Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 9/17
Data wyroku: 2017-03-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Zdziarska, Grzegorz Miśkiewicz, Hanna Wnękowska
Słowa kluczowe: Oszustwo
Podstawa prawna: art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk

Sygn. akt II AKa 9/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 marca 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie w II Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący SSA – Hanna Wnękowska
Sędziowie SA - Anna Zdziarska
SO (del.) - Grzegorz Miśkiewicz (spr.)
Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Reingruber
przy udziale Prokuratora Anety Ulanowskiej- Gawaś
oskarżyciela posiłkowego(...) sp. z o.o.
po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2017 r.
sprawyM. P. (1), synaJ.iB.zd.Ż.,
urodz. (...)wŻ.
oskarżonego o czyn zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 19 grudnia 2014 r.    sygn. akt VIII K 258/09
zaskarżony wyrok uchyla i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania;

UZASADNIENIE
M. P. (1)został oskarżony o to, że działając wspólnie i w porozumieniu zK. D. (1):
w okresie od dnia 26 lutego 2002 r. do dnia 25 listopada 2005 r. weW.i wW., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu, przy czymK. D. (1)jako dyrektor handlowy w(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.wprowadzili w błąd członków Zarządu tej Spółki co do okoliczności wykonania i prawdziwości umów zawieranych zM. P. (1), będących podstawą do wypłacenia pieniędzy, na którychK. D. (1)podrabiał podpisy zleceniobiorcy oraz podległych mu przedstawicieli handlowych:T. B.,M. G.,R. Ł.iM. B. (1), czym doprowadzili do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartościSpółkę (...)w łącznej kwocie 242.650 złotych brutto, w tym:
- 30.000 złotych brutto, przekazanych w dniu 26 lutego 2002 r. na rachunek wBanku (...) S.A.I Oddział weW.na podstawie umowy o dzieło z dnia 4 lutego 2002 roku, przedmiotem której było wykonanie pracy „skrypt do telefonicznej informacji na temat Mammotomicznej Biopsji Piersi”, zawartej pomiędzyK. D. (1)iM. P. (1),
- 30.000 złotych brutto, przekazanych w dniu 28 marca 2002 r. na rachunek wBanku (...) S.A.I Oddział weW.na podstawie umowy o dzieło z dnia 4 marca 2002 roku, przedmiotem której było wykonanie pracy „skrypt do telefonicznej informacji na temat Mammotomicznej Biopsji Piersi – najczęstsze pytania i odpowiedzi”, zawartej pomiędzyK. D. (1)iM. P. (1),
- 35.000 złotych brutto, przekazanych w dniu 30 września 2002 r. na rachunek wBanku (...) S.A.I Oddział weW.na podstawie umowy o dzieło z dnia 2 września 2002 roku, przedmiotem której było wykonanie pracy „zachorowalność na raka sutka w Polsce i aktualne trendy w leczeniu onkologicznym raka sutka”, zawartej pomiędzyK. D. (1)iM. P. (1),
- 25.000 złotych brutto, przekazanych w dniu 24 października 2002 r. na rachunek wBanku (...) S.A.I Oddział weW.na podstawie umowy o dzieło z dnia 2 października 2002 roku, przedmiotem której było wykonanie pracy „aktualne trendy w biopsji węzła wartowniczego w onkologicznym leczeniu raka sutka”, zawartej pomiędzyK. D. (1)iM. P. (1),
- 25.000 złotych brutto, przekazanych w dniu 22 listopada 2002 r. na rachunek wBanku (...) S.A.I Oddział weW.na podstawie umowy o dzieło z dnia 4 listopada 2002 roku, przedmiotem której było wykonanie pracy „kliniczne aspekty chłonkotoku u pacjentek po resekcji piersi”, zawartej pomiędzyK. D. (1)iM. P. (1),
- 25.000 złotych brutto, przekazanych w dniu 24 grudnia 2002 r. na rachunek wBanku (...) S.A.I Oddział weW.na podstawie umowy o dzieło z dnia 2 grudnia 2002 roku, przedmiotem której było wykonanie pracy „kliniczne aspekty zespoleń staplerowych w operacjach onkologicznych”, zawartej pomiędzyK. D. (1)iM. P. (1),
- 8.800 złotych brutto, przekazanych w dniu 18 grudnia 2003 r. na rachunek wBanku (...) S.A.I Oddział weW.na podstawie umowy zlecenia z dnia 2 grudnia 2003 roku, przedmiotem której było „przeprowadzenie szkolenia w zakresie technik staplerowych podczas szkolenia organizowanego przez(...)w siedzibie(...)weW.w okresie od 10 grudnia do 11 grudnia, tj. przez 2 dni”, sporządzonej przezK. D. (1)na nazwiskoT. B., jako osoby reprezentującej(...) Spółka z o.o.z siedzibą wW.,
- 8.800 złotych brutto, przekazanych w dniu 27 kwietnia 2005 r. na rachunek wBanku (...) S.A.I Oddział weW.na podstawie umowy zlecenia z dnia 4 kwietnia 2005 roku, przedmiotem której było „przeprowadzenie szkolenia w zakresie detekcji radiologicznej Węzła Wartowniczego dla lekarzySzpitala (...)wB.w okresie od 11 kwietnia do 12 kwietnia 2005 r., tj. przez 2 dni”, sporządzonej przezK. D. (1)na nazwiskoM. G., jako osoby reprezentującej(...) Spółka z o.o.z siedzibą wW.,
- 8.850 złotych brutto, przekazanych w dniu 25 listopada 2005 r. na rachunek wBanku (...) S.A.I Oddział weW.na podstawie umowy zlecenia z dnia 4 listopada 2005 roku, przedmiotem której było „przeszkolenie 2 chirurgów (Szpital Nr (...)wB.) w zakresie używania aparatuN.w okresie od 8 listopada do 9 listopada, tj. przez 2 dni”, sporządzonej przezK. D. (1)na nazwiskoM. G., jako osoby reprezentującej(...) Spółka z o.o.z siedzibą wW.,
- 6.200 złotych brutto, przekazanych w dniu 25 czerwca 2003 r. na rachunek wBanku (...) S.A.I Oddział weW.na podstawie umowy zlecenia z dnia 2 maja 2003 roku, przedmiotem której było „przeprowadzenie szkolenia w zakresie Mammotomicznej Biopsji Piersi podczas sesji klinicznej organizowanej przez(...)w siedzibie(...)weW.w okresie od 7 maja do 8 maja, tj. przez 2 dni”, sporządzonej przezK. D. (1)na nazwiskoR. Ł., jako osoby reprezentującej(...) Spółka z o.o.z siedzibą wW.,
- 4.800 złotych brutto, przekazanych w dniu 25 czerwca 2003 r. na rachunek wBanku (...) S.A.I Oddział weW.na podstawie umowy zlecenia z dnia 5 maja 2003 roku, przedmiotem której było „przeprowadzenie szkolenia w zakresie Mammotomicznej Biopsji Piersi podczas warsztatów organizowanych przez(...)weW.w okresie od 13 maja do 14 maja, tj. przez 2 dni”, sporządzonej przezK. D. (1)na nazwiskoR. Ł., jako osoby reprezentującej(...) Spółka z o.o.z siedzibą wW.,
- 8.800 złotych brutto, przekazanych w dniu 27 października 2003 r. na rachunek wBanku (...) S.A.I Oddział weW.na podstawie umowy zlecenia z dnia 3 października 2003 roku, przedmiotem której było „przeprowadzenie szkolenia w zakresieN.chirurgów i radiologów ze Szpitala(...)weW.w okresie od 13 października do 14 października, tj. przez 2 dni”, sporządzonej przezK. D. (1)na nazwiskoR. Ł., jako osoby reprezentującej(...) Spółka z o.o.z siedzibą wW.,
- 8.800 złotych brutto, przekazanych w dniu 25 listopada 2003 r. na rachunek wBanku (...) S.A.I Oddział weW.na podstawie umowy zlecenia z dnia 3 października 2003 roku, przedmiotem której było „przeprowadzenie szkolenia w zakresieN.podczas szkolenia ogólnopolskiego organizowanego przez(...)w siedzibie(...)weW.w okresie od 13 października do 14 października, tj. przez 2 dni”, sporządzonej przezK. D. (1)na nazwiskoR. Ł., jako osoby reprezentującej(...) Spółka z o.o.z siedzibą wW.,
- 8.800 złotych brutto, przekazanych w dniu 25 lutego 2004 r. na rachunek wBanku (...) S.A.I Oddział weW.na podstawie umowy zlecenia z dnia 2 lutego 2004 roku, przedmiotem której było „przeprowadzenie szkolenia w zakresie technik staplerowych podczas szkolenia organizowanego przez(...)w siedzibie(...)weW.w okresie od 4 lutego do 5 lutego 2004r., tj. przez 2 dni”, sporządzonej przezK. D. (1)na nazwiskoM. B. (1), jako osoby reprezentującej(...) Spółka z o.o.z siedzibą wW.,
- 8.800 złotych brutto, przekazanych w dniu 30 marca 2004 r. na rachunek wBanku (...) S.A.I Oddział weW.na podstawie umowy zlecenia z dnia 3 marca 2004 roku, przedmiotem której było „przeprowadzenie szkolenia w zakresie technik staplerowych podczas szkolenia organizowanego przez(...)w siedzibie(...)weW.w okresie od 8 marca do 9 marca 2004 roku, tj. przez 2 dni”, sporządzonej przezK. D. (1)na nazwiskoM. B. (1), jako osoby reprezentującej(...) Spółka z o.o.z siedzibą wW.,
tj. o czyn zart. 286§1 k.k.w zw. zart. 294§1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt VIII K 258/09 uniewinnił oskarżonegoM. P. (1)od popełnienia zarzuconego mu czynu
Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 lutego 2016 r. w sprawie II AKa 412/15, po rozpoznaniu apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego i prokuratora utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w odniesieniu do oskarżonegoM. P. (1).
Sąd Najwyższy po rozpoznaniu kasacji w sprawieM. P. (1),wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2016 r., sygn. akt II AKa 412/15 (utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2014 r., sygn. akt VIII K 258/09), wyrokiem z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt II KK 244/16:
1)uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej oskarżonegoM. P. (1)i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie;
2)zarządził zwrot opłaty od kasacji uiszczonej przez oskarżyciela posiłkowego w kwocie 750 (siedemset pięćdziesiąt) zł.
Apelację od tego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – w odniesieniu do oskarżonegoM. P. (1)- wnieśli oskarżyciel posiłkowy oraz prokurator.
Oskarżyciel posiłkowyzaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I
obrazęart. 7 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.w zw. zart. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku, polegającą zwłaszcza na:

a) rażącym przekroczeniu przez Sąda quogranic dopuszczalnej swobody w ocenie dowodów przejawiającym się w niedaniu wiary wyjaśnieniom oskarżonegoK. D.w części obejmującej twierdzenie, że oskarżonyM. P.przekazał mu część kwot uzyskanych odSpółki (...)na podstawie kwestionowanych umów oraz daniu, wiary w całości wyjaśnieniom oskarżonegoM. P., pomimo że w świetle zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego te pierwsze należało uznać za wiarygodne w całości, te drugie zaś za niewiarygodne w istotnym zakresie oraz
b) nieuwzględnieniu przez Sąda quocałokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, w szczególności pominięciu lub błędnym zinterpretowaniu znaczenia szeregu okoliczności, które potwierdzały wersję zdarzeń prezentowaną w wyjaśnieniach oskarżonegoK. D., a zarazem podważały wiarygodność wyjaśnień oskarżonegoM. P., w tym pominięciu okoliczności, że oskarżonyM. P.był w pełni -świadom tego, że umowy, wymienione w opisie czynu zarzuconego mu w konkluzji aktu oskarżenia, są fikcyjne, która to okoliczność wynika jednoznacznie z niezakwestionowanych w tym zakresie wyjaśnień oskarżonegoK. D.
- czego następstwem było poczynienie nietrafnego ustalenia, że oskarżonyM. P.wykonał wszystkie umowy wymienione w opisie czynu zarzuconego mu w konkluzji aktu oskarżenia w miejscu i w czasie w nich wskazanym w związku z czym wynagrodzenie wypłacane mu na podstawie tych umów przezSpółkę (...)było wynagrodzeniem mu należnym w sytuacji, gdy w rzeczywistości były to umowy fikcyjne, preparowane po to, by wprowadzać w błąd członków ZarząduSpółki (...)oraz pracowników jej służb finansowo-księgowych i doprowadzać ich w ten sposób do niekorzystnych rozporządzeń mieniem tej Spółki, przyjmujących postać przelewania na rachunek oskarżonegoM. P.kwot, które faktycznie mu się nie należały,
c) niedostrzeżeniu przez Sąda quo, że poczynionego przezeń (nietrafnego) ustalenia, iż oskarżonyM. P.wykonał wszystkie umowy wymienione w opisie czynu zarzuconego mu w konkluzji aktu oskarżenia w miejscu i w czasie w nich wskazanym, w związku z czym wynagrodzenie wypłacane mu na podstawie tych umów przezSpółkę (...)było wynagrodzeniem mu należnym, żadną miarą i w żadnym zakresie niepodobna pogodzić z innym przyjętym przez ten Sąd nader istotnym ustaleniem, mianowicie (trafnym) ustaleniem, że wypłata tego wynagrodzenia przezSpółkę (...)stanowiła dla tej Spółki niekorzystne rozporządzenie mieniem, które stało się podstawą skazaniaK. D.za jedno z przestępstw przypisanych mu w pkt 2 zaskarżonego wyroku,
- co łącznie doprowadziło ostatecznie do niezasadnego uniewinnienia oskarżonegoM. P.od zarzucanego mu przestępstwa w sytuacji, w której z prawidłowo ocenionych dowodów oraz całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej jednoznacznie wynika, że przestępstwa tego się dopuścił.
W konkluzji pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Prokuratorzaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1)błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na wyrażeniu poglądu, iż dowody ujawnione na rozprawie i ustalone na ich podstawie okoliczności nie są wystarczające do uznania za udowodniony fakt popełnienia przez oskarżonegoM. P. (1), zarzuconego mu czynu, w następstwie dokonania ich oceny z naruszeniem zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, bezpodstawnego odmówienia wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonegoK. D. (1)oraz bezkrytycznego obdarzenia wiarą wyjaśnieńM. P. (1), co doprowadziło do błędnych wniosków, iż oskarżonyM. P. (1)nie pozostawał w bezpośrednim zamiarze wprowadzenia w błąd członków Zarządu(...) Sp. z o.o., nie obejmował zamiarem bezpośrednim doprowadzenia pokrzywdzonej Spółki do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, nie obejmował swoją świadomością sposobu działania współoskarżonegoK. D. (1)oraz nie pozostawał w porozumieniu z oskarżonymK. D. (1)w zakresie ustawowych znamion przestępstwa, co w konsekwencji doprowadziło do uniewinnienia w/w oskarżonego od popełnienia zarzuconego mu czynu, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego prowadzi nieodparcie do przeciwnego wniosku.
Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
W ocenie Sądu Apelacyjnego apelacje pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego oraz prokuratora, zarzuty sformułowane w obydwu środkach odwoławczych oraz ich uzasadnienie okazały się na tyle skuteczne, iż skutkowały uchyleniem zaskarżonego wyroku w odniesieniu do oskarżonegoM. P. (1).
Podniesiony przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego zarzut obrazyart. 7 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.należy ocenić, jako zasadny. Podobnie należy ocenić sformułowany w apelacji prokuratora zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Prokurator, stawiając przedmiotowemu rozstrzygnięciu zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, w rzeczywistości kwestionował prawidłowość sędziowskiej oceny dowodów, której skutkiem były błędne ustalenia faktyczne, a na co wskazuje treść uzasadnienia apelacji prokuratora w odniesieniu do oskarżonegoM. P. (1).
W realiach niniejszej sprawy charakter zasadniczy ma zarzut obrazyart. 7 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.(obraza tych przepisów z reguły skutkuje błędnymi ustaleniami faktycznymi).
Jak wielokrotnie podkreślano - zarówno w orzecznictwie sądów, jak i w doktrynie - obdarzenie wiarą w całości lub w części jednych dowodów oraz odmówienie tej wiary innym, jest prawem Sądu, który zetknął się z tymi dowodami bezpośrednio i pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k., jeżeli tylko zostało poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, stanowi przy tym wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, jest zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto zostało wyczerpująco i logicznie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku. O przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów można mówić tylko wtedy, gdy ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego zawiera oczywiste błędy natury faktycznej (np. niedostrzeżenie istotnych dowodów czy okoliczności) bądź logicznej (niezrozumienie implikacji wynikających z treści dowodów).
Przepisart. 410 k.p.k.stanowi, że podstawą wyroku może być tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej. Oznacza to, że Sąd wydając wyrok nie może się opierać na tym, co nie zostało ujawnione w toku rozprawy, jak również to, że sąd nie może opierać się - przy wydawaniu orzeczenia - tylko na części materiału dowodowego.
Uchybienie, o jakim mowa wart. 438 pkt 3 kpk(błąd w ustaleniach faktycznych) ma miejsce wówczas, gdy zasadność ocen i wniosków wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego, nie odpowiada zasadom prawidłowego rozumowania. Błąd taki może stanowić wynik niepełności postępowania dowodowego (tzw. błąd braku), bądź określonych nieprawidłowości w zakresie oceny dowodów (tzw. błąd dowolności). Może być on zatem wynikiem nieznajomości określonych dowodów lub braku przestrzegania dyrektyw obowiązujących przy ich ocenie. Zgodnie z utrwalonymi poglądami orzecznictwa i doktryny, zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku może się okazać trafnym tylko wówczas, gdy podnoszący go w apelacji zdoła wykazać sądowi orzekającemu w pierwszej instancji uchybienia przy ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającego na nieuwzględnieniu przy jej dokonywaniu zasad logiki, wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego, jak również całokształtu ujawnionych w sprawie okoliczności.
W realiach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, iż głównym dowodem - w odniesieniu nie tylko do oskarżonegoM. P. (1)- na którego podstawie dokonywane były ustalenia faktyczne, są depozycjeK. D. (1). W ocenie Sądu Apelacyjnego, pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego skutecznie podważył prawidłowość oceny tego dowodu - w kontekście reguł wynikających zart. 7 k.p.k.- dokonanej przez sąd pierwszej instancji i Sąd Apelacyjny podzielił te zarzuty. Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego skutecznie wykazał błędy logiczne i niekonsekwencje w rozumowaniu sądu pierwszej instancji, a zaprezentowane w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Analiza pisemnych motywów sądu pierwszej instancji nie pozwala na ustalenie, jakimi w rzeczywistości motywami i przesłankami kierował się ten sąd, dokonując takiej a nie innej oceny przeciwstawnych w dużej mierze depozycji oskarżonegoM. P. (1)i obciążających go wyjaśnieńK. D. (1). Sąd pierwszej instancji w swoim obszernym – pod względem liczby stron – uzasadnieniu, oceniając wyjaśnienia oskarżonegoM. P. (1)orazK. D. (1)nie przedstawił logicznych, przekonujących argumentów, które pozwoliłyby na uznanie, że ocena tych dowodów, dokonana przez sąd pierwszej instancji była oceną swobodną a nie dowolna.
Treść pisemnych motywów zaskarżonego orzeczenia wskazuje, iż sąd pierwszej instancji konsekwentnie odrzucał wiarygodność depozycjiK. D. (1)w zakresie, w jakim były one niekorzystne i obciążające dla oskarżonegoM. P. (1)i jednocześnie sąd ten każdorazowo uznawał wyjaśnieniaM. P. (1)za w pełni wiarygodne. Sąd pierwszej instancji dokonując oceny tych dowodów i odmawiając wiarygodności wyjaśnieniomK. D. (1)w zakresie obciążającym oskarżonegoM. P. (1)nie wskazał w sposób przekonujący, jakie przesłanki oraz jakie dowody i wynikające z nich okoliczności legły u podstaw takiej, a nie innej oceny ich wiarygodności. Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, że znaczna cześć ustaleń faktycznych, korzystnych dla oskarżonegoM. P. (1), została dokonana przez sąd pierwszej instancji tylko w oparciu o depozycje tego oskarżonego, bez potwierdzenia w innych dowodach i przy jednoczesnym odrzuceniu wszelkich dowodów przeciwnych – taka ocena dowodów jest oczywiście dopuszczalna, jednakże brak należytego wyjaśnienia powodów takiego ich wartościowania, przy podnoszonych zarzutach odnośnie wiarygodności depozycji tego oskarżonego, ich logiki i spójności, stanowi przekroczenie granic sędziowskiej swobody oceny dowodów. Zasada swobodnej oceny dowodów nie oznacza dowolności i arbitralności.
Analiza motywów zaskarżonego wyroku zdaje się wskazywać, że sąd pierwszej instancji dokonując oceny wiarygodności oraz wzajemnej relacji depozycji oskarżonegoM. P. (1)iK. D. (1)nie tyle dokonał tej oceny w sposób niepełny i selektywny, ale też stracił z pola widzenia szereg innych dowodów i okoliczności, mogących mieć wpływ na tę ocenę, jak również pominął ustalone w niniejszej sprawie fakty. Sąd pierwszej instancji – co również wynika z pisemnym motywów zaskarżonego wyroku – w niedostateczny sposób dostrzegł i uwzględnił zmiany oraz widoczną ewolucję prezentowanych wersji przez oskarżonychM. P. (1)iK. D. (1). Przedstawione przez ten sąd rozważania i argumentacja w tym zakresie wydają się niepełne, pobieżne, a przez to wątpliwe.
Sąd pierwszej instancji przyznając konsekwentnie walor wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonegoM. P. (1)i odmawiając jednocześnie wiarygodności obciążającym tego oskarżonego relacjomK. D. (1), nie tylko pomijał istotne w sprawie okoliczności, ale też popadał niejednokrotnie w sprzeczność. PrzykładowoK. D. (1)konsekwentnie wskazywał, iż wszystkie umowy - wymienione w zarzutach aktu oskarżenia - zawierane z oskarżonymM. P. (1)były umowami w rzeczywistości fikcyjnymi; z kolei oskarżonyM. P. (1), w swoich depozycjach wskazywał, iż wykonywał różne prace zlecone na rzecz pokrzywdzonejspółki (...)na podstawie ustnej umowy zawartej zK. D. (1), a przekazywane na jego rzecz środki pochodzące od pokrzywdzonejspółki (...)były należnym mu wynagrodzeniem za wykonaną pracę (sąd pierwszej instancji uznał te relacje oskarżonegoM. P. (1)za wiarygodne). Zestawienie tych depozycji rodzi zasadnicze pytanie, a mianowicie, jaki cel przyświecałbyK. D. (1)przy fałszowaniu przedmiotowych umów oraz dokumentacji finansowej pokrzywdzonej spółki, i narażaniu się przy tym na ewentualną odpowiedzialność karną i cywilną, skoro środki pieniężne przekazywane oskarżonemuM. P. (1)miałyby być należnym mu wynagrodzeniem. Sąd pierwszej instancji w sposób niedostateczny i powierzchowny odniósł się do tej okoliczności, a niewątpliwie ma ona istotne znaczenia dla oceny depozycjiK. D. (1)iM. P. (1). W realiach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że oskarżonyM. P. (1), jako znany i ceniony lekarz specjalista prowadził liczne kursy i szkolenia, za które otrzymywał dodatkowe wynagrodzenie, jednakże przedmiotem postępowania i osądu w niniejszej sprawie są konkretne zachowania i konkretne zdarzenia opisane w zarzucie aktu oskarżenia. Zwraca również uwagę sprzeczność ustaleń sądu pierwszej instancji – będąca konsekwencją dokonanej przez ten sąd oceny depozycjiM. P. (1)iK. D. (1)- a na którą słusznie zwrócili uwagę skarżący tj. uznanie, że wynagrodzenia wypłacane oskarżonemuM. P. (1)na podstawie owych fikcyjnych umów były świadczeniami mu należnymi za rzeczywiście wykonaną pracę i jednoczesne przyjęcie, że te same środki stanowiły niekorzystne rozporządzenie mieniem na szkodęspółki (...)(ustalenie to stanowiło podstawę do skazania – w tym samym wyroku -K. D. (1)m.in. za przestępstwo oszustwa zart. 286 § 1 k.k.popełnionego na szkodę(...)). Powyższa konkluzja sądu pierwszej instancji, wobec braku wyjaśnienia podstaw takiego ustalenia nie mogła być zaakceptowana.
Sąd pierwszej instancji w niedostatecznym stopniu uwzględnił w procesie oceny dowodów oraz dokonywania ustaleń faktycznych - odnośnie oskarżonegoM. P. (1)– również pozostałe, zgromadzone w postępowaniu dowody i okoliczności, mogące mieć wpływ na ocenę wiarygodności depozycji zarównoM. P. (1), jak iK. D. (1). Przykładowo należy tu wskazać informacje szpitali zB.,B.czyW.odnośnie braku jakichkolwiek dokumentacji potwierdzających, że lekarze z tych ośrodków brali udział w szkoleniach prowadzonych przez oskarżonegoM. P. (1)w datach wynikających z zakwestionowanych umów; relacje takich świadków jak np.W. T.,M. B. (2),M. C.czyB. B. (2)(oraz certyfikat szkolenia tego ostatniego z k. 12407).
Analiza treści wyjaśnień składanych przez obydwu oskarżonych tj.M. P. (1)iK. D. (1)(zarówno w postępowaniu przygotowawczym jak i sądowym) oraz pisemnych motywów sądu pierwszej instancji pozwala Sądowi Apelacyjnemu na konstatację, że ocena ta została dokonana w sposób dowolny, niepełny, z naruszeniem zasad określonych wart. 7 k.p.k., a co z kolei mogło skutkować wadliwymi ustaleniami faktycznymi.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy sąd pierwszej instancji winien dokonać szczegółowej analizy depozycji oskarżonegoM. P. (1)orazK. D. (1)w kontekście całokształtu materiału dowodowego oraz okoliczności sprawy i przy uwzględnieniu wszystkich, zgromadzonych w postępowaniu dowodów – tylko taka kompleksowa ocena pozwoli na uniknięcie jednostronności w ich interpretowaniu. Sąd pierwszej instancji winien przedstawić również w sposób właściwy powody, dla których dokonał określonej oceny dowodów, przyznając lub odmawiając poszczególnym dowodom lub grupom dowodów przymiotu wiarygodności. Ocena depozycji świadków czy oskarżonych – zwłaszcza w realiach niniejszej sprawy - nie może się sprowadzać do przytoczenia mniej lub bardziej obszernych fragmentów ich relacji i dokonania ich „podziału” na wiarygodne lub niewiarygodne, bez jednoczesnego wyjaśnienia i logicznego uargumentowania powodów, które legły u podstaw takiej oceny.
Reasumując powyższe rozważania, zaskarżony wyrok nie mógł się ostać i koniecznym było jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.