Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1346/16
Data wyroku: 2016-12-16 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Odszkodowanie, Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 444 i 445 k.c.

Sygn. akt III Ca 1346/16

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sądu Rejonowego w Zgierzu, I Wydział Cywilny, wydanym w dniu 23 czerwca 2016 roku w sprawie o sygn. akt I C 2203/14 z powództwaJ. D.przeciwko(...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wS., Sąd I instancji zasądził od pozwanego(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wS.na rzecz powódkiJ. D.kwotę 30.000 zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 31 października 2014 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku i ustawowymi odsetkamiza opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty, kwotę 493,41 zł tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami od dnia 31 października 2014 roku do dnia31 grudnia 2015 roku i ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 rokudo dnia zapłaty, oddalił powództwo wobec(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wS.w pozostałym zakresie. Sąd Rejonowy oddalił również wskazanym wyrokiem powództwo wobecU. S.i ustalił, że strony ponoszą koszty na zasadzieart. 100 zd. 2 k.p.c., pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.
Apelację od powyższego wyroku wniosła pozwana(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wS., zaskarżając powyższy wyrok w części, tj. w zakresie pkt 1 i 4 w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1
naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.art. 72 § 1 k.p.c.orazart. 194 § 1 i 2 k.p.c.poprzez wydanie postanowienia o wezwaniu w charakterze pozwanego ubezpieczyciela, pomimo że z uwagi na rodzaj współuczestnictwa materialnego między pozwanymi podmiotowa zmiana powództwa mogła nastąpić na wniosek powódki a nie pozwanego. Powódka natomiast nie wyraziła zgody na wstąpienie w miejsce pozwanejTowarzystwa (...). Zmiana ta dodatkowo nie została dokonana przez powódkę w trybie i formie przewidzianymi wart. 187 k.p.c.iart. 194 § 3 k.p.c.Skarżąca zarzuciła także naruszenieart. 130 k.p.c.,art. 187 k.p.c.,art. 193 § 21k.p.c.iart. 193 § 3 k.p.c.,art. 194 § 3 k.p.c.w zw. zart. 379 pkt 5 k.p.c.wskutek nie doręczenia pozwanemu przez Sąd pisma z dnia 2 grudnia 2014 roku obejmującego dokonaną przez powódkę zmianę powództwa w zakresie żądania zasądzenia od obu pozwanych na zasadzie solidarności nieprawidłowej kwot objętych pozwem pierwotnie wnoszonym przeciwkoU. S.. Nadto zarzuciła naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.iart. 278 k.p.c.poprzez sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, polegającą na:

⚫

wybiórczym potraktowaniu zgromadzonych w sprawie dowodów, a w związku z tym błędnym przyjęciu, iż szkoda jakiej doznała powódka została wyrządzona przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych,

dowolnej ocenie treści umowy ubezpieczenia co do zakresu udzielanej ochrony ubezpieczeniowej i wadliwe uznanie, że wypadek komunikacyjny spowodowany przezU. S.był czynnością wchodzącą w zakres organizacji imprezy,

dowolnym uznaniu przez sąd, że powódka swoim zachowaniem nie przyczyniła się do wypadku, co uzasadniłoby zmniejszenie świadczeń objętych pozwem

1
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art.805 i 822 k.c.w zw. z treścią § 7 lit. j umowy ubezpieczenia poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że pozwany ponosi odpowiedzialność subsydiarną za szkodę, jakiej doznała powódka wskutek jej potrącenia przezU. S., podczas gdy zakres ubezpieczenia obejmuje jedynie szkody wynikłe z organizowania imprez, a szkoda wyrządzona powódce pozostawała poza trasą rajdu i przed rozpoczęciem imprezy. Nadto skarżąca zarzuciła naruszenieart. 120 k.p.poprzez błędną wykładnię i uznanie, wbrew ustalonym okolicznościom wypadku, żeU. S.wyrządziła szkodę powódce w związku z wykonywaniem przez nią obowiązków pracowniczych, w sytuacji gdy powódka w dniu zdarzenia ich nie wykonywała jako że był to dzień wolny od pracy, czynności były wykonywane nieodpłatnie i społecznie, szkoda nie została wyrządzona przy czynnościach organizowania rajdu, tylko w drodze do miejsca, gdzie miała się rozpocząć impreza. Apelująca zarzuciła też naruszenieart. 362 k.c.w zw. zart. 13 ust. 1 ustawy prawoo ruchu drogowym, poprzez błędną wykładnię przepisów, polegającą na nie uwzględnieniu przyczynienia się powódki do zaistnienia szkody przynajmniej w 50% oraz nie obniżeniu należnego powódce zadośćuczynienia i odszkodowania oraz naruszenieart. 481 k.c.w zw. zart. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnychpoprzez ustalenie, że datą wymagalności jest 31 października 2014 roku, pomimo że powódka nie zgłaszała szkody, nie wzywała pozwanej do zapłaty,a powództwo wobec(...) S.A.nie zostało jej doręczone przez Sąd, stąd nie powstała w ogóle wymagalność roszczenia powódki wobec pozwanej w dacie wskazanej w wyroku, jako że wezwanie do udziału w spawie przez innego pozwanego nie jest przewidziane przepisami prawa procesowego ani nie może powodować wymagalności roszczeń związanej z doręczeniem powództwa.

W oparciu o wskazane zarzuty pozwana wniosła o:

1
na zasadzieart. 380 k.p.c.dokonanie kontroli postanowień Sądu I instancji z dnia10 września 2014 roku o wezwaniu do udziału w sprawie pozwanej(...) Spółki AkcyjnejwS.oraz z dnia11 grudnia 2014 roku o oddaleniu wniosku pozwanej o uchylenie postanowieniao wezwaniu do udziału w sprawie w charakterze pozwanego w trybieart. 194 § 1 k.p.c., co do którego pozwana wniosła zastrzeżenia do protokołu rozprawy i zniesienie postępowania z udziałem pozwanej oraz zasądzenie kosztów procesu od pozwanejU. S.,

2
uchylenie wyroku Sądu I instancji w całości wobec zarzutów z pkt II.2.,

ewentualnie

3
zmianę zaskarżonego wyroku w trybieart. 386 § 1 k.p.c.poprzez oddalenie powództwa wobec pozwanej spółki i orzeczenie o kosztach procesu za I instancję wg norm przepisanych,

4
zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu za II instancję wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenieod pozwanej spółki na rzecz powódki kosztów postępowania przed Sądem II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje.
Apelację należało uznać za bezzasadną.
Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne prawidłowo poczynione przez SądI instancji ustalenia faktyczne, jak również podziela ocenę prawną ustalonego stanu faktycznego i wyciągnięte z tej oceny wnioski.
Zarzuty naruszenia prawa procesowego zawarte w apelacji o okazały się nietrafne.
Już na wstępie należy wskazać, iż Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie nie naruszył zasady zawartej wart. 233 § 1 k.p.c., który nakazuje, aby sąd oceniał wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Sąd Rejonowy wydając wyrok wziął pod uwagę zebrane dowodyi przeanalizował je, uzasadniając, jakie okoliczności uznał za udowodnione, a którym dowodom nie dał wiary i na jakich w tej mierze oparł się dowodach, oraz dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych.
Zdaniem Sądu Okręgowego ze zgromadzonego materiału dowodowego Sąd Rejonowy wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, ocena Sądu pierwszej instancji nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać. Należy podkreślić, iż tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona. Podkreślić również trzeba w tym miejscu, iż dokonanie przez Sąd ustaleń odmiennych niż wypływające z opinii biegłego nie świadczy o dowolnej ocenie materiału dowodowego. Zadaniem biegłego nie jest ustalenie stanu faktycznego sprawy, lecz naświetlenie i wyjaśnienie przez sąd okoliczności z punktu widzenia posiadanych przez biegłego wiadomości specjalnych przy uwzględnieniu zebranego i udostępnionego biegłemu materiału sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 1969 r., sygn. akt I CR 140/69). Biegły nie jest natomiast powołany ani uprawniony do wypowiadania opinii o tym, jak należy rozstrzygnąć konkretną sprawę. To bowiem należy do wyłącznej kompetencji sądu orzekającego. Z tych względów zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowyart. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 278 k.p.c.okazał się chybiony.
Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia przez Sąd I instancjiart. 72 § 1 k.p.c.orazart. 194 § 1 i 2 k.p.c.Z treści zarzutu apelacyjnego oraz jego uzasadnienia wynika, iż skarżący zdaje się nie zauważać różnic między współuczestnictwem a instytucją tzw. dopozwania, uregulowaną wart. 194 § 1 i 3 k.p.c.Na skutek przekształcenia strony procesowej mocą dopozwania, stronę tę – w rozpatrywanym przypadku, pozwaną – stanowi oprócz wskazanej w pozwieU. S., nowy podmiot, a mianowicie(...) S.A.wS..D.zart. 194 § 1 k.p.c.stanowi sposób obrony pozwanego (składając wniosek, twierdzi on, że wyrok powinien zapaść przeciwko innej osobie), ale i środek umożliwiający powodowi uniknięcie wyroku oddalającego powództwo, gdy okaże się, że dotychczasowy pozwany nie jest w sprawie legitymowany biernie. Okoliczność, że wezwanie osoby trzeciej do wzięcia udziału w sprawie następuje na wniosek powoda lub pozwanego, nie oznacza, że sąd w sytuacji przewidzianejwart. 194 § 1 k.p.c.jest całkowicie związany treścią wniosku strony i powinien wezwaćdo udziału w sprawie osoby w tym wniosku wskazane, a więc nie oznacza, żeby sąd nie był władny dokonać oceny merytorycznej zasadności takiego wniosku. Jednakże w realiach niniejszej sprawy wezwanie pozwanej spółki do wzięcia udziału w sprawie było uzasadnione z uwagi na konieczność zbadania odpowiedzialnościU. S.na gruncieart. 120 k.p., czyli jako pracownika(...), który wyrządził osobie trzeciej szkodę przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych. Z kolei(...)ubezpieczone było od odpowiedzialności cywilnej u pozwanej spółki. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji zasadnie oddalił wniosek(...) S.A.wS.o uchylenie postanowienia o wezwaniu do udziału w sprawie w charakterze pozwanego w trybieart. 194 § 1 k.p.c.
W tym miejscu, dla porządku – z uwagi na tożsamość poruszanego zagadnienia, wypada odnieść się również do zarzutu prawa materialnego wysuwanego przez pozwanąw apelacji, zgodnie z którym roszczenia powódki wobec(...) S.A.wS.nie są wymagalne, bowiem powództwo wobec tej pozwanej nie zostało jej doręczone przez Sąd. Podkreślenia wymaga, iż zgłoszenie wniosku o wezwanie do wzięcia udziału w sprawie - jeżeli zostało dokonane przez pozwanego - wywołuje skutki takie, jakie ustawa wiążez wniesieniem pozwu z chwilą wydania w tym zakresie odpowiedniego postanowienia. Wskazać należy, iż zobowiązania do zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia, wynikające z czynu niedozwolonego są tzw. zobowiązaniami bezterminowymi, do których zastosowanie znajdujeart. 455 k.c.Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Wezwanie dłużnika przez wierzyciela do wykonania zobowiązania przekształca dotychczasowe zobowiązanie bezterminowe w zobowiązanie terminowe (por. wyrok SA w Poznaniu z dnia 25 kwietnia 2013 r., I ACa 283/13, LEX nr 1314846). Znaczenie takiego wezwania wierzyciela polega na tym, że z tą chwilą na dłużniku zaczyna ciążyć obowiązek niezwłocznego spełnienia świadczenia, a nie spełniając go w tym okresie, popadaon w opóźnienie, które uprawnia wierzyciela do żądania odsetek za czas opóźnienia. Biorąc pod uwagę bezterminowy charakter świadczenia dochodzonego przez powódkę i regulacjęzart. 455 k.c.należało przyjąć, iż pozwana spółka była zobowiązana do zapłaty żądanej kwoty niezwłocznie po wezwaniu. Zgodnie natomiast z przyjętym w judykaturze poglądem, wezwanie dłużnika przez wierzyciela do wykonania zobowiązania nie wymaga żadnej szczególnej formy, może być zatem złożone w każdy możliwy sposób, także dorozumiany. Wystarczy, że wierzyciel wyrazi w sposób dostateczny przez swoje zachowanie swoją wolę, aby dłużnik świadczenie spełnił (por. wyrok SN z dnia 22 listopada 1972 r., III CRN 2/72, LEX nr 7184). Należało zatem przyjąć, iż kserokopia pozwu wraz z wezwaniem do udziałuw sprawie w charakterze pozwanego w trybieart. 194 § 1 k.p.c.zastąpiły wezwaniedo zapłaty, a roszczenie stało się wymagalne niezwłocznie, czyli od dnia następującego.Na marginesie jedynie zaznaczyć trzeba, iż w/w dokumenty zostały doręczone apelującej (wbrew jej twierdzeniom) w dniu 30 października 2014 roku, a potwierdzenia ich odbioru znajdują się w tomie I akt o sygn. I C 2203/14.
Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, tj.art. 805 i 822 k.c.w zw. z treścią § 7 pkt 4 lit. j umowy ubezpieczenianr(...). Zarzut ten w istocie sprowadza się do zakwestionowania przez apelującą, iż spowodowanie przezU. S.wypadku nastąpiło w sytuacji, za którą apelująca przyjęła na siebie odpowiedzialność mocą umowy ubezpieczenia zawartej w dniu 27 marca 2008 roku z(...) Towarzystwem (...)Zarządem Głównym z siedzibą wW.. Zakres ubezpieczenia, zgodnie z § 5 przedmiotowej umowy, obejmował ryzyka wynikające z działalności prowadzonej przez podmioty określone w § 2 ust. 3 i 4 – w tym przez osoby będące kadrą społeczną(...)oraz wolontariuszami, zgodnie ze statutem(...), w tym odpowiedzialność wynikającą z wytyczania, znakowaniai utrzymania szlaków turystycznych. W § 7 pkt 4 lit. j z kolei postanowiono, iż zakres ubezpieczenia rozszerzony został m.in. na klauzulę odpowiedzialności cywilnej wynikającejz organizowania lub współorganizowania imprez, w tym z udziałem młodzieży. Należałow tym zakresie w pełni podzielić ustalenia dokonane przez Sąd I instancji, zgodnie z którymi zakup zniczy przez pozwaną (w drodze, po które to znicze spowodowała ona wypadek) był elementem organizacji rajdu, zaś organizacja rajdów mieściła się w zakresie obowiązków pracowniczych pozwanejU. S.. Zatem w momencie potrącenia powódki, pozwana wykonywała swe obowiązki pracownicze, a odpowiedzialność z tytułu szkody wyrządzonej powódce mieści się w granicach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej(...)wynikającej z umowy.
W tym miejscu wskazać należy, iż Sąd Rejonowy nie naruszył poprzez błędną wykładnięart. 120 § 1 k.p.Zgodnie z jego treścią, w razie wyrządzenia przez pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych szkody osobie trzeciej, zobowiązany do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca. Skarżący wskazuje, iż sąd niezasadnie przyjął, że pozwana w dniu zdarzenia wykonywała obowiązki pracownicze, jako że była sobota, czyli dzień wolny od pracy, a czynności te wykonywane były nieodpłatniei społecznie. Twierdzenia te są gołosłowne i nie znajdują poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.U. S.w dniu wypadku pełniła funkcję kierownika rajdu. Do jej obowiązków należało przygotowanie trasy, zrobienie mapek, przygotowanie strojów, prowadzenie imprezy. W ramach rajdu miały być odwiedzane cmentarze, dlategona polecenie swojego przełożonego – prezesa oddziału(...)wO.,Z. R.udała się rowerem po znicze. Co prawda umowa o pracę z pozwaną nie precyzowała, jakie są godziny jej pracy, a funkcję społeczną, jaką pełniła trudno oddzielićod jej zadań pracowniczych, to jednak zważyć trzeba, iż w dniu wypadku pozwana bezspornie wykonywała swoje obowiązki pracownicze. Gdyby apelującej nie przekonał i ten argument, na marginesie tylko zaznaczyć można, iż umowa ubezpieczenia zawarta przez pozwaną spółkę z(...)obejmowała także ryzyka wynikające z działalności kadry społeczneji wolontariuszy. Jeżeli zatem nawet by przyjąć, iż pozwana w dniu wypadku nie wykonywała obowiązków pracowniczych, to działała jako członek kadry społecznej, której działaniana zasadzie ryzyka zostały objęte ubezpieczeniem OC.
W końcu należy odnieść się do zarzutu skarżącej, polegającego na nieuwzględnieniu przez Sąd I instancji przyczynienia się powódki do zaistnienia szkody przynajmniej w 50%i nieobniżeniu należnego jej zadośćuczynienia i odszkodowania o stopień przyczynienia. Jak już wspomniano na wstępie rozważań, to Sąd ustala stan faktyczny danej sprawy i dokonuje subsumcji. Jest to jego wyłączna kompetencja. Opinia biegłego natomiast, mimoże sporządzona przez podmiot posiadający wiedzę specjalistyczną, powinna być traktowana na równi z innymi dowodami. Sąd nie jest nią w żaden sposób związany. Na gruncie niniejszej sprawy biegły ocenił, iż powódka nie powinna pokonywać jezdni w sposób zmuszający kierującą rowerem pozwaną do podejmowania manewru hamowania. Wejście pieszej na jezdnię wymuszało na rowerzystce podjęcie manewrów obronnych w postaci hamowania. Zachowanie pieszej, zmuszające kierującą rowerem do podejmowania manewrów obronnych było błędne i stanowiło przyczynienie się do zaistniałego wypadku. Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I instancji zasadnie nie podzielił wniosków wynikającychz opinii biegłego ds. rekonstrukcji wypadków, jakoby powódka w jakimkolwiek stopniu przyczyniła się do powstania szkody. Sąd I instancji dokonał w tym zakresie prawidłowychi obszernych ustaleń faktycznych oraz prawidłowej interpretacji przepisówustawy – Prawoo ruchu drogowym. Wnioski Sądu Rejonowego odpowiadają w tym zakresie zasadom doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania. Pojawienie się pieszego na jezdni nie może być zaskoczeniem dla kierującego nawet rowerem. Natomiast zachowania powódki nie można w żadnym razie zakwalifikować jako wtargnięcia bezpośrednio pod jadący pojazd. Nie naruszyła ona żadnej z reguł ostrożności, wynikającej zart. 13 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy w Łodzi w oparciu oart. 385 k.p.c.oddalił apelację jako bezzasadną.
Na podstawieart. 98 § 1w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.Sąd Okręgowy zasądziłod pozwanej na rzecz powódki kwotę 2.400 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym –§ 2 pkt 5w zw. z § 10 ust. 1 pkt1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłatza czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).