Sąd Okręgowy w Poznaniu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 599/16
Data wyroku: 2016-12-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Hanna Bartkowiak, Leszek Matuszewski, Dariusz Śliwiński

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9.12.2016r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSO Dariusz Śliwiński
Sędziowie SSO Hanna Bartkowiak
SSO Leszek Matuszewski (spr)
Protokolant; st. prot. sąd.M. K.
przy udziale Prokuratora ProkuraturyRejonowejP.wP.A. L., po rozpoznaniu w dniu 9.12.2016r. sprawyS. L. (1)oskarżonego zart. 279§ 1kki inne, na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego Poznań- Stare Miasto wP.z dnia 13.04.2016r., sygn. akt IIIK 919/14 i z urzędu na podstawieart. 435 kpksprawęJ. K.skazanego tym wyrokiem za popełnienie przestępstw zart. 279§ 1kki inne,
uchyla zaskarżony wyrok w całości, w tym na podstawieart. 435 kpkrównież w odniesieniu do skazanegoJ. K.i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu Poznań – Stare Miasto wP.
L. M.D. H.B.

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto wP.wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2016 roku, sygn. akt III K 919/14, orzekł o winie oskarżonychJ. K.iS. L. (1)w zakresie zarzucanych im przestępstw zart. 279§ 1 kkw zw. zart. 283 kk, a w odniesieniu do oskarżonegoS. L. (1)również zart. 275 § 1kkw zw. zart. 278§ 1 i 5kkiart. 276 kkiart. 11§ 2kk, wymierzając im stosowne kary. (k.590-592 akt)
Z wyrokiem tym nie zgodził się ówczesnyobrońca oskarżonegoS. L. (1)adwokatR. S., zaskarżając go w całości na korzyść podsądnego. Zarzucił orzeczeniu obrazę przepisów postępowaniaart. 410 k.p.k.,art. 366 § 1 k.p.k.,art. 4 k.p.k.,art. 5 § 2 k.p.k.,art. 7 k.p.k., a także błąd w ustaleniach faktycznych oraz obrazę przepisów prawa materialnego.
W konkluzji apelacji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w ten sposób, że;

⚫

w zakresie przypisanych oskarżonemu czynów zart. 279§ 1kkw zw. zart. 283kk( punkt II i IV wyroku) przyjęcie, że czyny te stanowią wykroczenia zart. 119 § 1k.w. i na podstawieart. 45 § 1k.w., z uwagi na przedawnienie ich karalności, o umorzenie postępowania,

w zakresie przypisanego czynu zart. 275 § 1kkw zw. zart. 278§ 1 i 5kkiart. 276 kkiart. 11§ 2kk(punkt VI wyroku), o wyeliminowanie z jego kwalifikacji prawnejart. 275 §1 k.k.iart. 276 k.k.i przyjęcie, że czyn zart. 278 § 1 i 5 k.k.stanowi wykroczenie zart. 119 § 1k.w. i w konsekwencji, na podstawieart. 45§ 1k.w. z uwagi na przedawnienie jego karalności, o umorzenie postępowania,

czynu zart. 279§ 1kkw zw. zart. 283kk( punkt III wyroku) o nadzwyczajne złagodzenie kary.

We wniosku złożonym jako ewentualny, z ostrożności procesowej, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Przed Sądem I instancji powyższy wyrok uprawomocnił się w odniesieniu do skazanegoJ. K..
W toku postępowania odwoławczego w dniu 13.09.2016r adwokatR. S.wypowiedział udzielone mu przez oskarżonegoS. L. (1)pełnomocnictwo do obrony z uwagi na utratę zaufania i brak możliwości osiągniecia porozumienia w kwestii obrony. (k.648- 649 akt)
Od dnia 6.10.2016r oskarżony ustanowił sobie obrońców w sprawie w osobach adw.P. B.i adw.A. F.. (k.660 akt)
Na rozprawie odwoławczej w dniu adwokatP. B.oprócz zarzutów podniesionych w apelacji wyartykułował zarzut, który powinien był uwzględniony z urzędu naruszenie prawa oskarżonego do rzetelnej obrony i w konsekwencji tego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. ( k.700)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W toku postępowania odwoławczego ujawniły się okoliczności wskazujące na to, że w oskarżonyS. L. (1)w toku postępowania przed Sądem I instancji nie miał zagwarantowanego standardu rzetelnej obrony.
Sąd Okręgowy zwraca uwagę, że prawo do korzystania z pomocy obrońcy zagwarantowane oskarżonemu wart. 6 k.p.k.nie polega wyłącznie na reprezentowaniu przez obrońcę w toku postępowania karnego. Sprawowanie rzetelnej, profesjonalnej  obrony podsądnego jest  uzależnione od zachowania przez obrońcę  w trakcie procesu  fachowości i lojalności wobec klienta.  Fachowość  oznacza, że adwokat reprezentujący podsądnego wykazuje  brak zaangażowania emocjonalnego w sprawę, co pozwala mu na trzeźwy osąd i podejmowanie czynności procesowych  najlepiej służących interesowi mandanta ( S. Waltoś,

    Proces karny. Zarys systemu.Warszawa 2005 s. 299-300, Piotr Krzysztof Sowiński,

    Uprawnienia składające się na prawo oskarżonego do obrony. Uwagi na tle czynności oskarżonego oraz organów procesowychs. 146). Jedynie w takich warunkach można mówić o stosunku obrończym opartym na zaufaniu klienta do adwokata i lojalności obrońcy wobec swojego mandanta.
Tego rodzaju stan psychiczny jest wykluczony w szczególności w  wypadku zlecenia swojej obrony adwokatowi, który w tej samej sprawie występuje w roli współoskarżonego ( wyrok SN z dnia 1.04.1931 ( II K 112/31, OSN ( K)(...), poz.142). Warunki należytej obrony, które musi spełniać każdy adwokat reprezentujący klienta określają także Zasady Etyki Adwokackiej ( zwanych dalej: Zasadami). Zgodnie z § 43 tych Zasad adwokat jest zobowiązany do obrony interesów swego klienta w sposób odważny i honorowy, przy zachowaniu należytego sądowi i innym organom szacunku oraz uprzejmości,

    nie bacząc na własne korzyści osobiste oraz konsekwencje wynikające z takiej postawy dla siebie lub innej osoby. Stosownie do § 51 Zasad stosunek klienta do adwokata oparty jest na zaufaniu. Adwokat obowiązany jest wypowiedzieć pełnomocnictwo, gdy z okoliczności wynika, że klient stracił do niego zaufanie.
W niniejszej sprawie, obrona przez adw.R. S.świadczona na rzeczS. L. (1)nie spełniała tych elementarnych standardów. Jak ustalono podczas postępowania odwoławczego adw.R. S.podejmował się czynności obrończych w niniejszej sprawie, pomimo że zaistniał między nimi silny konflikt interesów w innej sprawie karnej.Konflikt ten zarysował się w toku postępowania prowadzonego przez Prokuraturę RejonowąP.wP.pod sygnaturą 1Ds 4493/14 ( obecnie sprawa toczy się przed Sądem Rejonowym Poznań Stare Miasto wP.pod sygnaturą IIIK 511/16) w którymR. S.iS. L. (2), początkowo przesłuchiwani byli w charakterze świadków, a następnie w charakterze podejrzanych i oskarżonych o popełnienie przestępstwa zart. 18§ 2kkw zw. zart. 233§ 1kk. Postępowanie to ma ścisły związek z niniejszym postępowaniem albowiem według prokuratora nakłaniali oniM. M., do zmiany zeznań złożonych w sprawie w której zapadł zaskarżony wyrok. Z oświadczeń dowodowych składanych przezS. L. (1)iR. S.wynika, że przedstawili oni wykluczające się wersje wydarzeń i żeS. L. (1)swoimi wyjaśnieniami obciążałR. S.. Już podczas wyjaśnień w dniu 28.09.2015r (k.688 akt) – ponad 6 miesięcy przed wydaniem zaskarżonego wyroku-R. S.odnosząc się do postawy  jego ówczesnego mandanta wyjaśniał „ Ja czuję się zmanipulowany przezS. L. (1), wykorzystany przez niego – tak aby on mógł osiągnąć swój cel” (k. 690). W trakcie kolejnych przesłuchań ten konflikt się jedynie zaostrzał.
Trudno w tej sytuacji mówić o bezstronnym i lojalnym stosunkuR. S.do swojego mandanta w niniejszej sprawie –S. L. (2).S. L. (1)miał zaś racjonalne podstawy do nieufności wobec swojego obrońcy w trakcie toczącego się postępowania karnego. W zaistniałej sytuacji adwokatR. S.powinien był wypowiedzieć jeszcze na etapie postępowania rozpoznawczego, przed Sadem I instancji, stosunek obrończy wobec oskarżonego z uwagi na zaistniały konflikt interesów.
Powyższe okoliczności sprawiają, żeS. L. (1)w istocie nie był reprezentowany przez bezstronnego obrońcę, który wykonywał swoje czynności motywowany jedynie interesem swojego mocodawcy. Z uwagi na rażące naruszenie prawa podsądnego do obrony zapadłe orzeczenie jawi się jako rażąco niesprawiedliwe i jako takie musiało zostać uchylone (art.440 k.p.k.).
Sąd odwoławczy w pełni podziela stanowisko, że rażąca niesprawiedliwość wyroku obejmuje - jak wskazuje się także w orzecznictwie sądów powszechnych (zob. np. wyrok SA w Lublinie z dnia 10 listopada 1998 r., II AKa 103/98, LEX nr 38944, czy wyrok SA w Gdańsku z dnia 30 listopada 2011 r., II AKa 349/11, Prok. i Pr.-wkł. 2012, nr 9, poz. 25) - godzenie zarówno w tzw. sprawiedliwość materialną, jak i w tzw. sprawiedliwość proceduralną. Mamy więc z nią do czynienia także w sytuacji, gdy orzeczenie ze względu na swą materialną, merytoryczną zawartość nie wymaga interwencji sądu odwoławczego, ale jego wydanie poprzedzone było rażącymi uchybieniami procesowymi, w szczególności, co należy podkreślić, takimi, które podważają wymóg rzetelności tego procesu. Naruszenie prawa oskarżonego do obrony, jest tego rodzaju uchybieniem procesowym, które podważa rzetelność procesu. Okoliczność, że uchybienie to nie miało swojego źródła w procedowaniu przez Sąd i w żaden sposób nie zostało zawinione przez Sąd I instancji, a wynikało jedynie z nieprawidłowej postawy obrońcy, niczego w powyższym rozumowaniu nie zmienia.
Stwierdzenie zaistnienia tego uchybienia upoważnia Sąd odwoławczy do uchylenia wyroku w zaskarżonej części, bez odnoszenia się do pozostałych zarzutów wyartykułowanych w apelacji. Jednak szczegółowa analiza, przez Sąd odwoławczy, zarzutu błędów w ustaleniach faktycznych w zakresie przypisania oskarżonemuS. L. (1)przestępstw kradzieży z włamaniem opisanych w punktach II, III i IV zaskarżonego wyroku i częściowe uznanie ich za zasadne, spowodowały konieczność uchylenia wyroku w całości również w odniesieniu do skazanego nimJ. K.. (art. 435 kpk)
Rzeczywiście zachodzą w sprawie istotne wątpliwości czy rzeczywiście oskarżeni wchodząc dosklepu (...)przełamywali jego zabezpieczenie w rozumieniuart. 279§ 1kk, czy rzeczywiście zabrali z tego sklepu, w celu przywłaszczenia, wszystkie przypisane im przedmioty.
Sąd Okręgowy przypomina, że przestępstwo kradzieży z włamaniem można przypisać podsądnemu jedynie wówczas, gdy zabiera on mienie w celu przywłaszczenia w następstwie usunięcia przeszkody materialnej, będącej częścią konstrukcji pomieszczenia zamkniętego lub specjalnym zamknięciem tego pomieszczenia, utrudniającym dostęp do jego wnętrza(vide: np. wyrok SN z dnia 28 lutego 1987r., I KR 22/87).Ujawniony materiał dowodowy nie jest jednoznaczny w tym zakresie i na tym etapie postępowania nie zezwala na przypisanie podsądnym tego typu kradzieży kwalifikowanej. Zgromadzone dowody wskazują na to, że dostanie się do wnętrzasklepu (...)nie wymagało usunięcia przeszkody, lecz wymagało jedynie włożenia ręki przez okienko w drzwiach i użycia klamki, bądź pchnięcia drzwi. Drzwi tego sklepu, jeszcze zanim oskarżeni zaczęli popełniać przypisane im czyny, były uszkodzone z uwagi na wybitą szybkę w drzwiach oraz zepsuty zamek, umożliwiając osobom postronnym stosunkowo łatwe wejście do środka.
W tym zakresie Sąd odwoławczy nie podziela wywodów Sądu Rejonowego, że w sytuacji kiedy w drzwiach jest uszkodzony zamek (nie ustalono od kiedy) samo pchnięcie tych drzwi lub otwarcie je poprzez włożenie ręki przez wybitą szybę (przez innego sprawcę i w innym czasie) w tych drzwiach, nie stanowi przełamania zabezpieczenia mienia.
Zastrzeżenia budzą również ustalenia Sądu co do rodzaju mienia zabranego przez obu oskarżonych. Z uwagi na fakt, że wartość zabranego przez nich mienia w trakcie poszczególnych zdarzeń jest graniczna pomiędzy kradzieżą w rozumieniuart. 278§ 1kka wykroczeniem zart. 119§ 1kw, kwestia ta nabiera jeszcze większego znaczenia dla ich odpowiedzialności- patrz chociażby czyn przypisany w punkcie II zaskarżonego wyroku. Wątpliwości się jedynie potęgują jeżeli uwzględni się niekonsekwencję w zeznaniach samej pokrzywdzonej. Z jednej strony w trakcie zeznań złożonych w dniu 29.03.2014r wskazuje, że sprawcy dokonali kradzieży dwóch donic, następnie w trakcie przesłuchania w dniu 23.03.2014r zeznaje, że wszystkie skradzione przedmioty, poza kamerą, odzyskała. Z drugiej strony u oskarżonych zabezpieczono jedynie jedną donicę, którą przekazano pokrzywdzonej i oskarżeni zaprzeczają aby dokonali zaboru dwóch donic.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wszystkie te kwestie dotyczące zarówno oceny prawnej sposobu dostania się oskarżonych do wnętrza skalpu należącego doZ. F.i rodzaju mienia zabranego przez oskarżonych podczas poszczególnych zdarzeń muszą być szczegółowo wyjaśnione poprzez uzupełniające przesłuchanie na te okolicznościZ. F.i ponownie przeanalizowane.
Z tych wszystkich powodów, ustalenia Sądu odnośnie dopuszczenia się przez oskarżonych kradzieży z włamaniem jawią się jako dowolne. Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok także z powodu konieczności powtórzenia przewodu sądowego odnośnie czynów zarzucanych podsądnym w punktach 1-5 zaskarżonego wyroku, w tym na podstawieart. 435 k.p.k.również wobecJ. K..
W toku ponownego postępowania sądowego, organ orzekający w sprawie ponowi przewód sądowy uwzględniając powyższe uwagi Sądu Okręgowego.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy:
uchylił zaskarżony wyrok w całości, w tym na podstawieart. 435 k.p.k.również w odniesieniu do skazanegoJ. K.i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu Poznań-Stare Miasto wP..
SSO Leszek Matuszewski  SSO Dariusz Śliwiński SSO Hanna Bartkowiak