Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 629/17
Data wyroku: 2017-06-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mariola Szmajduch
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. aktVIII U 629/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 czerwca 2017 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Mariola Szmajduch

Protokolant:

Katarzyna Stefańczyk

po rozpoznaniu w dniu7 czerwca 2017 r. w Gliwicach
sprawyS. M.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
oprawo do emerytury
na skutek odwołaniaS. M.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia28 lutego 2017  r.nr(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemuS. M.prawo do emerytury poczynając od 8 marca 2017r.
(-) SSO Mariola Szmajduch

Sygn. akt. VIII U 629/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 28 lutego 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwZ., powołując się naart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2016r. poz. 887, z późn. zm.) odmówił ubezpieczonemuS. M.prawa do emerytury w niższym wieku w związku z tym, iż nie udowodnił on 15 – letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, bowiem ZUS zaliczył mu jedynie 1 rok i 28 dni takiej pracy.
W uzasadnieniu organ rentowy podkreślił, że przedłożone przez odwołującego świadectwo pracy w szczególnych warunkach potwierdziło mu pracę w warunkach szczególnych na innym stanowisku niż wskazane w świadectwie pracy.
W odwołaniu od decyzji oraz w toku procesu, ubezpieczony domagał się jej zmiany poprzez przyznanie mu prawa do emerytury wcześniejszej z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Podniósł, iż pracę w warunkach szczególnych wykonywał w okresie zatrudnienia wZakładzie (...)Przedsiębiorstwo Państwowe, pracując stale przy bieżącej konserwacji elementów składowych kotłów wodnych na terenieElektrociepłowni (...). Nadto wskazał, iż taki charakter jego pracy wynika z zeznań świadków, o przesłuchanie których wniósł.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Sąd Okręgowy w Gliwicach poczynił następujące ustalenia:
W dniu 1 lutego 2017r. ubezpieczonyS. M.,urodzony (...)złożył wniosek o emeryturę w wieku niższym niż 65 lat z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach.
Ubezpieczony nie przystąpił do otwartego fundusz emerytalnego. Do 31 grudnia 1998r. udokumentował ponad 25 letni okres składkowy i nieskładkowy. 60 lat ukończył w dniu 8 marca 2017r. – okoliczności te były niesporne pomiędzy stronami.
Na podstawie złożonych przez ubezpieczonego świadectw pracy organ rentowy do 31 grudnia 1998r. uwzględnił mu jedynie 1 rok i 28 dni pracy w szczególnych warunkach, tj. okres od 1 grudnia 1997r. do 31 grudnia 1998r., po uprzednim wyłączeniu okresów pobierania zasiłku chorobowego. Organ rentowy nie zaliczył odwołującemu do pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od 5 stycznia 1977r. do 30 listopada 1997r. na stanowisku ślusarza - spawacza, wobec wskazania w przedłożonym przez niego, za ten okres, świadectwie wykonywania pracy w warunkach szczególnych, stanowiska niezgodnego z wymienionym w wykazie takich stanowisk. ZUS zaznaczył również, że w okresie od 27 października 1977r. do 17 października 1979r. odwołujący odbywał służbę wojskową. Natomiast po jej odbyciu wrócił do pracy dopiero w dniu 8 listopada 1979r. Podobnie przed podjęciem służby wojskowej miał przerwę w zatrudnieniu w dniu 26 października 1977r.
W okresie od 5 stycznia 1977r. do 30 listopada 1997r. ubezpieczonyS. M.zatrudniony był wZakładzie (...)Przedsiębiorstwo Państwowe. W toku procesu Sąd ustalił, iż było to przedsiębiorstwo zajmujące się wykonawstwem, na rzecz innych podmiotów, usług remontowych urządzeń pomocniczych kotłów w elektrowniach, ciepłowniach i elektrociepłowniach. Poszczególne rodzaje prac wykonywały specjalistyczne brygady składające się z fachowców właściwych do wykonywania danego rodzaju prac. Odwołujący był członkiem brygady zajmującej się remontami urządzeń umożliwiających pracę kotłów wodnych wElektrociepłowni (...). W ramach tych prac wykonywano remonty młynów rozdrabniających miał węglowy, podajników transportujących węgiel do tych młynów i bezpośrednio do kotłów, a także odżużlaczy, które były specjalnymi podajnikami wybierającymi żużel z kotłów. Były to wszystko urządzenia peryferyjne kotłów elektrociepłowni. Prace te były wykonywane przez brygady liczące 3 – 4 osoby, w skład których wchodzili spawacze i ślusarze. Pracownicy brygad, w tym odwołujący wykonywali różne prace polegające na czyszczeniu , demontażu, spawaniu, wycinaniu, konserwacji i składaniu, które składały się na remont danego urządzenia.  Odbywały się jednak one zawsze na wydziałach będących w ruchu.W szczególności ze względu na gabaryty i sposób zamontowania opisanych wyżej urządzeń peryferyjnych kotła wodnego, remonty były wykonywane w miejscu ich posadowienia. Na każdy kocioł przypadały 2 – 3 młyny do miału węglowego i stosowna liczba podajników. Warunki pracy tych urządzeń powodowały ich szybkie zużycie.Z tego względu zawsze jeden z młynów nie pracował i podlegał remontowi przez brygadę odwołującego. Natomiast w jego bezpośrednim sąsiedztwie pracowały pozostałe młyny, podajniki, kocioł i odżużlacze. Po zakończeniu remontu takiego młyna był on uruchamiany, brygada przystępowała do remontu kolejnego młyna, bądź też podajnika, czy odżużlacza. Okoliczność ta wymuszała stałą pracę odwołującego, przez pełne dniówki robocze, często również w nadgodzinach, przy opisanych wyżej remontach. Przy wykonywaniu tej pracy podlegał narażeniom na takie same czynniki szkodliwe środowiska pracy, jak pracownicy elektrociepłowni obsługujący te urządzenia, co było związane z wyłączaniem jedynie niektórych z nich, przy równoczesnej pracy pozostałych. Czynnikami szkodliwymi było narażenie na działanie pyłu węglowego z młynów, pyłu pochodzącego z żużla, hałas i wysoką temperaturę, pochodzące od pracujących kotłów i urządzeń peryferyjnych. Pracownicy brygady otrzymywali od pracodawcy mleko.
Pracownicy elektrociepłowni obsługujący te urządzenia, zajmowali stanowiska monterów kotłów i urządzeń pomocniczych.
W okresie od 27 października 1977r. do 17 października 1979r. ubezpieczony odbywał zasadniczą służbę wojskową, po zakończeniu której wrócił do dotychczasowej pracy w dniu 8 listopada 1979r.
Z kolei w trakcie omawianego okresu zatrudnienia , od 28 stycznia 1986r. do 31 grudnia 1986r. został skierowany przez P.T.H.Z.(...)do pracy na budowę eksportową kotła atomowego w Bułgarii. Pracował tam na stanowisku spawacza i zajmował się głównie, spawaniem kanałów spalin i rurociągów.
W dalszej kolejności Sąd ustalił, że ubezpieczonemu wystawiono świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych, gdzie pracodawca potwierdził, że odwołujący w okresie od 5 stycznia 1977r. do 30 listopada 1997r. na stanowisku ślusarza - spawacza, wykonywał prace w warunkach szczególnych, które pracodawca zaliczył do prac wymienionych w wykazie A dział II, poz. 1 rozporządzenia RM z dnia 7 lutego 1983r., tj. pracę montera kotłów i urządzeń pomocniczych.
Razem z ubezpieczonym w spornym okresie pracowaliZ. S.– ślusarz–spawacz iJ. H.– ślusarz–spawacz.
Powyższe okoliczności Sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego, kopii książeczki spawacza (k.21-22), zeznań świadkówZ. S.iJ. H., (k.30 - 33), wyjaśnień ubezpieczonego (k. 33) oraz jego akt osobowych dołączonych do akt niniejszej sprawy. Zgromadzona w sprawie dokumentacja została sporządzona w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości, a zeznania świadków są spójne, wzajemnie się potwierdzają i uzupełniają, dając łącznie pełny obraz przebiegu i charakteru zatrudnienia odwołującego w spornych okresach. Nadto zeznania świadków korelująz zapisami w dokumentacji emerytalnej i osobowej ubezpieczonego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonego,S. M.zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 887, ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emeryturyw wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
W zakresie określenia wieku emerytalnego, o którym mowa w art. 32 ust. 1 ww. ustawy, rodzajów prac lub stanowisk oraz warunków, na podstawie których ubezpieczonym przysługuje prawo do emerytury art. 32 ust. 4 odsyła do uregulowańRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
Natomiast jak stanowi § 1, ust 1 i 2 rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami".
W myśl § 3 i 4 rozporządzenia, pracownik który wykonywał pracew szczególnych warunkach, wymienione w załączonym do rozporządzenia wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1. osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 60 lat dla mężczyzn
2. ma wymagany 25 letni okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracyw szczególnych warunkach.
Zaś do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach, zalicza się także okresy pracy górniczej w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin oraz okresy zatrudnienia na kolei w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin.
Kwestie posiadania przez ubezpieczonego ponad 25 letniego okresu składkowego i nieskładkowego oraz nieprzystąpienia do OFE nie były sporne.
Okoliczność sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła posiadania przez ubezpieczonego (na dzień 1 stycznia 1999r.) wymaganego 15 letniego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, bowiem organ rentowy zaliczył jedynie 1 rok i 28 dni takiej pracy takiej pracy.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału Sąd uznał, że ubezpieczonyS. M., z dniem 8 marca 2017r. ukończył 60 rok życia, i na dzień31 grudnia 1998r. udowodnił łącznie ponad 15 lat pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach. Nie budzi wątpliwości Sądu, że praca ubezpieczonego wZakładzie (...)Przedsiębiorstwo Państwowe od 5 stycznia 1977r. do 30 listopada 1997r., z wyłączeniem kilkudniowych przerw w zatrudnieniu przed i po zakończeniu odbywania służby wojskowej, na stanowisku ślusarza–spawacza, była pracą stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywaną w szczególnych warunkach, tj. przy bieżącej konserwacja agregatów i urządzeń na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Z kolei praca na budowie eksportowej odpowiada pracy przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym.
Zgodnie z wykazem A stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, pracąw szczególnych warunkach, uprawniającą do niższego wieku emerytalnego są prace wymienione w dziale XIV poz. 25, przy bieżącej konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będącychw ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie oraz w dziale XIV poz. 12, przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym , atomowodorowym.
Sąd uznał, że w spornych okresach odwołujący pracował w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W tym czasie nie wykonywał innych czynności niż związane z opisanymi pracami remontowymi.
Z kolei pracownicy elektrociepłowni stale obsługujący urządzenia remontowane przez odwołującego, wykonywali pracę monterów kotłów i urządzeń pomocniczych, która jest pracą wymienioną w wykazie A dział II rozporządzenia RM z dnia 7 lutego 1983r.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadków potwierdzającym charakter pracy ubezpieczonego, uznając te dowody za spójne logiczne i wzajemnie się uzupełniające. Nadto zeznania świadków korelują z zapisami w dokumentacji emerytalnej i osobowej ubezpieczonego.
Należy podkreślić, że okres zatrudnienia może być zaliczony do pracyw warunkach szczególnych, gdy pracownik faktycznie wykonywał prace objęte wykazem prac uprawniających do wcześniejszej emerytury, pomimo że stanowisko jakie mu formalnie przypisano nie jest wymienione w wykazie. Wymieniony wyżej wykaz A nie określa bowiem stanowisk pracy, ale definiuje rodzaj prac, które są uważane za wykonywane w szczególnych warunkach. Decydujące znaczenie dla zakwalifikowania pracy jako realizowanej w szczególnych warunkach ma nie nazwa zajmowanego stanowiska, ale rodzaj, charakter i warunki pracy. Tym samym, wbrew temu co zarzucał organ rentowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie ma znaczenia, iż w kwestionowanym świadectwie pracy pracodawca nie powołał się szczegółowo na konkretne pozycje rozporządzeń resortowych, bowiem nie określają one rodzajów prac w szczególnych warunkach, a jedynie stanowiska na których była ona wykonywana.
Bez znaczenia pozostaje także fakt, że w przedłożonym przez odwołującego, za sporny okres, świadectwie pracy w warunkach szczególnych, pracodawca wpisał nazwę stanowiska, która nie odpowiada ściśle stanowisku wymienionemu w wykazie. Fakt wykonywania takiej pracy został bowiem wykazany w postępowaniu sądowym za pomocą innych dowodów. W postępowaniu odwoławczym przed Sądem nie obowiązują bowiem ograniczenia dowodowe jakie występują w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, a Sąd może ustalić okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość jak: okresy zatrudnienia - w tym wykonywanie pracy w warunkach szczególnych, za pomocą wszelkich środków dowodowych, przewidzianych wkodeksie postępowania cywilnego(por. uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984r. III UZP 6/84, uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1984r. III UZP 48/84, wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006r., I UK 179/06, LEX nr 342283).
Niezależnie od powyższego Sąd miał na uwadze, że ZUS nie uwzględnił odwołującemu do pracy w warunkach szczególnych okresu odbywanej przez niegow okresie od 27 października 1977r. do 17 października 1979r. służby wojskowej. Należy jednak pamiętać, że okres służby wojskowej dla żołnierza zatrudnionego przed powołaniem do czynnej służby wojskowej w warunkach szczególnych (I kategorii zatrudnienia), który bezpośrednio po zakończeniu tej służby podjął zatrudnienie w tych samych warunkach, jest nie tylko okresem służby w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 u.e.r.f.u.s., ale także okresem pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu § 3 i 4 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze ( vide uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2013r, II UZP 6/13, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 28 września 2015r. III AUa 620/15, LEX nr 1820468).
Odwołujący zarówno przed podjęciem, jak i po zakończeniu służby wojskowej wykonywał prace bezpośrednio przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będącychw ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Nie posiadał przerwy w zatrudnieniu przed podjęciem służby wojskowej. Również bezpośrednio po jej zakończeniu, terminowo, przed upływem 30 dni, wrócił do wykonywania takiej samej pracy. Z tego też względu Sąd zaliczył okres pełnionej przez niego służby wojskowej do okresów pracy w warunkach szczególnych.
Sąd miał też na uwadze, że organ rentowy z zaliczonego przez siebie okresu pracy w warunkach szczególnych od 1 grudnia 1997r. do 31 grudnia 1998r., wyłączył ubezpieczonemu okresy pobierania zasiłku chorobowego wynoszące w sumie 10 dni.
Stosownie do art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy przy ustalaniu okresu zatrudnieniaw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
Przepis ten został dodanyustawą z dnia 20 kwietnia 2004r. o zmianie ustawyo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw(Dz.U. Nr 121, poz.1264 ), która weszła w życie w dniu 1 lipca 2004r.
Z bogatego i ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego ukształtowanego na tle stosowania tego uregulowania prawnego wynika, iż przepis powyższy nie ma zastosowania do stanów powstałych przed jego wejściem w życie. Zatem okresy niezdolności do pracy z powodu choroby i macierzyństwa przypadające przed dniem 1 lipca 2004r. podlegają wliczeniu do okresu pracy w szczególnych warunkach. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy między innymi w wyrokach z dnia 5 maja 2005r. sygn. akt II UK 219/04, z dnia 23 kwietnia 2010r. sygn. akt II UK 313/09 i z dnia 13 lipca 2011r. sygn. akt I UK12/13 ( por. również wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2016r. sygn. akt III AUa 74/16 ), a tut. Sąd stanowisko to w pełni podziela.
Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że ubezpieczony legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999r. wymaganym 15 - letnim okresem pracy w szczególnych warunkach. Nadto Sąd uznał, że z momentem osiągnięcia wieku 60 lat, odwołujący spełnił wszystkie warunki uprawniające go do otrzymania prawa do emeryturyw obniżonym wieku emerytalnym, z tytułu pracy w warunkach szczególnych.
W związku z powyższym Sąd z mocyart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji, przyznając ubezpieczonemu prawo do emerytury od dnia 8 marca 2017r.
(-) SSO Mariola Szmajduch