Sąd Okręgowy w Częstochowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 75/17
Data wyroku: 2017-07-11 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Urszula Adamik

Sygn. akt II K 75/17

POSTANOWIENIE
Dnia 11 lipca 2017 roku
Sąd Okręgowy w Częstochowie - II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący:SSO Urszula Adamik
Protokolant: Katarzyna Kilan
w sprawieA. W.
postanowił:
1) na mocyart. 17 § 1 pkt 9 kpkumorzyć wobecA. W.postępowanie w przedmiocie zarzutów popełnienia przestępstw opisanych w pkt 3 i 5 subsydiarnego aktu oskarżenia;
2) na mocyart. 17 § 1 pkt 2 kpkumorzyć wobecA. W.postępowanie w przedmiocie zarzutów popełnienia przestępstw opisanych w pkt 1,2 i 4 subsydiarnego aktu oskarżenia;
3) wydatkami postępowania obciążyć oskarżyciela subsydiarnego(...)wK.;
4) zasądzić od oskarżyciela subsydiarnego(...)wK.na rzeczA. W.kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów.

UZASADNIENIE
W dniu 30.09.2015r. prezes zarządu(...)wK.przesłał do Prokuratury Rejonowej w Zawierciu „zawiadomienie o prawdopodobnym popełnieniu przestępstwa” przezA. W., prezesa zarządu firmy Produkcja(...)S.A. z siedzibą w miejscowościF.. Z pisma wynikało, żefirma (...)pobrała od(...)towar, za który nie zapłaciła.
W dniu 10.11.2015r. prokurator Prokuratury Rejonowej w Zawierciu wszczął śledztwo „w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa przez prezesa zarządufirmy Produkcja (...)wyrządzenia znacznej szkody majątkowej w 2014r., poprzez doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 900.554,41 zł na szkodę(...)wK., tj. o przestępstwo zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 296  § 2 kkw zw. zart. 11  § 2 kk.
Po przesłuchaniuA. W., prokurator wydał w dniu 30.12.2015r. postanowienie o umorzeniu śledztwa wobec braku znamion przestępstwa. W uzasadnieniu postanowienia prokurator zwrócił uwagę, żefirma (...)od 12 lat współpracuje z(...)i dotychczas należycie wywiązywała się ze swoich zobowiązań, a zatem uchybienia w płatności ostatnio zawartych umów nie przesądzają o zamiarze wyłudzenia mienia tym bardziej, że były prowadzone negocjacje w sprawie zaległych rozliczeń finansowych.
Zażalenie wniesione przez prezesa zarządu(...)skutkowało uchyleniem postanowienia o umorzeniu śledztwa. W ocenie Sądu Okręgowego w Częstochowie, który podjął decyzję w tym przedmiocie, konieczne było przeprowadzenie dodatkowych czynności dowodowych w celu wyjaśnienia przyczyn nienależytego rozliczenia umów, którefirma (...)zawarła z(...).
Wykonując otrzymane wytyczne, prokurator przeprowadził dowód z zeznańL. P.– obecnego prezesafirmy (...)(poprzednio(...)),S. F.– prezesa zarządu(...),M. H.– byłego prezesa zarządu spółkiI.,J. W.– radcy prawnego świadczącego usługi pomocy prawnej dlaGrupy (...),J. S. (1)– księgowej wfirmie (...),M. P., która w lipcu 2015r. zakupiła akcjefirmy (...). Nadto prokurator zgromadził dokumenty dotyczącefirmy (...).
Na szczególną uwagę zasługiwały zeznaniaS. F., z których wynikało, że(...)współpracowało zfirmą (...)od 2002r. i do 2014r. nie było sytuacji, która podważyłaby zaufanie(...)do tego partnera. Z rozeznania świadka nasuwało się spostrzeżenie, że w 2013r.firma (...)zaczęła mieć coraz większe problemy z terminową płatnością zobowiązań. W wyniku negocjacji, strony podpisały w dniu 22.04.2014r. porozumienie, które ustalało warunki uregulowania zaległych należności przezfirmę (...)– dłużnik spłacił zaległości w kwocie około 1.000.000 zł, jednak winien jeszcze spłacić ponad 900.000 zł z czego kwota 674.205,49 zł była naliczona tytułem odsetek. Prezes zarządufirmy (...)zabiegał o umorzenie odsetek, jednak(...)odmówiło jego prośbie. Z depozycji świadka wynika, żeA. W.informował(...)o zmianach dokonywanych wfirmie (...), m.in. dotyczących zmiany właściciela i prezesa zarządu. W dniu 21.09.2015r.(...)złożyło pozew przeciwkofirmie (...)(poprzednio(...)) o zapłatę zaległych należności w kwocie 226.348,92 zł i odsetek w kwocie 674.205,49 zł – uzyskany tytuł wykonawczy na kwotę 674.205,49 zł został złożony do komornika, który dokonał zajęcia rachunku bankowego dłużnika, jednak z powodu braku wpłat, należność nie została wyegzekwowana. Niezależnie od doniesienia złożonego w Prokuraturze Rejonowej w Zawierciu,S. F.złożył także w dniu 11.04.2016r. zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa do Prokuratury Okręgowej w Katowicach.
ZeznaniaD. W.wskazują, że faktycznie w 2013r. nastąpiło pogorszenie kondycji finansowejfirmy (...), co było wynikiem trudności w ściągnięciu należności od dłużników, m.in.firm (...)i(...)S.A., które zalegały z płatnością kwoty łącznie ponad 1.500.000 zł. Wersja podana przezD. W.została potwierdzona przezJ. S. (1), która z racji wykonywanej pracy księgowejfirmy (...)posiadała wiedzę o kondycji firmy, jej długach i wierzytelnościach – wedługJ. S.spółka (...)nie była w stanie wyegzekwować od swoich dłużników zaległych należności w kwocie ponad 5 mln zł, co m.in. przyczyniło się do zaprzestania produkcji w sierpniu 2014r.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego, prokurator wydał w dniu 30.09.2016r. postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie „doprowadzenia w okresie od sierpnia 2014r. do 23.09.2015r. wF.,(...)wK.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w wysokości 900.554,41 zł przezA. W., ówczesnego prezesa zarządufirmy Produkcja (...) S.A., poprzez wprowadzenie w błąd co do zamiaru wywiązania się z zawartego porozumienia w sprawie spłaty w ustalonych terminach zobowiązania z tytułu zakupu materiałów niezbędnych do produkcji materiałów betonowych i zamiaru spłaty podobnych zobowiązań zaciągniętych po zawarciu tego porozumienia, czym poprzez niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, sprowadził bezpośrednie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej we wskazanej wysokości na szkodę(...), tj. o czyn zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 296 § 2 kkw zw. zart. 11 § 2 kk. Prokurator uznał, że okoliczności stanu faktycznego nie wskazują na zaistnienie przestępstwa.
W dniu 9.11.2016r. pełnomocnik(...)wK.złożył subsydiarny akt oskarżenia przeciwkoA. W., stawiając mu zarzuty popełnienia 5 przestępstw, w tym zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 kk, zart. 586 ksh, zart. 300 §1 kki zart. 296 § 1 kk.
Sąd zważył, co następuje:
Oskarżyciel wnoszący subsydiarny akt oskarżenia poprzezart. 55 § 1 kpkmusi ograniczyć zakres swego zaskarżenia do takich elementów, jakie wynikają z treści postanowienia o umorzeniu postępowania przygotowawczego, przy czym zakres prowadzenia tego postępowania jest zdeterminowany treścią złożonego zawiadomienia o przestępstwie (por. post. Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 24.04.2013r. II AKz 200/13, Prok. i Prawo – wkł.(...)). Wymaga także zwrócenia uwagi, że oskarżyciel subsydiarny może wnieść subsydiarny akt oskarżenia, o którym mowa wart. 55 kpk, jedynie o czyn, w którym był on pokrzywdzonym w rozumieniu przepisuart. 49 § 1 kpk, a nie takie, co do których dobro chronione prawem ma wymiar ogólnospołeczny i nie dotyka indywidualnie oraz bezpośrednio dóbr konkretnej osoby, co sprawia, że w takim zakresie nie jest on podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi, co musi skutkować umorzeniem postępowania wobec wystąpienia negatywnej okoliczności w rozumieniuart. 17 § 1 pkt 9 kpk(por. post. Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 17.03. 2010r., II AKz 107/10, Prok i Prawo – wkł. 2010/10/17).
W realiach niniejszej sprawy, brak jest uzasadnionych przesłanek do przyznania(...)statusu pokrzywdzonego w odniesieniu do zarzutów opisanych w pkt 3 i 5 subsydiarnego aktu oskarżenia, albowiem przedmiotem ochrony przepisówart. 586 kshiart. 296 § 1 kknie jest dobro należące do tej firmy.
Zawiadomienie „o prawdopodobnym popełnieniu przestępstwa” złożone do Prokuratury w dniu 30.09.2015r. eksponowało przede wszystkim wątek dotyczący nieuregulowania części należności za towar dostarczonyspółce (...)przez(...)Z załączonych dokumentów wynikało, że skarga dotyczyła transakcji przeprowadzonych w okresie od października 2013r. do kwietnia 2014r. Wbrew twierdzeniom pokrzywdzonego,firma (...), reprezentowana w tamtym czasie przezA. W., przez okres około 12 lat współpracy, starała się regulować ciążące na niej zobowiązania, a sytuacja zaistniała na przełomie 2013/2014r. była wynikiem pogorszenia jej kondycji finansowej z powodu m.in. zalegania z płatnością kontrahentów (m.in. zeznaniaA. W.). Mimo trudności wynikłych z obiektywnych zdarzeń,A. W.poczuwał się do obowiązku rozliczenia należności na rzecz(...)i przystąpił do negocjacji, zakończonych podpisaniem w dniu 22.04.2014r. porozumienia ustalającego warunki obsługi zadłużenia. Przez kilka miesięcy dłużnik realizował postanowienia zawartej ugody, jednak pełna spłata zobowiązania wraz z odsetkami okazała się obciążeniem wykraczającym poza jego możliwości. Z depozycji świadkaS. F.wynika, żefirma (...)nie rozliczyła kwoty 226.348,92 zł z tytułu zapłaty za towar i kwotę 674.205,49 zł z tytułu odsetek, przy czym wierzyciel wystąpił do Sądów z powództwami i uzyskał tytuły wykonawcze. ZarównoA. W., jak iS. F.przyznali, że sytuacjafirmy (...)była znana na rynku, a zatem zarząd(...)miał możliwość oceny aktualnej sytuacji i ewentualnego zaniechania współpracy.
Przestępstwo oszustwa zart. 286 § 1 kk, ze względu na znamię celu, przynależy do kategorii przestępstw kierunkowych. Można je popełnić wyłącznie w zamiarze bezpośrednim zabarwionym motywem osiągnięcia korzyści majątkowej. Świadomość i wola sprawcy musi obejmować wszystkie elementy przedmiotowe czynu zabronionego, tj. wprowadzenie w błąd, wyzyskanie błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania oraz doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia przez pokrzywdzonego własnym lub cudzym mieniem. Nie stanowi przestępstwa oszustwa zachowanie w którym brak świadomości i woli sprawcy wprowadzenia pokrzywdzonego w błąd, wyzyskanie błędu lub niezdolności do należytego pojmowania podjętego działania. Sam fakt zadłużenia się przez sprawcę u innego podmiotu nie przesądza o uznaniu jego zaniedbania za czyn karalny, w szczególności określony wart. 286 kk.
Jak wynika z zawiadomienia „o prawdopodobnym popełnieniu przestępstwa” i zeznańS. F., kierownictwo(...)miało rozeznanie odnośnie kondycjifirmy (...)oraz zmian dokonywanych w jej majątku i obrotu akcjami. Gdyspółka (...)zaczęła zalegać z obsługą zobowiązań, zarząd(...)przystąpił do negocjacji warunków spłaty należności, a przy tym obciążył dłużnika wysokimi odsetkami, a ponieważ nie udało mu się wyegzekwować całej kwoty, ostatecznie zdecydował o wystąpieniu z powództwami cywilnymi. Dopiero we wrześniu 2015r. zarząd(...)wystąpił do prokuratora z inicjatywą wszczęcia śledztwa, dopatrując się w zachowaniuA. W.znamion czynu zabronionego.
Na podstawie okoliczności stanu faktycznego należało uznać brak podstaw do oceny zachowaniaA. W.w kategoriach czynu karalnego, w szczególności odnośnie zarzutów z pkt 1,2,4 aktu oskarżenia.
W związku z poczynionymi przez Sąd ustaleniami, postępowanie w sprawie należało umorzyć.