Sąd Rejonowy w Kętrzynie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 224/17
Data wyroku: 2017-11-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Katarzyna Cichocka
Słowa kluczowe: Katastrofa w ruchu
Podstawa prawna: 177§2kk

Sygn. akt II K 224/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 listopada 2017 r.
Sąd Rejonowy w Kętrzynie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSR Katarzyna Cichocka
Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Grabowska
Prokurator Prokuratury Rejonowej:J. D.
po rozpoznaniu w dniach: 13.10.2017 r. i 30.10.2017r. sprawy:
Ł. S.
s.W.iD. z domu K.
ur. (...)wK.
oskarżonego o to, że:
I. w dniu 28 października 2016r. na trasieD.-Ł.gm.K., w ruchu lądowym, kierował motoroweremmarki T.nr rej. (...), znajdując się w stanie nietrzeźwości (1,20 mg/1; 1,25 mg/l; 1,24 mg/1; 1,20 mg/1; 1,22 mg/1; 1,08 mg/1 alkoholu w wydychanym powietrzu)
tj. o czyn zart. 178a §1 kk
II. w dniu 28 października 2016r. nadrodze (...)pomiędzy miejscowościamiD.-Ł.gm.K.umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że kierując motoroweremmarki T.onr rej. (...)w stanie nietrzeźwości z wynikiem 1,25 mg/1 alkoholu w wydychanym powietrzu, przewoził na kanapie motoroweru nietrzeźwą pasażerkęM. B.i wskutek utraty równowagi doprowadził do upadku motoroweru w okolicy osi jezdni, w wyniku czego pasażerka upadła na przeciwległy pas jezdni, na którym została uderzona przez jadący nim w sposób prawidłowy samochód markiS. (...)onr rej. (...), doznając rozległych obrażeń w układzie kostno - stawowym w postaci skośnego złamania trzonu VIII kręgu piersiowego, złamania dolnej części łopatki, złamania prawych żeber VII - XII przykręgosłupowo, złamania lewych żeber II - III w przednich odcinkach i VII - XII przykręgosłupowo, złamania trzonu mostka, rozerwania obu więzozrostów krzyżowo- biodrowych i wieloodłamowego złamania kości miedniczych po obu stronach, złamania szczytu kości strzałkowej i w ich następstwie wstrząsu urazowo - krwotocznego, który doprowadził do jej zgonu
tj. o czyn zart. 177 § 2 kkw zw. zart. 178 § 1 kk

I
oskarżonegoŁ. S.uznaje za winnego popełnienia zarzucanych czynów i za to w oparciu o przepisyKodeksu Karnegow brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 23.03.2017r. przy zastosowaniuart.4§1 kk

- za czyn zpkt Iz mocyart.178a§1 kkskazuje go na karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności,
- za czyn zpkt IIz mocyart.177§2 kkw zw. zart.178§1 kkskazuje go na karę 4 (czterech) lat pozbawienia wolności,

II
na podstawieart.85§1 i 2 kkiart.86§1 kkw miejsce orzeczonych jednostkowych kar pozbawienia wolności wymierza oskarżonemu karę łączną w wymiarze 4 (czterech) lat pozbawienia wolności,

III
na podstawieart.42§2 kkza czyn zpkt Ia/o orzeka wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 (pięciu) lat,

IV
na podstawieart.42§3 kkza czyn zpkt IIa/o orzeka wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio,

V
na podstawieart.90§2 kkłączy orzeczone wobec oskarżonego zakazy prowadzenia pojazdów mechanicznych i w ich miejsce orzeka łączny zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio,

VI
na podstawieart.43a§2 kkza czyn zpkt Ia/o orzeka od oskarżonego świadczenie pieniężne w kwocie 5.000 (pięć tysięcy) złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej,

VII
na podstawieart.47§3 kkorzeka od oskarżonego na rzecz małoletniejK. C.córki zmarłejM. B.reprezentowanej przezD. B.nawiązkę w kwocie 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych,

VIII
na podstawieart.230§2 kpkorzeka zwrot oskarżycielce posiłkowejM. K.dowodów rzeczowych zapisanych pod pozycją 49/17 księgi przechowywanych przedmiotów tutejszego Sądu,

IX
na podstawieart.627 kpkzasądza od oskarżonego:

- na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w całości, w tym opłatę w kwocie 400 (czterysta) złotych,
- na rzecz oskarżycielki posiłkowejM. K.kwotę 804 (osiemset cztery) złote tytułem zwrotu poniesionych wydatków w związku z ustanowieniem pełnomocnika
Sygn. akt. II K 224/17

UZASADNIENIE

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 28 października 2016 r. około godz. 18:00 do mieszkaniaP. K. (1)iA. P. (1)położonego wD.przyjechał motoroweremŁ. S.wraz ze swoją konkubinąM. B.. Cała czwórka spożywała wódkę. Kiedy późnym wieczorem domownicy zasnęli,Ł. S.iM. B.postanowili wrócić doŁ., gdzie mieszkali.
Około godziny 22.00-23.00 wsiedli na motorower matkiT.onr rej. (...). Pojazdem tym kierowałŁ. S., natomiast za jego plecami, jako pasażerka, usiadłaM. B.. Jechalidrogą (...)prowadzącą doK.zB., kierując się w stronęŁ.. Było ciemno, droga była mokra. Po przejechaniu około 2,5 km, na prostym odcinku jezdni, przewrócili się.M. B.spadła z motoroweru w okolicy osi jezdni w ten sposób, że połową swego ciała znajdowała się na przeciwległym pasie drogi.Ł. S.zaraz po upadku zaczął podnosić pojazd.
Moment ten obserwowany był przez jadącegoA. K.samochodem osobowym w stronęB.. Poruszał się on tym samym pasem ruchu co motorower. Widząc upadek i leżącą na jezdni kobietę, zatrzymał się i włączył światła mijania.
W tym momencie nadjechał od stronyB.samochód markiS. (...)onr rej. (...)kierowany przezJ. G., który widząc stojący przed nim na przeciwległym pasie ruchu samochód z włączonymi światłami mijania zmniejszył prędkość. W chwili gdy,M. B.próbując wstać usiadła na jezdni samochod markiS. (...)uderzył w nią, lewą przednią stroną.
W wyniku tego uderzeniaM. B.doznała rozległych obrażeń w układzie kostnostawowym w postaci skośnego złamania trzonu VIII kręgu piersiowego, złamania dolnej części łopatki, złamania prawych żeber VII-XII przekręgosłupowego, złamania lewych żeber II-III w przednich odcinkach i VII – XII przykręgosłupowo, złamania trzonu mostka, rozerwania obu więzozrostów krzyżowo-biodrowych i wieloodłamowego złamania kości miedniczych po obu stronach, złamania szczytu kości strzałkowej i w ich następstwie wstrząsu urazowo – krwotocznego, który doprowadził do jej zgonu na miejscu wypadku.
Kierujący samochodemS.J. G.był trzeźwy, a pojazd sprawny technicznie. Kierujący motoroweremŁ. S.był w chwili zdarzenia w stanie nietrzeźwości. W wydychanym powietrzu stwierdzono u niego 1,20 mg/l, 1,25 mg/l i 1,24 mg/l m, 1,20 mg/l alkoholu. Pojazd, którym kierował był również sprawny technicznie.
W chwili wypadkuM. B.była nietrzeźwa, w jej krwi stwierdzono 1,66 promila alkoholu etylowego.
Kierujący samochodemS.J. G.w chwili uderzenia poruszał się z prędkością około 54 km/h, podczas gdy w miejscu tym dopuszczalna prędkość wynosiła 90 km/h. Prędkość ta była bezpieczna i dostoswana do panujących warunków drogowych i atmosferycznych. Wymieniony nie miał możliwości uniknięcia wypadku, tj. potrącenia znajdującej się na jezdni w pozycji siedzącej pieszej, w warunkach ograniczonej widoczności.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny na podstawie: protokołu oględzin miejsca wypadku drogowego k. 4-5, protokołu oględzin pojazduS. (...)k. 6-7, protokołu oględzin motoroweru(...)62 k. 8-9, protokołu oględzin miejsca wypadku drogowego k. 10-11, zeznań świadków:J. G.k. 22-23,262v-263,A. K.k. 25- 28, 47-48, 123, 211, 263,P. K. (1)k. 36-37,263v-264,P. M.k. 102,270S. P.k. 104,263vA. P. (2)k. 121,264v,P. K. (2)k.270v, opinii technicznej samochodu markiS. (...)k. 52-54, opinii technicznej motoroweru(...)62 k. 55-59, szkicu miejsca wypadku drogowego oraz dokumentacji fotograficznej k. 74-78, protokołu pobrania krwi 92-93, protokołu badania stanu trzeźwościŁ. S.k. 98, protokołu oględzin i otwarcia zwłok k. 151-154, opinia k. 133-134, opinii z zakresu badań wypadków drogowych oraz medycyny sądowej k.159-188.
OskarżonyŁ. S.w trakcie postępowania przygotowawczego nie przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów. Wyjaśnił, iż w dniu zdarzenia zarówno on, jak i jego konkubinaM. B.pili alkohol uP. K. (1)iA. P. (1). Około godziny 22.30 skończyli pić alkohol. On czuł się dobrze, nie czuł się pijany.M. B.była wypita. Wyjaśnił, iż mimo takiego stanu wsiedli na jego motorower. On kierował motorowerem, aM.siedziała jako pasażerka z nim na kanapie motoroweru. Było ciemno, wiał wiatr, nie padało, jezdnia był sucha. Jechali zD.w kierunku miejscowościŁ.drogą prowadzącą zK.doB.. Mieli na głowie kaski. Po chwili wyminął go samochód markiA. (...)lub A6 w kolorze ciemnym, było to mniej więcej w połowie drogi zD.doŁ.. Oskarżony wyjaśnił, iż jak go mijał to czuł jakby obtarł motorower. Po czym sprostował, że gdy pojazd go mijał to poczuł uderzenie powietrza w chwili kiedy on się zrównał z nim, uderzenie powietrza było z prawej strony, a samochód mijał go z lewej strony. Oskarżony wskazał, iż nie jest w stanie określić w jakiej odległości ten samochód go mijał, nie potrafi również określić z jaką prędkością go mijał. Odmówił dalszych wyjaśnień. Odpowiadając na pytanie swojego obrońcy podał, iż jechał z prędkością 25 km/h, przejechał kilometr i na tym odcinku nie utracił równowagi ani się nie przewrócił.Oskarżony wskazał, iż pasażerka zachowywała się normalnie. (k.204 - 205)
Na rozprawie oskarżony przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów. Odmówił składania wyjaśnień. (k.262). Przeprosił całą rodzinę za wszystko, wskazując, iż bardzo żałuję, że tak się stało. (k.262v)

Sąd zważył, co następuję:
Wyjaśnienia oskarżonego, w których nie przyznał się on do popełnienia zarzucanych mu czynów nie zasługują na wiarę, bowiem są sprzeczne z zgromadzonymi w sprawie dowodami, zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co nakazuje uznać je, za wynik przyjętej przez oskarżonego linii obrony zmierzającej do uwolnienia go od odpowiedzialności karnej.
Choć oskarżony werbalnie w trakcie składanych wyjaśnień w postępowaniu przygotowawczym nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu zart. 178a § 1 kk, to jednak potwierdził, iż tego wieczoru on, jak również jego konkubina –M. B.spożywali alkohol, po czym mimo to wsiedli na motorower i udali się w podróż powrotną do domu.
Wyjaśnienia oskarżonego, w których wskazuje, iż przed przewróceniem motoroweru i upadkiemM. B.wyminął go ciemny samochód markiA.i wtedy poczuł uderzenie powietrza z prawej strony, co jak można wnioskować stanowiło według niego przyczynę upadku motoroweru nie zasługują na wiarę jako sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Przede wszystkim są sprzeczne z zeznaniami najistotniejszego w sprawie świadkaA. K.. Świadek jechał bezpośrednio za oskarżonym tym samym pasem ruchu zK.doK., w kierunkuŁ.. Świadek wskazał, iż w ostatniej chwili zobaczył światełko i zahamował. Gdy nadjechał, zobaczył jak oskarżony podnosi motorower znajdujący się na środku jego pasa ruchu, a kobieta leży na środku drogi, jedną częścią ciała na jednym pasie ruchu a drugą częścią ciała na drugim pasie ruchu. Świadek podkreślił, że sam ledwo co ich zauważył, bo byli ubrani na ciemno i była noc. Kolejno zauważył, że kobieta usiadła na jezdni. Nie zdążył wysiąść z auta, by zatrzymać samochód jadący z naprzeciwka, bowiem prawie się z nim mijał. Wskazał, iż ten samochód nie jechał szybko, bowiem zaraz był przejazd, zakręt i krótki prosty odcinek. Ten samochód uderzył w kobietę i ona przeleciała w jego kierunku. Nie zauważył by oskarżony iM. B.mieli kaski. (k.263-263v, k. 123 v, 47 – 48)
Świadek stanowczo zaprzeczył by, przed samym wypadkiem inne auto mogło wyprzedzić kierowcę motoroweru. Jest przekonany, że przed nim nie jechało inne auto, bowiem było to na prostym odcinku drogi i widziałby inne auta. (k. 211v)
Sąd dał wiarę zeznaniom tego świadka, bowiem są one spójne, logiczne i konsekwentne. W ocenie Sądu świadek przedstawił zdarzenie w taki sposób, w jaki je zapamiętał, brak jest okoliczności świadczących, iż miałby podawać okoliczności nieprawdziwe bezpodstawnie obciążając oskarżonego.
Z zeznaniamiA.K.korespondowały zeznania świadkaJ. G., kierowcy samochoduS. (...). Świadek podkreślił, iż w czasie zdarzenia deszcz nie padał, ale jezdnia była mokra. Było bardzo ciemno, nie była to księżycowa noc. Kiedy minąłŁ.jadąc w kierunkuK., a następnie przejazd kolejowy i zakręt, to zobaczył z daleka, że na przeciwnym pasie jezdni stoi samochód na światłach. Kolejno zauważył skuter, który stał przed samochodem i dlatego zwolnił. Na swoim pasie ruchu nie widział żadnej przeszkody, żadnego pojazdu ani osoby. Wskazał, iż jechał nie szybciej niż 50 km/godz. Kiedy się zbliżał do tych stojących pojazdów nagle poczuł uderzenie, hamował po uderzeniu na wysokości tego stojącego samochodu. Uderzenie było w jego przedni lewy róg samochodu. Zatrzymał się kawałek dalej i zobaczył kobietę leżącą na skraju jezdni. Świadek nie pamiętał, w jaki sposób kobieta była zwrócona po uderzeniu. Kasków na głowie u nikogo nie widział. Nie pamiętał, czy zanim dojechał na miejsce, to z naprzeciwka jechały jakieś pojazdy. (k.262v-263, 22v)
Świadek, mimo, iż niewątpliwie w całość zdarzenia zaangażowany był emocjonalnie, to w składanych zeznaniach, szczegółowo i w sposób logiczny zrelacjonował jego okoliczności.
Sąd nie znalazłżadnych podstaw do podważenia jego relacji, uznając je za spójne, logiczne, konsekwentne i zgodne z zeznaniamiA. K..
Powyższe okoliczności dały Sądowi podstawy do przyjęcia, iż zeznania wskazanych świadków odzwierciedlają faktyczny przebieg zdarzenia i przyjął je za wiarygodną podstawę ustaleń faktycznych. W ich świetle brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż w zdarzeniu brał udział inny pojazd, czy że upadek motoroweru, którym poruszał się oskarżony z pokrzywdzoną była wynikiem działania osób trzecich.
Jak wynika z opinii z zakresu badań wypadków i kolizji drogowychD. M.oraz biegłego lekarza medycyny sądowejB. Z., której wnioski Sąd w pełni podziela, stan zagrożenia na drodze wprowadziła pokrzywdzona pieszaM. B.poprzez zabronione przepisamiUstawy Prawo o ruchu drogowymznajdowanie się na jezdni w warunkach ograniczonej widoczności. Do wypadku doszło w porze nocnej, w miejscu gdzie droga nie ma sztucznego oświetlenia. W tej sytuacji kierujący samochodemS. (...), jadąc z włączonymi światłami mijania nie miał możliwości uniknięcia wypadku. Możliwość dostrzeżenia pieszej była skrajnie trudna bowiemM. B.ubrana była w ciemne, nie kontrastujące z podłożem ubranie. Dodatkowo nastąpiło bardzo niekorzystne dla kierującego pojadłemS.zjawisko zwane olśnieniem związane ze stojącym na przeciwległym pasie ruchu samochodem z włączonymi światłami mijania. Olśnienie w sposób drastyczny zmniejsz odległość, z jakiej kierujący ma możliwość zauważenia nieoświetlonej przeszkody.
Kierujący samochodemS.J. G.w chwili uderzenia poruszał się z prędkością około 54 km/h, podczas gdy w miejscu tym dopuszczalna prędkość wynosiła 90 km/h. Prędkość ta była bezpieczna i dostosowana do panujących warunków drogowych i atmosferycznych. Do uniknięcia wypadku doszło by gdybyJ. G.poruszał się z prędkością 31 km/h, ale taka prędkość była wówczas nieuzasadniona panującymi warunkami drogowymi i atmosferycznymi.
Biegli wskazali, iż zgodnie z przepisamiustawy prawo o Ruchu drogowym(zasada ograniczonego zaufania) kierujący ma prawo oczekiwać, że inni uczestnicy ruchu zachowują się w sposób prawidłowy, a więc na jezdni znajdują się oświetleni użytkownicy lub ewentualnie piesi idący skrajem jezdni. Powszechne przewidywanie obecności nieoświetlonych przeszkód na drodze, a taką niewątpliwie była znajdująca się na jezdni poszkodowana piesza, prowadziłoby do przekształcenia zasady ograniczonego zaufania w zasadę braku zaufania, a w konsekwencji do sparaliżowania ruchu kołowego w nocy. Skoro nie zaistniały przed wypadkiem przesłanki informujące o możliwości wystąpienia nieprawidłowych zachowań pieszych, to kierujący samochodemS.mógł prowadzić samochód z prędkością dostosowaną do widoczności drogi, większą od prędkości wynikającej z widoczności przeszkód.
W ocenie biegłych za przyczynę wypadku należy zatem uznać obecność znajdującej się na jezdni poszkodowanej pieszejM. B.na nieoświetlonej jezdni w warunkach ograniczonej widoczności. Pozycja taka pieszej na drodze jest zabroniona przepisamiUstawy Prawo o Ruchu Drogowymi wprowadzała stan zagrożenia bezpieczeństwa na drodze.
Przy takiej przesłance do rozwiązania pozostaje kwestia, dlaczego pokrzywdzona piesza na tej jezdni się znajdowała. Pokrzywdzona przed pojawieniem się na jej jezdni, poruszała się jako pasażerka motoroweremT.kierowanym przezŁ. S.. Podczas poruszania się osób motorowerem doszło do przewrócenia się pojazdu jednośladowego i spadnięcia poszkodowanejM. B.z jednośladu. Badanie zawartości alkoholu w wydychanym przez kierującego motoroweremT.Ł. S.powietrzu wykazały zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu – od około 1,08 mg/l do około 1,25 mg/l/. Natomiast z opinii kryminalistycznej badania krwi poszkodowanejM. B.wykazały obecności 1,66 promila alkoholu etylowego.Przy takich przesłankach, przy poszukiwaniu przyczyn wypadku, należałoby uwzględnić stan psychofizyczny pasażerki jednośladuM. B.oraz kierującego motoroweremŁ. S..
Biegli stwierdzili w pierwszej kolejności, iż jazda pojazdem jednośladowym dwóch osób wymaga ich współdziałania, szczególnie podczas pokonywania zakrętów. Stwierdzić należy, iż w trakcie pokonywania zakrętu na ciała osób znajdujących się na jednośladzie oddziałują siły ośrodkowe o znacznej wartości. Jeżeli osoba ta nie przeciwdziałała tej sile poprzez odpowiednie przechylenie do środka zakrętu, to zostanie wychylona w drugą stronę. Przechylenie to spowoduje zmianę położenia środka ciężkości pojazdu jednośladowego i tendencję jednośladu do samoistnej zmiany toru jazdy, a w konsekwencji nawet jego upadek. Pasażerka motoroweruM. B.była w stanie znacznej nietrzeźwości -1,66 promila alkoholu, a więc jest prawdopodobne, że jej współdziałanie z kierującym (który notabene również był w stanie nietrzeźwości) nie było dobre. Nie można więc wykluczyć, że zachowanie pasażerki mogło mieć znaczący wpływ na stabilność ruchu pojazdu jednośladowego – niewłaściwe zachowanie pasażerki w czasie wjazdu i pokonywania łuku drogi mogło skutkować utratą stabilności jazdy, a w dalszej konsekwencji upadkiem motoroweru. Nie można więc wykluczyć negatywnego wpływu zachowania pasażerki pojazdu jednośladowegoM. B.na zaistnienie i przebieg analizowanego wypadku.
Biegli podkreślili wyraźnie, iż nie można również wykluczyć zwykłego błędu kierującego jednośladem polegającego, np. na spóźnionym korygowaniu toru jazdy na zmieniającym się przebiegu drogi, nieutrzymywaniu przez kierującego prostoliniowego toru jazdy (czemu sprzyjać mógłby stan psychofizyczny w jakim w chwili zdarzenie kierujący się znajdował – stan nietrzeźwości) itp. Biegli podnieśli ponadto, iż zgodnie z przepisamiUstawy Prawo o Ruchu Drogowymprzewożenie pojazdem jednośladowym osób nietrzeźwych poza bocznym wózkiem jest zabronione. MotorowerT.biorący udział w zdarzeniu nie był wyposażony w taki wózek. Zachowanie kierującego polegające na przewożeniu motocyklem nietrzeźwego pasażera, było więc zachowaniem nieprawidłowym i niezgodnym z wymienioną Ustawą, było więc błędem popełnionym przez kierującego pojazdem jednośladowym. Jak wskazali biegli, co w pełni Sąd podziela, konsekwencje przewożenia osób nietrzeźwych pojazdem jednośladowym bocznego wózka są powszechnie znane.
Reasumując, biegli wskazali, iż do wypadku doszło, ponieważM. B.znalazła się na przeciwległym pasie jezdni w wyniku upadku z motoroweru. Upadek ten mógł być spowodowany utratą przez nią równowagi lub też niewłaściwą techniką jazdy kierującego motorowerem z tym, że zgodnie z przepisami ruchu drogowego pojazdem jednośladowym można przewozić nietrzeźwego pasażera jedynie wówczas, gdy pojazd ten jest wyposażony w boczny wózek, którego motorowerŁ. S.nie miał. Był on też świadomy nietrzeźwościM. B., ponieważ razem z nią przed wypadkiem spożywał alkohol. (k.159-188)
Sąd podzielił w całej rozciągłości opinię biegłych. Opinia ta jest pełna, jasna i rzetelna. Biegli w oparciu o posiadaną wiedzę specjalistyczną, dowody materialne i osobowe, dokonali obszernej i szczegółowej analizy zaistniałego zdarzenia. Wnioski wywiedzione z opinii są logiczne, rzeczowe i przekonujące. Opinia sporządzona została przez osoby bezstronne, o odpowiednim przygotowaniu zawodowym i fachowym.
Już w tym miejscu wskazaćnależy, iż działanie innych osób - przyczynienie się do zaistnienia wypadku drogowego nie wyłącza odpowiedzialności kierującego pojazdem. Teoretycznie współodpowiedzialnymi za spowodowanie wypadku mogą być dwajuczestnicy ruchu, a czasem nawet większa ich liczba, ale warunkiem prawidłowej oceny prawnej jest stwierdzenie, w odniesieniu do każdego z nich z osobna, że w zarzucalny sposób naruszył on, chociażby nieumyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu, a także, że pomiędzy jego zachowaniem a zaistniałym wypadkiem istnieje powiązanie przyczynowe – skutkowe.
Zeznania pozostałych przesłuchanych w sprawie świadków, których Sąd co do zasady nie kwestionował nie mają już tak doniosłego znaczenia dla ustaleń w sprawie.
ŚwiadkowieP. K. (1)orazA. P. (1), którzy wspólnie z oskarżonym iM. B.przedmiotowego wieczoru spożywali alkohol podali, iż wszyscy byli pod znacznym działaniem alkoholu. Nie pamiętają jednak, ile dokładnie wypili.
Świadkowie wskazali, iż zasnęli i nie pamiętają, o której godzinie wyjechał oskarżony ze swoją konkubiną. Byli umówieni z oskarżonym na spożywanie alkoholu tego wieczoru, po czym oskarżony wraz z konkubiną mieli u nich nocować. ŚwiadekP. K. (1)wskazał, iż oskarżony miał ze sobą tego dnia 2 kaski. Świadek nie widział, czy oskarżony iM. B., kiedy od niego wyjeżdżali mieli założone kaski. Podkreślił, że gdy przyjechali, to mieli kaski, a następnego dnia u niego w domu tych kasków nie było. (k.263v-264, 36) Natomiast świadekA. P. (1)zeznała, iż momentu przyjazdu oskarżonego iM. B.nie widziała. Potwierdziła, że ich kaski stały na blacie, a rano tych kasków już nie było. (k. 264, k. 121v)
Sąd przyznał walor wiarygodności powyższym zeznaniom nie znajdując podstaw do ich zakwestionowania.
ŚwiadekS. P., który wspólnie z kolegąŁ. B.transportowali oskarżonego na zbadanie stanu trzeźwości do szpitala wK.podał, iż oskarżony był nietrzeźwy, nie mówił nic o spożywaniu alkoholu tego dnia. Świadek wskazał, iż z nim nikt nie rozmawiał o kaskach. Patrol ruchu drogowego przekazał im oskarżonego, ale z nimi również o kaskach nie rozmawiał. (k. 263v, k. 104)
Podobnie zeznania przesłuchanych w sprawie funkcjonariuszy policji wykonujących czynności w związku z zaistniałym wypadkiem nie pozwalają na rozstrzygnięcie rozbieżności w relacjach świadków co do tego czy oskarżony orazM. B.w chwili zdarzenia mieli na głowach kaski.
P. M., funkcjonariusz Policji, który przybył na miejsce zdarzenia jego przebieg zna z relacji świadków oraz oskarżonego. Świadek wskazał, iż pytał oskarżonego jak doszło do zdarzenia i ten odpowiedział, iż wiózł narzeczoną na motorowerze i w pewnym momencie ona spadła na jezdnię. Świadek podkreślił, iż przedmiotowego wieczoru padał deszcz i droga była mokra, a droga nieoświetlona. Świadek wskazał, iż okazało się, że kobieta na pewno nie stała, tylko siedziała lub kucała, próbowała się podnieść z ziemi. Z uszkodzeń pojazdu wynikało, że kobieta nie mogła stać. Świadek wskazał, iż drogę, na której doszło do zdarzenia charakteryzuje zmienne ukształtowanie terenu. Od skrzyżowania do miejsca zdarzenia jest jeden zakręt, prosta jest odK., przezD., ta prosta ma co najmniej 1 km długości, a zdarzenie miało miejsce około 100 m za łukiem drogi. Świadek wskazał, iż pamięta, że przy motocyklu był jeden kask, ale drugiego kasku nie widział. (k. 102, 270)
ŚwiadekP. K. (2), funkcjonariusz Policji, który w przedmiotowym dniu pełnił służbę wspólnie zP. M.wskazał, iż na miejscu sporządzał głównie dokumentację i rozmawiał z oskarżonym. Nie pamięta, co dokładnie oskarżony mówił, na pewno był pod wyraźnym działaniem alkoholu, ale był kontaktowy. Świadek pamięta, że na miejscu zdarzenia był jeden kask, a drugiego szukano. (k. 270v)
Powyższa okoliczność, tj. fakt posiadania przez oskarżonego i pokrzywdzoną kaskówma drugorzędne znaczenie w niniejszej sprawie i pozostaje bez wpływu na kwestię odpowiedzialności karnejoskarżonego.W świetle wcześniejszych ustaleńjazda bez kasków byłoby tylko kolejną niezgodną z zasadami ruchu drogowego okolicznością obciążającą oskarżonego.
ŚwiadekM. K.(siostra pokrzywdzonej), która występowała w sprawie w charakterze oskarżycielki posiłkowej zeznała, iż jej siostra wychowywała samotnie córkę, która obecnie ma 10 lat. Obecnie jej mama jest ustanowioną rodziną zastępczą dla córki siostry. Siostra nie pracowała i mieszkała na stałe z mamą, miesiąc przed wypadkiem wyprowadziła się doŁ. S.. (k. 262v)
Za wiarygodne należało uznać znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, które zostały sporządzone w związku z prowadzonym postępowaniem karnym, przez powołane do ich sporządzenia osoby, w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Ich rzetelność nie została zakwestionowana przez żadną ze stron.
Jak wynika z opinii biegłych lekarzy psychiatrów oskarżony w czasie popełnienia zarzucanych mu czynów miał w pełni zachowaną zdolność rozpoznania ich znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem. (k.223-224)
W świetle powyższych rozważań twierdzenie oskarżonego co do braku jego winy za spowodowanie wypadku ze skutkiem śmiertelnym nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w tym zasługujące na wiarę zeznania świadków oraz opinia biegłych, którą Sąd podzielił wskazują na nieprawidłowe zachowanie oskarżonego na drodze skutkujące przypisaniem mu odpowiedzialności karnej w zakresie zarzucanego mu czynu zart. 177 § 2 kkw zw. zart. 178 § 1 kk.
W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym wyników badania oskarżonego urządzeniem elektronicznym do ilościowego oznaczenia alkoholu w wydychanym powietrzu, wina i okoliczności polenienia czynu zart. 178a§1 kksą oczywiste.
Przepisart. 177§1 kkokreśla odpowiedzialność sprawcy, który naruszając, chociażby nieumyślnie, zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, powoduje nieumyślnie wypadek, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała określone wart. 157 § 1. Surowszą odpowiedzialność określoną wart. 177§2 kkponosi sprawca, jeżeli następstwem wypadku jest śmierć innej osoby albo ciężki uszczerbek na jej zdrowiu, czyn taki zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Kierowanie pojazdem przez oskarżonego w stanie nietrzeźwości stanowi znamię kwalifikujące określone wart. 178 §1 kkskutkujące zaostrzeniem jego odpowiedzialności karnej.
W tym miejscu należy wskazać, iż przestępstwo spowodowania wypadku komunikacyjnego ma charakter skutkowy, zatem konieczne jest ustalenie, iż pomiędzy stwierdzonym naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruchu a zaistniałym wypadkiem zachodzi związek przyczynowy (wyrok SN z dnia 4 listopada 1998 r,. V KKN 303/97 OSNKW 1998/11-12, poz.50) Należy zadać sobie pytanie, czy przestrzeganie zasady, którą sprawca naruszył, ustrzegłoby go przed sprowadzeniem skutku. Zważyć również należy, że przypisanie typu kwalifikowanego przestępstwa zart. 177 § 2 k.k.zależne jest od wystąpienia skutku w postaci zgonu pokrzywdzonego.
Spowodowanie skutku może być zatem tylko wtedy obiektywnie przypisane sprawcy, gdy urzeczywistnia się w nim niebezpieczeństwo, któremu zapobiec miałoby przestrzeganie naruszonego obowiązku ostrożności. Innymi słowy, spowodowanie skutku może być tylko wtedy przypisane sprawcy, gdy przestrzeganie przez niego obowiązku ostrożności zapobiegłoby nastąpieniu skutku.
Należy przy tym pamiętać, że w przypadku popełnienia przestępstwa określonego wart. 177 § 2 kksprawca może ponosić odpowiedzialność także za skutki swojego bezprawnego zachowania, które były poza jego percepcją w czasie czynu, gdyż dla przypisania znamienia strony podmiotowej wystarczy ustalenie, że przy niezachowaniu ostrożności wymaganej w danych okolicznościach mógł on przewidzieć popełnienie czynu zabronionego, do którego znamion ustawowych należą te skutki (wyrok SN z dnia 1 marca 2011 r. V KK 284/2010 OSNKW 2011/5 poz.45, Biuletyn Sądu Najwyższego 2011/15).
Sprawcy spowodowanego skutku przestępnego zart. 177 § 2 kkmożna ów skutek obiektywnie przypisać tylko wtedy, gdy zachowanie owego sprawcy stworzyło lub istotnie zwiększyło prawnie nieakceptowane niebezpieczeństwo (ryzyko) dla dobra prawnego stanowiącego przedmiot zamachu i niebezpieczeństwo (ryzyko) to realizowało się w postaci nastąpienia samego skutku przestępnego. Odpowiedzialność za skutek uzasadnia jedynie takie przyczynienie się, które w sposób istotny zwiększa ryzyko wystąpienia tego skutku, który jest relewantny z punktu widzenia typizacji czynu (Wyrok SN z dnia 8 kwietnia 2013 r. II KK 206/2012 Biuletyn Prawa Karnego(...))
Ustalenia niniejszego postępowania wskazują, że bez wątpienia istnieje związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem zasad ruchu drogowego przez oskarżonegoŁ. S., a spowodowaniem wypadku drogowego, którego skutkiem była śmierć pokrzywdzonej. W ocenie biegłych, co Sąd podziela przyczyną wypadku była obecność znajdującej się na jezdni pieszejM. B.na nieoświetlonej jezdni, w warunkach ograniczonej widoczności.Zachowanie zasady trzeźwości przez oskarżonego oraz przewożenia nietrzeźwej pasażerki w bocznym wózku motoroweru (zgodnie zart. 45.ust. 2 pkt. 2 ustawy Prawo o Ruchu Drogowym) pozwoliłoby na uniknięcie przedmiotowego zdarzenia. Ponadto, co wynika z opinii biegłych, stan nietrzeźwości oskarżonego bez wątpienia miał wpływ na jego technikę jazdy i błąd polegający, np. na spóźnionym korygowaniu toru jazdy na zmieniającym się przebiegu drogi, nieutrzymywaniu przez kierującego prostoliniowego toru jazdy.Bezsprzecznie, gdyby oskarżony nie naruszył wyżej wymienionych zasad,M. B.nie upadłby na środek jezdni i nie byłaby narażona na potrącenie przez samochód prowadzony przezJ. G., co oznacza, żejej obecność na nieoświetlonej jezdni w warunkach organicznej widoczności została spowodowana zachowaniem oskarżonego. Jak już wyżej wskazano,J. G.nie miał możliwości uniknięcia potrąceniaM. B., która znalazła się na nieoświetlonej jezdni w warunkach ograniczonej widoczności.
Nie może budzić wątpliwości, że zdarzenia w postaci naruszenia wskazanych zasad ruchu drogowego i nastąpienia ustawowo określonego skutku dają się uporządkować i połączyć w następujące po sobie zmiany. Nie ma zatem wątpliwości, że skutek wypadku należało przypisać oskarżonemu, gdyż nie zostałby on wywołany w przypadku zgodnego z prawem zachowania alternatywnego, czyli takiego, które nie stwarzało ryzyka jego wystąpienia. Oskarżony decydując się na prowadzenie motoroweru w stanie nietrzeźwości oraz przewożenie nietrzeźwej pasażerki wbrew zasadzie, o której mowa wyżej, a więc z naruszeniem zasad ruchu drogowego, był w stanie przewidzieć wystąpienie skutku w postaci śmierciM. B..Niezaprzeczalnie zachowanie oskarżonego w sposób istotny zwiększyło ryzyko wystąpienia tego skutku.
W tym miejscu należało również przytoczyć postanowienie z dnia 28 marca 2002 r. w sprawie I KZP 4/02 OSNKW 2002/5-6/37, w którym Sąd Najwyższy wskazał, iż zachowanie sprawcy, kierującego pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka odurzającego, który w następstwie naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu powoduje wypadek komunikacyjny, stanowi dwa odrębne czyny zabronione - jeden zart. 178a § 1 lub 2 k.k., drugi zaś zart. 177 § 1 lub 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 kk. Ewentualna redukcja ocen prawnokarnych powinna zostać dokonana - z uwzględnieniem okoliczności konkretnego przypadku - przy przyjęciu, iż występek zakwalifikowany zart. 178a § 1 lub 2 k.k.stanowi współukarane przestępstwo uprzednie.
W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy brak było podstaw do uznania przestępstwa zart. 178a§ 1 kkza współukarany czyn uprzedni w stosunku do czynu zart. 177§ 2 kkw zw. zart. 178 § 1 kk.
Sąd uznał, iż zastosowanie wskazanej prawnokarnej redukcji ocen byłoby nieuzasadnione, albowiem nietrzeźwość oskarżonego nie była jedyną przyczyną zachowania oskarżonego, które doprowadziło do wypadku.
Wobec powyższego wina oskarżonego i okoliczności popełnienia zarzucanych mu czynów nie budzą wątpliwości.
Sąd uznał oskarżonegoŁ. S.za winnego tego, że:

I
w dniu 28 października 2016r. na trasieD.-Ł.gm.K., w ruchu lądowym, kierował motoroweremmarki T.nr rej. (...), znajdując się w stanie nietrzeźwości (1,20 mg/1; 1,25 mg/l; 1,24 mg/1; 1,20 mg/1; 1,22 mg/1; 1,08 mg/1 alkoholu w wydychanym powietrzu) czym wyczerpał dyspozycjęart. 178a §1 kk,

II
w dniu 28 października 2016 r. nadrodze (...)pomiędzy miejscowościamiD.-Ł.gm.K.umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że kierując motoroweremmarki T.onr rej. (...)w stanie nietrzeźwości z wynikiem 1,25 mg/1 alkoholu w wydychanym powietrzu, przewoził na kanapie motoroweru nietrzeźwą pasażerkęM. B.i wskutek utraty równowagi doprowadził do upadku motoroweru w okolicy osi jezdni, w wyniku czego pasażerka upadła na przeciwległy pas jezdni, na którym została uderzona przez jadący nim w sposób prawidłowy samochód. markiS. (...)onr rej. (...), doznając rozległych obrażeń w układzie kostno - stawowym w postaci skośnego złamania trzonu VIII kręgu piersiowego, złamania dolnej części łopatki, złamania prawych żeber VII - XII przykręgosłupowo, złamania lewych żeber II - III w przednich odcinkach i VII - XII przykręgosłupowo, złamania trzonu mostka, rozerwania obu więzozrostów krzyżowo- biodrowych i wieloodłamowego złamania kości miedniczych po obu stronach, złamania szczytu kości strzałkowej i w ich następstwie wstrząsu urazowo - krwotocznego, który doprowadził do jej zgonu, czym wyczerpał dyspozycjęart. 177 § 2 kkw zw. zart. 178 § 1 kk.

Z uwagi na zmianę przepisówkodeksu karnegow czasie pomiędzy popełnieniem przestępstwa a orzekaniem, Sąd przy zastosowaniuart. 4§1 kkza podstawę skazania i wymiaru kary przyjął ustawę obowiązującą poprzednio, tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 23.03.2017 r. jako korzystniejszą dla oskarżonego.
Sąd za czyn z pkt I wymierzył oskarżonemu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, natomiast za czyn z pkt II wymierzył karę 4 lat pozbawienia wolności. Wymierzając karę łączną 4 lat pozbawienia wolności Sąd zastosował zasadę absorbcji z uwagi na związek czasowy i miejscowy obu czynów.
Za okoliczności obciążające Sąd przyjął przede wszystkim bardzo wysoki stopień społecznej szkodliwościobu czynów. Stopień zawinienia oskarżonego w zakresie przypisanych mu czynów należy uznać za szczególnie wysoki – oskarżony będąc pod znacznym działaniem alkoholu złamał zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym.Zdecydował się na jazdę w stanie znacznej nietrzeźwości pojazdem jednośladowym, w warunkach nocnych, a więc przy ograniczonej widoczności, Prowadzenia pojazdów jednośladowych w stanie nietrzeźwości niesie szczególne ryzyko wystąpienia wypadku. Powszechnie wiadomo, że stan nietrzeźwości w sposób istotny zaburza zachowanie równowagi ikoordynacji ruchów, co przy prowadzaniupojazdujednośladowego ma bardzo istotne znacznie.P.do przewożeniajakopasażeraosoby również znajdującej w stanie nietrzeźwości. Jako osoba dorosła, mógł on z łatwością przewidzieć następstwa swojego zachowania, co oznacza, że popełnił przestępstwa z pełną świadomością możliwych konsekwencji.
Jako okoliczność obciążającą Sąd przyjął znaczny stan nietrzeźwości oskarżonego i jego pełną świadomość takiego stanu, jak i stanu przewożonej pasażerki. Wymienieni wsiedli na pojazd bezpośrednio po spożywaniu alkoholu. Sąd miał zatem na uwadze charakter i sposób naruszenia zasad obowiązujących w ruchu drogowym będący bezpośrednią przyczyną wypadku. Sąd miał na uwadze również skutki zachowania oskarżonego, śmierć młodej kobiet, która osierociła 10 letnią córkę.P.oskarżonego doprowadzało do uwikłania w niniejszą sprawę osobę trzecią kierowcęS., którynajechał na pokrzywdzoną, czym naraził go na traumatyczne przeżycia. Wymieniony mimo przestrzegania zada bezpieczeństw w ruch potrącił pokrzywdzoną, w wyniku czego odniosła ona śmierć. Dla wymienionego, który jest młodą osobą to doświadczenie, które z pewnościpostawiślad wjego psychice.
Sąd wymierzając oskarżonemu karę jako okoliczność łagodzącą miał na względzie wcześniejszą niekaralność oskarżonego (karta karna k.116) oraz okazanie skruchy i przeproszenie rodziny pokrzywdzonej.
Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że wymierzenie oskarżonemu kary łącznej 4 lat pozbawienia wolności jest karą adekwatną zarówno do stopnia winy oskarżonego, jak i do stopnia szkodliwości społecznej przypisanych mu czynów, który to stopień ze względu na okoliczności czynów, rodzaj i charakter naruszonych dóbr, należy uznać za wysoki. Zdaniem Sądu wzgląd na wskazane wyżej okoliczności, przemawia za przyjęciem, że jedynie długoterminowa kara pozbawienia wolności, wykonywana w formie bezwzględnej i długotrwała resocjalizacja w warunkach zakładu karnego uświadomią oskarżonemu naganność jego postępowania i zapobiegną popełnieniu przez niego czynów zabronionych w przyszłości. Kara pozbawienia wolności w orzeczonym wymiarze spełni wszystkie ustawowe cele, w szczególności wychowawcze i prewencyjne oraz będzie stanowiła jasny przekaz dla społeczeństwa, iż tego typu przestępstwa nie są tolerowane i zawsze spotkają się z szybką i ostrą reakcją wymiaru sprawiedliwości.
Jednocześnie kara w orzeczonym wymiarze winna uświadomić oskarżonemu fakt wyrządzenia szkody nie tylko bezpośrednio pokrzywdzonej, ale także członkom jej rodziny, dla których śmierćM. B.była niepowetowaną stratą, w szczególności dla jej 10-letniej córki. W przedstawionym stanie rzeczy, przy wszystkich podniesionych wyżej okolicznościach, łagodniejsza kara pozbawienia wolności byłaby wyrazem zbytniej pobłażliwości dla sprawcy.
Sąd skazując oskarżonego za przestępstwo zart. 178a §1 kkzobligowany był zgodnie z treściąart. 42§ 2 kkdo orzeczenia wobec niego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, który Sąd orzekł na okres 5 lat mając na względzie wyżej wymienione okoliczność obciążające.
Skazując oskarżonego za przestępstwo zart 177 §2 kkpopełnione w warunkach określonych wart. 178§1 kk, gdy sprawca był w stanie nietrzeźwości Sąd zgodnie z treściąart. 42§ 3 kkorzekł wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych dożywotnio, nie znajdując szczególnych okoliczności pozwalających uznać, że zachodzi wyjątkowy uzasadniony wypadek orzeczenia zakazu w mniejszym wymiarze.
Sąd połączył orzeczone wobec oskarżonego zakazy prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych i w ich miejsce orzekł łączny zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio.W ocenie Sądu ten środek karny wzmocni wychowawcze i zapobiegawcze oddziaływanie kary na oskarżonego jak też wyeliminuje go spośród użytkowników dróg jako osobę nieodpowiedzialną, lekceważącą zasady obowiązujące w ruchu drogowym i stwarzającą zagrożenie dla innych uczestników.
Sąd na podstawieart. 43a § 2 kkorzekł obligatoryjny, przy skazaniu zart.178 a§ 1 kk,środek karny – świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 5000 złotych.
Wobec skazania za przestępstwo zart. 177§ 2 kkw zw. zart. 178§1 kkoskarżonego będącego w stanie nietrzeźwości, Sąd był zobowiązany orzec na podstawieart. 47 § 3 kknawiązkę na rzecz małoletniejK. C.- córki zmarłejM. B.reprezentowanej przezD. B..
Warunkiem orzeczenia nawiązki na rzecz osoby najbliższej jest to, aby jej sytuacja wskutek śmierci pokrzywdzonego uległa znacznemu pogorszeniu. W doktrynie wskazuję się, spowodowanie śmierci rodziców i pozbawienie możliwości wychowania w rodzinie za istotne pogorszenie sytuacji życiowej dzieci. Sąd Najwyższy zauważył, że: "znaczne pogorszenie sytuacji życiowej" należy odczytywać "nie tylko w materialnym aspekcie zmienionej sytuacji bliskiego członka rodziny zmarłego, ale w szerszym kontekście, uwzględniającym przesłanki pozaekonomiczne określające tę sytuację (np. utratę oczekiwania przez osobę poszkodowaną na pomoc i wsparcie członka rodziny, których mogła ona zasadnie spodziewać się w chwilach wymagających takich zachowań, zwłaszcza w razie choroby)" (wyr. SN z 3.12.2010 r.,I PK 88/10, OSNAPiUS 2012, Nr 3–4, poz. 37).
Uwzględniając powyższe, Sąd uznał za zasadne wymierzenie nawiązki w wysokości 10 000 złotych na rzecz małoletniejK. C.córki zmarłejM. B., której sytuacja życiowa znacznie się pogorszyła i to nie tylko w wymiarze materialnym. Przede wszystkim jednak dziewczynka w dziecięcym wieku (obecnie ma 10 lat) utraciła matkę, która wychowywała ją samotnie.
Na podstawie Sąd zgodnie zart.230§2 kpkorzekł zwrot oskarżycielce posiłkowejM. K.dowodów rzeczowych zapisanych pod pozycją 49/17 księgi przechowywanych przedmiotów tutejszego Sądu,
Sąd na podstawieart.627 kpkzasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w całości, w tym opłatę w kwocie 400 złotych. Natomiast na rzecz oskarżycielki posiłkowejM. K.kwotę 804 złote tytułem zwrotu poniesionych wydatków w związku z ustanowieniem pełnomocnika.