Sąd Okręgowy w Gliwicach
V Zamiejscowy Wydział Karny. Sekcja Odwoławcza
Sygnatura akt: V Ka 678/16
Data wyroku: 2017-05-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anita Ossak, Katarzyna Gozdawa-Grajewska, Olga Nocoń

Sygn. akt V .2 Ka 678/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia  29 maja 2017  r.

    Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku

Wydział V Karny Sekcja Odwoławcza
w składzie:
Przewodniczący:   SSO Anita Ossak
Sędziowie: SSO Katarzyna Gozdawa-Grajewska
SSO Olga Nocoń (spr.)
Protokolant:Monika Maj
w obecności Marcina Felsztyńskiego Prokuratora Prokuratury Okręgowej - Prokuratora Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim
po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2017 r.
sprawy skazanego:

T. K./K./

synaR.iE.

ur. (...)wW.

w sprawie o wyrok łączny

na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim
z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt VI K 341/16
I.utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;
II.zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokataŁ. K.kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych oraz 23% podatku VAT w kwocie 27,60 złotych (dwadzieścia siedem złotych sześćdziesiąt groszy), łącznie kwotę 147,60 złotych (sto czterdzieści siedem złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym;
III.zwalnia skazanego od ponoszenia kosztów za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa.
SSO Anita Ossak
SSO Katarzyna Gozdawa-Grajewska SSO Olga Nocoń (spr.)
Sygn. akt V.2 Ka 678/16

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim w sprawie VI K 341/16 wydał w dniu 16 września 2016 r. wyrok łączny wobecT. K., skazanego prawomocnymi wyrokami:

1
Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 10 grudnia 2003 r., sygn. akt II K 640/03, za czyn zart.13§1 k.k.w zw. zart.197§1 k.k.iart.157§2 k.k.w zw. zart.11§2 k.k.popełniony w dniu 21 lipca 2003 r. wR.na karę 2 lat pozbawienia wolności, zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności od 27 lipca 2003 r. do 10 grudnia 2003 r., karę wykonano w całości w okresach od 27 lipca 2003 r. do 17 września 2004 r. i od 27 września 2004 r. do 28 kwietnia 2005 r. i od 26 września 2007 r. do 5 stycznia 2008 r.;

2
Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 26 lipca 2005 r., sygn. akt III K 80/05, za przestępstwo zart.286§1 k.k.w zw. zart.12 k.k.popełnione w okresie od 1 lipca 2003 r. do 31 sierpnia 2004 r. wR.na karę 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres próby 4 lat; postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2007 r. Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim zarządził wykonanie warunkowo zawieszonej kary, skazany kare odbył w okresie od 11 marca 2008 r. do 5 listopada 2009 r. i w okresie od 6 listopada 2009 r. do 12 marca 2010 r.;

3
Sądu Rejonowego w Katowicach z dnia 18 lipca 2006 r., sygn. akt XIII K 201/06, za czyn zart.178a§1 k.k.popełniony w dniu 7 stycznia 2006 r. wK.na karę 40 stawek dziennych grzywny po 30 złotych każda, orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 1 roku;

4
Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II K 416/06, za czyny:

a
zart.288§1 k.k.w zw. zart.12 k.k.popełniony w okresie od 30 listopada 2005 r. do dnia 9 stycznia 2006 r. wR.na karę 1 roku pozbawienia wolności,

b
zart.13§2 k.k.w zw. zart.173§1 k.k.iart.288§1 k.k.w zw. zart.11§2 k.k.popełniony w nocy z 7/8 lutego 2006 r. wR.na karę 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności,

c
dwa czyny zart.164§1 k.k.popełnione odpowiednio w nocy z 8/9 lutego 2006 r. wR.i 15/16 lutego 2006 r. wR., na jedną karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności,

orzeczono karę łączną 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, skazany karę odbywał w okresach od dnia 1 marca 2006 r. do 4 października 2006 r., od 21 marca 2007 r. do 26 września 2007 r., od 5 stycznia 2008 r. do 11 marca 2008 r. i od 27 marca 2010 r. do 12 czerwca 2010 r.;

5
Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II K 846/11, za czyny:

a
zart.280§1 k.k.w zw. zart.64§1 k.k.popełniony w dniu 10 maja 2011 r. wR.,

b
zart.13§1 k.k.w zw. zart.280§1 k.k.w zw. zart.64§1 k.k.popełniony w dniu 4 lipca 2011 r. wR.,

na jedną karę w oparciu o przepisart.91§1 k.k.w wymiarze 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, skazany karę odbył w całości w okresach od dnia 4 lipca 2011 r. do 17 lipca 2013 r. oraz od 11 sierpnia 2013 r. do dnia 29 stycznia 2015 r.;

6
Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 29 września 2015 r., sygn. akt II K 443/15, za czyny:

a
zart.279§1 k.k.w zw. zart.64§2 k.k.popełniony w dniu 24 kwietnia 2015 r. wR.,

b
zart.279§1 k.k.w zw. zart.64§2 k.k.popełniony w dniu 24 kwietnia 2015 r. wR.,

c
zart.279§1 k.k.w zw. zart.64§2 k.k.popełniony w dniu 24 kwietnia 2015 r. wR.,

na jedną karę w oparciu o przepisart.91§1 k.k.w wymiarze 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, zaliczono okres faktycznego pozbawienia wolności w sprawie w dniu 27 kwietnia 2015 r., karę wprowadzono do wykonania w okresie od 30 listopada 2015 r. do dnia 26 lutego 2017 r.;

7
Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 12 lutego 2016 r., sygn. akt VI K 787/15, za czyny:

a
zart.157§1 k.k.w zw. zart.64§2 k.k.popełniony w dniu 25 października 2015 r. wR.na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności,

b
zart.190§1 k.k.w zw. zart.12 k.k.w zw. zart.64§1 k.k.popełniony w okresie od kwietnia 2015 r. do 25 października 2015 r. wR.na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,

c
zart.190§1 k.k.w zw. zart.12 k.k.w zw. zart.64§1 k.k.popełniony w okresie od sierpnia 2015 r. do października 2015 r. wR.na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,

d
zart.190§1 k.k.w zw. zart.12 k.k.w zw. zart.64§1 k.k.popełniony w okresie od maja 2015 r. do października 2015 r. wR.na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,

e
zart.278§1 k.k.w zw. zart.64§1 k.k.popełniony w dniu 21 września 2015 r. wR.na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,

f
zart.278§1 k.k.w zw. zart.64§1 k.k.popełniony w dniu 15 sierpnia 2015 r. wR.na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,

g
zart.190§1 k.k.w zw. zart.12 k.k.w zw. zart.64§1 k.k.popełniony w okresie od 1 czerwca 2015 r. do 24 sierpnia 2015 r. wR.na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,

orzeczono karę łączną 3 lat pozbawienia wolności, zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 25 października 2015 r. do 30 listopada 2015 r., karę wprowadzono do wykonania w okresie od 28 marca 2017 r. do dnia 20 lutego 2020 r.
Na mocyart.91§2 k.k.iart.85§1, 2 i 3 k.k.orazart.86§1 k.k.Sąd połączył skazanemuT. K.kary pozbawienia wolności orzeczone w wyrokach:

a
Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 29 września 2015 r., sygn. akt II K 443/15 - kara 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności,

b
Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 12 lutego 2016 r., sygn. akt VI K 787/15 - kara łączna 3 lat pozbawienia wolności,

i w miejsce tych kar orzekł wobec skazanego karę łączną 4 lat pozbawienia wolności (punkt 1 wyroku łącznego).
Na podstawieart.577 k.p.k.na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył okresy:

a
odbytej już kary ze sprawy II K 443/15 Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim w dniu 27 kwietnia 2015 r. oraz od dnia 30 listopada 2015 r. do dnia wyrokowania, tj. do dnia 16 września 2016 r.,

b
od dnia 25 października 2015 r. do 30 listopada 2015 r. w sprawie VI K 787/15 Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim.

Nadto Sąd orzekł, iż na podstawieart.576§1 k.p.k.w pozostałym zakresie wyroki wymienione w punkcie 1 podlegają odrębnemu wykonaniu.
Na zasadzieart.572 k.p.k.w zw. zart.85 k.k.stwierdził brak przesłanek i warunków do wydania wyroku łącznego i orzeczenia kary łącznej co do kar wymierzonych wyrokami szczegółowo opisanymi w punktach od I do V części wstepnej wyroku i w tym zakresie postępowanie umorzył.
Na mocyart. 29 ust.1 ustawy Prawo o adwokaturzezasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.Ł. K.kwotę 200 zł powiększoną o 23% podatku VAT, łącznie 246 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zaś na mocyart.624§1 k.p.k.zwolnił w całości skazanego od ponoszenia wydatków postępowania, obciążając nimi Skarb Państwa.
Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca skazanegoT. K., zaskarżając orzeczenie w całości. Skarżonemu wyrokowi zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, co mogło mieć wpływ na jego treść, poprzez chybione przyjęcie, iż w stosunku do osoby skazanego nie zachodzą przesłanki do przyjęcia zasady absorpcji, a co za tym idzie połączyć należało jedynie dwa wyroki jednostkowe.
W oparciu o tak sformułowany zarzut obrońca skazanego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie kary łącznej "w odniesieniu do wszystkich wyroków nadających się do połączenia" i wymierzenie kary łącznej z zastosowaniem zasady pełnej absorpcji. Nadto skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów nieopłaconej obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy skazanego nie zasługiwała na uwzględnienie.
Orzeczenie wobec skazanegoT. K.kary łącznej na zasadzie asperacji należy uznać za w pełni zasadne. Przy kształtowaniu kary łącznej Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił stopień powiązań przedmiotowo-podmiotowych między przestępstwami, osądzonymi
w wyrokach jednostkowych. Czyny skazanego, objęte wyrokami w sprawach II K 443/15 i VI K 787/15 Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim (w sumie 10 przestępstw) były wymierzone przeciwko różnym dobrom prawnym (mienie, wolność, życie i zdrowie) i zostały popełnione na szkodę różnych pokrzywdzonych. Nie można też mówić, by pozostawały one w bliskiej więzi czasowej. Jak zauważono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, popełnione występki w zasadzie łączyło tylko miejsce działania sprawcy. W tych okolicznościach całkowicie nieuzasadnione byłoby – oczekiwane przez skarżącego – orzeczenie kary łącznej przy zastosowaniu zasady pełnej absorpcji. Z pewnością zarówno zasada absorpcji, jak i zasada kumulacji są rozwiązaniami skrajnymi, które mogą być stosowane tylko w wyjątkowych wypadkach. Zastosowanie zasady absorpcji przy wymierzaniu kary łącznej wymaga ustalenia, że pomiędzy zbiegającymi się przestępstwami zachodzi ścisły związek przedmiotowy i podmiotowy, a przesłanka prognostyczna pozwala na stwierdzenie, że kara łączna w wysokości najwyższej z orzeczonych kar jednostkowych jest wystarczająca oceną zachowania się sprawcy. Należy pamiętać, że kara łączna jest swoistym podsumowaniem działalności przestępczej skazanego w okresie objętym skazaniami za poszczególne czyny, za które orzeczono kary podlegające łączeniu. Jej celem nie jest premiowanie osoby wielokrotnie łamiącej porządek prawny, lecz zapewnienie racjonalnego stosowania kar i środków karnych poprzez likwidację swoistej konkurencji, która wynika z kilkakrotnych skazań. Popełnienie więcej niż jednego przestępstwa jest tymczasem okolicznością, wskazującą na demoralizację skazanego, skoro wejście w konflikt z prawem nie miało jednorazowego, incydentalnego charakteru. Jak podkreśla się w orzecznictwie, „kara łączna (...) stanowić musi syntetyczną całościową ocenę zachowań sprawcy, będąc właściwą, celową z punktu widzenia prewencyjnego reakcją na popełnione czyny i jako taka nie może i nie powinna być postrzegana jako instytucja mająca działać na korzyść skazanego, ale jako instytucja gwarantująca racjonalną politykę karania w stosunku do sprawcy wielości (...) przestępstw, a taki stan rzeczy może w wyroku łącznym nawet pogorszyć sytuację skazanego” (wyrok SA w Katowicach z 29 września 2011 r., II AKa 372/11, Prok. i Pr.-wkł.(...); analogicznie: wyrok SA w Katowicach z 28 lutego 2014 r., II AKa 511/13, Lex nr 1487578). Przy wielości popełnionych przestępstw, wymierzanie kary łącznej w taki sposób, by najsurowsza z nich pochłaniała pozostałe (absorpcja), prowadziłoby do praktycznej bezkarności pozostałych zachowań zabronionych, za które wymierzono kary w niższym rozmiarze.
Zapewnienie, że skazany zrozumiał naganność swego postępowania i ma wolę przestrzegania porządku prawnego, nie może doprowadzić do oczekiwanego przez skarżącego skutku. O wymiarze kary łącznej decyduje związek przedmiotowo-podmiotowy między przypisanymi przestępstwami, zależny od tożsamości pokrzywdzonych, rodzaju naruszonych dóbr prawnych, sposobu działania i motywacji sprawcy czy bliskości czasowej poszczególnych czynów. Z kolei „zachowanie skazanego, w tym w trakcie odbywania kar pozbawienia wolności, może mieć dla wymiaru kary łącznej znaczenie subsydiarne, to jest ma pomóc w ustaleniu celowości kary łącznej” (wyrok SA w Krakowie z 19 grudnia 2012 r., II AKa 238/12, KZS 2013/2/48). Na marginesie - w kontekście uwagi apelującego, jakoby zaskarżony wyrok łączny niweczył cele resocjalizacji - należy nadmienić, iż czynów przypisanych wyrokami wymienionymi w punkcie 1 zaskarżonego wyrokuT. K.dopuścił się po tym, jak trzykrotnie został skazany na bezwzględne kary pozbawienia
wolności (wyroki w sprawach II K 640/03, II K 416/06, II K 846/11 Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim), co trudno poczytać za argument za potrzebą skrócenia czasu resocjalizacji. Z opinii o skazanym wynika, zresztą, że prognoza penitencjarna, jak i prognoza kryminologiczno-społeczna w stosunku doT. K.zostały określone jako negatywne. Ostatecznie, pomijając przedstawione już wyżej uwagi na temat czynników determinujących wymiar kary łącznej, pamiętać trzeba także, iż zarzut zawarty w apelacji obrońcy skazanego zmierza do obniżenia wysokości orzeczonej kary i w sposób zakamuflowany odwołuje się do jej rażącej niewspółmierności (art.438 pkt 4 k.p.k.). W rozstrzyganej sprawie kwestionowanej kary łącznej nie sposób, tymczasem, uznać za rażąco dolegliwą, naruszającą powszechne poczucie sprawiedliwości, a tylko w takim przypadku możliwe byłoby modyfikowanie wymiaru kary w toku kontroli instancyjnej.
Nie nasuwa również zastrzeżeń prawidłowość porównania sytuacji prawnej skazanego na gruncie poprzednio i obecnie obowiązujących przepisówrozdziału IX kodeksu karnego, w związku z ustaleniem, że wyroki jednostkowe w sprawach II K 443/15 i VI K 787/15 zapadły i uprawomocniły się po dacie wejścia w życie ustawy z 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Zarówno na gruncie poprzednio, jak i obecnie obowiązującego stanu prawnego brak było przesłanek do połączenia kar wymierzonychT. K.wyrokami jednostkowymi wymienionymi w pkt I-V części wstępnej wyroku łącznego, natomiast zastosowanie przepisuart.85 k.k.w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. powodowałoby konieczność wyodrębnienia w ramach przestępstw osądzonych w sprawach II K 443/15 i VI K 787/15 dwóch zbiegów realnych i orzeczenia dwóch kar łącznych. Zważywszy na dopuszczalne granice wymiaru kary łącznej, ustalane w oparciu oart.86§1 k.k., przy braku podstaw do sięgnięcia po skrajną zasadę łączenia kar, jaką jest zasada absorpcji, wymierzenie w tym układzie dwóch kar łącznych nie byłoby dla skazanego względniejsze aniżeli orzeczenie jednej kary łącznej, obejmującej karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności z wyroku w sprawie II K 443/15 oraz karę łączną 3 lat pozbawienia wolności z wyroku w sprawie VI K 787/15. W środku odwoławczym nie przedstawiono żadnych argumentów, które podważałaby zasadność stanowiska Sądumeriti.Skarżący ograniczył się do stwierdzenia, że zdaniem skazanego należało zastosować przepisy obowiązujące przed dniem 1 lipca 2015 r., nie określając, co miałoby za tym przemawiać, ani jakie jeszcze kary - poza wymienionymi w punkcie 1 zaskarżonego wyroku - miałyby spełniać warunki do ich połączenia.
Z urzędu Sąd odwoławczy dostrzegł, że po dacie wydania zaskarżonego wyroku skazany zakończył odbywanie kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim w sprawie II K 443/15, z powodu wykonania kary w całości (koniec kary: 26 lutego 2017 r.). Okoliczność ta nie mogła doprowadzić do podważenia orzeczenia Sądu I instancji, mimo iż jedna z kar objętych wyrokiem łącznym przestała być karą podlegającą wykonaniu w rozumieniuart.85§2 k.k.Wyeliminowanie kary wymierzonej w sprawie II K 443/15 z rozstrzygnięcia o karze łącznej prowadziłoby do umorzenia postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego, co z kolei skutkowałoby koniecznością odbycia przez skazanego odrębnie każdej z kar objętych uprzednio węzłem kary łącznej. Dolegliwość wynikająca z osobnego wykonywania kar pozbawienia wolności w sprawach II K 443/15 i VI K 787/15 byłaby większa aniżeli dolegliwość kary łącznej 4 lat pozbawienia wolności, tymczasem wyrok został zaskarżony wyłącznie na korzyść skazanego
i orzekaniu na niekorzyść stał w niniejszej sprawie na przeszkodzie procesowy zakazreformationis in peius(art.434§1 k.p.k.)
Mając na uwadze powyższe, Sąd odwoławczy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.
Z uwagi na korzystanie przez skazanego z pomocy obrońcy z urzędu, zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz wyznaczonego obrońcy zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej w postępowaniu przed Sądem II instancji. Z kolei uwzględniając sytuację osobistą i materialną skazanego, przebywającego w zakładzie karnym oraz rozmiar podlegającej wykonaniu kary pozbawienia wolności, zwolniono skazanego od ponoszenia kosztów za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa (art.624§1 k.p.k.).

SSO Anita Ossak
SSO Katarzyna Gozdawa - Grajewska      SSO Olga Nocoń