Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 73/16
Data wyroku: 2017-03-07 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: SSO P. Kuźma
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 30 listopada 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.odmówiłA. K.prawa do emerytury na tej podstawie, że na dzień 1 stycznia 1999 roku nie udowodnił on wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Organ rentowy nie uznał wnioskodawcy żadnego okresu zatrudnienia za zatrudnienie w warunkach szczególnych. (decyzja k 37 akt ZUS)
W dniu 22 grudnia 2015 roku wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury, wskazując, że w okresie zatrudnienia wZakładach (...)- od 25 października 1978 roku do 31 maja 1985 roku jako murarz wykonywał pracę w szczególnych warunkach, sporadycznie tylko był zatrudniony jako malarz. (odwołanie k 2)
Odpowiadając na odwołanie pismem z dnia 22 grudnia 2015 roku organ rentowy wniósł o jego oddalenie argumentując, że okresu zatrudnienia wnioskodawcy wZakładach (...)wO.nie uznano jako okresu pracy w szczególnych warunkach, ponieważ zakład pracy w świadectwie pracy z dnia 11 września 2011 roku wskazał, że wnioskodawca zatrudniony był na stanowisku murarz-malarz, a stanowisko malarza nie występuje w powołanym przez zakład zarządzeniu Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z 7 lipca 1987 roku (odpowiedź na odwołanie k.3)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny

:
A. K.urodził się dnia (...). Wniosek o emeryturę złożył w dniu 4 listopada 2015 roku. (wniosek – k.1-4 akta ZUS)
W okresie od 25 października 1978 roku do 31 maja 1985 roku wnioskodawca był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy wZakładach (...)wO.na stanowisku malarza-murarza.(świadectwo pracy k.23)
We wskazanym okresie zatrudnienia wnioskodawca pracował w oddziale utrzymania ruchu, gdzie podlegał pod brygadzistę malarzy. Wykonywał przede wszystkim prace malarskie - malował maszyny produkcyjne, a także ściany, sufity w pomieszczeniach biurowych oraz klatki schodowe. W tym zakresie nie pracował na wysokości.
Malował też elewacje na wysokościach. Wchodził w tym celu na 2 metrowe drabiny.
Pracował także jako murarz, robił przekłucia, obsadzał wentylatory, konstrukcje, naprawiał tynki, wykonywał prace murarskie, pracował przy cieślach i jako pomocnik dekarza i przy pracach betoniarsko-zbrojarskich, konserwował stare maszyny.
Wnioskodawca wraz z innymi pracownikami musiał wykonywać prace zlecone przez przełożonego. Był delegowany do innych niż określone w umowie prac budowlanych. (zeznania świadkaG. O.k.31-32zeznania świadkaJ. K.k.33, przesłuchanie wnioskodawcy k 48 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami k 31-32)
W okresie od dnia 15 listopada 1972 roku do dnia 5 lutego 1973 rokuA. K.był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...)wO., w pełnym wymiarze czasu pracy, początkowo jako uczeń – instalator na podstawie umowy o naukę zawodu, od dnia 16 lutego 1973 roku do 16 lutego 1975 roku i po odbyciu zasadniczej służby wojskowej - od dnia 24 stycznia 1977 roku do 14 października 1978 roku - jako malarz budowlany. (świadectwa pracy k.39 akt osobowych)
W okresie tego zatrudnienia wnioskodawca wykonywał głównie prace malarskie, ale także betoniarskie, ogólnobudowlane, murarskie, remontowe – to co przydzielał mu rano do pracy jego kierownik. Wnioskodawca malował także na wysokości, kuł ściany, sprzątał, wylewał posadzki betonowe, wykonywał typowe prace związane z remontowaniem. Zdarzało się, że pracownicy malowali przez kilka miesięcy na wysokościach, kiedy jednak przychodziła zima prace odbywały się w środku budynku. (zeznania świadkaG. O.k.47, zeznania świadkaP. K.k.47, przesłuchanie wnioskodawcy k 48 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami k 31-32)
W obu wskazanych zakładach pracy ubezpieczony wykonywał zarówno prace malarskie jak i murarskie, z przewagą malarskich, które stanowiły 60% jego czasu pracy. (przesłuchanie wnioskodawcy k 48 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami k 31-32)
Ogólny staż ubezpieczeniowy wnioskodawcy na dzień 1 stycznia 1999 roku wyniósł 26 lat, 2 miesiące, 10 dni ogólnego stażu pracy składkowych, nieskładkowych. (niesporne)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dokumentów oraz zeznań świadków korespondujących z przesłuchaniem wnioskodawcy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje :

Odwołanie jako niezasadne podlega oddaleniu.
Zgodnie zart.184 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2016 roku poz. 887, z późn. zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

W myśl art.184 ust.2 ustawy emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
Z przepisuart.32 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychwynika, że ubezpieczonym będącym pracownikami, o których mowa wust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart.27 pkt 1.
Z kolei według ustępu 2 art. 32 dla celów ustalenia tych uprawnień za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
Zasady przechodzenia na wcześniejsze emerytury oraz wykazy stanowisk do tego uprawniających określarozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., nr 8, poz. 43 z późn. zm).
Według treści § 3 i 4 tego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia.
Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn;

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Powołany wykaz wskazuje wszystkie te prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego.
Dodatkowo § 1 ust. 2 rozporządzenia stanowi, iż właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B.
Analiza treści wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. wskazuje, że do prac w warunkach szczególnych należą wymienione w dziale V (zatytułowanym „W budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych”) pod poz. 6 „prace malarskie konstrukcji na wysokości”. Do prac tego rodzaju należy wymieniona w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 r. w dziale V poz. 6 pkt. 1 praca na stanowisku „malarza”.
Stosownie zaś do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach w nim określonych są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest - w myśl § 2 ust. 2 - świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawione według określonego wzoru lub świadectwo pracy, w którym zakład pracy stwierdza charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach.
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie spełnił warunków do uzyskania emerytury. Spór dotyczył rodzaju pracy przez niego wykonywanej w okresie zatrudnienia wZakładach (...)wO.i wPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...)wO..
Odnosząc się do powyższej spornej kwestii należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, iż świadectwo pracy w warunkach szczególnych wydane pracownikowi przez pracodawcę z zachowaniem warunków przewidzianych normą § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. stanowi domniemanie i podstawę do przyjęcia, iż okres pracy w nim podany jest okresem pracy w warunkach szczególnych. Samo jednakże posiadanie świadectwa pracy potwierdzającego wykonywanie zatrudnienia w warunkach szczególnych organu rentowego nie wiąże i nie przesądza automatycznie o przyznaniu świadczenia emerytalnego na podstawieart. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach w postępowaniu sądowym traktuje się jako dokument prywatny w rozumieniuart. 245 k.p.c., który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki może być więc weryfikowany pod kątem prawdziwości wskazanych w nim faktów /por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 4 listopada 2008 r. sygn. III AUa 3113/08, opubl. LEX nr 552003; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 30 listopada 2006 r. sygn. III AUa 466/06, opubl: Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Katowicach rok 2007, Nr 3, poz. 8; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 24 września 2008 r. sygn. III AUa 795/08, opubl: Orzecznictwo Sądów ApelacjiB.rok 2008, Nr 4, str. 60/.
Jednocześnie w judykaturze ugruntowane jest stanowisko, iż regulacja § 2 statuująca ograniczenia dowodowe nie ma zastosowania w postępowaniu odwoławczym przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji okoliczność i okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach sąd uprawniony jest ustalać także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy, w tym nawet zeznaniami świadków /por. uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 1985 r. III UZP 5/85; uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984 r. III UZP 6/84; wyrok Sądu Najwyższego z 30 marca 2000 r. II UKN 446/99, opubl. OSNAPiUS 2001, nr 18, poz. 562/.Należy zauważyć także, fakt, iż ze świadectwa pracy wnioskodawcy wystawionego przezZakłady (...)wynika 7 lat pracy w szczególnych warunkach. (świadectwo pracy k.23)
Dla oceny czy pracownik pracował w szczególnych warunkach nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2011 r. I UK 393/10).
Sąd Okręgowy na okoliczność rodzaju i charakteru wykonywanych przez wnioskodawcę w spornym okresie czynności przeprowadził postępowanie dowodowe obejmujące analizę złożonej do akt sprawy dokumentacji pracowniczej oraz zeznań zgłoszonych świadków, a także przesłuchania samego wnioskodawcy.
Odwołujący sięA. K.wyrażał pogląd, że wykonywane przez niego prace winny być kwalifikowane jako praca na stanowisku malarza wykonującego prace malarskie konstrukcji na wysokości, to jest prace z działu V poz. 6 pkt. 1 wykazu stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 roku.
Ustalenia Sądu dokonane w przedmiotowej sprawie wykazały, że w obu wskazanych przez niego zakładach pracyA. K.zajmował stanowisko malarza – murarza z przewagą malowania, przy czym nie było to malowanie konstrukcji na wysokościach.
Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszym postępowaniu dał podstawę do postawienia tezy, że podczas zatrudnienia w obu zakładach zdarzało się, że wnioskodawca malował przy użyciu 2-metrowej drabiny, jednak tego typu czynności nie mieszczą się we wskazanych punktach rozporządzenia i zarządzenia.
Nadto, co sam przyznał wnioskodawca, prace malarskie w obu zakładach pracy zajmowały mu jedynie 60% jego czasu pracy, w pozostałym zaś - wykonywał inne prace, nie tylko murarskie.
W świetle powyższego, zdaniem Sądu Okręgowego, nie było podstaw do uznania pracy świadczonej przez wnioskodawcę wPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...)iZakładach (...)za pracę w warunkach szczególnych, skoro poza pracami malarskimi (w tym na wysokości) i pracami murarskimi wykonywał on także inne prace - sprzątanie, kucie ścian, prace konserwacyjne, ciesielskie, dekarskie i inne nie stanowiące prac w szczególnych warunkach. Nie było to zatem stałe i pełnoetatowe wykonywanie prac murarskich i malarskich konstrukcji na wysokości.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż o uprawnieniach pracownika do emerytury na warunkach przewidzianych w rozporządzeniu z 1983 roku decyduje łączne spełnienie określonych w nim przesłanek. Oznacza to, iż oprócz ustalenia, że wykonywana praca jest zaliczaną do prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, niezbędnie jest wykazanie, że praca taka była wykonywana przez wskazany w rozporządzeniu okres oraz stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy /por. wyrok Sądu Najwyższego z 21 listopada 2001 r., II UKN 598/00, opubl: OSNAPiUS rok 2003, Nr 17, poz. 419; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 22 stycznia 1998 r., III AUa 1044/97, opubl. OSA 1998/11-12/41/100/.
Uznając, że wnioskodawca nie wykazał pracy w szczególnych warunkach w wymiarze co najmniej 15 lat wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, Sąd na podstawieart.47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie.
A.L.