Sąd Okręgowy w Legnicy
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 118/17
Data wyroku: 2017-05-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mirosława Molenda-Migdalewicz
Słowa kluczowe: Świadczenia przedemerytalne
Podstawa prawna: art. 4 ustawy z 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych (t. jednolity Dz.U.z2015 r. poz. 965)

Sygn. aktV U 118/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia17 maja 2017 r.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy
w składzie:
Przewodniczący:SSO Mirosława Molenda-Migdalewicz
Protokolant: Katarzyna Awsiukiewicz
po rozpoznaniu w dniu17 maja 2017 r. w Legnicy
sprawy z wnioskuW. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
o emeryturę pomostową
na skutek odwołaniaW. S.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
z dnia12 grudnia 2016 r.
znak(...)

oddala odwołanie

Sygn. akt V U 118/17

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.decyzją z dnia 12 grudnia 2016 r., znak:(...), odmówił wnioskodawcyW. S.prawa do emerytury pomostowej, albowiem wnioskodawca na dzień 1 stycznia 2009 r. nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wynoszącego co najmniej 15 lat, wykazanej w załącznikunr 1 lub 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Zakład podał, iż do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych zgodnie zart. 4w związku zart. 49ww. ustawy nie zostały zaliczone okresy pracy: od 1 marca 1979 r. do 5 maja 1991 r. i od 5 października 1992 r. do 31 stycznia 1997 r., ponieważ pracodawca nie potwierdził, że w ww. okresach ubezpieczony wykonywał pracę wymienioną w załączniku nr 1 i 2 ww. ustawy.
Odwołanie od ww. decyzji wniósł ubezpieczony, domagając się jej zmiany poprzez przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej począwszy od dnia złożenia wniosku. W uzasadnieniu podał, że w okresach zakwestionowanych przez ZUS wykonywał pracę w szczególnych warunkach na stanowisku montera instalacji sanitarnych, łącznie przez okres 16 lat i 6 miesięcy. Pracodawca, u którego wtedy pracował, nie może mu wydać zaświadczenia żądanego przez ZUS, albowiem pracodawca ten już nie istnieje, za co on nie może ponosić negatywnych konsekwencji. Podał nadto, że pracę w szczególnych warunkach wykonywał także po 31 grudnia 1998 r.: wprzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wG.od 1 października 1998 r. do 31 marca 2005 r. i w Zakładzie Usług(...)Sp. j. wL.od 26 lipca 2006 r. do 28 sierpnia 2015 r. Zdaniem skarżącego, na dzień składania wniosku spełnił on wszystkie warunki do przyznania prawa do spornego świadczenia, zarówno co do wieku, jak i co do stażu.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, powołując w uzasadnieniu te same argumenty co w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podał, iż okresy zatrudnienia wskazane przez wnioskodawcę w odwołaniu nie były przez organ rozpatrywane jako praca wykonywana w szczególnych warunkach w rozumieniuart. 3 ustawy o emeryturach pomostowych, albowiem wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów na tę okoliczność.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaW. S.urodził się dnia (...)
Wnioskodawca ma udowodnione 37 lat, 3 miesiące i 8 dni okresów składkowych i nieskładkowych.
W dniu 5 października 2016 r. wnioskodawca złożył wniosek o emeryturę pomostową.
Decyzją z dnia 12 grudnia 2016 r. –zaskarżoną w niniejszej sprawie– ZUS odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury pomostowej, wskazując w uzasadnieniu, iż wnioskodawca na dzień 1 stycznia 2009 r. nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wynoszącego co najmniej 15 lat, wykazanej w załącznikunr 1 lub 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych zgodnie zart. 4w związku zart. 49ww. ustawy organ rentowy nie zaliczył wnioskodawcy okresów pracy: od 1 marca 1979 r. do 5 maja 1991 r. i od 5 października 1992 r. do 31 stycznia 1997 r., ponieważ pracodawca nie potwierdził, że w ww. okresach ubezpieczony wykonywał pracę wymienioną w załączniku nr 1 i 2 ww. ustawy.
/b e z s p o r n e, a nadto dokumenty z akt ubezpieczeniowych wnioskodawcy/
WnioskodawcaW. S.w dniu 29 sierpnia 1974 r. podjął zatrudnienie w(...)Przedsiębiorstwie(...)wG.na stanowisku instalatora. W czasie tego zatrudnienia w okresie od 18 lutego 1976 r. do 20 grudnia 1977 r. wnioskodawca odbywał zasadniczą służbę wojskową. Po wojsku, w dniu 9 stycznia 1978 r., powrócił do pracy w ww. zakładzie na stanowisko instalatora i w takim charakterze pracował do 28 lutego 1979 r. Następnie, po przeniesieniu służbowym, w okresach od 1 marca 1979 r. do 5 maja 1991 r. i od 5 października 1992 r. do 31 stycznia 1997 r. ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę na stanowisku montera instalacji sanitarnych i grzewczych wPrzedsiębiorstwie (...)wL.. W okresie od 6 maja 1991 r. do 4 października 1992 r. korzystał z urlopu bezpłatnego.
Wnioskodawca w obu ww. zakładach pracował przy instalacjach zewnętrznych. Jego praca polegała na układaniu rur wodno-kanalizacyjnych i deszczowych (żeliwnych, kamionkowych, betonowych) w głębokich wykopach oraz wykonywaniu przyłączy zewnętrznych do budynków.
W okresie od 17 lutego 1997 r. do 19 sierpnia 1998 r.W. S.był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...) S.C.wG., gdzie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę na stanowisku montera instalacji sanitarnych, a następnie, w okresie od 1 października 1998 r. do 31 marca 2005 r. wnioskodawca pracował w(...) Sp. z o.o.wG., również na stanowisku montera instalacji sanitarnych, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Praca wnioskodawcy w ww. zakładach polegała, podobnie jak poprzednio, na wykonywaniu zewnętrznych instalacji i przyłączy wodno-kanalizacyjnych. Prace prowadzone były w wykopach, głębokich na 2 – 3 m. Wykonywane były całe sieci zewnętrzne, pod nowo budowane osiedla.
W dniu 26 lipca 2006 r.W. S.podjął zatrudnienie w Zakładzie(...)Sp. j. wL.na stanowisku montera instalacji sanitarnych. W zakładzie tym ubezpieczony pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przy układaniu rur instalacji sanitarnych, deszczowych, wodnych, kanalizacyjnych i tłocznych (którymi tłoczone są ścieki do przepompowni), w głębokich wykopach, na zewnątrz budynków. Pracę tę wykonywał do 28 maja 2015 r.
Dowód:
dokumenty z akt ubezpieczeniowych wnioskodawcy, w tym w szczególności
świadectwa pracy
dokumenty z akt osobowych wnioskodawcy z  okresów zatrudnienia w:

     -Zakładzie(...)Sp. j. wL.od 26.07.2006 r. do

28.08.2015 r.,
- (...) Sp. z o. o.wG.od 01.10.1998 r. do 31.03.2005 r.,
-Przedsiębiorstwie (...)wL.od
01.03.1979 r. do 31.01.1997 r.,

     -(...)Przedsiębiorstwie(...)wG.od 29.08.1974 r. do

28.02.1979 r.,
duplikat świadectwa pracy z dnia 15.05.2017 r. k. 42
zeznania świadków:
-A. Ł.k. 44v45, e-protokół z dnia 17.05.2017 r. 00:19:35 i nast.
-J. A.k. 45-45v, e-protokół z dnia 17.05.2017 r. 00:37:06 i nast.
-G. N.k. 45v, e-protokół z dnia 17.05.2017 r. 00:47:56 i nast.
-I. T., k. 45v, e-protokół z dnia 17.05.2017 r. 00:53:21 i nast.
przesłuchanie wnioskodawcy k. 46, e-protokół z dnia 17.05.2017 r. 00:59:06 i nast.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 4 ustawy z dniaustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(t.jedn.: Dz.U. z 2015 r., poz. 965 z późn. zm.), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2009 r. – prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniemart. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1
urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2
ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3
osiągnął wiek wynoszący co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4
ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5
przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;

6
po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

7
nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.

W myśl art. 3 ust. 1 ww. ustawy, prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.
Pracami o szczególnym charakterze są prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy (art. 3 ust. 3 ustawy).
W myśl natomiast art. 49 ww. ustawy, prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1
po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2
spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;

3
w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Cyt. wyżej przepisart. 49 ustawy o emeryturach pomostowychłagodzi restrykcyjne przesłanki nabycia prawa do emerytury pomostowej wynikające zart. 4ww. ustawy. W przepisie tym ustawodawca –dla nabycia prawa do emerytury pomostowej– „zwalnia” ubezpieczonego z konieczności wykonywania prac w szczególnych warunkach lub prac o szczególnym charakterze po dniu 31 grudnia 2008 r., ale czyni to pod warunkiem osiągnięcia przez ubezpieczonego do dnia 1 stycznia 2009 r. stażu pracy „odbytego” w szczególnych warunkach (w szczególnym charakterze) w takim rozmiarze, jaki jest wymagany przez aktualnie obowiązujące przepisyustawy o emeryturach pomostowych. Omawiana regulacja w swoisty sposób respektuje prawa osób wykonujących przez długi czas prace w szczególnych warunkach (w szczególnym charakterze), które z różnych przyczyn, często niezależnych od siebie, po dniu 1 stycznia 1999 r., utraciły status pracowników zatrudnionych przy takich pracach, a z racji stosunkowo niskiego wieku nie nabyłyby jeszcze prawa do emerytury powszechnej według zasad przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS. Gdyby nie treść przepisuart. 49, to w opisanej sytuacji warunek objętyart. 4 pkt 6 ustawy o emeryturach pomostowychpraktycznie uniemożliwiłby tym osobom skuteczne ubieganie się również o emeryturę pomostową.
W oparciu zatem o przepisart. 49w zw. zart. 4 pkt 1–5 i 7 ustawy o emeryturach pomostowychnależy przyjąć, że warunki uzyskania prawa do emerytury pomostowej bez konieczności wykonywania po dniu 1 stycznia 2009 r. pracy w szczególnych warunkach (w szczególnym charakterze) spełnia pracownik, jeśli spełnił łącznie następujące przesłanki:

1
urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2
legitymował się w dniu 1 stycznia 2009 r. minimalnym 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze (przy czym art. 49 pkt 3 w zw. z art. 3 ust. 1 i 3 ustawy nie wymaga, aby był to okres przepracowany w pełnym wymiarze czasu pracy);

3
osiągnął wiek (pomostowy) wynoszący 60 lat (dla mężczyzn);

4
legitymuje się okresami składkowymi i nieskładkowymi (ustalonymi na zasadach określonych w art. 5–9 i 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), wynoszącymi co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5
wykonywał przed dniem 1 stycznia 1999 r. pracę w szczególnych warunkach lub pracę o szczególnym charakterze (w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowychlub art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS);

6
rozwiązano z nim stosunek pracy.

Jak natomiast wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 marca 2012 r. (II UK 164/11, OSNAPiUS 2013 nr 5-6, poz. 62, str. 225), warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetleart. 4 i 49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowychjest legitymowanie się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze (w rozumieniu tej ustawy lub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życieustawy o emeryturach pomostowych, a więc po 1 stycznia 2009 r. W przypadku, kiedy osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy „szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do „nowego” świadczenia tylko wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych (art. 3 ust. 1 ww. ustawy) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 ww. ustawy) w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów. Innymi słowy brak podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, dziś nie może być tak kwalifikowany. Oznacza to, że wykonywanie przez ubezpieczonego pracy w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ww. ustawy jest warunkiem koniecznym nabycia prawa do emerytury pomostowej.
W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią sporną było, czy ubezpieczony na dzień wejścia w życieustawy o emeryturach pomostowychposiadał wymagany staż pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze określony przepisami tejże ustawy.
Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu, w szczególności dokumentów z akt osobowych z okresu zatrudnienia wnioskodawcy w:(...)Przedsiębiorstwie(...)wG., wPrzedsiębiorstwie (...)wL., w(...) Sp. z o. o.wG.i w Zakładzie(...)Sp. j. wL.oraz zeznań świadków, wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, żeW. S.po dniu 1 stycznia 2009 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach ani prac o szczególnym charakterze, o których mowa wart. 3 ust. 1 lub 3 ustawy o emeryturach pomostowych, a więc prac wymienionych w załączniku nr 1 lub 2 do ww. ustawy. Po tej dacie bowiem wnioskodawca pracował w Zakładzie(...)Sp. j. wL.na stanowisku montera instalacji sanitarnych, a praca w takim charakterze nie została wymieniona w żadnym z załączników doustawy o emeryturach pomostowychstanowiących wykazy prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Analiza ww. dowodów wykazała natomiast, że ubezpieczony przed 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach i szczególnym charakterze, a dokładnie prace wymienione w wykazie A, w dziale V, w punkcie 1 tego rozporządzenia, okreśłone jako „roboty wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach”. Okresem takiej pracy –w ocenie Sądu– był z pewnością okres pracy wnioskodawcy na stanowisku montera instalacji sanitarnych i grzewczych wPrzedsiębiorstwie (...)wL.od 1 marca 1979 r. do 5 maja 1991 r. i od 5 października 1992 r. do 31 stycznia 1997 r. (a więc z wyłączeniem okresu urlopu bezpłatnego ubezpieczonego), okres zatrudnienia wnioskodawcy wPrzedsiębiorstwie (...) S.C.wG.od 17 lutego 1997 r. do 19 sierpnia 1998 r. na stanowisku montera instalacji sanitarnych, a następnie okres jego pracy w(...) Sp. z o.o.wG.od 1 października 1998 r. do 31 grudnia 1998 r., również w charakterze montera instalacji sanitarnych. Ww. okresy po zsumowaniu dają ponad 15-letni okres pracy wnioskodawcy w szczególnych warunkach w rozumieniu poprzednio obowiązujących przepisów, tj. przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Okoliczność ta jednak jest niewystarczająca do przyznania ubezpieczonemu prawa do emerytury pomostowej. Jak bowiem wskazano wyżej, nawet jeśli wnioskodawca po dniu 1 stycznia 2009 r. nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 lub 3 ustawy o emeryturach pomostowych, a legitymuje się stażem pracy „szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów, to może nabyć prawo do emerytury pomostowej tylko wówczas, gdy jego dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (tj. przepisówart. 3 ust. 1 lub 3 ustawy o emeryturach pomostowych). W rozpoznawanej sprawie jednak pracy wnioskodawcy na stanowisku montera instalacji sanitarnych wykonywanej w zasadzie w sposób ciągły zarówno przed 1 stycznia 1999 r., jak i po tej dacie, do prac w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów zakwalifikować nie można. Ani bowiem wykaz prac zawartych w załączniku nr 1 czy wykaz prac z załącznika nr 2 doustawy o emeryturach pomostowychwśród prac w szczególnych warunkach, jak i wśród prac o szczególnym charakterze, nie wymienia prac wodnokanalizacyjnych czy prac przy budowie rurociągów w głębokich wykopach, a takie właśnie prace wnioskodawca faktycznie wykonywał. Jak natomiast wskazał Sąd Najwyższy w powołanym wyżej wyroku z dnia 13 marca 2012 r., wykaz prac określonych wart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowychjest zamknięty i nie podlega uzupełnieniu, co oznacza, że cech pracy „o szczególnym charakterze” lub „w szczególnych warunkach” nie mogą posiadać inne prace, choćby sposób ich wykonywania i ich jakość mogła obniżyć się z wiekiem (tak też: WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 29 czerwca 2011 r., IV SA/PO 335/11).
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, żeW. S.nie spełnił warunków do przyznania mu prawa do emerytury pomostowej nie tylko dlatego, że po 1 stycznia 2009 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, ale również dlatego, że wykonywane przez niego przed dniem 1 stycznia 2009 r. prace również nie mogą być zakwalifikowane jako prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3ww. ustawy, mimo że część z tych prac, tj. prace przed 1 stycznia 1999 r., w istocie były pracami w szczególnych warunkach w rozumieniu poprzednio obowiązujących przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
W takim stanie rzeczy, w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Skutkiem tego odwołanie wnioskodawcy –jako niezasadne– podlegało oddaleniu, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.