Sąd Okręgowy w Rzeszowie
VI Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VI GC 249/16
Data wyroku: 2016-12-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Renata Bober

Sygn. akt VI GC 249/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 grudnia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Renata Bober
Protokolant: st.sekr.sądowy Agnieszka Krztoń
po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. w Rzeszowie
na rozprawie
sprawy z powództwa: Syndyka masy upadłościS. J. (1)prowadzącego działalność gospodarczą podfirmą Zakład Handlowo-Usługowy (...)S. J. (1)w upadłości likwidacyjnej wT.
przeciwko:M. Z.iD. Z.
o zapłatę

I
zasądza od pozwanychM. Z.iD. Z.solidarnie na rzecz masy upadłościS. J. (1)prowadzącego działalność gospodarczą podfirmą Zakład Handlowo-Usługowy (...)S. J. (1)w upadłości likwidacyjnej – reprezentowanej przez Syndyka Masy Upadłości kwotę 1.253.500,00 zł (jeden milion dwieście pięćdziesiąt trzy tysiące złotych)z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 16 listopada 2015r., do dnia zapłaty,

II
oddala powództwo w pozostałym zakresie co do odsetek,

III
zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 14.417 zł (czternaście tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego,

IV
nakazuje pobrać od pozwanychM. Z.iD. Z.solidarnie na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Rzeszowie kwotę 62.675 zł (sześćdziesiąt dwa tysiące sześćset siedemdziesiąt pięć złotych) tytułem opłaty sądowej od obowiązku uiszczenia której powód był zwolniony.

Sygn. akt VI GC 249/16

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 13 grudnia 2016 r.
Powód – Syndyk masy upadłościS. J. (1)prowadzącego działalność gospodarczą podfirmą Zakład Handlowo-Usługowy (...)S. J. (1)w upadłości likwidacyjnej wniósł o zasadzenie solidarnie od pozwanychM. Z.iD. Z.kwoty 1.253.500 zł z odsetkami w wysokości ustawowej od dnia 10 listopada 2015 r. do dnia zapłaty i kosztami postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwu podał, że w dniu 16.03.2015 r.S. J. (1)sprzedał swojej córceM. Z.oraz zięciowiD. Z.prawo wieczystego użytkowania nieruchomości położonej wJ.obręb nr 14N., obejmującejdziałkę o numerze (...)o obszarze 1.1018 ha z prawem własności budynków, budowli i urządzeń stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności za cenę łączną 1.541.805 zł, w tym podatek VAT, zaśM. Z.iD. Z.prawa te nabyli na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej z przeznaczeniem na prowadzoną przezM. Z.działalność gospodarczą. W dniu 11.08.2015 r. Sąd Rejonowy wK.Wydział V Gospodarczy ogłosił upadłość(...). Pismem z dnia 3.11.2015 r. Syndyk wezwałM. Z.orazD. Z.do wydania nieruchomości objętej przedmiotową księgą wieczystą z uwagi na bezskuteczność umowy sprzedaży. Pozwani odmówili zwrotu nieruchomości, a następnie po zawarciu w dniu 13.11.2015 r. umowy majątkowej małżeńskiej o ustanowieniu rozdzielności majątkowej, mocą którejD. Z.utracił prawo własności niniejszej nieruchomości –M. Z.nieruchomość tą sprzedałaB. Ż.działającej na rzecz(...) Sp. z o.o.Sp.k. z siedzibą wJ.. W rezultacie więc w wyniku umowy z dnia 27.11.20-15 r.M. Z.iD. Z.wyzbyli się prawa użytkowania wieczystego w/w nieruchomości oraz prawa własności budynków i budowli stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności.
Powołując się na treśćart. 128 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, mając na uwadze, że nieruchomość objęta czynnością prawną, która jest bezskuteczna w stosunku do masy upadłości – nie jest własnością pozwanych, leczspółki (...), a tym samym nie jest możliwy jej zwrot do masy upadłości przez pozwanych, powód wniósł o zasądzenie równowartości tej nieruchomości według wartości wskazanej w akcie notarialnym.
W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Zarzucili przede wszystkim, że dokonując czynności prawnej po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości dokonali zapłaty całości należności na rzecz upadłego za przedmiotową nieruchomość, co nie powinno ulegać wątpliwości w świetle dokumentacji finansowej, którą dysponuje powód. Wskutek powyższego nie doszło więc w żaden sposób do uszczuplenia masy upadłości, a tym bardziej do poszkodowania wierzycieli. Podkreślili, że świadczenie z ich strony miało charakter świadczenia ekwiwalentnego, a w związku z tym wartość masy upadłości nie została uszczuplona, lecz zamieniona z jednego składnika na inny o równoważnej wartości pieniężnej. Powód więc nie może żądać zwrotu kwoty stanowiącej równowartość wpłaconej już raz przez pozwanych kwoty pieniężnej, bowiem doszłoby do nieuzasadnionego pokrzywdzenia pozwanych, którzy ponieśliby dwa razy koszt nabycia składników majątkowych wskazanych w pozwie. Cała kwota ceny nabycia przedmiotowych składników majątkowych została zapłacona upadłemu przez bank kredytujący pozwanych jako nabywców, a to co upadły zrobił z wpłaconą z tego tytułu kwotą jest już poza zainteresowaniem pozwanych. Nadto dodali, że powód nie wykazał również interesu prawnego w wytoczeniu niniejszego powództwa.

Sąd Okręgowy ustalił w sprawie co następuje;
W dniu 11.08.2015 r. Sąd Rejonowy wK.Wydział V Gospodarczy w sprawie zawisłej pod sygnaturą V GU 16/14 ogłosił upadłość(...).
dowód: postanowienie wraz z uzasadnieniem k. 42-50
Aktem notarialnym z dnia 16.03.2015 r.S. J. (1)sprzedał swojej córceM. Z.oraz zięciowiD. Z.prawo wieczystego użytkowania nieruchomości położonej wJ.obręb nr 14N.obejmującej działkę onumerze ewidencyjnym (...)o obszarze 1.1018 ha z prawem własności budynków, budowli i urządzeń stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności za łączną cenę 1.541.805 zł, w tym podatek VAT według stawki 23%. Strony umowy zgodnie postanowiły, że zapłata całej ceny nastąpi najpóźniej do dnia 16.05.2015 r. ze środków pochodzących z kredytów udzielonych na ten cel przez bank Spółdzielczy wB.OddziałJ.. Konsekwencji tego było ustanowienie powyższym aktem notarialnym hipotek do kwoty 1.700.000 zł oraz 433.000 zł.
dowód: akt notarialny z dnia 16.03.2015 r. k. 6-9, odpis zksięgi wieczystej nr (...)k. 10-39, odpis skróconego aktu małżeństwaM.iD. Z.k. 40-42
Okoliczność, że w dniu 13.11.2015 r.M. Z.zawarła zD. Z.umowę majątkową małżeńską o ustanowieniu rozdzielności majątkowej była w sprawie niesporna. Potwierdzenie powyższego znajduje się zresztą w piśmie kierowanym do powoda w odpowiedzi na wezwanie do wydania nieruchomości z informacją, że w wyniku podziału majątku wspólnego małżonkówD. Z.utracił jakiekolwiek prawo własności oraz władania przedmiotowymi nieruchomościami, zatem nie jest możliwe ich wydanie, ani też zapłata równowartość żądanej przez powoda kwoty.
dowód: pismo pełnomocnika pozwanegoD. Z.z dnia 22.02.2016 r. k. 54
Nie był kwestionowany również w sprawie fakt, że przedmiotową nieruchomość została następnie sprzedana przezM. Z.spółce (...) Sp. z o.o.sp.k. z siedzibą wJ., co miało miejsce w dniu 27.11.2015 r. i znalazło potwierdzenie w stosownym wpisie wksiędze wieczystej o numerze (...).
dowód: odpis z KW k. 22-39
Pozwani wzywani byli do wydania przedmiotowej nieruchomości wezwaniem z dnia 3.11.2015 r.
dowód: wezwanie k. 51
Po ogłoszeniu upadłościS. J. (1)w masie upadłości znajdowały się jedynie środki pieniężne w wysokości 1.000 zł, były to środki w kasie. Na rachunkach bankowych nie było żadnych kwot, które miałyby zostać wpłacone z tytułu zwartej umowy sprzedaży nieruchomości.
- wyjaśnienia powoda złożone na rozprawie w dniu 13.12.2016 r.
Pozwani argumentując swoje stanowisko dotyczące zarówno zapłaty ceny jak i braku pokrzywdzenia wierzycieli upadłego zawnioskowali w sprawie dowód z przesłuchania w charakterze świadkaS. J. (1)na okoliczność potwierdzenia dokonanej przez nich zapłaty, a co za tym idzie na okoliczność, że majątek upadłego nie doznał uszczerbku na skutek dokonania kwestionowanej przez Syndyka transakcji, a także wykazania, że nie doszło do pokrzywdzenia wierzycieli. Sąd przedmiotowy wniosek pominął uznając, że jest on zbędny dla rozstrzygnięcia w sprawie, to samo dotyczyło wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron.
Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie dowodów z dokumentów, które nie były przez strony niniejszego sporu kwestionowane.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy zważył w sprawie co następuje;
Zgodnie z przepisem art. 449 ustawy z dnia 15.05.2015 r. Prawo restrukturyzacyjne, w sprawach, w których przed dniem wejścia w życie w/w ustawy wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości, stosuje się przepisy dotychczasowe. Z uwagi na fakt, że w stosunku doS. J. (1)upadłość obejmująca likwidację majątku została ogłoszona w dniu 11.08.2015 r. – zastosowanie znajdują więc przepisyustawy z dnia 28.02.2003 r. Prawo upadłościowe i naprawczew brzmieniu obowiązującym przed dniem 1.01.2016 r. Stosownie zaś do treściart. 128 ust. 1tego Prawa czynności prawne odpłatne dokonane przez upadłego w terminie 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z małżonkiem, krewnym lub powinowatym w linii prostej, krewnym lub powinowatym w linii bocznej do drugiego stopnia włącznie – są bezskuteczne w stosunku do masy upadłości. Zgodnie natomiast z przepisemart. 134 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczegojeżeli czynność upadłego jest bezskuteczna z mocy prawa lub została uznana za bezskuteczną, to, co wskutek tej czynności ubyło z majątku upadłego lub do niego nie weszło, podlega przekazaniu do masy upadłości, a gdy przekazanie w naturze jest niemożliwe, do masy upadłości powinna być wpłacona ich równowartość w pieniądzach.
Jak wynika z ustaleń w sprawie niniejszej upadły dokonał czynności z krewnym w linii prostej i z powinowatym pierwszego stopnia, to jest z córką i zięciem. Czynność ta miała miejsce w dniu 16.03.2015 r., a więc w okresie 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Wnioski w tym przedmiocie złożone zostały trzy, pierwszy w dniu 28.07.2014 r., drugi w dniu 9.04.2015 r. oraz trzeci w dniu 30.04.2015 r. przezS. J. (1). Przedmiotowa więc czynność miała więc miejsce po złożeniu dwóch pierwszych wniosków, ale przed złożeniem wniosku ostatniego przezS. J. (2), tj. z dnia 30.04.2015 r. Tym samym zostały spełnione przesłanki dotyczące czasokresu, wynikające z powołanego przepisuart. 128 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego.
Sąd Okręgowy podziela w tym miejscu stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 5.03.2015 r. sygn. akt I ACa 1474/11, zgodnie z którym hipotezą art. 128 objęte są nie tylko czynności upadłego dokonane zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu w okresie 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, ale również, a nawet tym bardziej, po tym dniu. Skoro bowiem podważane są czynności upadłego dokonane w terminie 6 miesięcy przed złożeniem takiego wniosku, to tym bardziej za niedozwolone należy uznać czynności podejmowane w okresie po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, a przed jej ogłoszeniem. Jest to logiczną konsekwencją dążenia przez ustawodawcę do zapewnienia wierzycielom ochrony przed działaniami dłużnika zmierzającymi do pozbawienia ich możliwości zaspokojenia swoich roszczeń lub utrudnienia ich zaspokojenia. Dodać trzeba, że analogiczne stanowisko w tym zakresie, wyraził również Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 13.10.2009 r. sygn akt I ACa 715/09.
Pozwani zarzucali w sprawie, że dokonali zapłaty całości ceny wynikającej z ustaleń w umowie sprzedaży, nie przedkładając jednak pisemnego dowodu na tą okoliczność. Powód wskazał, że żadne środki z tego tytułu nie znalazły się w masie upadłości po wydaniu przez Sąd Rejonowy wK.postanowienia o ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej. Nawet jednak, gdyby przyjąć, że pozwani w rzeczywistości zapłacili ustaloną cenę ze środków pochodzących z kredytów bankowych, to okoliczność ta nie stanowiła zdaniem Sądu podstaw dla oddalenia powództwa, mając na względzie treśćart. 134 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego. Sąd Okręgowy podziela bowiem w zupełności stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 23.01.2014 r. w sprawie II CSK 276/13, zgodnie z którym przesłanką uznania czynności prawnej za bezskuteczną wobec masy upadłości na podstawieart. 128 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczegonie jest spowodowanie, w wyniku jej dokonania – uszczuplenia majątku upadłego. Nawet więc w hipotetycznej sytuacji, w której w sensie ekonomicznym nic z majątku upadłego nie ubyło w następstwie dokonania czynności prawnej – czynność taka będzie bezskuteczna ex lege, jeżeli są spełnione przesłanki zart. 128 ust. 1tego prawa. Należy dodać za stanowiskiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie wyrażonym w sprawie I ACa 293/15, iż celem leżącym u podstaw art. 128 i 134 w/w ustawy jest ochrona wszystkich wierzycieli upadłego, a nie tylko niektórych z nich. Chodzi więc o to, aby czynności prawne, np. zdziałane przez upadłego z określonym kręgiem podmiotów nie wpływały negatywnie na możliwość zaspokojenia w postępowaniu upadłościowym wszystkich wierzycieli. Kwestia więc uzyskania więc przez upadłego ekwiwalentu w postaci zapłaty ceny nie ma wpływu na ocenę zwartych pomiędzy stronami umów, jako bezskutecznych i ocenę zasadności roszczenia powoda o wydanie przedmiotu tych umów w naturze lub równowartości.
W świetle więc przesłanekart. 128 Prawa upadłościowego i naprawczegobez znaczenia były zarzuty pozwanych powołujących się na całkowite rozliczenie się z upadłym (miało to znaczenie jedynie dla potwierdzenia, iż czynność przedmiotowa była odpłatna).
Na marginesie należy jedynie zauważyć, że nawet gdyby przyjmować inaczej, to żadnym dowodem w sprawie pozwani nie wykazali by uiszczone przez nich świadczenie znajdowało się w masie upadłości (a powód temu zaprzeczył), co w konsekwencji mogłoby prowadzić ewentualnie do przyjęcia, że masa ta znajduje się w takim samym stanie finansowym, jak przed dokonaniem tej czynności. Brak więc możliwości zaspokojenia się wierzycieli m.in. z tego składnika masy, powodować musi przyjęcie ich pokrzywdzenia, a zarzut pozwanych co do braku znaczenia dla ich odpowiedzialności dalszych działań upadłego w związku z wpłaconą przez nich kwotą – należało uznać za nietrafny.
Reasumując więc powyższe, na podstawie wyżej wskazanego przepisuart. 128 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczegow brzmieniu sprzed daty 1.01.2016 r. powództwo zostało uwzględnione, wraz z odsetkami liczonymi jednak zgodnie z terminem, w którym pozwani zostali wezwani przez powoda do wydania nieruchomości. O kosztach postępowania w sprawie Sąd orzekł natomiast na podst.art. 98 kpcobciążając nimi pozwanych w całości, w tym w zakresie opłaty sądowej od pozwu, od obowiązku uiszczenia której powód był zwolniony.
mza