Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 995/16
Data wyroku: 2017-03-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Gawda, Krystyna Smaga, Barbara Hejwowska
Słowa kluczowe: Składki na ubezpieczenie społeczne
Podstawa prawna: art. 24 ust. 6d ustawy z dnia 13.X.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt III AUa 995/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 marca 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Krystyna Smaga

Sędziowie:

SA Elżbieta Gawda (spr.)
SA Barbara Hejwowska

Protokolant: sekretarz sądowy Krzysztof Wiater

po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2017 r. w Lublinie
sprawy(...)Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwL.

z udziałem zainteresowanegoK. Ł.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.
o zwrot nienależnie opłaconych składek
na skutek apelacji wnioskodawcy(...)Spółkiz ograniczoną odpowiedzialnością wL.

od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt VII U 1624/14

oddala apelację.
Barbara Hejwowska Krystyna Smaga Elżbieta Gawda

III AUa 995/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 5 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie(...)spółki z o.o. wL.od decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.odmawiającej zwrotu składek zapłaconych w dniu 17 października 2011 r. w kwocie 2.144,48 zł.
Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniachi rozważaniach prawnych:

K. Ł.był wspólnikiem i prezesem firmy(...)Sp.z o.o. wL.. W dniu 20 lipca 2012 roku sprzedał swoje udziały na rzeczC. B.. Obecnie jest prokurentem spółki(...), której prezesem jest jego żonaN. L..
W dniu październiku 2011 roku organ rentowy rozliczył konto spółki(...)i stwierdził, że na jej koncie istnieje zadłużenie za maj 2011 roku – różnica składki i od czerwca 2011 roku do sierpnia 2011 roku – pełne składki. Pozwany zobowiązał spółkę do uregulowania zaległych składek. NastępnieBiuro (...)prowadzone przezD. W.a działające w imieniu(...)spółki z o.o. wL., pismem z dnia 6 października 2011 roku wnosiło o przeksięgowanie wpłat dokonanych w dniu 3 października 2011 roku tytułem składki za sierpień 2011 roku jako mylnie wpłaconych przezKonsorcjum (...)zamiast faktycznie wpłaconych przez(...). Z uwagi na fakt, że błędnie wskazano NIP(...)tj. firmy na którą miała być przeksięgowana wpłata, ZUS pismem z dnia 14 listopada 2011 roku zwrócił się doKonsorcjum (...)o wskazanie prawidłowego NIP-u .Konsorcjum (...)w piśmie z dnia 24 listopada 2011 roku wskazało prawidłowy NIP, przy czym pismo firmowane jest pieczęcią(...)Sp. z o.o., a nie księgowej. Przeksięgowania wpłaty dokonano w dniu 3 października 2011 roku.
Pismem z dnia 15 grudnia 2011 roku pozwany poinformował(...), że zgodnie z dyspozycjąKonsorcjum- (...), dokonano przeksięgowania składki.
W dniu 16 kwietnia 2014 rokuKonsorcjum- (...)wezwał organ rentowy do zwrotu kwoty łącznej 2.144,48 zł jako nadpłaty składek, gdyż uzyskał informację, że nadpłata taka istnieje. Wnioskodawca został poinformowany o braku nadpłaty, gdyż została przeksięgowana na konto zaległych składek(...)., zgodniez dyspozycją.
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie akt ubezpieczeniowych oraz zeznańN. L., która na temat okoliczności wydanej dyspozycji nie była zorientowana i wskazała, że mążK. Ł.w spornym okresie reprezentował spółkę. Sąd Okręgowy nie obdarzył wiarą zeznańK. Ł.który stwierdził, że nie wydawał dyspozycji księgowej do przeksięgowania składki z konta jednej firmy na konto drugiej oraz że księgowa przekroczyła swoje kompetencje dokonując tej czynności. Zeznania te pozostają w oczywistej sprzeczności z zeznaniami świadkaD. W., która zeznała, że obsługiwała jedynie spółkę(...)i na polecenieK. Ł.sporządziła pismo o przeksięgowanie składek z konta tej spółki. Zeznała nadto, że nie składała żadnych pism do ZUS bez konsultacji zK. Ł.. Sąd obdarzył w tej części wiarygodnością zeznaniaD. W., bowiem przemawia za tym korespondencja prowadzona z ZUS przez świadka i bezpośrednio przezKonsorcjum- (...). Świadek wystosowała tylko jedno pismo do ZUS wskazując na błądw określeniu płatnika składek i o przeksięgowanie składek. Dalszą korespondencję prowadziło bezpośrednioKonsorcjum- (...), co wynika wprost z pism na k. 22, 23 t. I akt składkowych, potwierdzenia odbioru korespondencji przez pracownika wnioskodawcy - pisma ZUS k.24.
W ocenie Sądu Okręgowego okoliczności te jednoznacznie wskazują, żeKonsorcjum- (...)podjęło czynności zmierzające do przeksięgowania nadpłaconej składki za miesiąc sierpień 2011 roku na poczet zaległości w składkach(...)a nadto przez blisko 2 lata nikt nie kwestionował tej dyspozycji.
W oparciu o poczynione ustalenia Sąd Okręgowy nie uwzględnił odwołania, przywołując przepisyustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 963). Reguły postępowania w sprawie zwrotu składek określają przepisy zawarte w art. 24 ust. 6a – 6e cyt. ustawy. Zgodnie z ich treścią nienależnie opłacone składki podlegają zaliczeniu przez Zakład z urzędu na poczet zaległych lub bieżących składek, a w razie ich braku - na poczet przyszłych składek, chyba że płatnik składek złoży wniosek o zwrot składek, z zastrzeżeniem ust. 6c, 8 i 8d (ust. 6a). Zakład zawiadamia płatnika składek o kwocie nienależnie opłaconych składek, które zgodnie z ust. 6a mogą być zwrócone, chyba że nie przekraczają wysokości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (ust. 6b). Po stwierdzeniu, że składki zostały nienależnie opłacone, płatnik składek może złożyć wniosek o ich zwrot (ust. 6c). Nienależnie opłacone składki podlegają zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wpływu wniosku, o którym mowa w ust. 6c (ust. 6d). Jeżeli nienależnie opłacone składki nie zostaną zwrócone w terminie określonym w ust. 6d, podlegają oprocentowaniu w wysokości równej odsetkom za zwłokę pobieranym od zaległości podatkowych, od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 6c (ust. 6e).
Treści powołanych przepisów art. 24 ustawy systemowej wskazują, że nienależnie opłacone składki w pierwszym rzędzie podlegają z urzędu zaliczeniu przez ZUS na poczet zaległych lub bieżących składek. Jeżeli natomiast płatnik składek nie ma wobec ZUS ani zaległych, ani bieżących zobowiązań z tytułu składek, ZUS nadpłatę zalicza na poczet przyszłych składek, chyba że płatnik złoży wniosek o jej zwrot. Wynika z tego, że płatnik składek może ubiegać się o zwrot nienależnie opłaconych składek tylko wtedy, gdy nie ma zaległych lub bieżących zobowiązańw stosunku do ZUS. Jak ustalono stan konta płatnika składek nie wykazuje nadpłaty w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i fundusz pracy i FGŚPpismo k. 13 a.skł. t.II).
Kierując się przedstawionymi względami oraz w oparciu o powołane przepisy, a także na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.(błędnie wskazany§ 2cyt. przepisu) Sąd Okręgowy oddalił odwołanie.
Apelację od powyższego wyroku złożył pełnomocnik wnioskodawcy zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1
naruszenieart. 24 ust. 6a, 6e i 8d cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychoraz nart. 59 § 1 ustawy ordynacja podatkowa przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że wnioskodawca nie ma nadpłaty składek, podczas gdy organ rentowy nie miał prawa nadpłaconych składek przekazać na zaległe składki innego płatnika; tym samym składka powinna podlegać zwrotowi;

2
naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.przez sprzeczność ustaleń Sądu z zebranym materiałem dowodowym i uznanie, żeK. Ł.wydał dyspozycję przeksięgowania składek, podczas gdy zaprzeczył temu przed sądema dokumenty złożone do ZUS nie zostały opatrzone podpisem zarządu;

3
naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.przez sprzeczność ustaleń Sądu z zebranym materiałem dowodowym i uznanie, że wnioskodawca nie ma nadpłaty, podczas gdy z wyjaśnieńN. Ł.i zeznańK. Ł.wynika, że za pracownicęS. S.doszło do dwukrotnego uiszczenia składek, które ZUS bezprawnie przeksięgował na konto(...).

Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i zobowiązanie pozwanego do zwrotu nadpłaconych składek oraz zasądzenie kosztów procesu.
W uzasadnieniu apelacji pełnomocnik wnioskodawcy rozwinął argumentację potwierdzającą, w jego ocenie, zasadność zarzutów.
Opierając się na ustaleniach faktycznych jak i rozważaniach prawnych poczynionych przez Sąd I instancjiSąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny akceptuje w całości ustalenia faktyczne jak i podstawę prawną rozstrzygnięcia, wskazaną przez Sąd pierwszej instancji, zatem nie zachodzi konieczność ich powtarzania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1998 r. II CKN 923/97, OSNC 1999/3/60).
Zarzuty apelacji nie są trafne. Przede wszystkim Sąd Okręgowy nie dopuścił się naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c., zgodnie z którym Sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Sąd obdarzył wiarą zeznaniaN. L.oraz zeznania świadkaD. W., uznając, że są spójne z pozostałym materiałem dowodowym jakim jest korespondencja pomiędzy spółką(...)a organem rentowym. Sąd odmówił wiary zeznaniomK. Ł.z uwagi na ich sprzeczność z prowadzoną na bieżąco dokumentacją ZUS.
Dokonana przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona tylkow przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu jest sprzeczne z doświadczeniem życiowym. Nie jest wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu, chyba że strona jednocześnie wykaże, iż ocena dowodów przyjęta przez sąd za podstawę rozstrzygnięcia przekracza granice swobodnej oceny dowodów (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/00 – OSNC 2000, z. 10, poz. 189 oraz z dnia 5 sierpnia 1999 r., II UKN 76/99 – OSNP 2000, nr 19, poz. 732). Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie występuje. Sąd w zgodzie z zasadami logicznego rozumowaniai doświadczeniem życiowym ocenił dowody osobowe, nie naruszając zasady ustanowionej w treściart. 233 § 1 k.p.c.
W ocenie Sądu Apelacyjnego zasadnie i zgodnie z zebranym materiałem dowodnym Sąd Okręgowy ustalił, żeKonsorcjum- (...), działając przez uprawniony organ (pismo w aktach ZUS) wydało dyspozycję przeksięgowania składek na rzecz firmy(...), wskazując NIP tego podmiotu. Dyspozycja powyższa została wykonana przez osobę zajmującą się księgową obsługą spółki. Tym samym na koncieKonsorcjum- (...)nie figuruje żadna nadpłata, gdyż składki należne od firmy(...)zostały przelane na jej konto.
W ocenie Sądu Apelacyjnego przepisy cyt.ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychnie zawierają żadnego zakazu opłacania składek przez inny podmiot niż płatnik. Przepis art. 46 ust. 1 cyt. ustawy zobowiązuje płatnika składek do opłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy. Przepis ten kreuje zatem zobowiązanie i wskazuje podmiot, który w świetle prawa winien zobowiązanie to wykonać. Nie oznacza to jednocześnie, że inny podmiot niż płatnik składek nie ma możliwości zapłaty składek. W ocenie Sądu Apelacyjnego jeśli inny, niż płatnik składek, podmiot wyrazi i zrealizuje wolę zapłaty składek to nie może następnie skutecznie domagać się ich zwrotu. W świetle art. 24 ust. 6d cyt. ustawy zwrotowi podlegają nienależnie opłacone składki. Składka, którą z własnej woli opłacił wnioskodawca, była składką należną od(...), zatem błędne jest twierdzenie apelującego o dokonaniu nienależnej opłaty.
W ocenie Sądu Apelacyjnego nie ma znaczenia fakt, że składki na ubezpieczenia społeczne są należnościami publiczno-prawnymi. Taki charakter należności nie przekreśla możliwości uiszczenia składek przez inny podmiot niż ten, na którym ciąży zobowiązanie, gdyż przepisy ustawy o systemie społecznym nie zawierają regulacji stanowiącej, że tylko i wyłącznie płatnik składek może wykonać ciążące na nim zobowiązanie. Przyjęcie odmiennej, wynikającej z apelacji koncepcji, prowadziłoby do nadużyć w sytuacji gdy inny podmiot uiściłby składkę a następnie, po upływie terminu przedawnienia do jej zapłaty przez płatnika, domagałby się zwrotu jako nienależnie opłaconej. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji gdy w obu podmiotach działają te same osoby fizyczne.
Z treści cytowanego w apelacjiart. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. ordynacja podatkowa, znajdującego zastosowanie z mocyart. 31 cyt. ustawyo systemie ubezpieczeń społecznych, wynika, że zobowiązanie podatkowe wygasaw całości lub w części wskutek zapłaty. Skoro zatem należność składkowa firmy(...)została zapłacona to jej zobowiązanie wygasło zaś dobrowolność wpłaty spółki(...)oznacza, że składki nie zostały zapłacone nienależnie.
W ocenie Sądu Apelacyjnego wyrok wydany przez Sąd Okręgowy jest prawidłowy, nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego, wskazanychw apelacji. Tym samym apelacja jako bezzasadna podlega oddaleniu w trybieart. 385 k.p.c.