Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1277/16
Data wyroku: 2016-12-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Monika Kiwiorska-Pająk, Irena Różańska-Dorosz, Robert Kuczyński
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art.184 w zw. z art.32 FUS
Teza: Jakkolwiek co do zasady Sąd ocenia legalność decyzji ZUS-u, która ma charakter jedynie deklaratoryjny, według stanu rzeczy w chwili jej wydania, to jednak może przyznać ubezpieczonemu świadczenie, jeżeli warunki do jego przyznania zostały spełnione po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Sygn. akt III AUa 1277/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 grudnia 2016 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący:SSA Irena Różańska-Dorosz (spr.)
Sędziowie:SSA Monika Kiwiorska-Pająk
SSA Robert Kuczyński
Protokolant:Magdalena Krucka
po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2016 r. we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z wnioskuS. D.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
o emeryturę
na skutek apelacjiS. D.
od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 14 czerwca 2016 r. sygn. akt V U 479/16

I
zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.z dnia 4 kwietnia 2016r. w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyS. D.prawo do emerytury poczynając od dnia 15 czerwca 2016 r.,

II
dalej idącą apelację oddala.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy w Legnicy V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanieS. D.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 kwietnia 2016 r., którą organ rentowy odmówił mu prawa do emerytury w obniżonym wieku.
Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy wydał w oparciu o następująco ustalony stan faktyczny:
S. D.,urodzony w dniu (...), na dzień 1 stycznia 1999 r. udowodnił 25 lat, 11 miesięcy i 8 dni okresów składkowych i nieskładkowych, a w tym 9 lat, 8 miesięcy i 3 dni pracy w warunkach szczególnych.
Wnioskodawca jest członkiem OFE. Do 14 czerwca 2016 r. nie złożył wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na dochody budżetu Państwa. Pierwszy wniosek o emeryturę złożył w dniu 3 marca 2016 r. W wyniku jego rozpoznania, organ rentowy zaskarżoną decyzją odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do emerytury.
Wnioskodawca w okresie od 23 maja 1985 r. do 30 września 1992 r. pracował wPrzedsiębiorstwie (...)wM.na stanowisku kopacza. Jego praca polegała na układaniu kręgów melioracyjnych, służących do odprowadzenia wody z rzekiM., stawianiu murów oporowych na rzece, osadzaniu urządzeń melioracyjnych na rzece i wykonywaniu innych prac melioracyjnych, jak odmulanie i konserwacja rowów melioracyjnych.
W okresie od 12 sierpnia 1993 r. do 31 grudnia 1994 r. wnioskodawca był pracownikiemSpółki (...)wJ.(dawniej(...)). Pracował na stanowisku konserwatora urządzeń wodno-melioracyjnych. W ramach swych obowiązków pracował przy układaniu w mieście kręgów na rzece, które następnie były zasypywane.
Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy stwierdził, że odwołanie wnioskodawcy nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd ten powołał się w tym względzie na treśćart. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychorazrozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzei zaznaczył, że warunkiem uzyskania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym jest spełnienie wszystkich przesłanek łącznie (art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej). Brak którejkolwiek z nich wyklucza ustalenie prawa do świadczenia.
Jak przyjął Sąd Okręgowy, na gruncie rozpoznawanej sprawy sporne było czy wnioskodawca posiada co najmniej 15-letni okres pracy w warunkach szczególnych oraz czy spełnił warunek określony w art. 184 ust. 2 ww. ustawy, zgodnie z którym emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie Sąd ten uznał, że bez wątpienia wnioskodawca nie spełnił drugiej spornej przesłanki warunkującej nabycie prawa do emerytury z art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej, bowiem sporządzając wniosek o emeryturę wskazał, że pozostaje członkiem otwartego funduszu emerytalnego oraz nie wystąpił o przekazanie zgromadzonych środków na dochody budżetu Państwa. Sąd podkreślił, że do czasu zamknięcia rozprawy wnioskodawca nie wykazał, że złożył wniosek o przekazanie zgromadzonych w OFE środków na dochody budżetu Państwa, a brak spełnienia tej spornej przesłanki, warunkującej prawo do emerytury powodował w ocenie Sądu pierwszej instancji, że odwołanie nie mogło być uwzględnione. W tym stanie rzeczy Sąd ten stwierdził, że zbędne było badanie charakteru zatrudnienia wnioskodawcy w podawanych przez niego okresach pod kątem spełnienia przez przesłanki wymaganego stażu pracy w warunkach szczególnych.
Z powyższym wyrokiem nie zgodził się wnioskodawca, wywodząc apelację, w której podniósł, że dzień po wydaniu przez Sąd Okręgowy wyroku, tj. 15 czerwca 2016 r. złożył w ZUS-ie oświadczenie co do przekazania zgromadzonych w OFE środków na dochody budżetu państwa.
Powołując się na ten fakt skarżący zwrócił się o ponowne rozpoznanie jego sprawy o emeryturę.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja wnioskodawcy zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiot sporu w sprawie stanowiła kwestia spełnienia przezS. D.przesłanek wymaganych do uzyskania prawa do emerytury w obniżonym wieku na podstawie przepisówustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U.2016.887 j.t.) orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U.1983.8.43).
Sąd Okręgowy, wydając zaskarżony wyrok, dokonał prawidłowej wykładni norm zawartych w art. 184 w zw. z art. 32 ustawy emerytalnej i w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. i słusznie stwierdził, że uzyskanie określonego prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego uwarunkowane jest jedynie łącznym spełnieniem wszystkich wskazanych przez ustawodawcę przesłanek. Zatem niespełnienie choćby jednej z nich skutkować musiało w konsekwencji uznaniem roszczenia za bezzasadne. Zgodnie bowiem zart. 100 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich ustawowych warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji bezspornej okoliczności pozostawania wnioskodawcy w OFE i nie złożenia wniosku o przekazanie zgromadzonych tam środków na dochody budżetu państwa jednoznacznie wykluczało możliwość skorzystania przezS. D.z prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych (art.184 ust. 2 powołanej wyżej ustawy) nie tylko na dzień wydania decyzji, ale także w dacie wydania wyroku.
Na etapie postępowania apelacyjnego sytuacja ta uległa jednak zmianie, ponieważ wnioskodawca, po wydaniu zaskarżonego wyroku, tj. w dniu 15 czerwca 2016 r. złożył do ZUS-u wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa. W tym miejscu należy wskazać, że jakkolwiek co do zasady sąd ocenia legalność decyzji rentowej, która ma charakter jedynie deklaratoryjny, według stanu rzeczy w chwili jej wydania, to jednak może przyznać ubezpieczonemu świadczenie, jeżeli warunki do jego przyznania zostały spełnione po wydaniu zaskarżonej decyzji. Właśnie z takiego rodzaju sytuacją mamy do czynienia w sprawie, bowiem w ocenie Sądu ApelacyjnegoS. D.spełnił wszystkie wymagane prawem warunki do przyznania mu spornego świadczenia wraz ze złożeniem ww. wniosku o przekazanie środków z OFE (15 czerwca 2016 r.). Sąd drugiej instancji miał oczywiście na względzie okoliczność, że organ rentowy zakwestionował również warunek spełniania przez ubezpieczonego 15 lat pracy w warunkach szczególnych, jednak w tym zakresie Sąd Okręgowy przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe ustalając, w oparciu o zeznania świadków i samego wnioskodawcy oraz dokumenty zawarte w jego aktach osobowych, żeS. D.był zatrudniony w kwestionowanym przez ZUS okresie, tj. od 23 maja 1985 r. do 30 września 1992 r. wPrzedsiębiorstwie (...)wM.stale i w pełnym wymiarze na stanowisku kopacza. Wnioskodawca dysponuje świadectwem wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 30 września 1992 r., z którego wynika co prawda, że dopiero od 23 maja 1992 r. stale i w pełnym wymiarze wykonywał prace przy konserwacji urządzeń melioracyjnych na stanowisku kopacza, jednak w świetle pozostałych dowodów nie ulega wątpliwości, że data początkowa tego okresu została wpisana z błędem. Analizując bowiem takie dokumenty jak zwykłe świadectwo pracy z 30 września 1992 r., gdzie wskazano, żeS. D.już od 23 maja 1985 r. pracował jako kopacz, jego angaże z 2 stycznia 1986 r., 11 listopada 1986 r., 21 września 1987 r., 1 lutego 1988 r., 1 września 1988 r., 1 sierpnia 1989 r., 1 października 1989 r., 31 sierpnia 1990 r. i 1 lipca 1991 r., instruktaż stanowiskowy oraz karty obiegowe, gdzie niezmiennie wpisywano również takie stanowisko pracy oraz biorąc pod uwagę treść korelujących ze sobą zeznań świadkówR. B.iB. O., współpracowników ubezpieczonego nie ma podstaw, by przyjmować, że w sytuacji zawodowejS. D.zaszły jakiekolwiek zmiany co do charakteru wykonywanej przez niego pracy. Z tego względu należało uznać, że skarżący w całym spornym okresie, tj. już od 23 maja 1985 r. do 30 września 1992 r., a zatem przez przeszło 7 lat, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w warunkach szczególnych wymienione w załączniku do cyt. wyżej rozporządzenia z 1983 r., w wykazie A, dziale X, pod poz. 1, gdzie wymieniono prace przy zakładaniu urządzeń melioracyjnych.
W konsekwencji Sąd Apelacyjny przyjął, że wnioskodawca udowodnił również 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Wobec powyższego Sąd Apelacyjny, na podstawieart. 386 § 1 k.p.c., zmienił zaskarżony wyrok i przyznał wnioskodawcy emeryturę od 15 czerwca 2016 r., natomiast w pozostałym zakresie, tj. co do wcześniejszej daty przyznania świadczenia, apelację jako bezzasadną oddalił na mocyart. 385 k.p.c.
SSA Monika Kiwiorska-Pająk SSA Irena Różańska-Dorosz SSA Robert Kuczyński
R.S.