Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1769/16
Data wyroku: 2017-03-13 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 444 i 445 k.c.

Sygn. akt III Ca 1769 /16

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 15 września 2016 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi, sygn. akt II C 1462/13:
1. zasądził od(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wN.Oddział w Polsce z siedzibą wW.na rzeczM. P.kwotę 10.413,50 zł z odsetkami:

a
ustawowymi od dnia 15 lipca 2014 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku,

b
ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty;

2.w pozostałej części powództwo oddalił;
3.zniósł wzajemnie między stronami koszty postępowania;
4.nie obciążył powoda nie uiszczonymi kosztami sądowymi;
5.nakazał pobrać od(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wN.Oddział w Polsce z siedzibą wW.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi kwotę 1297,11 zł tytułem niepokrytych kosztów sądowych.
Apelację od powyższego wyroku wniosła strona pozwana, zaskarżając go w części zasądzającej od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5.673,50 zł, to jest w zakresie pkt. 1, 3 i 5 wyroku.
Rozstrzygnięciu Sądu Rejonowego skarżący zarzucił naruszenie:
-art. 361 k.c.poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że koszty jakie powód miał ponieść w związku z niemożnością świadczenia pracy na rzecz prowadzonego przez siebie przedsiębiorstwa pozostają w związku przyczynowym ze szkodą z dnia 29 września 2012 roku,
-art. 362 k.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że powód swoim zachowaniem przyczynił się do powstania szkody w 55% podczas gdy stopień przyczynienia poszkodowanego był znaczny i winien wynosić co najmniej 70%, biorąc pod uwagę okoliczność, że jak wskazał Sąd I instancji - zachowanie powoda polegające na jeździe z prędkością przewyższająca dozwoloną o 20 km/h oraz nie wykorzystaniu wszystkich dostępnych w pojeździe hamulców stanowiło główną przyczynę zdarzenia szkodzącego;
-art. 444 § 1 k.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym
uwzględnieniu przez Sąd I instancji również kwoty podatku VAT podczas ustalania wysokości odszkodowania, co wynikało z pominięcia okoliczności, iż powód był podatnikiem podatku od towarów i usług, a więc że miał możliwość odliczenia 100 % wartości podatku VAT, co oznacza, że należne odszkodowanie winno być wyrażone w kwocie netto;
-art. 232 k.p.c.poprzez wadliwe uznanie przez Sąd, że powód udowodnił szkodę oraz jej wysokość, jaką miał on ponieść w związku z kosztami związanymi z niemożnością świadczenia pracy na rzecz prowadzonego przez siebie przedsiębiorstwa. Podczas gdy zarówno sam fakt wystąpienia szkody z tego tytułu, jak i wysokość szkody, określona przez powoda na kwotę 7.257,00 zł pozostaje nieudowodniona;
-art. 100w zw. zart. 98 § 1 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wzajemne zniesienie kosztów postępowania między stronami, podczas gdy powód uległ w niniejszej sprawie co do 55%, pozwany zaś co do 45%, a zatem brak było podstaw do wzajemnego zniesienia kosztów. Koszty postępowania winny być natomiast rozdzielone stosunkowo do wyniku sprawy, zgodnie z zasadą odpowiedzialności stron za wynik sprawy.
W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonym zakresie oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest częściowo zasadna.
Na gruncie zreferowanych powyżej zarzutów apelacji skarżący koncentruje się na zwalczaniu dokonanej przez Sąd Rejonowy oceny prawnej i znaczenia faktów ustalonych w toku postępowania, nie kwestionując w istocie prawidłowości poczynionych ustaleń faktycznych.
W  tym  stanie rzeczy, Sąd Okręgowy podzielił podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku i przyjął ją za własną. Natomiast argumenty apelacji rozważył w aspekcie zastosowania norm prawa materialnego do ujawnionych okoliczności sprawy.
Analiza zaskarżonego rozstrzygnięcia w tej płaszczyźnie nakazuje zaś zgodzić się ze skarżącym w kwestii zawyżenia kwoty należnego powodowi odszkodowania o kwotę 7.257 zł stanowiącą koszty związane z niemożnością świadczenia pracy na rzecz prowadzonego przez powoda przedsiębiorstwa. Powód nie udowodnił, że poniósł uszczerbek majątkowy w tym zakresie.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie nie wynika, że z uwagi na doznane obrażenia i zwolnienie lekarskie powoda zaistniała potrzeba zatrudnienia pracownika, który pomagał w realizacji zamówień. Załączona do pozwu faktura na kwotę 3.628,50 zł (k. 24) nie jest wystarczającym dowodem na tę okoliczność. Wprawdzie powód w informacyjnych wyjaśnieniach twierdził, że gdy był na zwolnieniu musiał zatrudnić zaufaną osobę do prowadzenia działalności (k. 119). Jednakże informacyjne wyjaśnienia nie są dowodem. Środkiem dowodowym jest dowód z przesłuchania stron (art. 299 i 303 KPC), a nie przesłuchanie informacyjne (art. 212 § 1 KPC), którego celem jest ustalenie przez sąd podstawy faktycznej żądania oraz wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, które są sporne. Tym samym zasługuje także na uwzględnienie podnoszony w apelacji zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisuart. 6 k.c.w zw. zart. 232 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, iż powód wskazał oraz udowodnił zarówno fakt konieczności zatrudnienia pracownika a także wysokość szkody w tym zakresie. W tej sytuacji rację ma skarżący, że Sąd Rejonowy naruszyłart. 361 k.c.poprzez błędne uznanie, że uszczerbek majątkowy w postaci kosztów jakie powód miał ponieść w związku z niemożnością świadczenia pracy pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z wypadkiem, w sytuacji kiedy powód nie udowodnił konieczności zatrudnienia pracownika w związku z jego niezdolnością do pracy spowodowaną wypadkiem.
Powyżej przedstawiony stan rzeczy skutkować musiał zmianą zaskarżonego wyroku i nie uwzględnieniem kwoty 7.257 zł tytułem odszkodowania, co przy uwzględnieniu stopnia przyczynienia się powoda do powstania szkody (55 %) oznaczało, że o kwotę 3.265,65 zł, należało obniżyć zasądzoną należność.
Za bezzasadne, w świetle relewantnych przepisów prawa materialnego, należało uznać argumenty pozwanego, że poszkodowany w większym stopniu niż ten, który został przyjęty przez Sąd Rejonowy przyczynił się do powstania szkody, przez co przyznane powodowi odszkodowanie powinno ulec dalej idącemu obniżeniu.  Wskazać należy, że o przyczynieniu się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia rozmiaru szkody można mówić wówczas, gdy w rozumieniu przyjętego wart. 361 k.c.związku przyczynowego zachowanie się poszkodowanego może być uznane za jedno z ogniw prowadzących do ostatecznego rezultatu w postaci szkody. Skutek w postaci szkody następuje w takim wypadku przez współdziałanie dwóch przyczyn: źródłem jednej z nich jest sprawca szkody, a drugiej sam poszkodowany. O tym, czy obowiązek naprawienia szkody należy zmniejszyć z uwagi na przyczynienie się i ewentualnie, w jakim stopniu decyduje Sąd w procesie sędziowskiego wymiaru odszkodowania w granicach zakreślonych przezart. 362 k.c.Ocena ta nie może nosić cech dowolności i winna uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy. W judykaturze wskazuje się, że należy wziąć pod uwagę zarówno czynniki subiektywne jak i obiektywne, w tym m.in. winę lub nieprawidłowość zachowania poszkodowanego, porównanie stopnia winy obu stron, rozmiar doznanej szkody i ewentualnie szczególne okoliczności danego przypadku (wyrok SN z 19.11.2009 r., IV CSK 241/09, Lex 677896). Przesłanką stosowaniaart. 362 k.c.stwarzającą możliwość obniżenia odszkodowania jest taki związek pomiędzy działaniem lub zaniechaniem poszkodowanego a powstałą szkodą (zwiększeniem się jej rozmiarów), że bez owej aktywności poszkodowanego bądź w ogóle nie doznałby on szkody albo też wystąpiłaby ona w mniejszym rozmiarze. Chociaż rola winy została wysunięta na czoło kryteriów redukcji odszkodowania, a udział czynników kauzalnych nie może być lekceważony przy ustalaniu jego wymiaru, należy każdorazowo brać także pod uwagę pozostałe okoliczności, takie jak ciężar i rola ewentualnego naruszenia obowiązujących reguł postępowania, a także motywy zachowania stron.
Mając powyższe na względzie, wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącego, uznać trzeba, że w realiach niniejszej sprawy Sąd I instancji należycie wyważył sumę okoliczności rzutujących na stopień obniżenia obowiązku naprawienia szkody. W efekcie prawidłowo ustalił, że poszkodowany powód przyczynił się do zdarzenia szkodzącego w 55%. Zauważyć należy, że z materiału dowodowego wynikają nieprawidłowości w zachowaniu zarówno sprawcy kierującego pojazdem markiS., jak i poszkodowanego powoda kierującego motocyklem i to na zbliżonym poziomie, choć przyczynienie się powoda było w większym stopniu niż kierującego samochodem sprawcy wypadku. Z opinii biegłego sądowego mgr inż.W. W.wynikało, że motocyklista przyczynił się do wypadku znacznie przekraczając prędkość dopuszczalną obowiązującą w miejscu zdarzenia. Zachowanie dopuszczalnej prędkości i wykorzystanie pełnych możliwości układu hamulcowego umożliwiłoby zatrzymanie motocykla przed samochodemS.wykonującym manewr skrętu (k. 147). Natomiast kierujący pojazdemS.rozpoczął manewr skrętu i lewym przednim narożnikiem przekroczył oś jezdni.
Skarżący nie dostrzega, że nieprawidłowości, które wystąpiły po stronie kierującego samochodem były równie doniosłe jak te, które stwierdzono w zachowaniu poszkodowanego powoda, choć w przypadku powoda były nieco większe. Uzasadnia to przyjęcie przyczynienia poszkodowanego na poziomie 55%. Brak jest natomiast powodów, dla których przyczynienie powoda należałoby określić na poziomie 70%. Nie można pomijać, że przy zachowaniu szczególnej ostrożności, kierujący samochodem  nie powinien przekraczać osi jezdni. Proporcja, jaką postuluje skarżący, wskazywałaby na przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody w znacznej części, co w świetle przedstawionych wyżej rozważań nie może być uznane za słuszne.
Reasumując, skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności istotnych z punktu widzenia ustalenia zakresu przyczynienia, które powodowałyby konieczność korekty współczynnika ustalonego przez Sądmeriti.
Z powyższych względów Sąd Okręgowy na skutek rozpoznania apelacji pozwanego podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzoną kwotę 10.413,50 zł obniżył do kwoty 7.147,85 zł a dalej idącą apelację, jako nieuzasadnioną, oddalił na podstawieartykułu 385 k.p.c.
Powyżej przedstawiony stan rzeczy implikował zmianę akcesoryjnego rozstrzygnięcia o kosztach procesu przed Sądem I instancji. O kosztach tych orzeczono na podstawieart. 102 k.p.c.i nie obciążono powoda obowiązkiem ich zwrotu na rzecz strony pozwanej. Sąd Okręgowy miał na uwadze charakter sprawy. Żądanie powoda, co do zasady było usprawiedliwione, a określenie właściwej wysokości odszkodowania zależało od oceny sądu. Sąd II instancji stosując regulację zawartą wart. 102 k.p.c., miał też na uwadze, że świadczenie ostatecznie zasądzone na rzecz powoda powinno zrekompensować skutki wypadku i w konsekwencji stanął na stanowisku, że cierpienia powoda są szczególnymi okolicznościami pozwalającymi na nieobciążanie go kosztami postępowania na rzecz strony pozwanej.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 100 zd. 1w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.znosząc wzajemnie pomiędzy stronami koszty procesu w postępowaniu odwoławczym. Wartość przedmiotu zaskarżenia stanowiła kwota 5.673,50 zł, apelację uwzględniono w zakresie kwoty 3.265,65 zł, czyli w 57 %. Koszty postępowania apelacyjnego obu stron wyniosły 2.684 zł (po stronie powoda – 1.200 zł na podstawie§ 2 pkt 4w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r. poz. 1800), a po stronie pozwanego 1484 zł, z czego kwota 284 zł to opłata od apelacji, a kwota 1.200 zł to wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego na mocy§ 2 pkt 4w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r. poz. 1804). Ponieważ powód poniósł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego kwotę 1.200 zł, a winien ponieść 1.530 zł (2.684 x 57%), a pozwany poniósł 1.484 zł, a winien ponieść 1.154 zł (2.684 zł x 43%) Sąd Okręgowy zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty postępowania w postępowaniu apelacyjnym.