Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1813/16
Data wyroku: 2017-05-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wojciech Kościołek, Grzegorz Krężołek, Paweł Czepiel
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art.448 kc w zw. z art. 23 i 24 § 1 k.c.

Sygn. akt I ACa 1813/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 maja 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Wojciech Kościołek

Sędziowie:

SSA Grzegorz Krężołek (spr.)
SSA Paweł Czepiel

Protokolant:

st.sekr.sądowy Urszula Kłosińska

po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2017 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwaA. S. (1)
przeciwkoM. P.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 29 września 2016 r. sygn. akt I C 1570/15

1
oddala apelację;

2
przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie na rzecz radcy prawnegoM. M. (1)kwotę 6 642 zł w tym 1 242 zł podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

SSA Grzegorz Krężołek   SSA Wojciech Kościołek   SSA Paweł Czepiel
Sygn. akt : I ACa 1813/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 29 września 2016r , Sąd Okręgowy w Krakowie , podzielając zarzut przedawnienia roszczenia majątkowego, w ramach którego powódA. S. (1), domagał się zasądzenia odM. P.kwoty 650 000 złotych wraz z odsetkami , tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę , wywołaną wydaną przez pozwanego opinią psychiatryczną , która naruszyła godność powoda ;
- oddalił powództwo [ pkt I ],
- przyznał od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego, w Krakowie na rzecz radcy prawnego reprezentującego powoda z urzędu , kwotę brutto 8 856 zł , tytułem wynagrodzenia za te pomoc [ pkt II]
Sąd Okręgowy ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia
PozwanyM. P.jest biegłym sądowym z zakresu psychiatrii. Na zlecenie Prokuratury Rejonowej wW.w ramach postępowania przygotowawczego prowadzonego w związku z podejrzeniem popełnienia przez powoda przestępstw , oznaczonego sygnaturą 2 Ds. 232/07/D wydał - wraz z lekarzemS. T.- w dniu 16 marca 2007r- opinię o stanie zdrowiaA. S. (1)i możliwości rozpoznania znaczenia czynów przypisywanych mu , w czasie ich dokonywania.
Sporządzenie opinii było poprzedzone badaniem powoda , które odbyło się w dniu 9 marca 2007r . Powód z treścią tego opracowania zapoznał się 18 kwietnia 2007r , wnosząc o doręczenie kopii tego dokumentu. W dniu 26 kwietnia 2007r w związku z przypisywaniem powodowi zarzutu popełnienia kolejnego przestępstwa , ci sami biegli sporządzili opinię uzupełniającą , także działając na zlecenie tej samej Prokuratury. W dniu 2 maja 2007A. S. (1)odmówił zapoznania się z tym dokumentem.
W akcie oskarżenia , który Prokuratura Rejonowa skierowała do Sądu Rejonowego wW.prokurator powoływał się na obydwa te opracowania eksperckie.
Powołał się na nie także podczas odczytywania aktu oskarżenia , co nastąpiło , w obecności powoda [ oskarżonego ] , na rozprawie przed Sądem Rejonowym, w dniu 13 czerwca 2007r , w ramach postępowania , prowadzonego pod sygnaturą II K 178/07
W ramach oceny prawnej roszczenia powoda , Sąd I instancji skoncentrował się
na weryfikacji zarzutu przedawnienie roszczenia , którym bronił się pozwany.
Akceptując , żeA. S. (1)dochodził wyłącznie roszczenie kompensacyjnego o charakterze majątkowym , uznał ten zarzut za zasadny.
Ocenił , że powód już w czasie, kiedy zapoznał się z treścią opracowania z dnia 16 marca 2007r uzyskał informacje zarówno o szkodzie , której wyrównania się domaga jak i osobach zobowiązanych do tej kompensaty z których jedną był współautor tej opinii , pozwany.
Nawet gdy przyjąć , że opinia i jej autorzy byli znani powodowi dopiero w czasie kiedy opracowanie to , podobnie jak i opinia uzupełniająca, zostały przedstawione w ramach postępowania karnego przed Sądem Rejonowym wW., w sprawie o sygnaturze II K 178/07, to również porównanie daty tej rozprawy [ 13 czerwca 2007r] i daty wniesienia pozwu w sprawie obecnie rozstrzyganej , zważywszy na treśćart. 4421§1 kc, zarzutM. P.jest zarzutem uzasadnionym.
Sąd jednocześnie podkreślił , że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje kwestia zarzucanego przez powoda rozpowszechniania opinii , skoro w podstawie faktycznej powództwaA. S. (1)nie zarzucał , że to pozwany dokument ten upowszechniał albo też miał jakikolwiek wpływ na to , iż z tym opracowaniem mogły się zapoznać osoby postronne , co miało wywołać, zgodnie z depozycjami powoda, negatywne konsekwencje dla jego postrzegania w środowisku w jakim żyje.
Chybionym był także , zdaniem Sądu I instancji zarzutA. S.negującego prawidłowość merytoryczną opinii.
Do jego potwierdzenia konieczna byłaby bowiem opinia specjalisty z zakresu psychiatrii. Nie są do tego wystarczającymi twierdzenia powoda. I niczego doniosłego z tego punktu widzenia nie przyniosłoby jego przesłuchanie w charakterze strony. Stąd wniosek o przeprowadzenie tego dowodu nie został uwzględniony.
W apelacji od tego orzeczenia ,powód , zaskarżając je w całości , domagał się w pierwszej kolejności jego zmiany i uwzględnienia żądania pozwu w całości , jak również obciążenia przeciwnika procesowego kosztami postępowania za obydwie instancje .
Jako wniosek ewentualny sformułował żądanie wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.
Środek odwoławczy został oparty na następujących zarzutach :
- naruszenia prawa procesowego , w sposób mający dla rozstrzygnięcia istotne znaczenie:
a/art. 233 §1 kpc, w następstwie zastąpienia przez Sąd swobodnej oceny zgromadzonych dowodów, oceną dowolną,
b/art. 217 § 1 kpcw zw zart. 227 kpc, wobec nie przeprowadzenia dowodu z zeznań wskazywanych przez powoda świadkówF. M.iK. S.oraz dowodu z przesłuchania stron,
- sprzecznością istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, jako konsekwencji nieprawnego przyjęcia , iż pozwany wykonując opinię nie naruszył dóbr osobistych skarżącego,
- naruszenia prawa materialnego w następstwie :
1/ nieprawidłowego zastosowaniaart. 4421§1 kci uznanie zarzutu przedawnienia za zasadny , w sytuacji gdy dla takiej oceny brak było dostatecznych podstaw faktycznych,
2/ wadliwego niezastosowania przez Sąd Okregowyart. 23 i 24 oraz 448 kcmimo , że zachowanieM. P.stanowiło naruszenie godności osobistej i dobrego imienia powoda ,
3/art. 5kcw zw.art. 4421§1 kc, jako następstwa nie uznania przez Sąd , iż odwołanie się przez pozwanego do zarzutu przedawnienia jest zachowaniem sprzecznym z zasadami współżycia społecznego.
Skarżący domagał się również przeprowadzenia przed Sądem II instancji dowodu z zarządzenia o zwrocie pozwu wydanego w sprawie I C 2085/13 Sądu Okręgowego w Krakowie dla stwierdzenia daty w którejA. S.dowiedział się o treści opinii psychiatrycznej i personaliach jej autorów. Dowód te nie mógł być , jego zdaniem , powołany przed Sądem I instancji , a za jego pośrednictwem możliwe jest dowiedzenie faktów , które potwierdzają , iż zarzut przedawnienia roszczenia jest zarzutem chybionym.
Odpowiadając na apelację, pozwany domagał się jej oddalenia , jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw.M. P.odwoływał się do tych samych argumentów , które prezentował przed Sądem Okręgowym.
Nie wnosił o obciążanieA. S. (1)kosztami postępowania apelacyjnego.
Rozpoznając apelację , Sąd Apelacyjny rozważył
Środek odwoławczy powoda nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu.
W szczególności nie można uznać za trafny żadnego z zarzutów do których odwołuje się skarżący .
W pierwszej kolejności odnosząc się do wniosku dowodowego zgłoszonego przezA. S.w apelacji wskazać należy , iż wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony albowiem jest spóźniony , w rozumieniuart. 381 kpc.
W apelacji powoda nie znajdujemy żadnych argumentów , które mogłyby usprawiedliwić jego sformułowanie dopiero na tym etapie postępowania rozpoznawczego. Z całą pewnością nie jest nim to , że skarżący ma obowiązek wykazać, iż nie doszło do przedawnienia roszczenia dochodzonego pozwem.
Tego rodzaju związek pomiędzy tym zarzutem, a potrzebą zwalczania jego zasadności, miałby miejsce wówczas , gdyby pozwany dopiero przed Sądem Apelacyjnym na ten zarzut zaczął się powoływać . Tymczasem uczynił to znacznie wcześniej , podczas u trwania postępowania przed Sądem Okręgowym, bo w piśmie procesowym z dnia 20 czerwca 2016r / por. k. 58 akt/
Zatem już wówczas, profesjonalnie zastępowany powód , powinien był o ile uznawał go za nietrafny zwalczać jego zasadność , w sposób w jaki uznał to za procesowo właściwy , w tym za pośrednictwem dowodu , który zgłasza w postępowaniu apelacyjnym . Wniosek taki i wynikająca z niego ocena samego żądania dowodowegoA. S.są tym bardziej usprawiedliwione, gdy wziąć pod uwagę , że postulując rozszerzenie postępowania dowodowego, apelujący nie wskazuje na przeszkody , które uniemożliwiały zgłoszenie tego wniosku w czasie procesowo właściwym.
Nie ma racji autor apelacji, ponosząc zarzuty naruszenia prawa procesowego.
Skuteczne postawienie zarzutu naruszeniaart. 233 §1 kpc, wymaga wykazania przez stronę na czym konkretnie , w odwołaniu się do zindywidualizowanych dowodów, polega nieprawidłowość postępowania Sądu I instancji w zakresie dokonanej przezeń oceny i opartych na wnioskach z niej wynikających ustaleń.
W szczególności ma ona wykazać dlaczego danie wiary jednym, a odmowa tej cechy innym dowodom, względnie nadanie niektórym spośród nich nadmiernego znaczenia procesowego, nie dają się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i [ lub ] zasadami logicznego rozumowania.
Temu obowiązkowi skarżący nie sprostał , w ramach tego zarzutu jedynie w sposób dowolny polemizując z Sądem I instancji , w odniesieniu do nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron czy świadkówM.iS.- funkcjonariuszy policji miejscowego posterunku.
W ramach tej polemiki apelujący zupełnie nie odniósł się i nie uwzględnił jakie argumenty podał Sąd uzasadniając ich nie przeprowadzenie .
Już samo to zaniechanie po stronie autora zarzutu , w sytuacji gdy Sąd oddalając te wnioski , nie przekroczył granic oceny swobodnej, wyklucza uznanie tego zarzutu za trafny.
Wskazać jednak należy , że :
- to kiedy powód zapoznał się z treścią opinii oraz personaliami osób sporządzających ją oraz opracowanie uzupełniające , wynika z treści dokumentów urzędowych , samych opracowań eksperckich , oraz załączonej do akt kopii części protokołów z czynności podjętych w ramach postepowania karnego SR wW.- sygn. II K 178/07 / k. 72 i n. akt. Wiarygodności tych dokumentów żadna ze stron nie negowała.
W tych warunkach sięganie po zeznanie stron , dowodu subsydiarnego , przeprowadzanego wówczas, gdy istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności , mimo dotąd prowadzonych dowodów , jeszcze nie zostały wyjaśnione , było zbędne.
Nie przeprowadzenie dowodu z zeznań powoda oraz funkcjonariuszy policji dla potwierdzenia rozpowszechniania opinii wśród osób trzecich i rozmiaru wynikającej stad szkody niemajątkowej po stronieA. S.o tyle było dla rozstrzygnięcia irrelewantne , iż powód nie twierdził , że to pozwanyM. P.dokumenty te rozpowszechniał , czy też do takiej konsekwencji, w jakimkolwiek zakresie się przyczynił.
Z kolei przesłuchiwanie powoda na okoliczność nieprawidłowości samej konstrukcji opracowania eksperckiego, czy też jej merytorycznej wadliwości , było nieuzasadnione dlatego , że tego rodzaju ocenę , wymagającą wiadomości specjalnych z dziedziny psychiatrii mógłby przeprowadzić tylko inny specjalista z tej dziedziny medycyny , a takiego wniosku dowodowegoA. S. (1)nie formułował.
W tym kontekście zupełnie nietrafny jest także argument mający przemawiać , w ocenie skarżącego , za przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów , iż Sąd I instancji oparł się , rozstrzygając sprawę tylko na twierdzeniach i wnioskach pozwanego .
Odeprzeć trzeba, w związku z tym także kolejny zarzut procesowy naruszeniaart. 217 §1 kpcw zwart. 227 kpc, którego realizacji skarżący upatrywał w nieprzeprowadzeniu dowodu z wnioskowanych przezeń świadkówS.iM.- funkcjonariuszy Policji.
Jak już wskazano wyżej, teza dowodowa , którą miały potwierdzić ich relacje odnosiła się do faktów związanych z następstwami rozpowszechniania opinii o powodzie , w środowisku lokalnymW., gdzie mieszka , co dla rozstrzygnięcia nie miało znaczenia.
Uznanie zarzutów procesowych za nietrafne ma m. in. i tę konsekwencję , iż ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy , jako poprawne i kompletne Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne.
Nie można podzielić zarzutu sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału skoro , ustalenia te , jak powiedziano wyżej, są poprawne, a w ich świetle nie można zasadnie mówić , jak wskazuje to apelujący, aby zachowanieM. P.realizowało przesłanki , od których zależy jego kwalifikacja jako naruszającego godność / dobre imię/A. S. (1), zważywszy w sposób szczególny na to , iż ocena ta ma mieć charakter zobiektywizowany, a nie stanowi jedynie akrobatę dla subiektywnego przekonania powoda.
Pogląd ten wyklucza uznanie za trafny zarzutu prawnomaterialnego niezastosowania przez Sąd I instancjiart. 23 i 24 §1 oraz art. 448 kc.
Zasadnicza jednak dla oceny rozstrzygnięcia poddanego kontroli instancyjnej jest kwestia tego, czy Sąd Okręgowy poprawnie podzielił zarzut przedawnienia zgłoszonego roszczenia , którym m. in. bronił się pozwany.
Przypominając , żeA. S. (1)dochodził w postępowaniu wyłącznie roszczenia o charakterze majątkowym , mającym zrekompensować krzywdę doznaną naruszeniem dobra osobistego należy , wbrew argumentom skarżącego , zarzucającego naruszenieart. 4421§1 kcw zw zart. 448 kcuznać , iż wniosek prawny Sądu I instancji , który zarzut przedawnienia podzielił , jest wnioskiem poprawnym.
Nie może budzić wątpliwości , że ewentualna odpowiedzialnośćM. P.wobec powoda ma charakter odpowiedzialności deliktowej , a skoro tak to roszczenie jakie sformułowałA. S. (1), zważywszy na jego charakter , przedawnia się z upływem lat trzech od daty , kiedy dowiedział się on o swojej krzywdzie i osobie odpowiedzialne za jej majątkowe wyrównanie.
Z opinią psychiatryczną , której współautorem był pozwany i w której ,[ w tym elementach na nią się składających, jak sposób przeprowadzania wywiadu i samego badania psychiatrycznego ]A. S. (1)upatruje źródła swojej krzywdy , zapoznał się on już w dniu 18 kwietnia 2007r a przy przyjęciu najkorzystniejszej dla niego daty, w dniu odczytania, w jego obecności , na rozprawie przed Sądem Rejonowym wW., aktu oskarżenia , którego elementem było to opracowanie - 13 czerwca 2007r.
Już wówczas musiał zatem wiedzieć , iż doszło do naruszenia jego godności osobistej w tzw. aspekcie wewnętrznym, poczucia własnej wartości jako jednostki ludzkiej oraz dobrego imienia , rozumianego jako potrzeba cieszenia się szacunkiem - dobrą sława w relacjach z innymi ludźmi. Także już wówczas wtedy powód musiał odczuwać wynikająca stąd krzywdę , którą , w jego przekonaniu, autorzy tej opinii, jako naruszyciele tego dobra , powinni zrekompensować.
Wobec tego wytoczenie powództwa zmierzającego do uzyskania tej rekompensaty, w odniesieniu do powoda dopiero 4 września 2015r / data stempla pocztowego k, 13 akt / skutkuje oceną , że roszczenieA. S. (1)jest przedawnione .
Nie ma racji skarżący podnosząc , iż powołanie się na ten zarzut , prowadzący do oddalenia powództwa jest ze stronyM. P.zachowaniem sprzecznym z zasadami współżycia społecznego , stanowiąc przejaw nadużycia prawa podmiotowego.
Zauważając , że pomimo obszerności redakcyjnej apelacji, skarżący nie dokonuje identyfikacji zasady [ reguły postępowania] z którą sposób obrony przyjęty przez pozwanego byłby sprzeczny, powiedzieć trzeba , iż samo odwołanie się do charakteru roszczenia dochodzonego pozwem czy też do tego , że powód był pozbawiony wolności [ skarżący nie określa przez jaki czasokres ] czy też do bliżej niesprecyzowanych nieprawidłowości w działaniu organów ścigania czy wymiaru sprawiedliwości wobecA. S. (1), w sposób oczywisty nie są wystarczające dla nie uwzględnienia upływu terminu przedawnienia roszczenia na podstawieart. 5 kc.
Pomijając nawet ogólnikowość argumentacji wspierającej odmienne zapatrywanie apelującego pamiętać przede wszystkim trzeba , że podzielenie wnioskuA. S. (1)mogłoby nastąpić tylko wówczas, gdyby udowodnił on , że to pozwany swoim oczywiście nagannym zachowaniem , doprowadził do skutku w postaci upływu terminu przedawnienia roszczenia komasacyjnego , by następnie odwołać się do niego w formie zarzutu.
Tylko wówczas można zasadnie mówić o takim nadużyciu prawa , któremu ma zapobiegać odwołanie się do reguł współżycia społecznego. Takich faktów skarżący nie stara się nawet dowodzić.
Z podanych przyczyn , w uznaniu apelacji za bezzasadną , Sąd Apelacyjny orzekł o jej oddaleniu , na podstawieart. 385 kpc
Wobec braku żądania ze strony wygrywającego sprawę pozwanego , Sąd II instancji nie rozstrzygał kosztach postępowania apelacyjnego pomiędzy stronami.
PrzegranaA. S. (1)także i tej części postępowania rozpoznawczego zdecydowała o tym , iż wynagrodzenie dla reprezentującego go z urzędu radcy prawnego , zostało przyznane ze środków budżetowych Skarbu Państwa.
Kwota należna z tego tytułu reprezentantowi powoda , zważywszy na wartość przedmiotu zaskarżenia i datę wniesienia apelacji , została ustalona na podstawie §8 pkt 7 w zw z §16 ust. 1 pkt 2 oraz § 4 ust. 1 i 3 Rozporządzenia MS w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej [ ...] z dnia 22 października 2015 [ DzU z 2015 poz. 1805]
SSA Grzegorz Krężołek SSA Wojciech Kościołek SSA Paweł Czepiel