Sąd Okręgowy w Częstochowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 229/17
Data wyroku: 2017-05-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Rafał Łatanik
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS
Teza: brak tezy

Sygn. akt IV U 229/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 maja 2017 r.
Sąd Okręgowy/Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie
Wydział IV
w składzie:
Przewodniczący SSO Rafał Łatanik
Protokolant Anna Tomaś
po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2017 r. w Częstochowie
sprawyZ. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wC.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaZ. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wC.
z dnia 3 lutego 2017 r. Nr(...)
zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje ubezpieczonemuZ. K.prawo do emerytury od dnia 10 stycznia 2017 roku
Sygn. akt IV U 229/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 3 lutego 2017 roku numer(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.odmówił ubezpieczonemuZ. K.przyznania prawa do emerytury.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podniósł, że ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999 roku nie wykazał wymaganego 15-letniego okresu pracyw szczególnych warunkach. Jednocześnie wskazano, iż za pracę w szczególnych warunkach nie uznano zatrudnienia wZakładzie (...)wB.w okresie od 1 marca 1978 roku do 31 stycznia 1987 roku na stanowisku mechanika konserwatora automatyki w odlewni, z uwagi na niezgodność zajmowanego stanowiska z resortowym wykazem stanowisk.
W odwołaniu wniesionym do Sądu ubezpieczonyZ. K.wniósło zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do emerytury podnosząc, iż od 1 marca 1978 roku do 31 stycznia 1987 roku pracował wZakładzie (...)wB.na stanowisku mechanika konserwatora automatyki w odlewni zajmując się obsługą stacji przerobu mas formierskich, konserwacją i utrzymaniem ruchu w odlewni. Na potwierdzenie charakteru swojej pracy wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań wskazanychw sprawie świadków.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział wC.wniósło oddalenie odwołania wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
Z. K.urodził się (...). Od dnia 14 stycznia 2011 roku ubezpieczony uprawniony jest do pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Świadczenie przyznano okresowo do 31 grudnia 2019 roku.
W dniu 11 stycznia 2017 roku ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie mu prawa do emerytury.
Na dzień 1 stycznia 1999 roku wnioskodawca wykazał staż emerytalnyw wymiarze 26 lat, 3 miesięcy i 5 dni okresów składkowych. Organ rentowy uznał ubezpieczonemu następujące okresy pracy w szczególnych warunkach, tj.:

-

od 1 lutego 1987 roku do 31 grudnia 1997 roku oraz

od 1 stycznia 1998 roku do 31 grudnia 1998 roku

w łącznym wymiarze 11 lat i 11 miesięcy.
WZakładzie (...)wB.ubezpieczony zatrudniony był w okresie od 1 września 1972 roku do 30 kwietnia 2002 roku na stanowiskach:

-

ucznia nauki zawodu w okresie od 1 września 1972 roku do 30 czerwca 1975 roku;

elektromontera zakładowego w okresie od 1 lipca 1975 roku do 28 lutego 1978 roku;

mechanika konserwatora automatyki w odlewni (sterowacza sterowni centralnej i przerobu mas) w okresie od 1 marca 1978 roku do 31 stycznia 1987 roku;

elektromontera utrzymania ruchu w odlewni w okresie od 1 lutego 1987 roku do 31 grudnia 1997 roku;

automatyka obsługi stacji przerobu mas i ustawiacza maszyn i urządzeńw okresie od 1 stycznia 1998 roku do 30 kwietnia 2002 roku.

Służbę wojskową odbywał w okresie od 25 października 1976 roku do 23 lutego 1977 roku.
Zakład ten zajmował się wykonywaniem odlewów. Ubezpieczony jako mechanik konserwator automatyki w odlewni zajmował się utrzymaniem ruchu stacji przerobu mas formierskich, zajmując się samą obsługą stacji, jak również pracami polegającymi na uzupełnianiu zbiorników dodatkami formierskimi, tj. glina i pył węglowy. Dodatkowo nadzorował, konserwował i naprawiał wszystkie urządzenia wchodzące w skład stacji. Wszystkie te czynności wykonywane były stale i w pełnym wymiarze czasu na oddziela odlewni, podczas ruchu urządzeń.
(vide: akta rentowe, akta tut. Sądu sygn. akt IV U 735/13, akta osobowe ubezpieczonego zZakładu (...)wB., zeznania świadkówA. T. (1)k. 18v.,Z. B.k. 19 oraz wyjaśnienia ubezpieczonego słuchanego w charakterze strony k. 19)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2016 roku Dz. U. Nr 887 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (ust. 2).
Od dnia 1 stycznia 2013 roku wykreślony został obowiązek rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
Jak stanowi art. 27 powyższej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki:
1)osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn;
2)mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobieti 25 lat dla mężczyzn.
W myśl zaśart. 32 ust. 1powołanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa wust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa wust. 1, za pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracacho znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2). Wiek emerytalny, o którym mowa wyżej, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wykonującym pracę w warunkach szczególnych przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych z uwzględnieniemart. 32 ust. 4a(art. 32 ust. 4).Art. 32 ust. 4autracił moc z dniem 24 czerwca 2004 roku na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2004 roku (Dz. U. Nr 144, poz. 1530), z powodu niezgodności zart. 2 i 32 Konstytucji RP. Co należy rozumieć przez przepisy dotychczasowe zostało wyjaśnione w uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 roku III ZP 30/01 (OSNP 2002/10, poz. 243). Według Sądu Najwyższego przez „przepisy dotychczasowe” należy rozumieć niektóre normy rozporządzenia, jednakże nie całość przepisówrozporządzenia Rady Ministrówz dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z §1 ust. 1 wyżej wskazanego aktu prawnego rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami". Właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalali w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B (§ 1 ust. 2). Okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy te, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy (§ 2 wyżej powołanego rozporządzenia).
Przepisy § 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia, zgodnie z powołanym wyżej orzeczeniem Sądu Najwyższego nie należą do „przepisów dotychczasowych”, bowiem nie normują materii wskazanej w art. 32 ust. 4 powołanej ustawy, czyli nie określają ani wieku emerytalnego, ani rodzajów i stanowisk pracy, ani warunków przechodzenia na emeryturę. Stanowisko Sądu Najwyższego znalazło również potwierdzeniew uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2004 roku.
Za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej "wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobieti 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§3 rozporządzenia). Pracownik, który wykonywał pracew szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1)osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracyw szczególnych warunkach (§4 powołanego wyżej rozporządzenia).

W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż na dzień 1 stycznia 1999 roku ubezpieczony wykazał wymagany okres zatrudnienia. Spornym zaś jest, czyZ. K.przepracował na ten dzień 15 lat w warunkach szczególnych.
Ubezpieczony w celu wykazania wymaganego okresu pracy w warunkach szczególnych przedłożył świadectwa pracy wZakładu (...)wB.potwierdzające jego pracę w szczególnych warunkach na stanowisku mechanika konserwatora automatyki w odlewni w okresie od 1 marca 1978 roku do 31 stycznia 1987 roku, elektromontera utrzymania ruchuw odlewni w okresie od 1 lutego 1987 roku do 31 grudnia 1997 roku oraz automatyka, ustawiacza maszyn i urządzeń w odlewni w okresie od 1 stycznia 1998 roku do 30 kwietnia 2002 roku.
Organ rentowy uwzględnił ubezpieczonemu wyłącznie okres pracy od 1 lutego 1987 roku do 31 grudnia 1998 roku, odmawiając zaliczenia okresu pracy na stanowisku mechanika konserwatora automatyki w odlewni, z uwagi na niezgodność zajmowanego z resortowym wykazem stanowisk.
Okresy pracy w warunkach szczególnych wskazane w powołanym wyżej rozporządzeniu w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach mogą być wykazywane przez zainteresowanego, przed Sądem wszelkimi środkami dowodowymi, a przewidzianymi przezkodeks postępowania cywilnego, a w szczególności dokumentami z osobowych akt pracowniczych, zeznaniami świadków, przesłuchaniem stron. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków przed organem rentowym nie jest dopuszczalne (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1985 roku - III UZP 5/85 LEX nr 14635, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984 roku - III UZP48/84LEX nr 14630 uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 roku - III UZP 6/84 LEX nr 14625).
W obecnym stanie prawnym zarządzenia resortowe zawierające uściślenia dokonane w innym okresie przez właściwych ministrów, polegające na ustaleniu wykazów stanowisk, powołane w świadectwach wykonywania prac w warunkach szczególnych zakwestionowanych przez organ rentowy nie mają wartości normatywnych, lecz jedynie informacyjną. „W państwie prawnym nie jest dopuszczalne zamieszczanie w rozporządzeniu jako akcie wykonawczym upoważnienia do podejmowania określonych działań przez inny podmioti wyposażanie go w kompetencje wykonawcze. W świetleKonstytucji z 1997 rokurozporządzenie jako akt wykonawczy oparty na ustawie nie może zawierać subdelegacji. W konsekwencji, przedmiotem wykładni są wyłącznie przepisy ustawyi wydane na jej podstawie akty wykonawcze [...]. W rezultacie zatem o spełnieniu przesłanki "praca w szczególnych warunkach" przesądza wykonywanie pracy wymienionej w załącznikach "A" i "B" do rozporządzenia z 7.II.1983 r., które stanowią integralną część rozporządzenia jako aktu wykonawczego, niezależnie od tego,w jakim zakładzie praca taka była (lub jest) wykonywana.” (por. glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1999 III RN 25/99 T. Bińczyckiej-Majewskiej OSP 2002/4/48 t. 2).
Zdaniem Sądu ubezpieczony wykazał, iż pracował w warunkach szczególnych przez wymagany okres 15 lat.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza z akt osobowych oraz zeznań świadków jednoznacznie wynika, iż ubezpieczony jako mechanik konserwator automatyki w odlewni (sterowacz sterowni centralneji przerobu mas) wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu polegające na bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń oraz pracach budowlano-montażowychi budowlano-remontowych na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace polegające na obsłudze żeliwiaków, rozlewnii innych urządzeń pomocniczych, tj. pracy wymienione w wykazie A, dział XIV, poz. 25 w związku z wykazem A,dział III, poz. 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Ubezpieczony na powyższym stanowisku obsługiwał ciąg maszyn stacji przerobu mas formierskich. Masy formierskie stanowiły bowiem podstawy materiał do wykonywania odlewów. Te z nich które już były wykorzystane podlegały następnie procesowi uzdatniania, co wykonywało się właśnie na stacji przerobu mas formierskich. Polegało to na ich uzupełnieniu gliną i pyłem węglowym. Do obowiązków ubezpieczonego należała zarówno sama obsługa tej maszyny, która odbywała się w znajdującej się nad urządzeniami przeróbczymi sterowni. Było to pomieszczenie wydzielone, jednakże strop tej sterowni wykonany był z metalowych ażurowych płyt, a zatem warunki w niej panujące znacząco nie różniły się od tych panujących na zewnątrz. Poza tymw sterowni tej ubezpieczony wyłącznie włączał urządzenie i ustawiał parametry produkcji. Pozostałe prace wykonywał poza sterownią zajmując się dosypywaniem dodatków formierskich do zbiorników oraz wszelkimi drobnymi naprawamii konserwacją pozostałych urządzeń wchodzących w skład stacji. Charakter pracy odwołującego stanowczo potwierdzili powołani w sprawie świadkowie. I takZ. B., który w spornym okresie pracował jako automatyk utrzymania ruchuw odlewni i w razie potrzeby udzielał również pomocy technicznej w stacji potwierdził, iż zasadnicze naprawy pod względem elektrycznym w tej stacji wykonywał odwołujący. W szczególności zajmował się on naprawą lub wymianą transporterów przenoszących masę, mieszarek oraz krat wstrząsowych, gdzie wybijano odlewy. Potwierdził on także, że w sterówce ubezpieczony tylko uruchamiał maszynę oraz wprowadzał parametry produkcji. Pozostałe zaś prace wykonywane były bezpośrednio przy maszynie. RównieżA. T. (2)– przełożony ubezpieczonego, który ma przyznaną wcześniejszą emeryturę z tytułu zatrudnieniawZakładzie (...)wB.potwierdził, iżZ. K.jako mechanik konserwator automatyki stacji przerobu mas formierskich zajmował się stale i w pełnym wymiarze czasu utrzymaniem w ruchu urządzeń wchodzących w skład stacji, a czynności te wykonywane były podczas pracy pozostałych urządzeń. Skoro przełożony, nadzorujący prace podległych pracowników, w tym pracujących także przy linii przerobu mas ma uznaną pracę w szczególnych warunkach, trudno zakładać, aby pracownicy pracujący bezpośrednio przy obsłudze tych maszyn, w tym odwołujący nie wykonywali tego typu prac.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie, albowiem wykazał on wymagany 15-letni okres pracyw szczególnych warunkach i dlatego na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałZ. K.prawo do emerytury od dnia 10 stycznia 2017 roku.