Sąd Okręgowy we Wrocławiu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 843/17
Data wyroku: 2017-11-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Aleksander Ostrowski

Sygn. akt. IV Ka 843/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 listopada 2017 r.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział IV Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący  SSO  Aleksander Ostrowski
Protokolant Justyna Gdula
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Leszka Karpiny
po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2017 r.
sprawyW. S.
synaE.iH. z domu K.
ur. (...)wŚ.
oskarżonego o przestępstwo zart. 207 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Środzie Śląskiej
z dnia 24 maja 2017r.   sygn. akt II K 709/16

I
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

II
kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze obciąża Skarb Państwa.

Sygn.akt IV Ka 84 3/17

UZASADNIENIE
W. S.został oskarżony o to,że w okresie od nieustalonego miesiąca 2013r. do 13 sierpnia 2016r. w miejscowościŹ.przyul.(...)gminaM.,znęcał się psychicznie nad swoją matkąH. S.i psychicznie nad siostrąA. S.w ten sposób,że będąc pod wpływem alkoholu wszczynał awantury domowe w trakcie których wyzywał je słowami wulgarnymi powszechnie uznawanymi za obelżywe,groził pozbawieniem życia wzbudzając u pokrzywdzonych uzasadnioną obawę,że zostaną spełnione,a także znęcał się fizycznie nad siostrąA. S.poprzez szarpanie jej za ubranie,popychanie,uderzanie pięściami po całym ciele tj.oczyn zart.207§1 kk.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Środzie Śląskiej z dnia 24 maja 2017r. sygn.akt II K. 709/16 na mocyart. 66§1 kkorazart.67§1 kkpostępowanie karne przeciwkoW. S.o powyższy czynwarunkowo umorzonookreślając okres próby na 2 lata.
Jednocześnie,na podstawieart.67§3 kkw zw. zart.72§1 pkt.6 kkzobowiązano oskarżonegoW. S.do poddania się terapii uzależnień w okresie próby.
Ponadto obciążono oskarżonego kosztami sądowymi i wymierzono mu opłatę w kwocie 60 zł.
Powyższy wyrok został zaskarżony przez Prokuratora na niekorzyść oskarżonego zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego,a mianowicieart.67§3 kkpoprzez brak nałożenia na sprawcę przez Sąd I instancji obowiązku zadośćuczynienia za doznaną krzywdzę w kwocie po 250 zł na rzecz pokrzywdzonychH. S.iA. S.w sytuacji warunkowego umorzenia postępowania karnego na okres 2 lat próby.
Stawiając ten zarzut Prokurator wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części przez nałożenie na oskarżonegoW. S.obowiązku zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w kwocie po 250 zł na rzecz każdej z pokrzywdzonych .
Sąd Okręgowy zważył co następuje.
Zgodnie zart.67§3 kkSąd Orzekający w przypadku warunkowego umorzenia postępowania nakłada na sprawcę obowiązek naprawienia szkody w całości lub w części,aw miarę możliwościrównież obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,albo zamiast tych obowiązków orzeka nawiązkę.
Oznacza to,iż w pierwszej kolejności obowiązkiem Sądu jest ustalenie czy sprawca rzeczywiście spowodował swoim działaniem szkodę materialną i w przypadku odpowiedzi pozytywnej nałożenie obowiązku jej wyrównania .
Obowiązek zadośćuczynienia w myślart.67§3 kkorzekany jest natomiastw miarę możliwościobok obowiązku wyrównania szkody o czym przesądza słowo„również”.
Jest to odmienne uregulowanie prawne obu powyższych obowiązków od unormowania z przepisuart.46§1 kk,nie mniej jednak istnieją tu cechy wspólne tych instytucji,które stanowią o konieczności stosowania odpowiednio takich samych procedur.
W szczególności, zgodnie z treściąart. 67 § 3 kkw przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego, sąd obowiązany jest:
Po pierwsze - do nałożenia na sprawców obowiązku naprawienia szkody wyłącznie wówczas, gdy powstanie szkody w zakresie dóbr pokrzywdzonego jest następstwem popełnionego przez nich przestępstwa.
Po drugie - obowiązek taki ciąży na sądzie tylko wtedy, gdy szkoda taka w czasie warunkowego umorzenia postępowania karnego nadal istnieje.(zob.
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 2007 r  V KK 228/07 . oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2002 r.  III KK 189/02.)
Na tle cytowanego wyżej orzecznictwa Sądu Najwyższego wydaje się - zdaniem Sądu Okręgowego -,iż podobną racjonalną regułę należałoby zastosować także i w odniesieniu do rozważań o zadośćuczynieniu,które w myśl uregulowania zawartego w cytowanym wyżej przepisie w zasadzie poddanie zostało swobodnej ocenie Sądu Orzekającego.
Słowo bowiem „ w miarę możliwości” sugeruje ,iż nie sposób mówić tu o swoistym automatyzmie w przyznawaniu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,ale o konieczności każdorazowego rozważenia czy możliwość takowa zachodzi i czy jest jest ona niezbędna z punktu widzenia zarówno sprawcy jak i też ofiary.
Wprawdzie pisemne uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera w swej treści stanowiska Sądu I instancji w spornej kwestii nie mniej jednak należy domniemywać,iż Sąd Rejonowy odstąpił od orzeczenia względem oskarżonegoW. S.zadośćuczynienia na rzecz obu pokrzywdzonych uznając,iż nie zachodzi potrzeba orzeczenia zadośćuczynienia dla pokrzywdzonych w świetle niekaralności tego oskarżonego a także przede wszystkim z uwagi na postawę pokrzywdzonych,które nie tylko nie żądały świadczeń zart.46§1 i 2 kkale nawet prosiły o łagodne potraktowanie w/w oskarżonego z uwagi na radykalną zmianę jego zachowania ,
Jeśli zatem ani pokrzywdzone ani też prokurator (nota bene nieobecny na rozprawie) nie złożyli wniosku w trybieart.46§1 kkprzed zamknięciem przewodu sądowego przed Sądem I instancji ,to należy rozważyć,czy nie ma tu zastosowania także ograniczenie wynikające zart.49a kpk,blokujące możliwość zmiany wyroku w II instancji przez orzeczenie zadośćuczynienia właśnie na wniosek tych podmiotów,jeśli równocześnie potrzeby takowej nie dostrzegł Sąd Orzekający.
Zdaniem Sądu Okręgowego niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości ,iż istnieje ścisły związek pomiędzy przepisemart.46§1 kkaart.67§3 kki mimo opisanych na wstępie różnic przepisart.49a kpkwinien tu mieć pełne zastosowanie.
Nie można bowiem w przypadku braku szkody i tym samym oczywistego braku podstaw do orzeczenia w pierwszym rzędzie obowiązku jej wyrównania, bez zasięgnięcia opinii pokrzywdzonych przyznawać im zadośćuczynienia,którego być może nie oczekują i nie pragną.Jest to najbardziej widoczne w sprawach rodzinnych,kiedy ewentualna egzekucja tego świadczenia i tak wiązałaby się z pogorszeniem sytuacji materialnej osób bliskich sprawcy lub też zasadniczo wpływała by na rodzinne relacje.
Niezależnie zatem od powyższej argumentacji dotyczącej niecelowości w odniesieniu do możliwości orzeczenia na rzecz pokrzywdzonychH.iA. S.zadośćuczynienia stwierdzić należy,iż na przeszkodzie do uwzględnienia apelacji Prokuratora stoi także przepisart.40a kpkw związku z czym orzeczono jak w sentencji,zaś kosztami postępowania odwoławczego obciążono Skarb Państwa.