Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 476/16
Data wyroku: 2017-03-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Hubert Gąsior, Józef Ciurko, Adam Wrzosek
Słowa kluczowe: Oszustwo, Fałszerstwo (przepisy ogólne)
Podstawa prawna: art. 286 § 1 k.k., art. 270 § 1 k.k.

Sygn. akt II AKa 476/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 marca 2017r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA – Adam Wrzosek
Sędziowie: SA – Józef Ciurko (spr.)
SO (del.) – Hubert Gąsior
Protokolant: – st. sekr. sąd. Anna Grajber
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Lublinie Hanny Majewskiej
po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2017 r.
sprawy

1
J. K.s.J.iF.z d.K.urodz. (...)wW.,

oskarżonego zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 21 § 2 k.k.w zw. zart. 296 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 284 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 2 k.k.iart. 585 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.

2
I. S.c.J.iL. z d. Ł.urodz. (...)wW.,

oskarżonej zart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.;art. 270 § 1 k.k.
na skutek apelacji, wniesionych przez obrońcę obojga oskarżonych i prokuratora, co do oskarżonegoJ. K.
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 8 lipca 2016 r. sygn. akt XVIII K 265/09

I
uchyla zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoJ. K.i sprawę w jego części przekazuje Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania;

II
zaskarżony wyrok wobec oskarżonejI. S.utrzymuje w mocy;

III
zasądza od oskarżonejI. S.na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za instancję odwoławczą w części jej dotyczącej, w tym opłatę w kwocie 280 zł.

UZASADNIENIE
W sprawie Sądu Okręgowego w Warszawie o sygn. aktXVIII K 265/09 oskarżono:
J. K.o to że:
w okresie od 01 czerwca 2002 r. do grudnia 2003 r. wB.woj.(...)wiedząc o pełnionej przezA. O.funkcji prezesa zarząduPrzędzalni (...) sp. z o.o.wyrządził wymienionej Spółce szkodę majątkową w wielkich rozmiarach i przywłaszczył mienie znacznej wartości stanowiące własność wymienionej Spółki w łącznej kwocie co najmniej 3.111.315,54 zł w ten sposób, że:
- od 01 czerwca 2002 r. do 30 października 2002 r. działając wspólnie i w porozumieniu zA. O.doprowadził do przekazywania na rzecz(...) sp. z o.o.wW., której był prezesem, środków finansowych pochodzących z cesji należności P. Cz.(...) sp. z o.o.odD.C.z siedzibą wS.w łącznej kwocie 2.463.085,86 zł bez tytułu prawnego,
- w dniu 09 września 2002 r. działając wspólnie i w porozumieniu zA. O.spowodował przekazanie przez wymienioną uzyskanych z podniesienia kapitału zakładowego środków finansowych w kwocie 2.500.000,00 zł do(...) sp. z o.o.wW., której był prezesem, w sytuacji, gdy faktyczna wysokości zobowiązańW.wobec tej Spółki wynosiła co najwyżej 1.426.104,46 zł, a następnie kwotą tą rozporządził, przelewając ją naP.- bud sp. z o.o. wO.i przywłaszczył w ten sposób pieniądze w kwocie co najmniej 1.073.895,54 zł,
- w listopadzie 2002 r. nakłonił prezesaPrzędzalni (...) sp. z o.o.wB.do przeniesienia siedziby Spółki doL.w sytuacji, gdy taka decyzja gospodarcza nie znajdowała racjonalnych przesłanek i spowodowała dodatkowe nieuzasadnione koszty,
- od stycznia do grudnia 2003 r. po sporządzeniu przezA. O.umowy nabycia odfirmy (...)maszyn włókienniczych: 5 krosienN. P., dekatury kotłowej, wykurczarki do tkanin wartości 745.000 zł za kwotę 2.037.420 zł wiedząc o tym, że środki finansowe pochodzące zD.C.z siedzibąS.jako zapłata za usługi świadczone przezW., od czerwca 2002 r. wpływają na konto(...) sp. z o.o., której był prezesem, a następnie działając w celu ukrycia dokonanych przelewów wymienionej kwoty zlecił wprowadzenie do ksiąg rachunkowych P. Cz.(...) sp. z o.o.zapisów o korekcie cesji z 01 czerwca 2002 r. oraz o cesji wierzytelności przysługującejW.zD.C.nafirmę (...)w wysokości 2.037.420 zł, zmniejszając tym samym zadłużenie(...) sp. z o.o.wobecPrzędzalni (...)i przywłaszczył wymienione środki finansowe,
tj. o czyn zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 21 § 2 k.k.w zw. zart. 296 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 284 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 2 k.k.iart. 585 § 2 k.s.h.w zw. zart. 11 § 2 k.k.
I.B.o to, że:
I. w okresie od stycznia 2003 r. do marca 2003 r. wB.działając wielokrotnie, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru udzielenia pomocyA. O.w udokumentowaniu realizacji warunków umowy prywatyzacyjnej z dnia 03 lipca 2001 r., w trakcie kontroli NIK podrobiła podpisD. K.w dokumentach:
- umowie przedwstępnej z dnia 01 kwietnia 2002 r. dotyczącej sprzedaży maszyn w postaci 5 krosienN. P., wykurczarki tkanin i dekatury kotłowej pomiędzyT.a(...) sp. z o.o.wB.,
- w dwóch egzemplarzach umowy z dnia 05 grudnia 2002 r. zawartych pomiędzy(...) sp. z o.o.wB.aT.dotyczących przeniesienia wierzytelności zD.C.w kwocie 2.037.420 zł naT.,
tj. o czyn zart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.
II. w okresie od 28 marca 2002 r. do marca 2003 r. wB.podrobiła podpisD. K.na dokumencie dotyczącym zawarcia pomiędzy tamtejszymi podmiotami gospodarczymiPrzędzalni (...) sp. z o.o.afirmą (...)umowy dzierżawy nieruchomości z określoną ceną 1.200 zł rocznie,
tj. o czyn zart. 270 § 1 k.k.
Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 8 lipca 2016 r.:
I. przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.J. K.w ramach zarzucanego mu czynu uznał za winnego tego, że  wB.wiedząc o pełnionej przezA. O.obecnieA. K.funkcji prezesa zarząduPrzędzalni (...) sp. z o.o.wyrządził wymienionej spółce znaczną szkodę majątkową w kwocie 354 929,90 zł w ten sposób, że w dniu 09 września 2002 r. działając wspólnie i w porozumieniu ze wskazaną osobą nadużywającą swych uprawnień spowodował przekazanie przez wymienioną uzyskanych z podniesienia kapitału zakładowego środków finansowych w kwocie 2.500.000 zł do(...) sp. z o.o.wW., której był prezesem, w sytuacji, gdy faktyczna wysokości zobowiązańW.wobec tej Spółki wynosiła 2 145 070,10 zł, tj. czynu zart. 296 § 1 k.k.i za to na podstawie tego artykułu wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności, a na podstawieart. 69 § 1 k.k.w zw. zart. 70 §1 pkt 2 k.k.wykonanie tej kary warunkowo zawiesił na okres 2 lat próby, na podstawieart. 33 § 2 k.k.wymierzył karę 200 stawek dziennych grzywny po 50 zł każda;
II.I. S.uznał za winną tego, że w okresie od stycznia do marca 2003 r. wB.ze z góry powziętym zamiarem podrobiła podpisD. K.na dokumentach:
- umowie przedwstępnej z dnia 01 kwietnia 2002 r. dotyczącej sprzedaży maszyn w postaci 5 krosienN. P., wykurczarki tkanin i dekatury kotłowej pomiędzyT.a(...) sp. z o.o.wB.,
- dwóch egzemplarzach umowy z dnia 05 grudnia 2002 r. zawartej pomiędzy(...) sp. z o.o.wB.aT.dotyczącej przeniesienia wierzytelności zD.C.naT.,
w celu użycia tych dokumentów za autentyczne, tj. czynu zart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.;
III.I. S.uznał za winną tego że pomiędzy styczniem2003 r. a marcem 2003 r. wB.podrobiła podpisD. K.na umowie najmu nieruchomości z dnia 28 marca 2002 r. pomiędzyPrzędzalnią (...) sp. z o.o.afirmą (...)z czynszem 1200 zł w celu użycia tego dokumentu za autentyczny, tj. czynu zart. 270 § 1 k.k.;
IV. przy zastosowaniuart. 91 § 1 k.k.na podstawieart. 270 § 1 k.k.wymierzyłI. S.za czyny zpkt II i IIIkarę 8 miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawieart. 69 §1 i 2 k.k.w zw. zart. 70 § 1 k.k.wykonanie tej kary warunkowo zawiesił na okres 1 roku próby, na podstawieart.71 § 1 k.k.wymierzył grzywnę 50 stawek dziennych po 20 zł każda;
V. na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił oskarżonych od kosztów sądowych w całości i obciążył nimi Skarb Państwa.
Od powyższego wyroku apelacje złożyli: obrońca oskarżonych i prokurator.
Obrońcaoskarżonych zaskarżył wyrok w całości zarzucając:
1.obrazę przepisów postępowania, mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie:

(i
art. 4 k.p.k., poprzez naruszenie zasady obiektywizmu, niezbadanie i nieuwzględnienie wszystkich okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonegoJ. K., w tym w szczególności dokumentacji zabezpieczonej w toku śledztwa, w postaci wydruków zbanku (...)z rachunku prowadzonego dla(...) Sp. z o.o.(dalej:(...)), dokumentujących wpłaty czynione przezV.bezpośrednio na rzecz kontrahentówPrzędzalni (...) Sp. z o.o.(dalej:(...)) w roku 2002 r., przed dniem 9 września 2002 r., których dokonanie, zgodnie ze stanowiskiem biegłych sądowych, na których opinii Sąd Okręgowy oparł się przy wydawaniu wyroku, powiększałoby zadłużenieW.wobecV.na dzień 9 września 2002 r., co w kontekście wysokości tych wpłat musi prowadzić do wniosku o zasadności przelania w dniu 9 września 2002 r. przezW.na rzeczV.kwoty 2.500.000 zł, z uwagi na przekraczającą tą kwotę wysokość zadłużeniaW.wobecV., co winno przesądzać o konieczności uniewinnienia oskarżonegoJ. K.od czynu przypisanego mu w punkcie I wyroku;

(ii
art. 7 k.p.k.w zw. zart. 5 § 2 k.p.k.iart. 2 § 2 k.p.k.poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego, sprzecznej z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, względnie również przy rozstrzygnięciu na niekorzyść oskarżonegoJ. K.i oskarżonejI. S.niedających się usunąć wątpliwości, i tym samym rozstrzygnięcie o przypisaniu oskarżonemuJ. K.oraz oskarżonejI. S.popełnienia przestępstwa, na podstawie nieprawdziwych ustaleń faktycznych, a to w szczególności poprzez:

- przyjęcie, że faktyczna wysokość zobowiązańW.wobecV.na dzień 9 września 2002 r. wynosiła 2.145,070,10 zł, gdy w rzeczywistości ze zgromadzonego materiału i przy prawidłowej ocenie opinii biegłych sądowych, na której Sąd Okręgowy się oparł, wynika, że stan rozliczeń na 9 września 2002 r. wykazywał zadłużenieW.wobecV.na kwotę przynajmniej 2.822.405,35 zł, co uzasadniało przelew na kwotę 2.500.000 zł, z uwagi na spłacanie przezV.długówW.bezpośrednio na rzecz kontrahentówW.;
- brak przyznania jakiejkolwiek doniosłości ustaleniom poczynionym w załączniku nr 4 do opinii biegłegoZ. K.i biegłejB. K. (1), sporządzonej na etapie postępowania przygotowawczego, którzy wskazali konkretne płatności uiszczone przezV.na rzecz kontrahentówW., co nie mogło zostać pominięte, pomimo słusznej - co do zasady - negatywnej oceny Sądu Okręgowego co do dowodowej przydatności tej opinii, a to w kontekście rozstrzygania kwestii rozliczeń pomiędzyW.iV.na dzień 9 września2002 r. w sposób niekorzystny dla oskarżonegoJ. K.oraz tego, iż wspomniany załącznik dowodzi, że biegli musieli opierać się na określonym materiale dowodowym, który wskazywał na dokonywanie konkretnych wpłat w konkretnych datach;
- nieuwzględnienie okoliczności, iż stan rozrachunków pomiędzyW.iV.na początek 2002 r. winien wykazywać długW.wobecV.na kwotę 73.986,23 zł, co nie zostało właściwie odnotowane w księgowościW., a to w kontekście rozstrzygania kwestii rozliczeń pomiędzyW.iV.na dzień 9 września 2002 r. w sposób niekorzystny dla oskarżonegoJ. K.;
- pominięcie przy ustalaniu stanu rozliczeń pomiędzyW.iV.na dzień 9 września 2002 r. kwestii przekazania przezV. W.przed tą datą czesanki, która następnie trafiła doFabryki (...) S.A.(dalej:(...)) i została utracona, a w późniejszym czasie została objętafakturą VAT nr (...)na kwotę 820.308.32 zł, wystawioną przezV.na rzeczW., pomimo że wierzytelnośćV.wobecW.powstała przed dniem 9 września 2002 r., i brak wypowiedzenia się przez Sąd Okręgowy w tym przedmiocie, pomimo odnotowania kwestii wspomnianej faktury VAT; jednocześnie poprzez chybioną, w tym kontekście, ocenę co do tego, że nic do sprawy nie wnoszą zeznania świadkaL. S., oraz niewystarczającą analizę zeznań świadkaJ. S.dotyczących kwestii związanych z ww. fakturą VAT;
- przyjęcie określonego stanu rozliczeń pomiędzyW.iV.na dzień 9 września 2002 r., w sytuacji, w której biegłe sądowe, na których opinii Sąd Okręgowy oparł rozstrzygnięcie i których opinia stanowiła w istocie wyłączną przyczynę przyjęcia przez Sąd Okręgowy, że na wspomnianą datę zadłużenieW.wobecV.wyniosło 2.145.070,10 zł, a tym samym przypisania oskarżonemu czynu wskazanego w punkcie I wyroku, stwierdziły, że niemożliwe jest jednoznaczne wskazanie rzeczywistego stanu rozrachunków pomiędzyW.aV.i jednoznaczne wskazanie, czy suma obrotów pomiędzy tymi podmiotami uzasadniała przekazanie kwoty 2.500.000 zł tytułem spłaty wzajemnych zobowiązań i jednocześnie przy pominięciu, że z materiału dowodowego, a konkretnie z opinii biegłej sądowejL. Ś., wynika że księgi rachunkoweW.za 2002 r. zostały zutylizowane przez firmę archiwizującą, do której zostały przekazane przez syndykaM. K. (1);
- pominięcie okoliczności notoryjnej, iż w przypadku stałej i długotrwałej współpracy dwóch podmiotów gospodarczych, nawet istnienie okresowej nadpłaty jednego z tych podmiotów wobec drugiego, nie jest a priori niekorzystne dla owego nadpłacającego podmiotu, szczególnie w sytuacji, gdy drugi podmiot dokonuje kolejnych ustawicznych płatności na rzecz lub w imieniu podmiotu pierwotnie nadpłacającego, a w szczególności, w niniejszej sprawie w kontekście, późniejszego wysokiego zadłużeniaW.wobecV.;
- niewłaściwą i wyrywkową ocenę wyjaśnień oskarżonejI. S.i wykorzystanie jej wyjaśnień dla potwierdzenia tezy, iż podrobiła podpis na umowie datowanej na 5 grudnia 2002 r. zawartej pomiędzyW.aT.dotyczącej przeniesienia wierzytelnościD. C. (1)naT., o której mowa w punkcie II wyroku;
- bezzasadne przyjęcie, iż zeznanie biegłego z zakresu kryminalistycznych badań pisma ręcznegoA. B. (1), pośrednio może świadczyć o braku rzetelności w zakresie postawionych przez niego wniosków odnośnie braku podrobienia podpisu przezI. S., a to dlatego, że - jak stwierdził Sąd Okręgowy - biegły ten wskazał, iż jego wnioski z przeprowadzanych badań bywały odmienne od wniosków zawartych w opiniach innych biegłych wydanych w tych samych sprawach;
- przypisanie oskarżonejI. S.podrobienia podpisuD. K.na umowie przedwstępnej z dnia 1 kwietnia 2002 r. dotyczącej sprzedaży maszyn w postaci 5 krosienN. P., wykurczarki tkanin i dekatury kotłowej pomiędzyT.aW., o której mowa w punkcie II wyroku, pomimo kategorycznego stwierdzenia biegłegoA. B. (1), iż podpisD. K.na tym dokumencie nie został nakreślony przezI. S.;
- bezzasadne przyjęcie, iżI. S.obejmowała swoim zamiarem wykorzystanie za autentyczne dokumentów ujętych w pkt. II i III wyroku w związku z kontrolą NIK wW.i przypisanie jej zamiaru bezpośrednio, pomimo iż brak materiału dowodowego mogącego uzasadnić tego rodzaju konstatację;
(iii)art. 193 § 1 k.p.k.w zw. zart. 201 kpkpoprzez uznanie za niewiarygodną opinii biegłegoA. B. (1)w zakresie w jakim uznał on, żeI. S.nie nakreśliła podpisuD. K.na umowie przedwstępnej z dnia 1 kwietnia 2002 r. dotyczącej sprzedaży maszyn w postaci 5 krosienN. P., wykurczarki tkanin i dekatury kotłowej pomiędzyT.aW., o której mowa w punkcie II wyroku, pomimo braku wykazania przez Sąd Okręgowy by opinia ta była niejasna, niepełna oraz przy jednoczesnym rozstrzygnięciu sprzeczności tej opinii z opinią biegłegoA. Ł., na niekorzyść oskarżonejI. S.;
(iiii)art. 9 § 1 k.p.k.iart. 167 k.p.k., poprzez brak podjęcia z urzędu czynności w celu przeprowadzenia dowodów, celem ustalenia dat, w jakichV.spłacał zadłużenieW.bezpośrednio na rzecz kontrahentówW., w sytuacji, w której Sąd Okręgowy uznał, iż zgromadzone materiały uzasadniają przypisanie oskarżonemuJ. K.czynu opisanego w punkcie I wyroku, gdy ze zgromadzonego w aktach materiału, ustaleń zawartych w załączniku nr 4 do opinii biegłegoZ. K.i biegłejB. K. (1), wynika że płatności na rzecz kontrahentów przekraczały nawet wysokość płatności poczynionych z rachunku bankowegoV.w(...) Bank (...);
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który mógł mieć i miał wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a to w szczególności w związku z ustaleniem, że:
- oskarżonyJ. K.działając wspólnie i w porozumieniu zA. K., nadużywającą swych uprawnień wyrządziłW.znaczną szkodę majątkową w kwocie 354.929,90 zł;
- na dzień 9 września 2002 r., stan rozliczeń pomiędzyW.iV.wykazywał zadłużenieW.wobecV.na kwotę 2.145,070,10 zł, i nie uzasadniał przelewu na kwotę 2.500.000 zł;
- oskarżonyJ. K.spowodował przekazanie w dniu 9 września2002 r. kwoty 2.500.000 zł przezW.na rzeczV.;
- oskarżonyJ. K.miał świadomość, iż na dzień 9 września 2002 r. stan rozliczeń pomiędzyW.iV.nie uzasadniał przelewu na kwotę 2.500.000 zł;
- oskarżonaI. S.nakreśliła podpisyD. K.na dokumentach wskazanych w pkt. II i III wyroku;
- oskarżonaI. S.celowo podrobiła podpisyD. K.na dokumentach wskazanych w pkt. II i III wyroku, aby użyte zostały one za autentyczne w związku z kontrolą NIK wW..
W konkluzji apelacji skarżący wniósł o:
- zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonych od popełnienia zarzucanych im czynów,
ewentualnie
uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie.
Prokuratorzaskarżył powyższy wyrok w części dotyczącej oskarżonegoJ. K.na jego niekorzyść, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicieart. 2 § 2 k.p.k.,7 k.p.k.,art. 4 k.p.k.,art. 92 k.p.k.iart. 410 k.p.k.polegające na dokonaniu wybiórczej i dowolnej oceny materiału dowodowego, z naruszeniem reguł logicznego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego oraz nieuwzględnieniu przy wyrokowaniu całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej i dokonanie ustaleń faktycznych jedynie na podstawie części ujawnionego materiału dowodowego, co skutkowało błędnym ustaleniem, że działaniaJ. K.dotyczyły jedynie czynu zaistniałego w dniu 09 września 2002 r. i doprowadziły do powstania szkody w wysokości 354.929,90 zł podczas, gdy z materiału dowodowego wynika, że zachowania wymienionego obejmowały udział w zdarzeniach gospodarczych z okresu od 01 czerwca 2002 r. do grudnia 2003 r., które to zachowania skutkowały przywłaszczeniem przez wymienionego kwoty nie mniejszej niż 3.111.315,54 zł i wyrządzeniem P.Cz.(...) sp. z o.o.wB.szkody w wielkich rozmiarach.
W konkluzji apelacji prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku wobec oskarżonegoJ. K.i przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
W odniesieniu do oskarżonegoJ. K.
Apelacja prokuratora oraz apelacja obrońcy w części dotyczącej oskarżonegoJ. K.są zasadne i skutkują uchyleniem zaskarżonego wyroku wobec tegoż oskarżonego oraz przekazaniem sprawy w tym zakresie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Zgodnie z zarzutem sformułowanym w akcie oskarżenia przestępcze zachowanie oskarżonegoJ. K.miało polegać na wyrządzeniuPrzędzalni (...) sp. z o.o.szkody majątkowej w wielkich rozmiarach i przywłaszczeniu mienia znacznej wartości stanowiącego własność tej spółki w ten sposób, że:
- od 1 czerwca 2002 r. do 30 października 2002 r. działając wspólnie i w porozumieniu zA. O.doprowadził do przekazywania na rzecz(...) sp. z o.o.wW., której był prezesem, środków finansowych pochodzących z cesji należności P. Cz.(...) sp. z o.o.odD.C.z siedzibą wS.w łącznej kwocie 2.463.085,86 zł bez tytułu prawnego,
- w dniu 9 września 2002 r. działając wspólnie i w porozumieniu zA. O.spowodował przekazanie przez wymienioną uzyskanych z podniesienia kapitału zakładowego środków finansowych w kwocie 2.500.000 zł do(...) sp. z o.o.wW., której był prezesem, w sytuacji, gdy faktyczna wysokości zobowiązańW.wobec tej Spółki wynosiła co najwyżej 1.426.104,46 zł, a następnie kwotą tą rozporządził, przelewając ją naP.sp. z o.o. wO.i przywłaszczył w ten sposób pieniądze w kwocie co najmniej 1.073.895,54 zł,
- w listopadzie 2002 r. nakłonił prezesaPrzędzalni (...) sp. z o.o.wB.do przeniesienia siedziby Spółki doL.w sytuacji, gdy taka decyzja gospodarcza nie znajdowała racjonalnych przesłanek i spowodowała dodatkowe nieuzasadnione koszty,
- od stycznia do grudnia 2003 r. po sporządzeniu przezA. O.umowy nabycia odfirmy (...)maszyn włókienniczych: 5 krosienN. P., dekatury kotłowej, wykurczarki do tkanin wartości 745.000 zł za kwotę 2.037.420 zł wiedząc o tym, że środki finansowe pochodzące zD.C.z siedzibąS.jako zapłata za usługi świadczone przezW., od czerwca 2002 r. wpływają na konto(...) sp. z o.o., której był prezesem, a następnie działając w celu ukrycia dokonanych przelewów wymienionej kwoty zlecił wprowadzenie do ksiąg rachunkowych P. Cz.(...) sp. z o.o.zapisów o korekcie cesji z 1 czerwca 2002 r. oraz o cesji wierzytelności przysługującejW.zD.C.nafirmę (...)w wysokości 2.037.420 zł, zmniejszając tym samym zadłużenie(...) sp. z o.o.wobecPrzędzalni (...)i przywłaszczył wymienione środki finansowe,
Odnosząc się do przekazywania na rzecz(...) sp. z o.o.środków finansowych pochodzących z cesji należności pokrzywdzonej spółki odD.C.Sąd Okręgowy stwierdził, że nie ma wiarygodnego dowodu potwierdzającego tę okoliczność (str. 76 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Sąd ten uznał, że opinia biegłychZ. K.iB. K. (2)nie jest pełna i rzetelna gdyż:
- biegłaB. K. (2)z uwagi na zły stan zdrowia nie mogła złożyć opinii na rozprawie,
- biegłyZ. K.wskazał, że materiał do sporządzenia opinii nie był kompletny, a pomimo to uznał, że analiza dokumentów, którymi dysponował jest wystarczająca, a na rozprawie biegły nie był w stanie określić dlaczego jedne wpłaty uznał, a inne nie (str. 62 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
Odnośnie ostatniego zdarzenia opisanego w zarzucie postawionym oskarżonemu Sąd Okręgowy stwierdził, że aktualne pozostają rozważania prowadzące do uznania, że nie było cesji wierzytelności, co wynika z przeprowadzonych dowodów, które wykluczają również przywłaszczenie przez oskarżonego środków pieniężnych (str. 79 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
Sąd Okręgowy w dużej mierze krytycznie ocenił wartość dowodową relacji złożonych przez główną księgowąspółki (...)B. K. (3), koncentrując się w dużej mierze – jak słusznie zauważył prokurator w uzasadnieniu złożonej apelacji – na wychwyceniu rozbieżności w przesłuchaniach mających miejsce w okresie od 2004 r. do 2016 r. (str. 47 - 53 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
Nie ulega wątpliwości, że Sąd Okręgowy orzekał w sprawie zawiłej o wyjątkowo skomplikowanej i trudnej materii dowodowej, co wiązało się z koniecznością przeprowadzenia wszechstronnej i wielowątkowej oceny dowodów we wzajemnym ich powiązaniu. Oskarżony został ustanowiony pełnomocnikiemE. B., która nabyła 51,02% udziałów współce (...). W udzielonym pełnomocnictwieE. B.upoważniła oskarżonego do wykonywania wszelkich uprawnień z wszystkich przysługujących jej udziałów w kapitale zakładowym spółki, w szczególności do zwoływania zgromadzeń wspólników, wykonywania na nich prawa głosu we wszystkich sprawach objętych porządkiem obrad, w tym do zmiany umowy spółki, do reprezentowania w zarządzie, Radzie Nadzorczej i wobec pracowników spółki, zawierania wszelkich umów oraz do dokonywania wszelkich innych czynności faktycznych i prawnych, które są zgodne z przepisami prawa, do których jest uprawniona jako właściciel udziałów, przy czym pełnomocnik uzyskał prawo do wykonania zakresu pełnomocnictwa na według swojego uznania (str. 4 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
Z ustaleń Sądu I instancji wynika, że prezes zarządu pokrzywdzonejspółki (...)nie zarządzała faktycznie spółką, nie miała do tego odpowiedniej wiedzy, ani doświadczenia, a brak właściwych kompetencji do zarządzania przedsiębiorstwem, a także fakt udzielenia przezE. B.pełnomocnictwa oskarżonemu przyczyniły się do tego, że zakładem od lipca 2001 roku kompleksowo zarządzałJ. K.. Swoboda w podejmowaniu decyzji przez oskarżonego była aprobowana przezA. K.i przejawiała się w wielu płaszczyznach, począwszy od personalnej skończywszy na strategicznej dla działalności zakładu. Jakkolwiek oskarżony nie podpisywał się pod dokumentami spółki swoim imieniem i nazwiskiem, to jednak jego autonomia współce (...)wyrażała się między innymi w tym, że mógł decydować o treści sporządzanych pism, nadto prowadził zebrania załogi, decydował o jej składzie, wydawał polecenia, zlecał zadania do wykonania pracownikom, zajmował się kontaktami z kontrahentami spółki, planował i przedstawiał własne koncepcje funkcjonowania zakładu (str. 4 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
Zważywszy na rolę oskarżonego w pokrzywdzonej spółce nie można było przy ocenie jego zachowania w ramach postawionego mu zarzutu, pominąć okoliczności szeroko omówionych w apelacji prokuratora, a mianowicie, że:
- w spółce występowały nieprawidłowości w prowadzeniu dokumentacji rachunkowej i księgowej, a oskarżony decydował o każdej kwestii, w tym dotyczącej prowadzenia rachunków,
- świadekM. K. (2)posiadała informacje dotyczące cesji wierzytelności należnejspółce (...)odD.C.,
- dokumentacja(...) spółki (...)analizowana przez obie grupy biegłych, a więc także przez biegłeE. P.iA. P.zawierały zapisy świadczące o zaksięgowaniu cesji pod datą 30 czerwca 2002 r.,
- z analizy zeznań świadkówS. C.iD. C. (2)wynika, żefirma (...)dokonywała wpłat na rzeczspółki (...)za usługi, które wykonywała pokrzywdzona spółka (uzasadnienie apelacji prokuratora).
Okoliczności powyższe winny być uwzględnione zarówno przy analizie relacjiB. K. (3)i jej twierdzeń o mającej miejsce w marcu 2002 r. cesji wierzytelności zD.C.na(...) sp. z o.o.jak i analizie opinii sporządzonych przez biegłychZ. K.iB. K. (2)oraz opinii sporządzonej przez biegłeE. P.iA. P..
Sąd Okręgowy w oparciu o opinięE. P.iA. P.ustalił, że przekazanie w dniu 9 września 2002 r.spółce (...)kwoty 2.500.000 zł skutkowało wyrządzeniemspółce (...)szkody nie mniejszej niż 354.929,09 zł. W zarzucie postawionym oskarżonemu w akcie oskarżenia wskazano, że w powyższym zakresie wyrządzona została szkoda w kwocie co najmniej 1.073.895,54 zł. W tym miejscu należy zauważyć, że ustalenia w powyższym zakresie winny być poprzedzone – o czym mowa w apelacji obrońcy oskarżonych – analizą dokumentacji z(...) Banku (...)dotyczącej wpłat dokonywanych przezspółkę (...)na rzecz kontrahentaspółki (...), w tym przed dniem 9 września 2002 r. Co do tych wpłat winni też zająć stanowisko biegli sporządzający stosowne opinie w przedmiotowej sprawie.
W tym stanie rzeczy zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonegoJ. K.nie mógł się ostać. Zważywszy zaś, że w sprawie należy ponownie przeprowadzić postępowanie dowodowe, podlega ona przekazaniu do rozpoznania Sądowi I instancji.
Tym samym bezprzedmiotowym było odnoszenie się do dalszej argumentacji zawartej w apelacji obrońcy w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia dotyczącego oskarżonegoJ. K., jak i apelacji prokuratora.
W odniesieniu do oskarżonejI. S..
Apelacja obrońcy nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy w zaskarżonym wyroku przypisał oskarżonejI. S.podrobienie następujących dokumentów:
- umowy przedwstępnej opatrzonej datą 1 kwietnia 2002 r., dotyczącej sprzedaży maszyn,
- umowy opatrzonej datą 5 grudnia 2002 r. zawartej pomiędzyfirmami (...)i(...), dotyczącej przeniesienia wierzytelności zD.C.naT.,
- umowy najmu opatrzonej datą 28 marca 2002 r. pomiędzyfirmami (...)i(...),
w celu użycia powyższych dokumentów za autentyczne.
W świetle opinii biegłegoA. B. (2)oraz opinii biegłegoA. Ł.bezspornym jest, że na dokumentach opatrzonych datami 28 marca 2002 r. i 5 grudnia 2002 r. zapis:(...)został naniesiony przez oskarżonąI. S.. Sąd Okręgowy dostrzegł, że w odniesieniu do zapisu:(...)widniejącego na umowie opatrzonej datą 1 kwietnia 2002 r. biegli wydali diametralnie odmienne opinie a mianowicie biegłyA. Ł.stwierdził, że powyższy zapis został naniesiony przez oskarżoną, co wykluczył biegłyA. B. (2).
Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd Okręgowy podniósł, że oskarżona przyznała się do podrobienia podpisuD. K.na umowie z 5 grudnia 2002 r. oraz nie wykluczyła, że naniosła podpisy:(...)na innych okazywanych jej dokumentach, w tym umowie z 1 kwietnia 2002 r., co znajduje potwierdzenie w wyjaśnieniach oskarżonej (k. 792 - 795, k. 1264, k. 1269 - 1270, k. 2115 - 2118). Charakterystycznym jest także, że oskarżona na rozprawie stwierdziła, że nie swoim nazwiskiem podpisała plik dokumentów, co oznacza, że nie był to jeden dokument, a co najmniej kilka dokumentów (k. 2115 – 2118). Koreluje to z wyjaśnieniami oskarżonej złożonymi w postępowaniu przygotowawczym w dniu 15 października 2004 r. (k. 792 – 795).To, że nazwiskiem(...)podpisała więcej niż jeden dokument wynika także z opinii obu biegłych. Z relacjiD. K.nie wynika z kolei, aby poza oskarżoną zwracała się ona do innych osób o podpisanie dokumentów. Powyższe okoliczności faktycznie nasuwały poważne wątpliwości co do prawidłowości opinii biegłegoA. B. (2)w zakresie w jakim wykluczył on nakreślenie przez oskarżoną zapisu:(...)na umowie opatrzonej datą 1 kwietnia 2002 r.
Sąd Okręgowy odmawiając wiarygodności opinii biegłegoA. B. (2)w powyższym zakresie jedynie na marginesie zauważył, że podczas przesłuchania na rozprawie tenże biegły wskazał, iż:„… jego wnioski z przeprowadzonych badań były odmienne od wniosków zawartych w opiniach innych biegłych wydanych w tych samych sprawach”(str. 87 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) i nie była to okoliczność dyskwalifikująca opinię w powyższym zakresie. Ma przy tym rację skarżący, że biegły na rozprawie stwierdził, że nie zdarzyła mu się taka sytuacja, by ktoś sporządzał odmienną opinię na podstawie tego samego materiału, a dopiero dodał, iż zdarzało się, że były wydawane ponowne opinie i zdarzyło mu się mieć inne zdanie niż poprzedni biegły. Ta wypowiedź biegłego oznacza, że odmienne opinie były wydawane przez innych biegłych w sytuacji, gdy dysponowali oni innym materiałem porównawczym. Tym niemniej przyznanie przez biegłego, że w sprawach, w których wydawał on opinie, miały miejsce rozbieżności co do końcowych wyników zawartych w jego opinii i opiniach innych biegłych, nawet po uwzględnieniu, że biegli ci nie dysponowali tym samym materiałem porównawczym, nie uwiarygadnia opinii biegłegoA. B. (2)w zakresie w którym pozostaje ona w sprzeczności z opinią biegłegoA. Ł..
Wart. 270 § 1 k.k.m.in. penalizowane jest zachowanie polegające na podrobieniu lub przerobieniu dokumentu w celu użycia go za autentyczny co oznacza, że czyn ten można popełnić wyłącznie z zamiarem bezpośrednim – kierunkowym. Z samego faktu sfałszowania dokumentu wyżej wymieniony cel automatycznie nie wynika. Okoliczność, że oskarżona nie zapoznała się z treścią dokumentów, na których naniosła podpis(...)nie daje jednakże podstawy do wyprowadzenia wniosku, iż nie miała ona wiedzy o ich przeznaczeniu, a tylko w takim przypadku byłoby wykluczone, że celem jej działania było użycie sfałszowanych dokumentów za autentyczne. Należy zauważyć, że penalizowanie zachowania polegającego na fałszowaniu dokumentu w celu użycia go za autentyczny nie oznacza, że podrobiony lub przerobiony dokument musi być użyty, a nadto, że osobą, która ma użyć dokument będzie sprawca fałszerstwa. Oskarżona nawet bez zapoznania się z treścią pism, które podpisała imieniem i nazwiskiem(...)musiała mieć świadomość, że po to była proszona o ich podpisanie, aby były one dokumentami o określonej w nich treści, opatrzonymi podpisami, a zatem aby mogły być użyte w celu wykazania okoliczności zawartych w ich treści. Oskarżona nie musiała mieć wiedzy komu i w ramach jakich konkretnie czynności powyższe dokumenty mogą być przedstawione lub okazane. Dlatego też nie było potrzeby czynienia w tym zakresie ustaleń w opisie czynów przypisanych oskarżonej. Wystarczającym było wskazanie, że dokumenty zostały sfałszowane w celu użycia ich za autentyczne, co wynika z treści wyroku.
W tym stanie rzeczy nie można podzielić zarzutów apelacji, że wydając wyrok skazujący wobec oskarżonejI. S.Sąd Okręgowy dopuścił się obrazy przepisów postępowania wymienionych w petitum apelacji bądź błędu w ustaleniach faktycznych.
Sąd Okręgowy ustalił, że oskarżona przypisanych jej czynów dopuściła się w ramach ciągu przestępstw, o którym mowa wart. 91 § 1 k.k.i wymierzył jej karę 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania, a na podstawieart. 71 § 1 k.k.orzekł karę 50 stawek dziennych grzywny po 20 zł stawka.
Sąd odwoławczy mógłby ingerować w wysokość orzeczonych kar jedynie w przypadku stwierdzenia, że są one rażąco niewspółmierne. Rażąca niewspółmierność kary, o której mowa wart. 438 pkt 4 k.pk., zachodzić może tylko wówczas, gdyby na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można było przyjąć, iż zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez sąd I instancji a karą, jaką należało by wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary przewidzianych wart. 53 k.k., przy czym nie chodzi o każdą ewentualną różnicę w ocenach co do wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby w potocznym znaczeniu tego słowa –„rażąco”niewspółmierną, tj. niewspółmierną w stopniu nie dający się wręcz zaakceptować (Komentarz do Kodeksu postępowania karnego pod red. prof. dr hab. Zbigniewa Gostyńskiego, Dom Wydawniczy ABC, 1998, teza 22 do art. 438, str. 462-463, tom II). W żadnej mierze kary wymierzone oskarżonej nie mogą być uznane za rażąco niewspółmierne w rozumieniu, o którym mowa wyżej.
O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze orzeczono na podstawieart. 626 § 1 k.k.,art. 636 § 1 k.p.k.,art. 2 ust. 1 pkt 3, art. 3 ust. 1, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(j.t. Dz. U. z 1983 r. Nr 49, poz. 223 z późn. zm.).
Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.