Sąd Okręgowy w Radomiu
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 1035/16
Data wyroku: 2017-02-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jarosław Łuczaj

Sygn. akt VI U 1035/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 lutego 2017 roku
Sąd Okręgowy w Radomiu VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Jarosław Łuczaj
Protokolant st. sekr. sąd. Marta Gackiewicz
po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2017 roku w Radomiu
sprawyL. Ł.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o zwrot nienależnie pobranych świadczeń
na skutek odwołaniaL. Ł.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.z dnia 14 lipca 2016 roku, nr(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zobowiązujeL. Ł.do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w kwocie 1.415,22 zł (jeden tysiąc czterysta piętnaście złotych dwadzieścia dwa grosze) za lipiec i sierpień 2015 roku.
SSO Jarosław Łuczaj
Sygn. akt VI U 1035/16

UZASADNIENIE
L. Ł.pismem z dnia 18 sierpnia 2016 roku wniósł odwołanie od pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.z dnia 18 lipca 2016 roku, nr(...), jednak z uzasadnienia odwołania wynika, że dotyczy ono decyzji z dnia 14 lipca 2016 roku, nr(...), o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych za okres od 1 do 30 kwietnia 2015 roku i od 1 sierpnia do 30 września 2015 roku. Podniósł, że z dniem 31 marca 2015 roku rozwiązał umowę o pracę zfirmą Usługową Spółdzielnia (...)Oddział wR., następnie ponownie podpisał umowę cywilnoprawną z tą firmą w okresie od 1 lipca do 31 sierpnia 2015 roku. W kwietniu i wrześniu nie świadczył na rzecz tej firmy pracy, zatem organ rentowy niesłusznie nakazał mu zwrot nienależnie pobranych świadczeń za te miesiące. Skarżący nie kwestionował również, iż za lipiec i sierpień 2015 roku powinien zwrócić niesłusznie pobrane świadczenie (odwołanie – k. 3).
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.wniósł o odrzucenie odwołania od pisma z dnia 18 lipca 2016 roku na mocyart. 4779§ 1 kpc, a gdyby wnioskodawca faktycznie skarżył decyzję z dnia 15 lipca 2016 roku z ostrożności procesowej wniósł o jego oddalenie. Podniesiono, że decyzja z dnia 15 lipca 2016 roku dotyczy rozliczenia emerytury, a nie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W decyzji tej organ rentowy przyjął, że przychódL. Ł.za 2015 rok wyniósł łącznie 11.180,48 zł i nie przekroczył niższej kwoty granicznej przychodu, ogłoszonej dla tego roku w wysokości 32.911,10 zł. Nadmieniono, że wynagrodzenia za poszczególne miesiące przyjęte do rozliczenia przychodu, mimo że są należne za poprzednie miesiące to zostały wypłacone w następnym miesiącu i w związku z tym stanowią przychód tego miesiąca, co znajduje odzwierciedlenie wart. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznychoraz wart. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ rentowy podał, że wnioskodawca w okresie styczeń-marzec 2015 roku był uprawniony do renty wypadkowej, natomiast od kwietnia 2015 roku jest uprawniony do świadczeń w zbiegu w myślart. 26 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zgodnie z którym w przypadku osiągania przychodu, bez względu na jego wysokość przysługuje jedno świadczenie. W związku z tym organ rentowy wydal decyzję z dnia 14 lipca 2016 roku o zwrocie świadczeń za miesiące kwiecień, sierpień i wrzesień 2015 roku w wysokości 2.122,83 zł (odpowiedź na odwołanie k. 4-5).
W toku rozprawy w dniu 10 lutego 2017 rokuL. Ł.poparł odwołanie i sprecyzował, że dotyczy ono decyzji z dnia 14 lipca 2016 roku w odniesieniu do jednego miesiąca, tj. kwietnia 2015 roku (oświadczenie wnioskodawcy – zapis na płycie CD – k. 32).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny i zważył, co następuje:
L. Ł.urodził się w dniu (...)(okoliczność bezsporna).
W trakcie zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wR., w dniu 22 czerwca 1978 rokuL. Ł.uległ wypadkowi przy pracy i na podstawie decyzji ZUS z dnia 6 lutego 1980 roku pobierał rentę inwalidzką z tytułu wypadku przy pracy (orzeczenia komisji lekarskiej w tomie I akt ZUS, uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie w sprawie III AUa 947/03 k. 235 II tom akt ZUS).
W dniu 12 czerwca 2014 rokuL. Ł.w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.złożył wniosek o emeryturę (wniosek – k. 1-4 akt ZUS(...)).
Decyzją z dnia 11 lipca 2014 roku, nr(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówiłL. Ł.prawa do emerytury (decyzja – k. 16 akt ZUS(...)).
Na skutek odwołaniaL. Ł.od w/w decyzji, Sąd Okręgowy w Radomiu wyrokiem z dnia 12 marca 2015 roku w sprawie VI U 899/14 zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał mu prawo do emerytury od dnia 28 czerwca 2014 roku (odwołanie – k. 18 akt ZUS(...), wyrok Sądu Okręgowego w Radomiu – k. 27 akt ZUS(...)).

L. Ł.w okresie od 1 grudnia 2012 roku do 31 marca 2015 roku zatrudniony był wUsługowej Spółdzielni (...)wW.III Oddział(...)wR.na stanowisku strażnik ochrony mienia (świadectwo pracy – k. 39 akt ZUS(...)).
Decyzją z dnia 19 maja 2015 roku, nr(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.przeliczył rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiemL. Ł.- od 1 kwietnia 2015 roku, w związku z nabyciem uprawnień do pobierania świadczeń w zbiegu. Organ rentowy ustalił, że renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy będzie wypłacana w wysokości 707,61 zł, tj. w wysokości 50 % przysługującej renty. Rentę zwiększono o 100 % przysługującej emerytury, tj. o kwotę 2.279, 23 zł (decyzja – k. 87 akt ZUS(...)).
W okresie od 3 do 31 lipca 2015 rokuL. Ł.świadczył usługi na podstawie umowy zlecenia w(...) Sp. z o.o.wW., osiągając przychód 1.200 zł brutto, zaś od 1 do 31 sierpnia 2015 roku świadczył usługi na podstawie umowy zlecenia w(...) Sp. z o.o.wW., osiągając przychód 1.243,20 zł brutto. Jednocześnie z tytułu umowy zlecenia wUsługowej Spółdzielni (...)wW.III Oddział wR.w sierpniu i wrześniu 2015 roku uzyskał przychód po 52,50 zł, przy czym zapłata za usługi następowała w następnym miesiącu po miesiącu, w którym została wykonana usługa (zaświadczenia – k. 95-96, 98, 104, 109).
Decyzją z dnia 14 lipca 2016 roku, nr(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.zobowiązałL. Ł.do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1 kwietnia do 30 września 2015 roku w kwocie 2.122,83 zł (decyzja – k. 112 akt ZUS(...)).
Decyzją z dnia 15 lipca 2016 roku, nr(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.dokonał rozliczenia emeryturyL. Ł.w związku z przychodem osiągniętym przez niego w roku 2015. Wskazano, że jego przychód w w/w okresie wyniósł łącznie 11.180,48 zł i nie przekroczył niższej kwoty granicznej przychodu (70 % przeciętnego wynagrodzenia) ustalonej dla wyżej wymienionego okresu, tj. 16.350,40 zł. Osiągnięty przychód nie uzasadniał zmniejszenia ani zawieszenia emerytury wnioskodawcy (decyzja – k. 113 akt ZUS(...)).
Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny. Ustalony został na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach oraz aktach rentowych pozwanego, których prawdziwość i rzetelność nie była przez żadną ze stron kwestionowana.
Spór między stronami dotyczył jedynie zastosowania norm prawa materialnego, a mianowicieart. 26 ust. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych(tekst jednolity Dz. U. z 2015 roku poz. 1242 z późn. zm.).
Zgodnie z treściąart. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U z 2016 roku poz. 887 z późn. zm.), w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepis ten formuje zatem jako podstawową zasadę pobierania tylko jednego świadczenia z systemu ubezpieczeń społecznych. Wyjątki od tej zasady określone są przepisami szczególnymi, które precyzują sytuacje w jakich danej osobie może być wypłacane więcej niż jedno świadczenie oraz warunki tej wypłaty.
Jeden z tych wyjątków regulujeustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,która wart. 26 ust. 1stanowi, że osobie uprawnionej do renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego oraz do emerytury na podstawie odrębnych przepisów wypłaca się, zależnie od jej wyboru:

1
przysługującą rentę powiększoną o połowę emerytury albo,

2
emeryturę powiększoną o połowę renty.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli osoba uprawniona osiąga przychód powodujący zawieszenie prawa do świadczeń lub zmniejszenie ich wysokości określony w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, niezależnie od wysokości tego przychodu (art. 26 ust. 3).
Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, ubezpieczonemu przyznane zostało w zbiegu prawo do emerytury i renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. Niesporne i wynikające z przedłożonych dokumentów w postaci świadectwa pracy i zaświadczeń wystawionych przez byłych zleceniodawców ubezpieczonego było to, iż wnioskodawca najpierw zatrudniony był wUsługowej Spółdzielni (...)wW.III Oddział(...)wR.do 31 marca 2015 roku, a następnie na podstawie umów zlecenia w lipcu i sierpniu 2015 roku. Bezsporne było także to, że wypłata wynagrodzeń następowała w kolejnym miesiącu po miesiącu przepracowanym.
Wydając decyzję o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń za miesiące kwiecień, sierpień i wrzesień 2015 roku pozwany uznał, iż wynagrodzenia za poszczególne miesiące przyjęte do rozliczenia przychodu, mimo że są należne za poprzednie miesiące, to zostały wypłacone w następnym miesiącu i w związku z tym stanowią przychód tego miesiąca.
W ocenie Sądu Okręgowego interpretacja przepisów obowiązujących w tej materii dokonana przez pozwany organ rentowy jest błędna.
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowychw art. 26 ust. 3, w kwestii zmniejszenia wysokości świadczenia odsyła do ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Oznacza to, że ustawodawca wprowadził w stosunku do świadczeń rentowych z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy lub choroby zawodowej pobieranych wraz z emeryturą, takie zasady jakie obowiązują przy zmniejszaniu lub zawieszaniu świadczeń z mocy przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a zgodnie z jej art. 103, prawo do emerytur i rent ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu na zasadach określonych w art. 104-106 tej ustawy. Warunkiem zawieszenia lub zmniejszenia świadczeń emerytalnych i rentowych na podstawie art. 104 jest osiąganie przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, między innymi z tytułu świadczenia pracy na podstawie umowy zlecenia lub wykonywania usług (art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jednolity Dz. U. z 2015 roku poz. 121 z późn. zm.).
Trzeba jednak zwrócić uwagę, że określenie „przychód powodujący zawieszenie prawa do świadczeń lub zmniejszenie ich wysokości” zawarte wart. 26 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych- odnosząc do ubezpieczonego - należy rozumieć jako wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę oraz umów z tytułu zlecenia, ale przychód z powyższych tytułów powoduje skutki przewidziane przez ustawodawcę wówczas, gdy osiąga go osoba uprawniona do pobierania zbiegu świadczeń, a zatem jeśli mając do niego prawo - jednocześnie pozostaje w zatrudnieniu (w rozumieniu art. 104 ust. 2 ustawy emerytalnej) i osiąga z tego tytułu przychód.
Przychód zatem w rozumieniu art. 26 ust. 3 ustawy wypadkowej jest nim tylko wówczas, gdy osiągany jest z tytułu zatrudnienia świadczonego w okresie pobierania świadczeń, co wynika zarówno z wykładni gramatycznej omawianych przepisów obu ustaw jak i wykładni celowościowej (por. wyroki Sądów Apelacyjnych: wG.z dnia 6 października 2015 roku, III AUa 638/15, Legalis nr 1352393, wK.z dnia 10 października 2006 roku, III AUa 1414/05, Legalis nr 88021, wG.z dnia 16 maja 2013 roku, III AUa 1920/12, Legalis nr 732636).
Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził, iż osiąganie przychodu powodującego zmniejszenie świadczenia w rozumieniu art. 26 ust. 3 oznacza „wypracowanie” przychodu w okresie trwania stosunku prawnego stanowiącego podstawę do jego osiągnięcia. Nie ma natomiast znaczenia dla stosowania tego przepisu faktyczna data, w której ubezpieczony może tym wypracowywanym przychodem dysponować. Zważyć należy, iż to do stron stosunku pracy czy zlecenia należy decyzja, w jakim terminie wypłacone zostanie wynagrodzenie za przepracowany miesiąc. W zależności od ich woli, ustalane jest to przykładowo bądź na ostatni dzień miesiąca, w którym praca jest świadczona, bądź np. na określony dzień miesiąca następującego bezpośrednio po nim. Przyjęcie zaproponowanej przez pozwanego interpretacji przepisów, w szczególności rozumienie w tej materii pojęcia osiągania przychodu, prowadziłoby do różnicowania i dyskryminacji osób świadczących pracę, które mają ustaloną wypłatę wynagrodzenia do końca miesiąca bieżącego lub do 10. dnia następnego miesiąca po miesiącu faktycznie przepracowanym. Tak rozumiana interpretacja przepisów prowadziłaby w skrajnych przypadkach do przyjęcia, iż również zaległe wynagrodzenie przysługujące pracownikowi, czy zleceniobiorcy, dochodzone przez niego w postępowaniu sądowym i przyznane wyrokiem sądu, tym samym wypłacone po upływie długiego okresu od rozwiązania stosunku pracy bądź zlecenia, skutkowałoby zmniejszeniem świadczenia w miesiącu, w którym faktycznie pracownik/zleceniobiorca otrzymał wynagrodzenie.
Z powyższych względów Sąd przyjął, że zaskarżona decyzja podlegała zmianie, w ten sposób, gdyż wnioskodawca nienależnie pobrał świadczenia rentowe za miesiąc lipiec i sierpień 2015 roku w kwocie 1.415,22 zł (tj. 2 x 707,61 zł) mimo tego, że wynagrodzenia były wypłacane w następnym miesiącu (odpowiednio w sierpniu i wrześniu 2015 roku). Wnioskodawca nie pobrał zaś nienależnie świadczeń w kwietniu, bowiem w tym miesiącu nie był już zatrudniony, a świadczenie to choć wypłacone w kwietniu dotyczyło pracy świadczonej w marcu, bowiem za podstawę pozbawienia prawa do wypłaty świadczenia nie należy przyjmować wypłaty wynagrodzenia należnego za okres pozostawania w stosunku pracy lub zlecenia, a jedynie wypłaconego po jego ustaniu.
Mając na uwadze powyższe, na podstawieart. 47714§ 2 kpc, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
SSO Jarosław Łuczaj