Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1333/16
Data wyroku: 2017-05-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Cierpiał, Renata Pohl, Marta Sawińska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184, art. 10 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. aktIII AUa 1333/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 maja 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Marta Sawińska
Sędziowie:  SSA Jolanta Cierpiał
del. SSO Renata Pohl /spr./
Protokolant:  st.sekr.sąd. Emilia Wielgus
po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2017 r. w Poznaniu
sprawyM. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
o emeryturę
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie
z dnia 14 kwietnia 2016 r.  sygn. akt III U 90/16

1
prostuje oczywistą omyłkę pisarską zawartą w rubrum wyroku Sądu Okręgowego w Koninie w ten sposób, że w miejsce daty wyroku i daty rozpoznania sprawy  „18-04-2016r.” wpisuje datę: „14 kwietnia 2016r.”;

2
zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie;

3
nie obciąża odwołującego kosztami postępowania apelacyjnego.

del. SSO Renata Pohl

SSA Marta Sawińska

SSA Jolanta Cierpiał

UZASADNIENIE
Decyzją z 28 grudnia 2015 r., znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.odmówiłM. K.prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. udowodnił jedynie 24 lata, 3 miesiące i 25 dni okresów składkowych i nieskładkowych wobec wymaganych 25 lat, w tym 22 lata i 19 dni okresów pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy nie uwzględnił okresu pracy odwołującego w gospodarstwie rolnym od 20 grudnia 1971 r. do 31 sierpnia 1972 r., od 1 lipca 1973 r. do 31 sierpnia 1973 r., od 14 lipca 1974 r. do 15 września 1974 r., ponieważ gospodarstwo rolne położone było w znacznej odległości od miejsca zamieszkania - około 13-15 km
Od powyższej decyzji odwołanie złożyłM. K.wnosząc o jej zmianę i ustalenie prawa do wcześniejszej emerytury, ponieważ pracował w gospodarstwie dziadków i fakt ten potwierdzili świadkowie.
Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koninie wyrokiem z 14 kwietnia 2016 r. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałM. K.prawo do emerytury począwszy od ukończenia 60 roku życia, tj. od(...)r.
Podstawę rozstrzygnięcia Sądu I instancji stanowiły następujące ustalenia i rozważania.
M. K.urodził się (...), nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. W dniu 23 listopada 2015 roku odwołujący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury.
Organ rentowy przy wyliczaniu okresu zatrudnienia nie uwzględniłM. K.pracy w gospodarstwie rolnym rodziców i babci w okresie od 20 grudnia 1971 r. do 31 sierpnia 1972 r., od 1 lipca 1973 r. do 31 sierpnia 1973 r., od 14 lipca 1974 r. do 15 września 1974 r., ponieważ gospodarstwo rolne położone było w znacznej odległości od miejsca zamieszkania - około 13-15 km
Odwołujący podniósł, że od urodzenia mieszkał z rodzicami wT., a babciaH. B.miała gospodarstwo rolne położone w miejscowościD.o wielkości 8.24 ha i część gospodarstwa w wielkości 1,30 ha przepisała na rzecz ojcaJ. K.. Po ukończeniu 16 roku życia odwołujący kontynuował naukę w Szkole Podstawowej dla Pracujących, którą ukończył 15 czerwca 1972 roku.
Do szkoły uczęszczał w godzinach od 17.00 do 20.00 lub 20.30 i w związku z tym do babci do miejscowościD.dojeżdżał codziennie rano o godzinie 8.00 i przebywał tam do godziny 15.00.15.30.
W gospodarstwie uprawiano zboża, ziemniaki, hodowano 3 krowy, w tym 2 babci, świnie, koń, kury. Odwołujący pracował w polu oraz wykonywał prace przy zwierzętach, trzodzie chlewnej, krowach. Odwołujący pracował w gospodarstwie w okresie wskazanym w wymiarze przekraczającym cztery godziny dziennie przed pójściem do szkoły. W latach 1973-1974 odwołujący kontynuował naukę w(...) Szkole (...)wP.i szkołę tę ukończył 12 czerwca 1974 r. Odwołujący w czasie roku szkolnego mieszkał w internacie, a w okresie wakacji przebywał u babci i pracował na jej ziemi oraz w gospodarstwie ojca o powierzchni 1,30 ha.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok.
Sąd I instancji przywołał treśćart. 6 pkt 1 i 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(jednolity tekst: Dz. U. z 2015 r., poz. 704 ze zm.), zawierającego definicję legalną pojęcia "rolnik" i „domownik rolnika” orazart. 10 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu ubezpieczeń Społecznych( Dz. U. z 2015 r., poz. 748 .)
Sąd Okręgowy stwierdził, że istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest rozstrzygnięcie czy sporny okres pracy odwołującego w gospodarstwie rolnym rodziców oraz jego babci może być uznany za okres pracy w gospodarstwie rolnym, skutkującym uznaniem go za okres uzupełniający doliczany od łącznego okresu składkowego i nieskładkowego, co w konsekwencji w przypadku odwołującego decyduje o przyznaniu prawa do emerytury.
Za wiarygodne Sąd Okręgowy uznał zeznania odwołującego, który szczegółowo opisał, jakie prace wykonywał w gospodarstwie rolnym w spornym okresie, a także zeznania powołanych w sprawie świadków:K. R.iR. Ł., którzy zgodnie zeznali, że odwołujący od 1 września 1971 r. do 1974 r. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców o powierzchni 1,30 ha oraz w gospodarstwie babci wykonując różne prace polowe, prace przy zwierzętach czy w gospodarstwie domowym. W okresie wakacji odwołujący pracował przez cały czas.
Dalej Sąd Okręgowy powołał się na orzecznictwo, w którym w wykształcił się przy tym pogląd, że o uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych okresów pracy w gospodarstwie rolnym przed 1 stycznia 1983 r. przesądza wystąpienie dwóch okoliczności: po pierwsze - wykonywanie czynności rolniczych powinno odbywać się zgodnie z warunkami określonymi w definicji legalnej „domownika" zart. 6 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(Dz. U. z 2015 r. poz. 704.) i po drugie - czynności te muszą być wykonywane w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy, tj. minimum 4 godziny dziennie (wyrok SN z dnia 28 lutego 1997 r., II UKN 96/96, OSNAPiUS 1997, nr 23, poz. 473).
W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu Okręgowego, prowadzone postępowanie dowodowe dowiodło, że w spornym okresie odwołujący uczył się i pracował w gospodarstwie rolnym rodziców o powierzchni 3 ha oraz w gospodarstwie dzierżawionym. Praca ta była wykonywana codziennie przez okres co najmniej 4 godzin. Pracy w gospodarstwie miała charakter stały.
W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał odwołującemu za okres pracy w rolnictwie okres wynoszący łącznie 3 lata i 12 dni, co oznacza, że legitymuje się okresem składkowym, nieskładkowym oraz uzupełniającym w wymiarze 27 lat, 4 miesięcy i 12 dni i spełnia przesłanki do przyznania wcześniejszej emerytury z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych na mocyart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy w oparciu oart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałM. K.prawo do emerytury, począwszy ukończenia 60 roku życia tj. od(...).
Apelację od wyroku w całości wniósł pozwany organ rentowy zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisuart. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U.2015.748 j.t), poprzez uznanie okresów pomocy w pracach rolniczych, świadczonej w czasie uczęszczania do szkoły, za okresy składkowe i przyjęcia, że odwołujący spełnia warunek posiadania 25 lat składkowych i nieskładkowych i przyznanie na tej podstawie prawa do emerytury w obniżonym wieku.
Wskazując na powyższe pozwany organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania i zasądzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa sądowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu apelacji pozwany organ rentowy zarzucił Sądowi I instancji, że fakt wykonywania stałej pracy w gospodarstwie rolnym w wymiarze co najmniej 4 godzin dziennie ustalił na podstawie lakonicznych zeznań dwóch świadków. Podniósł, że doraźna pomoc w pracach przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego świadczona sporadycznie w ciągu tygodnia czy podczas ferii i świąt przez dziecko uczęszczające do szkoły ponadpodstawowej lub studiujące nie jest pracą w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Praca jaką świadczył odwołujący nie mogła mieć charakteru pracy stałej w okresie, w którym odwołujący uczył się w szkole, do której dojeżdżał.
W ocenie pozwanego zgodnie z logiką i doświadczeniem należy uznać, że w gospodarstwie stałą pracę wykonywali dorośli domownicy, on zaś, uczęszczając w tym czasie do szkoły (dojazdy, odrabianie lekcji, odpoczynek) mógł udzielać im jedynie zwyczajowej pomocy, jaką dzieci świadczyły w gospodarstwach rolnych swych rodziców, a więc doraźnie, w zależności od sił i czasu potrzebnego na realizację obowiązków szkolnych. Taka pomoc nie jest uznawana za stałą, codzienną pracę, zaliczaną do uprawnień emerytalnych jako okres składkowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2014 r., I UK 17/14, LEX nr 1538420).
Odwołujący wniósł o oddalenie apelacji pozwanego organu rentowego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja okazała się zasadna.
Sąd Okręgowy dokonał bowiem błędnych ustaleń faktycznych co do okoliczności wykonywania przez odwołującego pracy w gospodarstwie rolnym babci oraz ojca wD.i na tej podstawie uznał, że spełnił wymóg posiadania co najmniej 25 letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.
Przyznawanie emerytur dla osób urodzonych, tak jak odwołujący po 31 grudnia 1948 r. regulujeart. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2016 r. poz. 887). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. i będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 ust. 2 i 3u.e.r.f.u.s., jeżeli spełniają łącznie następujące warunki:

1
na dzień 1 stycznia 1999 roku – osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach

lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia
prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn,
2) na dzień 1 stycznia 1999 roku mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co
najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn,
3) nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie
środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za
pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na dochody budżetu państwa.
Bezsporne w sprawie było, iż odwołujący,ur. (...)ukończył wiek 60 lat –(...)., nie przystąpił do OFE, na dzień 1.01.1999 r. posiada staż pracy w warunkach szczególnych w ilości 22 lata i 19 dni.
Sporne zaś w sprawie pozostawało to, czy odwołujący na dzień 1 stycznia 1999 r. legitymował się wymaganym okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym co najmniej 25 lat dla mężczyzn. Organ rentowy uznał za udowodnione łącznie 24 lata, 3 miesiące i 25 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Okres brakujący wynosił zatem 8 miesięcy i 5 dni.
W tym zakresie sporny pozostawał okres pracyM. K.po ukończeniu 16 roku życia, tj. od 20 grudnia 1971 r. do 31 sierpnia 1972 r., od 1 lipca 1973 r. do 31 sierpnia 1973 r., od 14 lipca 1974 r. do 15 września 1974 r. w gospodarstwie rolnym babci oraz ojca wD.i czy okres ten należy uznać za okres uzupełniający w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 3 u.e.r.f.u.s.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.e.r.f.u.s., przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, traktując je jako okresy składkowe, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
O uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalnych okresów pracy w gospodarstwie rolnym sprzed objęcia rolników obowiązkiem opłacania składek na rolnicze ubezpieczenie społeczne domowników (tj. przed dniem 1 stycznia 1983 r.) przesądza wystąpienie dwóch okoliczności:
1) wykonywanie czynności winno się odbywać zgodnie z warunkami określonymi w definicji legalnej „domownika” zart. 6 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(Dz. U. 2015 r., poz. 704 ze zm; dalej: u.s.r.),
2) czynności te muszą być wykonywane w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego
czasu pracy, tj. minimum 4 godziny dziennie.
Określonych definicji określeń użytych w ustawie należy bowiem szukać w przepisach, które tych kwestii dotyczą.
W myśl art. 6 ust. 2 u.s.r. za domownika - rozumie się osobę bliską rolnikowi, która:
a) ukończyła 16 lat,
b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie
jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie,
c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem
pracy;
Przez osoby bliskie rolnikowi należy rozumieć osoby mające z rolnikiem w trakcie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym takie więzi osobiste (rodzinne lub quasi rodzinne), które wyjaśniają przyczynę wykonywania pracy na rachunek rolnika, zasadniczo bez wynagrodzenia z tego tytułu.
Istotne jest zatem, ażeby wykonywanie czynności rolniczych następowało w sposób stały, oraz ażeby istniała gotowość do podjęcia pracy rolniczej rozumiana jako dyspozycyjność osoby pracującej w gospodarstwie rolnym, w wymiarze czasu pracy, za który uważa się wymiar co najmniej połowy pełnego wymiaru czasu pracy.
Podkreślić należy, że zgodnie z ogólna zasadą dowodową (art. 6 k.c.) ciężar wykazania spełnienia warunków do przyznania świadczenia ciąży na stronie odwołującej.
Z uwagi na treść zarzutów apelacyjnych Sąd Apelacyjny na podstawieart. 382 k.p.c.postanowił, w celu pełnego wyjaśnienia spornej w niniejszym postępowaniu kwestii, przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, tj. przeprowadzić dowód z uzupełniającego przesłuchaniaM. K.na okoliczność jego pracy w gospodarstwie rolnym wD..
Na tej podstawie oraz uwzględniając dokumenty zawarte w aktach pozwanego organu rentowego Sąd Apelacyjny ustalił, co następuje:
Babcia odwołującego ze strony matki –H. B.w okresie od 1967 r. do 1972 r. prowadziła gospodarstwo rolne obszarze 8,24 ha wmiejscowości D.w gminieK.. DziadekB. B. (1)zmarł w 1954 r. Część tego gospodarstwa o pow. 1.30 ha odziedziczył ojciec odwołującegoJ. K., pozostałą część - synH. S.B.. Zgodnie z zapisami widniejącymi w Urzędzie Gminy wT.,I.iJ. K.podlegali społecznemu ubezpieczeniu rolniczemu i z tego tytułu opłacali składkę ubezpieczeniową w okresie od 1.07.1977 r. do 31.12.1988 r. Zgodnie z zapisami w widniejącymi w Urzędzie(...)wT.,J. K.prowadził gospodarstwo rolne w latach 1966 - 2001.(zaświadczenie UM wT.w aktach ZUS, zaświadczenie UG wK., odpis skrócony aktu zgonuB. B. (1), kserokopia dowodu osobistegoI. K.).
Rodzice odwołującego mieszkali wT., który jest oddalony od gospodarstwa wD.o 15 km. Odwołujący zameldowany był w domu rodziców od 17.06.1961 r. do 24.02.1981 r. Ojciec odwołującego pracował zawodowo, matka opiekowała się młodszym rodzeństwem odwołującego (ur. (...))(zaświadczenie UM wT.w aktach ZUS, zeznania odwołującego – k. 44 akt).
Odwołujący ukończył 8 klasę szkoły podstawowej w Szkole Podstawowej dla Pracujących wT.15 czerwca 1972 r., poprzednie 7 klas ukończył w szkole podstawowej zwyklej, z tym, że powtarzał dwie klasy. Nauka w szkole podstawowej dla pracujących odbywała się w systemie wieczorowym, zajęcia trwały od 17.00 do 20.00. Następnie uczęszczał do(...) Szkoły (...)wP., którą ukończył 12 czerwca 1974 r. Ucząc się w tej ostatniej szkole mieszkał wP.w internacie. Do domu rodzinnego przyjeżdżał na wakacje.(kopie świadectw szkolnych w aktach ZUS, zeznania odwołującego- k. 45).
W gospodarstwie wD.mieszkałaH. B.i jej synS. B.i to oni stale w tym gospodarstwie pracowali. Ojciec odwołującego pomagał po godzinach pracy. Odwołujący w okresie wakacji letnich w latach 1972 – 1974 dojeżdżał codziennie do gospodarstwa wD.i tam pracował przy żniwach i sianokosach, innych prac w polu nie wykonywał. Pomagał babci przy kurach i kaczkach, karmił zwierzęta. W okresie od 20 grudnia 1971 r. do ukończenia nauki w Szkole Podstawowej dla Pracujących (8 czerwca 1972 r.) odwołujący często do gospodarstwa wD.przyjeżdżał i wówczas również pomagał w gospodarstwie.
Przy tak ustalonym stanie faktycznym, Sąd Apelacyjny stwierdza, że zachodzą podstawy do uwzględnienia w stażu ubezpieczeniowym odwołującego pracy w gospodarstwie rolnym w okresie wakacji letnich od lipca do sierpnia w latach 1971-1972, co jednak łącznie nie wypełnia brakującego okresu w zakresie niezbędnym do uzupełnienia okresów składkowych i nieskładkowych. Świadkowie powołani przez odwołującego:R. Ł.iK. R.potwierdzili, że odwołujący w okresie wakacyjnym pracował u babciH. B., zeznali nawet, że nocował. Powszechnie też wiadomo, że okres letni jest sezonem wzmożonych prac polowych w gospodarstwie. Mając zatem na względzie te okoliczności, Sąd Apelacyjny uznał, że w okresie wakacji letnich od lipca do sierpnia w latach 1971-1972, stale pracował w gospodarstwie wD., a wymiar czasu pracy wynosił ponad 4 godziny dziennie, co potwierdzili świadkowie. Brak natomiast podstaw do zaliczenia do stażu ubezpieczeniowego okresu od ukończenia przez odwołującego 16 roku życia, do ukończenia nauki w szkole podstawowej dla pracujących (8 czerwca 1972 r.) jako okresu pracy w gospodarstwie rolnym wD.. Odwołujący nie wykazał, w ocenie Sądu Apelacyjnego, aby w tym okresie stale pracował w gospodarstwie w wymiarze co najmniej czterech godzin dziennie. Odwołujący na rozprawie apelacyjnej nie potrafił opisać tego, jakie czynności w gospodarstwie wykonywał w okresie poza sezonem prac polowych, a w takim właśnie okresie ukończył 16 lat. Zeznał jedynie, że „jakieś porządki w gospodarstwie robił - przestawianie wozów w obejściu”. Nie pamiętał, aby wykonywał inne czynności. Jednocześnie odnośnie do prac polowych wyraźnie zeznał, że pracował jedynie przy sianokosach i żniwach. Jednoznacznie to wskazuje, że odwołujący pracował w gospodarstwie ojca i babci w okresie wakacyjnym, na który przypadają prace w polu, takie jak sianokosy i żniwa. Odwołujący wykazał się brakiem podstawowej wiedzy o funkcjonowaniu gospodarstwa, kłopot sprawiło mu określenie, czym karmił zwierzęta gospodarskie, nie potrafił wymienić maszyn, w które gospodarstwo było wyposażone. Zeznając przed Sądem I instancji, jako jedyną roślinę uprawianą w gospodarstwie wymienił żyto (a to dlatego, że pracował przy żniwach). Nawet świadkowie posiadali większą wiedze w tym zakresie. ŚwiadekR. Ł.zeznał bowiem, że w gospodarstwie uprawiano zboże i ziemniaki. Podkreślenia wymaga ponadto, że zeznania powołanych przez odwołującego świadków przemawiają za uznaniem, że odwołujący pracował w gospodarstwie jedynie w okresie wakacji. ŚwiadekK. R.potwierdził, że odwołujący nocował u babci w czasie wakacje i wówczas widywał go, jak pracował w gospodarstwie. Zeznania tego świadka odnośnie do wykonywania przez odwołującego orki są niewiarygodne, ponieważ sam odwołujący zeznał, że w polu pracował tylko przy sianokosach i żniwach. Również świadekR. Ł.potwierdził, że odwołujący w gospodarstwie w czasie wakacji przebywał na stałe, a w ciągu roku przyjeżdżał „często”. Częste przyjazdy nie oznaczają codziennych. Sumując, skoro świadkowie potwierdzają jedynie stałą obecność odwołującego i prace w gospodarstwie jedynie w okresie wakacji, sam odwołujący przyznaje, że w polu pracował jedynie przy żniwach i sianokosach, które maja miejsce w okresie wakacji właśnie, nie potrafił opisać, jakie czynności wykonywał poza sezonem prac polowych w gospodarstwie, to oznacza, że materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie w sposób nie budzący wątpliwości, że odwołujący pracował w gospodarstwie rolnym babci i ojca w okresie od 20 grudnia 1971 r. do 8 czerwca 1972 r. Praca, którą wykonywał odwołujący w gospodarstwie poza wymienionymi okresami wakacyjnymi, a zatem od ukończenia 16 roku życia do zakończenia nauki w szkole dla pracujących miała charakter sporadycznej pomocy. Odwołujący, co należy podkreślić, w tym okresie nie mieszkał w gospodarstwie ani w jego pobliżu ( odległość 15 km jest zbyt duża, aby można uznać, że zamieszkiwanie miało miejsce w pobliżu), uczył się w szkole wT.uczęszczając na lekcje od 17 do 20.00- 20.30. Rację ma pozwany stwierdzając, że odwołujący uczęszczając w tym czasie do szkoły (dojazdy, odrabianie lekcji, odpoczynek) mógł udzielać osobom stale pracującym w gospodarstwie jedynie zwyczajowej pomocy, doraźnie, w zależności od sił i czasu potrzebnego na realizację obowiązków szkolnych. Taka pomoc nie jest uznawana za stałą, codzienną pracę, zaliczaną do uprawnień emerytalnych jako okres składkowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2014 r., I UK 17/14, LEX nr 1538420). Materiał dowodowy w sprawie zgromadzony jest potwierdzeniem tego, że odwołujący udzielał w okresie od 20 grudnia 1971 r. do 8 czerwca 1972 r. jedynie doraźnej pomocy, której nie można utożsamiać ze stała codzienna prace w wymiarze powyżej 4 godzin dziennie.
W ocenie sądu odwoławczego, zgromadzony materiał dowodowy przed Sądem I instancji uzupełniony dowodem z zeznań odwołującego złożonych na rozprawie apelacyjnej nie pozwalają na ustalenie, iż odwołujący wykazał brakujący staż 8 miesięcy i 5 dni niezbędny do uzupełnienia wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych, a tym samym, iż spełnia wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania emerytury w obniżonym wieku.
Uwzględniając powyższe rozważania Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu, wobec czego na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie (pkt. 2 wyroku).
Na podstawieart. 350 k.p.c.sąd odwoławczy sprostował oczywistą omyłkę pisarską zawartą w rubrum wyroku Sądu Okręgowego w Koninie w ten sposób, że w miejsce daty wyroku i daty rozpoznania sprawy „18-04-2016r.” wpisał datę „14 kwietnia 2016r.” (pkt. 1 wyroku)
Uwzględniając trudną sytuację materialną odwołującego oraz charakter sprawy - o świadczenie z ubezpieczenia społecznego, sąd odwoławczy na podstawieart. 102 k.p.c.postanowił nie obciążać odwołującego kosztami postępowania apelacyjnego.

del. SSO Renata Pohl

SSA Marta Sawińska

SSA Jolanta Cierpiał