Sąd Okręgowy w Kaliszu
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 955/16
Data wyroku: 2016-12-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Nowakowska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza, Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt V U 955/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 grudnia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Ewa Nowakowska
Protokolant Alina Kędzia
po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016 r. w Kaliszu
odwołaniaS. S. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 28 czerwca 2016 r. i 28 listopada 2016r. Nr(...)
w sprawieS. S. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o emeryturę

1
Zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.z dnia 28 listopada 2016 r. znak(...)w ten sposób, że przyznajeS. S. (1)emeryturę od 01 marca 2016r.

2
Umarza postępowanie w przedmiocie decyzji z 28 czerwca 2016r.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 28.06.2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wO.odmówiłS. S. (1)przyznania emerytury wcześniejszej dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach, gdyż ani nie udowodnił 15 lat pracy w tych warunkach, ani nie wykazał 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Odmówiono mu przy tym zaliczenia pracy domownika w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od 03.12.1971r do 20.06.1973r. z uwagi na oraz równoczesną naukę w szkole ponadpodstawowej (dalszy okres pracy w gospodarstwie został przy tym zaliczony). Jego ogólny staż ubezpieczeniowy wynosi 23 lata 4 miesiące i 28 dni.
Odwołanie od tej decyzji wniósł do SąduS. S. (1)domagając się przyznania wcześniejszej emerytury dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach po zaliczeniu okresu pracy domownika w okresie nauki w szkole rolniczej na podstawie zeznań wskazanych świadków oraz zaliczenia pracy w szczególnych warunkach wykonywanej przy wytwarzaniu śruty w oparciu o świadectwa pracy.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.
Sąd ustalił i zważył co następuje:
Zgodnie z art.184 ust.1 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS (t.j.Dz. U. z 2015r. poz.1302) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31.12.1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art.32-34, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (01.01.1999r.) osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzna;

oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.27.

Stosownie do treści ust.2 emerytura ta przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do OFE lub złożenia wniosku o przekazanie środków tam zgromadzonych za pośrednictwem ZUS na dochody budżetu państwa.
Stosownie do treści art. 32 cyt. ustawy ubezpieczeni będący pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnieni w szczególnych warunkach przez co najmniej przez 15 lat, nabywali prawo do emerytury w wieku obniżonym o 5 lat od podstawowego o ile udowodnili łączny staż ubezpieczeniowy określony w art.27 cyt. ustawy wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn.
S. S. (1)urodził się w dniu (...)
Na dzień 01.01.1999r. wykazał 23 lata 4 miesiąc i 28dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym ZUS uwzględnił mu okres pracy w charakterze domownika w gospodarstwie rolnym rodziców po zakończeniu nauki w szkole ponadpodstawowej tj. od 21.06.1973r. do 30.04.1975r. czyli do podjęcia pierwszej pracy zawodowej.
Odwołujący się przed sądem przedłożył dowód zatrudnienia w okresie od 01.07.1993r. do 31.12.1994r. w(...)wK., który wcześniej nie był wykazany. Po uwzględnieniu tego dodatkowego okresu składkowego staż ubezpieczeniowy na dzień 01.01.1999r. wynosi 24 lata 10 miesięcy i 28 dni, o czym organ rentowy orzekł w decyzji z dnia 28.11.2016r.
Odwołujący się domagał się uzupełnienia ogólnego stażu pracy pracą w gospodarstwie rolnym rodziców od 16 roku życia powołując się na to, że jego nauka w szkole rolniczej miała ścisły związek z pracą w gospodarstwie.
S. S. (1)odbywał naukę w dwuletniej(...)wC.i naukę tę zakończył 20.06.1973r.
W tym czasie mieszkał w tej samej miejscowości, gdzie jego rodzice w latach 1969-1977 posiadali gospodarstwo rolne o pow. 7,08 ha.
(zaświadczenie Starosty(...)k 9 akt ZUS -plik emerytalny)
Odwołujący się podjął pierwszą pracę zawodową od 1.05.1975.r. w(...)O.
Na gospodarstwie wC.oprócz odwołującego się mieszkali jeszcze: rodzice oraz rodzeństwo: bratM. S.urodzony w (...)r., dwaj młodsi bracia (urodzeni w (...), i(...).) i znacznie młodsza siostraT. S.urodzona w (...)r. Matkaurodzona w (...)r. miała w(...)43 lata, a ojciecurodzony w (...)r. miał 25 lat.
(dowód zaświadczenie o zameldowaniu k 7 akt emerytalnych ZUS)
Gospodarstwo rodzinne było ogólnorolne, dysponowano 2-3 końmi, hodowano około 10 krów, 30-40 świń, uprawiano podstawowe zboża, ziemniaki, rośliny pastewne.
Odwołujący się, jak każde z dzieci w rodzinie w miarę sił i potrzeb wykonywał wszelkie potrzebne prace gospodarskie polowe i przy codziennym oprzątaniu inwentarza, co wiązało się z pracochłonnym przygotowywaniem karmy dla zwierząt. Pracę tę odwołujący się wykonywał z rodzicami albo z innymi domownikami. Pracował w ten sam sposób również poza czasem zajęć szkolnych w okresie nauki w szkole rolniczej, którą odbywał w dwuletniej(...)wS.. Nauka tam odbywała się 4 razy w tygodniu, od godziny 18-tej. Gospodarstwo było jedynym źródłem utrzymania rodziny. Odwołujący się pomagał w gospodarstwie również po podjęciu pracy zawodowej. Czas pracy na gospodarstwie zależał od pory roku i zwiększał się zwłaszcza w okresie nasilenia prac polowych czy prac akcyjnych jak wiosenna orka, sianokosy, żniwa, wykopki czy młocka.
(dowód- zeznania świadkówG. C.iJ. W.k 22 i odwołującego się k 23)
Zeznania te są wiarygodne, bo zgodne ze zwyczajami panującym na wsiach, zgodnie z którymi zdolni do pracy domownicy uczestniczyli w pracach gospodarskich w miarę bieżących potrzeb, swoich sił i czasu. Organ rentowy biorąc zapewne pod uwagę wielkość gospodarstwa i sytuację rodzinną zaliczył odwołującemu się pracę domownika od czasu zakończenia nauki w szkole ponadpodstawowej. Okoliczności sprawy wskazują, że istnieją takie same podstawy do zaliczenia też okresu wcześniejszego, skoro nauka zasadniczej szkole rolniczej odbywała się w systemie wieczornym, tym bardziej, że po doliczeniu nieznanego wcześniej okresu składkowego znacznie zmniejszyła się ilość okresu brakującego do 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych.
Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 cyt ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględnia się m.in. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, a przypadające przed 01.01.1983r.jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7. są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
Utrwalone jest w orzecznictwie i literaturze, że przypadek ten dotyczy pracy domownika, czyli osoby związanej z gospodarstwem w sposób stały i pełny.
Za okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, a przypadające przed 01.01.1983r. uważa się bowiem okresy pracy wykonywanej na takich warunkach, jakie po tym dniu dawały podstawę do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników.- (patrz wyrok SN z 3. 07. 2001r. II UKN 466/00 OSNP 2003 /7/186)
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin(Dz. U. z 1989 r. nr 24 poz.133 ze zm.) jako domownika (osobę co do której od 1.10.1983r. istniał obowiązek ubezpieczenia rolniczego,) wart.2 ust 2definiowała członka rodziny rolnika i inną osobę pracującą w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania.
W aktualnym orzecznictwie Sądów przyjmuje się, że przy ocenie podstaw do zaliczenia pracy domownika nacisk kładziony jest na stałość wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, co nie musi jeszcze oznaczać codziennego wykonywania czynności rolniczych, ale gotowość (dyspozycyjność) do podjęcia pracy rolniczej, z czym wiąże się wymóg zamieszkiwania osoby bliskiej rolnikowi, co najmniej w pobliżu gospodarstwa rolnego. Tym kryteriom zazwyczaj nie odpowiada praca domownika – dziecka rolnika, które uczy się w szkole położonej w innej miejscowości niż miejsce gospodarstwa rolnego. Osoby te nie wykonują bowiem stałej pracy w wymaganym dziennym wymiarze czasu, gdyż ich głównym zajęciem jest nauka w szkole.
Nie sprzeciwia się natomiast zaliczeniu takiej pracy fakt równoległej nauki, jeśli okoliczności faktyczne wskazują na potrzebę pomocy domownika w gospodarstwie i na realną możliwość pogodzenie pracy w gospodarstwie z nauką, gdyż w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego dopuszczalne jest zaliczanie okresów pracy w czasie wakacji szkolnych (patrz wyrok z 19.12.2000r. IIUKZ 155/00 OSNP2002/16/394).
Pogląd tam wyrażony Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, bo zwyczajowo dzieci rolników całe wakacje spędzały na pracy w rodzinnych gospodarstwach.
W ocenie Sądu biorąc pod uwagę obszar gospodarstwa i sytuację rodzinną odwołującego się istnieją więc podstawy do zaliczenia mu z tytułu pracy domownika okresu brakującego do 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych na dzień 1.01.1999r.
W tej sytuacji skoro odwołujący się spełnia warunki co do ogólnego stażu ubezpieczeniowego wyjaśnienia wymagało czy wykazał na w/w dzień co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
S. S. (1)podjął pracę zawodową od 01.05.1975r.
Jego pierwszym miejscem pracy były(...)wO.Zajmował się tam stale obsługą śrutownika do wytwarzania śruty ze zboża gorszego gatunku. Pracował w wielkim zapyleniu i hałasie w okresie od 01.05.1975r. do 31.08.1984r.
Następnie od 04.09.1984r. odwołujący się przeniósł się do mieszalni pasz wK., która podlegała pod(...)wO.i pracował tam do 30.06.1993r. Wykonywał tam podobną pracę jak poprzednio, czyli pracował przy produkcji mieszanek paszowych. Jak w poprzednim miejscu pracy obsługiwał śrutowniki, tym razem bijakowy i walcowy. Od lipca 1993r. nastąpiły zmiany organizacyjne, w wyniku tego mieszalnia pasz wK.podlegała pod(...)wC.. Odwołujący się nadal wykonywał pracę w tym samym miejscu i w tych samych warunkach. Pracował w hałasie i w wielkim kurzu.
Zakłady pracy uznawały jego pracę za wykonywaną w szczególnych warunkach, czego dowodem jest wydanie świadectw pracy w szczególnych warunkach. Aczkolwiek nie zawierają one poprawnej nazwy i klasyfikacji stanowiska, pozwalają na uznanie, żeS. S. (1)w okresach od01.05.1975r. do 31.08.1984r. i od 04.09.1984r. do 30.06.1993r. oraz od 01.07.1993r. do 31.12.1994r.wykonywał stale w pełnym wymiarze czasu pracypracę przy produkcji śruty. Odpowiada to pracy wymienionej w wykazie A do cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego…. w dziale X poz. 10 (prace przy wytwarzaniu mąki, kaszy, płatków i śruty).
Powodem takiego zakwalifikowania pracy były panujące warunki nadmiernego zapylenia przy tego typu produkcji, narażające zwłaszcza układ oddechowy pracowników.
Definicję ustawową „ pracy w szczególnych warunkach” zawiera art.32 ust 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Zgodnie z tym przepisem za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Praca taka to ta, w której pracownik w sposób znaczny jest narażony na niekorzystne dla zdrowia czynniki. Np. praca w narażeniu na hałas ponadnormatywny, praca w zapyleniu, w oparach chemicznych, w wysokich temperaturach lub zmiennych warunkach atmosferycznych. Pracę taką pracownik musi wykonywać stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
Motyw przyświecający ustawodawcy w stworzeniu instytucji przewidzianej w art.32 w/w ustawy opiera się na założeniu, że praca wykonywana w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przyczynia się do szybszego obniżenia wydolności organizmu i osoba taka ma prawo do wcześniejszej emerytury niż pozostali ubezpieczeni.
Przepisy resortowe –stanowią powtórzenie i niejako doprecyzowanie ogólnego określenia pracy uznanej za wykonywaną w szczególnych warunkach wskazanej w przepisach ogólnych odnoszących się do wszystkich branż gospodarki.
O zakwalifikowaniu pracy do wykonywanej w szczególnych warunkach decyduje charakter czynności, a nie nazwa stanowiska. Odwołujący się obsługując śrutowniki zajmował się mieleniem ziaren zbóż gorszego gatunku przeznaczonych na śrutę. Prace tę wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w narażeniu na hałas maszyn i ciągłe wdychanie drobin kurzu.
Odwołujący się wykazał zatem zarówno 15 lat pracy w szczególnych warunkach jak też ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych.
Nie przystąpił do OFE.
S. S. (1)wiek 60 lat osiągnął w dniu(...).
Wniosek o emeryturę złożył w dniu 29.03.2016r.
W tym stanie rzeczy Sąd zmieniając ostatnią decyzję organu rentowego z dnia 28.11.2016r. przyznał odwołującemu się prawo do emerytury wcześniejszej od miesiąca złożenia wniosku, co jest zgodne z art.129 cyt. ustawy z 17.12.1998r.
Zgodnie zart. 47714§ 2 kpcorzeczono więc jak w pkt 1 wyroku.
Wobec uchylenia decyzji z dnia 28.06.2016r. postępowanie w przedmiocie tej decyzji podległo umorzeniu i zgodnie zart.355§1 kpcorzeczono jak w pkt 2 wyroku.