Sąd Okręgowy w Świdnicy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 2/17
Data wyroku: 2017-05-23 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Aleksandra Żurawska, Jerzy Dydo, Agnieszka Terpiłowska
Słowa kluczowe: Stwierdzenie nabycia spadku
Podstawa prawna: art.931 kc i nast.

Sygn. akt II Ca 2/17

POSTANOWIENIE
Dnia 23 maja 2017 r.
Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Jerzy Dydo
Sędziowie: SO Aleksandra Żurawska
SO  Agnieszka  Terpiłowska
Protokolant: Elżbieta Janus
po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2017 r. w Świdnicy na rozprawie
sprawy z wniosku
(...)wG.

przy udzialeM. G. (1),H. N.,P. N. (1),B. K.,B. N. (1),K. T.,K. N. (1),S. R.,B. G.,A. G.,I. S.,A. S.,J. S.,W. S.,D. K.,D. N.,K. N. (2),P. N. (2),A. N.,M. G. (2),M. K.,K. K. (1),O. N.,L. G.,T. D.iS. S.
o stwierdzenie nabycia spadku
na skutek apelacji uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 2 czerwca 2016r. sygn. akt VIII Ns 1155/13

p o s t a n a w i a:
uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Wałbrzychu do ponownego rozpoznania.
(...)

UZASADNIENIE
Wnioskodawca(...)z siedzibą wG.wniosła o stwierdzenie, że spadek po zmarłym w dniu 17 października 2011r. dłużnikuW. N. (1)ostatnio zamieszkałym wW., nabyli spadkobiercy dziedziczący na podstawie ustawy: córkaM. G. (1), żonaH. N., synP. N. (1). W uzasadnieniu wniosku Wnioskodawca podniósł, iż posiada wierzytelność wobec dłużnikaW. N. (1), wynikającą z tytułu wykonawczego wydanego przez Sąd Rejonowy w Wałbrzychu z dnia 17 marca 2003r. (sygn. akt VIII C 377/02).
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 czerwca 2016r. Sąd Rejonowy w Wałbrzychu stwierdził, że spadek poW. N. (1), zmarłym dnia 17 października 2011r. wW., ostatnio zamieszkałym wW., na podstawie ustawy – z dobrodziejstwem inwentarza nabyłT. K., synD.iM.– w całości.
Sąd pierwszej instancji ustalił następujący stan faktyczny:
SpadkodawcaW. N. (1)ostatnio zamieszkały wW., zmarł w dniu 17 października 2011r. wW.w ważnym związku małżeńskim. 9 marca 2012r.,H. N.,M. G. (1),P. N. (1)złożyli przed notariuszemP. M.oświadczenie o odrzuceniu spadku przypadającego im z mocy ustawy po mężu i ojcuW. N. (1), zmarłym 17 października 2011r. wW.. Rodzice spadkodawcy nie dożyli otwarcia spadku. 26 września 2012r.M. G. (1)złożyła przed tut. Sądem jako przedstawiciel ustawowy w imieniu małoletnichS. R.,A. G.,B. G.oświadczenie o odrzuceniu spadku przypadającego im z mocy ustawy po dziadkuW. N. (1), zmarłym 17 października 2011r. wW.. 6 czerwca 2012r.,E. T.działająca jako przedstawiciel ustawowy małoletniegoK. N. (1)złożyła przed notariuszemB. W.oświadczenie o odrzuceniu spadku przypadającego mu z mocy ustawy po dziadkuW. N. (1), zmarłym 17 października 2011r. wW.. 8 maja 2014r.K. T.złożyła przed tut. Sądem oświadczenie o odrzuceniu spadku przypadającego jej z mocy ustawy po swoim bracieW. N. (1), zmarłym 17 października 2011 r, wW.. 17 września 2014r.I. S.złożyła przed notariuszemR. F.oświadczenie o odrzuceniu spadku przypadającego jej z mocy ustawy po swoim wujuW. N. (1), zmarłym 17 października 2011r. wW.. W tym samym dniu oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym złożyli także jej zstępni tj.A. S.orazJ. S.. 8 maja 2014r.B. N. (1)złożył przed tut. Sądem oświadczenie o odrzuceniu spadku przypadającego mu z mocy ustawy po swoim bracieW. N. (1), zmarłym 17 października 2011r. wW.. 19 września 2014r.K. N. (2)orazP. N. (2)złożyli przed notariuszemR. F.oświadczenie o odrzuceniu spadku przypadającego im z mocy ustawy po swoim stryjuW. N. (1), zmarłym 17 października 2011r. wW.. 27 listopada 2014r.K. N. (2)działający w imieniu małoletniegoD. N.złożył przed notariuszemR. F.oświadczenie o odrzuceniu spadku poW. N. (1), zmarłym 17 października 2011r. wW.. 27 stycznia 2015r.P. N. (2)działający w imieniu małoletnichA. N.iO. N.złożył przed notariuszemR. F.oświadczenie o odrzuceniu spadku poW. N. (1), zmarłym 17 października 2011r. wW.. Na rozprawie przed Sądem w dniu 8 maja 2014 r.B. K.złożyła, oświadczenie o odrzuceniu spadku przypadającego jej z mocy ustawy po swoim bracieW. N. (1), zmarłym 17 października 2011r. wW.. 8 sierpnia 2014r.W. S.złożyła, przed notariuszemR. F.oświadczenie o odrzuceniu spadku przypadającego jej z mocy ustawy po swoim wujuW. N. (1), zmarłym 17 października 2011r. wW.. 3 listopada 2014r.M. G. (2)złożyła przed notariuszemR. F.oświadczenie o odrzuceniu spadku przypadającego jej z mocy ustawy poW. N. (1), zmarłym 17 października 2011r. wW.. 3 listopada 2014r.S. S.złożył przed notariuszemR. F.oświadczenie o odrzuceniu spadku przypadającego mu z mocy ustawy poW. N. (1), zmarłym 17 października 2011r. wW.. 4 września 2009r.D. K.złożył przed notariuszemR. F.oświadczenie o odrzuceniu spadku przypadającego mu z mocy ustawy poW. N. (1), zmarłym 17 października 2011r. wW.. 3 października 2014r.M. K.złożył przed notariuszemR. F.oświadczenie o odrzuceniu spadku przypadającego mu z mocy ustawy poW. N. (1), zmarłym 17 października 2011r. wW..
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji wskazał, iż przedmiotem postępowania było stwierdzenie nabycia spadku poW. N. (1)zmarłym w dniu 17 października 2011r. wW.ostatnio zamieszkałym wW.. Mając na uwadze treść dokumentów dołączonych do wniosku Sąd pierwszej instancji uznał, iż wnioskodawca posiada interes prawny w kwestii stwierdzenia nabycia spadku poW. N. (1), jako że zmarły zobowiązany był do spłacenia wierzytelności wynikającej z tytułu wykonawczego wydanego przez Sąd Rejonowy w Wałbrzychu z dnia 17 marca 2003 r. pod sygn. VIII C 377/02. Wobec faktu, iż spadkodawca nie dokonał rozporządzenia swoim majątkiem na wypadek śmierci w formie testamentu, nie powołując tym samym spadkobiercy testamentowego, w niniejszej sprawie nastąpiło dziedziczenie ustawowe. spadku.
W niniejszej sprawie rodzice zmarłego tj.J.iG. N.nie dożyli otwarcia spadku. Jak wynika z akt sprawy spadkodawca w chwili śmierci pozostawał w ważnym związku małżeńskim zH. N.oraz posiadał dwoje dzieci:M. G. (1)iP. N. (1). Zarówno żona jak i dzieci spadkodawcy odrzuciły spadek w imieniu własnym oraz w imieniu swoich małoletnich zstępnych (S. R.,B. G.,A. G.(dzieciM. G. (1)),K. N. (1)- synP. N. (1). Z ustaleń Sądu wynika, iżP. N. (1)oprócz syna ma jeszcze córkęW. N. (2), któraurodziła się (...), a więc jest dzieckiem poczętym po śmierci spadkodawcy, dlatego nie należy do kręgu spadkobierców ustawowych.
Rodzice spadkodawcy oraz dziadkowie nie dożyli otwarcia spadku. Wobec tego w dalszej kolejności do dziedziczenia powołane zostało rodzeństwo zmarłego. Z ustaleń Sądu wynika, iż spadkodawca miał 2 siostry:K. T.,B. K.oraz brataB. N. (1). Siostra spadkodawcyK. T.oraz jej córkaI. S.i jej dzieci:A. S.,J. S.odrzucili spadek. Brat spadkodawcyB. N. (1)oraz jego dzieciK. N. (2)iP. N. (2)odrzucili spadek.K. N. (2)odrzucił także spadek w imieniu małoletniego synaD. N., natomiastP. N. (2)odrzucił spadek w imieniu małoletnichA.iO. N.. Siostra spadkodawcyB. K.oraz jej zstępniW. S.iD. K.odrzucili spadek. DzieciW. M.G.iS. S.również odrzuciły spadek,M. G. (2)ma córkęL. G., któraurodziła się (...), a więc po śmierci spadkodawcy i nie jest zaliczana do kręgu spadkobierców ustawowych.S. S.nie ma zstępnych. SynD. K.tj.M. K.odrzucił spadek, natomiast oświadczenia o odrzuceniu spadku nie złożył przedstawiciel ustawowy małoletniegoT. K..
Na marginesie rozważań Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wobec oświadczenia uczestnikaD. K.o tym, żeT. K.nie jest jego synem i zamierza złożyć pozew o zaprzeczenie ojcostwa zakreślił uczestnikowi termin 3 miesięcy celem złożenia pozwu o zaprzeczenie ojcostwa i poinformowania Sądu o toczącym się postępowaniu - pod rygorem oddalenia wniosku o zawieszenie postępowania. W zakreślonym przez Sąd terminie zobowiązanie nie zostało wykonane, a rozprawie w dniu 2 czerwca 2016r. uczestnik oświadczył, że jego pozew został zwrócony, ponowne powództwo nie zostało wytoczone. Z uwagi na powyższe okoliczności oddalono wniosek o zawieszenie postępowania. W ocenie Sądu w przypadku wystąpienia z takim pozwem i dokonania zaprzeczenia ojcostwa, istnieje możliwość zmiany niniejszego postanowienia w trybieart. 679 k.p.c.
Biorąc pod uwagę, że wszyscy uczestnicy w niniejszej sprawie złożyli oświadczenia o odrzuceniu spadku, natomiast przedstawiciele ustawowi małoletniegoT. K.nie złożyli takiego oświadczenia w jego imieniu należało przyjąć, że w oparciu o przepisart. 1015 § 1 i 2 k.c.małoletniT. K.jest jedynym spadkobiercą ustawowym i dziedziczy z dobrodziejstwem inwentarza.
Apelację od postanowienia złożyłT. D.reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego – matkęM. D.wnosząc o „zmianę wyroku o nabycie spadku wraz z inwentarzem po zmarłymW. N. (1)”. W uzasadnieniu apelacji wskazano, iżT. D.(spadkobierca) nie jest biologicznym synemD. K., co jest udowodnione badaniem(...)z dnia 12.03.2015r. zleconym przez Sąd Rejonowy w(...)Wydział do spraw nieletnich w sprawie (sygn. akt IV Rc 1076/14).D. K.wiedział o tym wyniku badania (na jego zlecenie zostało zrobione), apelująca nie wiedziała dlaczego nie poinformował Sądu o tym fakcie. SynT. D.urodził się po rozwodzie zD. K.iD. K.nie jest jego ojcem, a syn nie jest spokrewniony w żaden sposób zW. N. (1)i tym samym nie może być spadkobiercą. W ocenie Apelującej Sąd domniemywał, że ojcem jestD. K.na podstawie wpisu jego imienia i nazwiska ale w akcie.D. K.jednak nigdy nie uznał ojcostwa.
Sąd Okręgowy dodatkowo ustalił następujący stan faktyczny:
T. D.ur. (...)wW.synM. D.(poprzednioK., z domuJ.,ur. (...)wW.) nie jest synemD. K.ur. (...)wW.(s.S. K.iB. N. (2)).
Dowód: odpisy skrócone aktów urodzeniaT. K.,D.
K., k: 141-142, odpis zupełny aktu urodzeniaT.
K., k: 392-393, odpis zupełny aktu urodzeniaT.
(...), k: 740, akta Sądu Rejonowego w Wałbrzychu sygn.
akt IV RC 1076/14).
Sąd Okręgowy zważył:
Apelacja pozostawała zasadna.
Sąd pierwszej instancji prawdopodobnie dokonując ustaleń w zakresie kręgu spadkobierców w sprawie oparł się na treści odpisu skróconego aktu urodzenia małoletniegoT. K.sporządzonego przez(...)wW.w dniu 16 maja 2014r. (Nr(...),(...)). Brak jest jednak w sprawie wiążących ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji, co do pochodzenia małoletniego od spadkobiercówW. N. (1). Należy również zaznaczyć, iż informacje jakich udzielał w toku postępowania uczestnik postępowaniaD. K.nie były kompletne. Uczestnik postępowania wskazywał, iż nie jest ojcem małoletniego ale dodawał również, iż nie przeprowadził jeszcze sprawy o zaprzeczenie ojcostwa. Do apelacji został już dołączony odpis zupełny aktu urodzenia małoletniego (z dnia 9 września 2013r.) i wynika z niego, iż imię i nazwisko ojca zostało wpisane, jednakże bez jego daty urodzenia i miejsca urodzenia, co wskazuje na dokonanie wpisu w tym zakresie w oparciu o treśćart. 42 ust 2obowiązującej w chwili sporządzania odpisuustawy z dnia 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego(Dz.U.2011.212.1264 j.t.). W akcie urodzenia zatem wpisane zostało imię wskazane przez matkę dziecka i nazwisko matki z chwili urodzenia dziecka - w sprawieK., bo takie nazwisko nosiła matka małoletniego w chwili jego urodzenia (co wynika z aktu urodzenia). Odpis zawiera wzmiankę o wpisaniu na podstawie art. 42 ust 2 prawa o aktach stanu cywilnego nazwiskaK.jako nazwiska ojca i jego nazwiska rodowego oraz na wniosek matkiD.jako imię ojca.
Gdy w zupełnym odpisie aktu urodzenia nie podano nazwiska ojca, tylko uczyniono adnotacje w trybie art. 42 ust 2 prawa o aktach stanu cywilnego oznacza to, że ojciec dziecka nie jest znany. Stosownie do domniemania wynikającego z art. 3 prawa o aktach stanu cywilnego, księgi stanu cywilnego wskazują stan cywilny osoby, a treść aktów stanu cywilnego dokumentuje prawdziwe okoliczności.
Sąd Okręgowy rozpoznając apelację, dołączył również akta sprawy powołanej w apelacji a prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Wałbrzychu sygn. akt IV RC 1076/14. Przedmiotem tego postępowania pozostawało ustalenie ojcostwaD. K.(a nie jego zaprzeczenie). Postępowanie w sprawie zostało umorzone na skutek cofnięcia pozwu przez matkę małoletniegoT..
W odpisie zupełnym z dnia 18 listopada 2015r. zamieszczono wzmiankę o nadaniu dziecku nazwiska męża matki -(...)- w dniu 30 kwietnia 2015r. Natomiast na rozprawie apelacyjnej został przedłożony odpis zupełny aktu urodzenia małoletniegoT. D.ur. (...)(...), z którego wynika, iż jego ojcem jestP. D.ur. (...)wW..
Na podstawie przedłożonych wraz z apelacją i w toku postępowania apelacyjnego odpisów zupełnych aktu urodzenia małoletniego należy przyjąć, iż małoletni nie może zostać uznany za spadkobiercęW. N. (1), jako że nie pozostaje jego zstępnym (w rozumieniuart. 931 k.c.i nast.).
W tych okolicznościach należało przyjąć, iż stwierdzenie jakiego dokonał Sąd pierwszej instancji wskazuje na spadkobiercę, który nie jest spadkobiercą. Sprawa zatem nie została rozpoznana stosownie do ciążącego na Sądzie obowiązku badania z urzędu, kto jest spadkobiercą (art. 670 k.p.c.).
Mając powyższe na uwadze zaskarżone postanowienie zostało uchylone a sprawa została przekazana Sądowi Rejonowemu w Wałbrzychu do ponownego rozpoznania (na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji obowiązany będzie badać czy pozostają jeszcze znane Sądowi, na podstawie oświadczeń uczestników postępowania, inne zainteresowane w sprawie osoby, ewentualnie w braku powołanych do dziedziczenia z ustawy zstępnych i wstępnych spadkodawcy obowiązany będzie uwzględnić podmioty wskazane w treściart. 935 k.c.
(...)