Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 416/16
Data wyroku: 2017-06-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Bohdziewicz, Ewa Jastrzębska, Aneta Pieczyrak-Pisulińska
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność Skarbu Państwa
Podstawa prawna: art. 130 a) ustawy o dochodach jednostki samorządu terytorialnego, art. 417 kc

Sygn. akt I ACa 416/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 czerwca 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący :

SSA Ewa Jastrzębska

Sędziowie :

SA Anna Bohdziewicz
SO del. Aneta Pieczyrak-Pisulińska (spr.)

Protokolant :

Małgorzata Kopeć

po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2017 r. w Katowicach
na rozprawie
sprawy z powództwa MiastaK.
przeciwko Skarbowi Państwa-Wojewodzie(...)
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt II C 428/14,

1
zmienia zaskarżony wyrok:

a
w punkcie 1. o tyle, że zasądzoną nim należność obniża do 157 074,10 (stu pięćdziesięciu siedmiu tysięcy siedemdziesięciu czterech i 10/100) złotych, a w pozostałej części w tym zakresie powództwo oddala,

b
w punkcie 2. o tyle, że zasądzone nim koszty procesu obniża do 6 940 (sześciu tysięcy dziewięciuset czterdziestu) złotych;

2
w pozostałej części apelację oddala;

3
zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej 2 160 (dwa tysiące sto sześćdziesiąt) złotych z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego;

4
nakazuje pobrać od powoda na rzecz:

- Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Katowicach) 12 572 (dwanaście tysięcy pięćset siedemdziesiąt dwa) złote z tytułu części opłaty od apelacji, od uiszczenia której pozwany był zwolniony,
- Skarbu Państwa (Sądu Apelacyjnego w Katowicach) 1 151 (tysiąc sto pięćdziesiąt jeden) złotych z tytułu nieuiszczonych wydatków sądowych.

SSO del. Aneta Pieczyrak-Pisulińska

SSA Ewa Jastrzębska

SSA Anna Bohdziewicz

Sygn. akt I ACa 416/16

UZASADNIENIE
MiastoK.wniosło o zasądzenie od Skarbu Państwa-Wojewody(...)419.054 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 9 listopada 2013 roku z tytułu przechowywania pojazdów usuniętych z drogi publicznej oraz kosztów procesu, wskazując że zart. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 152, poz. 1018 ze zm.) wynika, że jeżeli 6 miesięczny termin zart. 130a ust. 10p.r.d. w jego brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją – upłynął w okresie między dniem 11 czerwca 2009 r. a dniem 4 września 2010 r., to koszty przechowywania pojazdu po upływie tego sześciomiesięcznego terminu i do dnia 4 września 2010 r. ponosi Skarb Państwa. W ocenie powoda Skarb Państwa jest także właściwy do ponoszenia kosztów przechowywania pojazdów, co do których 6 miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie przed dniem 11 czerwca 2009 roku, skoro żaden przepisustawy prawo o ruchu drogowymprzed 4 września 2010 roku nie regulował tego zagadnienia. Wskazał również, że jako jednostka samorządu terytorialnego realizował nałożony na niego obowiązek z zakresu zadań administracji rządowej przez pokrywanie kosztów związanych z przechowaniem pojazdów, kosztem własnych zadań i ponosząc tym samym szkodę, gdyż nie zostały przekazane mu ten cel dotacje, a to uzasadnia odpowiedzialność pozwanego w oparciu oart. 49 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnegoorazart. 417 k.c.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów postępowania, zarzucając że jedyną drogą do ustalenia wysokości wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów usuniętych z drogi publicznej na podstawieart. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowymjest droga administracyjna, a to oznacza że przekazanie przez Wojewodę(...)dotacji celowej na pokrycie takich wydatków bez ich ustalenia we właściwym trybie administracyjnym, byłoby niezgodne z prawem. Zakwestionował też wysokość dochodzonej należności.
Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2016 r. Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od pozwanego na rzecz powoda 419.053,50 zł, z ustawowymi odsetkami od dnia 9 listopada 2013 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. oraz 28.153 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu. Powołał przy tym następujące ustalenia faktyczne:
Powód poniósł koszty przechowywania pojazdów, które uprzednio zostały usunięte z drogi, a co do których orzeczono następnie przepadek w myślart. 130 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym.
W postępowaniu administracyjnym Prezydent MiastaK.został wskazany jako właściwy do rozpoznania wniosku przechowawcy o wynagrodzenie. Należności za przechowanie zostały zaś ustalone w oparciu o będącą aktem prawa miejscowego uchwałę oraz umowy z przechowawcą zawarte po przeprowadzeniu przetargu nieograniczonego w postępowaniu prowadzonym w trybie zamówień publicznych oraz  faktycznie zapłacone.
Powód pismami z dnia 14 października 2013 roku, 22 marca 2013 roku, 5 grudnia 2012 roku, 22 listopada 2012 roku i 23 stycznia 2013 roku wzywał pozwanego do zapłaty należności dochodzonej pozwem. Biegła sądowaA. R., w sporządzonej opinii wyjaśniła, że wysokość opłat jaką mógł uzyskać przechowawca za przechowanie pojazdów określonych w przedłożonych w sprawie fakturach VAT za okres od dnia usunięcia pojazdu z drogi do 3 września 2010 roku wynosi 365.923 zł brutto.
Jak wskazał sąd pierwszej instancji ustaleń tych dokonał na podstawie przedłożonych przez strony dokumentów, których wiarygodność nie budziła zastrzeżeń. Podzielił także w pełni wnioski wynikające z opinii biegłej, ponieważ były rzetelne i przekonująco umotywowane.
Dokonując oceny prawnej żądania Sąd Okręgowy wyjaśnił, że ponieważ powód jako podstawę swego roszczenia wskazałart. 49 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnegooraz przepisart. 417 k.c., koniecznym było przywołanie poglądu Sądu Najwyższego, żeart. 49 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnegostwarza samodzielną podstawę dla wystąpienia z pozwem o zapłatę na rzecz jednostki, której zlecono wykonanie zadań z zakresu administracji rządowej, gdy przekazana dotacja celowa nie zapewnia pełnego i terminowego wykonania zleconych zadań, bez potrzeby odwoływania się doart. 417 k.c.
Zdaniem sądu pierwszej instancji nie ulegało wątpliwości, że w okresie objętym sporem zadanie polegające na ściągnięciu i następnie przekazaniu do przechowywania samochodów o jakich mowa wart. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku prawo o ruchu drogowymnależało do zadań z zakresu administracji rządowej, gdyż dopiero z dniem 21 sierpnia 2011 r., wraz z wprowadzeniem do tej ustawy przepisuart. 130a ust. 5fdodanego przez art. 1 pkt 10 lit. g ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. (Dz. U z 2010 r., nr. 152, poz. 1018) zadanie to stało się zadaniem własnym powiatu.
Następnie sąd dokonał analizy zmian art. 130a ustawy, wskazując że do 3 września 2010 roku art. 130a ust. 10 formalnie obowiązywał w brzmieniu, z którego wynikało, że pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę (właściciela) w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznawany był za porzucony z zamiarem wyzbycia się i przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy, o czym orzekał naczelnik właściwego urzędu skarbowego. Wart. 103a ust. 11 prawa o ruchu drogowymzawarte było upoważnienie, na podstawie którego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydałrozporządzenie z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów. Jednakże Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 4/06) orzekł, że przepis ten w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu jest niezgodny zKonstytucją, przy czym odroczył utratę jego mocy na okres 12 miesięcy, co nastąpiło z dniem 11 czerwca 2009 r. Oznacza to, że od 12 czerwca 2009 r. przedstawione uregulowanie prawne przestało obowiązywać.
Po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego dokonano zmianyart. 130aprzez dodanie na mocyart. 1 pkt 10 lit. k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 152, poz. 1018 ze zm.)ust. 10a-10l.
W konsekwencji, po nowelizacji, od dnia 4 września 2010 r. art. 130a statuuje, że w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach wymienionych w art. 130a ust. 1 lub 2 – starosta występuje do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, jeżeli prawidłowo powiadomiona osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Po orzeczeniu przepadku przez sąd znajduje zastosowanie art. 130a ust. 10h, w myśl którego kosztami zagospodarowania pojazdu powstałymi od dnia wydania dyspozycji jego usunięcia obciąża się dotychczasowego właściciela.
Zdaniem Sądu Okręgowego, ponieważ nowe zasady obciążania kosztami zagospodarowania pojazdu podmiotu będącego jego właścicielem w dniu usunięcia pojazdu określone w art. 130a ust. 10h mają zastosowanie wprost jedynie do przypadków zaistniałych po wejściu w życie tego przepisu, tj. po dniu 4 września 2010 r., a poprzednia wersja ustawy kwestii tej nie regulowała, to zgodnie z art. 13 ustawy nowelizującejustawę prawo o ruchu drogowymz dniem 4 września 2010 r. koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie "nowej" ustawy, wobec pojazdów, których 6 miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 roku (zatem od momentu wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego) do dnia wejścia w życie nowego brzmienia ustawy – ponosi Skarb Państwa.
W związku z żądaniem pozwu koniecznym było zatem dodatkowo ustalenie kto ponosi koszty przechowania pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach wymienionych wart. 130a ust. 1 lub 2, w sytuacji gdy 6 miesięczny termin od dnia usunięcia pojazdu upłynął przed 11 czerwca 2009 r., gdyż przepisy nie dają w tym względzie jednoznacznej odpowiedzi. Powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych – Sąd Okręgowy uznał, że koszty przechowywania pojazdów wówczas, gdy termin 6 miesięczny od dnia usunięcia pojazdu upłynął przed 11 czerwca 2009 r. ponosi także Skarb Państwa, gdyż skoro Skarb Państwa został przez ustawodawcę zobowiązany do poniesienia kosztów przechowania pojazdów za okres kiedy ustawodawca pozostawał w zwłoce z uregulowaniem sprawy – po wejściu w życie wyroku TK (11 czerwca 2009 r.) a przed wejściem w życie nowelizacjiustawy prawo o ruchu drogowym(4 września 2010 r.), to tym bardziej winien ponieść koszty parkowania pojazdów za okres wcześniejszy, zwłaszcza że pojazdy te stanowiły jego własność, gdyż przeszły na jego rzecz z mocy prawa w oparciu o przepisart. 130a ust. 10w wersji sprzed dnia 4 września 2010 r. Nadto, ponieważ czynności dotyczące zagospodarowania pojazdów usuniętych z drogi w spornym okresie stanowiło zadanie zlecone jednostce samorządu terytorialnego, to w ślad za zleceniem winna być przekazana stosowna dotacja.
Odnosząc się do zarzutów pozwanego jakoby ewentualne przyznanie dotacji było uzależnione od wydania decyzji administracyjnej przyznającej wynagrodzenie dozorcy, Sąd Okręgowy stwierdził, że go nie podziela. Argumentował, że wydanie ewentualnej decyzji administracyjnej w indywidualnej sprawie nie jest powiązane z przyznaniem dotacji na zadania zlecone jednostce samorządu terytorialnego przez Skarb Państwa, gdyż decyzja nie może w żaden sposób regulować stosunków prawnych pomiędzy Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego w zakresie dotacji, skoro Skarb Państwa nie jest stroną takiego postępowania administracyjnego, a tym bardziej adresatem takiej decyzji administracyjnej. Stronami postępowania są bowiem jedynie starosta i podmiot wykonujący usługi w zakresie przechowania. Istotą dotacji jest przeznaczenie przez Skarb Państwa jednostce samorządu terytorialnego środków umożliwiających realizację zleconych zadań i brak jest przepisu prawa uzależniającego przyznanie dotacji od wydania ostatecznych decyzji administracyjnych opiewających na określoną kwotę. Przy wykonywaniu zadania zleconego z zakresu administracji rządowej jednostka samorządu terytorialnego ma, zgodnie zart. 6 k.c., obowiązek wykazania jedynie wysokości faktycznie poniesionych, uzasadnionych kosztów jego realizacji, wysokości przyznanej dotacji oraz spełnienia przesłanek z ust. 5 art. 49 ustawy z 2003 r. o dochodach jednostek. W tym wypadku powód wykazał, że wydatkował koszty na realizację zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, na które nie uzyskał dotacji.
Określając należną kwotę, sąd pierwszej instancji podał, że wprawdzie z opinii biegłej wynikało, że średnia wysokość opłat jaką mógł uzyskać przechowawca za przechowanie pojazdów określonych w przedłożonych fakturach Vat za okres od dnia usunięcia każdego z pojazdów do 3 września 2010 roku wynosiła 365.923 zł brutto i była niższa od tej, której zasądzenia domagała się strona powodowa (419.054 zł) o około 13 %, ale  biegła wybierając metodę wyceny oparła się o metodę porównawczą, a sformułowania dotyczące podobieństwa wycenianych rzeczy są bardzo ogólne i nieostre. Podkreślił również, że trzeba było  mieć na względzie koszty jakie powód z tytułu opłat za przechowanie pojazdów faktycznie poniósł. Ponieważ  dochodzona kwota nie była rażąco wygórowana w stosunku do teoretycznie wyliczonej przez biegłą, a wyłonienie podmiotu przechowującego pojazdy nastąpiło po przeprowadzeniu postępowania przetargowego, uznał że koszty te nie są zawyżone.
Zwrócił uwagę, że podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia był nietrafny, choć – jak zaznaczył – ze względu na brak uzasadnienia w tym względzie trudno było się do niego odnieść. Niemniej w jego ocenie początkiem biegu terminu przedawnienia jest data wydatkowania środków, których refundacji powód się domaga, a roszczenie takie ulega przedawnieniu z upływem podstawowego, 10 letniego terminu, określonego w przepisieart. 118 k.c.
Ostatecznie więc  uznał żądanie powoda za zasadne w całości i na podstawie art. 49 ust. 5 ustawy z 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zasądził na jego rzecz dochodzoną kwotę.
O odsetkach orzekł z mocyart. 481 § 1 k.c.iart. 359 § 1 i 2 k.c.w zw. zart. 455 k.c., zasądzając je, zgodnie z żądaniem od 9 listopada 2013 r., czyli od terminu zapłaty wskazanym w wezwaniu skierowanym przez powoda do pozwanego z dnia 14 października 2013 r.
Jako podstawę orzeczenia o kosztach, na które składała się uiszczona przez powoda opłata od pozwu oraz koszty zastępstwa prawnego w wysokości stawki minimalnej wynikającej z§ 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, sąd powołałart. 98 k.p.c.
Wyrok ten w całości apelacją zaskarżył pozwany, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:
-art. 49 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnegow zw. zart. 130a ust. 1, 2 i 5c ustawy prawo o ruchu drogowymw brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 roku o zmianieustawy prawo o ruchu drogowymoraz niektórych innych ustaw, przez niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że zadanie polegające na ściągnięciu i przekazaniu do przechowywania samochodów o jakich mowa w tych przepisach stanowi zadanie z zakresu administracji rządowej zlecone powodowi, za które należy się dotacja na podstawieart. 49, podczas gdy brak jest przepisu uzasadniającego taki wniosek, co doprowadziło do błędnego zastosowanieart. 49 ust. 5 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnegoi zasądzenie na rzecz powoda spornej kwoty, w sytuacji gdy brak było po temu podstaw;
-art. 49 ust. 5 i 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnegow zw. zart. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiw zw. z§ 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z 28 lutego 2011 rokuw sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a. przez zasądzenie spornej kwoty, pomimo nie wykazania dochodzonego roszczenia za pośrednictwem stosownych postanowień ustalających te należności, wydanych w postępowaniu administracyjnym;
ponadto na wypadek nieuwzględnienia tych zarzutów, zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego:
-art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiw zw. z§ 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 rokuprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że wydatki związane z przechowywaniem pojazdów obciążające Skarb Państwa stanowią koszty faktycznie poniesione przez jednostkę samorządu terytorialnego na podstawieart. 130a prawo o ruchu drogowym, w sytuacji gdy koszty ustalone na podstawie tego przepisu nie stanowią koniecznych wydatków i wynagrodzenia należnego dozorcy w rozumieniuart. 102 § 2u.p.e.a., stanowiącego podstawę ustalania ewentualnych należności obciążających Skarb Państwa,
- art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 roku o zmianieustawy prawo o ruchu drogowymoraz niektórych innych ustaw przez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że koszty obciążające Skarb Państwa obejmują należności powstałe przed upływem 6 miesięcznego terminu z art. 130a ust. 10, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z dnia 22 lipca 2010 roku, w sytuacji gdy brak jest podstaw do przyjęcia takiego stanowiska.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty domagał się zmiany wyroku i oddalenia powództwa oraz zasądzenia kosztów postępowania za obie instancje.
Powód żądał oddalenia apelacji i zasądzenia na swoją rzecz kosztów wywołanych wniesieniem tego środka.
Apelacja w części była uzasadniona i musiała spowodować zmianę zaskarżonego orzeczenia, choć nie wszystkie z podniesionych zarzutów zasługiwały na uwzględnienie.
Przed przystąpieniem do szczegółowych rozważań trzeba jeszcze zwrócić uwagę na okoliczność, że skarżący nie kwestionował poczynionych przez sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych w zakresie danych usuniętych z drogi pojazdów, okresu ich przechowywania, czy wysokości uiszczonej na rzecz przechowawcy należności, które w istocie były pomiędzy stronami bezsporne, co zwalania sąd odwoławczy od obowiązku ich ponawiania.
Należy je jednak dodatkowo uzupełnić przez stwierdzenie, że wszystkie pojazdy, za zwrot kosztów przechowania których powód domaga się zapłaty w tym postępowaniu, ostatecznie – na skutek stosownych orzeczeń sądów – stały się własnością powoda, a nie Skarbu Państwa, co było wynikiem regulacji przewidzianej w art. 11 i 12 ustawy o zmianie ustawy – prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw z dnia 22 lipca 2010 r. (Dz.U. Nr 152, poz. 1018). Podkreślenie tego faktu jest istotne dla dalszej części wywodu.
Ponieważ sąd drugiej instancji z mocyart. 378 k.p.c.rozpoznaje sprawę, oznacza to, że ma obowiązek zbadania sposobu zastosowania prawa materialnego, bez względu na to jakie zarzuty w tym względzie postawił w apelacji skarżący. Odwołać się więc wypada do sposobu ukształtowania odpowiedzialności za zapłatę kosztów usunięcia i przechowania pojazdu przewidzianego przez ustawodawcę wustawie prawo o ruchu drogowym. Jak wyjaśnił już Sąd Okręgowy kwestia ta ulegała modyfikacji.
I tak pierwotnie, po dodaniu doustawy prawo o ruchu drogowymz dniem 1 stycznia 2002 r. (Dz.U. z 2001 r. Nr 129, poz. 1444) przepisuart. 130a, w przypadkach określonych w jegoust. 1 i 2, pojazd był usuwany z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę (art. 130a ust. 5), umieszczany na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, wysokość której ustalała rada powiatu (art. 130a ust. 6), a wydanie pojazdu następowało po okazaniu dowodu uiszczenia tej opłaty. W sytuacji gdy pojazd usunięto w trybie określonym wust. 1 lub 2i nie został on odebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznawany był za porzucony z zamiarem wyzbycia się i przechodził z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa (art. 130a ust. 10).
Ponieważ ten ostatni przepis w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, został uznany za niezgodny zart. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1w związku zart. 31 ust. 3oraz zart. 64 ust. 3 Konstytucji RPwyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. (Dz.U. z 2008 r. Nr 100, poz. 649 ) i utracił moc z dniem 12 czerwca 2009 r., spowodowało to konieczność kolejnej nowelizacji, do której doszłoustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw(Dz.U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018), przy czym poszczególne zmiany weszły w życie w różnych terminach.
Przede wszystkim w myśl nowego brzmienia art. 130a ust. 10, obowiązującym od 4 września 2010 r., w przypadkach usunięcia pojazdu z drogi określonych w ust. 1 i 2, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel nie odebrał go w terminie 3 miesięcy, o orzeczenie przepadku tego pojazdu do sądu miał wystąpić starosta, a przepadek miał mieć miejsce na rzecz powiatu. W tej samej dacie weszły w życie dodane do art. 130a ust. 10a do 10l, stanowiące między innymi, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje zaś starosta (ust. 10h). Wcześniej, bo już z dniem 21 sierpnia 2011 r., ustawa nowelizacyjna uchyliła art. 130a ust. 5a, 5b, 5d i 5e upoważniające starostę do władczego wyznaczania jednostki organizacyjnej upoważnionej do usuwania pojazdów z drogi oraz prowadzenia parkingu strzeżonego, na którym są one przechowywane, wprowadzając art. 130a ust. 5f, zgodnie z którym usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, należy do zadań własnych powiatu, zaś starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych.
Przypomnienie zmiany tych regulacji było istotne, gdyż wynika z nich kto odpowiadał za zapłatę wynagrodzenia przechowawcy. Obecnie obowiązująca ustawa nakłada ten obowiązek na osobę właściciela pojazdu, będącego nim w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. W poprzednio obowiązującej takiego bezpośredniego wyrzeczenia, kto jest tą osobą – nie było, jednakże wobec okoliczności, że własność z mocy prawa przechodziła na Skarb Państwa wyprowadzano wniosek, że jest to zadanie Skarbu Państwa i on powinien pokrywać koszty z tym związane, w ramach przekazywanej powiatowi dotacji.
Na tej właśnie podstawie opierał swoje żądanie powód. Jednakże zdaniem Sądu Apelacyjnego uzasadnieniem tego poglądu było uzyskanie przez Skarb Państwa własności rzeczy i istniejący w związku z tym obowiązek pokrycia należności poniesionych przez inne osoby (przechowawcę).  Tyle tylko, że jak zaznaczono na wstępie tej części rozważań, wszystkie pojazdy, zapłaty za przechowanie których domaga się powód – stały się własnością nie Skarbu Państwa, ale właśnie powoda. Nie istnieją więc względy, które decydowały o pokrywaniu tych należności przez Skarb Państwa, w szczególności w formie dotacji. Zasądzając więc dochodzoną z tego tytułu należność w oparciu o przepisart. 49 ustawy o  dochodach jednostek samorządu terytorialnegoSąd Okręgowy przepis ten zastosował w ocenie sądu odwoławczego wadliwie.
Nie oznacza to jednak, że Skarb Państwa nie powinien pokryć tych należności w ogóle. Taką bezpośrednią podstawą jest bowiem przepis art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. (Dz.U. Nr 152, poz. 1018), w myśl której koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy – ponosi Skarb Państwa. Jego brzmienie jest jednoznaczne i nie pozostawia wątpliwości co do jego znaczenia. Skoro więc istotny był upływ terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej, a więc 6 miesięcy od daty zatrzymania pojazdu w okresie pomiędzy 11 czerwca 2009 a 3 września 2010 – dotyczyło to pojazdów zatrzymanych w okresie od 11 grudnia 2008 do 3 marca 2010 r.
Dlatego też dla wyliczenia należności poniesionej przez powoda, postanowieniem z dnia 29 września 2016 r. dopuszczono dowód z opinii biegłego z zakresu rachunkowości. Biegła wskazała, że należność ta, wynikająca z przedłożonych faktur Vat za podany wyżej okres wynosi 157 074,10 zł (opinia k. 643). Opinia ta nie była przez strony w zakresie wyliczeń kwestionowana, poza twierdzeniem powoda, że powinien zostać jeszcze w stosunku do jednego z pojazdów uwzględniony jeden dzień, tj. 18.06.2009 r. (pismo k. 660), co jednak nie było zasadne.
Z powyższych wywodów wynika więc, że przepis art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 roku o zmianieustawy prawo o ruchu drogowymoraz niektórych innych ustaw mógł mieć zastosowanie, a zatem zarzut niewłaściwej jego wykładni nie był trafny.
Pozostaje zatem do rozważenia kwestia, czy wydatki związane z przechowywaniem pojazdów obciążające Skarb Państwa stanowią koszty faktycznie poniesione przez jednostkę samorządu terytorialnego na podstawieart. 130a prawo o ruchu drogowym, czy też wyliczone w inny sposób, co skarżący łączył z naruszeniemart. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiw zw. z§ 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 rokuw sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a.
Do chwili zmianyustawy prawo o ruchu drogowymz dniem 21 sierpnia 2011 r., nie były w niej uregulowane zagadnienia związane z ponoszeniem przez organy władzy publicznej kosztów zleconego innym podmiotom usuwania pojazdów z drogi i ich przechowywania, a w szczególności nie został określony sposób rozliczenia pomiędzy organem władzy a jednostką wyznaczoną przez starostę do usuwania pojazdów i prowadzenia parkingu strzeżonego. Z tego względu w oparciu oart. 174 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji(t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954), zgodnie z którym Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, rozciągnąć stosowanie w całości lub w części przepisów w zakresie przechowywania, oszacowania i sprzedaży zajętych ruchomości na określone ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu na podstawie przepisów o likwidacji mienia, o przepadku mienia, z tytułu spadków lub z innych tytułów albo gdy Skarb Państwa na podstawie szczególnych przepisów jest upoważniony do sprzedaży cudzej ruchomości, wydane zostałorozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji(Dz.U. Nr 46, poz. 237 z 2011 r. ze zm.). Jednakże, z chwilą wprowadzenia od dnia 21 sierpnia 2011 r. regulacji, w myśl której powierzanie usuwania pojazdów oraz prowadzenia parkingów strzeżonych dla pojazdów usuniętych miało mieć miejsce w trybie przepisów o zamówieniach publicznych, tym samym brak jest podstaw dla ustalania wysokości wynagrodzenia dozorcy w trybie przewidzianym w powołanymrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r.Zresztą miało ono miejsce wyłącznie w stosunku pomiędzy przechowawcą, a organem. A w tej sprawie nie jest sporne, że przechowawcy wypłacono należności wynikające z przedstawionych faktur.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie ma w tej części zastosowania także regulacja wynikająca z ust. 10h art. 130a, w brzmieniu nadanym nowelizacją z dnia 22 lipca 2010 r., ponieważ dotyczy ona stosunku pomiędzy właścicielem i starostą, a nie pomiędzy starostą, a Skarbem Państwa, który właścicielem tych konkretnych pojazdów nigdy się nie stał. Oznacza to więc, że wskazane w środku odwoławczym pozwanego w tym zakresie przepisy nie zostały naruszone, a zatem i ten zarzut nie jest zasadny.
Już tylko na marginesie trzeba zaznaczyć, że jak wyjaśnił WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 3 marca 2016 r. (II SA/Po 425/16), z konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) wynika, że sytuacja prawna podmiotu wyznaczonego przez starostę w trybie administracyjnym do prowadzenia parkingu strzeżonego, na którym przechowywane są pojazdy usunięte z dróg publicznych nie powinna być zasadniczo gorsza od sytuacji innych podmiotów wykonujących czynności polegające na przechowywaniu pojazdów, a więc podmiotów wobec których wysokość wynagrodzenia za przechowanie ustalana jest na podstawie przepisów prawa cywilnego. Oznacza to, że w stosunku do wynagrodzenia przyznawanego wyznaczonemu przez starostę dozorcy za przechowanie pojazdu usuniętego z drogi na parkingu strzeżonym winna znaleźć zastosowanie wynikająca zart. 836 k.c.zasada, że należy mu się wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte. W tym wypadku, jak wykazał powód, przechowawca został już wcześniej wyłoniony w drodze postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, a więc przy uwzględnieniu zasad racjonalnego wydatkowania środków publicznych, a dodatkowo, z opinii biegłej powołanej przez sąd pierwszej instancji, wynika że przeciętna dobowa stawka przechowywania pojazdu w roku 2009 i 2010 wynosiła 10 zł (opinia k. 535), przy maksymalnej odpowiednio 15 i 18 złotych, co nie odbiega znacząco od uiszczonej przechowawcy przez powoda.
Reasumując, powodowi zgodnie z przepisem art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 roku o zmianieustawy prawo o ruchu drogowymoraz niektórych innych ustaw, należny był zwrot kosztów poniesionych za przechowanie pomiędzy 11 czerwca 2009 r. a 3 września 2010 r., pojazdów zatrzymanych w okresie od 11 grudnia 2008 do 3 marca 2010 r. od Skarbu Państwa.
Z tego też względu na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zaskarżony wyrok podlegał zmianie w pkt. 1. przez obniżenie zasądzonej nim należności głównej do 157 074,10 zł i oddalenie powództwa w pozostałej części w tym zakresie, przy czym od tej zasądzonej ostatecznie kwoty odsetki (a od 1 stycznia 2016 r. odsetki za opóźnienie) należne są od daty wskazanej w wyroku Sądu Okręgowego.
Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia była potrzeba ingerencji w orzeczenie dotyczące kosztów procesu. W związku z faktem, że powód ostał się ze swoim żądaniem w około 40%, zastosowanie znalazła zasada stosunkowego ich rozdzielenia określona wart. 100 k.p.c.Ponieważ pozwany z ogólnej ich kwoty wynoszącej 35 353 zł, powinien ponieść 14 141 zł, a poniósł 7 200 zł, różnica, z zaokrągleniem do pełnych dziesiątek złotych, w wysokości 6 940 zł podlegała zasądzeniu na rzecz powoda.
W pozostałej części apelacja jako pozbawiona uzasadnionych podstaw została oddalona z mocyart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono, przy uwzględnieniu tych samych okoliczności, jak w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji na mocyart. 100 k.p.c.Pozwany tę część postępowania wygrał w ok. 60%, a koszty wyniosły 12 960 zł (wynagrodzenie pełnomocników obliczone zgodnie z§ 2 pkt. 7w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych i opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 i 1800), w związku z czym na rzecz instytucjonalnego pełnomocnika Skarbu Państwa należało zasądzić 2 160 zł.
O kosztach sądowych, tj. opłacie od apelacji i wydatkach na wynagrodzenie biegłego, w części w jakiej powód przegrał orzeczono w oparciu o art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
SSO del. Aneta Pieczyrak-Pisulińska SSA Ewa Jastrzębska SSA Anna Bohdziewicz