Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ns 882/16
Data wyroku: 2017-02-07 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

II Ns 882/16

UZASADNIENIE
W skardze z dnia 8 lipca 2016 r.W. P.wniosła o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem tut. Sądu z dnia 1 kwietnia 2005 r. sygn. akt II Ns 1271/04, uchylenie zaskarżonego postanowienia i odrzucenie wniosku o wszczęcie postępowania spadkowego (k. 3 – 3v skarga).
UczestnikH. A.wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania (k. 28 – 31).
W uzasadnieniu wskazał, że pomimo funkcjonowania w obrocie prawnym dwóch postanowień w przedmiocie nabycia spadku po zmarłymP. A.to wniosek o wznowienie postępowania w jednej z zakończonych spraw i uchylenie zaskarżonego postanowienia nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa.
UczestniczkaH. W.na rozprawie w dniu 16 stycznia 2017 r. pozostawiła wniosek do uznania Sądu (k. 33).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
P. A.zmarł w dniu 2 września 1976 r. Na wniosekJ. A., Sąd Rejonowy wP.postanowieniem z dnia 31 sierpnia 1978 r. w pkt 1 stwierdził, że spadek poP. A.nabyli w drodze dziedziczenia ustawowego żonaJ. A.oraz dzieciW. P.,H. W.iH. A.każde w ¼ części spadku. W pkt 2 Sąd stwierdził, że gospodarstwo rolne wchodzące w skład spadku poP. A.nabyli w drodze dziedziczenia ustawowego żonaJ. A.i jego synH. A.w ½ części spadku każde z nich (akta Ns 879/78).
Wnioskiem z dnia 17 listopada 2004 r.J. A.ponownie złożyła wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym mężuP. A.. Składając zapewnienie spadkowe, zeznała nieprawdę, że jest to pierwsze postępowanie spadkowe po zmarłym. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2005 r. tut. Sąd w pkt 1 stwierdził, że spadek poP. A.na podstawie ustawy nabyli żonaJ. A., synH. A., córkaH. W.oraz córkaW. P.każdy po jednej czwartej części spadku. W pkt 2 Sąd stwierdził, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne na podstawie ustawy nabyli żonaJ. A., synH. A., córkaH. W.oraz córkaW. P.każdy po jednej czwartej części spadku (akta II Ns 1271/04).
Oba postanowienia są prawomocne.
Przed Sądem Rejonowym wP.pod sygn. akt I Ns 985/14 zawisła sprawa o dział spadku poP. A.. Postępowanie to zostało zawieszone postanowieniem z dnia 7 marca 2016 r. do czasu wznowienia postępowania w sprawie II Ns 1271/04 i wyeliminowania sytuacji gdzie w obrocie prawnym funkcjonują dwa różne postanowienia spadkowe po tej samej osobie. Postanowienie z dnia 7 marca 2016 r. zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego wW.XXVIIW. O.z dnia 16 czerwca 2016 r. (k. 7 – 8 postanowienie z uzasadnieniem).
Powyższy stan faktyczny był bezsporny między stronami i Sąd ustalił go na podstawie akt sprawy II Ns 1271/04, akt sprawy Ns 879/78 i dokumentów złożonych do akt sprawy przez strony.
Sąd zważył co następuje:
Skarga jest zasadna bowiem jedynie jej uwzględnienie doprowadzi do wyeliminowania powstałej, ale nieprawidłowej sytuacji, gdzie w obrocie prawnym funkcjonują dwa różne postanowienia spadkowe po tej samej osobie.
Wskazać należy, że wykrycie prawomocnego postanowienia obejmującego powtórne orzeczenie o stwierdzeniu nabycia spadku po tej samej osobie stanowi – bez względu na treść rozstrzygnięcia – podstawę do wznowienia postępowania. W takim wypadku przedmiotem rozpoznania przez Sąd są z urzędu wszystkie postanowienia dotyczące stwierdzenia nabycia spadku po tej osobie (art. 403 par. 2 kpc) /vide: komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, pod red. Tadeusza Erecińskiego, tom 2, wydanie drugie, str. 264/.
Stanowisko doktryny w tej materii zostało także potwierdzone w orzecznictwie SN. W uchwale SN z dnia 10 lipca 2012 r. III CZP 81/11 mającej moc zasady prawnej, SN stanął na stanowisku, że w sytuacji upływu terminów na złożenie skargi do wznowienia postępowania, nie należy przewidywać jakiegokolwiek ograniczenia czasowego do skorzystania ze skargi o wznowienie postępowania dla kolizji kilku prawomocnych wyroków dotyczących tego samego stosunku prawnego. Zdaniem SN – w przeciwnym razie, po upływie ustawowych terminów, nie ma już możliwości usunięcia takiej kolizji, co jest stanem niepożądanym i prowadzącym do komplikacji.
Tak więc, pomimo braku regulacji w tym zakresie w sytuacji, gdy upłynął stronie termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania, nadrzędną kwestią winno być dążenie do wyeliminowania sytuacji funkcjonowania w obrocie prawnym dwóch orzeczeń dotyczących tego samego stosunku prawnego, w tym przypadku dwóch postanowień w sposób odmienny rozstrzygających kwestię kręgu spadkobierców poP. A.w zakresie dziedziczenia gospodarstwa rolnego.
Sąd Rejonowy w pełni akceptuje argumentację przedstawioną w powołanej wyżej uchwale SN i wskazuje, że w żadnym razie nie do zaakceptowania jest stanowisko przedstawione przez uczestnikaH. A.bowiem oddalenie skargi oznaczałoby uniemożliwienie wnioskowania przez skarżącąW. P.o podjęcie zawieszonego postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w Piasecznie i brak możliwości kontynuowania sprawy o dział spadku po zmarłymP. A.. Taką też argumentację przyjął Sąd Okręgowy w Warszawie Wydział Cywilny – Odwoławczy w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2016 r.
W świetle powyższego zasadnym było wznowienie postępowania w sprawie II Ns 1271/04, uchylenie postanowienia wydanego w dniu 1 kwietnia 2005 r. i odrzucenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku poP. A.złożonego w sprawie II Ns 1271/04 – w trybieart. 199 par. 1 pkt 2) kpc– bowiem zostało już wcześniej wydane prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie dziedziczenia po zmarłymP. A..
W przedmiocie kosztów postępowania Sąd orzekł zgodnie z podstawową zasadą wyrażoną wart. 520 par. 1 kpc. uznając, że nie podstaw do uwzględnienia wniosku uczestnika i zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.