Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 282/17
Data wyroku: 2017-06-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Milczarek
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy emerytalnej

Sygn. akt VI U 282/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 czerwca 2017 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Ewa Milczarek
Protokolant – sekr. sądowy Sylwia Sawicka
po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2017 r. w Bydgoszczy
na rozprawie
odwołania:Z. B.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.
z dnia 20 stycznia 2017 r., znak:(...)
w sprawie:Z. B.
przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wB.
o emeryturę

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemuZ. B.prawo do emerytury od dnia(...)r.,

2
stwierdza, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Na oryginale właściwy podpis.
Sygn. akt VI U 282/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 20 stycznia 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwB.odmówił ubezpieczonemuZ. B.odmówił prawa do emerytury na mocyart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ nie został udowodniony 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Od powyższej decyzji ubezpieczony wniósł odwołanie wskazując, że nie jest w stanie dostarczyć zaświadczenia, które bez zastrzeżeń zostanie zaakceptowane przez organ rentowy, ponieważ zakład pracy już nie istnieje – uległ likwidacji.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił, co następuje:
UbezpieczonyZ. B.(ur. (...)) w dniu 18 stycznia 2017 r. złożył wniosek o emeryturę. Organ rentowy przyjął za udowodniony staż pracy w wymiarze 25 lat 3 miesięcy i 2 dni.
Bezsporne.
Ubezpieczony ukończył naukę w TechnikumM.(...)wB.i uzyskał tytuł technik elektryko specjalności elektroenergetyka. W okresach od 2 września 1973 r. do dnia 6 lipca 1992 r. oraz od 4 maja 1994 r. do 18 czerwca 1998 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy ubezpieczony pracował przy remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznychi cieplnych wZakładach (...) S.A.Ubezpieczony utrzymywał w ruchu urządzenia elektroenergetyczne- dbał o kabiny elektrostatyczne (zamknięte pomieszczenia przez które przechodzą elementy, które się maluje). Urządzenia elektroenergetyczne znajdujące się w tych kabinach były napędzane silnikami elektrycznymi i ubezpieczony dbał o utrzymanie w ruchu tych urządzeń przy eksploatacji. Ubezpieczony z brygadą elektryków chodził do tych pomieszczeń gdzie były urządzenia elektroenergetyczne, czyścił stykii konserwował te urządzenia. Ubezpieczony pracował też przy usuwaniu awarii tych urządzeń. Ubezpieczony naprawiał prasy, podstacje energetyczne, przeprowadzał konserwacje w rozdzielniach prądu, sprawdzał transformatory, naprawiał maszyny napędzane silnikami elektrycznymi, przeprowadzał konserwacje urządzeń elektroenergetycznychw postaci grzałek, silników elektrycznych, wentylatorów też napędzanych silnikami elektrycznymi. Ubezpieczony naprawiał także szafy sterownicze i piece napędzane grzałkami oraz zaopatrzone w wentylatory również napędzane elektrycznie. Ubezpieczony więc obsługiwał takie urządzenia jak: rozdzielnie średniego i niskiego napięcia, myjnie, śrutownice, lakiernie, roboty przemysłowe, półautomaty spawalnicze (wszystkie napędzane silnikami elektrycznymi). Ubezpieczony nie korzystał z urlopów bezpłatnych.
Dowód: akta sądowe - akta osobowe ubezpieczonego: angaże k. 12, 13, 18, 20, 23, 25; odpis świadectwa dojrzałości k. 51, świadectwo pracy k. 49; zeznania świadkówB. K.iC. S.oraz ubezpieczonego zapis AV na płycie CD k. 28.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów,w szczególności akt osobowych ubezpieczonego, oraz zeznań świadków i ubezpieczonego. Autentyczność dokumentów nie była przez strony kwestionowana i nie budziła wątpliwości Sądu. Prymat wiarygodności został przyznany także zeznaniom świadków oraz korespondującym z nimi zeznaniom ubezpieczonego. Świadkowie byli współpracownikami ubezpieczonego w spornym okresie, mieli zatem bezpośrednią wiedzę odnośnie powierzonych ubezpieczonemu obowiązków. Zeznania przesłuchanych w sprawie osób były przy tym spójne, konsekwentne i zbieżne ze sobą wzajemnie, nie budząc jakichkolwiek wątpliwości co do ich wiarygodności. Nadto, zeznania wszystkich przesłuchanych osób korelowały także ze zgromadzoną w aktach sprawy dokumentacją.

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. W myślart. 184 ust. 1 ustawy o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku osiągnęli: okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganymw przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat – dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobieti 25 lat dla mężczyzn. Zgodnie zaś z ust. 2 w/w przepisu emerytura, o której mowa wust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Zgodnie z art. 32 ust. 1 powołanej ustawy ubezpieczonym. będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 2 i 3, przy czym wiek ten, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których przysługuje prawo do emerytury, stosownie do art. 32 ust. 4 ustawy, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.).
Według treści § 3 i 4 ww. rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudniania” uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia. Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn; oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracyw szczególnych warunkach.
W przedmiotowej sprawie kwestią sporną była kwestia posiadania co najmniej 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach. Poza sporem pozostawało bowiem, że ubezpieczony osiągnął wymagany ustawą wiek oraz spełnił przesłankę ogólnego stażu ubezpieczenia.
Sąd, w toku postępowania zainicjowanego odwołaniem, nie może ograniczyć możliwości udowodnienia, że dana praca wykonywana była w szczególnych warunkach jedynie do świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawionych według ustalonego w przepisach wzorca, lecz powinien wszelkimi dostępnymi dowodami wskazanymi przez strony postępowania dokonać oceny faktycznie wykonywanych czynności pracowniczych w spornym okresie oraz warunków wykonywanej pracy, w kontekście okoliczności uzasadniających przyznanie emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Zgodnie z treściąart. 473 § 1 k.p.c.w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodów ze świadków i z przesłuchania stron. Tym samym więc w postępowaniu sądowym w sprawachz zakresu ubezpieczeń społecznych nie obowiązują ograniczenia dowodowe występującew postępowaniu przed organem rentowym. Nie jest więc wykluczona możliwość udowadniania w postępowaniu sądowym na podstawie zeznań świadków okresów zatrudnienia na potrzeby ustalenia zatrudnienia w szczególnych warunkach (uchwała SNz 21.09.1984 r., III UZP 48/84). Stanowisko takie jest powszechnie przyjęte w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w którym stwierdza się, że pracownik albo ubezpieczony ubiegający sięo świadczenie z ubezpieczenia społecznego może w postępowaniu przed sądem pracyi ubezpieczeń społecznych wszelkimi dowodami wykazywać okoliczności, od których zależą jego uprawnienia z tytułu ubezpieczenia - także wówczas, gdy z dokumentu (np. zaświadczenia o zatrudnieniu) wynika co innego (wyrok SN z dn. 9 kwietnia 2009 r., sygn.I UK 316/08), a także gdy ubezpieczony wykaże, że nie jest w stanie przedstawić wymaganego świadectwa pracy lub zaświadczenia zakładu pracy np. z powodu jego likwidacji (wyrok SN z dn. 7.10.2003 r., sygn. II UK 87/03).
Należy także wskazać, że określenie stanowiska pracy i jej charakteru wskazanew wystawionym przez pracodawcę świadectwie pracy nie wiąże Sądu, który na podstawie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ocenia, czy ubezpieczony pracował – stale i w pełnym wymiarze czasu pracy – w warunkach szczególnych. Samodzielnie Sąd ustala również, jak zakwalifikować pracę danej osoby w odniesieniu do wykazu prac określonych w załączniku dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma więc istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, a tylko rodzaj powierzonej mu pracy.
Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z Rady Ministróww sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwoliło na ustalenie, że w okresie od 2 września 1973 r. do dnia 6 lipca 1992 r. (18 lat, 10 miesięcy, 5 dni) oraz od 4 maja 1994 r. do 18 czerwca 1998 r. (4 lata, 1 miesiąc, 15 dni) ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako elektryk wykonywał prace określone w wykazie A do ww. rozporządzenia,w dziale II tj. prace przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznychi cieplnych. W ocenie Sądu nie ma wątpliwości, że urządzenia przy których pracował ubezpieczony (tj. myjnie, śrutownice, półautomaty spawalnicze, piece napędzane grzałkami) należą do urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Zeznania świadków i ubezpieczonego bezsprzecznie wykazały, iż ubezpieczony pracował przy takich właśnie urządzeniach napędzanych silnikami elektrycznymi, w szczególności dbał o utrzymanie ruchu tych urządzeń przy eksploatacji i je naprawiał.
Mając na względzie powyższe, ubezpieczony wykazał, iż legitymuje się co najmniej 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych i tym samym Sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w punkcie 1. wyroku.
Jednocześnie Sąd uznał, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, bowiem ustalenie to wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego przed Sądem i w tym przedmiocie orzekł w punkcie 2. wyroku na podstawie art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentachz FUS. Wydanie błędnej decyzji w sytuacji, gdy organ rentowy nie dysponował wystarczającym materiałem dowodowym pozwalającym na ustalenie prawa wnioskodawcy do żądanego świadczenia, nie skutkuje obciążeniem organu odpowiedzialnością z tego tytułu (wyrok SA w Gdańsku z dnia 08.02.2017 r., III AUa 1257/16).
SSO Ewa Milczarek