Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1277/16
Data wyroku: 2016-12-15 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Przedawnienie
Podstawa prawna: art. 123 § 1 pkt 1 k.c., art. 825 pkt 1 k.p.c.

Sygn. akt III Ca 1277/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2016 roku, Sąd Rejonowy w Łowiczu oddalił powództwo PROKURA Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą weW.przeciwkoP. M.o zapłatę.
Sąd I instancji ustalił, że dnia 10 lipca 2009 r.P. M.zawarł z(...) Bank S.A.umowę Nr (...), na mocy której pożyczono mu kwotę 38.309,73 zł na okres od dnia 10 lipca 2009 r. do dnia 29 lipca 2015 r. W dniu 25 maja 2011 r.(...) Bank S.A.weW.wystawił przeciwko pozwanemu bankowy tytuł egzekucyjny co do wymagalnych należności z tytułu opisanej wyżej umowy pożyczki.(...) Bank S.A.weW.zmienił następnie nazwę na(...) Bank (...) S.A.weW., a w dniu 25 czerwca 2012 r. podmiot ten złożył do Sądu Rejonowego w Łowiczu wniosek o nadanie klauzuli wykonalności wspomnianemu bankowemu tytułowi egzekucyjnemu. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Łowiczu z dnia 28 czerwca 2012 r. wydanego w sprawie I Co 718/12, nadano klauzulę wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu z dnia 25 maja 2011 r. na rzecz wierzyciela(...) Bank (...) S.A.weW.przeciwko dłużnikowiP. M.co do zobowiązań dłużnika, wynikających zumowy pożyczki Nr (...), zawartej dnia 10 lipca 2009 r., z ograniczeniem odpowiedzialności dłużnika do wskazanej w klauzuli kwoty 104.418,24 zł.
W dniu 21 listopada 2012 r.(...) Bank (...) S.A.weW.złożył wniosek do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Wołominie o wszczęcie egzekucji, który postanowieniem z dnia 28 stycznia 2013 r. komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Wołominie uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy – WoliR. W.. Dnia 27 września 2013 r. powód nabył od(...) Bank (...) S.A.weW.przedmiotową wierzytelność wobecP. M.. W dniu 30 października 2013 r. do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy – WoliR. W.wpłynął wniosek wierzyciela(...) Bank (...) S.A.weW.o umorzenie postepowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwkoP. M.i postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r., komornik umorzył postępowanie prowadzone na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego z dnia 25 maja 2011 r., zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w Łowiczu z dnia 28 czerwca 2012 r.
Wysokość zobowiązania dłużnika według stanu na dzień 25 listopada 2015 r., tj. na dzień wystawienia przez powoda wyciągu z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego i ewidencji analitycznej, wyrażała się kwotą 64.823,69 zł, w tym należność główna wynosiła 34.956,04 zł.
W oparciu o tak ustalony stan faktyczny, Sąd Rejonowy uznał, że powództwo jest bezzasadne i jako takie, podlega oddaleniu, argumentując, że stosownie do treściart. 117 § 1 i 2 k.c., roszczenia majątkowe ulęgają przedawnieniu, a po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko któremu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego spełnienia. Roszczenie pozwu, jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej tak przez pierwotnego wierzyciela, jak i powoda, będącego nabywcą wierzytelności, podlega – zgodnie z treściąart. 118 k.c.– przedawnieniu trzyletniemu. Sąd podniósł, że bieg terminu przedawnienia roszczenia z umowy pożyczki wskazanej w pozwie został przerwany najpierw na skutek nadania w dniu 28 czerwca 2012 r. klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, a następnie przez złożenie w dniu 21 listopada 2012 r. wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, które zostało jednak umorzone na wniosek wierzyciela. W ocenie Sądu, zgodnie z dyspozycjąart. 203 § 2 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., umorzenie postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela pociągnęło za sobą unicestwienie skutku w postaci przerwy biegu przedawnienia spowodowanej wszczęciem tego postępowania. W konsekwencji, termin przedawnienia przerwany nadaniem klauzuli wykonalności w dniu 28 czerwca 2012 r. upłynął w dniu 28 czerwca 2015 r., a pozew wniesiony w dniu 4 grudnia 2015 r. trzeba uznać za spóźniony, zaś dochodzone nim roszczenie, wobec podniesienia zarzutu przedawnienia, podlegało oddaleniu.
Od powyższego wyroku apelację wniósł powód, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie powództwa i zasądzenie od pozwanegoP. M.na rzecz powoda kwoty 64.823,69 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztów procesu przed Sądami obu instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

-

naruszenieart. 203 § 2 k.p.c.w związku zart. 825 pkt 1 k.p.c.iart. 13 § 2 k.p.c.poprzez uznanie, że wniosek wierzyciela pierwotnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego niweczy skutek złożonego wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w postaci przerwania i zawieszenia biegu terminu przedawnienia do czasu jego zakończenia;

błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na wadliwym przyjęciu, że bieg terminu przedawnienia roszczenia powoda upłynął przed wytoczeniem przez niego powództwa;

-

art. 213 § 2 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie pomimo wniosku pozwanego o rozłożenie roszczenia na raty.

W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed sądem II instancji według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu.
Na wstępie należy zaznaczyć, iż w ocenie Sądu odwoławczego, ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji należy uznać za prawidłowe i zasługujące na pełną akceptację – w tej sytuacji Sąd odwoławczy podziela je i przyjmuje za własne, czyniąc je integralną częścią swojego stanowiska i uznając za zbędne ich ponowne szczegółowe przytaczanie w tym miejscu. Trzeba przy tym dodać, że przyjęcie przez Sąd, iż bieg terminu przedawnienia upłynął przed wszczęciem powództwa, nie jest w żadnym razie podstawą do formułowania zawartego w apelacji zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych. Upływ terminu przedawnienia nie jest bowiem okolicznością faktyczną, ale kategorią prawa materialnego, badaną i ocenianą na tle konkretnego stanu faktycznego sprawy. Cała argumentacja na poparcie tego zarzutu wiąże się zresztą z prezentowaną przez stronę powodową odmienną oceną prawną ustalonego stanu faktycznego, nie odnosząc się w żaden sposób do ewentualnych błędów w zakresie ustalenia okoliczności sprawy.
Odnosząc się do zarzutu naruszeniaart. 203 § 2 k.p.c.w związku zart. 825 pkt. 1 k.p.c.iart. 13 § 2 k.p.c., wskazać należy, iż w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym do cofnięcia wniosku wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym, znajduje odpowiednie zastosowanie przepisart. 203 § 2 k.p.c.Stanowisko takie należy podzielić mimo istnienia odosobnionych poglądów przeciwnych, a argumentacja, podnoszona w ramach ustalonej już linii orzecznictwa Sądu Najwyższego, jest w pełni trafna. Do przerwania biegu przedawnienia dochodzi zarówno na skutek złożenia wniosku o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, jak i na skutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego na jego podstawie, jako że nie ma wątpliwości, iż czynności te należy uznać za czynności podjęte bezpośrednio w celu egzekwowania roszczeń w rozumieniuart. 123 § 1 pkt 1 k. c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.(tak np. w uchwale SN z dnia 16 stycznia 2004 r., III CZP 101/03, OSNC Nr 4 z 2005 r., poz. 58 lub w wyrokach SN z dnia 23 listopada 2011 r., IV CSK 156/11, OSNC-ZD Nr 1 z 2013 r., poz. 7, z dnia 12 stycznia 2012 r., II CSK 203/11, OSP Nr 6 z 2014 r., poz. 60, z dnia 17 grudnia 2004 r., II CK 276/04, niepubl., z dnia 22 stycznia 2008 r., V CSK 386/07, niepubl., z dnia 21 maja 2010 r., II CSK 614/09, niepubl. i z dnia 4 października 2012 r., I CSK 90/12, niepubl.). W tym miejscu dla porządku należy zwrócić uwagę, iż Sąd I instancji niezbyt precyzyjnie wywiódł, że czynnością przerywającą po raz pierwszy bieg terminu przedawnienia było na gruncie przedmiotowej sprawy nadanie klauzuli wykonalności postanowieniem z dnia 28 czerwca 2012 r., podczas gdy taki charakter miało w rzeczywistości już wystąpienie przez wierzyciela z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu w dniu 25 czerwca 2012 r., jednak to drobne uchybienie nie miało ostatecznie znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Mimo że przerwanie biegu przedawnienia w opisany powyżej sposób prowadzi do powstania skutków prawnych ujętych wart. 124 § 1 i 2 k.c.i przedawnienie co do zasady biegnie na nowo z chwilą zakończenia postępowania klauzulowego lub egzekucyjnego, to jednak, zgodnie z obecnie ugruntowanym poglądem, zwrot wniosku bądź umorzenie postępowania na podstawieart. 823 k.p.c.lubart. 825 pkt 1 k.p.c., niweczą materialnoprawne skutki przerwania biegu przedawnienia (tak np. w uchwale SN z dnia 19 lutego 2015 r., III CZP 103/14, OSNC Nr 12 z 2015 r., poz. 137 lub w wyrokach SN z dnia 10 października 2003 r., II CK 113/02, OSP Nr 11 z 2004 r., poz. 141, z dnia 23 stycznia 2007 r., V CSK 386/07, niepubl., z dnia 14 kwietnia 2011 r., IV CSK 439/11, niepubl. i z dnia 19 listopada 2014 r., II CSK 196/14, niepubl.). Do uchyleniaex tuncskutku w postaci przerwania biegu przedawnienia dochodzi na podstawieart. 203 § 2 k.p.c., który w postępowaniu egzekucyjnym należy odpowiednio stosować w oparciu oart. 13 § 2 k.p.c.W uchwale z dnia 19 października 2015 r., III CZP 103/14, OSNC Nr 12 z 2015 r., poz. 137, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że cel regulacjiart. 203 § 2 k.p.c.jest tym bardziej pożądany w postępowaniu egzekucyjnym, bowiem w tym postępowaniu dochodzi do zastosowania wobec dłużnika środków przymusu. Wykładnia ta pozostaje niezmienna również w sytuacji, gdy komornik umarza postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela, który już w toku egzekucji dokonał przelewu egzekwowanej wierzytelności, czyli innymi słowy, gdy bank w chwili złożenia wniosku nie był już wierzycielem wskutek zbycia w toku egzekucji wierzytelności, objętej bankowym tytułem egzekucyjnym, niestandaryzowanemu sekurytyzacyjnemu funduszowi inwestycyjnemu zamkniętemu niemającemu uprawnienia do wystawiania bankowego tytułu egzekucyjnego.
Wywody skarżącego w omawianym zakresie są jedynie nieprzekonującą polemiką z argumentami orzecznictwa i nie mogą prowadzić do stwierdzenia uchybienia w działaniu Sądu I instancji; jedynie ubocznie należy zwrócić uwagę na fragment uzasadnienia apelacji, gdzie skarżący podnosi, żeart. 203 § 2 k.p.c.nie może znaleźć zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym, ponieważ celem tego przepisu w postępowaniu rozpoznawczym jest uniemożliwienie utrwalenia stanu niepewności co do istnienia normy indywidualno – konkretnej w stosunku między wierzycielem a dłużnikiem, a cel ten nie znajduje uzasadnienia w postępowaniu egzekucyjnym, bowiem tam istnieje już merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, zapadłe w postępowaniu rozpoznawczym. Skarżący zdaje się przy tym nie dostrzegać argumentacji podnoszonej przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu cytowanej uchwały z dnia 19 października 2015 roku, a mianowicie, że dyspozycja omawianego unormowania ma w postępowaniu rozpoznawczym na celu przede wszystkim zapobieżenie możliwości manipulowania przez powoda terminami przedawnienia roszczenia. Brak tego przepisu prowadziłby do tego, że powód mógłby wielokrotnie składać pozew i cofać go ze skutkiem przewidzianym wart. 123 § 1 pkt 1 k.c.Racja przyjęcia takiego rozwiązania i dążenie do przeciwstawienia się możliwym nadużyciom jest tym bardziej uzasadnione na gruncie postępowania egzekucyjnego, zważywszy, że i tam możliwe byłoby wielokrotne wszczynanie egzekucji, łączącej się z możliwością zastosowania środków przymusu wobec dłużnika, jeśli każdorazowe złożenie wniosku egzekucyjnego skutkowałoby przerwaniem biegu przedawnienia mimo późniejszego cofnięcia tego wniosku przez wierzyciela.
W konsekwencji powyższego, na gruncie przedmiotowej sprawy do przerwania biegu przedawnienia doszło przez złożenie przez(...) Bank (...) S.A.z siedzibą weW., w dniu 25 czerwca 2012 roku, wniosku o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu. Choć kolejne przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło wskutek wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, to jednak ów skutek prawny ustał wobec umorzenia tego postępowania na wniosek wierzyciela. Trafnie Sąd I instancji wywiódł, że trzyletni termin przedawnienia upłynął po upływie 3 lat od nadania klauzuli w czerwcu 2012 roku, a więc jeszcze przed wszczęciem niniejszego postępowania. W takiej sytuacji rezultatem podniesienia przez pozwanego zarzutu przedawnienia musiała być, w świetleart. 117 § 2 k.c., odmowa udzielenia ochrony prawnej roszczeniu powoda i oddalenie powództwa.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancjiart. 213 § 2 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie pomimo wniosku pozwanego o rozłożenie roszczenia na raty, podnieść należy, że zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa, uznanie powództwa jest aktem dyspozycyjności materialnej pozwanego, w którym przyznaje on okoliczności faktyczne przytoczone przez powoda oraz uznaje samo żądanie pozwu, wyrażając jednocześnie zgodę na wydanie wyroku uwzględniającego to żądanie (tak np. w wyroku SN z dnia 9 listopada 2011 r., II CSK 70/11, LEX nr 1095816, czy w wyrokach Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 stycznia 2016 r., I ACa 899/15, LEX nr 2008313, Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2016 r., VI ACa 1946/14, LEX nr 2000407 oraz Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 28 kwietnia 2015 roku, I ACa 715/14, LEX nr 1793804). Jeśli powództwo ma za przedmiot dochodzenie przedawnionego roszczenia, jego uznanie musi ponadto jasno wyrażać wolę zrzeczenia się zarzutu przedawnienia. Skarżący wydaje się nie dostrzegać, że w toku postępowania przed Sądem I instancji pozwany, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, konsekwentnie domagał się oddalenia powództwa, a przy tym podniósł zarzut przedawnienia, zaś ewentualnie, na wypadek gdyby Sąd powództwo uwzględnił, wniósł o rozłożenie należności na raty. Zachowanie pozwanego stoi zatem w oczywistej sprzeczności z forsowaną przez apelującego tezą, jakoby uznał on powództwo, a tym bardziej że oświadczył, iż zrzeka się przysługującego mu zarzutu przedawnienia.
Reasumując powyższe wywody, stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji było prawidłowe, a Sąd nie dopuścił się zarzucanych mu uchybień, wobec czego apelacja podlegała oddaleniu w oparciu oart. 385 k.p.c.Zważywszy na wynik kontroli instancyjnej, o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd odwoławczy orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.600,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wyliczoną na podstawie§ 10 ust. 1 pkt. 1w związku z § 2 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).