Sąd Rejonowy w Zambrowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 215/16
Data wyroku: 2017-10-25 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Marta Kołakowska
Słowa kluczowe: Zasiedzenie

Sygn. akt I Ns 215/17

POSTANOWIENIE
Dnia 25 października 2017r.
Sąd Rejonowy w Zambrowie I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący : SSR Marta Kołakowska
Protokolant : Danuta Sawicka
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2017r.
sprawy z wnioskuJ. T. (1)
z udziałemT. T. (1),P. T.,M. T.,I. D.
o zasiedzenie
postanawia :

I
Stwierdzić, żeE. T.s.J.iA.orazJ. T. (2)c.A.iL.nabyli przez zasiedzenie z dniem 01 stycznia 1989 roku naprawach małżeńskiejwspólności majątkowej prawo własności nieruchomości w postaci położonej w obrębieZ., gminaZ., pow.(...), woj.(...)działki onumerze geodezyjnym (...)o pow. 0,0863 ha (wydzielona z obszarudziałki o nr (...)przez biegłego geodetęJ. T. (3)).

II
Nakazać ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Łomży) od wnioskodawczyniJ. T. (1)kwotę(...),81 (pięć tysięcy czterysta dwadzieścia osiem i 81/100) złotych tytułem brakujących kosztów sądowych.

III
Stwierdzić, że zainteresowani ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie we własnym zakresie.

Sygn. akt I Ns 215/16

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniJ. T. (1)wniosła o stwierdzenie, żeE. T.nabył przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1989 roku własność części nieruchomości o pow. powierzchni 1053,5 metrów, stanowiącej część działki onumerze geodezyjnym (...), poł. wZ..
Uczestniczka postępowaniaI. D.wniosła o oddalenie wniosku, podała, że w sprawie istnieje rozbieżność przebiegu granicy i sprawa winna dotyczyć rozgraniczenia działek.
UczestnicyT. T. (1),M. T.popierali wniosek.
Sąd ustalił i zważył, co następuje:
Działka oznaczona nr geodezyjnym(...), położona w m.Z., gm.Z., stanowi własnośćI. D.. Działka ta graniczy zdziałkami oznaczonymi numerami (...), stanowiącą własnośćP. T.i(...), stanowiącą własnośćM. T., którzy nabyli je darowizną poczynioną przez wnioskodawczynię i jej męża. Wnioskodawczyni i jej mąż, a wcześniej od 1968 r.E. T.i po nimT. T. (1)posiadali częśćdziałki nr (...)w pasie znajdującym się pomiędzy punktami 100-101 nakreślonymi przez biegłego geodetęJ. T. (3)w opinii sporządzonej w niniejszym postępowaniu, który to pas został oznaczony nr geodezyjnym(...).E. T.posiadał samoistnie przedmiotowy pasdziałki (...)w związku z ustną umową, którą zawarł zW. W. (1). Pas ten (obecnie oznaczony jakodziałka (...)) był oddzielony od pozostałej częścidziałki (...)płotem, zabranym w maju. Na przedmiotowym pasie gruntu był sad, obecnie po wycięciu drzew znajduje się tam trawa (pastwisko). Pozostała cześćdziałki (...)była i jest użytkowana rolniczo (zasiewy). Właścicielkadziałki (...)jak i wnioskodawczyni dowiedzieli się, że posiadany przez rodzinęT.pasdziałki (...)stanowi część działkiI. D.dopiero podczas prac rozgraniczeniowych, prowadzonych w 2015 r. w związku z wydzieleniemdziałek (...). Wcześniej sąsiedzi nie kwestionowali przebiegu „granicy” wg istniejącego płotu.
Powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu o: wyjaśnienia wnioskodawczyniJ. T. (1)(k. 70v-71, 82v, 83), uczestniczki postępowaniaI. D.(k. 71, 82v, 83, 83v), zeznania świadkówA. B.(k. 71v),J. W. (1)(k. 72),E. S.(k. 72-72v),B. O.(k. 72v),J. W. (2)(k. 72v-73),J. T. (1)(k. 73),Z. M.(k. 76v), opinię biegłego z zakresu geodezji wraz z załącznikami (k. 94-98), protokół oględzin (k. 82-83), akta Księgi wieczystej(...)(w załączeniu), kopię aktu własności ziemi (k. 11 ) , kopię umowy o dożywocie (k. 12 – 13), kopię umowy darowizny (k. 14 – 15), kopię umowy sprzedaży (k. 16 – 17), kopie umowy darowizny (k. 18 – 23 ) , wypis z rejestru gruntów (k. 45).
Na wstępie należy wskazać, że przesłanki zasiedzenia są regulowane w przepisieart. 172 k.c.Art. 172 k.c.w§ 1( w obecnym brzmieniu ) stanowi, że posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Zaś§ 2mówi, iż po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
Z powyższego przepisu wynika zatem, że podstawową przesłanką zasiedzenia jest posiadanie samoistne. Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel. W przypadku zasiedzenia nieruchomości będzie to posiadanie samoistne nie poparte jeszcze tytułem (prawem) własności do konkretnej nieruchomości. Stan posiadania współtworzą fizyczny element (corpus) władania rzeczą oraz intelektualny element zamiaru (animus) władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi). W przypadku posiadania samoistnego mamy na uwadzeanimus domini(posiadacz samoistny włada rzeczą „jak właściciel”). Praktycznie zaś wypada kierować się - przy ustalaniu charakteru posiadania - manifestowanym na zewnątrz wobec otoczenia zachowaniem posiadacza. (tak Komentarz do KC, E. Gniewek, Zakamycze 2001). Samoistnym posiadaczem nieruchomości w rozumieniuart. 172 k.c.jest ten, który nią włada jak właściciel (art. 336 k.c.), a więc wykonuje uprawnienia składające się na treść prawa.
WnioskodawczyniJ. T. (1)(k. 70v-71) wskazała, żeE. T.był ojcem jej mężaT. T. (1), adziałka numer (...)jest we władaniu jej i jej męża od przekazania jej darowizną w 1998 roku przezT. T. (3)- wnukaE. T.. Na działce znajdował się sad, który stopniowo wycinali, obecnie na części działki znajduje się trawa, zaś na drugiej części mieszanka zbożowa. W 2015 roku wynajęty przez niech geodeta stwierdził, żedziałka (...)należy doI. D.. Wnioskodawczyni wskazała, że cały czas byli przekonani, żedziałka (...)należy do nich. Kiedy dostali działkę, całość tj.działka (...)była ogrodzona drewnianym płotem. Do tej pory nikt nie zgłaszał pretensji do tej działki. Wnioskodawczyni wskazuje, że czuła się właścicielką działki i użytkowała ją w zakresie w jakim użytkował ją wcześniej jej teść. Jej teść użytkował działkę od 1968 – 1969 roku. W czasie oględzin spornej działki, wnioskodawczyni (k. 82v, 83) wskazała, gdzie przebiegał płot rozebrany przez uczestniczkę postępowania po dokonaniu pomiarów.
Uczestniczka postępowaniaI. D.(k. 71) podała, że od 2010 roku jest właścicielkądziałki (...), którą otrzymała od swojej matkiS. B.. Powierzchnia działki wynosi 23 ary i za taką powierzchnię płaci podatki. Kiedy przejmowała działkę, nie była ona ogrodzona. Uczestniczka postępowania przyznała, że do czasu pomiarów geodety nie wiedziała, że część przez niego wymierzona należy do niej, całe życie była przekonana, że to co znajduje się za siatką należy doJ. T. (1). Wymierzony fragment to pas ziemi o długości 80 metrów i szerokości 10 metrów. Wcześniej w ten sam sposób z ziemi korzystała jej mama, która ziemię otrzymała od swojej matki. Uczestniczka postępowania przyznała, że ze spornej części działki zawsze korzystała wnioskodawczyni. Podała ponadto, że do 2011 roku na działce stał drewniany płot postawiony przez jej pradziadka, później wnioskodawczyni ogrodziła ziemię siatką. W czasie oględzin działki uczestniczka postępowania (k. 82v, 83, 83v) wskazała, że zgodnie z sugestią geodety rozebrała płot i korzysta z działki.
Uczestnicy postępowaniaT. T. (1)iM. T.(k. 70v) poparli wniosek.
W ocenie Sądu wniosekJ. T. (1)jest zasadny. Przed Sądem uczestniczkaI. D.przyznała (art. 229 kpc), że dopiero przy podziale wykonywanym przez geodetę w 2015 r. dowiedziała się, że przedmiotowy pas gruntu jest jej, całe życie myślała, że to co za siatką należy do wnioskodawczyni (k. 71). Ustalenia poczynione przez Sąd wskazują, że wykreślony przez biegłego w opinii pisemnej złożonej w sprawie, pasdziałki nr (...)znajduje się w posiadaniu samoistnym obecnych właścicielidziałek (...)wnioskodawczyni i jej męża a stan taki utrzymuje się do dnia dzisiejszego. Przesłuchani w sprawie świadkowie w swoich wiarygodnych zeznaniach potwierdzili powyższe.
ŚwiadekA. B.(k. 71v) wskazała, że wie gdzie jest położonadziałka (...), za właścicielkę działki uważała zawszeJ. T. (1)i wcześniej jej teściaE. T.. Wcześniej na działce znajdował się płot drewniany, który oddzielał budynek mieszkalnyI. D.od działki paniT.. Świadek nie słyszała nigdy o sporze o granicę między stronami. ŚwiadekJ. W. (1)(k. 72) potwierdził te zeznania, wskazując, że wZ.jest od 1972 roku i płot między działkami zawsze stał, on również za właściciela działki uważałE. T.i nigdy nie słyszał o jakichkolwiek sporach granicznych między stronami.E. S.(k. 72-72v) potwierdził, że położenie ogrodzenia nie zmieniło się, wcześniej był to płot drewniany, potem siatka. Świadek dodał ponadto, że słyszał od ludzi, żeE. T.odkupił sporny kawałek ziemi odW. W. (1)w latach 1968-1969. ŚwiadekB. O.(k. 72v) podała, że mieszka wZ.od urodzenia i odkąd pamięta działka była ogrodzona, a płot nie był przesuwany.J. W. (2)(k. 72v-73) również podał, że od 1986 roku, czyli od kiedy mieszka wZ.widział płot oddzielający działki państwaT.i paniD.. Świadek wskazał, że w latach 1987-2000 był inspektorem do spraw wymiaru podatków i opłat w gminie, nie słyszał nigdy, aby ktoś miał pretensje, że płot został źle postawiony. ŚwiadekJ. T. (1)(k. 73) podała z kolei, że działka należała doW., który sprzedał jąE. T., musiało to mieć miejsce przed rokiem 1971. RównieżJ. T. (1)potwierdziła, że płot nie zmieniał położenia od lat, a po śmierciE. T.J. T. (1)z mężem uprawiali działkę. Wszyscy przesłuchani świadkowie potwierdzili, że płot odgradzający działki został rozebrany w ostatnim czasie, dopiero po dokonaniu pomiarów przez geodetę.
ŚwiadekZ. M.(k. 76v) ciotka uczestniczki postępowania podała w swoich zeznaniach, że od urodzenia do 1972 roku mieszkała wZ.. Wskazała, że od stronyT.był płot, jej babciaB. W.postawiła również płot od starego domu do ulicy, żeby ogrodzić kury, płot został rozebrany jak siostra świadka stawiała nowy dom. Świadek wskazała, żeE. T.nie mógł kupić działki od dziadkaW., ponieważ należała ona doT.. Świadek podała, że nie jest w stanie wskazać od kiedy sporny fragment działki znajduje się w posiadaniuT.. Również ona potwierdziła, że płot oddzielający działki został rozebrany w ostatnim czasie.
Powołany biegły z zakresu geodezjiJ. T. (3)w swojej opinii (k. 94-98) wskazał, że w wyniku dokonanych pomiarów geodezyjnych sporządził mapę sytuacyjnądziałki (...)i wskazał, że granice obszaru zasiedzenia wyznaczają punkty graniczne numer: 100, 101, 26-00914, 26-02909, 29-00907 i teren ten na mapie oznaczony jest żółtą szrafurą. Na podstawie materiałów archiwalnych otrzymanych ze Starostwa Powiatowego wB.oraz danych pomiarowych z terenu, biegły wykonał podziałdziałki nr (...)(nowa granica biegnie linią po starym płocie, zgodnie ze wskazaną przez obie strony postępowania). W wyniku podziału powstały nowedziałki (...)– o powierzchni 0,0863 ha – do zasiedzenia idziałka (...)o powierzchni 0,(...). Biegły wskazał, że granica obszaru zasiedzenia przebiega przez punkty 100 – 101.
W ocenie Sądu opinię biegłego należało uznać za w pełni wiarygodną, opinia ta jest pełna i fachowa, na jej podstawie można było poczynić ustalenia w sprawie. Nie była ona kwestionowana przez strony postępowania.
W ocenie Sądu niewątpliwie doszło do spełnienia przesłanki samoistnego posiadania określonej wart. 172 kc.Zarówno z wyjaśnień obu stron postępowania jak i zeznań przesłuchanych w sprawie świadków wynika, żeE. T.traktował zajmowany pasdziałki (...)jako swoją własność, świadczy o tym to, że czynnie z niego korzystał oraz postawił ogrodzenie, włączające działkę do swojego gospodarstwa. Wraz z przekazanym gospodarstwem taki sposób użytkowania przejęli jego następcy prawni. Również przez przesłuchanych świadków a także uczestniczkę postępowaniaI. D.rodzinaT.była uznawana za właścicieli działki.
Przy ocenie czy zachodzą warunki do nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia, dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu posiadacza, że przysługuje mu takie prawo do władania rzeczą, jakie faktycznie wykazuje (wyrok SN z dnia 25.06.1968 r. III CRN 159/69; OSP 1970/10/197). W niniejszej sprawie mamy do czynienia z posiadaniem w złej wierze.E. T.wszedł w posiadanie nieruchomości na podstawie ustnej umowy zW. W. (1). Jak słusznie wskazuje w postanowieniu III CRN 20/81 Sąd Najwyższy nieformalny nabywca nieruchomości jest jej posiadaczem w złej wierze, wie bowiem że ze względu na niezachowanie formy aktu notarialnego (art. 158 KC) nie nabył własności, w związku z czym własność otrzymanej w wykonaniu nieważnej umowy nieruchomości może nabyć przez zasiedzenie
Obok posiadania, o czym już była mowa, przesłanką zasiedzenia jest upływ czasu. Do nabycia nieruchomości przez zasiedzenie konieczne jest, aby władający nieruchomością był jej posiadaczem samoistnym oraz aby posiadanie trwało przez czas określony w ustawie. Zgodnie zart. 172 kcposiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze, wówczas do zasiedzenia koniecznym jest upływ trzydziestu lat. Wskazane terminy obowiązują od 1 października 1990 r., gdy weszła w życieustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny(Dz.U. Nr 55, poz. 321). Nastąpiło wówczas przedłużenie o dziesięć lat terminów zasiedzenia nieruchomości. Wcześniej obowiązywał termin dziesięciu lat w przypadku nabycia posiadania w dobrej wierze i termin dwudziestu lat w razie złej wiary. Według przepisu międzyczasowego ustawy nowelizacyjnej (art. 9) „do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się od tej chwili przepisy niniejszej ustawy". Oznacza to w konsekwencji, że zasiedzenie, którego obowiązujący poprzednio krótszy termin nie upłynął jeszcze do dnia 1 października 1990 r., biegnie dalej z zastosowaniem nowych, wydłużonych terminów. Z uwagi na to, żeE. T.wraz żonąJ. T. (2)na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej weszli w posiadanie działki w 1968 roku na mocy umowy ustnej zawartej zW. W. (1), a ich posiadanie należy określić jako posiadanie w złej wierze termin zasiedzenia upłynął w dniu 01 stycznia 1989 roku, a więc mają tu zastosowanie przepisy w brzmieniu poprzednio obowiązującym i do zasiedzenia nieruchomości koniecznym był upływ 20 lat, pomimo posiadania przez nich działki w złej wierze. Dlatego też Sąd stwierdził nabycie prawa własności przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1989 roku przychylając się tym samym do wniosku wnioskodawczyni.
Skutkiem zasiedzenia, które następuje z mocy samego prawa, jest nabycie przez posiadacza samoistnego z upływem ostatniego dnia określonego terminu prawa własności nieruchomości. Z tym samym dniem gaśnie prawo własności nieruchomości dotychczasowego właściciela.
O kosztach postępowania orzeczono na mocyart. 520 kpc, Sąd nakazał ściągnąć od wnioskodawczyniJ. T. (1)kwotę 5428,81 złotych tytułem brakujących kosztów sądowych. Co do pozostałych kosztów postępowania związanych z udziałem zainteresowanych w sprawie, zainteresowani poniosą je we własnym zakresie.