Sąd Okręgowy w Warszawie
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 713/15
Data wyroku: 2017-07-11 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON

sygn. akt II C 713/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 lipca 2017 roku
Sąd Okręgowy w Warszawie Wydział II Cywilny
w składzie:  Przewodniczący  SSO Marcin Polakowski
Protokolant   sekr. sąd. Przemysław Mazur
po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2017 roku w Warszawie na rozprawie
sprawy z powództwaM. P. (1)
przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
o zapłatę

1
zasądza od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzeczM. P. (1)kwotę 944.285,49 (dziewięćset czterdzieści cztery tysiące dwieście osiemdziesiąt pięć 49/100) złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 27 czerwca 2017 roku do dnia zapłaty;

2
oddala powództwo w pozostałym zakresie;

3
zasądza odM. P. (1)na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 3.307,41 (trzy tysiące trzysta siedem 41/100) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu;

4
nakazuje pobrać odM. P. (1)na rzecz Skarbu Państwa – kasy Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 84.744,17 (osiemdziesiąt cztery tysiące siedemset czterdzieści cztery 17/100) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, zarządzając ściągnięcie tej kwoty z roszczenia zasądzonego w punkcie 1 wyroku;

5
nakazuje pobrać od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Skarbu Państwa – kasy Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 4.343,73 (cztery tysiące trzysta czterdzieści trzy 73/100) złotych tytułem zwrotu nieuiszczonych wydatków na przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.

sygn. akt II C 713/15

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 15 września 2015 r. (data nadania)M. P. (1)wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa – Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na swoją rzecz kwoty 3.464.821 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztów procesu. Wywiódł, iż dochodzi odszkodowania za szkodę, jaką poniósł w wyniku wydania wadliwego zarządzenia przez Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 26 lipca 1949 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem prowadzonym podfirmą (...)wW.” (stanowiącego własnośćP. P.) oraz orzeczenia o nr(...)Ministra Leśnictwa z dnia 20 kwietnia 1950 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pod firmą(...),P. O.. Nieważność w/w zarządzenia oraz orzeczenia nr(...)stwierdził Minister Gospodarki w drodze decyzji z dnia 17 maja 2013 r. oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na mocy decyzji z dnia 29 sierpnia 2014 r. Spadek zaś poP. P.nabyli po ½ części powód orazA. P. (1). Powodowi, jak sam wywiódł, przysługuje odszkodowanie wynoszące jedną drugą wartości składników majątkowychprzedsiębiorstwa (...)oraz jedną czwartą wartości nieruchomości stanowiących w dacie wydania orzeczenia nr(...)Ministra Leśnictwa współwłasność w równych częściachP. P.oraA. P. (2).

    (pozew k. 2-5)

Skarb Państwa – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu na rzecz Skarbu Państwa – Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zaś kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Podniósł, iż kwestionuje powództwo, co do zasady jak i wysokości. Wywiódł, iż powód nie udowodnił istnienia szkody oraz związku przyczynowego pomiędzy działaniem pozwanego, a rzekomą szkodą. Odnosząc się do żądania zasądzenie odszkodowania za nieruchomości powód nie dysponuje w tym zakresie orzeczeniem prejudycjalnym, bowiem decyzją z dnia 29 sierpnia 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność orzeczenia z 1950 r. w części dotyczącej składników majątkowychprzedsiębiorstwa (...), własnośćP. P.”. Co zaś tyczy się odszkodowania za maszyny i składniki ruchome to pozew jest w tym zakresie lakoniczny, nie precyzuje, za jakie konkretnie składniki majątkoweprzedsiębiorstwa (...), tj. jakie maszyny i urządzenia strona powodowa żąda odszkodowania w niniejszym postępowania oraz w jakim stanie ilościowym i jakościowym zostały przejęte przez Państwo. Pozwany zarzucił również nie wykazanie przez powoda legitymacji procesowej oraz nie wykazał istnienia szkody oraz związku przyczynowego pomiędzy działaniem pozwanego, a szkodą.(odpowiedź na pozew k. 176-184).
Do chwili zamknięcia rozprawy strony nie zmieniły swoich stanowisk procesowych. Powód w szczególności nie powołał się na fakt wszczęcia w toku niniejszej sprawy postępowania nadzorczego dotyczącego spornej nieruchomości. Okoliczność ta została ujawniona przez pozwanego, nie stanowiła zatem podstawy faktycznej powództwa. Pozwany jedocześnie wyraźnie sprzeciwił się zawieszeniu postępowania na podstawieart. 177 § 1 pkt 3 k.p.c., a powód wniosku w tym zakresie nie złożył.
Sąd ustalił, następujący stan faktyczny:
Aktem notarialnym z dnia 24 listopada 1945, nr rep.(...)P. P.nabył na własność od „(...)Spółki Akcyjnej wW.” część przedsiębiorstwa obejmującego łuszczarnię owsa i grochu oraz kaszarnię łącznie z urządzeniami technicznymi maszynowni, kotłowni i łuszczarni, jak również wszelkie znaki towarowe odnoszące się do objętej sprzedażą części przedsiębiorstwa. W skład przedsiębiorstwa „(...)Spółka Akcyjna wW.” wchodziły trzy zakłady, to jest młyn zbożowy, łuszczarnia jako zakład przystosowany do fabrykacji płatków owsianych i łuszczenia grochu oraz dwutraktowy tartak.
Na podstawie umowy sprzedaży z dnia 24 listopada 1945 r., nr rep.(...), sporządzonej w formie aktu notarialnego, spółka(...)S.A. wW.sprzedałaP. P.iA. P. (2)w udziałach po połowie nieruchomości wskazane w tym akcie położone wW., wraz ze znajdującymi się na nich zabudowaniami.
W związku z zakupem przezP. P.łuszczarni, w dniu 1 stycznia 1946 r.P. P.rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej pod nazwą(...), której przedmiotem był przerób zboża (głównie owsa i jęczmienia) na płatki i kaszę oraz łuszczenie grochu.Przedsiębiorstwo (...)zostało uruchomione w dniu 12 czerwca 1945 r. oraz z dniem 21 stycznia 1946 r. wpisane do Rejestru Handlowego – Sądu Okręgowego wG..
Właścicielami nieruchomości, na których funkcjonowało w/w przedsiębiorstwo byliP. P.iA. P. (2).
Zrządzeniem z dnia 26 lipca 1949 r. Minister Handlu Wewnętrznego ustanowił z dniem 29 lipca 1949 r., na podstawieart. 1 ust. 3 i art. 2 dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem podfirmą (...)wW.”, własnośćP. P.. Zarząd państwowy nad w/w przedsiębiorstwem powierzono przedsiębiorstwu państwowo – spółdzielczemu „Polskie Zakładu Zbożowe”.
Następnie orzeczeniem nr(...)Ministra Leśnictwa z dnia 20 kwietnia 1950 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, wydanym w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, zostało przejęte z dniem ogłoszenia niniejszego orzeczenia m.in. przedsiębiorstwo „(...),P. O.,W.”.

M. P. (1)wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia. Po rozpoznaniu rzeczowego wniosku, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 29 sierpnia 2014 r. stwierdził nieważność orzeczenia nr(...)Ministra Leśnictwa z dnia 20 kwietnia 1950 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa „(...)” w części dotyczącej składników majątkowych przedsiębiorstwa pod nazwą(...), własnośćP. P..

    (decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi k. 13-20, protokół k. 70-72, wykaz gruntów k. 73, wykaz budynków k. 74, wykaz maszyn k. 75-82, wykaz pasów łuszczarni k. 83-86, wykaz środków transportowych k. 87, wykaz ruchomości k. 88-93, załączniki do protokołu k. 94-106, opinia k. 107-148, opinia techniczna k.149-168)

Podaniem z dnia 15 września 1990 r.P. P.orazA. P. (2)zwrócili się do Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej (poprzednika prawnego Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi) o zwrot „nieruchomości i gruntów nieprawnie przejętych na rzecz Skarbu Państwa” położonych wW.przyul. (...).
Po rozpatrzeniu w/w wniosku, Minister Gospodarki decyzją z dnia 30 kwietnia 2008r., umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 26 lipca 1949 r. z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, spowodowaną wyeliminowaniem z obrotu prawnego przedmiotowego zarządzenia. Decyzja z dnia 30 kwietnia 2008 r. została utrzymana w mocy decyzją Ministra Gospodarki z dnia 2 października 2008 r.
Od powyższej decyzji Ministra Gospodarki z dnia 2 października 2008 r. wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wW., który na mocy wyroku z dnia 25 lutego 2009 r., orzekł o jej uchyleniu, a także poprzedzającej jej decyzji z dnia 30 kwietnia 2008 r. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Ministra Gospodarki od w/w wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wW., wyrokiem z dnia 26 marca 2010 r., uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nietrafne oddalił ją, w wyniku czego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wW.z dnia 25 lutego 2009 r., stał się prawomocny.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Minister Gospodarki na mocy decyzji z dnia 17 maja 2013 r. stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 26 lipca 1949 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pod nazwą „(...)wW.”, własnośćP. P..
    (decyzja Ministra Gospodarki z dnia 17 maja 2013 r. k. 21-29)

Postanowieniem z dnia 4 marca 2003 r. Sąd Rejonowy wW.orzekł, iż spadek poJ. P., zmarłej 21 listopada 1995 r., nabyli jej mążP. P.oraz synowiM. P. (1)iA. P. (1)po 1/3 części każdy. Natomiast spadek poP. P., zmarłym w dniu 29 kwietnia 2000 r., nabyli synowieM. P. (1)iA. P. (1)po ½ części każdy.(postanowienie k. 30)
Łączna wartość ruchomości wchodzących w skład przejętego przez Skarb Państwaprzedsiębiorstwa (...), własnośćP. P.zlokalizowanego wW.według stanu na dzień 19 sierpnia 1949 r., a według cen aktualnych wynosi(...)zł.

    (opinia biegłego sądowego z zakresu wyceny maszyn i urządzeńM. Z.k. 246-290, pisemna opinia uzupełniająca k. 326-327)

M. P. (1)wnioskiem z 13 kwietnia 2016 r. zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr(...)przedsiębiorstwa(...)– w części obejmującej składniki majątkowe w postaci prawa własności nieruchomości objętych wykazami KW(...), stanowiących współwłasnośćP. P.orazA. P. (2), bądź o stwierdzenie wydania przedmiotowego orzeczenia z naruszeniem prawa w sytuacji zaistnienia okoliczności określonych wart. 156 § 2 k.p.a.Postępowanie w tym przedmiocie nie zostało zakończone do zamknięcia rozprawy w niniejszej sprawie

    (wniosek k. 349-351).
Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie wskazanych dokumentów, opinii biegłego sądowego z zakresu wyceny maszyn i urządzeńM. Z.. Sąd co do zasady pozytywnie ocenił wartość dowodową wszystkich dowodów przeprowadzone w sprawie. Wątpliwości i zarzuty strony pozwanej stawiane opinii biegłego sądowegoM. Z.zostały przez niego wyjaśnione w drodze pisemnej opinii uzupełniającej. Zważyć należy, że biegły dokonał wyceny odnosząc się do enumeratywnie wskazanych ruchomości wchodzących w skład przedsiębiorstwa, wyjaśniając przy tym realia przedmiotowego opiniowania odnośnie wiedzy co do cech poszczególnych przedmiotów (k. 252-254).
Sąd ocenił zatem, iż opinia biegłego jest zupełna i kategoryczna. Została sporządzona przez osobę o odpowiednim doświadczeniu oraz niezbędnej wiedzy teoretycznej. Sformułowane przez biegłego wnioski są jednoznaczne, zrozumiałe i należycie uzasadnione. Poddaje się zatem ona analizie, opartej na kryteriach zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomem wiedzy opiniującego, podstaw teoretycznych opinii oraz stopniem stanowczości wyrażonych w niej wniosków (post. SN z 7.11.2000 r. I CKN 1170/98, OSNC z 2001 r. Nr 4. poz. 64). Rację miał przy tym Skarb Państwa, co do braku podstaw do dokonanego przez biegłego arytmetycznego zaokrąglenia wyliczonej kwoty do wartości(...)zł (k. 326). W konsekwencji Sąd przyjął rzeczywistą wartość ruchomości wyliczoną w opinii.
Wobec bezprzedmiotowości w realiach niniejszej sprawy (brak orzeczenia nadzorczego w tym zakresie), która nie została wyjaśniona przez powoda pomimo wyznaczenia rozprawy w dniu 30 marca 2016 roku – Sąd oddalił jego wniosek dowodowy w części dotyczącej ustalenia wartości nieruchomości (k 238).
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Powód wniósł o przyznanie mu stosownego odszkodowania za szkodę spowodowaną wydaniem z naruszeniem prawa zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 26 lipca 1949 r. oraz orzeczenia nr(...)Ministra Leśnictwa z dnia 20 kwietnia 1950 r. Swoją szkodę powód przedstawił jako utratę własności składników majątkowychprzedsiębiorstwa (...)oraz nieruchomości stanowiących w dacie wydania orzeczenia nr(...)Ministra Leśnictwa współwłasność w równych częściachP. P.tj. jego poprzednika prawnego orazA. P. (2). Wyjaśnił, że gdyby nie te wadliwe rozstrzygnięcia, uzyskałby prawo własności w/w rzeczy (w postaci składników majątkowych przedsiębiorstwa oraz nieruchomości), a zatem jego szkoda w postaci braku możliwości uzyskania tego prawa jest następstwem, w normalnym, adekwatnym związku przyczynowym, wadliwych rozstrzygnięć, które zostały wskazane powyżej.
M. P. (1)wprawdzie nie przedstawił w uzasadnieniu pozwu katalogu składników, zwłaszcza ruchomości, wchodzących w składprzedsiębiorstwa (...)to jednak powołał się tam na protokoły zdawczo – odbiorcze z 19 sierpnia 1949 r i 27-29 lipca 1950 r. (k. 4, 70-106), a zatem dopełnił
Kwestię odpowiedzialności odszkodowawczej organów administracji państwowej za szkodę wyrządzoną decyzją administracyjną reguluje w obecnie obowiązującym stanie prawnymart. 4171§ 2 k.c., który wszedł w życie w dniu 1 września 2004 roku w następstwie uchwaleniaustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 162, poz. 1692). Ustawa ta postanowieniem zart. 2 ust. 2uchyliłaart. 160 k.p.a.w całości w jego dotychczasowym brzmieniu. Jednocześnie jednak, zgodnie zart. 5wspomnianej ustawy nowelizującej z dnia 17 czerwca 2004 roku, do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisyart. 417, art. 419, art. 420, art. 4201, art. 4201i art. 421 ustawy kodeks cywilnyorazart. 153, art. 160 i art. 161 § 5 ustawy kodeks postępowania administracyjnego, w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Wątpliwości co do stosowaniaart. 160 k.p.a.zostały rozstrzygnięte w uchwale Sądu Najwyższego, podjętej w składzie Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2011 roku, sygn. akt: III CZP 112/10 (OSNC 2011/7-8/75). W uchwale tej Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 roku, której nieważność lub wydanie jej z naruszeniemart. 156 § 1 k.p.a.stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanieart. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a.
W związku z tym, że zdarzenie prawne, którego dotyczy niniejsze postępowanie, a więc wydanie niezgodnego z prawem orzeczenia administracyjnego miało miejsce w dniu 30 listopada 1954 r., a więc przed dniem 1 września 2004 roku, natomiast wydanie decyzji nadzorczej miało miejsce w dniu 22 października 2015 r., a więc po dniu 1 września 2004 roku, zastosowanie w niniejszej sprawie znajdzieart. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a.
Zgodnie zart. 160 § 1 k.p.a., stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisuart. 156 § 1 k.p.a.albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. W myślart. 160 § 3 k.p.a., odszkodowanie przysługuje od organu, który wydał decyzję z naruszeniem przepisuart. 156 § 1 k.p.a., chyba że winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie ponosi inna strona postępowania dotyczącego tej decyzji. W tym ostatnim przypadku roszczenie o odszkodowanie służy w stosunku do strony winnej powstania tych okoliczności.
Wreszcie zgodnie zart. 160 § 6 k.p.a., roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisuart. 156 § 1 k.p.a.albo decyzja, w której organ stwierdził, w myślart. 158 § 2 k.p.a., że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisuart. 156 § 1 k.p.a.
W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości legitymacja czynna powoda w niniejszej sprawie. Powód wykazał swoje następstwo prawne poP. P.stosownym postanowieniem w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku. Wprawdzie dokument nie opiewa na drugie imię właściciela przedmiotowego przedsiębiorstwa to jednak pozwany nie wykazał, wywodząc swój zarzut, iż jest to inna osoba niżP. P..
Wskazać należy dla porządku, że Sąd podziela pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego podjętej w składzie 7 sędziów z dnia 7 grudnia 2006 roku, sygn. akt: III CZP 99/06 (OSNC 2007/6/79, Biul.SN 2006/12/6), zgodnie z którym to Skarb Państwa jest biernie legitymowany w sprawie o naprawienie szkody wynikłej z ostatecznej decyzji administracyjnej, wydanej w okresie, w którym nie istniały jednostki samorządu terytorialnego. Kwestia legitymacji biernej pozwanego nie była sporna w niniejszej sprawie.
Stwierdzenie nieważności decyzji lub stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa przesądza w zasadzie o bezprawności, natomiast rolą strony jest wykazanie istnienia pozostałych przesłanek uzasadniających odpowiedzialność odszkodowawczą pozwanego, w postaci istnienia szkody, jej wysokości i normalnego związku przyczynowego, między wadliwą decyzją a wskazaną szkodą. Ciężar dowodu w tym zakresie, zgodnie z ogólną regułą wyrażoną wart. 6 k.c., spoczywa na stronie dochodzącej odszkodowania.
Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wiąże sąd o tyle tylko, o ile stanowi wypełnienie podstawowej przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej przewidzianej wart. 160 § 1 k.p.a.(uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2003 roku, III CZP 6/03), lecz nie przesądza o istnieniu normalnego związku przyczynowego pomiędzy wadliwą decyzją a szkodą. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyżej wymienionej uchwale, dla stwierdzenia istnienia przesłanki normalnego związku przyczynowego pomiędzy wadliwą decyzją a dochodzoną szkodą, nieodzowne jest przeprowadzenie oceny, o której mowa wart. 361 § 1 k.c., czy szkoda nastąpiłaby także wtedy, gdyby wadliwa decyzja była zgodna z prawem.
Podobnie wskazał Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 10 kwietnia 2008 roku, sygn. akt: IV CSK 5/08 (LEX nr 371827): „stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi wypełnienie podstawowej przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej przewidzianej wart. 160 § 1 k.p.a., nie przesądza jednak w sposób wiążący dla sądu o istnieniu pozostałych przesłanek odpowiedzialności wynikających zKodeksu cywilnego, w szczególności istnienia normalnego związku przyczynowego pomiędzy wadliwą decyzją a dochodzoną szkodą. W związku z tym przyjmowanie i stosowanie w tym zakresie jakiegokolwiek automatyzmu odpowiedzialności jest niedopuszczalne. Za normalne następstwo danego zdarzenia uważa się taki skutek, który zazwyczaj, w zwykłym porządku rzeczy jest konsekwencją tego zdarzenia. W sytuacjach granicznych rozstrzygające znaczenie będzie mieć sędziowskie poczucie prawne”.
W niniejszej sprawie powód winien więc wykazać, że gdyby nie zostało wydane niezgodne z prawem zarządzenie Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 26 lipca 1949 r. oraz orzeczenie nr(...)Ministra Leśnictwa z dnia 20 kwietnia 1950 r., na mocy którego ustanowiono przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem prowadzonym podfirmą (...)wW.” (stanowiącym własnośćP. P.) oraz przejęto na własność Państwa przedsiębiorstwo pod firmą(...),P. O., to nie utraciłby on prawa własności w/w rzeczy, to jest w postaci składników majątkowychprzedsiębiorstwa (...)oraz nieruchomości na których były posadowione budynki fabryczne.
Powód wykazał, że zarządzenie Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 26 lipca 1949 r. oraz orzeczenie nr(...)Ministra Leśnictwa z dnia 20 kwietnia 1950 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i jako dotknięte taką wadą w ogóle nie powinno zostać wydane. Jak to zostało w sprawie ustalone, o rażącej wadliwości, a w konsekwencji nieważności w/w rozstrzygnięć administracyjnych przesądzono w drodze dwóch decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 sierpnia 2014 r. oraz Ministra Gospodarski z dnia 17 maja 2013 r.
Sąd był związany decyzją nadzorczą Ministra Gospodarski z dnia 17 maja 2013 r. stwierdzającą nieważność zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 26 lipca 1949 r. o ustanowieniu zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem podfirmą (...)wW.”, własnośćP. P.oraz decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 sierpnia 2014 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia nr(...)Ministra Leśnictwa z dnia 20 kwietnia 1950 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa „(...)”, w części dotyczącej składników majątkowychprzedsiębiorstwa (...), własnośćP. P..
Z powyższego wynika, że został wykazany adekwatny związek przyczynowy pomiędzy niezgodnym z prawem zarządzeniem z dnia 26 lipca 1949 r. oraz orzeczeniem administracyjnym z dnia 20 kwietnia 1950 r., a szkodą powoda w postaci utraty prawa własności składników majątkowychprzedsiębiorstwa (...), własnośćP. P.. Co ważne, powyższa kwestia nie była między stronami sporna, bowiem co do owych składników majątkowych wykazanych w protokole przejęcia, nie prowadziły one sporu. Tym samym, nie budziło wątpliwości, iż te składniki majątkowe uszły z majątku poprzenika prawnego powoda i do niego nie wróciły, a zatem zachodzi tu ewidentny uszczerbek majątkowy. Natomiast w przypadku podnoszonej przez powoda szkody odnoszącej się do wartości nieruchomości, stanowiących współwłasnośćP. P.orazA. P. (2), na których to nieruchomościach były posadowione budynki i urządzenia, to Sąd w tym przypadku podziela stanowisko strony pozwanej, że co do tych składników majątkowych nie został wydane żadne orzeczenie nadzorcze. Sam powód potwierdził taki stan rzeczy, bowiem w kwietniu 2016 r. wystąpił do właściwego ministra z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego nr(...), w części obejmującej prawo do przedmiotowych nieruchomości. Tym samym, nie został w tym zakresie spełniona przesłanka zart. 160 § 1 k.p.ain principiodo uwzględnienia roszczenia odszkodowawczego.
Na szkodę powoda złożyła się zatem jedynie utrata składników majątkowychprzedsiębiorstwa (...). Sporządzający na potrzebę niniejszego postępowania opinię biegły sądowy sądowego z zakresu wyceny maszyn i urządzeń wskazał, iż łączna wartość ruchomości wchodzących w skład przejętego przez Skarb Państwaprzedsiębiorstwa (...), własnośćP. P.zlokalizowanego wW.według stanu na dzień 19 sierpnia 1949 r., a według cen aktualnych wynosi(...)zł
W orzecznictwie Sądu Najwyższego za dominujący należy uznać pogląd, że dla ustalenia wysokości odszkodowania należnego poszkodowanemu miarodajny jest stan majątku poszkodowanego w chwili wyrządzenia szkody. W odniesieniu do decyzji administracyjnych wyrządzających szkodę, w następstwie których dochodzi do utraty prawa własności nieruchomości, chodzi o stan nieruchomości w chwili wydania wadliwej decyzji (zob. wyroki z dnia 10 maja 2013 r., I CSK 414/12, z dnia 14 czerwca 2013 r., V CSK 388/12, z dnia 9 października 2014 r., I CSK 695/13, z dnia 12 marca 2015 r., I CSK 467/14).
Mając powyższe na uwadze, ustalając wysokość szkody, Sąd przyjął wartość w/w ruchomości wchodzących w skład przejętego przez Skarb Państwaprzedsiębiorstwa (...), własnośćP. P.zlokalizowanego wW.według stanu na dzień 19 sierpnia 1949 r., a według cen aktualnych wynosi(...)zł.
Mając zaś na uwadze okoliczność, iż powodowi jako spadkobiercyP. P.przysługiwała by połowa udziału we w/w składnikach majątkowych, należało zasądzić na jego rzecz kwotę(...)zł.
Dalej idące żądanie tj. w części odnoszącej się do przedmiotowych nieruchomości nie zasługiwało na uwzględnienie. W tym zakresie Sąd w pełni podziela zarzuty Skarbu Państwa. Powołane przez powoda decyzje nadzorcze, a zwłaszcza ta z 29 sierpnia 2014 roku nie opiewają na własność nieruchomości na których w istocie funkcjonowało przedmiotowe przedsiębiorstwo, a które były własnościąP. P.orazA. P. (2). Nie jest zatem usprawiedliwione rozciąganie mocy owego prejudykatu na inne składniki niż ruchomościprzedsiębiorstwa (...). Protokół zdawczo odbiorczy z 19 sierpnia 1949 r. wprost wskazuje, iż do przedsiębiorstwa poprzednika prawnego powoda należą składniki wymienione w załącznikach nr 3 -11 (k. 71), które to z kolei nie opiewają na nieruchomości (k. 75-106).
Od zasądzonej na rzecz powoda kwoty Sąd zasądził również odsetki ustawowe na podstawieart. 481 § 1 k.c., zgodnie z którym odsetki przysługują jeśli dłużnik opóźnia się w spełnieniu świadczenia. Zważyć należy, iż powód nie wniósł o zasądzenie na jego rzecz odsetek ustawowych za opóźnienie. Odsetki zaś zostały zasądzone od dnia zamknięcia rozprawy, to jest od dnia 27 czerwca 2017 roku do dnia zapłaty, gdyż na tę datę Sąd ustalił wartość rynkową ruchomości wchodzących w skład przejętego przez Skarb Państwaprzedsiębiorstwa (...), własnośćP. P., a zatem i wartość odszkodowania (art. 363 § 2 k.c.). Dopiero od tej daty pozwany popadł w opóźnienie. (uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 14.03.2014 r. III CSK 152/13).
Mając na uwadze powyższe rozważania faktyczne i prawne, Sąd orzekł jak w sentencji, uwzględniając powództwo we wskazanej wyżej części, zaś w pozostałym zakresie oddalając je jako niezasadne.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 2 k.p.c.i99 k.p.c.zgodnie, z którym, strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu), do których zaliczka się także koszty reprezentacji przez pełnomocnika procesowego.
Mając na uwadze wynik niniejszego postępowania uznać należało, iż powódM. P. (1)wygrał proces w 27 %, a tym samym przegrał go 73 %. Natomiast pozwany Skarb Państwa – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wygrał niniejsze postępowania w 73 %, a przegrał w 27 %.
W związku z powyższym, w pkt 3 wyroku Sąd zasądził odM. P. (2)na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 3.307,41 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Powyższa kwota stanowi poniesiony koszt wynagrodzenia pełnomocnika, stosownie do wyniku niniejszego postępowania, mając na względzie§ 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Sąd w punkcie 4 sentencji wyroku nakazał pobrać odM. P. (1)na rzecz Skarbu Państwa – kasy Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 84.744,17 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych, orzekając w tym zakresie na zasadzie art. 113 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Na powyższą kwotę złożyła się opłata sądowa od pozwu w kwocie 100.000 zł, nieuiszczona przez powoda z uwagi na zwolnienie go od kosztów sądowych w całości oraz wynagrodzenie biegłego sądowego w kwocie 16.087,9 zł (k. 296, k. 329), które to koszty sądowe zostały od powoda pobrane stosownie do wyniku niniejszego procesu.
Sąd w punkcie 4 sentencji wyroku nakazał pobrać od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Skarbu Państwa – kasy Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 4.343,73 zł tytułem zwrotu nieuiszczonych wydatków na przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, orzekając w tym zakresie na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Na powyższą kwotę złożyło się wynagrodzenie biegłego sądowego w kwocie 16.087,9 zł (k. 296, k. 329), które to wydatek został od pozwanego pobrany stosownie do wyniku niniejszego procesu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

ZARZĄDZENIE

1
(...)

(...)
(...)
2017.08.11 r.