Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 247/17
Data wyroku: 2017-06-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: w SO Stanisław Łęgosz
Słowa kluczowe: Klauzule niedozwolone
Podstawa prawna: art. 385^1^ § 1 kpc

Sygn. akt II Ca 247/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 czerwca 2017 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący

SSA w SO Stanisław Łęgosz

po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2017 roku w Piotrkowie Trybunalskim
na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym
sprawy z powództwa(...)z siedzibą weW.

przeciwkoJ. M.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb.
z dnia 16 stycznia 2017 roku, sygn. akt I C 2468/16
oddala apelację.
Sygn. akt II Ca 247/17

UZASADNIENIE

    Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2017 roku w sprawie I C 2468/16 Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim zasądził od pozwanegoJ. M.na rzecz(...)z siedzibą weW.kwotę 1.264,77 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 1.211,93 złotych od dnia 26 kwietnia 2016 roku do dnia 16 stycznia 2017 roku rozkładając jej płatność na 10 rat miesięcznych. W pozostałym zakresie powództwo oddalił. Zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty procesu.

Podstawą tego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia:
W dniu 17 lutego 2015 r. pozwanyJ. M.zawarł z(...)z siedzibą weW.umowę pożyczki o numerze (...). Pozwanemu została udzielona pożyczka w kwocie 1.500,00 zł na okres od dnia 17 lutego 2015 r. do dnia 17 czerwca 2017 r. Całkowity koszt pożyczki wynosił kwotę 4.199,39 zł. Pozwany zobowiązał się do zwrotu pożyczki w 28 ratach miesięcznych, płatnych w wysokości 150,00 zł każda, w terminie do dnia 17. każdego kolejnego miesiąca, począwszy od dnia 17 marca 2015 r. W razie opóźnienia pożyczkobiorcy w zapłacie dwóch pełnych rat lub powstania zaległości przekraczających sumę dwóch pełnych rat, pożyczkodawca miał prawo rozwiązania za wypowiedzeniem umowy z zachowaniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia. Wypowiedzenie umowy mogło nastąpić po uprzednim pisemnym wezwaniu pożyczkobiorcy do zapłaty zaległości w terminie nie krótszym niż 14 dni, licząc od dnia otrzymania wezwania przez pożyczkobiorcę, pod rygorem wypowiedzenia umowy.
Pismem z dnia 12 listopada 2015 r. pożyczkodawca wezwał pozwanego do zwrotu zaległości w kwocie 350,76 zł w terminie 14 dnia od dnia doręczenia wezwania pod rygorem wypowiedzenia mowy z dnia 17 lutego 2015 r. Pismem z dnia 17 grudnia 2015 r. pożyczkodawca wypowiedział umowę z dnia 17 lutego 2015 r. Pozwany dokonał zwrotu pożyczki w kwocie 974,93 zł.
Na podstawie umowy z dnia 29 października 2015 r. powód(...)” z siedzibą weW.nabył od(...)z siedzibą weW.wierzytelność przysługującą drugiemu z ww. podmiotów względem pozwanego.
Na dzień wniesienia pozwu zadłużenie pozwanego z tytułu umowy z dnia 17 lutego 2015 r. wynosiło kwotę 1.727,93 zł w tym: należność główna – 1.211,93 zł, odsetki umowne – 49,37 zł, odsetki za opóźnienie – 3,47 zł, opłata operacyjna stanowiąca koszt zawarcia i wykonania umowy – 463,16 zł.
Pozwany znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. U pozwanego rozpoznano niedokrwienny udar mózgu i przejściowy niedowład prawostronny z afazją mieszaną.
Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy.
W ocenie sądu powództwo jest uzasadnione ale nie w pełnej wysokości dochodzonej przez powoda.
Przedmiotem żądania pozwu była kwota 1.727,93 zł, której powód domagał się zasądzenia odJ. M.z tytułu należności wynikających zumowy pożyczki numer (...)z dnia 17 lutego 2015 r., stanowiącej umowę o kredyt konsumencki w rozumieniuustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 r.(Dz. U. Nr 126, poz. 715). Podstawę prawną żądania pozwu stanowiart. 720 § 1 k.c., zgodnie z treścią którego przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
Powód dochodził przedmiotowego roszczenia jako cesjonariusz. Mając na uwadze materiał zgromadzony w niniejszej sprawie sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.264,77 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 1.211,93 zł od dnia 26 kwietnia 2016 r. do dnia 16 stycznia 2017 r. (tj. od dnia wniesienia pozwu – zgodnie z żądaniem – do dnia wyrokowania).
Sąd oddalił powództwo w pozostałym zakresie jako nienależne. W ocenie sądu powód nie wykazał zasadności żądania kwoty 463,16 zł – „opłaty operacyjnej stanowiącej koszt zawarcia i wykonania umowy”. Strona powodowa nie udowodniła poniesienia ww. kosztu, a jego wysokość – zdaniem Sądu – nie ma żadnego racjonalnego, ekonomicznego uzasadnienia. W przekonaniu sądu są to w istocie ukryte odsetki.
Zgodnie z treściąart. 320 k.p.c.w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie, a w sprawach o wydanie nieruchomości lub o opróżnienie pomieszczenia – wyznaczyć odpowiedni termin do spełnienia tego świadczenia.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaistniał szczególnie uzasadniony wypadek ku temu by uwzględnić wniosek pozwanego i rozłożyć płatność zasądzonej kwoty 1.264,77 zł na raty. W konsekwencji na podstawieart. 320 k.p.c.sąd rozłożył płatność kwoty 1.264,77 zł na 10 rat miesięcznych począwszy od dnia 1 maja 2017 r., płatnych do 25. dnia każdego miesiąca – pierwszych 9 rat w wysokości po 120,00 zł, a ostatnia 10 rata w wysokości 184,77 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat.
Mając na względzie wynik postępowania, okoliczności sprawy(w szczególności sytuację osobistą i majątkową pozwanego) na podstawieart. 100 k.p.c.sąd zniósł koszty pomiędzy stronami.
.
Od powyższego wyroku apelację złożyła strona powodowa. Apelacja wskazuje, że skarży wyrok w części tj. pkt 2, 3 i 4 zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów postępowania:art. 233 § 1 k.p.c.poprzez pominięcie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sporu okoliczności wynikających z treści zawartej na piśmie umowy pożyczki w zakresie ustalenia warunków związanych z całkowitą kwotą pożyczki oraz całkowitym kosztem pożyczki, a także pozostałymi jej warunkami,art. 232 k.p.c.poprzez nierozpoznanie istoty sprawy;
2. naruszenie przepisów materialnychart. 720 k.c.- poprzez jego zastosowanie i uznanie, że umowa pożyczki zawarta została w jego zastosowaniu
Występując z tymi zarzutami powód wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie roszczenia na rzecz powoda zgodnie z żądaniem pozwu, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Wnosił również o zasądzenie zwrotu kosztów procesu za postępowanie apelacyjne.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna a podniesione w niej zarzuty są chybione
Wprawdzie skarżący w apelacji wskazuje, że skarży rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji również w zakresie pkt 2, który dotyczy rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty, to jednak wśród zarzutów apelacyjnych, a także uzasadnienia apelacji nie ma żadnych treści, które odnosiłyby się do rozłożenia zasądzonej od powoda należności na raty. Wszystkie zarzuty jak i uzasadnienie apelacji dotyczą jedynie oddalenia przez sąd pierwszej instancji powództwa w części dotyczącej opłaty operacyjnej w wysokości 463,16 zł.
Sąd Okręgowy podziela trafność rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji dotyczącego tej opłaty. Dochodzona przez powoda kwota 463,16 zł, co do której powództwo zostało oddalone, to część przewidzianej w umowie opłaty operacyjnej, która za cały okres umowy została określona na kwotę 2472,77zł ( § pkt 2 umowy). Porównanie jej wysokości do wysokości pożyczki 1500zł prowadzi do wniosku, że sama opłata operacyjna, którą miałby uiścić pożyczkobiorca na rzecz pożyczkodawcy, wynosi aż 165 % pożyczki. Trafnie zatem sąd pierwszej instancji uznał, że w sytuacji kiedy nie zostały przez powoda wykazane koszty zawarcia i wykonania umowy, których pokryciu miała ona służyć, to taka jej wysokość nie ma racjonalnego i ekonomicznego uzasadnienia. Zatem zawarte w umowie postanowienia dotyczące tej opłaty należy taktować w kategorii niedozwolonej klauzuli w rozumieniuart. 3851§ l k.c.
Zgodnie z treścią tego przepisu postanowienia umowy zawieranej z konsumentami nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Z przytoczonego sformułowania wynika zatem, że możliwość uznania danego postanowienia umownego za niedozwolone zależna jest od spełnienia następujących przesłanek:

1
postanowienie nie zostało uzgodnione indywidualnie, a więc nie podlegało negocjacjom;

2
ukształtowane w ten sposób prawa i obowiązki konsumenta pozostają w sprzeczności z dobrymi obyczajami;

3
ukształtowane we wskazany sposób prawa i obowiązki rażąco naruszają interesy konsumenta;

4
postanowienie umowy nie dotyczy sformułowanych w sposób jednoznaczny głównych świadczeń stron, w tym ceny lub wynagrodzenia.

Nie ulega wątpliwości, iż postanowienia zawartej w niniejszej sprawie umowy pożyczki z dnia 17 lutego 2015 roku nie podlegały negocjacjom i nie były uzgodnione indywidulanie z pozwaną.
Postanowienia umowy dotyczące opłaty operacyjnej oraz jej wysokość zostały skalkulowane sprzecznie z dobrymi obyczajami. Dobre obyczaje to reguły postępowania niesprzeczne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie obyczajami. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można uznać także działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności, a więc o działanie potocznie określane jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające od przyjętych standardów postępowania.
Zakwestionowane postanowienie umowne rażąco naruszają także interesy konsumenta, którym jest pozwany. Naruszenie interesów konsumenta wynikające z niedozwolonego postanowienia musi być rażące,a więc szczególnie doniosłe. Rażące naruszenie interesów konsumenta istotnie można rozumieć jako nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym. Natomiast działanie wbrew dobrym obyczajom w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego oznacza tworzenie przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron takiego stosunku. Tak w szczególności kwalifikowane są wszelkie postanowienia, które zmierzają do naruszenia równorzędności stron stosunku, nierównomiernie rozkładając uprawnienia i obowiązki między partnerami umowy. Właśnie brak równowagi kontraktowej jest najczęściej wskazywanym przejawem naruszenia dobrych obyczajów drogą zastosowania określonych klauzul umownych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2005 roku., I CK 832/04, Legalis 71468).
Uznając zatem, że postanowienia umowne dotyczące opłaty operacyjnej nie są wiążące Sąd Okręgowy akceptuje rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji oddalające w tej części powództwo.
Skoro odniesione zarzuty apelacyjne okazały się nieskuteczne, to apelacja powoda podlega oddaleniu na podstawieart.385kpc.