Sąd Rejonowy w Gdyni
VI Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VI GC 1475/15
Data wyroku: 2017-03-13 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: SSR Justyna Supińska
Słowa kluczowe: Przelew wierzytelności
Podstawa prawna: art. 822k.c., art. 509 k.c.

Sygn. akt VI GC 1475/15

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 24 kwietnia 2015 roku powódkaD. M.domagała się zasądzenia od pozwanego(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wŁ.kwoty 2 656,80 złotych wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi za okres od dnia 19 kwietnia 2013 roku do dnia zapłaty, a także kosztów procesu.
W uzasadnieniu powódka wskazała, że w wyniku kolizji drogowej uszkodzeniu uległ pojazd mechaniczny markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...)należący doM. S.iA. W.. Poszkodowane zleciły naprawę uszkodzonego pojazdu, a na czas naprawy wynajęły pojazd zastępczy. Za usługę najmu tego pojazdu została wystawionafaktura VAT o numerze (...)na kwotę 2 656,80 złotych brutto, a w dniu 16 marca 2013 roku poszkodowane zawarły z powódką umowę przelewu powyższej wierzytelności.
Nakazem zapłaty z dnia 04 maja 2015 roku wydanym w postępowaniu upominawczym w sprawie o sygn. akt VI GNc 2194/15 referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Gdyni uwzględnił żądanie pozwu w całości.
W sprzeciwie od powyższego orzeczenia pozwany(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wŁ.wniósł o oddalenie powództwa podnosząc, że strona powodowa w niniejszej sprawie nie posiada legitymacji procesowej, z uwagi na fakt, że powódka oraz jedna ze współwłaścicielek pojazdu nie podpisały umowy cesji, a nadto z uwagi na to, że oświadczenie o konieczności najmu pojazdu zastępczego, umowa najmu pojazdu zastępczego oraz protokoły przekazania i zwrotu tego pojazdu zostały podpisane przezW. W., nie dokumentują więc powstania szkody po stronie poszkodowanych – właścicielek pojazdu. Nadto pozwany zakwestionował także stawkę oraz okres najmu pojazdu zastępczego.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
M. S.iA. W.są współwłaścicielkami pojazdu markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...).
M. S.nie użytkowała tego pojazdu, gdyż była właścicielem również innego pojazdu – markiK. C., z którego to pojazdu korzystała na co dzień.
Z pojazdu markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...)korzystał na co dzieńW. W..
zeznania świadkaW. W.– protokół skrócony rozprawy z dnia 27 stycznia 2016 roku – k. 102-104 akt (zapis cyfrowy 00:01:36-00:11:42), zeznania świadkaM. S.– protokół skrócony rozprawy z dnia 27 stycznia 2016 roku – k. 102-104 akt (zapis cyfrowy 00:11:42-00:17:50), zeznania świadkaA. W.– protokół skrócony rozprawy z dnia 27 stycznia 2016 roku – k. 102-104 akt (zapis cyfrowy 00:17:52-00:23:39)
W dniu 10 marca 2013 roku pojazd markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...)uległ uszkodzeniu w wyniku kolizji drogowej, za którą odpowiedzialność ponosił właściciel pojazdu ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w(...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wŁ..
niesporne
W dniu 16 marca 2013 rokuW. W.zawarł zD. M.umowę najmu pojazdu zastępczego markiR. (...). Strony uzgodniły czynsz najmu w kwocie 135 złotych netto za każdy dzień najmu.
W. W.w okresie naprawy uszkodzonego pojazdu nie dysponował innym samochodem, zaś pojazd zastępczy wykorzystywał w celu dojazdów do pracy oraz niezbędnych czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem.
Pojazd zastępczy został zwrócony przezW. W.w dniu 02 kwietnia 2013 roku.
umowa najmu samochodu – k. 9 akt, protokół przekazania pojazdu – k. 10 akt, protokół zwrotu pojazdu – l. 11 akt, oświadczenie – k. 12 akt, zeznania świadkaW. W.– protokół skrócony rozprawy z dnia 27 stycznia 2016 roku – k. 102-104 akt (zapis cyfrowy 00:01:36-00:11:42)
W dniu 16 marca 2013 rokuM. S.iA. W.zawarły zD. M.umowę cesji wierzytelności z tytułu odszkodowania z polisy OC sprawcy szkody komunikacyjnej z dnia 10 marca 2013 roku w pojeździe markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...). Umowa została zawarta w celu pokrycia kosztów najmu pojazdu zastępczego w związku z powyższą szkodą.
cesja wierzytelności – w aktach szkody (bez numeru kart)
Z tytułu najmu pojazdu zastępczego poszkodowanaM. S.została obciążonafakturą VAT o numerze (...)z dnia 04 kwietnia 2013 roku na kwotę 2 656 złotych brutto, w ramach której czasookres najmu został oznaczony na 16 dób, zaś wysokość stawki za jedną dobę najmu na kwotę 135 złotych netto.
faktura VAT numer (...)– k. 14 akt
D. M.wzywała(...) Spółkę Akcyjnąz siedzibą wŁ.do uregulowania należności w kwocie 2 656,80 złotych, jednakże bezskutecznie.
ostateczne wezwanie do zapłaty – k. 15 akt
Celowy i ekonomicznie uzasadniony okres najmu pojazdu zastępczego na czas naprawy uszkodzonego pojazdumarki T.onumerze rejestracyjnym (...)wynosi 12 dni.
Warsztaty naprawcze i wypożyczalnie samochodów z okolicD.iŻ.w okresie likwidacji szkody stosowały za najem pojazdów zastępczych klasy B, z limitem dobowego przebiegu, stawki w wysokości od 110 do 125 złotych netto za dobę.
opinia biegłego sądowegoM. J.– k. 117-120 akt

Sąd zważył, co następuje:
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej wymienionych dowodów z dokumentów przedłożonych przez strony w toku postępowania, których zarówno autentyczność, jak i prawdziwość w zakresie twierdzeń w nich zawartych, nie budziła wątpliwości Sądu, a zatem brak było podstaw do odmowy dania im wiary, tym bardziej, że nie były one kwestionowane w zakresie ich mocy dowodowej przez żadną ze stron. Pozostałe dokumenty zgromadzone w aktach sprawy nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż nie wnosiły do sprawy żadnych nowych i istotnych okoliczności.
Ustalając stan faktyczny niniejszej sprawy Sąd oparł się także, uznając je za wiarygodne i spójne, na zeznaniach świadkówM. S.,A. W.iW. W.przede wszystkim w zakresie, w jakim świadkowie ci wskazywali na sposób korzystania z uszkodzonego pojazdu oraz naW. W.jako osobę, która z tego pojazdu korzystała. Jednocześnie Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkówM. S.iA. W.odnośnie wskazywanej przez nie okoliczności związanej z udzieleniemW. W.pełnomocnictwa do działania w ich imieniu w sprawach związanych z najmem pojazdu zastępczego, okoliczność ta nie znajduje potwierdzenia w zebranym materialne dowodowym, w aktach postępowania i aktach szkody brak jest bowiem dokumentu takiego pełnomocnictwa, a co istotniejsze – z treści umowy najmu, protokołów przekazania i zwrotu pojazdu, czy treści oświadczenia złożonego w związku z najmem pojazdu zastępczego jednoznacznie wynika, żeW. W.nie działał w zakresie tych czynności jako ich pełnomocnik, lecz składał oświadczenia we własnym imieniu i na własny rachunek.
Dokonując rekonstrukcji stanu faktycznego w niniejszej sprawie Sąd oparł się także na opinii biegłego sądowego w zakresie mechaniki samochodowejM. J.. Biegły sądowy na podstawie akt sprawy wyliczył celowy i ekonomicznie uzasadniony okres najmu pojazdu zastępczego obejmujący 12 dni oraz dokonał analizy stawek za najem pojazdu klasy B z limitem dobowego przebiegu stosowanych w okresie likwidacji szkody na terenieD.orazŻ.wskazujac, iż zawierały się one w przedziale od 110 do 125 złotych netto. W ocenie Sądu opinia biegłego sądowego została sporządzona wedle tezy dowodowej wysnutej przez Sąd, poza tym jest logiczna, zgodna z zasadami doświadczenia życiowego i wskazaniami wiedzy. Komunikatywność jej sformułowań pozwala na zrozumienie wyrażonych w niej ocen i poglądów, a także sposobu dochodzenia do wniosków końcowych. Nie zawiera ona również wewnętrznych sprzeczności i wykluczających się wzajemnie wniosków.
Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 01 lutego 2017 roku Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego sądowego na okoliczności dotyczące stawek za najem pojazdu zastępczego w autosegmencie B w całej aglomeracji trójmiejskiej, uznając, iż brak jest podstaw do uznania, iż rynkiem lokalnym dla miejscowościD.pozostaje aglomeracja trójmiejska, a także uznając dowód w tym zakresie za zbędny i prowadzący do nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu oraz zwiększenia jego kosztów, z uwagi na zasadność podniesionego przez pozwanego zarzutu braku legitymacji czynnej, o czym szczegółowo w poniższej części uzasadnienia.
W ocenie Sądu powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie powódkaD. M.domagała się zasądzenia od pozwanego(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wŁ.kwoty 2 656,80 złotych wraz z odsetkami ustawowymi tytułem zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego w związku z uszkodzeniem pojazdu markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...), za które odpowiedzialność ponosił sprawca szkody ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej u pozwanego.
Pozwany(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wŁ.z kolei wnosił o oddalenie powództwa, kwestionując legitymację powoda do występowania w niniejszym procesie, a także czas trwania najmu pojazdu zastępczego i stosowane za ten najem stawki.
Legitymacja procesowa jest to określone normami prawa materialnego uprawnienie konkretnego powoda do dochodzenia sądowej ochrony określonego roszczenia materialnoprawnego przeciwko konkretnemu pozwanemu. Sąd, stwierdziwszy brak legitymacji procesowej (zarówno czynnej, jak i biernej) i wydaje wyrok oddalający powództwo.
Zgodnie z treściąart. 509 k.c.w wyniku przelewu wierzytelności cesjonariusz nabywa wierzytelność w takim zakresie i stanie, w jakim istniała w chwili zawarcia umowy o jej przeniesienie.
Jak podkreśla się w orzecznictwie i literaturze przedmiotu w wyniku przelewu wierzytelności przechodzi na nabywcę ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, który zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki wiązał go z dłużnikiem. Innymi słowy, stosunek zobowiązaniowy nie ulega zmianie, natomiast zmienia się osoba uczestnicząca w nim po stronie wierzyciela (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 05 września 2001 roku, sygn. akt I CKN 379/00, LEX numer 52661). Cesjonariusz nabywa więc wierzytelność w takim zakresie i stanie, w jakim znajdowała się ona w chwili dokonania przelewu, zmienia się tylko osoba wierzyciela, czyli osoby uprawnionej do żądania spełnienia świadczenia.
Swoją legitymację do działania w niniejszym procesie powódkaD. M.uzasadniała umową cesji zawartą zA. W.iM. S., współwłaścicielkami uszkodzonego pojazdu. Celem wykazania powyższej okoliczności powódka przedłożyła umowę cesji wierzytelności z polisy oc tytułem pokrycia kosztów wynajmu pojazdu zastępczego z dnia 16 marca 2013 roku oraz umowę najmu pojazdu zastępczego (z tej samej daty).
Zarzut o nieskuteczności powyższej cesji uzasadniany przez pozwanego argumentem, że powyższa cesja nie zawiera oświadczenia powódki (która w treści tego dokumentu wskazana jest jako strona umowy przelewu wierzytelności) nie jest słuszny. Oczywistym jest, że cesja nie może zostać skutecznie dokonana w drodze jednostronnej czynności prawnej i konieczne jest zawarcie umowy w drodze złożenia zgodnych oświadczeń woli przez obie strony, tj. cedenta i cesjonariusza (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 października 1999 roku, sygn. akt III CKN 399/98, LEX numer 1218257). W tym kontekście należy przywołać treśćart. 511 k.c., który stanowi, że jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, przelew tej wierzytelności powinien również być stwierdzony pismem.Kodeks cywilnynie wymaga zatem dla ważności cesji zachowania szczególnej formy, może być ona skutecznie dokonana również ustnie, a nawetper facta concludentia. (tak teżZ. R.,A. O., Zobowiązania, 2006, s. 357). Wskazana wart. 511 k.c.forma prawna jest zatem zastrzeżona tylko dla celów dowodowych (ad probationem), a jej niedochowanie nie skutkuje nieważnością umowy przelewu, a jedynie określonymi ustawowo ograniczeniami dowodowymi (art. 74 k.c.). Mając powyższe na względzie uznać należy, że umowa przelewu dojdzie do skutku w wyniku przyjęcia przez cesjonariusza (nabywcę) aktu cesji. Taki wniosek znajduje również odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który wyraził zapatrywanie, że jeżeli zostaje sporządzony jednostronny akt cesji, zawierający tylko podpisane przez cedenta oświadczenie, iż wierzytelność swoją przelewa na cesjonariusza, to umowa o przelew zostaje zawarta dopiero wtedy, gdy cedent wręczy ten akt cesjonariuszowi, a ten go przyjmie (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 września 1945 roku, sygn. akt III C 445/45, LEX numer 159410 oraz w wyroku z dnia 02 grudnia 2009 roku, sygn. akt I CSK 129/09, LEX numer 553656). Skoro więc w przedmiotowej sprawie powódkaD. M.jako cesjonariusz dołączyła do pozwu dokument odpowiadający treścią umowie przelewu wierzytelności z tytułu odszkodowania za najem pojazdu opatrzony podpisami drugiej strony, uzasadniający jej żądanie, to bez wątpienia doszło do złożenia zgodnych oświadczeń woli, o których mowa w treściart. 509 § 1 k.c.przez obie strony.
Odnosząc się natomiast do zarzutu, iż umowę cesji podpisała tylko jedna ze współwłaścicielekM. S., zarzut ten również nie jest słuszny. Wprawdzie powódka załączyła do akt umowę zawierającą jedynie podpisM. S., niemniej jednak w aktach szkody znajduje się także cesja podpisana prawidłowo – przez obie współwłaścicielki pojazdu –M. S.iA. W..
Mając na względzie powyższe Sąd zważył, że w sprawie bezspornym było, iż na skutek kolizji z dnia 10 marca 2013 roku, za którą odpowiedzialność ponosi sprawca ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w pozwanym towarzystwie ubezpieczeń, uszkodzeniu uległ należący do nich, tj.M. S.iA. W., a faktycznie użytkowany przezW. W., pojazd markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...). Bezspornym była również sama okoliczność wynajmu pojazdu zastępczego, przy czym jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie umowa najmu pojazdu zastępczego z dnia 16 marca 2013 roku została zawarta przezW. W.we własnym imieniu i na własny rachunek. Powyższe nie budzi wątpliwości Sądu w świetle treści samej umowy, w której wyraźnie wskazano, że najemcą pojazdu zastępczego jestW. W., on też – we własnym imieniu, złożył oświadczenie mające uzasadniać najem pojazdu zastępczego. Mając na względzie powyższe w ocenie Sądu brak było więc podstaw do uznania, że zawierając w dniu 16 marca 2013 roku umowę najmu pojazdu zastępczegoW. W.działał jako pełnomocnik współwłaścicielek pojazdu, zaś dokonana wykładania oświadczeń woli obu stron nie mogła prowadzić do ustaleń sprzecznych z jej wyraźną treścią, tj. do ustalenia, że stroną umowy był inny podmiot aniżeli wyraźnie wskazany w treści samej umowy.
Nadto wskazać należy, że okoliczności spawy pozwalają na przyjęcie, żeM. S.iA. W.jako właścicielki pojazdu orazW. W.łączyła umowa użyczenia, na podstawie której pojazd markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...)został oddany do bezpłatnego korzystaniaW. W.. A zatem niewątpliwieW. W.był uprawniony do zawarcia umowy najmu pojazdu zastępczego we własnym imieniu i na własny rachunek, gdyż to w jego majątku powstała szkoda polegająca, na tym, że został pozbawiony możliwości korzystania z dotychczas użytkowanego pojazdu markiR. (...). W okolicznościach niniejszej sprawy brak zaś było podstaw do uznaniaA. W.iM. S.za poszkodowane w tym zakresie, skoro użyczając pojazdu do korzystania innej osobie, wyzbyły się tego atrybutu (pozostając poszkodowanymi w związku uszkodzenia pojazdu odnośnie kosztów naprawy). Nadto, w przypadku współwłaścicielkiM. S., która została obciążona kosztami najmu, zważyć należy również, iż w okresie szkody dysponowała ona innym pojazdem, z którego stale korzystała.
W tym miejscu podkreślić raz jeszcze należy zatem, że przedmiotem cesji jest przelew wierzytelności przysługującej cedentowi – zbywcy na rzecz cesjonariusza – nabywcy, przy czym dla skuteczności takiej umowy niewątpliwie koniecznym jest istnienie wierzytelności po stronie cedenta.
Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe jednoznacznie zaś wskazuje, żeM. S.iA. W.jako osobom nie korzystającym z uszkodzonego pojazdu markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...)nie przysługiwała wierzytelność z tytułu zwrotów kosztów najmu pojazdu zastępczego, bo to nie w ich sferze majątkowej powstał uszczerbek w postaci niemożności korzystania z uszkodzonego pojazdu, tylko w majątkuW. W.jako użytkownika tego pojazdu. A zatemM. S.(która nadto w tym czasie korzystała z innego posiadanego pojazdu) iA. W.nie mogły skutecznie przenieść wierzytelności z tego tytułu na powódkę.
Na marginesie tylko wskazać należy, iż w związku z uszkodzeniem pojazdumarki T.onumerze rejestracyjnym (...)i niemożnością korzystania z niego, poszkodowanym w tym zakresie był użytkownik tego pojazdu –W. W.i to on uprawniony był we własnym imieniu i na własny rachunek zawrzeć umowę najmu pojazdu zastępczego, jak również tylko on był uprawniony do przeniesienia tej wierzytelności na inną osobę.
W rezultacie tych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że zgłoszony przez pozwanego(...) Spółkę Akcyjnaz siedzibą wŁ.zarzut braku legitymacji czynnej powoda był zasadny, wobec czego na podstawieart. 822 k.c.w zw. zart. 509 k.c.iart. 6 k.c.a contrarioorzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach procesu w punkcie II i III wyroku Sąd rozstrzygnął zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu i na podstawie art.art. 98 § 1 i 3 k.p.c.oraz108 k.p.c.zasądził od powódki na rzecz pozwanego(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wŁ.kwotę 617 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, na którą to kwotę składa się: kwota 600 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 roku, poz. 490) oraz kwota 17 złotych tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W pozostałym zakresie kosztami procesu (m. in. odnośnie opłaty sądowej i wykorzystanej części zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego sądowego) Sąd obciążył powódkę uznając je za uiszczone. Na marginesie wskazać należy, że zarządzeniem z dnia 13 lutego 2017 roku Sąd nakazał zwrócić powódce, po uprawomocnieniu się wyroku, kwotę 194 złotych tytułem niewykorzystanej części zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego sądowego.

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

3
(...)

SSR Justyna Supińska
Gdynia, dnia 13 marca 2017 roku