Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 154/17
Data wyroku: 2017-06-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Teresa Kołeczko-Wacławik
Słowa kluczowe: Umowa przewozu, Przedawnienie
Podstawa prawna: art. 774 kc, 778 kc

Sygn. akt III Ca 154/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 czerwca 2017 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Teresa Kołeczko - Wacławik
Protokolant    Aldona Kocięcka
po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2017 r. w Gliwicach na rozprawie
sprawy z powództwaM. S.(S.)
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwW.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach
z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt I C 952/16

1
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2 w ten sposób, że nie obciąża powoda kosztami procesu;

2
oddala apelację w pozostałej części;

3
nie obciąża powoda kosztami postępowania odwoławczego.

SSO Teresa Kołeczko - Wacławik
Sygn. akt III Ca 154/17

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy oddalił powództwoM. S.przeciwko pozwanej(...) Spółce AkcyjnejwW.o zapłatę 400 euro wraz z odsetkami ustawowymi i zasądził od powoda na rzecz pozwanej 1217 zł kosztów procesu.
Sąd Rejonowy ustalił, że powód odbył w dniu 5 sierpnia lot samolotem na trasieF.–K., opóźnienie lotu wynosiło trzy i pół godziny.
Sąd Rejonowy analizując treść rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 roku ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz. U. UE. L 2004.46.1) oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości, stwierdził, że nie regulują one kwestii związanych z przedawnieniem roszczeń pasażerów i termin na wytoczenie powództwa o odszkodowanie należy przyjmować zgodnie z przepisami każdego państwa członkowskiego. W związku z podniesionym przez pozwaną zarzutem przedawnienia Sąd Rejonowy uznał ten zarzut za uzasadniony w oparciu oart. 778 k.c.uznając iż strony łączyła umowa przewozu i w sprawie ma zastosowanie roczny termin przedawnienia.
W apelacji powód zaskarżając wyrok w całości wnosił o jego zmianę poprzez uwzględnienie powództwa, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Wskazywał przy tym na naruszenie prawa procesowego, a toart. 233§1 kpcpoprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i pominięcie dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak okoliczności zawarcia umowy przez powoda i treści tejże umowy, podczas gdy ustalenia te doprowadziłyby do uznania, iż zawarta umowa nie jest umową przewozu, a umową o świadczenie usług; nieuwzględnienie zasad logiki formalnej, co doprowadziło do wyciągnięcia przez Sąd logicznie niepoprawnego i niezgodnego z doświadczeniem życiowym wniosku o zbliżonym do siebie wymiarze rocznego i dwuletniego terminu przedawnienia; pominięcie zasad wykładni orzeczeń ETS stanowiących o konieczności wykładni przy zastosowaniu reguł celowościowo-funkcjonalnych oraz zasady efektywności prawa wspólnotowego, a w sprawie zastosowanie ma 2-letni termin przedawnienia zgodnie zKonwencją o ujednoliceniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczegosporządzonej wM.w dniu 28 maja 1999r. Nadto naruszenieart. 328§2 kpcpoprzez niewskazanie przyczyn i podstaw prawnych niezastosowania w niniejszej sprawie uregulowańKonwencji o ujednoliceniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczegosporządzonej wM.w dniu 28 maja 1999r., co uzasadniałoby przyjęcie 2-letniego terminu przedawnienia oraz nieodniesienie się do rodzaju umowy, którą zawarł powód, niewskazanie podstaw faktycznych rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienia podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa w zakresie w jakim Sąd I instancji nie odniósł się merytorycznie do treści podnoszonych przez powoda zarzutów i błędne przyjęcie rocznego okresu przedawnienia. Zarzucił naruszenieart. 98 kpcorazart. 102 kpcpoprzez obciążenie powoda kosztami procesu, podczas gdy ma on status konsumenta, co bezpośrednio wynika z treści umowy.
Nadto naruszenie prawa materialnego, a toart. 774, 775, 776, 777 oraz 778 kcpoprzez ich błędne zastosowanie, mimo braku podstaw do przyjęcia, że strony łączyła umowa przewozu, bowiem z okoliczności sprawy wynika, że zawarta umowa była umową nienazwaną;art. 750 kcw zw. zart. 118 kcoraz 4421§1 kcpoprzez ich niezastosowanie i nieprzyjęcie 3-letniego terminu przedawnienia;art. 208 pkt 1 i 2 ustawy Prawo lotniczew zw. zart. 87 pkt 1 Konstytucji RPoraz art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu UE poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do wniosku, iż nie znajdują w sprawie zastosowania przepisyKonwencji o ujednoliceniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczegosporządzonej wM.w dniu 28 maja 1999r., lecz orzeczenia ETS. Nadto art. 2 pkt b, art. 3 ust. 5 oraz art. 7 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż nie stanowi on samodzielnej podstawy do dochodzenia roszczenia oraz przyjęcie, iż roszczenie to jest związane z umową przewozu.
W konkluzji wniósł o skierowanie pytania prawnego do Sądu Najwyższego w zakresie terminu przedawnienia roszczenia z umowy zawierającej elementy umowy przewozu.
Pozwana wniosła o oddalenie apelacji w całości i zasądzenie kosztów postępowania za drugą instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja tylko w części zasługiwała na uwzględnienie.
Przede wszystkim podnieść trzeba, że Sąd Rejonowy rozpoznając sprawę trafnie wskazał, że w okolicznościach sprawy, a to zaistnienia zdarzenia w postaci opóźnienia lotu i łączącej strony umowy przewozu, a nie umowy o świadczenie usług, roszczenie powoda podlegało oddaleniu, albowiem został skutecznie podniesiony zarzut przedawnienia. Przy tym jako chybiony należy uznać zarzut niewłaściwej oceny wskazanych przez skarżącą dowodów. Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własny ustalony przez Sąd Rejonowy stan faktyczny, zaś zarzut naruszeniaart. 233 k.p.c.podniesiony w apelacji jest w istocie nakierowany na zwalczanie oceny prawnej okoliczności faktycznych sprawy.
Nie można podzielić zawartego w apelacji zarzutu o niewłaściwej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przez sąd I instancji przepisów dotyczących przedawnienia.
Powołać należy za Sądem Rejonowym, który wbrew zarzutom apelacji wyczerpująco uzasadnił przyjętą wykładnię przepisów o przedawnieniu, co czyni chybionym zarzut naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c., że Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 roku ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz. U. UE. L 2004.46.1) nie reguluje kwestii związanych z przedawnieniem roszczeń pasażerów w zakresie dochodzenia odszkodowań z tytułu overbookingu, odwołania lub opóźnienia lotu. Zgodnie zaś z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z dnia 22 listopada 2012 roku wydanym w sprawie C-139/11, Rozporządzenie nr 261/2004 ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, należy interpretować w ten sposób, że termin na wytoczenie powództwa o odszkodowanie, o którym mowa w art. 5 i 7 tego Rozporządzenia, jest ustalany zgodnie z przepisami każdego państwa członkowskiego w dziedzinie przedawnienia roszczeń. Z treści wydanego wyroku wynika jednoznacznie, iż kwestie przedawnienia nie mogą być rozstrzygane w oparciu o art. 29 Konwencji o ujednostajnieniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, podpisanej wW.dnia 12 października 1929 roku i art. 35 sporządzonej wM.w dniu 28 maja 1999 roku Konwencji o ujednoliceniu niektórych zasad dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, które ustanawiają dwuletni okres przedawnienia na wytoczenie powództwa o ustalenie odpowiedzialności z tytułu praw przyznanych na mocy tych konwencji, albowiem przewidziany w art. 5 i 7 powołanego Rozporządzenia środek w postaci odszkodowania znajduje się poza zakresem zastosowania tych konwencji. Zastosowanie terminu przedawnienia określonego w powołanej Konwencji Montrealskiej wyłączył jednak sam Trybunał Sprawiedliwości, wydając orzeczenie w sprawie C-139/11.
Zgodnie zart. 205 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 roku – Prawo lotnicze( Dz.U. z 2016 roku, poz. 605), do umowy przewozu lotniczego, w tym czarteru lotniczego oraz do innych stosunków cywilnoprawnych związanych z przewozem lotniczym, nieuregulowanych przepisami niniejszej ustawy i umowami międzynarodowymi, stosuje się przepisy prawa cywilnego.Prawo lotniczenie reguluje kwestii związanych z przedawnieniem roszczeń, zaś zgodnie z przywołanym wyżej wyrokiem z dnia 22 listopada 2012 roku w sprawie nie można zastosować terminów przedawnienia określonych w powołanych konwencjach, a zatem w sprawie winny zostać zastosowane przepisykodeksu cywilnego.
Rozporządzenie nr 261/2004 ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów reguluje w istocie szczególne obowiązki przewoźnika lotniczego będące konsekwencją wcześniejszego zawarcia z tym przewoźnikiem umowy przewozu, przy czym do zawarcia takiej umowy przewozu dochodzi zarówno wtedy, gdy umowę zawiera z przewoźnikiem bezpośrednio pasażer, jak i wtedy gdy taka umowa przewozu jest elementem umowy o usługę turystyczną i jest zawierana w imieniu pasażera przez organizatora imprezy turystycznej. Umowa przewozu została uregulowana wart. 774i następnekodeksu cywilnego. Zgodnie z treściąart. 775 k.c.przepisy tytułu niniejszego stosuje się do przewozu w zakresie poszczególnych rodzajów transportu tylko o tyle, o ile przewóz ten nie jest uregulowany odrębnymi przepisami. Zgodnie zart. 778 k.c., roszczenia z umowy przewozu osób przedawniają się z upływem roku od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany - od dnia, kiedy miał być wykonany.
Podnieść należy, że na obecnym etapie postępowania brak było podstaw do skierowania pytania prawnego do Sądu Najwyższego z uwagi na podjętą już w tej materii uchwałę w dniu 17 marca 2017r. w sprawie o sygn. akt sygn. III CZP 111/16. W jej uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że roszczenie o odszkodowanie przewidziane w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91, przedawnia się w terminie rocznym na podstawieart. 778 k.c.Wnioski powyższej uchwały, zbieżne ze stanowiskiem Sądu Rejonowego, sąd odwoławczy podziela.
Z prawidłowo ustalonych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że przewóz miał nastąpić w dniu 5 sierpnia 2014 roku, zaś pozew został wniesiony w dniu 15 lutego 2016 roku. Tak więc w dniu wniesienia pozwu roszczenie powoda było przedawnione, a wobec skutecznie podniesionego przez powoda zarzutu przedawnienia podlegało oddaleniu.
Na uwzględnienie zasługiwał natomiast wniosek powoda o rozstrzygnięcie o kosztach procesu na zasadzie słuszności. Z tego względu Sąd Okręgowy na zasadzieart. 102 k.p.c.nie obciążył go obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanej. W ocenie sądu odwoławczego w sprawie nastąpił wyjątkowy przypadek pozwalający na zastosowanie powyższej normy. Mając na uwadze charakter sprawy, status powoda jako konsumenta oraz występujące rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych rozstrzygających o podobnych roszczeniach w zależności od przyjętej wykładni przepisów w kwestii przedawnienia, a także uwzględniając, że uchwała Sądu Najwyższego wyjaśniająca wątpliwości w tym zakresie wydana została już po wniesieniu apelacji przez powoda, brak było podstaw do zastosowania ogólnej zasady zart. 98 k.p.c.przy rozstrzyganiu o kosztach procesu.
Z tych też względów  Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 505 
10
         §1 k.p.c., a w pozostałej części jako bezzasadną oddalił na mocyart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania odwoławczego orzekł na tej samej zasadzie, albowiem również w postępowaniu odwoławczym aktualne pozostały podstawy zastosowania regulacji zart. 102 k.p.c.

SSO Teresa Kołeczko-Wacławik