Sąd Rejonowy w Słupsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1316/16
Data wyroku: 2017-03-21 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Renata-Natalia Wójtowicz

Sygn. akt I Ns 1316/16

POSTANOWIENIE

Dnia 21 marca 2017r.
Sąd Rejonowy w Słupsku, I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSRR.-Natalia Wójtowicz
Protokolant:K. Ż.
po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2017r. w Słupsku na rozprawie sprawy
z wnioskuE. S.
z udziałemD. G.
o stwierdzenie nabycia spadku poJ. M.

postanawia:

1
stwierdzić, że spadek poJ. M., zmarłym w dniu 18 lutego 2016 roku wS., ostatnio stale zamieszkałym wS.na podstawie ustawy nabyły córki:D. G.(c.J.iH.) orazE. S.(c.J.iH.) po ½ każda z nich z dobrodziejstwem inwentarza;

2
ustalić, iż każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie;

3
oddala wniosek wnioskodawczyni o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu związanych z wynagrodzeniem profesjonalnego pełnomocnika.

sygn. akt I Ns 1316/16

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniE. S.– reprezentowana przez fachowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego - wniosła o stwierdzenie nabycia spadku poJ. M., zmarłym w dniu 18 lutego 2016 r. na podstawie ustawy na rzecz jego córek, tj.D. G.iE. S.po ½ części, a także o zasądzenie od uczestniczki postępowaniaD. G.na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Nadto wskazała, że w skład spadku po zmarłym nie wchodzi gospodarstwo rolne. Poza tym ani ona, ani uczestniczka postępowaniaD. G.nie składały oświadczeń o przyjęciu spadku lub o jego odrzuceniu i nie zrzekały się dziedziczenia po zmarłym.
W odpowiedzi na wniosek uczestniczka postępowaniaD. G.wniosła o wydanie orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłymJ. M.na podstawie testamentu sporządzonego w formie aktu notarialnego z dnia 05.10.2010 r. Zaznaczyła również, że w dniu 07.11.2012 r doszło do zniesienia współwłasności nieruchomości wchodzącej w skład majątku spadkowego w formie aktu notarialnego i zaooponowała wnioskowi o obciążanie jej kosztami zastępstwa procesowego.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
J. M.zmarł w dniu 18 lutego 2016 r. wS.. Ostatnio stale przed śmiercią mieszkał wS.. W chwili zgonu był wdowcem. W ciągu swojego życia zawierał jeden związek małżeński zH. M..
dowód: odpis skrócony aktu zgonuJ. M.k. 4, zapewnienie spadkowe złożone przez wnioskodawczynię - k. 31.
J. M.miał dwie córki:E. S.urodzoną w dniu (...)iD. G.urodzoną w dniu (...)
J. M.nie miał żadnych innych dzieci, w tym pozamałżeńskich, ani przysposobionych.
dowód: odpis skrócony aktu małżeństwaD. M.zK. G., odpis skrócony aktu małżeństwaE. M.zK. S.– koperta k. 5 akt, zapewnienie złożone przez wnioskodawcę na rozprawie – k 32.
J. M.nie zawierał umów o zrzeczenie się dziedziczenia spadku po nim. Nikt nie został uznany za niegodnego dziedziczenia poJ. M.. Nie był uzyskiwany akt poświadczenia dziedziczenia po spadkodawcy. Nie były składane oświadczenia spadkowe w przedmiocie nabycia bądź odrzucenia spadku poJ. M..
dowód: zapewnienie złożone przez wnioskodawczynię na rozprawie – k. 32.
J. M.w dniu 05.10.2010 r. sporządził przed notariuszem wS.P. G.akt notarialny zatytułowany(...), w którym oświadczył, że zapisuje swojej córceD. G.udział wynoszący ½ części w stanowiącym odrębną nieruchomośćlokalu mieszkalnym numer (...), położonym wS.przyul. (...), wbudynku nr (...)wraz z wyposażeniem, a córceE. S., udział wynoszący ½ części w nieruchomości położonej wS.przyul. (...), o obszarze 21 m2, oznaczonej w ewidencji gruntów numeremdziałki (...), zabudowanej garażem, a na wypadek gdybyE. S.nie chciała lub nie mogła być zapisobiercą, przysługujący jej udział wynoszący ½ w nieruchomości, zapisał swojej wnuczceA. B.
dowód; akt notarialny RepAnr(...)– k. koperta k. 17.
Sąd zważył, co następuje:
Z treściart. 924 k.c.wynika, że spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, zaśart. 925 k.c.stanowi, że spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.Zgodnie zart. 926 k.c.powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu (§ 1). Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą (§ 2).
Przekładając wskazane wyżej podstawy prawne na stan faktyczny niniejszej sprawy wskazać należy, że dziedziczenie ustawowe ma charakter subsydiarny, znajduje zastosowanie wtedy, gdy nie powołano spadkobiercy testamentowego albo powołany spadkobierca nie może lub nie chce dziedziczyć. Mianowicie, jeżeli spadkodawca nie pozostawił testamentu, to dopiero wówczas przepisykodeksu cywilnegostanowią w swej treści kto i z jakim udziałem dziedziczy spadek po osobie zmarłej. Natomiast, jeżeli spadkodawca pozostawił testament, rzeczą Sądu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku jest ocena ważności testamentu wobec treści przepisówkodeksu cywilnego, w tym ustalenie czy testament ten zawiera powołanie spadkobiercy/ów. W niniejszej sprawie pomimo sporządzenia testamentu,J. M.nie powołał swego spadkobiercy, a jedynie w testamencie- co jest dopuszczalne- zawarł wyłącznie zapis windykacyjny. W tym więc przypadku7 w związku z brakiem wskazania przez testatora swego następcy testamentowego sąd oprowadzi postępowanie o ustalenie spadkobiercy/ ów na podstawie ustawy.
Stosownie do treściart. 9811§ 1 kcw testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnegospadkodawca może postanowić, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku (zapis windykacyjny). Zapis windykacyjny został skonstruowany jako instytucja alternatywna w stosunku do dziedziczenia. Ustanowienie w testamencie spadkobierców nie pozwala spadkodawcy na przesądzenie o tym, jakie konkretnie przedmioty przypadną poszczególnym spadkobiercom, może on jedynie określić wielkość korzyści przypadających spadkobiercom ze spadku (wielkość udziału w całym spadku). Zapis windykacyjny natomiast pozwala testatorowi na uczynienie ściśle określonych przysporzeń na rzecz wskazanych osób, a więc następstwo prawne po osobie zmarłej zostaje ukształtowane zgodnie z wolą testatora. Zapisobierca windykacyjny otrzyma zawsze i wyłącznie przedmiot wskazany w testamencie. Tym samym instytucja zapisu windykacyjnego daje osobie fizycznej możliwość decydowania, po jej śmierci, o losach poszczególnych przedmiotów spadkowych (M. Pazdan (w:) K. Pietrzykowski,Komentarz, t. II, s. 1153). Należy również zaznaczyć, że wymogi ważnego ustanowienia zapisu windykacyjnego są dwojakie. Pierwszym z nichjest umieszczenie go w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego, drugim – uczynienie przedmiotem zapisu windykacyjnego przedmiotu wskazanego wart. 9811§ 2 k.c.W tym miejscu należy wskazać uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2012 roku w sprawie o sygn. akt III CZP 46/12, OSNC 2013/3/29, Biul. SN 2012/7/9, LEX 1211870, w której jednoznacznie stwierdzono, iż zapisem windykacyjnym mogą być objęte przedmioty majątkowe wymienione wart. 9811§ 2 k.c.należące do majątku wspólnego małżonków pozostających w ustroju wspólności ustawowej.
Dokonując zatem oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd zważył, że spadkodawca pozostawił testament notarialny, jednak obejmuje on wyłącznie zapis windykacyjny. Treść aktu notarialnego Rep.Anr(...)z dnia 05.10.2010 r. nie nasuwa wątpliwości co do rzeczywistej woli spadkodawcy dokonania zapisu na rzecz wymienionych w nim uczestniczek postępowania. Z aktu notarialnego jednoznacznie wynika, że jego wolą było uczynienie zapisu windykacyjnego zgodnie zart. 9811k.c., nie zaś powołanie spadkobierców testamentowych, o czym świadczą zawarte w nim (§ 1) sformułowana „zapisuje swojej córce”, „nie chciała lub nie mogła być zapisobiercą”. W związku z powyższym, do dziedziczenia poJ. M.dochodząspadkobiercy ustawowi.
Zgodnie zatem z treściąart. 931 k.c.w pierwszej kolejności do spadku powołane są z ustawy dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta części (§ 1).
Natomiast z treściart. 1015 k.c.wynika, że oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania, w przypadku zaś braku oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie uważa się, że doszło do przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
W dacie śmierciJ. M.jego żonaH. M.już nie żyła, a zatem spadkobiercami ustawowymi pozostawały córki:E. S.iD. G.. Wobec faktu, że żadna z nich nie złożyła oświadczenia o odrzuceniu spadku, bądź o przyjęciu spadku wprost, zgodnie z dyspozycjąart. 931 § 1 k.c.dziedziczyły one spadek po zmarłymJ. M.po ½ części każda z nich z dobrodziejstwem inwentarza, o czym orzeczono w punkcie I postanowienia. Sąd w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku nie wskazuje kto jest zapisobiercą, w jakiej części i jakich przedmiotów, albowiem postępowanie spadkowe temu nie służy. Wyłącznym celem tego postępowania jest ustalenie osób powołanych do spadku i ustalenie podstawy ich powołania do dziedziczenia ( testament czy ustawa). Skoro dziedzice testamentowi nie zostali wskazani, to sąd stwierdza nabycie spadku na podstawie ustawy. Nie bada przy tym w niniejszym postępowaniu czy po wykonaniu zapisów w majątku spadkowym pozostały jeszcze jakiekolwiek przedmioty wchodzące w skład spadku.
W punkcie drugim postanowienia orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., stwierdzając, że zainteresowani we własnym zakresie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, konsekwencją czego było oddalenie wnioskuE. S.o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu związanych z wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika zawarte w pkt. trzecim postanowienia.
SSRR.– Natalia Wójtowicz