Sąd Okręgowy w Częstochowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1041/16
Data wyroku: 2017-01-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Rafał Łatanik
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 22 czerwca 2016 r. poz. 887 ze zm.)
Teza: zatrudnienie w warunkach szczególnych

Sygn. akt IV U 1041/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 stycznia 2017 roku
Sąd Okręgowy/Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie
Wydział IV
w składzie:
Przewodniczący SSO Rafał Łatanik
Protokolant Karina Zbroińska
po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2017 roku w Częstochowie
sprawyH. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wC.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaH. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wC.
z dnia 14 lipca 2016 roku Nr(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje ubezpieczonemuH. K.prawo do emerytury od dnia 10 lipca 2016 roku;

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wC.na rzecz ubezpieczonegoH. K.kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt IV U 1041/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 14 lipca 2016 roku numer(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.odmówił ubezpieczonemuH. K.przyznania prawa do emerytury.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podniósł, że ubezpieczony nie wykazał wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Jednocześnie wskazano, iż do pracy w szczególnych warunkach nie uznano zatrudnieniaw(...) S.A.w następujących okresach, tj.:

-

od 10 lipca 1974 roku do 22 kwietnia 1976 roku;

od 10 maja 1978 roku do 31 lipca 1983 roku oraz

od 1 sierpnia 1983 roku do 31 grudnia 1997 roku

na stanowisku ślusarza w oddziale produkcyjnym, ponieważ trudno przyjąć, że praca w szczególnych warunkach w ramach dozoru technicznego wykonywana była stalei w pełnym wymiarze czasu pracy.
W odwołaniu wniesionym do Sądu ubezpieczonyH. K.wniósło zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do emerytury podnosząc, iżw spornym okresie praca jaką wykonywał polegała na utrzymaniu ruchu i wymagała wykonywania napraw, remontów i konserwacji maszyn produkcyjnych. Była więc to praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze bezpośrednio przy stanowiskach produkcyjnych.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział wC.wniósło oddalenie odwołania wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
S ą d u s t a l i ł i z w a ż y ł, c o n a s t ę p u j e:
H. K.urodził się (...).
W dniu 4 lipca 2016 roku ubezpieczony wniósł o przyznanie prawa do emerytury.
Na dzień 1 stycznia 1999 roku wnioskodawca wykazał staż emerytalnyw wymiarze 23 lat, 8 miesięcy i 17 dni okresów składkowych oraz 8 miesięcy i 22 dni okresów nieskładkowych.
W Zakładach (...) S.A.wC.ubezpieczony zatrudniony był w okresie od 10 lipca 1974 roku do 31 grudnia 1997 roku na stanowiskach:

-

ślusarza w oddziale produkcyjnym przędzy zieleńcowej w okresie od 10 lipca 1974 roku do 22 kwietnia 1976 roku oraz od 10 maja 1978 roku do 31 lipca 1983 roku oraz

ślusarza w oddziale produkcyjnym – tkalni folii w okresie od 1 sierpnia 1983 roku do 31 grudnia 1997 roku.

Służbę wojskową odbywał w okresie od 23 kwietnia 1976 roku do 14 kwietnia 1978 roku i do pracy powrócił z dniem 10 maja 1978 roku.
Zakład zajmował się produkcją tkanin z naturalnych materiałów jak len, pakuły, juta oraz tkanin sztucznych.
Do obowiązków ubezpieczonego jako ślusarza utrzymania ruchu należały wyłącznie prace polegające na usuwaniu bieżących remontów urządzeń produkcyjnych,a czynności te wykonywane były stale i w pełnym wymiarze czasu na wydziałach produkcyjnych, tj. przędzalnia zieleńcowa oraz tkalnia folii, podczas pracy pozostałych urządzeń.
(vide: akta rentowe, akta osobowe ubezpieczonego zZakładów (...) S.A., zeznania świadkówP. F.k. 24v. iK. M.k. 24v.-25)
Zgodnie zart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2016 roku Dz. U. Nr 887 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (ust. 2).
Od dnia 1 stycznia 2013 roku wykreślony został obowiązek rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
Jak stanowi art. 27 powyższej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki:
1)osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn;
2)mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobieti 25 lat dla mężczyzn.
W myśl zaśart. 32 ust. 1powołanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa wust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa wust. 1, za pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracacho znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2). Wiek emerytalny, o którym mowa wyżej, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wykonującym pracę w warunkach szczególnych przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych z uwzględnieniemart. 32 ust. 4a(art. 32 ust. 4).Art. 32 ust. 4autracił moc z dniem 24 czerwca 2004 roku na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2004 roku (Dz. U. Nr 144, poz. 1530), z powodu niezgodności zart. 2 i 32 Konstytucji RP. Co należy rozumieć przez przepisy dotychczasowe zostało wyjaśnione w uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 roku III ZP 30/01 (OSNP 2002/10, poz. 243). Według Sądu Najwyższego przez „przepisy dotychczasowe” należy rozumieć niektóre normy rozporządzenia, jednakże nie całość przepisówrozporządzenia Rady Ministrówz dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z §1 ust. 1 wyżej wskazanego aktu prawnego rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami". Właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalali w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B (§ 1 ust. 2). Okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy te, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy (§ 2 wyżej powołanego rozporządzenia).
Przepisy § 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia, zgodnie z powołanym wyżej orzeczeniem Sądu Najwyższego nie należą do „przepisów dotychczasowych”, bowiem nie normują materii wskazanej w art. 32 ust. 4 powołanej ustawy, czyli nie określają ani wieku emerytalnego, ani rodzajów i stanowisk pracy, ani warunków przechodzenia na emeryturę. Stanowisko Sądu Najwyższego znalazło również potwierdzeniew uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2004 roku.
Za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej "wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobieti 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§3 rozporządzenia). Pracownik, który wykonywał pracew szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1)osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracyw szczególnych warunkach (§4 powołanego wyżej rozporządzenia).

W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż na dzień 1 stycznia 1999 roku ubezpieczony wykazał wymagany okres zatrudnienia. Spornym zaś jest, czyH. K.przepracował na ten dzień 15 lat w warunkach szczególnych.
Ubezpieczony w celu wykazania wymaganego okresu pracy w warunkach szczególnych przedłożył świadectwo pracy w warunkach szczególnych z(...) S.A.wC.z adnotacją o wykonywaniu przez niego w okresie od 10 lipca 1974 roku do 22 kwietnia 1976 roku oraz od 10 maja 1978 roku do 31 lipca 1983 roku pracy na stanowisku ślusarza w oddziale produkcyjnym – przędzalni zieleńcowej, a od 1 sierpnia 1983 roku do 31 grudnia 1997 roku na stanowisku ślusarza w oddziale produkcyjnym – tkalni, tj. prac wymienionych w wykazie A, dział XIV, poz. 24 pkt 1 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 roku w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego.
Organ rentowy odmówił uwzględnienia powyższych okresów zatrudnienia, albowiem trudno uznać, iż praca w ramach dozoru technicznego wykonywała była stale i w pełnym wymiarze czasu w warunkach szczególnych.
Okresy pracy w warunkach szczególnych wskazane w powołanym wyżej rozporządzeniu w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach mogą być wykazywane przez zainteresowanego, przed Sądem wszelkimi środkami dowodowymi, a przewidzianymi przezkodeks postępowania cywilnego, a w szczególności dokumentami z osobowych akt pracowniczych, zeznaniami świadków, przesłuchaniem stron. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków przed organem rentowym nie jest dopuszczalne (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1985 roku - III UZP 5/85 LEX nr 14635, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984 roku -(...)LEX nr 14630 uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 roku - III UZP 6/84 LEX nr 14625).
W obecnym stanie prawnym zarządzenia resortowe zawierające uściślenia dokonane w innym okresie przez właściwych ministrów, polegające na ustaleniu wykazów stanowisk, powołane w świadectwach wykonywania prac w warunkach szczególnych zakwestionowanych przez organ rentowy nie mają wartości normatywnych, lecz jedynie informacyjną. „W państwie prawnym nie jest dopuszczalne zamieszczanie w rozporządzeniu jako akcie wykonawczym upoważnienia do podejmowania określonych działań przez inny podmioti wyposażanie go w kompetencje wykonawcze. W świetleKonstytucji z 1997 rokurozporządzenie jako akt wykonawczy oparty na ustawie nie może zawierać subdelegacji. W konsekwencji, przedmiotem wykładni są wyłącznie przepisy ustawyi wydane na jej podstawie akty wykonawcze [...]. W rezultacie zatem o spełnieniu przesłanki "praca w szczególnych warunkach" przesądza wykonywanie pracy wymienionej w załącznikachAi(...)do rozporządzenia z 7.II.1983 r., które stanowią integralną część rozporządzenia jako aktu wykonawczego, niezależnie od tego,w jakim zakładzie praca taka była (lub jest) wykonywana.” (por. glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1999 III RN 25/99T. M.OSP 2002/4/48 t. 2).
Zdaniem Sądu ubezpieczony wykazał, iż pracował w warunkach szczególnych przez wymagany okres 15 lat.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza z akt osobowych oraz zeznań świadków jednoznacznie wynika, iżH. K.w całym okresie zatrudnienia wZakładach (...) S.A.wC.stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywał prace przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń oraz pracach budowlano-montażowychi budowlano-remontowych na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie, tj. prace wymienionew wykazie A, dział XIV, poz. 25 w związku z wykazem A,dział IV, poz. 22 i dział VII, poz. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze.H. K.do dnia 31 lipca 1983 roku pracował jako ślusarz utrzymania ruchu początkowo na wydziale przędzalni zieleńcowej, gdzie odbywała się produkcja i przędzenie tkaniny z lnu, pakuł i juty, a od 1 sierpnia 1983 roku na wydziale folii, gdzie produkowana była tkanina z tworzyw sztucznych do produkcji worków foliowych. W obu powyższych wydziałach ubezpieczony zajmował się wyłącznie utrzymaniem w ruchu maszyn produkcyjnych, a prace te wykonywane były stale i w pełnym wymiarze na wydziałach produkcyjnych podczas pracy pozostałych urządzeń. Charakter pracy odwołującego stanowczo potwierdzili powołani w sprawie świadkowie. I takK. M., który pracował jako ślusarz remontowy potwierdził, iż do ich obowiązków należały bieżące remonty maszyn produkcyjnych. On jako ślusarz remontowy pracował na pierwszą zmianąi zajmował się wyłącznie remontami planowymi, natomiast ubezpieczony jako ślusarz utrzymania ruchu zajmował się usuwaniem bieżących awarii. Bez względu jednak na powyższe, ich praca wykonywana była stale i w pełnym wymiarze czasu wyłącznie na wydziale produkcyjnym bezpośrednio przy stanowiskach robotniczych. Na wydziale przędzalni zieleńcowej zajmowali się naprawą przędzarek, zgrzeblarek oraz wrzecienic, albowiem to na tym wydziale produkowana była tkanina z naturalnych produktów jak juta, pakuły, len. Analogiczne prace ubezpieczony wykonywał na wydziale foli, gdzie odbywała się produkcja tkanin z tworzyw sztucznych. Powyższe przyznałP. F., który pracował wspólnie z odwołującym i ma przyznaną wcześniejszą emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Zeznał on stanowczo, iż prace ślusarzy polegały wyłącznie na naprawie maszyn produkcyjnych,a czynności te wykonywane były wyłącznie na wydziale produkcyjnym. Dodał również, iż na terenie hali znajdował się warsztat, w którym znajdowały się takie narzędzie jak szlifierka, wiertarka, stół z imadłem, jednakże prace tam wykonywane były sporadycznie. Zasadniczo naprawy odbywały się bezpośrednio przy maszynach. Charakter pracy odwołującego stanowczo wynika także z jego akt osobowych,w których stanowisko jego pracy określane jest wyłącznie jako ślusarza remontowego, a miejsce pracy jako przędzalnia zieleńcowa i wydział folii. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż w dniu 19 lipca 2016 roku pracodawca ubezpieczonego skorygował jego świadectwo pracy w szczególnych warunkach wskazując prawidłowo, iż prace na stanowisku ślusarza kwalifikują się do prac wymienionych w wykazie A, dział XIV, poz. 25 rozporządzenia.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie, albowiem wykazał on wymagany 15-letni okres pracyw szczególnych warunkach i dlatego na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 4 k.p.c.w związkuz § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2015 roku, poz. 1804) w brzmieniu obowiązującym sprzed zmiany z dnia 27 października 2016 roku.