Sąd Rejonowy w Trzciance
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 92/17
Data wyroku: 2017-08-29 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: SSR Piotr Chrzanowski
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art.172 kc
Teza: Dla przyjęcia ciągłości posiadania w zakresie władztwa ustępujących współposiadaczy nie jest konieczna umowa o przeniesieniu posiadania.

Sygn. akt I Ns 92/17

UZASADNIENIE
Pismem z dnia 1 lutego 2017 rokuA. G. (1)iM. G.wystąpili o stwierdzenie, iż nabyli przez zasiedzenie własność nieruchomości położonej wG., GminaW., stanowiącej działkę zabudowaną budynkiem gospodarczym – stodołą oznaczonej jakodziałka ewidencyjna nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Trzciance VI Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w Czarnkowie prowadziksięgę wieczystą nr (...).
UczestnikB. G.wniósł o oddalenie wniosku oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.
Sąd ustalił co następuje:
Nieruchomość położona wG., GminaW.,Powiat C.-(...), Woj.(...), o powierzchni 0.07.00 ha, składa się zdziałki o numerze (...), dla której Sąd Rejonowy w Trzciance Wydział Ksiąg Wieczystych w Trzciance prowadziksięgę wieczystą (...), w której jako właściciel wpisany jestB. G.. Wcześniej była własnościąS. G.zmarłego dnia 29 czerwca 1991 roku iZ. G.zmarłej dnia 15 sierpnia 2010 roku. Poprzedniodziałka (...)nosiłanumer ewidencyjny (...)i miała powierzchnię 0.07.01 ha.
(dowód: mapa ewidencyjna – k. 10; odpis księgi wieczystej Sądu Rejonowego w Trzciance(...)– k. 91a, 91b; wypisz z rejestru gruntów – k. 91b; zeznania uczestnikaB. G.– k. 101; umowa z dnia 1 września 1965 roku – k. 118-120 i 1, 2, 3 akt księgi wieczystej Sądu Rejonowego w Trzciance(...); okoliczność bezsporna)
Aktem własności ziemi z dnia 18 marca 1976 rokuT. G.iJ. G.nabyli własność nieruchomości położonej wG.o powierzchni 1.27.00 ha,działki nr (...). Dla nieruchomości tej Sąd Rejonowy w Trzciance Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w Czarnkowie prowadziksięgę wieczystą (...). Następnie umową darowizny nieruchomościT. G.iJ. G.przekazaliA. G. (1)iM. G.do wspólności majątkowej małżeńskiej nieruchomości położone wG.:
- nieruchomość zabudowaną domem mieszkalnym jednorodzinnym i budynkami gospodarczymi o powierzchni 0.11.00 ha,działka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Trzciance Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w Czarnkowie prowadziłksięgę wieczystą Kw (...),
- nieruchomość o powierzchni 1.27.00 ha,działka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Trzciance Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w Czarnkowie prowadziłksięgę wieczystą Kw nr (...), obecnie oznaczona jako(...),
- nieruchomość o powierzchni 4.31.00 ha,działka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Trzciance Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w Czarnkowie prowadziłksięgę wieczystą Kw nr (...).
(dowód: akt własności ziemi z dnia 18 marca 1976 roku – k. 8; wypis z rejestru gruntów – k. 9; kopia mapy ewidencyjnej – k. 10; odpisksięgi wieczystej (...)– k. 11; umowa darowizny nieruchomości z dnia 23 października 2001 roku – k. 6-7)
Działka onumerze ewidencyjnym (...)była przed nabyciem przezT. G.iJ. G.użytkowana przezS. E.iJ. E., podobnie jakdziałka (...). Nadziałce (...)stała połowa stodoły. Druga połowa był posadowiona na działce onumerze ewidencyjnym (...). JednakżeT. G.iJ. G.nie wiedzieli, że stodoła jest pobudowana w części na innej działce aniżeli 362, czyli również nadziałce (...)i byli przekonani, iż stodoła leży w granicachdziałki (...). Z tego powoduT. G.iJ. G.użytkowali równieżdziałkę (...)nieświadomi, że nie jest ona ich własności. Następnie po przekazaniugospodarstwa rolnego (...)przezT. G.iJ. G.dnia 23 października 2001 roku posiadaniedziałki (...)przeszło naA. G. (1)iM. G., którzy dalej użytkowalidziałkę (...)jak właściciele. W 2000 roku geodeta dokonywał rozgraniczenia nieruchomościT. G.iJ. G.i po raz pierwszy pojawiła się informacja, żedziałka (...)nie obejmuje całej stodoły i terenu do niej przyległego, ale jedynie połowę stodoły i połowę terenu do niej przyległego. Nie zmieniło to jednak sposobu użytkowaniadziałki (...)przezT. G.iJ. G., a potem przezA. G. (1)iM. G.. Pomiędzydziałką (...)idziałką (...)nie było żadnego rozgraniczenia. Wewnątrz stodoła też nie miała żadnego przepierzenia na granicy działek. W czasie użytkowaniadziałki (...)T. G.użyczył na początku lat 80-tych część stodoły położonej nadziałce (...)L. C., a potem jego synowiR. C.do lat początku lat 90-tych. W trakcie korzystania z tego stodołyL. C.położył na dachu eternit, bowiem dach był w złym stanie.T. G.iJ. G., a potemA. G. (1)iM. G.składowali w stodole znajdującej się nadziałce (...)zboże i siano, młócili tam zboże.T. G.porobił bramy wiodące do stodoły. W stodoleT. G.iJ. G., a potemA. G. (1)iM. G.składowali też opał, maszyny. Działka za stodołą była wykorzystywana do robienia kopców. Były też sadzone ziemniaki do 2009 roku. Od 2014 roku roszczenia dodziałki (...)zaczął zgłaszaćB. G..
(dowód: częściowo zeznania świadkaT. G.– k. 93, 94; zeznania świadkaT. A.– k. 95, 96; częściowo zeznania świadkaD. C.– k. 96, 97; zeznania świadkaA. G. (2)– k. 97, 98; zeznania świadkaR. C.– k. 98, 99;zeznania wnioskodawcyA. G. (1)– k. 99, 100; zeznania wnioskodawcyM. G.– k. 100, 101; częściowo zeznania uczestnikaB. G.– k.101; pismo z dnia 3 kwietnia 2017 roku – k. 41; zeznania świadkaA. D.– k. 132, 133)
W dniu 1 września 1965 roku została zawarta umowa kupna – sprzedaży pomiędzyF. B.aS. G.iZ. G.. Na mocy tej umowyF. B.przeniósł na małżonkówS. G.iZ. G.własność nieruchomości położonej wG., grunt zabudowany z rolą, o obszarze 0.07.01 ha, dla którego istniejące wówczas Państwowe Biuro Notarialne w Czarnkowie prowadziłoksięgą wieczystą Kw (...). W akcie notarialnym znalazł się zapis, że na zabudowę składa się dom mieszkalny, stodoła i chlew. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Trzciance z dnia 16 grudnia 2014 roku wydanym w sprawie I Ns 972/14 dokonano podziału majątku wspólnegoS. G.iZ. G.opisanego w punkcie 1 postanowienia i działu spadku poS. G., zmarłym dnia 29 czerwca 1991 roku (w którym to spadku udziały mieli w wysokości po 1/4 żona spadkodawcyZ. G.oraz dzieci spadkodawcyT. F.,D. C.iB. G.) oraz działu spadku poZ. G.zmarłej dnia 15 sierpnia 2010 roku (w którym to spadku udziały miały w wysokości po 1/3 dzieci spadkodawcyT. F.,D. C.iB. G.) w ten sposób, że przyznano na wyłączną własnośćB. G.nieruchomość zabudowaną położoną wG., GminaW.,Powiat C.-(...), Woj.(...), o powierzchni 0.07.01 ha,działka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Trzciance Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w Czarnkowie prowadziksięgę wieczystą (...), bez spłat na rzecz pozostałych uczestników postępowania. Za działkę tęZ. G.iB. G.płacili podatki.S. G.iZ. G.nie wiedzieli, że w skład ich majątku wchodzi stodoła wraz z otaczającymi ją nieruchomościami nadziałce (...).
(dowód; kopia aktu notarialnego z dnia 1 września 1965 roku – k. 118-120; wykaz zmian ewidencyjnych – k. 916; odpisksięgi wieczystej (...)– k. 916; odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Trzciance z dnia 16 grudnia 2014 roku – k. 28, 121; k.31 akt tut. Sądu I Ns 972/14; protokół z zeznaniamiD. C.,B. G.iT. F.z dnia 16 grudnia 2014 roku – k. 28-30; zaświadczenie z dnia 3 marca 2017 roku – k. 29 w zw. z k. 91b; częściowo zeznania uczestnikaB. G.– k. 101)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dokumentów, w tym zawartych w aktach Sądu Rejonowego w Trzciance I Ns 972/14 i PO2T/00004665/1 oraz częściowo zeznania świadkaT. G.(k. 93, 94) iD. C.(k.96, 97), zeznania świadkówT. A.(k. 95, 96),A. G. (2)(k. 97, 98),R. C.(k. 98, 99), zeznania wnioskodawcówA. G. (1)(k. 99, 100) iM. G.(k. 100, 101), częściowo zeznań uczestnikaB. G.(k.101),zeznań świadkaA. D.(k.132, 133)
Sąd uwzględnił w całości powołane wyżej dokumenty, których prawdziwości i autentyczności wnioskodawcy i uczestnicy nie kwestionowali. Większość tych dokumentów ma charakter urzędowy.
Sąd w całości uwzględnił zeznania świadkówT. A.,A. G. (2),R. C.,A. D.a także zeznania wnioskodawcówA. G. (1)iM. G., jak również w części zeznania świadkówT. G.iD. C.oraz uczestnikaB. G.. ŚwiadkowieT. A.,A. G. (2),R. C.w ogóle nie byli powiązani z żadną ze stron i były to osoby jedynie sąsiadujące ze stronami. Z zeznań wszystkich tych osób jednoznacznie wynika, iżdziałka (...)była w wyłącznym użytkowaniuT. G.,J. G.,A. G. (1)iM. G.. Przejściowo użytkował jąR. C.wraz z ojcem, ale po uprzednim uzyskaniu zgodyT. G., który był traktowany jako właściciel nieruchomości. Z zeznań tych świadków wynika, że aniB. G., ani jego rodzice nie użytkowali tej nieruchomości i sąsiedzi w ogóle nie traktowali ich jako właścicieli tej nieruchomości. Podobnie zeznawałT. G., który przedstawił okoliczności związane z użytkowaniem tej nieruchomości. Jednak Sąd nie dał wiary świadkowi, iż w 2000 roku nie uzyskał on już informacji, że stodoła stoi częściowo nadziałce (...), której nie jest właścicielem z żoną. W tym zakresie miarodajne dla Sądu były zeznaniaA. G. (2)i wnioskodawcyA. G. (1)(k.100), którzy przyznali, że w 2000 roku geodeta poinformowałT. G., że stodoła stoi częściowo na nie jego działce. Z kolei zeznaniaD. C.były niewiarygodne w części, w której stwierdziła, żeS. G.iZ. G.korzystali ze stodoły nadziałce (...)zarówno do 1997 roku, kiedy dzierżawili ziemię, jak i później. Podobnie zeznawał uczestnikB. G.. Równocześnie sam uczestnik przyznał (k.101), iż „W 2000r. były robione pomiary. Okazało się, żedziałka (...)to nie jest jedna działka tylko 2 działki.M.tego nie wiedzieli.”. Nawet podczas przesłuchania w sprawie Sądu Rejonowego w Trzciance o sygn. I Ns 972/14 dnia 16 grudnia 2014 rokuD. C.iB. G.byli przekonani, żedziałka (...), dla której Sąd Rejonowy w Trzciance Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w Czarnkowie prowadziksięgę wieczystą (...)jest zabudowana domem mieszkalnym oraz stodołą połączoną z chlewem. A zatem nawet wówczas nie wiedzieli, że na działce tej stoi tylko pół stodoły. Biorąc pod uwagę zeznania świadkówT. A.,A. G. (2),R. C.stwierdzić należy, żeB. G.i jego rodzice nie zdawali sobie sprawy, że są właścicielamidziałki (...)zabudowanej połową stodoły, o którą toczy się spór.Działka (...)nie była ogrodzona, zatem bez trudu mogły się wokół niej bawić dzieci, czy paść gęsi, co nie świadczy o tytule własności i posiadaniu nieruchomości. Podobnie samo pojawianie się na tej nieruchomości rodziców uczestnika nie świadczyło o jej użytkowaniu. Jak wynikało z zeznań świadków i stron, wiele osób pojawiały się na tej nieruchomości, przez lata użytkował ją za zgodaT. G.L. C.. Sąd uwzględnił zeznania wnioskodawców, bowiem znalazły potwierdzenie w zeznaniach świadkówT. A.,A. G. (2),R. C.,A. D.a także w części w zeznaniach świadkaT. G.. Faktem bezspornym przy tym jest, iżdziałka (...)jest cały czas w posiadaniu wnioskodawców. Szczególnie istotne okazały się zeznaniaR. C., który był świadkiem wnioskowanym przez uczestnikaB. G.(k.23), a który wprost zaprzeczył, aby jego użytkowaniu w pewnym okresie przedmiotowej nieruchomości wywodziło się z praw rodziców uczestnika. Świadek ten stwierdził stanowczo, iż był przekonany, że nieruchomość –działka (...)jest własnościąT. G.i nigdy nie widział rodziców uczestnika i jego samego korzystających z tej nieruchomości.
Sąd zważył co następuje:
Stosownie do treściart. 172§1k.c. posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze.Art. 172§2k.c. mówi, iż po upływie 30 lat posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Termin zasiedzenia 20-letni przy dobrej wierze i 30-letni przy złej wierze obowiązują dla stwierdzenia zasiedzenia, którego termin nie upłynął przed dniem 1 października 1990 roku, kiedy to weszły zmiany doustawy Kodeks cywilny(ustawa z dnia 28 lipca 1990 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny- Dz. U. z 1990r., Nr 55, poz. 321). Przed tym terminem obowiązywały terminy krótsze o 10 lat. Zgodnie zaś zart. 10wskazanej wyżej nowelizacji, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy istniał stan, który według przepisów dotychczasowych wyłączał zasiedzenie nieruchomości, a według przepisów obowiązujących po wejściu w życie tej ustawy prowadzi do zasiedzenia, zasiedzenie biegnie od dnia wejścia jej w życie; jednakże termin ten ulega skróceniu o czas, w którym powyższy stan istniał przed wejściem w życie ustawy, lecz nie więcej niż o połowę. Dotyczy to między innymi gruntów należących do Skarbu Państwa.
Art.336k.c. stanowi, iż posiadaczem samoistnym jest ten, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel. Posiadanie jest stanem faktycznego władztwa nad rzeczą. Zawiera się w nim element władania rzeczą i psychiczne nastawienie do wykonywania władztwa wyrażające się we władaniu dla siebie. Posiadacz samoistny włada rzeczą samodzielnie, we własnym imieniu i we własnym interesie. Dobra wiara posiadacza polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że przysługuje mu prawo do władania rzeczą, jakie faktycznie wykonuje. Dla ustalenia ewentualnej złej wiary istotne jest zatem stwierdzenie, czy niewiedza o okoliczności ważnej dla ustalenia istnienia prawa była usprawiedliwiona, czy wręcz dany podmiot posiadał wiedzę, że prawo mu nie przysługuje.
Mocąart. 339 k.c.domniemywa się, że ten kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.
Art. 176 § 1 i§2 k.c.jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy obecny posiadacz jest spadkobiercą poprzedniego posiadacza. Podzielić należy pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2004 roku (II CK 105/03, Legalis), iż niewłaściwe jest twierdzenie, że dla przyjęcia ciągłości posiadania w zakresie władztwa ustępujących współposiadaczy byłaby konieczna umowa o przeniesieniu posiadania skoroart. 348 KCza podstawową formę przejścia posiadania uznaje wydanie rzeczy. Nie można dlatego uznać, że wskutek braku między współposiadaczami takiej umowy o przeniesieniu posiadania nieruchomości doszło do samowolnego jej zawładnięcia po wyzuciu poprzedników z posiadanego przez nich udziału wbrew ich woli. Zgodzić się należy również ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2001 r. ( I CKN 332/00, Legalis Numer 248230), iż posiadacz samoistny nie może zaliczyć do okresu swojego posiadania okresu posiadania jego poprzedników (art. 176 § 1 KC), jeżeli byli oni właścicielami. Jest bowiem zasadą, że samoistny posiadacz może zaliczyć okres posiadania poprzednika, jeżeli nie był on właścicielem, a jedynie posiadaczem.
W niniejszej sprawie wnioskodawcy wykazali, iż spełnili przesłanki do zasiedzenia nieruchomości położonej wG., GminaW., dla której Sąd Rejonowy w Trzciance Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w Czarnkowie prowadziksięgę wieczystą (...).
Podstawową przesłanką zasiedzenia jest posiadanie samoistne. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iżT. G.iJ. G.objęlidziałkę o numerze (...)będąc błędnie przekonani, iż stanowi ona częśćdziałki (...), którą nabyli w dniu 18 marca 1976 roku aktem własności ziemi nr(...). Działkę użytkowali jak właściciele: nie pytali nikogo o zgodę na korzystanie działki, oddawali ją w użytkowaniuL. C.iR. C., dokonywali remontów na działce w postaci remontu drzwi, przechowywali w stodole płody rolne i maszyny, dokonywali młócki w stodole, sadzili za stodołą warzywa, przygotowywali za stodołą kopce, wjeżdżali w chodzili po działce, przechowywali tam opał. Stan nieświadomościT. G.iJ. G.trwał do 2000 roku, kiedy dowiedzieli się od geodety, że nie jest to ich działka. Tyle że nie zmieniło to niczego w dotychczasowym zakresie i posiadaniu tej nieruchomości. Sąd uznał przy tym, iż z momentem zawarcia umowy darowizny, czyli od dnia 23 października 2001 roku, posiadanie tejże nieruchomości zostało przeniesione na wnioskodawcówA. G. (1)iM. G.. Nastąpiło to na zasadzie faktycznego przekazaniadziałki (...), jak również porozumienia ustnego międzyT. G.,J. G.a wnioskodawcami. Od tego czasu to wnioskodawcy do chwili obecnej są posiadaczami spornej działki, co przyznaje nawet uczestnik. Zachodzą zatem podstawy do doliczenia do czasu posiadania nieruchomości przez wnioskodawców okresu posiadania tejże nieruchomości przezT. G.iJ. G..
Sąd nie znajduje żadnych przesłanek ku temu by stwierdzić, iż wnioskodawcy, a wcześniejT. G.iJ. G.byli posiadaczem w dobrej wierze, albowiem nie istnieją okoliczności, na podstawie których mogli on przypuszczać, że przysługuje im prawo władania rzeczą, jakie faktycznie wykonują. Nabywając nieruchomośćT. G.iJ. G.a także wnioskodawcy, mieli obowiązek ustalić dokładnie przebieg granicy nieruchomości, w miarę potrzeby skorzystać z pomocy geodety. Jeżeli tego zaniechali i zaniedbali swój obowiązek ponoszą tego konsekwencje w postaci uznania ich niedbalstwa za zawinione i traktowania objęcia w posiadanie nieruchomości jako objęcia w złej wierze. Właściciele zobowiązani są do wykazywania minimum staranności z ustaleniu przebiegu granic swojej nieruchomości, a w tym wypadku chodzi jeszcze o nieruchomość zabudowaną. W ocenie Sądu, uznać należy posiadanie samoistne objętej wnioskiem nieruchomości przezT. G.iJ. G., a takżeA. G. (1)iM. G.za posiadanie w złej wierze.
Ponieważ w sprawie zaistniało posiadanie w złej wierze, a termin zasiedzenia nie upłynął przed 1 października 1990 roku obowiązywał termin 30 lat do zasiedzenia nieruchomości. Wynika to wprost zart. 9 ustawy z dnia 28 lipca 1990 roku o zmianie ustawy- Kodeks cywilny(Dz. U. z 1990r., Nr 55, poz. 321). Istotne jest zatem ustalenie od kiedy wnioskodawcy a także poprzedni posiadacze, którzy przenieśli na nich posiadanie tej nieruchomości, nabyli posiadanie samoistne przedmiotowej nieruchomości. W niniejszej sprawie Sąd przyjął, iż termin zasiedzenia biegnie od dnia 18 marca 1976 roku, albowiem z tą datąT. G.iJ. G.nabylidziałkę (...)i byli przekonani, że obejmuje ona teren zajęty przezdziałkę (...). Termin 30 lat posiadania samoistnego przedmiotowej nieruchomości upłynął zatem dnia 18 marca 2006 roku dlaA. G. (1)iM. G.. Zatem zasiedzieli oni przedmiotową nieruchomość dnia 19 marca 2007 roku. Ponieważ obejmowali oni nieruchomość w posiadanie na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej, na takich samych zasadach nabyli nieruchomość przez zasiedzenie.
Fakt, iż wnioskodawcy nie płacili podatków zadziałkę (...), a Sąd dokonał działku spadku poS. G.iZ. G.przyznając sporną działkęB. G., nie ma znaczenia dla określania posiadania samoistnego przedmiotowej działki i spełnienia przesłanek zasiedzenia nieruchomości. Chodzi o faktyczne władanie rzeczą. Sąd w sprawie I Ns 354/14 nie badał zarzutu zasiedzenia nieruchomości wchodzącej do spadku, opierał się tylko na dokumentach i zgodnych zeznaniach spadkobierców, toteż nie mógł stwierdzić, iż doszło do zasiedzenia nieruchomości. Okoliczności takich spadkobiercy nie podawali. Zresztą w sprawie I Ns 354/14 spadkobiercyS. G.iZ. G.pisywali nieruchomość zabudowaną domem mieszkalnym zamieszkałym przezB. G., a nie połowę stodoły do tego pozostającą w posiadaniu osób trzecich.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 520§1k.p.c. obciążając nimi strony w zakresie w jakim każda ze stron je spowodowała.
/-/ S.S.R. Piotr Chrzanowski