Sąd Okręgowy w Łomży
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 43/17
Data wyroku: 2017-04-20 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Andrzej Kordowski, Krzysztof Adamiak, Eugeniusz Dąbrowski
Słowa kluczowe: Dziedziczenie ustawowe
Podstawa prawna: art. 931 k.c.

Sygn. akt I Ca 43/17

POSTANOWIENIE
Dnia 20 kwietnia 2017 r.
Sąd Okręgowy w Łomży I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

Andrzej Kordowski (spr.)

Sędziowie:

Krzysztof Adamiak
Eugeniusz Dąbrowski

Protokolant:

Ewa Miciura

po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2017 r. w Łomży
na rozprawie
sprawy z wnioskuA. Z. (1)
z udziałemM. Z. (1),I. F.,R. Z.,J. P.,J. Z. (1),J. M.,
J. Z. (2),W. M.,S. Z.,
M. Z. (2),J. Z. (3),
o stwierdzenie nabycia spadku poS. Z.
na skutek apelacji wnioskodawcyA. Z. (1)
od postanowienia Sądu Rejonowego w Grajewie
z dnia 1 września 2016 r. sygn. akt I Ns 748/15
postanawia:
oddalić apelację.
Krzysztof AdamiakA. E.D.
Sygn. akt I Ca 43/17

UZASADNIENIE
WnioskodawcaA. Z. (1)wystąpił z wnioskiem o otwarcie i ogłoszenie testamentu oraz o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym ojcuS. Z.. Wskazał, że ze spadkobierców ustawowych pozostała żonaM. Z. (1)oraz dzieci:I. F.,J. P.,J. M.,W. M.,J. Z. (1),J. Z. (2),S. Z.,M. Z. (2),J. Z. (3)iA. Z. (1)praz wnuk – po synuJ. R.J. Z. (4).
Uczestnicy postępowaniaM. Z. (1),I. F.,R. Z.,J. P.,J. Z. (1),J. M.,J. Z. (2),S. Z.,M. Z. (2),W. M.podali, że nic nie wiedzą abyS. Z.pozostawił po testament.
Sąd Rejonowy w Grajewie postanowieniem z 01.09.2016 r. sygn. akt I Ns 748/15 stwierdził, że spadek maS. Z.s.J.iA.zmarłym 22.03.2015r. wE., którego ostatnie miejsce zwykłego pobytu było wB.na podstawie ustawy nabyli: żonaM. Z. (1)w ¼ części (a), dzieci: synJ. Z. (3), synA. Z. (1), synM. Z. (2), synS. Z., synJ. Z. (2), synJ. Z. (1), córkaW. M., córkaJ. M., córkaJ. P., córkaI. F.– każde w 3/44 części (b-k) oraz wnukR. Z.w 3/44 części (l).
Sąd Rejonowy ustalił, żeS. Z.zmarł 22.03.2015r. W chwili śmierci był żonaty. Jego żona nazywa sięM. Z. (1). Spadkodawca miał 11 dzieci: synaJ. Z. (3), synaA. Z. (1), synaM. Z. (2), synaS. Z., synaJ. Z. (2), synaJ. Z. (1), córkęW. M., córkęJ. M., córkęJ. P., córkęI. F.oraz synaJ. Z. (4), który zmarł przed nim pozostawiając po sobie synaR. Z..
Ponadto Sąd Rejonowy ustalił, żeS. Z.nie pozostawił po sobie testamentu, nikt nie zrzekł się dziedziczenia po nim, nikogo nie wydziedziczono, nikt nie został uznany za niegodnego dziedziczenia. Nie został zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia przed notariuszem.
Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie z treściąart. 926 § 1 k.c.powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo, gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą (art. 926 § 2 k.c.).
Sąd Rejonowy opierając się zapewnieniu spadkowym złożonym przez wnioskodawcęA. Z. (1), który podał, że nie wie czy zmarły pozostawił po sobie testament, nic mu o tym nie wiadomo oraz na twierdzeniach uczestników postępowania, którzy również nic nie wiedzieli, aby spadkodawca pozostawił testament, stwierdził że dziedziczenie poS. Z.odbywać się powinno w oparciu o przepisy ustawy.
Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie zart. 931 § 1 k.c.w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż ¼ całości spadku. W oparciu zaś oart. 931 § 2 k.c.jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadł przypada jego dzieciom w częściach równych.
Sąd Rejonowy mając na uwadze, że spadkodawca był żonaty i pozostawił dziesięcioro dzieci żyjących, zaś po zmarłym przed nim jednym synu pozostał jeden wnuk spadkodawcy, orzekł jak w sentencji postanowienia.
Apelacje od powyższego orzeczenia wniósł wnioskodawcaA. Z. (1). Postanowienie zaskarżył w części, to jest w punkcie a stwierdzającym, że żona spadkodawcyM. Z. (1)nabyła spadek w 1.4 części. Postanowieniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez uznanie, żeM. Z. (1)nabyła spadek w 1.4 części oraz naruszenie przepisów postępowania tj.art. 227 k.p.c.poprzez oddalenie wniosków dowodowych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wskazał okoliczności, którego w ocenie skarżącego świadczą o tym iżM. Z. (1)jest niegodna dziedziczenia po swym mężuA. Z. (2).
Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uznanie, że żona spadkodawcyM. Z. (1)nie nabyła spadku poS. Z..
Uczestnik postępowaniaR. Z.nie odniósł się do apelacji. Pozostali uczestnicy wnieśli o oddalenie apelacji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest bezzasadna.
Sąd II instancji podzielił ustalenia faktyczne i prawne poczynione w niniejszej sprawie przez Sąd Rejonowy i przyjął je za własne. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego została przeprowadzona prawidłowo, co pozwoliło Sądowi Rejonowemu na wyciągnięcie trafnych wniosków i w konsekwencji wydanie prawidłowego orzeczenia.
Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie jest trafny. Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek merytorycznych argumentów, które podważałyby prawidłowość poczynionych przez Sąd Rejonowy ustaleń, jak i zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Sąd Rejonowy poczynił ustalenia faktyczne na podstawie zapewnienia spadkowego złożonego przez wnioskodawcęA. Z. (1), na podstawie twierdzeń uczestników postępowania oraz odpisów skróconych aktów stanu cywilnego, z których to dowodów jednoznacznie wynikało, iż zmarłyS. Z.nie sporządził testamentu, oraz że pozostawił po sobie żonęM. Z. (1), dziesięcioro dzieci: synaJ. Z. (3), synaA. Z. (1), synaM. Z. (2), synaS. Z., synaJ. Z. (2), synaJ. Z. (1), córkęW. M., córkęJ. M., córkęJ. P., córkęI. F.. Nie ulega też wątpliwości, że syn spadkodawcyJ. Z. (4)zmarł przed spadkodawcą, pozostawiając po sobie synaR. Z..
Sąd Rejonowy trafnie też zważył, że powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą (art. 926 k.c.). Skoro, zgodnie z prawidłowymi ustaleniami Sądu Rejonowego, spadkodawca w sprawie niniejszej nie sporządził testamentu, to zgodnie zart. 931 k.c.spadek po nim nabyła żona, dziesięcioro dzieci oraz wnukR. Z.. W myślart. 931 § 1 k.c.w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, którzy dziedziczą w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż ¼ całości spadku. Wskazać należy, że małżonek spadkodawcy dochodzi do dziedziczenia z ustawy wtedy, gdy w chwili śmierci spadkodawcy pozostaje z nim w formalnym związku małżeńskim. Ta formuła wyznacza warunki konieczne i wystarczające do takiego dziedziczenia. Małżonek dochodzi zatem do dziedziczenia niezależnie od tego, czy małżonkowie pozostają we wspólnym pożyciu, czy też nastąpił jego trwały i zupełny rozkład. Okoliczność, że taki rozkład nastąpił i małżonkowie żyją w faktycznym rozłączeniu (separacji faktycznej), pozostaje bez znaczenia z punktu widzenia dziedziczenia ustawowego (Kodeks cywilny. Komentarz. Spadki., Gudowski Jacek (red.), Skowrońska-Bocian Elżbieta, Wierciński Jacek, LexisNexis, 2013). Ustalenia Sądu Rejonowego w przedmiocie kręgu spadkobierców po zmarłymS. Z.były zatem prawidłowe w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów oraz przepisów prawa materialnego.
Dziedziczenie ustawowe może być wyłączone wolą uprawnionego, w razie odrzucenia spadku lub orzeczenia sąd, w razie uznania za niegodnego dziedziczenia. Żadna ze wskazanych sytuacji w sprawie nie miała miejsca. Skarżący na tę okoliczność nie przedstawił żadnych dowodów.
Bezpodstawny był zarzut naruszeniaart. 227 k.p.c.Art. 227 k.p.c.ma zastosowanie przed podjęciem rozstrzygnięć dowodowych i uprawnia sąd do selekcji zgłoszonych dowodów, jako skutku przeprowadzonej oceny istotności okoliczności faktycznych, których wykazaniu dowody te mają służyć, twierdzenie, że przepis ten został naruszony przez sąd rozpoznający sprawę ma rację bytu tylko w sytuacji, gdy wykazane zostanie, że sąd przeprowadził dowód na okoliczności niemające istotnego znaczenia w sprawie i ta wadliwość postępowania dowodowego mogła mieć wpływ na wynik sprawy, albo odmówił przeprowadzenia dowodu z uwagi na powołanie go do udowodnienia okoliczności niemających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w sytuacji, kiedy ocena ta była błędna (wyrok SN z dnia 11 lipca 2012 r., II CSK 677/11, LEX nr 1228438). Tymczasem w realiach niniejszej sprawy nie zaistniała żadna z przedstawionych sytuacji. Skarżący podnosząc zarzut naruszeniaart. 227 k.p.c.nie wskazał, jakie wnioski dowodowe Sąd Rejonowy oddalił. Z akt sprawy nie wynika też, aby wnioski dowodowe były zgłaszane.
Zaskarżone orzeczenie jest zatem prawidłowe, a podnoszona przez skarżącego okoliczność nie mogły skutkować zmianą porządku dziedziczenia.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na zasadzieart. 385 k.p.c.w zw. z 13§2 k.p.c.oddalił apelację.