Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 462/17
Data wyroku: 2017-08-10 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: w SO Grzegorz Ślęzak, w SO Stanisław Łęgosz, Jolanta Szczęsna
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 k.c.

Sygn. akt II Ca 462/17

POSTANOWIENIE
Dnia 10 sierpnia 2017 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSA w SO Grzegorz Ślęzak

Sędziowie:

SSA w SO Stanisław Łęgosz (spr.)
SSR del. Jolanta Szczęsna

Protokolant:

st. sekr. sąd. Anna Owczarska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2017 roku
sprawy z wnioskuG. W. (1)
z udziałemH. W. (1)
o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości rolnej przez zasiedzenie
na skutek apelacji uczestnika
od postanowienia Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 4 kwietnia 2017 roku, sygn. akt I Ns 1151/13
postanawia:

1
oddalić apelację;

2
zasądzić od uczestnikaH. W. (1)na rzecz wnioskodawcyG. W. (1)kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za instancję odwoławczą.

SSA w SO Grzegorz Ślęzak

SSA w SO Stanisław Łęgosz      SSR Jolanta Szczęsna
Sygn. akt II Ca 462/17

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2017 roku, w sprawie I Ns 1151/13, Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim stwierdził, żeG. W. (1)synT.nabył przez zasiedzenie z dniem 15 sierpnia 2010 roku własność nieruchomości położonej wH., gminaB.(poprzednio gminaŻ.), o powierzchni 2,33 ha oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka numer (...), przedstawionej na wyrysie z mapy ewidencyjnej w Starostwie Powiatowym wT.w dniu 5 grudnia 2014 roku za numerem(...), stanowiącej częścidziałki nr (...), dla której prowadzona jest w Sądzie Rejonowym w Tomaszowie Maz.księga wieczysta KW nr (...). Zasądził od uczestnikaH. W. (1)na rzecz wnioskodawcyG. W. (1)kwotę 4.478,80 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; nakazał zwrócić wnioskodawcyG. W. (1)ze Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Tomaszowie Maz. kwotę 721,20 zł tytułem nadpłaconej zaliczki wpłaconej w dniu 13 stycznia 2016 roku i ściągnąć od uczestnikaH. W. (1)na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim tytułem brakującej zaliczki na opinie biegłego geodety oraz kosztów oględzin i przesłuchania świadka wyłożonych przez Skarb Państwa kwotę 2.532,57 zł.
Podstawą tego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania Sądu Rejonowego:
Nieruchomość położoną wH., oznaczoną nr(...), braciaT. W. (1)iH. W. (1)od 1970 roku dzierżawili odA. S.. Płacili podatki i uprawiali po połowie.H. W. (1)płacił II i III ratę podatku, aT. W. (1)I i IV ratę podatku. PóźniejA. S.oddała swoją ziemię na(...)Fundusz(...), aby uzyskać dopłatę do emerytury.
Decyzją z dnia 5 sierpnia 1980 roku Naczelnik Gminy wŻ.wyznaczyłT. W. (1)iH. W. (1)jako kandydatów na nabycie gruntów(...)oznaczonych w ewidencji gruntów wsiH.nrdziałki (...)o pow. 4,66 ha. Drugą decyzją z tejże samej daty i o tym samym numerze, Naczelnik Gminy wŻ.wyznaczył na nabywcę tylkoH. W. (1).
Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 1980 roku wydanym przez Państwowe Biuro Notarialne założonoksięgę wieczystą Kw nr (...)dla nieruchomości położonej we wsiH.Gm.Ż.o obszarze 4 ha 66 ar, będącą własnością Skarbu Państwa.
W dniu 15 sierpnia 1980 rokuH. W. (1)kupił przedmiotową nieruchomość od Skarbu Państwa.

T. W. (1)dał bratu połowę pieniędzy na zakup nieruchomości. Nie chciał być wpisany jako właściciel nieruchomości, gdyż straciłby możliwość pobierania karteczek żywnościowych z Jednostki WojskowejR., gdzie pracował. Aby otrzymywać bony,T. W. (1)nie wykazywał nigdzie, iż jest współwłaścicielem nieruchomość wM., którą to użytkował bratH. W. (1). Bracia dogadali się, iżH. W. (1)przepisze naT. W. (1)połowę działki wH., którą to uprawiałT., aT. W. (1)przepisze na brataH. W. (1)działkę wM., którą to uprawiałH..
Bracia od zakupy nieruchomości dalej uprawiali ją po połowie, tak jak w czasach dzierżawy.T. W. (1)otrzymał kwity podatku odH. W. (1)i dalej tak jak poprzednio opłacał połowę podatku od nieruchomości. Granicę między działkami wyznaczała bruzda.
W dniu 4 marca 1988 rokuH. W. (1)sporządził oświadczenie, iż grunty wH.o pow. 4,66 ha uprawia na połowę z bratemT. W. (1). Oświadczenie to zostało złożone do Urzędu Gminy wB..
W dniu 10 lutego 1990 roku, na wniosekT. W. (1), nieruchomość położona wH.,działka nr (...)została podzielona na dwiedziałki oznaczone numerami (...)— którą użytkowałT. W. (1)i(...)— którą użytkowałH. W. (1). Nikt nie zgłaszał żadnych roszczeń ani uwag, co do podziału, który potwierdził stan zgodnie z faktycznym użytkowaniem nieruchomości.
Z uwagi, iż był to podział nieruchomości rolnej, który nie wymagał wydania decyzji zatwierdzającej, to po zaewidencjonowaniu operatu pod Nr(...)powyższy podział został wprowadzony do ewidencji gruntów. Nie został jednakże ujawniony w ówczesnejksiędze wieczystej nr (...).
Przedmiotowa nieruchomość rozciąga się wzdłuż drogi polnej. Od 2002 roku tą nieruchomość, w takich samym granicach jak jego ojciecT. W. (1), zaczął uprawiać i opłacać podatkiG. W. (1).Działka nr (...)jest wykorzystywana przezG. W. (1)rolniczo, od wschodu przylega dodziałki nr (...)użytkowanej rolniczo przezH. W. (1). Pomiędzy działkami w terenie nie ma miedzy, istnieje jedynie bruzda, świadcząca o granicy użytkowania. Środkiemdziałki (...)biegnie droga wewnętrzna wykorzystywana przezG. W. (1), zaś nadziałce nr (...)jest wewnętrzna droga gospodarcza. Powyżej połowy długościdziałek nr (...)przebiega rów melioracyjny.
Aktualnie stan użytkowaniadziałek nr (...)odpowiada granicom prawnym działek, jakie wynikają ze stanu ujawnionego w ewidencji gruntów.
Podstawę dokonanych ustaleń faktycznych stanowiły dowody przedstawione przez strony oraz zeznania wnioskodawcyG. W. (1), uczestnikaH. W. (1)oraz świadków. Sąd uznał za wiarygodne zeznania wnioskodawcyG. W. (1)oraz świadkaT. W. (1), gdyż korelowały z ustalonym w sprawie stanem faktycznym i dokumentami w aktach sprawy. Od 1970 rokuT. W. (1)użytkował działkę położoną wH.wraz z bratem, logiczne jest więc, iż był zainteresowany jej kupnem i dalszym uprawianiem. Na podstawie decyzji Naczelnika to właśnieT. W. (1)iH. W. (1)zostali wytypowani na kandydatów do zakupu przedmiotowej nieruchomości. Zainteresowanie Sądu budziła tożsama decyzja, wskazująca jedynieH. W. (1)jako kandydata do zakupu przedmiotowej nieruchomości. Prawdopodobnie decyzja ta została zmieniona, kiedy to bracia ustalili między sobą, iż toH. W. (1)będzie widniał jako właściciel nieruchomości, bowiem jak sam to podkreślił uczestnikH. W. (1): „T.mówił, żebym to ja kupił, bo mam ukończony kurs rolniczy” orazT. W. (1)nie mógł wykazywać żadnych ziem na siebie, gdyż straciłby „kartki na żywność”, nadto bracia umówili się, iż ziemię wM.dostanieH. W. (1), a ziemię wH.—T. W. (1). Wobec powyższego, przeważająca część zeznań uczestnikaH. W. (1)była nieprawdziwa. Sąd nie dał również wiary, w część zeznańH. W. (1), w której to zaprzeczał jakoby podpisał oświadczenie, iż przedmiotową nieruchomość zakupił razem z bratem, prośbę do Naczelnika Urzędu Gminy wŻ., protokół graniczny z dn. 10.02.1990 r. i skrypt dłużny, bowiem z opinii biegłego z zakresu kryminalistycznego badania dokumentów jasno wynika, iż podpisy na tychże dokumentach sąH. W. (1). Sąd również tylko za częściowo wiarygodne uznał zeznania świadkaK. D.,G. W. (2)iP. W., gdyż są one sprzeczne z ustalonym w sprawie stanem faktycznym. Sąd nie mógł dać wiary w część tych zeznań, w których świadkowie mówili, iżH. W. (1)zakupił przedmiotową nieruchomość jedynie za swoje pieniądze, bowiem nie logiczne byłoby żądanie spłaty z działki położonej wM.. Skoro, więcT. W. (1)dał połowę pieniędzy na zakup działki wH., żądał spłaty za połowę działki wM., o czym sama wspominałaG. W. (2). Z kolei świadkowieU. K.,J. D.,E. K.orazJ. W. (1)byli sołtysami i potwierdzili, iż braciaT. W. (1)iH. W. (1)płacili podatki po połowie.
Zasiedzenie polega na nabyciu przez osobę nieuprawnioną prawa podmiotowego z mocy samego prawa i jest konsekwencją długotrwałego faktycznego wykonywania tego prawa.
Nabycie własności w drodze zasiedzenia uzależnione zostało od spełnienia dwóch podstawowych przesłanek: władania nieruchomością jako posiadacz samoistny oraz upływu ustawowego terminu zasiedzenia (art. 172 k.c.).
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż objęcie w posiadanie częścidziałki nr (...)położonej wH.przez ojca wnioskodawcy -T. W. (1)nastąpiło w dniu 15 sierpnia 1980 r., kiedy to jego bratH. W. (1)kupił przedmiotową nieruchomość.
Posiadanie to niewątpliwie miało charakter posiadania samoistnego w rozumieniuart. 336 k.c.Wynika to bowiem z zeznań świadków, którzy potwierdzili, iż od roku 1980T. W. (1)uprawiał przedmiotową część nieruchomości, a potem jego synG. W. (1). Jak wynikało z zeznańT. W. (1)oraz oświadczeniaH. W. (1)z dn. 4.03.1988 roku, bracia kupili przedmiotową działkę wspólnie i użytkowali ją po połowie.T. W. (1)opłacał podatki za swoją część nieruchomości.H. W. (1)nie kwestionował posiadania części jego nieruchomości przezT. W. (1), podpisał protokół podziału nieruchomości na dwie działki w dn. 10.02.1990 roku., który ustaliłdziałkę (...)— użytkowaną przezT. W. (1)orazdziałkę (...)— użytkowaną przezH. W. (1).
Powyższe okoliczności wskazują, iż zarówno posiadanie przez ojca wnioskodawcy przedmiotowej nieruchomości, jak i przez niego samego miało charakter posiadania samoistnego. Sąd podkreślił ponadto, iż zgodnie zart. 339 k.c.domniemywa się, że ten kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.
W związku z powyższym sąd uznał, iż przewidziana wart. 172 k.c.przesłanka samoistnego posiadaniadziałki nr (...)położonej wH.została spełniona, przy czym niewątpliwie posiadanie to było nieprzerwane, co wynika z dokumentów, jak i zeznań złożonych przez świadków. Nikt nigdy nie wzywał wnioskodawcę, ani jego poprzednika do wydania przedmiotowej nieruchomości.
W ocenie Sądu wnioskodawca był samoistnym posiadaczem w złej wierze, bo od początku swego oraz ojca posiadania wiedzieli, że prawo własności nieruchomości przysługujeH. W. (1).
Jako datę początku biegu zasiedzenia Sąd przyjął dzień 15 sierpień 1980 roku. Bieg trzydziestoletniego terminu zasiedzenia przy uwzględnieniu przepisuart.176 §1 kcupływał w dniu 15 sierpnia 2010 roku i z taką datą stwierdził nabycie przez wnioskodawcę przedmiotowej nieruchomości. O kosztach postępowania orzekł stosując zasadę określoną wart. 520 §3 k.p.c.
Od powyższego postanowienia apelację złożył uczestnik postępowania. Zaskarżył je w całości, zarzucając błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, iż przedmiotowa nieruchomość została zakupiona wspólnie przez braciT.iH. W. (1)w 1980 roku i że od tego czasu była przez nich użytkowana po połowie, podczas gdy w rzeczywistościT. W. (1)objął w posiadanie połowę nieruchomości dopiero w 1990 roku, a zatem na dzień wniesienia sprawy o zasiedzenie do Sądu warunek trzydziestoletniego okresu samoistnego posiadania nie został spełniony.
Występując z tym zarzutem wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia przez oddalenie wniosku oraz zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
W odpowiedzi na apelację pełnomocnik wnioskodawcy wnosił o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania za drugą instancję.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest uzasadniona a podniesiony w niej zarzut jest chybiony. Skarżący nie kwestionuje, że wnioskodawca jest samoistnym posiadaczem przedmiotowej nieruchomości, będącej połową nieruchomości poprzednio oznaczonej nr(...). Kwestionuje natomiast ustalenie sądu dotyczące czasu od kiedy wnioskodawca jest samoistnym posiadaczem. Według niego takim posiadaczem jest dopiero od 1990 roku, kiedy to w zamian za udziałT. W. (1), należy z tytułu spadku w gospodarstwie wM., przekazał mu połowę działki wH.. W takiej sytuacji rzeczywiście nie upłynąłby 30 - letni termin wymagany do nabycia własności przez zasiedzenie. Tymczasem ustalenie sądu pierwszej instancji, że samoistne posiadanie poprzednika prawnego wnioskodawcy – jego ojcaT. W. (1)datuje się od 1980 roku, znajduje pełne oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym i jest wynikiem dokonanej przez tenże sąd oceny tego materiału.
Podniesiony przez skarżącego zarzut apelacyjny błędu w ustaleniach faktycznych nie znajduje uzasadnienia w niniejszej sprawie. Błąd w ustaleniach faktycznych nie jest uchybieniem samym w sobie (niejako zawieszonym w próżni). Zawsze jest wynikiem naruszenia prawa procesowego, najczęściej przez błąd logiczny popełniony przy ocenie materiału dowodowego (art. 233 § 1 k.p.c.). Ustalanie bowiem faktów polega na prawidłowym kojarzeniu ich z przeprowadzonymi dowodami (treść zeznań świadka, treść dokumentu itp.).
Apelacja uczestnika postępowania ogranicza się w zasadzie tylko do przedstawienia odmiennej wersji zdarzeń, aniżeli ustalona przez sąd pierwszej instancji. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, braku logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub że wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych. Nie jest wystarczające przekonanie skarżącego o odmiennej wadze poszczególnych dowodów i przedstawienie odmiennej oceny, nawet jeśli dokonana przez skarżącego ocena dowodów również nie uchybiła zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Tylko bowiem wykazanie, że ocena dowodów dokonana przez Sąd jest rażąco wadliwa i sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego uzasadnia uznanie, iż ocena dokonana przez Sąd wykracza poza ramy zakreślone dyspozycjąart. 233 § 1 k.p.c.(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 kwietnia 2017 roku, sygn. akt I ACa 1072/16).
Uczestnik postępowania przedstawiając w apelacji odmienną wersję wydarzeń niż ustalona przez Sąd Rejonowy nie wskazuje żadnych dowodów, które by ją uzasadniały. Uznać zatem należy, że twierdzeniaH. W. (1), w myśl których jego brat dopiero od 1990 roku użytkował sporna nieruchomość są jedynie formułowane na potrzeby niniejszego postępowania.
Nie do zaakceptowania jest stanowisko skarżącego, że w sprawie nie ma dowodów na to byT. W. (2)posiadał połowę nieruchomości przed 1990 rokiem, czy też że dał połowę ceny na nabycie przezH. W. (2)nieruchomość umową notarialną . Dowody wpłaty przezT. W. (2)rat podatków z lat osiemdziesiątych i opłat za rowy po melioracji z tego okresu, znajdują się na kartach 34 i 36 akt sprawy. Natomiast, że brat skarżącego uczestniczył finansowo w pokryciu części ceny nabycia nieruchomości wynika z zeznań przesłuchanego samego świadkaT. W. (2). Ta ostatnia okoliczność koresponduje z faktem, że obaj braciaT.iH.wystąpili do Zarządu Banku(...)wB.z ,, Prośbą … o kupno gospodarstwa w sumie 4,46 ha po Ob.(...)A.”. Podanie to, zaopiniowane pozytywnie, znajduje się w nadesłanych do sądu przez Urząd Gminy wŻ.aktach sprawy nr(...). Widniejący pod tekstem podania podpisH. W. (2)nie był przez niego w postępowaniu sądowym kwestionowany.
Okoliczność samoistnego posiadania spornej nieruchomości przezT. W. (1)znacznie wcześniej, niż twierdzi w apelacji skarżący, wynika z licznych dowodów zgormadzonych w sprawie, w tym zeznań świadkówJ. W. (2), czy nawetG. W. (3)– żony skarżącego. Zeznała ona, że już w 1985 roku zauważyła, że nie uprawiają całej ziemi wH.tylko pół i że nie było sporów o granice między działkami. Wynika to również z powołanych przez sąd pierwszej instancji dokumentów, na których jak wykazała opinia biegłego grafologa były autentyczne, własnoręczne podpisyH. W. (2). Obecne twierdzenia zawarte w apelacji, że podpisy zostały złożone in blanco są całkowicie dowolne i niezrozumiałe w kontekście jego wcześniejszego stanowiska, iż nie były to jego podpisy. Podobnie też należy odnieść się do jego sugestii zawartej w apelacji, że wszystkie dowody z dokumentów, którymi posłużył się wnioskodawca, zastały sfabrykowane na użytek przedmiotowej sprawy.
Reasumując stwierdzić należy, że Sąd Rejonowy w sposób wszechstronny i właściwy ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd Okręgowy akceptuje i podziela. Wydając zaskarżone orzeczenie uwzględniające wniosek Sąd w sposób prawidłowy zastosował przepisy prawa materialnego.
Dlatego też apelacja jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu na podstawieart. 385kpc. O kosztach postępowania za instancję odwoławczy Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 520 §3 k.p.c.
STŁ/AOw

SSA w SO Grzegorz Ślęzak

SSA w SO Stanisław Łęgosz      SSR Jolanta Szczęsna