Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 488/17
Data wyroku: 2017-08-21 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 k.c.

Sygn. akt III Ca 488/17

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 grudnia 2016 roku w sprawie z wnioskuE. K.z udziałemK. B. (1)iK. C.o zasiedzenie, Sąd Rejonowy w Zgierzu oddalił wniosek oraz przyznał adw.L. F. (1)kwotę 4.428 zł tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzielonąK. B. (1)z urzędu, w tym należną stawkę podatku od towarów i usług, którą to kwotę nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zgierzu, a także nie obciążył wnioskodawczyni i uczestnika nieuiszczonymi na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zgierzu kosztami sądowymi.
Swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji oparł na ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych, które przedstawiają się następująco:
J. B. (1)ożenił się zK. B. (2), z którą miał synaP..W trakcie IIW.ŚwiatowejJ. B. (1)służył w wojsku. Po wojnie wyemigrował do Australii, gdzie pracował w stoczni. Tam związał się z innymi kobietami. Opowiadało nich, jako o swoich żonach. W 1980 r. wrócił na stałe do Polski. Po powrocie do kraju zamieszkał ze swoją siostrą - matką wnioskodawczyni w miejscowościR.(obecnieM.), gdzie przebywał przez 2,5 roku. Następnie nabył nieruchomość położonąwZ.naulicy (...)(dawniej Rewolucji 1905 r. nr 111) stanowiącą działkęonumerze ewidencyjnym (...).E. K.mieszkała wR., a jak wyszła za mąż, zamieszkała w miejscowościP.oddalonej o ok. 3 km odR..P. B.odwiedzałJ. B. (1).E. K.poznałaP. B.. ŻonaP. J.B.– matka uczestniczkiK. B. (1)również odwiedziłaJ. B. (1), kiedy przebywał w Polsce. Było to w domunaul. (...). Była razem z córkami –C.iK., któraurodziła się w (...)r.i wówczas nie potrafiła jeszcze dobrze chodzić.J. B. (2)spotykała również teściana ulicy wO.i wówczas rozmawiali.K. B. (2)mieszkała wO.naul. (...). BraciaJ. B. (1)mieszkali niedalekoK. B. (2). ZnaliK. B. (2). RodzinaB.wiedziała o tym, żeJ. B. (1)ma żonęK. B. (2)i synaP. B..
Sąd ustalił, że aktem notarialnym sporządzonym w dniu 29 sierpnia 1985 r. rep. A nr 1360/1985J. B. (1)darowałE. K.iK. C.nieruchomość położoną wZ.naulicy (...)(dawniej Rewolucji 1905 r. nr 111) stanowiącą działkę onumerze ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,0625 ha. W powyższym akcie notarialnym wskazano, żeJ. B. (1)nabył powyższą nieruchomość będąc stanu wolnego oraz oświadczył, iż nadal jest stanu wolnego. W dniu 11 kwietnia 1986 r.J. B. (1)zmarł. W akcie zgonuJ. B. (1)z dnia 14 kwietnia 1986 r. wskazano, że zmarł jako wdowiec. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Łodzi sygn. V Ns I 342/87 sprostowano przedmiotowy akt zgonu w ten sposób, że wymieniony w nim stan cywilny zmarłego zamiast „wdowiec” zmieniono na „żonaty”. Wzmiankę odnotowano 9 października 1987 r. Decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia 8 stycznia 1988 r. Nr(...)6233b/1/88 uzupełniono przedmiotowy akt przez wpisanie danych dotyczących żony zmarłego – imienia i nazwiska rodowego(...). Od darowiznyE. K.zamieszkała na przedmiotowej nieruchomości i o nią dbała. W pracach fizycznych na nieruchomości, w tym w przeprowadzaniu remontów, pomagał jej bratK. C.. W ocenie otoczenia właścicielką nieruchomości byłaE. K.. Do czasu śmierciJ. B. (1)nikt nie zgłaszał pretensji do domu.(...)brataJ. S.B.orazC. B.pracowali razem z matkąK. J.B..S. B. (1)powiedziałJ. B. (2)o spornej nieruchomości.
Pozwem złożonym w dniu 29 października 2012 r.K. B. (1)wystąpiłao uzgodnienie treściksięgi wieczystej numer (...)prowadzonej przez Sąd RejonowywZ.dla zabudowanej nieruchomości położonej wZ.przyul. (...)(dawniej Rewolucji 1905 r. nr 111) nr ewidencyjnydziałki (...)o powierzchni 0,0625 haz rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w dziale II księgi wieczystejK. B. (1)jako jedynej właścicielki i wykreślenie z działu II w/w księgi wieczystejE. K.iK. C.. Powódka wniosła o ustalenie przesłankowo, umowę darowizny zawartą pomiędzyJ. B. (1)jako darczyńcą aE. K.iK. C.jako obdarowanymi sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. Anr 1360/1985 r. z dnia 29 sierpnia 1985 r. w Państwowym Biurze Notarialnymprzez notariuszZ. J.jako nieważną. Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2014 r.w sprawie I C 94/13 Sąd Rejonowy zZ.uzgodnił treśćksięgi wieczystej numer (...)w ten sposób, że w dziale II w miejsceE. K.iK. C.wpisałK. B. (1). Apelacja od powyższego wyroku została oddalona.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zebranych dowodów, które uznał za wiarygodne. Sąd wskazał, że w zeznaniach złożonych w sprawie II C 901/11 w dniu 26 stycznia 2012 r. wnioskodawczyni zeznała: „Prawdopodobnie, gdyJ. B. (1)wyjechał do Australii to był żonaty, jego żona chyba mieszkała wO., ja jej nie znałam.J. B. (1), gdy mówił o żonie, to z reguły źle, że była to pomyłka z młodych lat. Nie wiemczy utrzymywał z nią kontakty, na pewno nie utrzymywał z nią kontaktów w okresie,gdy wrócił do Polski i mieszkał ze mną” (k. 37 załączonych akt II C 901/11).K. C.w tej samej sprawie zeznał: „Wiem, żeJ. B. (1)miał w Polsce żonę, która mieszkała wO.. (…) Nie wiem, czyJ. B. (1)rozwiódł się z żoną, którą miałw Polsce, nie rozmawialiśmy na ten temat” (k. 37v załączonych akt II C 901/11). W sprawie I C 94/13 o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wnioskodawczyni zeznała, że „później okazało się, żeJ. B. (1)miał żonę i dzieckow Polsce”. W rodzinie mówiło się natomiast, że ma syna w Polsce, na coJ. B. (1)miał uśmiechać się i odpowiadać, że czy on jest ojcem, to wie tylko matka dziecka (k. 85-85v załączonych akt I C 94/13). Na pytania Przewodniczącej na rozprawie z dnia 15 grudnia 2014 r. odnośnie rozbieżności pomiędzy zeznaniami złożonymi w sprawie I C 94/13a I C 901/11, wnioskodawczyni zeznała, iż nie była przekonana, czyJ. B. (1)miał żonęw Polsce, ale potem usłyszała, że miał żonę, ale nie wie, czy był ślub. Sąd wskazał, że oczywistym jest natomiast, że, mianem „żona” określa się osobę po zawarciu związku małżeńskiego, co czyni wskazane tłumaczenia niewiarygodnymi. Wnioskodawczyni zeznała, iż nie pamięta, w jakich okolicznościach dowiedziała się, żeJ. B. (3)miał żonęw Polsce. Przed podpisaniem umowy darowizny nie rozmawiała z członkami rodziny o jego stanie cywilnym, bo wyrobił sobie dowód osobisty, w którym wskazano, że jest wdowcem. Z powyższych zeznań w ocenie Sądu Rejonowego wynika, że wnioskodawczyni wiedziała o żonieJ. K. (1). Dopiero w zeznaniach złożonych w niniejszej sprawie wnioskodawczyni zeznała, że „niedawno” dowiedziała się, żeJ. B. (1)miał żonę w Polsce, co w świetle powyższego czyni jej zeznania niewiarygodnymi. W sprawie I C 94/13K. C.zeznał natomiast, że po powrocieJ. B. (1)do Polski „coś tam było z żoną w Polsce. Ja nie pytałemJ. B. (1)i innych członków rodziny o związek małżeńskiJ. B. (1)w Polsce”. (…)J. B. (1)mówił, że coś było w Polsce, ale co dokładnie, to nie wiem” (k. 207v). Uczestnik zeznał, że kilkukrotnie widywałP. B.. Pierwszy raz w 1978 r., kiedyP. B.przyjechał do matki uczestnika, gdzie wówczas przebywał równieżJ. B. (1). W niniejszej sprawie uczestnik zeznał kategorycznie, że nic mu nie było wiadomo, abyJ. B. (1)miał żonę w Polsce oraz, że nie znał wtedyP.. Zaprzeczył, jakoby poznałP., kiedyJ. B. (1)był w Polsce. W świetle powyższych okoliczności, zeznania te Sąd uznał za niewiarygodne. Matka uczestniczkiJ. B. (2)orazA. P.zeznały natomiast, że rodzinaB.wiedziała oK.i znała ją. Biorącpod uwagę również zasady doświadczenia życiowego, należałoby zgodzić się z tym wnioskiem. Matka wnioskodawczyni była siostrąJ. B. (1). Mieszkali razempo powrocieJ. B. (1)z Australii przez 2,5 roku. Sąd uznał, że niewiarygodnym jest, że najbliżsi członkowie rodziny nie wiedzieliby o tym, że ma żonę i syna w Polsce, szczególnie, żeP. B.odwiedzał ojca. Również żonaP. J.B.odwiedziła teścia wraz z wnuczkąJ. K. (2)B.. Wnioskodawczyni mieszkała przy tym wR., a po wyjściu za mąż, w miejscowościP.oddalonej o ok. 3 km odR., gdzie zamieszkałJ. B. (1)po powrocie do kraju. Pozostawała zatem w kontakcie z rodziną i winna mieć rozeznanie w sprawach rodzinnych. Trudno przy tym uznać, że synowie brataJ. B. (1)wiedzieli o jego żonie w Polsce (co jest tym bardziej wiarygodne, że niedaleko niej mieszkali), a nie wiedziała o niej matka wnioskodawczyni – siostraJ. B. (1), jak i sama wnioskodawczyni.K. B. (1)dowiedziała się przy tym o spornej nieruchomości odS. B. (1)- syna brataJ. B. (1), co świadczy o tym, że nawet bratanekJ. B. (1)wiedział oK..
Dokonując oceny prawnej zgłoszonego żądania Sąd I instancji wskazał, że zasiedzenie jest pierwotnym sposobem nabycia własności rzeczy przez upływ czasu.Dla przyjęcia, iż skutek w postaci zasiedzenia nastąpił koniecznym jest stwierdzenie ziszczenia się dwóch kumulatywnych przesłanek, a mianowicie posiadania oraz upływu przewidzianego w ustawie terminu. Przy czym posiadanie prowadzące do zasiedzenia musi mieć samoistny oraz nieprzerwany charakter. Posiadaczem samoistnym rzeczy jest zaś ten, kto włada nią jak właściciel (art. 172 § 1 k.c.w zw. zart. 336 k.c.). „Posiadanie samoistne” rozumiane jest jako stan faktyczny składający się z dwóch występujących łącznie elementów: faktu władania rzeczą (corpus) i woli wykonywania tego władztwa dla siebie (animus rem sibi habendi). Pierwszy z tych elementów występuje, gdy dana osoba znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy, w taki sposób, w jaki mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo. Nie jest przy tym wymagane efektywne korzystanie z rzeczy, wystarczająca jest bowiem sama możliwość korzystania z rzeczy. O możności korzystania z rzeczy można mówić wówczas, jeżeli władający może używać rzeczy, pobierać z niej pożytki, przekształcać, a nawet rzecz zniszczyć. Zakres potencjalnego korzystania z rzeczy jest najszerszy przy posiadaniu samoistnym, odpowiada ono wówczas treści prawa własności. Drugi czynnik w postaci woli władania dla siebie przejawia się w podejmowaniu wielu czynności wskazujących na to, że posiadacz traktuje rzecz jako własną. Przy czym, jak podniósł Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 kwietnia 1999 roku wydanego w sprawie o sygn. akt I CKN 430/98, OSNC 1999/11/98, jest oczywiste, i pozostaje poza wszelką dyskusją, że podłożem zasiedzenia – instytucjiprawa rzeczowegopolegającej na usuwaniu długotrwałej niezgodności między stanem posiadania a rzeczywistym stanem prawnym – jest taki stan faktyczny, który nie opiera się na prawie własności. Istotnym elementem tego stanu musi być natomiast posiadanie określane mianem „posiadania samoistnego”, polegające na faktycznym władaniu rzeczą „jak właściciel”. Konieczne jest zatem wykonywanie przez posiadacza, który – co jasne – właścicielem nie jest, czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty, niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Mówiąc inaczej, wszystkie dyspozycje posiadacza powinny swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela. Stosownie do przepisuart. 172 k.c., posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie); po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Przy czym, iż w/w terminy zostały wprowadzone dokodeksu cywilnegoustawą z dnia 28 lipca 1990 roku (Dz. U. nr 55 poz. 321). Poprzednio były one krótsze i wynosiły odpowiednio dziesięć i dwadzieścia lat. Zgodnie z brzmieniem art. 9 ustawy nowelizującej, do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed dniem wejściaw życie niniejszej ustawy (tj. przed dniem 1 października 1990 roku), stosuje się od tej chwili przepisy niniejszej ustawy; dotyczy to w szczególności możliwości nabycia prawa przez zasiedzenie.
Kwestia świadomości, jaką posiadacz odnosi do wykonywanego prawa, a więc przekonanie o tym, czy jest lub nie jest właścicielem posiadanej rzeczy, rzutuje na dobrąalbo złą wiarę posiadania. Tak więc w dobrej wierze jest posiadacz, który pozostajew błędnym, ale usprawiedliwionym okolicznościami sprawy przeświadczeniu, że przysługuje mu prawo własności. Dobrą wiarę posiadacza wyłącza więc jego wiedza o rzeczywistym stanie prawnym (stanie własności) oraz jego niedbalstwo. Pozostaje również w złej wierze osoba, która przy dołożeniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że nie jest właścicielem nieruchomości (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1991, III CZP 1992, nr 4, poz. 48). Ocena dobrej lub złej wiary dokonywana jest na datę objęcia nieruchomości w posiadanie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2016 r. III CSK 126/15). Przy czym, zgodnie zart. 7 k.c., jeżeli ustawa uzależnia skutki prawe od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary. Skuteczne podważenie przewidzianego wart. 7 k.c.domniemanie dobrej wiary samoistnego posiadania w chwili uzyskania posiadania wymaga przeprowadzenia przez obalającego to domniemanie dowodu z przeciwieństwa, że nabycie posiadania nastąpiło w złej wierze. Do obalenia wspomnianego domniemania nie wystarczy wykazanie, że dobra wiara budzi wątpliwości (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2009 r. III CSK 79/09).
W realiach niniejszej sprawy Sąd uznał, że domniemanie istnienia dobrej wiary po stronie wnioskodawczyni orazK. C.zostało obalone. W dacie obejmowania nieruchomości w posiadanie winni oni byli bowiem mieć świadomość, że nie przysługuje im uprawnienie do nieruchomości. RodzinaJ. B. (1)wiedziała bowiem, że jest on żonaty zK. B. (2). Sąd nie dał wiaryE. K.orazK. C., iż nie mieli świadomości, żeJ. B. (1)był żonaty zK. B. (2). Skoro wiedzieli, żeJ. B. (1)pozostaje w związku małżeńskim, winni mieć świadomość, że nabyta przezJ. B. (1)po powrocie do kraju nieruchomość stanowi współwłasnośćJ. B. (1)i jego małżonkiK. B. (2), a co za tym idzie, żeJ. B. (1)nie może samodzielnie rozporządzać nieruchomością wspólną. W okolicznościach niniejszej sprawy, obdarowani winni byli zatem dochować należytej staranności i upewnić się, czyJ. B. (1)w dacie dokonywania darowizny pozostaje stanu wolnego, choćby poprzez rozpytanie się wśród rodziny.K. C.zeznał natomiast wprost w sprawie I C 94/13, że nie pytał sięJ. B. (1)jak i innych członków rodziny o związek małżeńskiJ. B. (1)w Polsce. Obdarowani wiedzieli o żonieJ. K. (1)B., co wymagało dochowania przez nich aktów staranności i upewnienie się, czy nieruchomość nie stanowi własności wspólnej małżonków, czego nie uczynili. Sąd uznał, że fakt, że w akcie zgonu z 1986 r.J. B. (1)widnieje jako wdowiec nie ma znaczenia dla sprawy, gdyż ocena stanu świadomości osób chcących zasiedzieć nieruchomość dokonywana jest na datę objęcia nieruchomości w posiadanie.  O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., nie znajdując podstaw do odstąpienia od zasady wyrażonej w powyższym przepisie. Na podstawieart. 102 k.p.c.w zw. zart. 13 par. 2 k.p.c.Sąd postanowił nie obciążać uczestników nieuiszczonymi kosztami sądowymi.  Na podstawie§ 2, §19 oraz § 7 pkt 1w zw. z§ 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. z 2013 r. poz. 461) Sad przyznał pełnomocnikowi z urzędu powódki kwotę 4428 zł wynagrodzenia w tym należny podatek od towarów i usług.
Apelację od powyższego postanowienia wniosła wnioskodawczyniE. K., zaskarżając go w zakresie pkt. 1. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

1
naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:

a
art. 233 k.p.c.w związku zart. 227 k.p.c.przez dowolną ocenę dowodów i wyprowadzenie z materiału dowodowego wniosków sprzecznych z doświadczeniem życiowym z zasadami logicznego rozumowania, a nadto brak wszechstronności prowadzące do przyjęcia, że wnioskodawczyni i uczestnik mieli wiedzę na temat Istnienia związku małżeńskiego pomiędzyJ. B. (1), aK. B. (2), a przez co obalone zostało domniemanie istnienia dobrej wiary po stronie wnioskodawczyniE. K.oraz uczestnikaK. C.w momencie objęcia przez nich w posiadanie nieruchomości położonej wZ.przyul. (...), oznaczonej jakodziałko nr (...)o pow. 0,0625 ha;

b
art. 217 § 3 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.poprzez pominięcie dowodów ze zdjęć zgłoszonych w piśmie procesowym z dnia 23 lutego 2016 r. z których wynika jednoznacznie, ż według wiedzy wnioskodawczyni i uczestnikaJ. B. (1)dwukrotnie ożenił się w Australii;

c
art. 328 § 2 k.p.c.poprzez niewskazanie przyczyn niedopuszczenia dowodów w postaci dokumentów prywatnych w formie zdjęć oraz niewyjaśnienie dlaczego Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom świadkówM. C. (1)orazT. F.w zakresie w jakim potwierdzają one brak świadomości WnioskodawczyniE. K.i UczestnikaK.C.na temat trwania związku małżeńskiegoJ. B. (1)iK. B. (2)na dzień 29 sierpnia 1985 roku;

d
art. 234 k.p.c.w zw. zart. 7 k.c.poprzez bezpodstawne ustalenie, iż obalone zostało domniemanie prawne dobrej wiary wnioskodawczyni i uczestnikaK.C.;

1
naruszenia prawa materialnego, tj.:art. 172 k.c.w zw. zart. 7 k.c.poprzez jego niezastosowanie skutkujące oddaleniem wniosku o stwierdzenie, iż wnioskodawczyni –E. K.co do udziału wynoszącego ½ oraz uczestnik –K. C.co do udziału wynoszącego 1 /2 nabyli z dniem 29 sierpnia 2005 roku poprzez zasiedzenie własność zabudowanej nieruchomości położonej wZ.przyul. (...), oznaczonej jakodziałka nr (...)o pow. 0,(...)ho, dla której Sąd Rejonowy w Zgierzu, V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...).

W oparciu o wskazane zarzuty apelująca wniosła o przeprowadzenie dowodów ze zdjęć załączonych do pisma procesowego z dnia 23 lutego 2016 roku, który to dowód Sąd I instancji pominął oraz zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie pkt. 1 poprzez uwzględnienie wniosku oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwo procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na apelację uczestniczkaK. B. (1)wniosła o jej odrzucenie w części dotyczącej oddalenia przez Sąd I Instancji wniosku o stwierdzenie nabycia nieruchomości położonej wZ.przyul. (...)oznaczonej jakodziałka (...), dla której Sąd Rejonowy w Zgierzu prowadziksięgę wieczystą nr (...)(dalej jako „sporna nieruchomość”) przez zasiedzenie przez uczestnikaK. C.; w przypadku zaś uznania przez Sąd, że wnioskodawczyni jest osobą uprawnioną do zaskarżenia postanowienia Sądu I Instancji w zakresie, w jakim dotyczy oddalenia wniosku o stwierdzenie nabycia spornej nieruchomości przez zasiedzenie przezK. C.o oddalenie apelacji w tym zakresie w całości. Niezależnie od powyższego wniosła o oddalenie w całości apelacji w zakresie, w jakim dotyczy oddalenia przez Sąd I Instancji wniosku o stwierdzenie nabycia spornej nieruchomości przez zasiedzenie przez wnioskodawczynięE. K., a także zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzęduK. B. (1), oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości ani w części oraz oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu ze zdjęć załączonych do pisma procesowego pełnomocnika wnioskodawczyni z dnia 23 lutego 2016r.
Na terminie rozprawy apelacyjnej pełnomocnik wnioskodawczyni poparł apelację oraz wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego od uczestniczkiK. B. (1). Pełnomocnik uczestnika przyłączył się do apelacji oraz wniósł o zasądzenie od uczestniczkiK. B. (1)kosztów zastępstwa adwokackiego. Pełnomocnik uczestniczki wniósł zaś o oddalenie apelacji oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one uiszczone ani w całości ani w części.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
apelacja jest zasadna i skutkowała zmianą zaskarżonego postanowienia.
Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji, które przyjął za własne. Wymagały one jednak uzupełnienia w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, na podstawie dowodów zebranych w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w obecnym modelu procedury cywilnej sąd odwoławczy nie ogranicza się wyłącznie do kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji, lecz bada ponownie całą sprawę, a kontrolując prawidłowość zaskarżonego orzeczenia, pełni również funkcję sądu merytorycznego, który może rozpoznać sprawę od początku, uzupełnić materiał dowodowy lub powtórzyć już przeprowadzone dowody, a także poczynić samodzielnie ustalenia na podstawie materiału zebranego w sprawie. Dokonanie ustaleń faktycznych umożliwia bowiem sądowi drugiej instancji ustalenie podstawy prawnej wyroku, a więc dobór właściwego przepisu prawa materialnego, jego wykładnię oraz dokonanie aktu subsumcji. Tym samym postępowanie apelacyjne - choć odwoławcze - ma charakter merytoryczny (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, Nr 6, poz. 55 i powołane tam orzecznictwo oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2013 roku, II CNP 72/12, Lex nr 1360205). Dlatego też sąd odwoławczy jest uprawniony do podjęcia decyzji w przedmiocie dopuszczenia nowych faktów i dowodów dla wszechstronnego sprawdzenia zasadności oraz legalności zaskarżonego orzeczenia oraz wyeliminowania, czy też naprawy ewentualnych błędów, popełnionych przez sąd I instancji.
Stosując  zatem  dyrektywę procesową zart. 382 k.p.c.Sąd Okręgowy poczynił dodatkowe ustalenia faktyczne:
J. B. (1)po wojnie przeprowadził się do Australii. Miał tam dwie żony i dwukrotnie owdowiał. Utrzymywał stały kontakt ze swoją siostrąS. B. (2)– matką wnioskodawczyniE. K.i uczestnikaK. C.. Wysyłał jej na bieżąco listy i zdjęcia, w tym ślubne. W listach tych pisał, że dwukrotnie się ożenił i dwukrotnie owdowiał. Pisał o swoich żonachJ. T.iM.i o życiu w Australii.
(dokumentacja fotograficzna – k. 44-46, zeznania świadkaM. C. (2)– 92-92 odwr., zeznania wnioskodawczyniE. K.– k. 118-119)
E. K.odwiedziłaJ. B. (1)w Australii w 1978 roku. Widziała wówczas oznaki żałoby po śmierci drugiej żony oraz rozmawiała z dziećmi nieżyjącej pierwszej żony –J., które opowiadały jej o weselu matki iJ. B. (1).
(zeznania wnioskodawczyniE. K.– k. 118-119)
Przechodząc do oceny zasadności zarzutów apelacji, zdaniem Sądu Okręgowego, należało uznać, iż są one trafne, gdyż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz jego ocena, prowadziły do zmiany rozstrzygnięcia i uwzględnienia wniosku wnioskodawczyniE. K.o zasiedzenie własności zabudowanej nieruchomości położonej wZ.przyul. (...), oznaczonej jakodziałka numer (...)o pow. 0,0625 ha, dla której Sąd Rejonowy w Zgierzu, V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...).
Sąd Okręgowy uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego w tym w szczególnościart. 233 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.orazart. 217 § 3 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.należy rozpoznać łącznie z zarzutami dotyczącymi naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, tj.art. 336 k.c.i art., 172k.c.Nie jest bowiem możliwe samodzielne dokonanie weryfikacji przeprowadzonej oceny dowodów bez jednoczesnego omówienia prawidłowości ustaleń w zakresie istnienia przesłanek stosowania wymienionych przepisów prawa materialnego.
Rację ma strona apelująca wskazując, że przyjęcie przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie domniemanie dobrej wiary po stronie wnioskodawczyni orazK. C.zostało obalone, albowiem w dacie obejmowania nieruchomości w posiadanie winni oni byli bowiem mieć świadomość, że nie przysługuje im uprawnienie do nieruchomości nie było uzasadnione. Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie pozwalał bowiem na wyprowadzenie wniosków w tym zakresie. Przede wszystkim jak trafnie wskazał Sąd I instancji powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1991 roku (III CZP 1992, nr 4, poz. 48) kwestia świadomości, jaką posiadacz odnosi do wykonywanego prawa, a więc przekonanie o tym, czy jest lub nie jest właścicielem posiadanej rzeczy, rzutuje na dobrą albo złą wiarę posiadania. Tak więc w dobrej wierze jest posiadacz, który pozostaje w błędnym, ale usprawiedliwionym okolicznościami sprawy przeświadczeniu, że przysługuje mu prawo własności. Dobrą wiarę posiadacza wyłącza więc jego wiedza o rzeczywistym stanie prawnym (stanie własności) oraz jego niedbalstwo. Pozostaje również w złej wierze osoba, która przy dołożeniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że nie jest właścicielem nieruchomości. Ocena zaś dobrej lub złej wiary dokonywana jest na datę objęcia nieruchomości w posiadanie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2016 r. III CSK 126/15). Przy czym, zgodnie zart. 7 k.c., jeżeli ustawa uzależnia skutki prawe od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary. Skuteczne podważenie przewidzianego wart. 7 k.c.domniemanie dobrej wiary samoistnego posiadania w chwili uzyskania posiadania wymaga przeprowadzenia przez obalającego to domniemanie dowodu z przeciwieństwa, że nabycie posiadania nastąpiło w złej wierze. Do obalenia wspomnianego domniemania nie wystarczy wykazanie, że dobra wiara budzi wątpliwości (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2009 r. III CSK 79/09).
W ocenie Sądu Okręgowego uznanie przez Sąd Rejonowy, że wnioskodawczyni oraz uczestnikK. C.w chwili objęcia spornej nieruchomości byli w złej wierze nie miało oparcia w materiale dowodowym zebranym w sprawie, którego prawidłowa, a przede wszystkich wszechstronna ocena powinna doprowadzić Sąd do zgoła odmiennych wniosków. Słusznie podnosi strona apelująca, że ocena dowodów zgromadzonych w sprawie została przeprowadzona w sposób dowolny oraz niewszechstronny. Analiza materiału dowodowego została bowiem sprowadzona jedynie do wybiórczego i fragmentarycznego przytoczenia wyrwanych z kontekstu zeznań wnioskodawczyni oraz uczestnikaK. C.złożonych w sprawach o sygn. akt II C 901/11 oraz I C 94/13, bez rozważenia pozostałych dowodów zebranych w sprawie, w szczególności zeznańM. C. (1)iT. F., w których potwierdzają one brak świadomości wnioskodawczyniE. K.i uczestnika postępowaniaK. C.na temat trwania związku małżeńskiegoJ. B. (1)iK. B. (2)na dzień 29 sierpnia 1985 roku. Słusznie apelująca wskazuje przy tym, że jej dobrą wiarę, jak i dobrą wiarę uczestnikaK. C.wyłączyć mogła jedynie świadomość, iżJ. B. (1)w chwili zawarcia umowy darowizny z dnia 29 sierpnia 1985 roku, rep. A. nr 1360/85 oraz w chwili objęcia przezE. K.iK. C.w posiadanie nieruchomości położonej wZ.przyul. (...), oznaczonej jakodziałka nr (...)o pow. 0,0625 ha, znajdował się w związku małżeńskim, a zatem, iż nie był wówczas stanu wolnego. Prawnie irrelewantna jest zatem dla oceny zasadności wniosku o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości kwestia tego, czy wnioskodawczyni słyszała kiedykolwiek oK. B. (2), czy ewentualnie wiedząc o w/w osobie, zasłyszała, iż była to jedynie dawna partnerkaJ. B. (1), matka jego nieślubnego dziecka –P. B., czy też jego była żona. Tym samym istnienie dobrej wiary po stronie wnioskodawczyni oraz po stronieK. C.byłaby zatem w stanie wyłączyć nie tyle wiedza na temat istnienia samej osoby –K. B. (2), co świadomość trwania jej związku małżeńskiego zJ. B. (1)w chwili objęcia spornej nieruchomości w posiadanie. W tych okolicznościach zeznaniaJ. B. (2)orazA. P., w których wskazywały, że rodzinaB.wiedziała oK.i znała ją nie mogły przeważyć wymowy pozostałych zgromadzonych dowodów, które nie pozwalały na przyjęcie, iż domniemanie prawne zart. 7 k.c.zostało obalone. Wskazywane przez świadków okoliczności faktyczne dotyczyły bowiem jedynie tego, czy znali oni i wiedzieli o istnieniu takiej osoby jakK. B. (2). W żadnym razie zeznania te nie dostarczyły podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawczyni i uczestnik postępowania mieli świadomość, że nie przysługuje im uprawnienie do nieruchomości. Jak wynika przy tym z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, w szczególności z zeznań wnioskodawczyniE. K.,J. B. (1)utrzymywał stały kontakt ze swoją siostrą – matką wnioskodawcyE. K.i uczestnika –K. C.. Wysyłał jej na bieżąco listy i zdjęcia, z których wynikało, że dwukrotnie się ożenił i dwukrotnie owdowiał. Okoliczności w tym zakresie znajdują potwierdzenie również w dowodach w postaci dokumentacji fotograficznej. Z treści zapisów widniejących na zdjęciach wynika bowiem, że pierwsza żonaJ. B. (1)miała na imięJ.i zmarła 25 sierpnia 1967 roku. NastępnieJ. B. (1)ożenił się ponownie, zaś w chwili powrotu do kraju był wdowcem. Fakty te potwierdzają również zeznania świadkaM. C. (1), w których wskazała, że jakJ. B. (1)przyjechał z Australii to mówił, że miał tam dwie żony i został dwukrotnie wdowcem. RelacjeJ. B. (1)dotyczące jego sytuacji życiowej przekazywane bliskim w pełni pokrywały się z obserwacjami poczynionymi samodzielnie przezE. K.w trakcie jej pobytu w Australii u wuja w 1978 roku.E. K.odwiedziła bowiemJ. B. (1)w Australii w 1978 roku. Widziała wówczas oznaki żałoby po śmierci drugiej żony oraz rozmawiała z dziećmi nieżyjącej pierwszej żony –J., które opowiadały jej o weselu matki iJ. B. (1). Pominięcie przy ocenie materiału dowodowego wskazanych dowodów oraz odmowa wiarygodności zeznaniom wnioskodawczyni iK. C.niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy, prowadząc do nieuzasadnionej odmowy wiarygodności zeznań wnioskodawczyniE. K.oraz uczestnika postępowaniaK. C.w zakresie, w jakim wskazywali, że w dacie obejmowania nieruchomości nie mieli świadomości, żeJ. B. (1)na dzień 29 sierpnia 1985 roku pozostawał w związku małżeńskim zK. B. (2). Istotne znaczenie dla oceny świadomości wnioskodawczyni i uczestnika postępowania, czyJ. B. (1)w chwili zawarcia umowy darowizny z dnia 29 sierpnia 1985 roku rep. A nr 1360/85 pozostawał w związku małżeńskim zK. B. (2)miały okoliczności towarzyszące zawarciu przedmiotowej umowy, w szczególności widniejące w dokumentach wzmianki na temat jego stanu cywilnego. Jak wynika z akt sprawyJ. B. (1)po powrocie kraju kreował się na człowieka stanu wolnego. W dniu 23 grudnia 1982 r.J. B. (1)nabył własność nieruchomości położonej wZ.przyul. (...)(dawniej Rewolucji 1905 r. nr 111) stanowiącej działkę onumerze ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,0625 ha. Do aktu notarialnegoJ. B. (1)oświadczył, iż jest stanu wolnego. Również w umowie darowizny z dnia 29 sierpnia 1985 r. zawartej w formie aktu notarialnego przed notariuszemZ. J.w Państwowym Biurze Notarialnym Rep. A nr 1360/1985J. B. (1)potwierdził, iż zakupu nieruchomości dokonał będąc stanu wolnego i nadal jest stanu wolnego. Również w pierwotnie wydanym akcie zgonu, załączonym do aktksięgi wieczystej nr (...), na podstawie którego wykreślane było prawo dożywocia ustanowione na rzeczJ. B. (1), stwierdza się, iż był on wdowcem. Pierwsze zmiany w aktach stanu cywilnego dokonane zostały zaś dopiero półtora roku po śmierciJ. B. (1). O ile przedmiotowe dokumenty urzędowe zostały ocenione jako wiarygodne i stanowiły podstawę ustaleń faktycznych w sprawie, to nie stanowiły one podstawy do poczynienia przez Sad I instancji dalszych wniosków w zakresie oceny stanu świadomości wnioskodawczyni oraz uczestnika postępowania. Tymczasem ich analiza nie budziła żadnych zastrzeżeń rzutujących na ocenę możliwości samodzielnego rozporządzenia prawem własności do przedmiotowej nieruchomości przezJ. B. (1).
W tych okolicznościach nie można było uznać, aby wnioskodawczyni i uczestnik postępowania na dzień 29 sierpnia 1985 roku, a zatem na dzień dokonania umowy darowizny i objęcia w posiadanie przedmiotowej nieruchomości mieli świadomość, iżJ. B. (1)jest nadal mężemK. B. (2). W toku postępowania nie zostało wykazane, aby obdarowani mieli taką informację i tym samym istniały podstawy, by poddawać w wątpliwość zawarcia przez darczyńcę dwukrotnie związku małżeńskiego oraz okoliczność dwukrotnego jego wdowieństwa mających miejsce w Australii, co wynikało wprost z dokumentów urzędowych załączonych do akt sprawy, w których zamieszczona była wzmianka odnośnie stanu cywilnego darczyńcy. Wszechstronna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wnioski, iżE. K.iK. C.mieli świadomość jedynie dwukrotnego zawarcia przezJ. B. (1)związku małżeńskiego w Australii i dwukrotnego wdowieństwa. Zasady doświadczenia życiowego nakazują przyjmować, że osoba, która zawiera związek małżeński, jeden, o następnie drugi, jest stanu wolnego. Nawet zatem, jeśli istniał jakiś wcześniejszy związek małżeński zawarty przez taką osobę, to uzasadnione jest domniemanie, że został on rozwiązany poprzez rozwód lub śmierć współmałżonka.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy odmiennie od Sądu I instancji uznał, że w realiach niniejszej sprawy brak było po stronie obdarowanych jakichkolwiek przesłanek, które mogłyby wzbudzić uzasadnione podejrzenia co do niemożności darczyńcy do swobodnego rozporządzenia przysługującym mu prawem własności.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 §1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że stwierdził, żeE. K.iK. C.nabyli z dniem 29 sierpnia 2005 roku w drodze zasiedzenia udziały wynoszące po ½ każde z nich w prawie własności zabudowanej nieruchomości położonej wZ.przyulicy (...)oznaczonej jakodziałka nr (...)o powierzchni 0,0625 ha, dla której Sąd Rejonowy w Zgierzu V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr Kw (...), a także przyznał i nakazać wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zgierzu na rzecz adw.L. F. (2)kwotę 4 428 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej uczestniczceK. B. (1)z urzędu oraz na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.ustalił, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.
Zważywszy, że w toku postępowania drugoinstancyjnego uczestniczka postępowaniaK. B. (1)korzystała z przyznanej z urzędu pomocy(...), Sąd Okręgowy przyznał i nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zgierzu na rzecz adw.L. F. (2)kwotę 2214 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej uczestniczceK. B. (1)z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., jako że w niniejszej sprawie nie zachodzą żadne okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od podstawowej zasady rozliczenia kosztów postępowania nieprocesowego.