Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 591/14
Data wyroku: 2017-04-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Stachurska
Słowa kluczowe: Składki na ubezpieczenie społeczne
Podstawa prawna: art. 46 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt VII U 591/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 kwietnia 2017 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Agnieszka Stachurska
Protokolant: protokolant sądowy Urszula Kalinowska
po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. w Warszawie
sprawyO. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy
na skutek odwołaniaO. W.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 7 lutego 2014 r., znak:(...)
oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

O. W.w dniu 18 marca 2014r. (data prezentaty w ZUS) złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 7 lutego2014r., nr(...), określającej wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Ubezpieczona zarzuciła organowi rentowemu błędne ustalenie, że w okresie od lipca 2008r. do października 2013r. prowadziła działalność gospodarczą skutkującą obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego, podczas gdy faktycznie w tym okresie nie prowadziła działalności gospodarczej. W związku z tym wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie, że nie posiada zadłużenia wyliczonego w zaskarżonej decyzji z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za powyższy okres.
W uzasadnieniu odwołania ubezpieczona wskazała, że mimo rejestracji w Ewidencji Działalności Gospodarczej oraz zgłoszenia faktu rejestracji w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych i Urzędzie Skarbowym faktycznie nie prowadziła w spornym okresie czynności, które mogłyby zostać zakwalifikowane jako wykonywanie działalności gospodarczej. Powołując się na przepisyustawy o swobodzie działalności gospodarczejubezpieczona podkreśliła, że działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawaniei wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W ocenie odwołującej wyciągnięcie przez organ rentowy wniosku co do prowadzenia działalności gospodarczej w spornym okresie jedynie na podstawie wpisu do(...)i zgłoszenia do ZUS oraz US jest niewystarczające do uznania, że działalność ta była faktycznie prowadzona, co wynika z prezentowanego w treści odwołania orzecznictwa(odwołanie z dnia 12 marca 2014 roku, k. 2-3 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanie z dnia 24 kwietnia 2014r.Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniósł o oddalenie odwołaniaO. W.z uwagi na fakt, że zaskarżona decyzja jest prawnie i faktycznie uzasadniona.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ rentowy wskazał, że decyzją z dnia 29 listopada 2012r., nr(...), stwierdził, żeO. W.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 1 czerwca 2006r. Decyzja ta jest prawomocna i na jej podstawie organ rentowy wydał w dniu 7 lutego 2014r. zaskarżoną decyzję, w której orzekł o zadłużeniu ubezpieczonej wobec ZUS z tytułu nieopłaconych składek. Łączne zadłużenie na dzień 7 lutego 2014r. wynosi 71.142,05 zł
    (odpowiedź na odwołanie z dnia 24 kwietnia 2014r., k. 24-25 a.s.).

Postanowieniem z dnia 4 września 2014r. Sąd Okręgowy zawiesił postępowaniena podstawieart. 177 § 1 pkt 3 k.p.c.do czasu zakończenia postępowania w sprawieo wznowienie postępowania dotyczącego decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
(...)Oddział wW.z dnia 29 listopada 2012r., nr(...)

    (protokół rozprawy z dnia 4 września 2014r., k. 90 - 91 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
O. W.prowadziła jako osoba fizyczna jednoosobową działalność gospodarczą podfirmą (...)wJ.. Ubezpieczona rozpoczęła wykonywanie działalności w dniu 15 kwietnia 2006r. Przedmiotem działalności ubezpieczonej była działalność usługowa związana z przygotowaniem do druku oraz działalność szkoleniowa(wypis z(...), akta ZUS, zeznania świadkaP. W., k. 45-47 a.s.).
W dniu 26 marca 2009r. ubezpieczona zawarła z(...)umowę zlecenia, w ramach której przyjęła do wykonania prace polegające na świadczeniu usług doradczych, związanych z przygotowaniem wniosku o dofinansowanie wraz z załącznikami. Termin wykonania zlecenia został oznaczony na dzień 3 kwietnia 2009r.
    (umowa zlecenia, k. 29 – 31 a.s., faktura VAT z dnia 26 marca 2009r., k. 32 a.s.).

W latach 2006-2013O. W.uzyskiwała z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej następujące przychody:
- w 2006r. – przychód 63.522,90 zł,
- w 2007r. – przychód 411.091,60 zł,
- w 2008r. – przychód 59.654,30 zł,
- w 2009r. – przychód 15.262,00 zł,
- w 2010r. – przychód 56.500,00 zł,
- w 2011r. – przychód 0,00 zł,
- w 2012r. – przychód 0,00 zł,
- w 2013r. – przychód 0,00 zł
(deklaracje podatkowe PIT-36 za lata 2006-2009, k. 33 - 44 a.s., deklaracje podatkowe PIT-36 za lata 2010-2013, k. 55 – 71 a.s.).
W dniu 29 listopada 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wydałdecyzję nr (...), w której stwierdził, żeO. W.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia 1 czerwca 2006r. Zgodnie z decyzją, jako podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne została wskazana zadeklarowana kwota:
- w okresie od 1 czerwca 2006r. do 31 maja 2008r. – nie niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia,
- w okresie od 1 czerwca 2008r. – nie niższa niż 60 % kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że według informacji uzyskanychz Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, aktualnych na dzień wydania decyzji,O. W.figuruje jako osoba fizyczna prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, a ponadto dokonywała z tego tytułu rozliczeń PIT-36Lw latach 2008-2010 oraz składała VAT-7 od kwietnia 2006r. do czerwca 2007r.(decyzja ZUSz 29 listopada 2012r. w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym – akta ZUS, karta nieoznaczona).
Wskazana decyzja stała się prawomocna. Ubezpieczona nie złożyła od niej odwołania(okoliczności bezsporne).
Pismem z dnia 25 listopada 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomiłO. W.o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Ubezpieczona otrzymała powyższe zawiadomienie w dniu 30 grudnia2013r., ale nie złożyła wyjaśnień. Organ rentowy wydał w dniu 7 lutego 2014r.decyzję nr (...), w której ustalił zadłużenieO. W.:

1
z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne – za okres od lipca 2008r. do października 2013r. w wysokości 35.570,61 zł plus odsetki za zwłokę w kwocie 11.551,00 zł;

2
z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne – za okres od lipca 2008r.do października 2013r. w wysokości 15.051,17 zł plus odsetki za zwłokę w kwocie 4.996,00 zł;

3
z tytułu składek na Fundusz Pracy – za okres od sierpnia 2008r. do października2013r. w kwocie 3.096,27 zł plus odsetki za zwłokę w kwocie 977,00 zł.

Ubezpieczona otrzymała decyzję w dniu 13 lutego 2014r. i złożyła od niej odwołanie(zawiadomienie z 25 listopada 2013r., k. 10 akt ZUS, decyzja ZUS z 7 lutego 2014r., k. 12-13 akt ZUS, zwrotne potwierdzenia odbioru – akta ZUS, odwołanie z dnia 12 marca 2014r., k. 2 – 4 a.s.).
W piśmie z dnia 3 września 2014r.O. W.wnioskowała do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wznowienie postępowania w celu uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 29 listopada 2012r. W odpowiedzi na wniosek ubezpieczonej organ rentowy wydał w dniu 10 września 2014r.decyzję nr (...), którą odmówił wszczęcia postępowania w wyniku wniosku o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej(wniosek o wznowienie postępowania z 3 września 2014r., k. 85 a.s., decyzja ZUS z dnia 10 września 2014r., akta ZUS).
W dniu 15 października 2014r.O. W.wniosła odwołanie do tutejszego Sądu Okręgowego od decyzji z dnia 10 września 2014r., nr(...), domagając się jej zmiany poprzez wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej podlegania ubezpieczeniom społecznym. Sprawie nadano sygnaturę VII U 2334/14
    (odwołanie z 15 listopada 2014r., k. 2-4 akt sprawy o sygn. VII U 2334/14).

Wyrokiem z dnia 20 lutego 2015r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie zmienił decyzję z dnia 10 września 2014r. w ten sposób, że nakazał wznowienie postępowania zakończonego prawomocną decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 29 listopada 2012r.(wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 20 lutego 2015r. z uzasadnieniem, k. 42 - 45 akt sprawy o sygn. VII U 2334/14).
Organ rentowy złożył w dniu 30 marca 2015r. apelację od powyższego wyroku. Sprawa została rozpoznana przez Sąd Apelacyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 7 października 2015r. zmienił zaskarżone orzeczenie Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie i oddalił odwołanieO. W.od decyzji z dnia 10 września 2014r.(apelacja ZUS z 30 marca 2015r., k. 49-51 akt sprawy o sygn. VII U 2334/14, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 7 listopada 2015r. z uzasadnieniem, k. 93 i 97-111 akt sprawy o sygn. VII U 2334/14).
Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dowodów z dokumentów, dołączonych do akt organu rentowego oraz do akt rozpatrywanej sprawy i sprawy o sygn. VII U 2334/14, a także w oparciu o zeznania świadkaP. W.. Zebrane w sprawie dowody nie były kwestionowane przez strony i nie budziły zastrzeżeń co do ich wiarygodności. ZeznaniomP. W.Sąd dał wiarę w takim zakresie, w jakim pokrywały się one z dokumentami.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
OdwołanieO. W.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 7 lutego 2014r., nr(...), było niezasadne i podlegało oddaleniu.
Zgodnie zart. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 rokuo systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 963), zwanej dalej ustawą systemową,obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą. W świetle zaś art. 13 pkt 4 ww. ustawy, osoby takie podlegają obowiązkowi ubezpieczeń społecznych w okresie od dnia rozpoczęcia prowadzenia tej działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania.
W myśl art. 46 ust. 1 ustawy systemowej, płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Stosownie zaś do treści przepisu art. 47 ust. 1, 4 i 7 ustawy, płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklaracje rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc. Składki opłaca się na wskazane przez ZUS rachunki bankowe odrębnymi wpłatamiw podziale na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Stosownie do treści art. 23 ust. 1 ustawy systemowej, od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych wustawie z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa. Składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata zwane dalej „należnościami z tytułu składek”, nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej (art. 24 ust. 2u.s.u.s.). Natomiast w myśl art. 32 ustawy systemowej, do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.
W rozpatrywanej sprawie Sąd mając na względzie cytowane przepisy oraz ustalony stan faktyczny, nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji i ustalenia, żeO. W.nie posiada zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.
Z uwagi na argumentację powołaną w odwołaniu, Sąd dla przypomnienia wskazuje, że okoliczności podlegające analizie w niniejszej sprawie dotyczyły kwestii istnieniapo stronie odwołującej zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Tego właśnie dotyczyła zaskarżona decyzja i to jej treść wyznaczała przedmiot i zakres rozpoznania oraz orzeczenia sądu(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999r., II UZ 52/99, z dnia 23 listopada 1999r., II UKN 204/99). W tej sytuacji Sąd Okręgowy nie miał możliwości rozpatrzenia okoliczności podlegania przez odwołującą ubezpieczeniom społecznym, szczególnie, że została wydana prawomocna decyzja dotycząca tej materii.
Argumentacja strony odwołującej podniesiona w odwołaniu w całości skupiała się na kwestionowaniu dokonanych przez organ rentowy ustaleń w zakresie wykonywania przez ubezpieczoną działalności gospodarczej; w ocenie odwołującej organ rentowy błędnie ustalił, że w spornym okresie działalność gospodarczą wykonywała i że w związku z tym była zobowiązana do zapłaty składek na ubezpieczenia, co skutkowało powstaniem zadłużenia. Wskazać jednak należy, iż kwestia ta została już rozstrzygnięta decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 listopada 2012r., w której organ rentowy stwierdził, żeO. W.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia 1 czerwca2006r. Wprawdzie strona odwołująca podjęła próbę wzruszenia wskazanej decyzji, pełnomocnik złożył bowiem wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją, okazało się to jednak nieskuteczne. Decyzją z dnia 10 września 2014r. Zakład odmówił rozpoznania powyższego wniosku, coO. W.zaskarżyła w drodze odwołania do tutejszego Sądu Okręgowego. Sprawa była przedmiotem rozpoznania pod sygnaturą akt VII U 2334/14, a następnie, na skutek apelacji organu rentowego od rozstrzygnięcia tego Sądu z dnia 20 lutego 2015r., apelację rozpatrywał Sąd Apelacyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 7 października 2015r. oddalił odwołanieO. W.nie znajdując podstaw do wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej podlegania przez odwołującą ubezpieczeniom społecznym. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Sąd Apelacyjny wskazał, że wystąpienie w dniu 3 września 2014r. z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 29 listopada 2012r. nastąpiło z przekroczeniem ustawowego miesięcznego terminu określonego wart. 148 § 2 k.p.a.Tym samym decyzja odmawiająca wznowienia postępowania przez organ rentowy wydana w dniu 10 września 2014r. była prawidłowa. W konsekwencji brak było podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania określonej wart. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W związku z powyższym decyzja z dnia 29 listopada 2012r. i zawarte w niej rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie podlegania przez odwołującą ubezpieczeniom społecznym, stało się prawomocne i ostateczne. Konsekwencją powyższego jest z kolei stwierdzenie, że treść wskazanej decyzji z dnia 29 listopada 2012r. wiąże Sąd Okręgowy w niniejszym postępowaniu, zgodnie bowiem z zasadą domniemania prawidłowości aktów administracyjnych, decyzja wywołuje skutki prawne i wiąże inne organy państwowe, w tym sądy(zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 1998r., SA 1103/97, Lex nr 35126).Należy podkreślić, że również w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, iż sąd w postępowaniu cywilnym obowiązany jest uwzględniać stan prawny wynikający z osnowy ostatecznej decyzji administracyjnej, chyba, że decyzja została wydana przez organ niepowołany lub w zakresie przedmiotu orzeczenia bez jakiejkolwiek podstawy w obowiązującym prawie materialnym, względnie z oczywistym naruszeniem reguł postępowania administracyjnego. Jedynie w tych przypadkach sąd nie jest związany decyzją administracyjną, ponieważ jest ona bezwzględnie nieważna (nieistniejąca prawnie) i - pomimo jej formalnego nieuchylenia - nie wywołuje skutków prawnych(zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2008r., sygn. akt I UK 376/06, OSNP 2009/21-22/295, Lex nr 528613).Także sąd ubezpieczeń społecznych jest związany ostateczną decyzją administracyjną, od której strona nie wniosła skutecznie odwołania w trybieart. 4779k.p.c., ani nie podważyła jej skuteczności w inny prawem przewidziany sposób(zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2008r., sygn. akt I UK 173/07, OSNP 2009/5-6/78, Lex nr 448797).Z tych też względów Sąd Okręgowy nie miał możliwości dokonania w toku niniejszego postępowania ustaleń wbrew treści wspomnianej wyżej decyzji i stwierdzenia, żeO. W.w okresie od lipca 2008r. do października 2013r. nie prowadziła działalności gospodarczej, a tym samym nie podlegała ubezpieczeniom społecznym i nie miała obowiązku płacenia składek na te ubezpieczenia.
Co prawda Sąd poczynił pewne ustalenia w kwestii ewentualnego wykonywania przez ubezpieczoną działalności gospodarczej w spornym okresie, jednakże czynności sądowe dotyczące tych ustaleń miały miejsce przed powzięciem przez Sąd Okręgowy informacji o toczącym się postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ZUS z 29 listopada 2012r. Okoliczność ta stanowiła przyczynę zawieszenia postępowania postanowieniem z dnia 4 września 2014r., wydanymw oparciu o treśćart. 177 § 1 pkt 3 k.p.c.do czasu rozstrzygnięcia powyższej sprawy.
Oprócz omówionych wyżej kwestii dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym odwołująca nie podnosiła w toku procesu żadnych okoliczności mogących mieć wpływ na istnienie lub wysokość stwierdzonego przez ZUS zadłużenia z tytułu składek. Oznacza to, że odwołująca nie wykazała nieprawidłowości wydanej przez organ rentowy decyzji. Sąd Okręgowy nie miał więc podstaw do jej zmiany, tym samym uznał więc odwołanie za bezzasadne i orzekł o jego oddaleniu na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.