Sąd Rejonowy w Rybniku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V P 178/16
Data wyroku: 2016-12-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wiesław Jakubiec
Słowa kluczowe: Powództwo o ustalenie
Podstawa prawna: Art. 189 kodeksu postępowania cywilnego
Teza: nietezowane

Sygn. akt VP 178/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 grudnia 2016 r.
Sąd Rejonowy / Okręgowy wR.V Wydział
Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący:   SSR Wiesław Jakubiec
Sędziowie
Ławnicy:    -/-
Protokolant:  st. sekr. sądowy Aldona Fojcik
po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2016 r. w Rybniku
na rozprawie
sprawy z powództwaE. W.
przeciwko(...) S.A.Oddziałowi Zakładu (...)wW.
o ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze

1
oddala powództwo;

2
odstępuje od obciążania powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej.

sygn. akt V P 178/16

UZASADNIENIE
PowódE. W.wniósł przeciwko pozwanej- (...) SAZakładowi (...)wW., o ustalenie, że praca wykonywana przez niego wKWK (...)w okresie od 1.06.1981 r. do 8.05.2000 r. była pracą wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy określoną w dziale IV wykazu Bpozycja 8 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W uzasadnieniu powód wskazał, że był pracownikiemKWK (...)(poprzednika prawnego pozwanego) zatrudnionym na stanowisku konserwator(...). Dodał, że była to praca w warunkach szczególnych, wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Wyjaśnił, że interes prawny powoda w żądaniu ustalenia prawa polega na tym, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawia uznania tej pracy za pracę w warunkach szczególnych wskazując, że nie była ona wykonywana przez niego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy bowiem z wystawionego przez pracodawcę świadectwa wynika, że do jego obowiązków należały również inne czynności nie wykonywane w warunkach szczególnych („spawacz, ślusarz na powierzchni”), co uniemożliwia mu otrzymanie prawa do emerytury po osiągnięciu wymaganego wieku.
W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa podnosząc, że powodowi wystawiono świadectwo o pracy w warunkach szczególnych i pozwany nie może wystawić innego niż to które odzwierciedla rzeczywisty stan świadczonej i zapisanej w dokumentacji pracy. Dodał, że powód nie ma interesu prawnego w dochodzeniu przed sądem pracy ustalenia zatrudnienia w szczególnych warunkach.
Sąd ustalił:
W dniu 8.05.2000 r.(...) Spółka (...)wC.wydałaE. W.„Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach”, w którym wskazano, że „w okresie od 1.06.1981 r. do 8.05.2000 r. pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla w zakładzie górniczym na stanowisku konserwator maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla /ślusarz, spawacz/ wymienionym w : Dziale IV. Prace różne, poz. 9 i Dziale I. Górnictwo, poz. 5 nr 2- przeróbka mechaniczna węgla.”
Dowód: akta sprawy o sygn. V P 34/15 (akta osobowe); przesłuchanie powoda
E. W.w 2013 w roku złożył do organu rentowego wniosek o ustalenie prawa do emerytury z zaliczeniem okresu pracy od 1.06.1981 r. do 8.05.2000 r. jako pracyw szczególnych warunkach ale decyzją z 17.09.2013 r. ZUS odmówił powodowi prawa do wcześniejszej emerytury. Odwołanie złożone od tej decyzji Sąd Okręgowy w Gliwicach OZ wR.wyrokiem z dnia 15.01.2014 r. oddalił (IX U 1901/13).
Dowód: akta sprawy o sygn. V P 34/15 (wyrok); przesłuchanie powoda
E. W.w dniu 9.01.2015 r. złożył do Sądu Rejonowego w Rybniku przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń SpołecznychO.. wR.pozew o ustalenie, że praca wykonywana przez niego wKWK (...)w okresie od 1.06.1981 r. do 8.05.2000 r. była pracą wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy określoną w dziale IV wykazu B pozycja 8 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.. Wyrokiem z dnia 21.08.2015 r. tut. Sąd oddalił powództwo wskazując, że pozwany nie ma legitymacji biernej, a nawet jeśli powództwo skierowane byłoby przeciwko pracodawcy to podlegałoby również oddaleniu z uwagi na brak interesu prawnego powoda.
Dowód: akta sprawy o sygn. V P 34/15 (pozew, wyrok); przesłuchanie powoda
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane akta i dokumenty oraz przesłuchanie powoda. Sąd oddalił wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków albowiem z uwagi na stwierdzony brak interesu prawnego dalsze prowadzenie postępowania dowodowego było bezprzedmiotowe.
Sąd zważył:
Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.
Powód wystąpił przeciwko pozwanemu o ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Zgodnie zart. 189 k.p.c.powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Możliwość dochodzenia przez powoda świadczeń z określonego stosunku prawnego wyklucza istnienie interesu prawnego w ustaleniu tego stosunku. Interes prawny w rozumieniuart. 189 k.p.c.istnieje wówczas, gdy ma miejsce niepewność co do prawa lub stosunku prawnego. Interes prawny musi istnieć i być interesem konkretnym, a nie mogącym pojawić się dopiero w przyszłości, mogącym wystąpić hipotetycznie w przyszłości. Na podstawieart. 189 k.p.c.można dochodzić jedynie ustalenia istnienia prawa lub stosunku prawnego. Nie można natomiast żądać ustalenia stanu faktycznego lub faktu (wyrok SN z 5.10.1982 r., III CRN 244/82, LEX nr 8469). W niniejszej sprawie przedmiotem powództwa nie jest wprawdzie bezpośrednie ustalenie stosunku prawnego lub prawa, ale faktu prawotwórczego, od którego uzależnione jest powstanie prawa, co w istocie zmierza do ustalenia prawa i może być przedmiotem powództwa ustalającego (por. orzeczenie SN z 11.09.1953 r., I C 581/53, OSN 1954 z. III poz. 65). Powództwo o ustalenie nie może zmierzać do uzyskania dowodów, które miałyby być wykorzystane w innym postępowaniu (orzeczenie Sądu Najwyższego z 23 lutego 1999 r., I PKN 597/98).
Powód nie ukrywał, że ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach potrzebne mu jest do uzyskania świadczenia emerytalnego. Pamiętać należy, iż powodowi pracodawca wystawił „Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach” w dochodzonym pozwem okresie. Powód w ustawowym terminie nie zakwestionował tego świadectwa (jego treści). Pracownik powinien być świadomy swych uprawnień (w tym także uprawnień emerytalnych) i wykazać się co najmniej przeciętną przezornością w staraniu o własne sprawy. Aktualnie powód – pomimo jednoznacznego stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu wyroku w sprawie VP 34/15- uparcie próbuje uzyskać przed sądem pracy dowód, który chce wykorzystać w innym postępowaniu. I co istotne w tym innym postępowaniu (tj. w postępowaniu przed organem rentowym) powód nie jest pozbawiony możliwości dowodzenia okoliczności wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy samodzielnie ustala okresy przebyte w ubezpieczeniu i inne przesłanki warunkujące nabycie prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, bowiem całokształt postępowania dotyczącego nabycia prawa do świadczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego należy do tego organu zgodnie zart. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U.2015.121 ze zm.). Decyzja odmawiająca ubezpieczonemu prawa do świadczenia emerytalnego (na przykład z powodu nieuwzględnienia okresów jego zatrudnienia jako pracy w szczególnych warunkach) podlega weryfikacji w postępowaniu odwoławczym przed sądem powszechnym (sądem ubezpieczeń społecznych).
Ugruntowane jest już stanowisko doktryny i judykatury (m.in. postanowienie SN z 19.01.2012 r., I PK 108/11, LEX nr 1215409 i wskazane tam orzecznictwo; uchwała SN z 8.02.1979 r., III PZP 17/78, OSNC 1979/7-8/143, uchwała SN z 17.06.1987 r., III PZP 19/87, OSNC 1988/10/132), że pracownik nie ma interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie stosunku pracy (jego treści), gdy wnosi takie powództwo w celu uzyskania orzeczenia, które ma służyć ustaleniu dowodów lub faktów w innym postępowaniu, w szczególności w sprawach zakresu ubezpieczeń społecznych (o emeryturę, rentę, świadczenie przedemerytalne, zasiłek dla bezrobotnych, świadczenia społeczne z tytułu choroby zawodowej). Powód - z ominięciem przepisów regulujących postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych – wyrokiem wydanym w sprawie o ustalenie chciałby uzyskać środek dowodowy potwierdzający fakt mający znaczenie dla potrzeb postępowania o ustalenie prawa do świadczeń emerytalno-rentowych, a taka sytuacja jest niedopuszczalna, tym bardziej, iż byłby to dowód na przyszłość (potrzebny aby uzyskać w przyszłości świadczenie emerytalne). Skoro kwalifikacja określonej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach dla celów emerytalno-rentowych może być dokonywana wyłącznie w postępowaniu przed organem rentowym w sprawie o przyznanie świadczenia z ubezpieczeń społecznych (ewentualnie w postępowaniu sądowym wywołanym wniesieniem odwołania od decyzji organu rentowego), to pracownik wytaczający w tej materii przed sądem pracy powództwo o ustalenie nie wykazuje w ogóle interesu prawnego w rozumieniuart. 189 k.p.c., niezależnie od tego przeciwko komu (pracodawcy, czy organowi rentowemu) skierował pozew (postanowienie SN z 19.01.2012 r., I PK 108/11, LEX nr 1215409).
Podkreślić należy, że dochodzenie przez powoda przed organem rentowym świadczeń emerytalnych przy uwzględnieniu jego pracy w szczególnych warunkach jest sprawą otwartą. Sprawa zakończona w 2014 r. wyrokiem Sądu Okręgowego wG.OZ wR.(sygn. akt IX U 1901/13) dotyczyła bowiem sytuacji gdy powód nie posiadając wymaganego ustawowego wieku do uzyskania emerytury próbował uzyskać dowód na to, że wykonywał pracę w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze. Aktualnie powód jest bliski osiągnięcia wieku emerytalnego i to właśnie w postępowaniu przed organem rentowym powód będzie uprawniony do tego aby wykazywać (jeśli organ zakwestionuje takie okoliczności), że jego praca była stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywana w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.. Okoliczności te będzie mógł wykazywać również dowodami z zeznań świadków
Mając powyższe na uwadze Sąd – wobec niespełnienia przesłanekart. 189 k.p.c.- w pkt 1 wyroku oddalił powództwo.
Uwzględniając okoliczności sprawy Sąd odstąpił, na podstawieart. 102 kpc, od obciążania powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej.