Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 645/16
Data wyroku: 2017-01-12 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jacek Małodobry, Mieczysław H. Kamiński, Zofia Klisiewicz
Słowa kluczowe: Testament
Podstawa prawna: art. 952 kc

Sygn. akt: III Ca 645/16
III Cz 734/16
III Cz 735/16

POSTANOWIENIE
Dnia 12 stycznia 2017r.
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie
następującym:
Przewodniczący -  Sędzia SO Jacek Małodobry
Sędzia SO Zofia Klisiewicz (sprawozdawca)
Sędzia SO Mieczysław H. Kamiński
Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Burnagiel
po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017r. w Nowym Sączu
na rozprawie
sprawy z wnioskuK. B.,B. K.,M. B. (1),G. S.,K. S.
przy uczestnictwieJ. B. (1),M. B. (2),M. K.,J. B. (2),S. C.,J. C.
o stwierdzenie nabycia spadku poJ. B. (2)oraz o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 14 kwietnia 2010r. sygn. akt I Ns 361/09 - o stwierdzeniu nabycia spadku poA. B. (1)
na skutek apelacji wnioskodawców
od postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Targu
z dnia 4 maja 2015r., sygn. akt I Ns 1070/10
oraz zażaleń uczestnikaJ. B. (1)
na postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Targu
z dnia 14 października 2015r., sygn. akt I Ns 1070/10 i z dnia 9 grudnia 2015r., sygn. akt I Ns 1070/10

p o s t a n a w i a :
I. oddalić apelację;
II. uchylić zaskarżone postanowienie z dnia 9 grudnia 2015r.;

    III. sprostować oczywistą niedokładność w pkt 2 zaskarżonego postanowienia z dnia 14 października 2015r. w ten sposób, że po słowach: „(...)” dodać słowa: „na rzeczB. K.”;

IV. oddalić zażalenie na postanowienie z dnia 14 października 2015r.;
V. orzec, że wnioskodawcy oraz uczestnicy ponoszą koszty postępowania apelacyjnego i zażaleniowego związane ze swym udziałem w sprawie.
(...)

Sygn. akt III Ca 645/16
III Cz 734/16
III Cz 735/16

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 4.05.2015r. Sąd Rejonowy w Nowym Targu stwierdził, że spadek poJ. B. (2)s.J.iM., zmarłym w dniu 5.12.1994r. wN., ostatnio stale zamieszkałym wK., na podstawie testamentu szczególnego z dnia 12.09.1992r. (po sprostowaniu), nabył synJ. B. (1)– w całości (pkt I), zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w Nowym Targu w sprawie sygn. akt I Ns 361/09 i stwierdził, że spadek poA. B. (1)c.W.iM., zmarłej w dniu 8.02.1995r. wK.i tam ostatnio zamieszkałej, na podstawie ustawy wraz z wchodzącym w skład spadku gospodarstwem rolnym nabyli bratankowie:S. C.,J. C.,M. K.,J. B. (1),F. B.,J. B. (2)– po 1/6 części każdy (pkt II), koszty postępowania zniósł (pkt III).
Sąd Rejonowy podał, że spadkodawcaJ. B. (2)zmarł w dniu 5.12.1994r. wN., ostatnio mieszkał wK., pozostawił jeden testament spisany w dniu 12.02.1992r. w obecności świadkówJ. S.,B. J.,W. K.. Podpisany został również przez spadkodawcę, opatrzony został pieczątką sołectwaK.i krótkim podpisem w formie parafki na pieczątce. Na testamencie znajduje się adnotacja, iż przy spisywaniu obecni byliF. B.iJ. B. (1). Spadkobiercami ustawowymiJ. B. (2)są żonaA. B. (1)oraz synowieJ. B. (1)iJ. B. (2)– uczestnicy postępowania oraz zmarłyF. B..
SpadkodawcaJ. B. (2)był dwukrotnie żonaty. Z pierwszego związku, który zawarł zA. B. (2), pochodzi trzech synów -J. B. (1),J. B. (2)iF. B., który zmarł, a jego spadkobiercami ustawowymi są wnioskodawcyB. K.,G. S.,K. S.iK. B.. Po śmierci pierwszej żony,J. B. (2)ożenił się zA. B. (1), małżonkowie pozostali bezdzietni. Żaden ze spadkobierców nie zrzekł się dziedziczenia, nie odrzucił spadku, ani nie został uznany za niegodnego dziedziczenia.
Spadkodawca rozporządził całym majątkiem jaki posiadał, w formie testamentu spisanego przez sołtysa wsiK.w dniu 12.02.1992r.J. B. (1)zapisał budynek mieszkalny wraz z zabudowaniami gospodarczymi i placem (dz. ewid. nr:(...),(...)– objęte AWZ nr(...)), parcelę wL.(...)i parcelę(...)(dz. ewid. nr:(...)i(...), objęte AWZ nr(...)). Spadkodawca wymienił również działki(...)i(...)(działki ewid. nr(...)i(...)), które przeznaczył synowiJ. B. (2). W testamencie zapisał on również synowiF.nieruchomości zwane(...)(dz. ewid. nr:(...),(...),(...)), obecnie stanowią one własnośćK. B.- synaF.. Nadto spadkodawca zapisał po połowie synomF.iJ.dz. ewid. nr(...)((...)) i(...)((...)).
Sąd Rejonowy stwierdził, że przedstawiony w sprawie testament spełnia warunki testamentu szczególnego zart. 952 k.c.Spadkodawca pozostawał w przekonaniu, że testament został sporządzony w prawidłowej formie - przed urzędnikiem państwowym jakim w jego mniemaniu był sołtys, co zdaniem Sądu I instancji było usprawiedliwione wiekiem spadkodawcy, a także zwyczajami i praktyką panującymi we wsi, w której zamieszkiwał. Taka świadomość spadkodawcy według Sądu Rejonowego, stanowiła obiektywną trudność sporządzenia testamentu w formie prawidłowej, czemu spadkodawca nie mógł sprostać. W związku z tym Sąd Rejonowy uznał, że przedmiotowy testament spełnia wymogi zart. 951 k.c.iart. 952 k.c.
Sąd Rejonowy wskazał nadto, że testament obejmował cały spadek, a spadkodawca wszystkie nieruchomości stanowiące jego własność przeznaczyłJ. B. (1). Na podstawie rozrządzeń testamentowychJ. B. (1)otrzymał dz. ewid. nr(...)i(...)((...)i(...)), nr(...)((...)), nr(...)(działka zabudowana budynkiem mieszkalnym wraz z zabudowaniami gospodarczymi i placem). Rozporządzenie testamentowe obejmuje cały spadek - wartość przeznczona dlaJ. B. (1)wynosi 275 950,00 zł. Nieruchomości przyznaneJ. B. (2), których wartość rynkowa wynosi 15 862,00 zł mogą zdaniem Sądu I instancji stanowić zapis. Sąd Rejonowy wskazał, że spadkodawca nie był właścicielem dz. ewid. nr(...)i(...)((...)lub(...)) - stanowiły one wyłączną własnośćA. B. (1).
Sąd I instancji podał nadto, że spadkodawczyniA. B. (1), która zmarła dnia 8.02.1995r. wK., gdzie ostatnio zamieszkiwała, także pozostawiła testament, sporządzony przed sołtysem wsi. W dokumencie tym rozporządziła nieruchomościami – podając ich nazwy lokalne i cechy charakterystyczne niektórych nieruchomości. Sąd podał, że spadkodawczyni objęła testamentem dz. ewid. nr:(...), których była właścicielką na podstawie AWZ(...). Nieruchomości te zostały zapisaneJ. B. (1). Testament obejmował także dz. ewid. nr(...)(dom z obejściem) – własność tej nieruchomości przysługiwała jednak wyłącznie jej mężowiJ. B. (2). Poza rozporządzeniem spadkodawczyni, znalazły się dz. ewid. nr:(...)i(...)((...)), mające największą wartość spośród wszystkich składników majątkowych – o łącznej wartości w kwocie 68 192,00 zł – zostały one uwzględnione w testamencieJ. B. (2). W związku z tym Sąd Rejonowy uznał, że skoro testamentem należy objąć cały spadek, pismoA. B. (1)nazwane przez nią testamentem, należy potraktować jako zapis. Został on sporządzony w formie prawnie skutecznej, odpowiadającej przepisomart. 952 k.c.bowiem spadkodawczyni była przekonana, że sporządza ważny testament przed sołtysem. Sąd Rejonowy podał również, że małżonkowie sporządzili testamenty w tym samym czasie, przed tą samą osobą, którą uważali za urzędnika państwowego, dlatego argumenty przemawiające za uznaniem testamentuJ. B. (2)za ważny, odnoszą się zdaniem Sądu Rejonowego także do zapisu, którego dokonałaA. B. (1).
W tym stanie faktycznym Sąd Rejonowy stwierdził, że zamiarem małżonków było całościowe uregulowanie kwestii związanej ze spadkobraniem ich gospodarstwa. Wolą spadkodawców było, by gospodarstwo rolne wraz z zabudowaniami otrzymałJ. B. (1), na które to gospodarstwo składały się nieruchomości wymienione w testamencieJ. B. (2), przeznaczone dlaJ., ze wskazaniem zapisu na rzeczJ.oraz nieruchomości rolne, które przeznaczyłaA.uczestnikowiJ. B. (1)i wymieniła ich nazwy lokalne. Z tego względu uznano, że rozporządzenieA. B. (1)stanowi zapis, natomiast znaczna część spadku nie objętego testamentem winna podlegać dziedziczeniu ustawowemu. Sąd Rejonowy wskazał, że wartość działek nie objętych testamentem znacznie przewyższa wszystkie wymienione w testamencie. Zapisem zostały objęte dz. ewid. nr(...)(od lasu potoki) - na rzeczM. B. (2), dz. ewid. nr(...)(grunty za wodą), dz. ewid. nr(...)(zagon od gościńca do lasu). Sąd Rejonowy ustalił, żeA. B. (1)zmarła jako wdowa, była raz zamężna zJ. B. (2). Małżonkowie dzieci nie mieli. SpadkodawczyniA. B. (1)była siostrąA. B. (2), pierwszej żony spadkodawcyJ. B. (2). Jej spadkobiercami ustawowymi są dzieci siostryA.-F. B.,J. B. (1)iJ. B. (2).F. B.zmarł po spadkodawczyni, a jego spadkobiercami ustawowymi są dzieci -B. K.,K. B.,G. S.,K. S.. Przed spadkodawczynią zmarł także jej bratB. C., a spadkobiercami po nim są dzieci -S. C.,J. C.iM. K..
Sąd Rejonowy uwzględnił wniosekB. K.,M. B. (1),K. B.,G. S.,K. S.o zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku w sprawie Ns 361/09, bowiem z ustaleń wynikało, że krąg spadkobierców ustawowych był szerszy, niż to wskazano we wniosku inicjującym postępowanie w sprawie Ns 361/09, zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 14.04.2010r. W związku z tym Sąd I instancji zmienił w/w postanowienie i stwierdził, że spadek poA. B. (1)na podstawie ustawy, nabyli bratankowieS. C.,J. C.,M. K.,J. B. (1),F. B.iJ. B. (2)po 1/6 części każdy.
Sąd I instancji wskazał, że orzeczenie zapadło na podstawieart. 1025 § 1 k.c.,art. 926 § 1 i § 3 k.c.,art. 956 k.c.iart. 931 k.c.orazart. 669 k.p.c.iart. 671 k.p.c.O kosztach postępowania Sąd Rejonowy orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.
Powyższe postanowienie w pkt I i III zaskarżyli wnioskodawcy apelacją, w której zarzucili:

1
sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie obydwoje spadkodawcy, tj.J. B. (2)iA. B. (1)sporządzili ważne testamenty przed osobą, którą uważali za urzędnika państwowego oraz że sporządzili testamenty w tym samym dniu, co ma świadczyć o ich wspólnej zgodnej woli co do rozporządzenia swoimi majątkami, w sytuacji gdy obydwa testamenty zawierają poważne błędy w swojej treści co do składników majątku i rozporządzenia nim, a nadto w żadnym wypadku nie można stwierdzić, żeby małżonkowie sporządzili swoje testamenty w tym samym czasie, czy też w tym samym dniu, albowiemJ. B. (2)sporządził testament w dniu 12.02.1992r., aA. B. (1)w dniu 8.01.1995r.,

2
naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, a to;

-art. 951 § 1 k.c.przez przyjęcie, że sołtys jest osobą uprawnioną do przyjęcia oświadczenia spadkodawcy dotyczącego jego ostatniej woli i takie oświadczenie przy spełnieniu pozostałych warunków (obecność dwóch świadków) ma moc wiążącą i wypełnia wymogi testamentu alograficznego, w sytuacji kiedy powyższy przepis zawiera zamknięty katalog osób wobec których można oświadczyć ostatnią wolę, co w konsekwencji powinno prowadzić do stwierdzenia nieważności testamentu,
-art. 952 § 1 k.c.przez przyjęcie, że sporządzony przez sołtysa wsiK.testament dotyczący ostatniej woliJ. B. (2)z dnia 12.02.1992r. spełnia przesłanki testamentu szczególnego, pomimo, że w chwili jego sporządzania nie istniała obawa rychłej śmierci spadkodawcy, ani też nie wystąpiły żadne szczególne, obiektywne okoliczności znacznie utrudniające lub uniemożliwiające zachowanie zwykłej formy testamentu,
-art. 955 k.c.przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy spadkodawcaJ. B. (2)sporządził testament szczególny w dniu 12.02.1992r., bez spełnienia wszystkich niezbędnych przesłanek dla jego ważności i skuteczności, natomiast zmarł w dniu 5.12.1994r., tj. prawie 3 lata po sporządzeniu przedmiotowego testamentu, co powinno skutkować utratą jego mocy wobec upływu ustawowego terminu ważności,

3
naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.;

-art. 233 § 1 k.p.c.przez przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia poszczególnych elementów stanu faktycznego bez bezpośredniego odniesienia się do dowodów, na podstawie których zostały ustalone, jak również przez szereg zaniedbań i poważnych rozbieżności wskazanych w uzasadnieniu apelacji,
-art. 231 k.p.c.w zw. zart. 233 § 1 k.p.c.przez ustalenie stanu faktycznego na podstawie szeregu domniemań nie popartych żadnymi dowodami, a nawet wbrew zebranym w sprawie dowodom,
-art. 328 § 2 k.p.c.przez lakoniczne uzasadnienie postanowienia, w szczególności przez brak wskazania przez Sąd faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, istotnych błędów merytorycznych w uzasadnieniu, których nie można tłumaczyć jako omyłki pisarskie oraz brak jakiegokolwiek wyjaśnienia podstawy prawnej orzeczenia, zarówno dotyczących istoty sprawy, jak i kosztów postępowania,
-art. 520 k.p.c.poprzez zniesienie kosztów postępowania w sytuacji, gdy wystąpiły przesłanki do zastosowaniaart. 520 § 2 i § 3 k.p.c., co winno prowadzić do stosunkowego rozdzielenia tych kosztów pomiędzy uczestnikami postępowania, zwłaszcza, że w niniejszej sprawie, wszystkie koszty obciążały wnioskodawców, pomimo sprzecznych interesów stron oraz bez uwzględnienia okoliczności, że uczestnikJ. B. (1)postępował niesumiennie i niewłaściwie, najpierw przez pominięcie spadkobierców poA. B. (1), co doprowadziło do konieczności wszczęcia postępowania o zmianę postanowienia spadkowego poA. B. (1), a następnie przez zatajenie istnienia testamentu poJ. B. (2).
Wskazując na powyższe zarzuty, apelujący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia w zakresie pkt I przez stwierdzenie, że spadek poJ. B. (2), s.J.iM., zmarłym w dniu 5.12.1994r. wN., ostatnio stale zamieszkałym wK., na podstawie dziedziczenia ustawowego nabyli żonaA. B. (1)oraz dzieci –J. B. (2),F. B.iJ. B. (1)po ¼ części każdy, względnie jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu sądowi rozstrzygniecie o kosztach za instancję odwoławczą.
W zakresie pkt III apelujący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie odJ. B. (1)solidarnie na rzeczB. K.,M. B. (1),K. B.,G. S.iK. S.kwoty 4 302,38 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, nadto zasądzenie od każdego z uczestników, tj.S. C.,J. C.,M. K.,J. B. (1)iJ. B. (2)kwot po 1 118,80 zł solidarnie na rzeczB. K.,M. B. (1),K. B.,G. S.iK. S.tytułem zwrotu kosztów postępowania. Ponadto apelujący wnieśli o zasądzenie od uczestnikówJ. B. (1)iJ. B. (2)solidarnie na rzecz wnioskodawcówB. K.,M. B. (1),K. B.,G. S.iK. S.kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Niezależnie od apelacji, wnioskodawcy złożyli zażalenie na pkt III postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 4.05.2015r., w którym zarzucili naruszenieart. 520 § 1 k.p.c.przez przyjęcie, iż każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie, nadto naruszenieart. 328 § 2 k.p.c.przez niewskazanie dowodów, na których Sąd oparł się orzekając o zniesieniu kosztów.
Skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia w pkt III na zasadzieart. 395 § 2 k.p.c.jako oczywiście uzasadnionego i mając na względzie okoliczność, że w niniejszej sprawie interesy uczestników są sprzeczne, wnieśli o stosunkowe rozdzielenie kosztów postępowania.
Postanowieniem z dnia 14.10.2015r. (k.483) Sąd Rejonowy w Nowym Targu w uwzględnieniu zażalenia wnioskodawców zmienił pkt III postanowienia tamt. Sądu z dnia 4.05.2015r. w ten sposób, że zasądził odJ. B. (1)na rzecz wnioskodawczyniB. K.kwotę 3 396,25 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 1), zasądził odS. C.,J. C.,M. K.,J. B. (1),J. B. (2)kwot po 679,25 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd Rejonowy wskazał, że koszty związane ze sporządzonymi w sprawie opiniami biegłego, które wyniosły łącznie kwotę 6 792,49 zł poniosła wyłącznie wnioskodawczyniB. K., wobec czego należało dokonać stosunkowego rozdzielenia tych kosztów po myśliart. 520 § 2 k.p.c.J. B. (1)nabył w całości spadek poJ. B. (2), w związku z tym winien on ponieść połowę kosztów postępowania wyłożonych przezB. K., tj. kwotę 3 396,25 zł. Sąd Rejonowy wskazał też, że na skutek zmiany postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Targu, sygn. akt I Ns 361/09, spadek po zmarłejA. B. (1)na podstawie ustawy wraz z wchodzącym w skład spadku gospodarstwem rolnym nabyli bratankowie:S. C.,J. C.,M. K.,J. B. (1)iJ. B. (2)po 1/6 części, wobec czego każdego z nich powinny obciążać koszty związane ze sprawą w wysokości po 679,25 zł (połowa poniesionych przez wnioskodawczynięB. K.kosztów, dzielona przez liczbę uczestników)
Powyższe postanowienie zaskarżył uczestnikJ. B. (1)zażaleniem w którym zarzucił:

1
naruszenieart. 19 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28.07.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnychprzez jego niezastosowanie i nie odrzucenie zażalenia wnioskodawców jako nienależycie opłaconego,

2
naruszenieart. 395 § 1 k.p.c.w zw. zart. 395 § 2 k.p.c.przez brak uiszczenia prawidłowej opłaty od zażalenia i braku oczywistego uzasadnienia w przedmiocie zasadności przyznania kosztów postępowania na rzecz wnioskodawców i w zw. zart. 520 § 2 k.p.c.wobec ustalenia wbrew stanowisku procesowemu wnioskodawców, dziedziczenia testamentowego poJ. B. (2).

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia lub jego uchylenie i odrzucenie zażalenia wnioskodawców z dnia 17.06.2015r. oraz zasądzenie solidarnie od wnioskodawców na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, względnie jego zmianę przez oddalenie wniosku o zmianę pkt III postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 4.05.2015r., a także zasądzenie solidarnie od wnioskodawców na rzecz uczestnika kosztów postępowania zażaleniowego.
Postanowieniem z dnia 9.12.2015r. Sąd Rejonowy w Nowym Targu na podstawieart. 351 § 1 k.p.c.uzupełnił pkt II postanowienia tego Sądu z dnia 14.10.2015r. w ten sposób, że po słowach „kosztów postępowania” dopisał słowa „na rzeczB. K.” – wskutek przeoczenia nie dopisano bowiem osoby na rzecz której zasądzono zwrot kosztów postępowania.
Postanowienie to zaskarżył uczestnikJ. B. (1)zażaleniem, w którym zarzucił naruszenieart. 350 § 1 k.p.c.przez jego przyjęcie, mimo braku stosownych przesłanek, ponieważ w przypadku postanowienia z dnia 14.10.2015r., jego zdaniem nie można mówić o oczywistej omyłce, albowiem takiego wyrzeczenia nie było w sentencji, w związku z czym zastosowany został niewłaściwy tryb sprostowania w zaskarżonym postanowieniu.
Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o zmianę postanowienia, bądź jego uchylenie i odrzucenie w całości wnioskuB. K.i innych wnioskodawców o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej oraz zasądzenie solidarnie od wnioskodawców na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, względnie jego zmianę przez oddalenie wniosku o zmianę pkt III postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 4.05.2015r., a także zasądzenie od wnioskodawców solidarnie na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja wnioskodawców jest niezasadna, aczkolwiek zarzuty procesowe podniesione w apelacji należałoby uznać za uzasadnione, nie miały one jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia o czym poniżej.
W sprawie nie zaszły uchybienia skutkujące nieważnością postępowania, a których wystąpienie sąd odwoławczy ma obowiązek brać pod uwagę z urzędu –art. 378 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Apelujący trafnie zarzucają naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 233 § 1 k.p.c.,art. 231 k.p.c.,art. 328 § 2 k.p.c., jak również sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Powtórzyć jednak należy, że wymienione uchybienia przepisom postępowania, których dopuścił się Sąd Rejonowy, ostatecznie nie miały wpływu na rozstrzygnięcie w zakresie pkt I zaskarżonego postanowienia z dnia 4.05.2015r., czyli stwierdzenia nabycia spadku poJ. B. (2).
Sąd Okręgowy podziela wyrażone w apelacji stanowisko, że ustalenia Sądu I instancji są sprzeczne z materiałem dowodowym w zakresie dat, w których zostały sporządzone testamentyJ. B. (2)iA. B. (1). Sąd I instancji, błędnie ustalił, że oboje małżonkowie sporządzili testamenty w tym samym dniu – z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że testamentJ. B. (2)został sporządzony w dniu 12.02.1992r., a ostatnia wolaA. B. (1)została spisana w dniu 8.01.1995r. Wbrew poczynionym ustaleniom, nie zostały one spisane przed tym samym sołtysem –J. B. (2)sporządzał testament w obecności sołtysaJ. S., zaś rozrządzenie spadkoweA. B. (1)spisywał sołtysJ. K.. W ocenie Sądu Okręgowego, brak było podstaw również do czynienia przez Sąd I instancji jakichkolwiek ustaleń w zakresie wspólnych zamiarów małżonków, co do rozporządzenia majątkiem, który pozostawał w ich dyspozycji - ustalenia w tym zakresie są dowolne, stanowią nadinterpretację Sądu Rejonowego i nie znajdują żadnego oparcia w materiale dowodowym. Samo uzasadnienie postanowienia z dnia 4.05.2015r. jest wadliwie skonstruowane i nie odpowiada wymogomart. 328 § 2 k.p.c.Nie zawiera ono typowych ustaleń faktycznych. Sąd Rejonowy nie powołał w nim dowodów, na których oparł dokonane ustalenia, nie przeprowadził oceny materiału dowodowego, nie wskazał, które dowody uznał za wiarygodne, a którym wiary odmówił i dlaczego. Błędna jest także subsumpcja prawna, która wyraża się choćby w stwierdzeniu – „uznano, że testament (J. B. (2)) spełnia wymogiart. 951 i 952 k.c.”, co samo w sobie stanowi sprzeczność.
Sąd drugiej instancji jest obecnie również sądem merytorycznym i orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym - jest uprawniony do tego, by poczynić w sprawie samodzielne ustalenia i na ich podstawie wydać rozstrzygnięcie (art. 382 k.p.c.).  W związku z powyższym Sąd Okręgowy ustalił, że spadkodawcaJ. B. (2), ostatnio stale zamieszkały wK., zmarł w dniu 5.12.1994r. wN.(k.9 akt I Ns 712/12). W dniu 8.02.1992 r.J. B. (2)sporządził testament w obecności sołtysa wsiK.J. S.i dwóch świadkówB. J.iW. K.. Równocześnie, w tym samym dniu oświadczenie spadkodawcy zostało spisane i podpisane przez osoby obecne przy składaniu tego oświadczenia, tj. przezJ. S.,B. J.iW. K.. Na dokumencie podpisał się także spadkodawca oraz dwóch jego synów –J. B. (1)iF. B.(k. 34).J. B. (2)do końca życia pozostawał w przekonaniu, że sporządził testament prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami, przed osobą urzędową, którą w powszechnej opinii mieszkańcówK.był sołtys. Pełniący wówczas funkcję sołtysaJ. S.spisał ostatnią wolęJ. B. (2), nie poinformował go o tym, że nie jest uprawniony do dokonywania tego rodzaju czynności.
Spadkodawca pozostawił trzech synówJ. B. (2),F. B.iJ. B. (1). W chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim zA. B. (1).F. B.zmarł w dniu 2.04.1996r., a jego spadkobiercami ustawowymi sąB. K.,G. S.,K. S.iK. B..
Zgodnie z treścią rozrządzeń zawartych w testamencie,J. B. (1)miał otrzymać prawo własności dz. ewid. nr(...)zabudowanej budynkiem mieszkalnym i zabudowaniami gospodarczymi, prawo własności dz. ewid. nr:(...)((...)),(...)((...)) i(...)((...)). Łączna wartość przeznaczonych dla niego nieruchomości wyniosła 275 950 zł (k.116).

F. B.miał otrzymać prawo własności dz. ewid. nr(...),(...)i(...)((...)) – nieruchomości te nie wchodziły w skład majątku spadkowegoJ. B. (2), obecnie należą doK. B., synaF..F. B.miał przypadać także udział w ½ części własności dz. ewid. nr:(...)i(...)(...)) – obie działki nie należały do spadkodawcy, były własnością jego żonyA. B. (1). W rezultacieF. B.nie został przeznaczony żaden majątek spadkowy.
DlaJ. B. (2)spadkodawca przeznaczył dz. ewid. nr:(...)i(...)((...)) i(...)((...)), których łączna wartość wyniosła 17 443 zł. Spadkodawca zapisał mu też udział w ½ części własności dz. ewid. nr(...)i(...)((...)), które były własnościąA. B. (1).
W ramach dziedziczenia testamentowegoJ. B. (1)przypadły składniki majątkowe o wartości 275 950 zł,J. B. (2)składniki majątkowe o wartości 17 443 zł.F. B.nie otrzymał żadnych praw majątkowych w ramach dziedziczenia po ojcu.
W dniu sporządzenia testamentu przezJ. B. (2),F. B.spisał nieformalną umowę kupna sprzedaży, na mocy którejJ. B. (2)s.J.sprzedał swojemu bratuF. B.za kwotę 2 500 USD nieruchomość, którą ojciec zapisał mu w testamencie (k. 214).
Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy uznał, że testament sporządzony przezJ. B. (2)spełnia przesłanki testamentu szczególnego zart. 952 k.c., a Sąd I instancji ostatecznie prawidłowo stwierdził, że spadek poJ. B. (2)na podstawie testamentu z dnia 12.02.1992r., w całości nabyłJ. B. (1), zaśJ. B. (2)jest uprawniony do zapisu.
Zgodnie z treściąart. 961 k.c., jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku. Jeżeli takie rozrządzenie testamentowe zostało dokonane na rzecz kilku osób, osoby te poczytuje się w razie wątpliwości za powołane do całego spadku w częściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów.
Odnosząc się do zarzutów apelujących w przedmiocie wskazywania, że sołtys nie jest osobą uprawnioną do przyjęcia oświadczenia spadkodawcy dotyczącego jego ostatniej woli, a oświadczenie spadkodawcy złożone w obecności sołtysa nie stanowi testamentu alograficznego stwierdzić należy, że są one uzasadnione, ale jednocześnie stwierdzić należy, że Sąd Rejonowy aczkolwiek uznał, że testamentJ. B. (2)spełnia wymogi zart. 951 k.c.(k. 437), to nabycie spadku stwierdził na podstawie testamentu szczególnego (k. 437). Wbrew podniesionym zarzutom, Sąd Rejonowy nie twierdził by sołtys stanowił osobę uprawnioną do przyjęcia oświadczenia spadkodawcy i by oświadczenie takie, po spełnieniu pozostałych warunków, miało moc wiążącą i stanowiło testament alograficzny. Jak wspomniano już wyżej, Sąd I instancji posłużył się co prawda błędnym sformułowaniem, że testament spełnia wymogi zart. 951 i 952 k.c., jednak z treści uzasadnienia wynika, że testamentJ. B. (2)z dnia 12.02.1992r. odpowiada wymaganiom testamentu szczególnego zart. 952 k.c., a spadkodawca pozostawał w błędzie co do tego, że sołtys jest osobą urzędową, właściwą do oświadczenia przed nim ostatniej woli.
Niezasadne są zarzuty naruszeniaart. 952 § 1 k.c., jak równieżart. 955 k.c.Wbrew stanowisku apelujących, jak już wyżej podano, testamentJ. B. (2)z dnia 12.02.1992r. spełnia przesłanki testamentu ustnego, o którym mowa wart. 952 k.c.Stanowisko Sądu Najwyższego w zakresie konwersji nieważnego testamentu alograficznego na testament ustny, o którym mowa wart. 952 k.c.jest jednolite i wskazuje, że nieważność testamentu przewidzianego wart. 951 k.c.spowodowana nie zachowaniem obowiązującego przepisu prawa, może być uznana za okoliczność szczególną w rozumieniuart. 952 § 1 k.c., uzasadniającą potraktowanie oświadczenia ostatniej woli złożonego przez spadkodawcę jako testamentu ustnego. Tak zwana konwersja testamentu alograficznego i uznanie go za ważny testament ustny (art. 952 k.c.) możliwa jest tylko wówczas, gdy spełnione są wszystkie przesłanki ważności testamentu ustnego. (por. uchwałę 7 Sędziów Sądu Najwyższego, której nadano moc zasady prawnej z dnia 22.03.1971r., III CZP 91/70, OSNCP 1971 nr 10, poz. 168, Legalis, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12.01.2007r., IV CSK 257/06, Legalis nr 172008).
Stosownie do treściart. 952 § 1 k.c., jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca może oświadczyć ostatnią wolę ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków. Z brzmienia powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że możliwość sporządzenia testamentu ustnego zachodzi w sytuacji istnienia obawy rychłej śmierci spadkodawcy, albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub szczególnie utrudnione.
W judykaturze przyjmuje się, że nieważność testamentu, o którym mowa wart. 951 k.c.spowodowana mylnym wyobrażeniem spadkodawcy, że oświadcza swą ostatnią wolę wobec osoby uprawnionej do przyjmowania takich oświadczeń zgodnie zart. 951 § 1 k.c., może być uznana - w konkretnej sprawie - za szczególną okoliczność w rozumieniuart. 952 § 1 k.c.wskutek, której zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, a Sąd Okręgowy stanowisko to w pełni podziela (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8.06.2000r., V CKN 53/00, Lex nr 52453, z dnia 13.02.1997r., I CKN 79/96, Legalis nr 30673, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9.02.1981r., III CZP 68/80, OSNC 1981/6/103). W uchwale z dnia 22.03.1982r., III CZP 5/82 (OSNC 1982/8-9/117) Sąd Najwyższy w stanie faktycznym analogicznym jak w niniejszej sprawie stwierdził wprost, że nieważność testamentu przewidzianego wart. 951 k.c., spowodowana mylnym wyobrażeniem spadkodawcy, który oświadczył swą ostatnią wolą wobec sołtysa, że sołtys jest osobą powołaną do przyjęcia takiego oświadczenia, może być uznana za szczególną okoliczność w rozumieniuart. 952 § 1 k.c.Sąd Najwyższy podkreślił, że fakt, iż sołtys jest przedstawicielem samorządu mieszkańców wsi i wykonuje szereg zleconych mu czynności z zakresu administracji państwowej mogła rodzić mylne przekonanie, że sołtys jest organem administracji i że tak jak wymienieni w treściart. 951 k.c.funkcjonariusze państwowi, był osobą uprawnioną do współdziałania w sporządzeniu testamentu alograficznego. Nie będąc uprawnionym do dokonywania tego rodzaju czynności, sołtys powinien odmówić przyjęcia oświadczenia ostatniej woli spadkodawcy. Jeżeli jednak tego nie uczynił, umocnił jedynie błędne przeświadczenie spadkodawcy, że sporządza on testament z zachowaniem obowiązującego prawa.
W ocenie Sądu Okręgowego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że po stronie spadkodawcy zachodziły opisane wyżej szczególne okoliczności, wskutek których zachowanie przez niego zwykłej formy testamentu nie było możliwe. Spadkodawca pozostawał bowiem w mylnym przekonaniu, że oświadcza swoją ostatnią wolę wobec osoby uprawnionej do przyjmowania tego rodzaju oświadczeń, nie wiedział, że sołtys nie ma kompetencji do dokonywania tego rodzaju czynności. Co więcej, był przekonany, że sporządza testament w formie prawidłowej, ponieważ w lokalnej społeczności przyjęło się, że sołtys wsi jest osobą urzędową, o której mowa wart. 951 § 1 k.c.Testament został sporządzony w obecności 3 świadków –J. S.(sołtysa) orazB. J.iW. K.. Treść oświadczenia woli spadkodawcy została stwierdzona pismem po myśliart. 952 § 2 k.c.
W kontekście powyższego, bezzasadny okazał się także zarzut naruszeniaart. 955 k.c.Twierdzenie apelujących, że skoroJ. B. (2)zmarł prawie po 3 latach od daty sporządzenia testamentu, to skutkowało to utratą jego mocy wobec upływu ustawowego terminu ważności, nie jest zasadne.
Zgodnie z treściąart. 955 k.c., testament szczególny traci moc z upływem sześciu miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały niezachowanie formy testamentu zwykłego, chyba że spadkodawca zmarł przed upływem tego terminu. Bieg terminu ulega zawieszeniu przez czas, w ciągu którego spadkodawca nie ma możności sporządzenia testamentu zwykłego.
J. B. (2)sporządził testament w dniu 12.02.1992r., zmarł w dniu 5.12.1994r., nie budzi zatem wątpliwości, że od dnia sporządzenia testamentu do daty śmierci spadkodawcy upłynął 6 – miesięczny termin, o którym mowa w cytowanym przepisie, co nie jest jednak równoznaczne z utratą mocy tego testamentu. W sytuacji bowiem, gdy szczególną okolicznością w rozumieniuart. 952 § 1 k.c., uzasadniającą potraktowanie oświadczenia ostatniej woli spadkodawcy, jako testamentu zart. 952 k.c., jest nieważność testamentu zart. 951 k.c., spowodowana mylnym wyobrażeniem spadkodawcy, że oświadczył on swą ostatnią wolę wobec funkcjonariusza upoważnionego do współdziałania w sporządzeniu tego testamentu, ustanie okoliczności, które uzasadniały niezachowanie formy testamentu zwykłego, następuje z chwilą dowiedzenia się przez spadkodawcę o nieważności sporządzonego przez niego testamentu zart. 951 k.c.Termin sześciu miesięcy, z upływem którego testament ustny traci moc, biegnie od dnia, w którym ustały okoliczności uzasadniające sporządzenie testamentu szczególnego (tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 9.02.1981r., III CZP 68/80, OSNCP 1981 nr 6, poz. 103 oraz w postanowieniach z dnia 5.12.1997r., II CKN 428/97, Legalis nr 174287, 30.05.2001r., III CKN 184/01, Legalis nr 53896).
Z treści zeznań stron, które zostały przeprowadzone przez Sąd Rejonowy, wynika jednoznacznie, że spadkodawca, jego żonaA. B. (1), jak również wielu innych okolicznych mieszkańców, sporządzało testamenty przed sołtysem. Nikt nie uświadomił im, że tego rodzaju praktyka jest nieprawidłowa. Również obecni przy sporządzaniu testamentu synowieF. B.iJ. B. (1)nie zwrócili uwagi ojcu, że sołtys nie jest osobą upoważnioną do odbierania oświadczeń testamentowych, co oznacza, że także nie mieli tej świadomości prawnej. Za powszechnym przekonaniem w tej wsi, że sołtys jest osobą urzędową w rozumieniuart. 951 k.c.świadczy także fakt zawarcia umowy przezF. B.zJ. B. (2)s.J., na mocy którejF.nieformalnie zakupił od brata to, co ten ostatni miał otrzymać w testamencie. Gdyby wiedzieli, że testament nie będzie ważny to zapewne zapewnili by ojcu ważną formę, bo przecież leżało to w ich interesie, aF.nie wydawał by 2 500 USD za coś, co mogło do niego nie trafić. Wynika z tego, że w tamtym środowisku nie tylko ludzie starsi mieli niską świadomość prawną, ale i ludzie stosunkowo młodzi. Można zatem stwierdzić, że istniało w nim powszechne przekonanie o ważności testamentów sporządzanych przed sołtysem wsi, a z tego wyciągnąć wniosek, że spadkodawca zmarł w przekonaniu, że sporządził ważny testament alograficzny, wobec czego 6 - miesięczny termin, o którym mowa wart. 955 k.c.w ogóle nie rozpoczął biegu, nigdy nie ustały bowiem owe przesłanki, które uzasadniały niezachowanie formy testamentu zwykłego. W związku z tym należy przyjąć, że po stronie spadkodawcy istniało błędne wyobrażenie uzasadniające przyjęcie, że były to szczególne okoliczności przemawiające za tym, by uznać jego testament za ważny i w konsekwencji uszanować jego ostatnią wolę.
Mając na względzie powyższe, Sąd Okręgowy stwierdził, iż Sąd I instancji trafnie uznał, że testamentJ. B. (2)z dnia 12.02.1992r. jest ważny i stanowi testament ustny, o którym mowa wart. 952 k.c.Z treści testamentu i z opinii biegłego, która nie została zakwestionowana przez żadną ze stron wynika, że praktycznie cały majątek został zapisany na rzeczJ. B. (1), więc Sąd Rejonowy prawidłowo stwierdził, że dziedziczy on cały spadek, zaś dalsze rozrządzenia testamentowe należy traktować jak zapis.
Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt I sentencji na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Odnosząc się do zażalenia uczestnikaJ. B. (1)na postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 14.10.2015r., stwierdzić należy, że jest ono bezzasadne.
W ocenie Sądu Okręgowego, błędne było rozstrzygnięcie kosztowe zawarte w pkt III postanowienia z dnia 4.05.2015r., w którym Sąd Rejonowy orzekł o zniesieniu kosztów postępowania. Przepisy dotyczące rozliczania kosztów postępowania nieprocesowego, nie przewidują takiego rozstrzygnięcia.
W postępowaniu nieprocesowym zasadą jest, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 520 § 1 k.p.c.). Jeżeli jednak uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości. To samo dotyczy zwrotu kosztów postępowania wyłożonych przez uczestników (art. 520 § 2 k.p.c.).
Z rozstrzygnięciem zawartym w pkt III nie zgodziła się wnioskodawczyni, która zaskarżyła orzeczenie w tym zakresie zażaleniem z dnia 17.06.2015r. (k. 445), a następnie powtórzyła te zarzuty w złożonej apelacji.
Sąd Rejonowy uznając zażalenie za oczywiście uzasadnione, postanowieniem z dnia 14.10.2015r. wydanym w trybieart. 395 § 2 k.p.c., zmienił rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania w ten sposób, że zasądził odJ. B. (1)na rzecz wnioskodawczyniB. K.kwotę 3 396,25 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 1) i zasądził od uczestnikówS. C.,J. C.,M. K.,J. B. (1),J. B. (2)kwoty po 679,25 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).
W ocenie Sądu Okręgowego rozstrzygnięcie to jest prawidłowe, a podjęta w zażaleniu przez uczestnikaJ. B. (1)próba kwestionowania tego postanowienia jest chybiona. Jak wskazano już powyżej, pierwotne orzeczenie o zniesieniu kosztów postępowania, nie dość, że nie odpowiadało przepisom regulującym zasady ponoszenia kosztów w postępowaniu nieprocesowym, było w ocenie Sądu Okręgowego także niesprawiedliwe. Brak było uzasadnionych przesłanek do tego, by wszystkie koszty związane z postępowaniem obciążały wnioskodawczynięB. K., a do tego sprowadzało się pierwotne rozstrzygnięcie, ponieważ to ona pokryła wszystkie zaliczki na opinie biegłych. Sąd Rejonowy wskazał, że poniesione przez nią koszty związane ze sporządzeniem opinii biegłych wyniosły łącznie 6 792,49 zł. Podkreślił, żeJ. B. (1)w całości nabył spadek po ojcu, w związku z czym winien on ponieść połowę kosztów postępowania, tj. kwotę 3 396,25 zł, co zdaniem Sądu Okręgowego jest prawidłowe. Brak bowiem przesłanek do tego by nie obciążały go żadne obowiązki fiskalne, szczególnie w sytuacji gdy jest on głównym beneficjentem spadku poJ. B. (2).
Bezzasadne okazały się także zarzuty uczestnikaJ. B. (1)co do kosztów wywołanych postępowaniem o zmianę postanowienia spadkowego poA. B. (1), tj. w zakresie pkt 2 postanowienia z dnia 14.10.2015r.
Sąd Okręgowy w całości podziela stanowisko Sądu Rejonowego, że skoro na skutek zmiany postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Targu, sygn. akt I Ns 361/09, spadek poA. B. (1)nabyliS. C.,J. C.,M. K.,J. B. (1),F. B.iJ. B. (2)po 1/6 części, każdego z nich w częściach równych winny obciążać związane z tą sprawą koszty. Postępowanie dotyczące zmiany postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku poA. B. (1)zostało spowodowane niesumiennym zachowaniem sięJ. B. (1)we wcześniejszej sprawie. W sprawie spadkowej toczącej się pod sygn. akt I Ns 361/09, zakończonej wydaniem postanowienia z dnia 14.04.2010r., skarżącyJ. B. (1)pomimo stosownego pouczenia, złożył fałszywe zapewnienie spadkowe i zataił istnienie pozostałych spadkobierców ustawowych, co ostatecznie skutkowało wszczęciem postępowania o zmianę tego rozstrzygnięcia. Należy podkreślić, że Sąd Rejonowy w zaskarżonym postanowieniu z dnia 14.10.2015r. obciążył skarżącego kosztami postępowania jedynie w niewielkim zakresie, proporcjonalnie do przypadającego mu udziału spadkowego poA. B. (1). W ocenie Sądu Okręgowego rozstrzygniecie takie odpowiada prawu, jest sprawiedliwe, a wszelkie próby jego podważenia są chybione.
Nieskuteczne są także zarzuty związane z nieprawidłowym opłaceniem środków zaskarżenia. Okoliczność, że wnioskodawcy reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika błędnie opłacili zażalenie, jak również apelację, nie stanowi podstawy do automatycznego odrzucenia tych środków zaskarżenia. Będący podstawą takiego rozwiązaniaart. 1302§ 3 k.p.c.został uchylony z dniem 1.07.2009r. Obecnie, w sytuacji nieopłacenia, bądź błędnego opłacenia środka zaskarżenia przez stronę reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, sąd ma obowiązek wezwać do jego prawidłowego opłacenia. Odrzucenie środka zaskarżenia może nastąpić dopiero po bezskutecznym upływie terminu. W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy wezwał wnioskodawców o uzupełnienie opłaty od apelacji poprzez uiszczenie dodatkowo kwoty 50 zł, co zostało przez nich wykonane. Jeżeli zaś chodzi o zażalenie, które było przedmiotem rozpoznania przez Sąd I instancji, a zostało złożone przez wnioskodawców i także było nienależycie opłacone, Sąd Rejonowy istotnie winien był wezwać o uzupełnienie brakującej opłaty, czego jednak nie uczynił. Nie stanowiło to jednak podstawy do odrzucenia zażalenia. Zażalenie zostało rozpoznane przez Sąd I instancji w trybieart. 395 § 2 k.p.c., co z kolei uprawniałoby wnioskodawczynię do żądania zwrotu całej opłaty od zażalenia na podstawieart. 79 ustawy z dnia 28.07.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.i w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.orzekł jak w pkt IV sentencji.
Skuteczne okazało się natomiast zażalenie uczestnikaJ. B. (1)na postanowienie Sądu I instancji z dnia 9.12.2015r., choć z innych przyczyn niż podniesiono w zażaleniu. Skarżący zarzucał, że fakt, iż Sąd Rejonowy nie wskazał w pkt 2 postanowienia z dnia 14.10.2015r.B. K.jako osoby na rzecz której ma nastąpić zwrot kosztów postępowania, nie stanowi oczywistej omyłki, albowiem wyrzeczenia tego nie było w sentencji, a zatem nie ma możliwości jego sprostowania. Stanowisko to nie jest jednak prawidłowe.Artykuł 350 § 1 k.p.c.przewiduje możliwość prostowania w wyroku/postanowieniu nie tylko błędów pisarskich albo rachunkowych lub innych oczywistych omyłek, ale także niedokładności. Pominięcie osoby wierzyciela któremu należy się zwrot kosztów postępowania, stanowiło właśnie taką oczywistą niedokładność. Z treści samego postanowienia z dnia 14.10.2015r., jak i z jego uzasadnienia wynikało bowiem bezsprzecznie, że zwrot może nastąpić wyłącznie na rzecz jedynej osoby, która koszty te poniosła, tj. na rzecz wnioskodawczyniB. K.. W sytuacji, gdy Sąd Rejonowy pominął tę część rozstrzygnięcia, w ocenie Sądu Okręgowego należało uznać, że brak ten stanowi typową niedokładność i rozstrzygnięcie w tym zakresie winno zostać sprostowane co uczynił w pkt III sentencji.
Podkreślenia wymaga, że wnioskodawczyni w związku z dostrzeżonym brakiem w postanowieniu z dnia 14.102015r., wniosła o jego sprostowanie, przez dopisanie w pkt 2 w/w postanowienia słów „na rzecz wnioskodawczyniB. K.”. Sąd Rejonowy błędnie odczytał ten wniosek i zamiast sprostowania oczywistej niedokładności, postanowieniem z dnia 9.12.2015r. uzupełnił orzeczenie w trybieart. 351 k.p.c.Zgodnie z treściąart. 351 § 1 k.p.c., strona może w ciągu dwóch tygodni od ogłoszenia wyroku, a gdy doręczenie wyroku następuje z urzędu - od jego doręczenia, zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości żądania, o natychmiastowej wykonalności albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu.
Sąd Rejonowy zaskarżonym postanowieniem dokonał uzupełnienia postanowienia z dnia 14.10.2015r., co w sytuacji braku stosownego wniosku strony, było działaniem niedopuszczalnym.
Mając na względzie powyższe, Sąd Okręgowy w pkt II sentencji uchylił to postanowienie, orzekając na zasadzieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.iart. 13 § 2 k.p.c., a równocześnie na podstawieart. 350 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.w pkt III sentencji sprostował oczywistą niedokładność w pkt 2 postanowienia z dnia 14.10.2015r. w ten sposób, że po słowach(...)dodał słowa „na rzeczB. K.”.
O kosztach postępowania apelacyjnego i zażaleniowego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., uznając brak podstaw w tym postępowaniu do odstąpienia od zasady w nim wyrażonej.
(...)