Sąd Okręgowy w Legnicy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Kz 275/17
Data wyroku: 2017-08-07 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Paweł Pratkowiecki
Słowa kluczowe: Koszty procesu, Opłaty
Podstawa prawna: art. 632 pkt 1 k.p.k.
Teza: Art. 632 pkt 1 k.p.k. ma odpowiednie zastosowanie także wówczas, gdy oskarżony zostanie uniewinniony jedynie od części postawionych mu zarzutów.

Sygn. akt IV Kz 275/17

POSTANOWIENIE
Dnia 7 sierpnia 2017 r.
Sąd Okręgowy w Legnicy - IV Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący : SSO Paweł Pratkowiecki
Protokolant : sekr. sąd. Magdaena Danek

po rozpoznaniu w sprawieJ. O.
oskarżonego o przestępstwa zart. 216 § 1 k.k.i inne
zażalenia oskarżyciela prywatnego
na postanowienia Sądu Rejonowego w Złotoryi
z dnia 11 lipca 2017 r.
w przedmiocie kosztów procesu
na podstawieart. 437 § 2 k.p.k.iart. 632 pkt 1 k.p.k.

postanawia
zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że  zasądzić od oskarżyciela prywatnegoP. W.na rzecz oskarżonegoJ. O.kwotę 1.500 (jeden tysiąc pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z 11 lipca 2017 r. Sąd Rejonowy w Złotoryi orzekł o kosztach procesu należnych oskarżonemu od oskarżyciela prywatnego, określając je na kwotę 3.023,28 zł.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożył oskarżyciel prywatny i wniósł o jego zmianę poprzez obciążanie kosztami procesu wyłącznie oskarżonego.
Sąd Okręgowy zważył co następuje :
Zażalenie zasługuje na częściowe uwzględnienie.
W niniejszej sprawie podstawowym zagadnieniem jest ustalenie, czy oskarżyciel prywatny powinien ponieść , a jeśli tak, to w jakiej wysokości, koszty procesu wyłożone przez oskarżonego w tej części, w której został on uniewinniony lub postepowanie umorzono na podstawieart. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.Dla porządku należy przypomnieć, że oskarżonemu postawiono pięć zarzutów. Co do trzech z nich postępowanie umorzono na podstawieart. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.(zarzuty zpunktów I, III i V), od jednego oskarżony został uniewinniony (zarzut zpunktu III), zaś odnośnie zarzutu zpunktu IIpostępowanie karne zostało warunkowo umorzone. Zdaniem oskarżyciela prywatnego opisana wyżej sytuacja powoduje, że wszelkie koszty procesu powinien ponieść oskarżony.
Podejmując próbę odpowiedzi na pierwsze z postawionych pytań, a więc, czy oskarżyciel prywatny w ogóle powinien ponieść część kosztów procesu wyłożonych przez oskarżonego, należy zdaniem sądu odwoławczego przyjąć, że kwestię tę regulujeart. 632 pkt 1 k.p.k.Wprawdzie wskazany przepis, w przeciwieństwie doart. 630 k.p.k.(poświęconego postępowaniu z oskarżenia publicznego) orazart. 631 k.p.k.(poświęconego obciążeniom „kosztowym” oskarżonego), nie wymienia literalnie sytuacji, w której doszło do częściowego uniewinnienia lub umorzenia postępowania, to jednak ważne racje natury gwarancyjnej, celowościowej i sprawiedliwościowej, w tym poszanowanie prawa oskarżonego do obrony, nakazują przyjąć, żeart. 632 pkt 1 k.p.k.ma odpowiednie zastosowanie także wówczas, gdy oskarżony zostanie uniewinniony jedynie od części postawionych mu zarzutów. W przeciwnym razie oskarżyciel prywatny mógłby niejako bezkarnie, bez wystarczającej podstawy dowodowej i faktycznej, mnożyć ilość zarzutów stawianych w jednym akcie oskarżenia, nie ryzykując żadnych konsekwencji finansowych, jeśli tylko choć jeden z tych zarzutów okazałby się zasadny. Wizja konieczności zwrotu odpowiedniej części kosztów obrony poniesionych przez oskarżonego, w zakresie w jakim zostanie on uniewinniony, ma tymczasem za zadanie skłonić oskarżyciela prywatnego do przemyślanego stawiania zarzutów. Jest to pożądane zwłaszcza w procesach prywatnoskargowych, gdzie towarzyszące często duże emocje i wzajemna wrogość stron, mogą prowokować do zachowań przejawiających się m.in. mnożeniem zarzutów o popełnienie przestępstwa.
Jest nadto oczywiste, że w przypadku większej ilości postawionych zarzutów, co do zasady większy jest nakład pracy obrońcy. Naturalnym następstwem zjawiska „wielozarzutowości” bywa również konieczność przeprowadzenia szerszego postępowania dowodowego, z którym często łączy się potrzeba wyznaczenia większej ilości rozpraw, a co za tym idzie, odbycia większej ilości podróży do sądu. Brak racjonalnych argumentów ku temu, by przyjąć, że oskarżony w wypadku jedynie częściowego uznania winy, musiałby ponosić wszelkie koszty obrony przeprowadzonej w danym procesie.
Reasumując, należy wskazać, żeart. 632 pkt 1 k.p.k.ma zastosowanie także w razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania odnośnie części postawionych zarzutów, z zastrzeżeniemart. 629 k.p.k.na wypadek umorzenia postępowania na podstawieart. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.Odmienne stanowisko wyrażone w zażaleniu, sugerujące brak podstaw do obciążenia oskarżyciela prywatnego kosztami procesu, odwołujące się m.in. do argumentów natury konstytucyjnej, z przyczyn wskazanych wyżej, nie zasługuje na uwzględnienie.
Przechodząc do ustalenia proporcji, w jakich oskarżyciel prywatny na podstawieart. 632 pkt 1 k.p.k.powinien ponieść koszt obrony wyłożone przez oskarżonego, należy w niniejszej sprawie w pełni podzielić pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Okręgowego w Legnicy z 7 marca 2017 r., sygn. akt IV Kz 24/17 (k- 504), a mianowicie, że niedopuszczalne jest ustalenie tych kosztów poprzez matematyczne wyliczenie proporcji zarzutów postawionych do zarzutów, od których oskarżony został uwolniony. Lektura akt pokazuje bowiem, co słusznie podniesiono także w zażaleniu, że wszystkie czynności procesowe, jakie przeprowadzono w niniejszej sprawie poświęcone były również rozpoznaniu i ocenie tego zarzutu, który w konsekwencji oskarżonemu prawomocnie przypisano (zarzut z punktu II). Upraszczając nieco schemat procesu należy przyjąć, że ilość posiedzeń i rozpraw, a co za tym idzie, również ilość podróży obrońcy zW.doZ.iL., byłaby identyczna także wówczas, gdyby oskarżonemu postawiono wyłącznie zarzut zpunktu II.Jest to tym bardziej oczywiste, gdy się zwróci uwagę na charakter poszczególnych zarzutów i związany z nimi materiał dowodowy, który był w zasadzie jednorodny. W niniejszej sprawie problemem było nie tyle udowadnianie, że oskarżony wypowiedział poszczególne słowa, co ich prawna ocena pod kątem wyczerpania znamion występków zart. 212 k.k.iart. 216 k.k.
Podsumowując wszystkie poczynione dotychczas uwagi, odnoszące się zarówno do samej zasady ponoszenia kosztów procesu przez oskarżyciela prywatnego na rzecz oskarżonego, jak i sposobu wyliczenia ich wielkości, bacząc nadto, że ostatecznie obrońca koszty te wyliczył na kwotę ok. 3.000 zł (pismo z dnia 7 czerwca 2017 r., k- 523, 524), sąd odwoławczy uznał, że odpowiednią proporcją, uwzględniającą m.in. wspomniany wcześniej jednorodny charakter postawionych zarzutów, będzie obciążenie oskarżyciela prywatnego połową sumy wykazanej przez obrońcę oskarżonego, a ściślej kwotą 1.500 zł. Wielkość ta w przekonaniu Sądu Okręgowego uwzględnia całościowo zarówno przebieg, jak i wynik niniejszego postępowania.
Z wszystkich tych przyczyn orzeczono jak na wstępie.