Sąd Okręgowy w Częstochowie
VI Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ca 114/17
Data wyroku: 2017-03-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janina Ignasiak, Halina Garus, Jolanta Janas
Teza: bez

Sygn. akt VI Ca 114/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 marca 2017r.
Sąd Okręgowy w Częstochowie VI Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący:  SSO Jolanta Janas
Sędzia:  SSO Janina Ignasiak
Sędzia: SSO Halina Garus (spr.)
Protokolant:  st. sekr. sąd. Agnieszka Cieślak
po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2017r. w Częstochowie
na rozprawie
sprawy z powództwa(...)wW.

przeciwkoA. P.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną
na skutek apelacji pozwanegoA. P.
od wyroku Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 30 czerwca 2016r.
sygn. akt XII C 210/16

1

oddala apelację;

2

zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.400 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu apelacyjnego.

Sygn. akt VI Ca 114/17

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 27 stycznia 2016 r. skierowanym przeciwkoA. P.powód(...)z siedzibą wW.żądał uznania za bezskuteczne w stosunku do nich umowy darowizny zawartej międzyJ. P. (1)a pozwanym sporządzonej w dniu 6 czerwca 2014 roku w Kancelarii NotarialnejM. P. (1)wC., za nr Rep. A(...)wobec tego, że przysługuje mu wierzytelność wobec dłużnikaJ. P. (1)wynikająca z nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie w dniu 10 listopada 2009 r. w sprawie sygn.akt I Nc(...)co do kwoty 15.392,15 zł wraz z odsetkami ustawowymi i zasądzenia od pozwanego kosztów procesu.
Pozwany złożył odpowiedź na pozew, wnosił o jego oddalenie, z zasądzeniem kosztów.
Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2016 roku Sąd Rejonowy przedmiotowe powództwo uwzględnił oraz orzekł o kosztach postępowania . Sąd Rejonowy ustalił w sprawie następujący stan faktyczny i na jego podstawie dokonał rozważać z których to czynności wynika ,że : w dniu 10 listopada 2009 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym w sprawie I Nc(...)co do obowiązku zapłaty przez pozwanegoJ. P. (1)na rzecz powodaG. (...)
N. (...)wW.kwoty 15.763 zł 09 gr wraz z odsetkami ustawowymi i kosztami postępowania w kwocie 2615 zł. Odpis nakazu wraz z załącznikami został wysłany na adres pozwanego wC.,ul. (...)i odebrany przezJ. P. (2), żonę pozwanego. Nakaz jest prawomocny, a 8 stycznia 2010 roku wydano wierzycielowi tytuł wykonawczy. Wierzytelność została sprzedana powodowi przez bank, który uprzednio prowadził działania egzekucyjne przeciwko dłużnikowi. Wniosek powoda o nadanie klauzuli wykonalności wymienionemu wyżej nakazowi zapłaty w postępowaniu nakazowym przeciwko małżonce dłużnikaJ. P. (2)został oddalony na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia wydanego 21 grudnia 2015 roku w sprawie I Co(...).
Powód wszczął egzekucję przeciwko dłużnikowi, która prowadzona była przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy - ŚródmieściaP. A.w sprawie Km(...), została umorzona w dniu 17 maja 2011 roku z powodu bezskuteczności. Kolejna egzekucja została wszczęta 13 czerwca 2013 roku i była prowadzona przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w WołominieH. S.w sprawie Km(...), z mocy postanowienia wydanego 6 sierpnia 2013 r. akta zostały przekazane do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w CzęstochowieT. K.. 18 kwietnia 2016 r. komornik zawiadomił powoda że prowadzone postępowanie jest całkowicie bezskuteczne. DłużnikJ. P. (1)był właścicielem nieruchomości zabudowanej stanowiącejdziałkę nr (...)o pow. 0,5989 ha położonej wM.,ul. (...), na podstawie umowy o częściowym dziale spadku i zniesieniu współwłasności, zawartej w formie aktu notarialnego sporządzonego w dniu 6 listopada 2001 r w Kancelarii NotarialnejM. B.wC., za nr Rep. A(...). W dniu 2 grudnia 2003 rokuJ. P. (1)darował pozwanemu oraz swojej córceM. P. (2)udziały, po 1/2 części, w nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)położoną wM.. Stan prawny tej nieruchomości był uregulowany wksiędze wieczystej nr (...).W dniu 23 kwietnia 2013 roku pozwany sprzedał rodzicomJ.iJ.małżonkomP.udział w 1/4 części w nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)wM.za cenę 165.000 zł. W następnym roku dłużnikJ. P. (1)i jego żonaJ. P. (2)darowali pozwanemu udział w nieruchomości, który kupili od niego w 2013 roku. Rodzice pozwanego sprzedali lokal mieszkalny przyul. (...)wC.w dniu 25 kwietnia 2012 roku, w którym poprzednio mieszkali .
Pozwany pozostaje z rodzicami w dobrych, serdecznych stosunkach, często się z nimi kontaktuje, jak twierdzi, nie miał wiedzy o kłopotach finansowych ojca. Rodzice pozwanego mieszkają wM.od 2013 roku, w domu położonym nadziałce nr (...).
Zdaniem Sądu Rejonowego w warunkach obowiązujących przepisów prawnych tj.art. 527 par 1 i par 2i3 iart. 528 kcpowód wykazał spełnienie przesłanek warunkujących uwzględnienie roszczenia.
Sąd zważył ,że po stronie powoda istnieje wymagalna wierzytelność wobec dłużnika, potwierdzona tytułem wykonawczym, pochodzącym od Sądu . Istniała one już w chwili dokonywania czynności między dłużnikiem a pozwanym, bowiem dług istniał co najmniej od 2004 roku . Powód udowodnił także, że dłużnik nie spłacił długu i nie mogą wyegzekwować tego obowiązku w drodze egzekucji komorniczej . Jak wynika ze zgromadzonych dowodów, przeciwko dłużnikowi kilkakrotnie była prowadzona egzekucja / także przez poprzedniego wierzyciela/ ale okazywała się bezskuteczna. Twierdzenie pozwanego, że ojciec nie wiedział o długu i o toczących się postępowaniach egzekucyjnych nie polega w ocenie Sądu na prawdzie, skoro zarównoJ. P. (1)jak i matka pozwanegoJ. P. (2)potwierdzali odbiór korespondencji zarówno z sądu jak i od komornika / zwrotne poświadczenia odbioru w aktach załączonych do sprawy /. Zdaniem Sądu pierwszej instancji niewątpliwie dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, skoro w kilku postępowaniach egzekucyjnych, toczących się przeciwko niemu nie udało się wyegzekwować zobowiązania, a pozbył się w zasadzie jedynego składnika majątkowego, jakim rozporządzał. Jak wynika z umowy zawartej w dniu 23 kwietnia 2013 roku - w 2013 roku zapłacił synowi kwotę 165.000 zł za udział w 1/4 we własności nieruchomości wM./ k- 88 akt/ . Skoro dysponował taką kwotą, to mógł przecież zaspokoić wierzyciela, zwłaszcza , że w 2012 roku sprzedał mieszkanie za taką samą kwotę. Zamiast tego w następnym roku darował udział w nieruchomości synowi, jako wartość darowizny wskazując taką samą kwotę czyli 165.000 zł / k- 93 akt/. Postępowanie dowodowe wykazało, żeJ. P. (1)nie dysponuje innym majątkiem niż udział w nieruchomości, który darował pozwanemu.
W dalszej części rozważeń Sąd zważył ,iż pozwany jest synem dłużnika, działa zatem domniemanie zart. 527 § 3 k.c.którego pozwany nie obalił, a ponadto czynność prawna była nieodpłatna, zatem wiedza pozwanego w zakresie działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela nie ma w sprawie znaczenia. Z przytoczonych wyżej przyczyn sąd w całości uwzględnił powództwo, działając na podstawie przytoczonych przepisów prawa. O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c..
Pozwany na powyższy wyrok wniósł apelację zaskarżając go w całości. Orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tjart. 527 kcpoprzez jego błędne zastosowanie , a w konsekwencji uznanie że spełnione zostały przesłanki skutkujące uwzględnieniem powództwa ; nieuzasadnione przyjęcie, że dłużnikJ. P. (1)jest osoba niewypłacalną z uwagi na okoliczność ,że prowadzone przeciwko niemu egzekucje jako bezskuteczne były umarzone gdyż powód nie podjął wszelkich czynności w ramach postępowania egzekucyjnego, a mianowicie np. nie skierował do sądu wniosku o wyjawienie majątku dłużnika. Zarzucił Sądowi nie wystarczające rozpytanie dłużnika zeznającego w charakterze świadka dla ustalenia czy w chwili zawarcia umowy darowizny oraz w dacie wyrokowania był osobą niewypłacalną co jest niezbędne w kontekście związku przyczynowo skutkowego dla oceny przesłanek warunkujących uwzględnienie powództwa. Pozwany zgłosił także zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego tj.art 233 kpcpoprzez przyjęcie m.in. , żeJ. P. (1)wiedział o istnieniu jakiegokolwiek zobowiązania wobec powoda , a w konsekwencji przyjęcie ,że dokonując darowizny na rzecz syna działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela , błędne przyjęcie ,że pozwany posiadał wiedzę o istniejącym zobowiązaniu ojca. Podniósł ponadto że dobre relacje rodziców z dziećmi nie muszą świadczyć o tym że rodzice ewentualnymi problemami obarczają dzieci wręcz przeciwnie najczęściej rodzice przed wszelkimi problemami starają się dzieci chronić . W oparciu o powyższe wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa z zasądzeniem poniesionych w sprawie kosztów , ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji z uwzględnieniem kosztów postępowania apelacyjnego .
Powód wnosił o oddalenie apelacji wraz z zasądzeniem kosztów postępowania apelacyjnego .
Sąd Okręgowy zważył , co następuje:
Zdaniem Sądu Okręgowego zarzuty apelacji są bezzasadne i sprawiają ,że podlega ona oddaleniu.
W ocenie Sądu odwoławczego , Sąd Rejonowy przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe ,a zebrany w sprawie materiał dowodowy poddał wszechstronnej ocenie z zachowaniem granic swobodnej oceny dowodów przewidzianej przezart. 233 par 1 kpc. Na tej podstawie Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i rozważania prawne , które tutejszy Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własne bez potrzeby ponownego ich przytaczania .
Na wstępie przytoczyć należy przepisy prawa materialnego powołane przez Sąd Rejonowy w motywach zaskarżonego wyroku mające w sprawie zastosowanie.Art. 527 k.c.stanowi ,że gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową , każdy z wierzycieli może żądać uznanie tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli , a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskał korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała ,iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (par 3 art. 527 k.c.) Z koleiart. 528 kcstanowi, że jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskał korzyść majątkową bezpłatnie , wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną , chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć ,że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli i wreszcie przepisart. 529 kcmówi o tym , że jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny , domniemywa się ,że działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli . To samo dotyczy wypadku gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny .
W tym miejscu Sąd odwoławczy podnosi , w kontekście zarzutów apelacji dotyczących naruszenia przepisów postępowania cywilnego , że ciężar udowodnienia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na stronie , która z faktów tych wywodzi skutki prawne. Na Sądzie rozpoznającym sprawę nie spoczywa powinność zarzadzania dochodzeń , mających na celu uzupełnienie i wyjaśnienie twierdzeń stron oraz poszukiwania dowodów na ich udowodnienie. Do Sądu nie należy także przeprowadzanie z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 kpc). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 kpc) , a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenia (art. 227 kpc) spoczywa na stronie , która z faktów tych wywodzi skutki prawne (tak SN w orz: z dnia 17 grudnia 1996 r.(...)45/96 , OSNC 1997 nr 5-6 poz 76 , z dnia 1 lipca 2001 r. V CKN 406/00 Lex nr 52321 z dnia 12 kwietnia 2000 r., IV CKN 22/00 Lex nr 52438).
Zdaniem Sądu Okręgowego nie może być uznane za wadliwe orzeczenie Sądu Rejonowego uznającego za bezskuteczną w stosunku do powoda(...)wW.czynność prawną w postaci umowy darowizny zawartej w dniu 6 czerwca 2014 roku w formie aktu notarialnego sporządzonego w Kancelarii NotarialnejM. P. (1)wC.za numerem rep(...)między pozwanymA. P.iJ. P. (1), co do wierzytelności w kwocie 15 392 ,15 złotych. Nie budzi bowiem wątpliwości ,że pozwany jest synem dłużnikaJ. P. (1), przedmiotowa czynność prawna była nieodpłatna zatem wiedza pozwanego w zakresie działania dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela nie ma w sprawie znaczenia. Z kolei dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli jeżeli ma rozeznanie co do tego, że w następstwie dokonanej czynności ucierpi materialny interes wierzyciela , zazwyczaj przez wyzbycie się całości lub części majątku , nadającego się do egzekucji . Z ustaleń Sądu Rejonowego wynika, żeJ. P. (1)nie dysponuje innym majtkiem niż udział w nieruchomości , który darował pozwanemu –synowiA. P.aktem notarialnym z dnia 6 czerwca 2014 roku .
Sąd Okręgowy podnosi ,że nie mogły być uznane za skuteczne działania pozwanego zmierzając do wykazania nieistnienia zobowiązania i braku świadomości jego ojcaJ. P. (1)odnośnie tego , że został w stosunku do niego wydany tytuł wykonawczy opatrzony klauzulą wykonalności na rzecz uprawnionego wierzyciela . Z dokumentów przedstawionych przez powoda wynika, że nakaz zapłaty wydany przez Sąd Rejonowy dla Warszawy –Śródmieścia z dnia 10 listopada 2009 roku w sprawie I Nc(...), jest prawomocny. Prawidłowo Sąd Rejonowy uznał za niewiarygodne twierdzenia pozwanego o tym ,że jego ojciec , jak i matkaJ. P. (2)nie wiedzieli o istnieniu niespłaconego zobowiązania finansowegoJ. P. (1), które wynika z niespłaconego kredytu zaciągniętego jeszcze w 2001 roku. Matka powoda potwierdziła odbiór nakazu zapłaty ( karta 21 akt I Nc(...)), a ojciec brał udział w postępowaniach egzekucyjnych w sprawach sygn.akt III Km(...), III Km(...),Km(...), Km(...), bo przecież w jednym z nich została skutecznie przeprowadzona sprzedaż licytacyjna samochodu markiT. (...), który stanowił własność dłużnikaJ. P. (1). Wszczęte przeciwkoJ. P. (1)postępowania egzekucyjne zostały umorzone z powodu ich bezskuteczności. DłużnikJ. P. (1), był niewypłacalny i ta sytuacja nie zmieniała się do chwili obecnej . Jest oczywiste ,że dłużnik miał możliwość zaspokojenia wierzyciela za środków pochodzących ze sprzedaży mieszkania przyulicy (...)wC., które to środki przeznaczył na zakup udziału w nieruchomości położonej wM.przyulicy (...)w wysokości 1/4 części , który to następnie darował umową - będącą przedmiotem niniejszego postępowania - na rzecz pozwanego. Do chwili obecnej wierzyciel nie został zaspokojony, a w sprawie nie przedstawiono dowodu z którego wynikałoby, że dłużnikJ. P. (1)posiada majątek. Przynajmniej , nie wynika to z jego zeznań , złożonych w niniejszej sprawie w charakterze świadka na rozprawie w dniu12 maja 2016 roku , a przecież świadek był do dyspozycji zarówno strony powodowej, jak i pozwanej (k-115).
Zatem nie budzi wątpliwości także Sądu Okręgowego ,że przedstawiony przez powoda materiał dowodowy , był wystarczający do uznania zasadności przedmiotowego powództwa, a w takiej sytuacji , niezłożenie przez wierzyciela wniosku o wyjawienie majątku dłużnika , nie może mieć kluczowego w sprawie znaczenia - po myśli pozwanego - zwalczającego ustalenia Sądu dotyczące stanu niewypłacalności dłużnika. Zebrany w sprawie materiał dowodowy oceniony przez Sąd Rejonowy bez naruszeniaart. 233 kpcwykazał ,że jeszcze przed dokonaniem darowiznyJ. P. (1), był niewypłacalny , egzekucja prowadzona przeciwko niemu była bezskuteczna i dłużnik pozostaje niewypłacony do chwili obecnej.
W tych okolicznościach w ocenie Sądu Okręgowego apelacja pozwanego okazał się bezzasadna i dlatego też z mocyart. 385 kpcpodlegała oddaleniu . O kosztach w postępowaniu apelacyjnym orzeczono zgodnie zart 98 i 108 kpc.