Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Ga 114/17
Data wyroku: 2017-07-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON

Sygn. akt VIII Ga 114/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 lipca 2017 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy Wydział VIII Gospodarczy
w składzie : Przewodniczący SSO Marek Tauer
po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2017 r. w Bydgoszczy
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.
przeciwkoV. M.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dn. 8 lutego 2017 r., sygn. akt VIII GC 1812/16 upr
uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie począwszy od dnia 8 lutego 2017 r. i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

UZASADNIENIE
Powód- (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.w pozwie z dnia 1 marca 2016 roku wniesionym w elektronicznym postępowaniu upominawczym do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie VI Wydział Cywilny, skierowanym przeciwko -V. M.prowadzącej działalność gospodarczą podfirmą (...), wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty 5.914,05 złotych z odsetkami ustawowymi od kwot:422,22 złotych i 147,00 złotych od dnia 18 listopada 2015 roku do dnia zapłaty, 1.262,96 złotych i 980,00 złotych od dnia 7 grudnia 2015 roku do dnia zapłaty, 27,98 złotych od dnia 31 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty, 45,91 złotych od dnia 7 stycznia 2017 roku do dnia zapłaty, 27,98 złotych od dnia 4 lutego 2016 roku do dnia zapłaty, 1.500,00 złotych od dnia 22 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty oraz 1.500,00 złotych od dnia 8 lutego 2016 roku do dnia zapłaty. Powód wniósł także o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kosztów procesu.
W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w dniu 3 listopada 2015 roku pomiędzy stronami sporu została podpisana umowa dotycząca sprzedaży usług dostarczanych przez powoda. Zgodniez umową pozwana dokonała transakcji handlowych, z których wynika wierzytelność powoda na podstawie faktur i dokumentów księgowych zdefiniowanych w pozwie. Pozwana nie dokonała zapłaty w określonych terminach. W dniu 8 lutego 2016 roku do pozwanej zostało skierowane pisemne wezwanie do zapłaty. Pozwana, mimo powyższego, nie uiściła żądanej kwoty.
Postanowieniem z dnia 10 marca 2016 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie (sygn. akt VI Nc-e 274651/16), przekazał sprawę do Sądu Rejonowego w Bydgoszczy wobec stwierdzenia braku podstaw do wydania nakazu zapłaty.
Pozwana nie udzieliła odpowiedzi na pozew i nie wdała się w spór. Pozwana nie stawiła się na rozprawę. Przesyłka zawierająca odpis pozwu i zawiadomienie o terminie rozprawy została nie podjęta po dwukrotnym awizie.
Wyrokiem zaocznym z dnia 8 lutego 2017 roku (sygn. akt VIII GC 1812/16 upr) Sąd Rejonowy w Bydgoszczy oddalił powództwo.
Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną.
W dniu 3 listopada 2015 roku powód zawarł z pozwaną umowę sprzedaży doładowań elektronicznych i umowę pośredniczenia w sprzedaży e-voucherów. Tego samego dnia strony podpisały ogólne warunki umów dotyczące świadczenia usług w oparciu o terminale(...). W związku z wykonywaniem powyższej umowy wystawione zostały:

1
faktura VAT nr (...)z dnia 11 listopada 2015 roku na kwotę 422,22 złotych wystawiona przez powoda,

2
faktura VAT nr (...)z dnia 11 listopada 2015 roku na kwotę 3,00 złotych wystawiona przez pozwaną,

3
faktura VAT nr (...)z dnia 30 listopada 2015 roku na kwotę 1.262,96 złotych wystawiona przez powoda,

4
faktura VAT nr (...)z dnia 30 listopada 2015 roku na kwotę 20,00 złotych wystawiona przez pozwaną,

5
faktura VAT nr (...)z dnia 16 grudnia 2015 roku na kwotę 27,98 złotych, wystawiona przez powoda,

6
faktura VAT nr (...)z dnia 31 grudnia 2015 roku na kwotę 45,91 złotych, wystawiona przez powoda,

7
nota obciążeniowa nr 15(...)z dnia 15 stycznia 2016 roku na kwotę 1.500,00 złotych, wystawiona przez powoda,

8
nota obciążeniowa nr 34(...)z dnia 31 stycznia 2016 roku na kwotę 1.500,00 złotych, wystawiona przez powoda.

Jak wynika z twierdzeń powoda, jego wierzytelności wobec pozwanej określone zostaływ w/w fakturach i dokumentach księgowych zdefiniowanych również w pozwie. Jednakże przeprowadzone postępowanie dowodowe nie pozwoliło Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy ustalić podstawy dochodzenia przez powoda niektórych należności objętych pozwem, tj. kwot 147,00 złotych i 980,00 złotych. Powód jako podstawę powyższych należności wskazuje w treści pozwufaktury VAT nr (...)z dnia 11 listopada 2015 roku na kwotę 3,00 złotych brutto orazfakturę VAT nr (...)z dnia 30 listopada 2015 roku na kwotę 20,00 złotych brutto. Nadto, zdaniem Sadu Rejonowego, powód nie przedłożył żadnego dowodu potwierdzającego zasadność dochodzenia przez niego kwoty 27,98 złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 4 lutego 2016 roku. W fakturach VAT załączonych do w/w pozwu powód określił ponadto termin płatności jedynie ogólnym stwierdzeniem „zgodnie z umową” albo „wg ustaleń umowy”, nie podając konkretnego dnia, do którego winna nastąpić zapłata. Według Sądu Rejonowego w Bydgoszczy sformułowanie terminu zapłaty w powyższy sposób nie tylko uniemożliwia identyfikację umowy, do której odwołano się w treści faktury VAT, ale również nie pozwala na ustalenie momentu wymagalności należności objętych załączonymi fakturami VAT. Wątpliwości sądu I instancji wzbudziły także podstawa i data wymagalności kar umownych nałożonych przez powoda na pozwaną,a dochodzonych w niniejszym postępowaniu. Wobec powyższego Sąd Rejonowy w Bydgoszczy zważył, że w niniejszym postępowaniu naruszona została zasada kontradyktoryjności wyrażonawart. 3 kpc, zgodnie z którą strony sporu obowiązane są przedstawiać twierdzenia, składać wyjaśnienia oraz zgłaszać wnioski dowodowe, a także zasady procesu cywilnego nakładające na strony ciężar gromadzenia materiału dowodowego. Na podstawie dokonanych ustaleń sądI instancji stwierdził, że wykazanie przez powoda prawdziwości twierdzeń, na podstawie których domagał się on zasądzenia na swoją rzecz kwoty, o której mowa powyżej było niewystarczające,a zatem nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia sądowego, wobec czego na podstawieart. 6 kca contrariosąd oddalił powództwo.
Od powyższego wyroku apelację wniósł powód, zaskarżając go w całości i wnosząc o zasądzenie na swoją rzecz kwoty 5.914,05 złotych wraz z odsetkami ustawowymi zgodnie z roszczeniem zawartym w pozwie oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi powód zarzucił naruszenie następujących przepisów postępowania:

1
art. 3 kpcpoprzez jego błędną wykładnię,

2
art. 230 kpcw zw. zart. 229 kpciart. 232 zd. 1 kpcpoprzez ich niezastosowanie polegające na nieuznaniu faktów podnoszonych przez powoda za przyznane wobec braku wypowiedzi pozwanego co do twierdzeń powoda,

3
art. 232 zd. 1 kpcpoprzez jego błędne zastosowanie polegające na stwierdzeniu,że powód nie wywiązał się z powinności przedstawienia dowodów na okoliczności przez powoda podnoszone,

4
art. 233 kpcpoprzez dowolną i niewszechstronną ocenę materiału dowodowego,

5
art. 233 kpcw zw. zart. 65 § 2 kcpoprzez ich niezastosowanie polegające na całkowitym pominięciu treści umów z dnia 3 listopada 2015 roku i wynikających z nich prawi obowiązków stron,

6
art. 328 § 2 kpcpoprzez jego niezastosowanie polegające na częściowym wskazaniu podstawy faktycznej i prawnej wyroku, w szczególności braku wyjaśnienia przyczyny oddalenia powództwa w całości,

7
art. 339 § 2 kpcpoprzez jego błędne zastosowanie polegające na stwierdzeniu,że okoliczności faktyczne budzą uzasadnione wątpliwości,

a także naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 6 kca contrariopoprzez jego błędne zastosowanie polegające na oparciu sentencji wyroku na naruszeniu przez powodaart. 6 kc.
Pozwana nie udzieliła odpowiedzi na apelację. Odpis apelacji nie został przez pozwana podjęty.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje:
Należy pamiętać, że w myślart. 378 § 1 kpcSąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Jedną z przesłanek nieważności jest pozbawienie strony możności obrony swych praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.). Polega ona na tym, że strona na skutek wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, jeżeli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte na następnych rozprawach przed wydaniem w danej instancji wyroku (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 maja 1974 r., II CR 155/74, OSP 1975/366). W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że nieważność postępowania wskutek pozbawienia strony możności obrony jej praw w rozumieniuart. 379 pkt 5 k.p.c.ma miejsce wówczas, gdy w następstwie naruszenia przez sąd przepisów postępowania strona, wbrew swej woli, została faktycznie pozbawiona możności działania, w szczególności zaprezentowania przed sądem swoich racji - przedstawienia swoich twierdzeń faktycznych, zgłoszenia dowodów na ich poparcie, odniesienia się do argumentów i dowodów prezentowanych przez stronę przeciwną, odniesienia się do przeprowadzonych już przez sąd dowodów (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 19 września 2002 r. I PKN 400/2001 OSNP 2004/9 poz. 152, oraz powołane tam: orzeczenie Sądu Najwyższego z 21 czerwca 1961 r. 3 CR 953/60 Nowe Prawo 1963/1 str. 117 z glosą W. Siedleckiego). Naruszeniem prawa do obrony są zatem takie uchybienia procesowe popełnione przez sąd, które w praktyce uniemożliwiają stronie podjęcie stosownej obrony.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że doręczenie pozwu i zawiadomienie o terminie rozprawy zostało dokonane na adresB.ul. (...). Adres ten figuruje w(...)jako adres wykonywania przez pozwaną działalności gospodarczej dodatkowo jest wskazany jako adres doręczeń. Jednocześnie z zaświadczenia systemu(...)-SAD wynika, że pozwana pod tym adresem przebywała do 2014-06-24. Z zaświadczenia tego nie wynika jaki jest aktualny adres zamieszkania pozwanej. Natomiast w warunkach handlowych do zawartych umów obok adresuB.ul. (...)podany jest również adresB.ul. (...). Sąd Rejonowy uznał, że w przedmiotowej sprawie adres podany w(...)jest adresem pod którym, w przypadku zwrotu awizowanej korespondencji powinien nastąpić skutek doręczenia.
W ocenie Sądu Okręgowego powyższe stanowisko nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę, że przepisart. 133 § 2a k.p.c.– w brzmieniu obowiązującym od dnia 8 września 2016 r. – zgodnie z którym pisma procesowe dla przedsiębiorców wpisanych do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej ((...)), doręcza się na adres tam udostępniany, chyba że strona wskazała inny adres dla doręczeń – nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, która została wszczęta w dniu 2 marca 2016 r., a zatem przed tą datą (art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. z 2015 r., poz. 1311 ze zm.).
Należy natomiast podkreślić, że doręczenie zastępcze w trybieart. 139 § 1 k.p.c.może być uznane za skuteczne jedynie wówczas, gdy miejsce zamieszkania adresata (art. 126 § 2w zw. zart. 135 k.p.c.)nie budzi wątpliwości(zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 1995, II CRN 4/95, LEX nr 50590, a także z dnia 2 sierpnia 2007 r., V CSK 155/07, LEX nr 485892, z dnia 3 lipca 2008 r., IV CZ 51/08, LEX nr 447673 i z dnia 12 stycznia 2016 r., II UZ 38/15, LEX nr 1984689). Wprawdzie z faktu zwrócenia sądowi nadanej na poczcie przesyłki rejestrowanej – z adnotacją o jej niepodjęciu przez adresata po upływie właściwego okresu przechowywania – wynika domniemanie fikcji prawnej skutecznego doręczenia (zob. uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 1971 r., III CZP 10/71, OSNC 1971, Nr 11, poz. 187), to jednak szczególna ostrożność przy ocenie tej okoliczności czy pozwany rzeczywiście mieszka nadal pod ww. adresem powinna być zachowana przy pierwszym doręczaniu pisma pozwanemu w powyższy sposób (zob. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2009 r., IV CNP 87/08, LEX nr 603176, a także uchwałę tego Sądu z dnia 16 lutego 2017 r., III CZP 105/16, www.sn.pl/aktualności). W niniejszej zaś sprawie ustalenie, że ww. pozwana nadal zamieszkuje pod wskazanym adresem, z uwagi na treść informacji zawartych w zbiorze Systemu(...)-SAD, do których Sąd ma dostęp z urzędu, budzić musi uzasadnione wątpliwości.
Wobec takiego stanu rzeczy, należało uznać naruszenieart. 149 § 2 kpc,art. 207 § 1 kpc,art. 339 § 1 kpczasługujące na uwzględnienie, a tym samym naruszenieart. 379 pkt 5 k.p.c.Stąd zachodziła podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku, zniesienia postępowania w części oraz przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania na podstawieart. 386 § 2 k.p.c.bez konieczności rozważania pozostałych zarzutów, z jednoczesnym poleceniem aby Sąd Rejonowy orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (art. 108 § 2 k.p.c.).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy, przy zachowaniu wymogów właściwych przepisów procesowych, podejmie w stosunku do powoda działania w celu skutecznego doręczenia pozwu.