszystkim względem jak najmniejszego obciążenia działki należącej doM. K. (1)iH. K. (1). Wybór wariantu IV znajduje uzasadnienie historyczne, gdyż plan zagospodarowaniadziałki budowlanej nr (...)z 11.08.1986 r. zakładał przebieg wspólnej drogi dla obecnychdziałek (...)mniej więcej w granicach wyznaczonych przez wersję IV projektuL. S.. Zaletą tego rozwiązania jest także najmniejsze pole całkowitej powierzchni służebności. UczestnicyM. K.iH. K.sygnalizowali, że w planach mają budowę domu dla swojej córki, który ma być położony wzdłuż ogrodzenia tj. w granicach wariantu nr I (k. 119), co przemawiało przeciwko wytyczeniu służebności w ten właśnie sposób. Wadą wariantu II jest przebieg drogi działką gminną 468, która z racji swego położenia również może być zalewana przez wezbrane wody rzeki Bóbr oraz dodatkowo ustanowienia służebności na nieruchomości, która bezpośrednio nie graniczy z nieruchomością władnącą tj. nadziałce nr (...). Z kolei wadą wersji III jest konieczność obciążania służebnością dwóch nieruchomości, jej największe pole powierzchni oraz zgłoszenie przez uczestnikówE. J.iR. J.prac budowlanych w miejscu przebiegu planowanej służebności. Analizując zatem każde z zaproponowanych przez biegłego geodetę rozwiązań, wybór wariantu IV w największym stopniu uwzględnia interes społeczno – gospodarczy (art. 145 § 3 k.c.).
Kierując się zatem opisanymi motywami należało orzec o ustanowieniu służebności drogi koniecznej na rzecz każdoczesnego właścicieladziałki nr (...)położonej wM.nadziałce nr (...)w wersji IV zaproponowanej przez biegłego geodetęL. S., co znalazło odbicie w punkcie I postanowienia.
Właściciel nieruchomości władnącej powinien uiścić na rzecz właściciela nieruchomości obciążonej odpowiednie wynagrodzenie, co wynika zart. 145 § 1 k.c.Co istotne, właścicielowi nieruchomości obciążonej przysługuje wynagrodzenie za ustanowienie służebności drogi koniecznej, chociażby nie poniósł on z tego tytułu żadnej szkody (por. uchw. SN z 1.12.1970 r., III CZP 68/70, OSNC 1971, Nr 5, poz. 81; post. SN z 8.5.2000 r., V CKN 43/00, OSN 2000, Nr 11, poz. 206; post. SN z 9.10.2013 r., V CSK 491/12, Legalis, a także S. Rudnicki, Sąsiedztwo, s. 56; W.J. Katner, Wynagrodzenie, s. 1154 i n.; S. Breyer, Droga konieczna, s. 737 oraz J. Nadler, [w:] Gniewek, Machnikowski, Komentarz 2013, art. 145, Nb 15). Zaznaczenia wymaga, że w toku postępowania zmienił się właścicieldziałki (...)(nieruchomości władnącej). W dniu 25 kwietnia 2016 r. /data wpływu pisma/spółka (...), zgłosiła fakt nabyciadziałki (...), przedstawiając aktualny wypisksięgi wieczystej (...). W wyniku tego zgłoszenia(...) sp. z o.o.została wezwana do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Tak jak oczywistym było ustanowienie służebności na rzecz obecnego właściciela nieruchomości, tak samo podmiot ten jest zobowiązany do uiszczenia jednorazowego wynagrodzenia, bowiem to właśnie Spółka, a nie poprzedni właściciel, odniesie korzyść, gdyż orzeczenie w tej mierze ma charakter konstytutywny. W kwestii liczenia wysokości należnego wynagrodzenia brak jest jakichkolwiek wskazań ustawowych. Sąd opierając się na opinii biegłej z zakresu szacowania nieruchomości, uznał, że zasadne będzie zsumowanie wartości oszacowanego przez biegłą jednorazowego wynagrodzenia za służebność (kwota 1 410,00 zł) oraz utratę wartości nieruchomości obciążonej (kwota 4 130,00 zł). Łącznie kwota 5 540,00 zł stanowi jednorazowe wynagrodzenie dla właścicieli nieruchomości obciążonej. Oznaczenie daty płatności na koniec 2017 r. nie będzie okresem zbyt wydłużonym, z drugiej strona pozwoli na zgromadzenie przez Spółkę wymaganej sumy.
Powyższe rozważania uzasadniają rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II postanowienia.
Decyzja o kosztach postępowania zapadła w oparciu o przepisart. 520 k.p.c.Zgodnie z§ 1tego artykułu każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Natomiast§ 2stanowi, że jeżeli uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub wyłożyć go na jednego z uczestników w całości. To samo dotyczy zwrotu kosztów postępowania wyłożonych przez uczestników.
Niewątpliwie interesy wnioskodawczyniM. G. (1)i uczestników postępowaniaM. K. (1)iH. K. (1)pozostawały ze sobą sprzeczne, chociaż rozstrzygnięciem sprawy byli zainteresowani w stopniu równym. Samo postępowanie o ustanowienie drogi koniecznej zostało zainicjowane wnioskiem złożonym przezM. G. (1). Przystąpienie do postępowania w trakcie jego trwania przez(...) sp. z o.o.spowodowało, że wobec Spółki (jako nabywcydziałki (...)) orzeczenie wywołało skutek materialnoprawny. Następstwo prawne po dokonaniu czynności prawnej w postaci sprzedażydziałki (...)ma w tym przypadku charakter sukcesji singularnej. Natomiast odnośnie sytuacji procesowej jaka wystąpiła po dokonaniu sprzedażydziałki (...)należy zauważyć, że Spółka nie powinna niejako „przejmować” kosztów postępowania, które powstały przed wezwaniem(...) sp. z o.o.do udziału w sprawie, w przypadku gdy Spółka nie była jeszcze właścicielem rzeczy. Większość kosztów postępowania była wygenerowana przezM. G. (1)(a nie przez(...) sp. z o.o.) lub też uczestnikówM. K.iH. K.na skutek ich inicjatywy dowodowej. Koszty postępowania okazały się być stosunkowo wysokie. Składają się na nie przede wszystkim wynagrodzenia przyznane biegłym. W tych okolicznościach sprawy zasadne było nakazanie wnioskodawczyni orazM. K.iH. K., żeby uiścili na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze kwoty po 3 788,14 zł tytułem wydatków wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa oraz ustalenie, że w pozostałym zakresie poniosą koszty postępowania stosownie do swojego udziału w sprawie. Na sumę wydatków wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa składają się wynagrodzenie biegłegoB. H.w kwocie 7 890,93 zł oraz wynagrodzenia za uzupełniające opinieL. S.(137,16 zł i 141,50 zł). Kwota ta przy rozdzieleniu uległa potrąceniu o nadpłaty wniesionych przezM. G.iM. K.zaliczek po 296,66 zł.
Z tych względów należało nakazać, abyH. K.iM. K.solidarnie orazM. G.uiścili na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze kwoty po 3 788,14 zł z tytułu wydatków wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa, co znalazło wyraz w punkcie III i IV postanowienia.
Powyższe motywy ściśle korespondują z orzeczeniem znajdującym się w punkcie V postanowienia, w którym ustalono, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą w pozostałym zakresie koszty postępowania stosownie do swojego udziału w sprawie.