Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 915/16
Data wyroku: 2017-11-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Urszula Iwanowska, Gabriela Horodnicka-Stelmaszczuk, Romana Mrotek
Słowa kluczowe: Ustalenie daty przyznania świadczenia, Emerytura
Podstawa prawna: art. 114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 915/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 listopada 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Romana Mrotek

Sędziowie:

SSA Urszula Iwanowska (spr.)
SSO del. Gabriela Horodnicka - Stelmaszczuk

Protokolant:

St. sekr. sąd. Katarzyna Kaźmierczak

po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 r. w Szczecinie
sprawyW. G. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wK.
o wysokość świadczenia
na skutek apelacji ubezpieczonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 30 września 2016 r. sygn. akt IV U 353/16
oddala apelację.
SSA Urszula Iwanowska SSA Romana Mrotek del. SSO Gabriela Horodnicka
-Stelmaszczuk
III A Ua 915/16

UZASADNIENIE
W. G. (1)w odwołaniu od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 marca 2016 r. domagał się przyznania emerytury od 16 maja 2013 r., zaś w odwołaniu od decyzji z dnia 17 marca 2016 r. - przeliczenia emerytury od 16 maja 2013 r. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że wniosek o przyznanie emerytury zgłosił w dniu 18 kwietnia 2013 r. Organ rentowy odmówił mu przyznania prawa do świadczenia ustalając, że staż pracy w szczególnych warunkach wynosi 14 lat, 5 miesięcy i 25 dni. Ubezpieczony zarzucił organowi rentowemu błąd w niezaliczeniu okresu pracy od 26 sierpnia 1991 r. do 14 listopada 1992 r. na stanowisku ślusarza-spawacza. Nadto ubezpieczony zarzucił niezaliczenie okresu służby wojskowej przypadającej w okresie zatrudnienia w(...)od 28 grudnia 1979 r. do 2 października 1981 r. wskazując, że w tym zakładzie pracy pracował od 18 października 1979 r. do 31 października 1982 r. jako kierowca ciągnika. Z tych też względów świadczenie winno być przyznane od 16 maja 2013 r. i w wysokości ustalonej decyzją z dnia 17 marca 2016 r. - przeliczone od tej daty.
W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie i o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wskazując, że decyzjami z dnia 27 maja 2013 r. i 12 lipca 2013 r. odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury z uwagi na nieudowodnienie wymaganego okresu pracy w szczególnych warunkach. Prawidłowość decyzji została potwierdzona przez Sąd Okręgowy w Koszalinie, który wyrokiem z dnia 20 listopada 2013 r. oddalił odwołanie od decyzji z dnia 28 maja 2013 r. (sygn. akt IVU 1944/13) i wyrokiem z dnia 26 listopada 2013 r. oddalił odwołanie od decyzji z dnia 12 lipca 2013 r. (sygn. akt IVU 1945/13).
Sąd Okręgowy na podstawieart. 219 k.p.c.zarządził połączenie spraw z obu odwołań w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Wyrokiem z dnia 30 września 2016 r. Sąd Okręgowy w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołania (punkt 1) oraz nie obciążył ubezpieczonegoW. G. (1)kosztami procesu (punkt 2).

Powyższe orzeczenie Sąd Okręgowy oprał o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:
W. G. (1),urodził się w dniu (...), zgłosił wniosek o przyznanie emerytury w dniu 18 kwietnia 2013 r. Organ rentowy w decyzji z dnia 28 maja 2013 r. ustalił, że ubezpieczony ukończył wiek 60 lat, posiada wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat i nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Organ rentowy uwzględnił okres pracy w szczególnych warunkach w łącznym rozmiarze 10 lat, 9 miesięcy i 22 dni. Nie uwzględniono jako okresów pracy w szczególnych warunkach okresów pracy:
- od 1 kwietnia 1982 r. do 9 kwietnia 1985 r.,
- od 12 października 1990 r. do 4 czerwca 1991r.,
z uwagi na braki formalne w świadectwie pracy.
Ubezpieczony wniósł odwołanie od powyższej decyzji domagając się uwzględniania jako okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach okresów pracy:
- od 29 lipca 1979 r. do 30 lipca 1979 r. w(...)wD.(kierowca ciągnika),
- od 18 października 1979 r. do 9 kwietnia 1985 r. w(...)wK.(kierowca ciągnika),
- od 12 października 1990 r. do 4 czerwca 1991 r. w(...)wK.(pomocnik palacza)
- od 26 sierpnia 1991 r. do 14 listopada 1992 r. wZakładzie (...)wK.(ślusarz-spawacz).
Po rozpatrzeniu dokumentów załączonych do odwołania organ rentowy decyzją z dnia 12 lipca 2013 r. ponownie odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury. Organ rentowy uwzględnił okres pracy w szczególnych warunkach w łącznym rozmiarze 14 lat, 5 miesięcy i 25 dni. Z okresu pracy w(...)uwzględniono okres pracy od 18 października 1979 r. do 27 grudnia 1979 r. i od 25 października 1981 r. do 31 marca 1982 r. nie uwzględniono okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej. Nie uwzględniono jako okresu pracy w szczególnych warunkach okresu pracy od 26 sierpnia 1991 r. do 14 listopada 1992 r. wZakładzie (...)wK.(ślusarz-spawacz). Ubezpieczony wniósł odwołanie od powyższej decyzji domagając się uwzględniania jako okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach okresu pracy od 26 sierpnia 1991 r. do 14 listopada 1992 r. na stanowisku ślusarza-spawacza. Prawomocnym wyrokiem z dnia 26 listopada 2013 r. wydanym w sprawie sygn. akt IVU 1944/13 Sąd Okręgowy w Koszalinie oddalił odwołanie ubezpieczonego od decyzji z dnia 28 maja 2013 r. Prawomocnym wyrokiem z dnia 26 listopada 2013 r. wydanym w sprawie sygn. akt IVU 1945/13 Sąd Okręgowy w Koszalinie oddalił odwołanie ubezpieczonego od decyzji z dnia 12 lipca 2013 r.
W dniu 3 lutego 2016 r. ubezpieczony zgłosił ponowny wniosek o przyznanie emerytury podnosząc, że nie ponosi winy za brak świadectw w szczególnych warunkach oraz że w dostarczonych świadectwach pracy widnieje stanowisko traktorzysty co jest równoznaczne ze stanowiskiem kierowcy ciągnika. Nadto podniósł, że w okresie od 28 grudnia 1979 r. do 2 października 1981 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową co też winno być zaliczone jako okres pracy w szczególnych warunkach. Decyzją z dnia 8 marca 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał ubezpieczeniu emeryturę od 1 lutego 2016 r. Do okresów pracy w szczególnych warunkach zaliczono okres pracy w(...)wD.od 29 lipca 1979 r. do 30 września 1979 r. na stanowisku traktorzysty i w(...) Przedsiębiorstwie (...)od 3 marca 1986 r. do 4 marca 1987 r. na stanowiska kierowcy ciągnika, uwzględniając wyjaśnienia ubezpieczonego, iż brak świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie wynika z jego zaniedbań. Z tych względów organ rentowy uznając, że ubezpieczony powołał się na nowe okoliczności, na podstawieart. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wydał zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia 17 marca 2016 r. organ rentowy, po dostarczeniu przez ubezpieczonego świadectwa pracy i zaświadczenia o okresach pobierania zasiłku dla bezrobotnych, przeliczył świadczenie od 1 lutego 2016 r.
Po ustaleniu powyższego stanu faktycznego oraz na podstawie przepisów prawa niżej powołanych Sąd Okręgowy uznał, że odwołania nie są zasadne.
Sąd pierwszej instancji wskazał, żeart. 116 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(j. t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440; powoływana dalej jako: ustawa emerytalna) stanowi, że postępowanie w sprawie świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 129 ust. 1 powołanej ustawy świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.
Sąd Okręgowy podkreślił, że zasadnicze znaczenie ma fakt, iż pierwszy wniosek ubezpieczonego o emeryturę został przez organ rentowy rozpoznany w drodze decyzji odmawiających tego prawa z dnia 28 maja 2013 r., a następnie decyzji z dnia 12 lipca 2013 r. Ubezpieczony złożył odwołania od obu decyzji, które po rozpoznaniu spraw przez Sąd Okręgowy w Koszalinie zostały oddalone prawomocnym wyrokiem:
- z dnia 26 listopada 2013 r. wydanym w sprawie sygn. akt IVU 1944/13 od decyzji z dnia 28 maja 2013 r.
- z dnia 26 listopada 2013 r. wydanym w sprawie sygn. akt IVU 1945/13 od decyzji z dnia 12 lipca 2013 r.
Dalej sąd pierwszej instancji wskazał, że w myśl art. 133 ust. 1 ustawy emerytalnej w razie ponownego ustalenia przez organ rentowy prawa do świadczeń lub ich wysokości, przyznane lub podwyższone świadczenia wypłaca się, poczynając od miesiąca, w którym powstało prawo do tych świadczeń lub do ich podwyższenia, jednak nie wcześniej niż:
1) od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy lub wydano decyzję z urzędu, z zastrzeżeniem art. 107a ust. 3;
2) za okres 3 lat poprzedzających bezpośrednio miesiąc, o którym mowa w pkt 1, jeżeli odmowa lub przyznanie niższych świadczeń były następstwem błędu organu rentowego lub odwoławczego.
Ubezpieczony domagając się wypłaty i przeliczenia emerytury od daty ukończenia wieku emerytalnego powoływał się na błąd organu rentowego.
Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że poza sporem pozostaje fakt, iż ubezpieczony nie posiada świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach w okresach, które jako nowe zostały uwzględnione w zaskarżonych decyzjach i skutkowały przyznaniem prawa do emerytury (w(...)wD.od 29 lipca 1979 r. do 30 września 1979 r. na stanowisku traktorzysty i w(...) Przedsiębiorstwie (...)od 3 marca 1986 r. do 4 marca 1987 r. na stanowiska kierowcy ciągnika).
Natomiast zgodnie z§ 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz. U. z 2011 r., poz. 1412 ze zm.) zainteresowany zgłaszający wniosek o emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy powinien dołączyć do wniosku dokumenty stwierdzające okresy uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokość. Nie można zatem – w ocenie sądu meriti – postawić organowi rentowemu zarzutu, iż błędnie rozpoznając pierwszorazowy wniosek o emeryturę nie zaliczył tych okresów jako okresów pracy w szczególnych warunkach. Podobna sytuacja ma miejsce w odniesieniu do okresu od 26 sierpnia 1991 r. do 14 listopada 1992 r. wZakładzie (...)wK.(ślusarz-spawacz). Aktualnie zaskarżone decyzje, wydane przez organ rentowy w ramach swobody podejmowania decyzji, uwzględniające okresy pracy w charakterze kierowcy ciągnika w zakładach pracy nie należących do działu transportu, nie podlegają w tym zakresie kontroli sądowej. Nie stanowią jednak o błędzie organ rentowego na wstępnym etapie postępowania o emeryturę. Jednocześnie sąd pierwszej instancji miał na uwadze, że w wyroku z dnia 13 lipca 2016 r. I UK 218/15 (LEX nr 2108499) Sąd Najwyższy stwierdził, że nie można przyjąć, że istotny dla stwierdzenia wykonywania pracy w szczególnych warunkach jest wyłącznie rodzaj tej pracy (w rozpoznawanej sprawie traktorzysta/kierowca ciągnika), a bez znaczenia pozostaje okoliczność zatrudnienia pracownika w określonym sektorze gospodarki (w rozpoznawanej sprawie chodzi o okres zatrudnienia wnioskodawcy w spółdzielni kółek rolniczych, czyli w dziale rolnictwo, a nie w dziale transport). W uzasadnieniu orzeczenia Sąd Najwyższy wskazał, że nie każdy okres pracy wnioskodawcy na stanowisku traktorzysty w spółdzielni kółek rolniczych (czyli pracy w rolnictwie) może być potraktowany tak jak okres pracy kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych zatrudnionych w transporcie (tego działu gospodarki dotyczy bowiem w wykazie A dział VIII poz. 3). W judykaturze przyjmuje się, że w świetle przepisów wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., wyodrębnienie poszczególnych prac ma charakter stanowiskowo-branżowy. Pod pozycjami zamieszczonymi w kolejnych działach wykazu wymieniono bowiem konkretne stanowiska przypisane danym branżom, uznając je za prace w szczególnych warunkach, uprawniające do niższego wieku emerytalnego. Przyporządkowanie danego rodzaju pracy do określonej branży ma istotne znaczenie dla jej kwalifikacji jako pracy w szczególnych warunkach. Usystematyzowanie prac o znacznej szkodliwości i uciążliwości i przypisanie ich do oddzielnych działów oraz poszczególnych stanowisk w ramach gałęzi gospodarki nie jest przypadkowe, gdyż należy przyjąć, że konkretne stanowisko narażone jest na ekspozycję na czynniki szkodliwe w stopniu mniejszym lub większym w zależności od tego, w którym dziale gospodarki jest umiejscowione. Konieczny jest bezpośredni związek wykonywanej pracy z procesem technologicznym właściwym dla danego działu gospodarki (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 16 czerwca 2009 r., I UK 20/09, LEX nr 515698 i I UK 24/09, LEX nr 518067; 1 czerwca 2010 r., II UK 21/10, LEX nr 619638; 14 marca 2013 r., I UK 547/12, OSNP 2014/1/11). Oznacza to, że przynależność pracodawcy do określonej gałęzi (branży) gospodarki ma znaczenie istotne i nie można dowolnie, z naruszeniem postanowień rozporządzenia, wiązać konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały przypisane w tym akcie prawnym (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 19 maja 2011 r., III UK 174/10, LEX nr 901652; 6 lutego 2014 r., I UK 314/13, OSNP 2015/5/66).
Sąd Okręgowy uznał, że powyższe rozważania mają też znaczenie dla oceny zarzutu ubezpieczonego dotyczącego niezaliczenia okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej do stażu pracy w szczególnych warunkach. Okres zasadniczej służby wojskowej odbytej w czasie trwania stosunku pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zalicza się do stażu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym jeżeli pracownik w ustawowym terminie zgłosił swój powrót do tego zatrudnienia. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy wyrokach z dnia 6 kwietnia 2006 r., III UK 5/06 (OSNP 2007/7-8/108) oraz z dnia 25 lutego 2010 r. II UK 219/09 (LEX nr 59024) i II UK 215/09 (LEX nr 590246).
Mając na uwadze powyższe, sąd pierwszej instancji wskazał, że ubezpieczony odbywał zasadniczą służbę wojskową od 28 grudnia 1979 r. do 2 października 1981 r. Ze świadectwa pracy wynika, że w okresie od 18 października 1979 r. do 9 kwietnia 1985 r. był zatrudniony jako kierowca ciągnika w(...), czyli w resorcie gospodarki morskiej i istnieją wątpliwości, czy była to praca kierowcy ciągnika, która mieści się w wykazie A dziale VIII "w transporcie i łączności", odnoszącym się do prac w tych działach gospodarki, pomimo, iż organ rentowy za taką pracę ten okres pracy uznał.
Ponadto decyzje odmawiające prawa do emerytury z dnia 28 maja 2013 r. i 12 lipca 2013 r. zostały poddane kontroli sądowej i utrzymane w mocy prawomocnymi wyrokami.
Z tych względów Sąd Okręgowy uznał, że prawidłowa jest, zgodnie z art.133 ust.1 pkt 1 ustawy, wypłata przyznanego i przeliczonego świadczenia od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy tj. od 1 lutego 2016 r.
Z tych motywów Sąd ten działając na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.oddalił odwołania.
Ponadto sąd pierwszej instancji na podstawieart. 102 k.p.c.nie obciążył ubezpieczonego kosztami procesu uznał bowiem, że ubezpieczony, inicjując postępowanie odwoławcze pozostawał w przekonaniu o słuszności swoich racji i dochodził bardzo istotnych z jego punktu widzenia roszczeń.
Z powyższym wyrokiem Sądu Okręgowego w Koszalinie w całości nie zgodził sięW. G. (1), który w wywiedzionej apelacji zarzucił mu:
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezpodstawnym przyjęciu, iż prawidłowa jest wypłata przyznanego i przeliczonego świadczenia emerytalnego na rzecz ubezpieczonego od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc od 1 lutego 2016 r. i uznanie, że organ rentowny właściwie nie zaliczył ubezpieczonemu okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej do okresu pracy w szczególnych warunkach, a także okresu zatrudnienia jako ślusarz-spawacz wZakładzie (...)wK., a nadto okresu pracy w charakterze asenizatora w(...), co skutkuje zbyt krótkim (o 6 miesięcy i 5 dni) okresem pracy w szczególnych warunkach celem uzyskania wcześniejszej emerytury, mimo, iż w rzeczywistości okres pracy w szczególnych warunkach przekracza u ubezpieczonego 17 lat i 6 miesięcy.
W tej sytuacji i w konsekwencji połączenia na podstawieart. 219 k.p.c.do wspólnego rozpoznania obu odwołań apelujący wniósł o:
- zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zmianę zaskarżonej decyzji z dnia 8 marca 2016 r. i przyznanie prawa do emerytury od 16 maja 2013 r.
- zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zmianę zaskarżonej decyzji z dnia 17 marca 2016 r. i przeliczenie emerytury od 16 maja 2013 r.
- zasądzenia kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,
ewentualnie
- skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez sąd pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skarżący między innymi podniósł, że organ rentowy błędnie nie zaliczył mu do okresu pracy w szczególnych warunkach odbytej w czasie zatrudnienia w takich warunkach okresu zasadniczej służby wojskowej od 28 grudnia 1979 r. do 2 października 1981 r. Przy doliczeniu tego okresu skarżący spełnił wszystkie wymogi formalne do uzyskania prawa do emerytury w wieku obniżonym na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej.
W ocenie apelującego, zasadnym zatem było odwołanie od decyzji odmawiającej przeliczenia emerytury począwszy od dnia 16 maja 2013 r. (ukończenia 60 roku życia). Niezaliczenie okresu(...)do okresu pracy w szczególnych warunkach jest błędnym przeliczeniem przez organ ZUS. Spełniony zatem został termin z art. 129 ust. 1 ustawy, a wobec złożenia w dniu 9 marca 2016 r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ubezpieczonego możliwe jest przyznanie i przeliczenie świadczenia emerytalnego od dnia 16 maja 2013 r. (art. 133 ust. 1 ustawy).
Dodatkowo ubezpieczony wskazał, że w sprawie pominięto niejako okres jego zatrudnienia w(...)po zakończeniu pracy na stanowisku kierowcy ciągnika w tej firmie. Skarżący przecież nadal po dniu 31 marca 1982 r. pracował w(...). Drugie świadectwo pracy potwierdza, iż ubezpieczony od 1 kwietnia 1982 r. do 9 kwietnia 1985 r. pracował na stanowisku asenizatora. Asenizator według definicji ze Słownika Języka Polskiego to osoba zajmująca się asenizacją, a więc usuwaniem płynnych nieczystości z jakiegoś terenu. Wykonywanie tej pracy jest zawarte w Wykazie A prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, a mianowicie Dział IX poz. 3. Okres ten także winien być zaliczony do stażu pracy w szczególnych warunkach.

Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje:
Apelacja okazała się nieuzasadniona.
Analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że ustalenia faktyczne, poprzedzające rozważania sądu pierwszej instancji co do zasadności odwołania są trafne i znajdują pełne odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym, który Sąd ten ocenił nie dowolnie, ale w ramach swobodnej oceny dowodów, o której stanowi przepisart. 233 § l k.p.c.Ustalenia te Sąd Apelacyjny aprobuje, a w konsekwencji przyjmuje za własne. Za trafne i wynikające z tych ustaleń przyjmuje także wywody prawne sądu pierwszej instancji.
Sąd Apelacyjny wyjaśnia, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych obowiązuje zasada, iż przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza treść decyzji organu rentowego, od której wniesiono odwołanie i tylko w tym zakresie podlega ona kontroli sądu zarówno pod względem jej formalnej poprawności jak i merytorycznej zasadności. Obecnym przedmiotem kontroli są dwie decyzje organu rentowego, mianowicie z dnia 8 marca 2016 r. oraz z dnia 17 marca 2016 r. Podczas, gdy w odwołaniach od każdej z nich, jak i w złożonej apelacji ubezpieczony podnosi argumentację skierowaną de facto przeciw decyzjom wcześniejszym (z dnia 27 maja 2013 r. oraz z dnia 12 lipca 2013 r.), którymi ZUS odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury z uwagi na nieudowodnienie wymaganego okresu pracy w szczególnych warunkach. Podkreślenia wymaga, że prawidłowość decyzji została potwierdzona przez Sąd Okręgowy w Koszalinie wyrokiem z dnia 20 listopada 2013 r. (sygn. akt IVU 1944/13) oraz wyrokiem z dnia 26 listopada 2013 r. (sygn. akt IVU 1945/13). Autor apelacji zmierza zatem do skorygowania błędów we wcześniejszych decyzjach ZUS, które są decyzjami ostatecznymi, prawomocnymi i niepodważalnymi na tym etapie postępowania.
Jedynie zatem dla porządku sąd odwoławczy zwraca uwagę, że odnośnie kwestionowanych przez ubezpieczonego decyzji z  dnia 20 listopada 2013 r. oraz z dnia 26 listopada 2013 r. prawidłowo wypowiedział się Sąd Okręgowy. Sąd ten trafnie podał, że nie można postawić organowi rentowemu zarzutu, iż błędnie rozpoznał pierwszorazowy wniosek o emeryturę. Za sądem pierwszej instancji przyjąć trzeba, że zgodnie z aktualnym stanowiskiem judykatury w świetle przepisów wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia, wyodrębnienie poszczególnych prac ma charakter stanowiskowo-branżowy. Pod pozycjami zamieszczonymi w kolejnych działach wykazu wymieniono bowiem konkretne stanowiska przypisane danym branżom, uznając je za prace w szczególnych warunkach, uprawniające do niższego wieku emerytalnego. Przyporządkowanie danego rodzaju pracy do określonej branży ma istotne znaczenie dla jej kwalifikacji jako pracy w szczególnych warunkach. Usystematyzowanie prac o znacznej szkodliwości i uciążliwości i przypisanie ich do oddzielnych działów oraz poszczególnych stanowisk w ramach gałęzi gospodarki nie jest przypadkowe, gdyż należy przyjąć, że konkretne stanowisko narażone jest na ekspozycję na czynniki szkodliwe w stopniu mniejszym lub większym w zależności od tego, w którym dziale gospodarki jest umiejscowione. Konieczny jest bezpośredni związek wykonywanej pracy z procesem technologicznym właściwym dla danego działu gospodarki (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 16 czerwca 2009 r., I UK 20/09, LEX nr 515698 i I UK 24/09, LEX nr 518067; 1 czerwca 2010 r., II UK 21/10, LEX nr 619638; 14 marca 2013 r., I UK 547/12, OSNP 2014/1/11). Oznacza to, że przynależność pracodawcy do określonej gałęzi (branży) gospodarki ma znaczenie istotne i nie można dowolnie, z naruszeniem postanowień rozporządzenia, wiązać konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały przypisane w tym akcie prawnym (wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 19 maja 2011 r., III UK 174/10, LEX nr 901652; 6 lutego 2014 r., I UK 314/13, OSNP 2015/5/66). Sąd Apelacyjny uwzględnił to, że organ rentowy w spornej decyzji ocenił pracę ubezpieczonego w(...)(od 29 lipca 1979 r. do 30 września 1979 r.) na stanowisku traktorzysty oraz w(...) Przedsiębiorstwie (...)(od 3 marca 1986 r. do 4 marca 1987 r.) na stanowisku kierowcy ciągnika jako wykonywaną w szczególnych warunkach. Z ustaleń Sądu Apelacyjnego wynika jednak, że ubezpieczony nie świadczył wówczas pracy w warunkach szczególnych. Jak wyżej wskazano, dla uwzględnienia okresu pracy na stanowisku kierowcy ciągnika jako okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach konieczny jest bezpośredni związek wykonywanej pracy z procesem technologicznym właściwym dla wskazanego w rozporządzeniu działu gospodarki tj. działu transportu. Z materiału dowodowego wynika, że charakter pracy ubezpieczonego nie był właściwy dla transportu. W ocenie Sądu Apelacyjnego te okoliczności powodują, że ubezpieczony w okresie zatrudnienia w spornych okresach w(...)oraz w(...) Przedsiębiorstwie (...)nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wymienionej w Wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia. Wobec jednak stanowiska prawnego organu rentowego sąd odwoławczy uznał prawidłowość zaskarżonej decyzji, ponieważ przyjęta ocena prawna jest korzystniejsza dlaW. G. (1), niż wynikałoby to z ustaleń i oceny prawnej sądu drugiej instancji.
W kontekście przedmiotu zaskarżenia kluczowe jest także i to, że ubezpieczony ponowny wniosek o przyznanie emerytury złożył 3 lutego 2016 r. W konsekwencji mocą zaskarżonej decyzji z dnia 8 marca 2016 r. organ przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury od miesiąca złożenia wniosku, zatem od dnia 1 lutego 2016 r. Godzi się zauważyć, że mimo iż prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego powstaje z mocy prawa, a decyzja organu rentowego ma charakter deklaratoryjny, samo spełnienie się przesłanek warunkujących prawo do świadczenia nie stanowi podstawy do wypłaty świadczenia. Podstawę taką stanowi wniosek o przyznanie świadczenia (M. Bartnicki, w: K. Antonów (red.), Bartnicki, Suchacki, Ustawa, s. 552). Konsekwencją jest to, że dopiero złożenie wniosku o emeryturę powoduje obowiązek ustalenia prawa do niej, a następnie jej wypłaty. Podkreślić przy tym trzeba, że świadczenia wypłaca się, poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu (art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej). Jednoznacznie należy zatem stwierdzić, że chociaż dzień spełnienia wszystkich przesłanek jest dniem nabycia prawa, to dopiero złożenie wniosku o wypłatę świadczenia powoduje tę wypłatę od miesiąca, w którym wniosek złożono. W przypadku ubezpieczonego będzie to zatem miesiąc luty 2016 r. Innymi słowy nie zawsze termin nabycia prawa jest tożsamy z terminem jego realizacji.
W konsekwencji Sąd Apelacyjny uznał, że zarzuty apelującego są nieuzasadnione, a ponieważ brak jest też innych podstaw do wzruszenia trafnego rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, które sąd odwoławczy bierze pod rozwagę z urzędu - apelację jako bezzasadną na podstawieart. 385 k.p.c.oddalono.
SSA Urszula Iwanowska SSA Romana Mrotek del. SSO Gabriela Horodnicka-Stelmaszczuk