Sąd Okręgowy w Poznaniu
VII Wydział Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 915/17
Data wyroku: 2017-06-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: SSO Sylwia Dembska
Słowa kluczowe: Kapitał początkowy
Podstawa prawna: art. 173 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z 6 ust 2 pkt 12

Sygn. akt VII U 915/17

WYROK

W  IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 czerwca 2017 roku
Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział VII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie : PrzewodniczącaSSO Sylwia Dembska
Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Korcz
po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2017 roku w Poznaniu
odwołaniaE. P.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
z dnia 10 stycznia 2017 r. znak(...)-2016
w sprawieE. P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
o ustalenie kapitału początkowego

1
zmienia zaskarżoną decyzję i zobowiązuje pozwanego do uwzględnienia przy ustaleniu wartości kapitału początkowego okresu zatrudnienia odwołującego w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wJ.od 1 listopada 1975 r. do 31 grudnia 1980 r.

2
zasądza od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.na rzecz odwołującego kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

SSO Sylwia Dembska

UZASADNIENIE
Decyzją z 10 stycznia 2017 r. ((...)-2016) Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.na podstawieustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychustalił kapitał początkowyE. P.na dzień 1 stycznia 1999 r. Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy przyjął podstawę wymiaru w kwocie 270,79 zł, okresy składkowe łącznie 5 lat i 4 miesiące (64 miesiące). Wysokość kapitału początkowego wyniosła 26.139,63 zł. Do ustalenia wartości kapitału ZUS nie uwzględnił okresu od 1 listopada 1975 r. do 31 grudnia 1980 r., gdyż nie został wystarczająco udowodniony oraz okresu od 1 stycznia 1981 r. do 31 grudnia 1998 r., gdyż przy ustalaniu kapitału początkowego nie uwzględnia się okresu pracy w gospodarstwie rolnym.
Od tej decyzji w ustawowo przewidzianym trybie i terminie odwołał sięE. P.działając przez radcę prawnego wnosząc o jej zmianę i orzeczenie co do istoty sprawy, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, że w okresie od 1 listopada 1975 r. do 31 grudnia 1980 r. odwołujący był zatrudniony w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wJ.w pełnym wymiarze czasu pracy i organ rentowy powinien uwzględnić ten okres przy wyliczeniu kapitału początkowego.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Organ rentowy podniósł, że w celu ustalenia liczby okresów składkowych z tytułu pracy w spółdzielni niezbędne jest przedłożenie zaświadczenia zawierającego informację o ilości dniówek obrachunkowych w poszczególnych miesiącach pracy ubezpieczonego. Wobec tego, że ubezpieczony nie przedłożył dokumentacji, z której wynika liczba przepracowanych dniówek obrachunkowych, w ocenie organu rentowego brak podstaw do uwzględnienia spornego okresu zatrudnienia do okresów składkowych.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
OdwołującyE. P.urodził się (...)
Od 1 lipca 1970 r. do 31 października 1975 r. pracował w Państwowym Gospodarstwie Rolnym wD.–Zakładzie Rolnym (...)w pełnym wymiarze czasu pracy najpierw na stanowisku stażysty, a następnie specjalisty ds. produkcji zwierzęcej.

dowód:

świadectwo pracy z 02.02.1999 r. (k. 7 akt organu rentowego)
W okresie od 1 listopada 1975 r. do 31 grudnia 1980 r. odwołujący pracował w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wJ., której był członkiem, w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku zootechnika, ostatnio –od 1 stycznia 1980 r. – na stanowisku zastępcy kierownika produkcji ds. produkcji zwierzęcej. Odwołujący był użytkownikiem działki przyzagrodowej.
Do zakresu czynności odwołującego jako zootechnika należało m.in. codzienne kontrolowanie całego stanu inwentarza, jakości wykonywanych prac i wydawanie poleceń.
Odwołujący w latach 1975-1980 uzyskał łączną kwotę wynagrodzeń i świadczeń pieniężnych odpowiednio za poszczególne lata: 9.360 zł, 73.872 zł, 88.225 zł, 94.800 zł, 75.597 zł, 76.828 zł.

dowód:

świadectwo pracy z 24.05.2000 r. (k. 6 akt organu rentowego, oryginał k. 43 akt), porozumienie z 01.01.1980 r. (k. 43 akt) zaświadczenie(...) Związku (...)z 28.12.2016 r. (k. 11 akt organu rentowego), porozumienie z 31.10.1975 r. (k. 12-15 akt organu rentowego, oryginał – k. 43 akt), porozumienie z 02.01.1977 r. (k. 43 akt), zakres czynności dla zootechnika (k. 43 akt), zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 24.05.2000 r. (k. 8 akt organu rentowego) ,  zeznania świadkaR. K.(nagranie – k. 51 akt), zeznania świadkaW. Ś.(nagranie – k. 51 akt), zeznania odwołującego (nagranie – k. 51 akt)
Razem z odwołującym w(...)wJ.pracowali:
-R. K.– zatrudniony od 15 lipca 1970 r. do 31 grudnia 2000 r. jako traktorzysta,
-W. Ś.– zatrudniony od 1 marca 1976 r. do 30 czerwca 1980 r., -przewodniczący spółdzielni.
W dokumentacji archiwalnej brak dokumentów potwierdzających ilości dni pracy odwołującego w(...)wJ..
Z zeznań przesłuchanych świadków a także odwołującego wynika, że w całym spornym okresie odwołujący pracował co najmniej 8 godzin dziennie od poniedziałku do piątku, w soboty co najmniej 6 godzin. Czasami odwołujący pracował także w niedziele i święta.

dowód:

zaświadczenie(...) Związku (...)z 28.12.2016 r. (k. 11 akt organu rentowego), świadectwo pracyR. K.z 03.01.2001 r. (k. 10 akt organu rentowego dotyczącychR. K.), zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniuW. Ś.(k. 24 akt organu rentowego dot.W. Ś.), zeznania świadkaR. K.(nagranie – k. 51 akt), zeznania świadkaW. Ś.(nagranie – k. 51 akt), zeznania odwołującego (nagranie – k. 51 akt)
W dniu 10 stycznia 2017 r. organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję, w której przyjął za udowodniony okres zatrudnienia w Państwowym Gospodarstwie Rolnym wD.(5 lat i 4 miesiące) nie uwzględniając okresu zatrudnienia w(...)wJ..
Stan faktyczny ustalono na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów, dokumentów w aktach organu rentowego, zeznań świadkówR. K.iW. Ś.oraz zeznań odwołującego.
Wartość dowodowa dokumentów nie była kwestionowana przez strony i sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu.
Zeznaniom świadkówR. K.iW. Ś.dano wiarę w całości, gdyż były one spójne potwierdzając i uzupełniając się wzajemnie, a także korespondowały z dokumentami zgromadzonymi w materiale dowodowym sprawy. Świadkowie jako osoby pracujące wraz z odwołującym w spornym okresie w(...)wJ.– co wypływa z treści dokumentów i nie było kwestionowane przez organ rentowy – posiadali wiedzę odnośnie do czasu pracy odwołującego i przepracowanych przez niego dniówek. Pozwany w żaden sposób nie podważył przy tym wiarygodności ich zeznań.
Zeznaniom odwołującego dano wiarę w całości, gdyż znajdowały one odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, zaś odwołujący wypowiadał się w sposób spontaniczny i rzetelnie przedstawiał okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 173 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(dalej: ustawa emerytalno-rentowa) dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy.
Jak stanowi art. 174 ust. 1 i 2 ustawy emerytalno-rentowej kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 52 z uwzględnieniem ust. 2-12. Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy okresy składkowe, o których mowa w art. 6 i okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7.
Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 12 ustawy emerytalno-rentowej okresami składkowymi są okresy pracy na obszarze Państwa Polskiego w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych i innych spółdzielniach zrzeszonych w(...) Związku Rolniczych Spółdzielni Produkcyjnych, w zespołowych gospodarstwach rolnych spółdzielni kółek rolniczych zrzeszonych wKrajowym Związku (...)oraz pracy na rzecz tych spółdzielni:
1/ objętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, za które opłacono składkę na to ubezpieczenie lub w których występowało zwolnienie od opłacenia składki,
2/ przed dniem objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego z tego tytułu.
Aby ustalić liczbę godzin, które musiał przepracować odwołujący w spółdzielni produkcyjnej, należy sięgnąć do ówcześnie obowiązujących przepisów.
Zgodnie zart. 6 ust. 1 ustawy z 26 października 1971 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i ich rodzin(Dz.U. Nr 27, poz. 255) przy ustalaniu okresów pracy w spółdzielni wymaganych do uzyskania świadczeń, za dzień pracy w spółdzielni uważa się 8 godzin pracy. Do dni pracy zalicza się dni urlopu wypoczynkowego oraz dni, w których ubezpieczony pobierał zasiłek chorobowy lub połogowy (art. 6 ust. 2). Zgodnie zart. 8 ust. 1ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku rodzinnego za wszystkie miesiące roku obrachunkowego, jeżeli w poprzednim roku obrachunkowym przepracował w spółdzielni co najmniej: mężczyzna – 240 dni, kobieta – 150 dni, a jeżeli użytkował działkę przyzagrodową, to co najmniej: mężczyzna – 220 dni, a kobieta 130 dni (por.art. 9 ust. 2).
Ustawa ta utraciła moc w związku z treściąart. 29 dekretu z 4 marca 1976r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin(Dz.U. 1976 nr 10 poz. 54) – dalej: dekret z 1976 r. – który wszedł w życie 1 maja 1976 r. (art. 30).
Art. 4 dekretu z 1976 r. przewiduje, że przy ustalaniu okresu pracy w spółdzielni wymaganego do uzyskania świadczeń:
1/ za dzień pracy uważa się 8 godzin pracy, a przed 1 lipca 1962 r. dzień, który stanowi podstawę do obliczenia dniówki obrachunkowej; do dni pracy zalicza się również dni urlopu wypoczynkowego oraz dni pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub opiekuńczego,
2/ za miesiąc pracy uważa się 20 dni pracy dla mężczyzny oraz 13 dni pracy dla kobiety, a jeżeli ubezpieczony użytkuje działkę przyzagrodową lub dostarcza spółdzielni produkty rolne wytworzone w prowadzonym przez siebie gospodarstwie rolnym – 18 dni pracy dla mężczyzny i 11 dni pracy dla kobiety,
3/ za rok pracy uważa się rok obrachunkowy, w którym mężczyzna przepracował co najmniej 240 dni pracy, kobieta 150 dni pracy, a jeżeli użytkuje działkę przyzagrodową lub dostarcza spółdzielni produkty rolne wytworzone w prowadzonym przez siebie gospodarstwie rolnym – mężczyzna 220 pracy, a kobieta 130 dni pracy.
W razie przepracowania w ciągu roku obrachunkowego mniejszej liczby dni niż określona w art. 4 pkt 3 dekretu z 1976 r. okres pracy ustala się w miesiącach i dniach (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 marca 1976 r. w sprawie wykonania przepisów dekretu o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin).
Oba akty prawne obowiązujące w spornym okresie przewidują zatem, że dany mężczyzna powinien przepracować 220 dni w roku w przypadku użytkowania działki przyzagrodowej, zaś za dzień pracy uważa się 8 godzin pracy.
Było bezsporne, że odwołujący w spornym okresie od 1 listopada 1975 r. do 31 grudnia 1980 r. pracował w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wJ.. Jednakże(...)nie posiadała dokumentacji, na podstawie której można byłoby ustalić liczbę przepracowanych dni.
Wymaga podkreślenia, że sąd nie jest związany ograniczeniami w korzystaniu ze środków dowodowych. Pogląd ten znalazł odzwierciedlenie w wyroku Sądu Najwyższego z 2 lutego 1996 r. (II URN 3/95), w świetle którego w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego. Nadto w świetle§ 22 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń, okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.
Wobec tego odwołujący mógł wykazywać okoliczności sporne powołując dowód z zeznań świadków. Z kolei ze zgodnych zeznań świadkówR. K.iW. Ś.wynika, że w spornym okresie odwołujący wykonywał pracę w(...)wJ.w pełnym wymiarze czasu pracy.
Odwołujący był użytkownikiem działki przyzagrodowej, a zatem musiał wykazać, że w spornym okresie przepracował po 18 dni w listopadzie i grudniu 1975 r. oraz po 220 dni w latach 1976-1980. Z zeznań świadków oraz odwołującego wynika, że odwołujący pracował codziennie od poniedziałku do piątku co najmniej 8 godzin, w soboty co najmniej 6 godzin, a zdarzało się także, iż pracował w niedziele i święta. Oznacza to, że niewątpliwie został przekroczony próg miesięczny odnośnie do listopada i grudnia 1975 r. oraz próg roczny w latach 1976-1980. Jeśli bowiem odwołujący pracował 8 godzin dziennie, nawet zakładając, że nie pracował w soboty, to przepracował w tygodniu 5 dni, a w miesiącu od 20 do 23 dni. W latach 1976-1980 progi roczne były zatem przekraczane już w listopadzie poszczególnych lat. Czas pracy odwołującego nie zmieniał się w spornym okresie. Świadkowie jako osoby zatrudnione z odwołującym w tej samej spółdzielni posiadali wiedzę odnośnie do czasu pracy odwołującego.
W świetle poczynionych uwag zasadne jest stwierdzenie, że odwołujący wykonywał pracę powyżej norm ustalonych w przepisach. Pozwany nie wykazał, aby wystąpiły jakieś przyczyny nieświadczenia pracy przez odwołującego. W konsekwencji należy uznać, że organ rentowy niesłusznie pominął w zaskarżonej decyzji sporny okres zatrudnienia.
Mając na uwadze przedstawione rozważania, sąd zgodnie z powołanymi przepisami prawa materialnego i na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję i zobowiązał pozwanego do uwzględnienia w wyliczeniu kapitału początkowego okresu zatrudnienia odwołującego w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wJ.od 1 listopada 1975 r. do 31 grudnia 1980 r.
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono jak wpkt 2na postawieart. 98 § 1 k.p.c.w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zasądzając je od pozwanego na rzecz odwołującego jako przegrywającego sprawę w całości.
SSO Sylwia Dembska