Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 444/16
Data wyroku: 2017-01-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wiesław Kosowski, Andrzej Ziębiński, Wojciech Kopczyński
Słowa kluczowe: Przestępstwa karnoskarbowe
Podstawa prawna: art. 299§1 i 5 kk

Sygn. akt: II AKa 444/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 stycznia 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Wojciech Kopczyński

Sędziowie

SSA Wiesław Kosowski (spr.)
SSO del. Andrzej Ziębiński

Protokolant

Agnieszka Przewoźnik

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Częstochowie Edyty Kupskiej
po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy

1
R. P.s.J.iE.,ur. (...)wM.

oskarżonego zart. 56 § 1 kksiart. 62 § 2 kksw zw. zart. 37 § 1 pkt 1 i 2 kksprzy zast.art. 6 § 2 kksi7 § 1 kksi inne

2
S. A.s.J.iA., ur. 8 listopada1963 wB.

oskarżonego zart. 55 § 1 kks,art. 62 § 2 kksprzy zast.art. 37 § 1 pkt 1 i 2 kks,art. 6 § 2 kk,art. 7 § 1 kksi inne
na skutek apelacji prokuratora i obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 21 kwietnia 2016 roku
sygn. akt II K 46/12

1
uchyla pkt 1 i 5 zaskarżonego wyroku i na mocyart. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.w zw.zart. 113 § 1 k.k.s.umarza postępowanie:

-

przeciwkoR. P.w czyn opisany wpkt I, modyfikując jego opis w ten sposób, że jako datę końcową czynu przyjmuje październik 2004 roku, wyczerpujący znamiona występku zart. 56 § 1 k.k.s.iart. 62 § 2 k.k.s.w zw. zart. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.k.s.przy zast.art. 6§ 2 k.k.s.iart. 7 § 1 k.k.s.w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 grudnia 2005 roku w zw. zart. 2 §2 k.k.s.;

przeciwkoR. P.o czyn opisany wpkt IImodyfikując jego opis w ten sposób, że jako datę końcową czynu przyjmuje 16 grudnia 2005 roku, wyczerpując znamiona występku zart. 18 § 3 kkw zw. zart. 55 § 1 k.k.s.orazart. 62 § 2 k.k.s.przy zast.art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.k.s.,art. 6 § 2 k.k.s.iart. 7 § 1 k.k.s.w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 grudnia 2005 roku w zw. zart. 2 § 2 k.k.s.

przeciwkoS. A.o czyn opisany wpkt V, modyfikując jego opis w ten sposób, że jako datę końcową czynu przyjmuje 16 grudnia 2005 roku, wyczerpujący znamiona występku zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 55 § 1 k.k.s.orazart. 62 § 2 k.k.s.przy zast.art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.k.s.,art. 6 § 2 k.k.s.iart. 7 § 1 k.k.s.w brzmieniu obwiązującym do dnia 16 grudnia 2005 roku w zw. zart. 2 § 2 k.k.s.,

2
zmienia zaskarżony wyrok:

-

w pkt 6 poprzez uzupełnienie podstawy prawnej skazania oskarżonegoS. A.oart. 18 § 2 k.k.oraz podstawy prawnej wymiaru kary oart. 19 § 1 k.k.,

w pkt 7 poprzez zmianę wyrażenia „opisanego w pkt IV” na wyrażenie „opisanego w pkt VII” oraz poprzez uzupełnienie podstawy prawnej skazania oskarżonegoS. A.oart. 18 § 2 k.k.oraz podstawy wymiaru kary oart. 19 § 1 k.k.,

w pkt 8 poprzez obniżenie oskarżonemuS. A.wymierzonej kary łącznej pozbawienia wolności do 1 (jednego) roku z zaliczeniem na jej poczet na mocyart. 63 § 1 k.k.okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od 18 września 2006 roku do 15 stycznia 2007 roku,

3
w pozostałym zakresie utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok,

4
zasądza od oskarżonychR. P.iS. A.na rzecz Skarbu Państwa wydatki za postępowanie odwoławcze w kwotach po 10 złotych i obciąża ich opłatami:

-

oskarżonegoR. P.w kwocie 300 (trzysta) złotych za drugą instancję,

oskarżonegoS. A.w kwocie 180 (sto osiemdziesiąt) złotych za obie instancje.

SSA Wiesław Kosowski  SSA Wojciech Kopczyński  SSO del. Andrzej Ziębiński
Sygn. akt II AKa 444/16

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016r., w sprawie o sygn. akt II K 46/12 uniewinnił oskarżonegoR. P.od zarzutu popełnienia czynu zart. 56 §1 k.k.s.iart. 62 §2 k.k.s.w zw. zart. 37 §1 pkt 1 i 2 k.k.s.przy zast.art. 6 §2 k.k.s.iart. 7 §1 k.k.s., polegającego na tym, że w okresie od 1 lutego 2002 r. do 16 grudnia 2005 r. wC.,M.iH., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu, jako właścicielfirmy (...)z siedzibą wC., składając potwierdzające nieprawdę deklaracje VAT–7, zataił przed Urzędem Skarbowym wM.faktyczne obrotyfirmy (...)z tytułu sprzedaży złomu metali dofirm (...) S.A.,(...),(...)M. I.,(...) .H.P.U. „(...),(...)iP.H.U. (...)na łączną kwotę 5.608.504,47 PLN, wystawiając przy tym nierzetelne faktury dla tychże firm, w których wykazał należny, ale nie odprowadzony podatek od towarów i usług. Sąd uniewinnił również oskarżonegoR. P.od zarzutu popełnienia czynu zart. 18 §3 k.k.w zw. zart. 55 §1 k.k.s.iart. 62 §2 k.k.s.w zw. zart. 37 §1 pkt 1 i 2 k.k.s.przy zast.art. 6 §2 k.k.s.iart. 7 §1 k.k.s., polegającego na tym, że w okresie od 2 marca 2004 r. do 19 grudnia 2005 r. wH.iC., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaruw celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu, w celu zatajenia prowadzenia działalności na własny rachunek w zakresie transakcji sprzedaży złomu dofirm (...)s.j.,(...) sp. z o.o.,(...) sp. z o.o.,(...) sp. z o.o.i (...) S.A.na łączną kwotę 6.502.303,89 PLN przez właścicielafirmy (...)oraz rzeczywistych jej rozmiarów, wystawił nierzetelne faktury.
Sąd Okręgowy uznał oskarżonegoR. P.winnym tego, że w okresie od kwietnia 2002 roku do stycznia 2005 roku wC., działając w celu osiągnięcia znacznej korzyści majątkowej, podejmował czynności zmierzające do udaremnienia stwierdzenia przestępnego pochodzenia oraz miejsca przechowywania środków pieniężnych w kwocie 811 628,41 złotych które to środki pieniężne pochodziły z przestępstw związanych z nie odprowadzaniem należnego podatku od towarów i usług od transakcji sprzedaży złomu metali w ten sposób, że założył rachunki bankowe dla własnejfirmy (...)w(...) BANK (...) S.A.Oddział wC.– nrrachunku (...),(...) Bank (...) S.A.Oddział wC.– nrrachunku (...), orazBanku (...) S.A.Oddział wC.– nrrachunku (...), na które to rachunki przelewano należności za sprzedaż złomu na podstawie wystawionych przezR. P.faktur VAT w łącznej kwocie 4 500 848,48 złotych a następnie wypłacił te pieniądze, przy czym z procederu tego uczynił sobie stałe źródło dochodu, który to czyn wyczerpał znamiona przestępstwa zart. 299 § 1 i 6 k.k.w zw. zart. 12 k.k.iart. 65 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 299 § 6 k.k.wymierzył mu karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Sąd uznał oskarżonegoR. P.winnym dokonania czynu polegającego na tym, że w okresie od 5 kwietnia 2002 roku do 16 grudnia 2005 roku działając w warunkach czynu ciągłego, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wystawił stwierdzające nieprawdę faktury VAT, przy czym z wymienionych w zarzucie numerów faktur wyeliminował faktury: - FV nr(...)wystawioną dla(...) S. A.; FV nr(...)wystawioną dlafirmy (...)M. M.; FV nr(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...)wystawione dlafirmy (...); FV nr(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...)wystawione dlaPHU (...)S. W.; FV(...)i(...)wystawione dla(...) sp. z o.o., to jest winnym popełnienia przestępstwa zart. 271 § 1 i 3 k.k.w związku zart. 12 k.k.i za to na podstawieart. 271 § 3 k.k.wymierzył mu karę w wysokości 10 miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.połączono oskarżonemuR. P.orzeczone kary pozbawienia wolności i wymierzono mu karą łączną 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności, z zaliczeniem na jej poczet okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w niniejszej sprawie od 19 grudnia 2005 roku godz. 11.30 do 15 stycznia 2007 roku.
Omawianym wyrokiem Sąd Okręgowy w Częstochowie uniewinnił oskarżonegoS. A.od zarzutu popełnienia czynu zart. 18 §3 k.k.w zw. zart. 55 §1 k.k.s.iart. 62 §2 k.k.s.w zw. zart. 37 §1 pkt 1 i 2 k.k.s.przy zast.art. 6 §2 k.k.s.iart. 7 §1 k.k.s., polegającego na tym, że w okresie od 2 marca 2004 r. do 19 grudnia 2005 r. wH.iC., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu, w celu zatajenia prowadzenia działalności na własny rachunek w zakresie transakcji sprzedaży złomu dofirm (...)s.j.,(...) sp. z o.o.,(...) sp. z o.o.,(...) sp. z o.o.i (...) S.A.na łączną kwotę 6.502.303,89 PLN oraz rzeczywistych jej rozmiarów, nakłoniłR. P.do wystawienia jakofirma (...)nierzetelnych faktur z tytułu sprzedaży złomu.
Sąd uznał natomiast oskarżonegoS. A.winnym tego, że w okresie od marca 2004 r. do grudnia 2005 r. wC., działając w celu osiągnięcia znacznej korzyści majątkowej, nakłoniłR. P.do podejmowania czynności zmierzających do udaremnienia stwierdzenia przestępnego pochodzenia oraz miejsca przechowywania środków pieniężnych w kwocie 656 168,76 złotych, które to środki pieniężne pochodziły z przestępstw związanych z nieodprowadzaniem należnego podatku od towarów i usług od transakcji sprzedaży złomu metali, polegających na tym, że nakłonił go do założenia dlafirmy (...)rachunków bankowych w(...) BANK (...) S.A.Oddział wC.rachunku o numerze (...)oraz w(...) Bank (...) S.A.Oddział wC.rachunku o numerze (...), na które to rachunki przelewano należności za sprzedaż złomu na podstawie wystawionych przezR. P.faktur VAT w łącznej kwocie 3 638 754,06 złotych oraz do wypłacania tych pieniędzy, przy czym z procederu tego uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest winnym popełnienia przestępstwa zart. 299 § 1 i 6 k.k.w zw. zart. 12 k.k.iart. 65 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 299 § 6 k.k.wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności.
Sąd Okręgowy uznał takżeS. A.winnym tego, że w okresie od 2 marca 2004 r. do 16 grudnia 2005 r. działając w warunkach czynu ciągłego, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej nakłoniłR. P.do wystawienia stwierdzających nieprawdę faktur VAT, przy czym z wymienionych w zarzucie numerów faktur wyeliminował faktury: - FV nr(...)wystawioną dla(...) S. A.; FV od(...)do(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...)wystawione dla PW(...); - FV(...)i(...)wystawione dla(...) sp. z o.o.; - wszystkie faktury wystawione dlaPHU (...), to jest winnym popełnienia przestępstwa zart. 271 § 1 i 3 k.k.w związku zart. 12 k.k.i za to na podstawieart. 271 § 3 k.k.wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.połączono oskarżonemuS. A.orzeczone kary pozbawienia wolności i wymierzono mu karą łączną 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności, z zaliczeniem na jej poczet okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w niniejszej sprawie od 18 września 2006 roku godz. 6.20 do 15 stycznia 2007 roku.
S ad obciążył również oskarżonych wydatkami i opłatami.
Z wyrokiem tym nie zgodzili się obrońcy oskarżonych oraz prokurator.
Obrońca oskarżonegoR. P.zaskarżył wyrok w pkt 2,3,4 i 10 na korzyść swojego klienta i zarzucił:
- obrazę prawa materialnego, a toart. 271 §1 i 3 k.k.poprzez błędne przyjęcie realizacji przez oskarżonego znamion tego czynu przy ograniczeniu ustaleń Sadu jedynie do wskazania faktur VAT i formalnego stwierdzenia, że faktury te poświadczają nieprawdę oraz że oskarżony działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej bez jednoczesnego określenia, na czym nieprawdziwość tych faktur oraz działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej miałoby konkretnie polegać, co sprawia, iż przyjęty przez Sąd opis czynu jest niewystarczający dla przypisania znamion przestępstwa zart. 271 §1 i 3 k.k.
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, poprzez błędne przyjęcie, iż oskarżonyR. P.w okresie od kwietnia 2002r. do stycznia 2005r., działając w celu osiągniecia korzyści majątkowej, podejmował czynności zmierzające do udaremnienia stwierdzenia przestępnego pochodzenia oraz miejsca przechowywania środków pieniężnych w kwocie 811 628,41 zł, gdy tymczasem przestępne pochodzenie powyższych środków pieniężnych nie zostało w żaden sposób stwierdzone, albowiem oskarżony został uniewinniony od czynów opisanych w pkt I i II,
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, poprzez błędne przyjęcie, iż oskarżonyR. P.z przestępczego działania uczynił sobie stałe źródło dochodów, gdy tymczasem jedynym źródłem dochodów oskarżonego były dochody uzyskiwane przezeń legalnie z prowadzenia działalności gospodarczej podfirmą (...), nie zaś rzekomo podejmowane przezeń czynności zmierzające do udaremnienia, stwierdzenia przestępczego pochodzenia środków pieniężnych, a który to rzekomy sposób czerpania dochodów nie został przez Sąd w wystarczający sposób wyjaśniony w pisemnym uzasadnieniu,
- rażąca niewspółmierność orzeczonej wobec oskarżonego kary jednostkowej za czyn zart. 299 §1 i 6 k.k.oraz kary łącznej 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.
Stawiając te zarzuty obrońca oskarżonegoR. P.wniósł o uniewinnienie jego klienta od czynów przypisanych mu w punktach 2 i 3 wyroku, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Alternatywnie wniósł o wyeliminowanieart. 65 k.k.z opisu czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 2 wyroku, złagodzenie kary jednostkowej orzeczonej w tym punkcie, jak też złagodzenie kary łącznej i warunkowe zawieszenie jej wykonania.
Obrońca oskarżonegoS. A.zaskarżył wyrok w punktach 6,7,8 i 10 na korzyść swojego klienta i zarzucił:
- obrazę przepisów postępowania karnego, która miała wpływ na treść orzeczenia poprzez naruszenieart. 413 §1 pkt 4 k.p.k., w sytuacji gdy akt oskarżenia wpkt IVobejmował zarzuty postawione oskarżonemuR. P., a mimo to w punkcie 7 części dyspozytywnej wyroku za ten czyn skazany został oskarżonyS. A.,
- obrazę przepisów postępowania karnego, która miała wpływ na treść orzeczenia poprzez naruszenieart. 413 §1 pkt 5 k.p.k.nakazującego w treści wyroku zawrzeć rozstrzygnięcie Sądu w zakresie czynu, którego popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu, poprzez pominiecie rozstrzygnięcia w przedmiocie czynu zarzucanegoS. A.w pkt VII części wstępnej wyroku,
- obrazęart. 443 k.p.k., to jest zakazu reformationis in peius, która to zasada została złamana, albowiem Sąd Okręgowy wymierzającS. A.karę łączną, nie zastosował pełnej zasady absorpcji,
- obrazęart. 4,7,410 i 424 k.p.k.wyrażającą się w ustaleniu okoliczności faktycznych sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, a w szczególności z wyeliminowaniem wyników kontroli Urzędów Skarbowych wC.iL.oraz decyzji tychże Urzędów, w tym decyzji Urzędu Skarbowego wL.i Urzędu Kontroli Skarbowej w zakresie dotyczącymR. P.oraz opinii biegłej,
- obrazęart. 7 k.p.k.w zakresie, w jakim Sąd oceny zebranych dowodów, albowiem ocenę tę należy uznać za dowolną, a nie swobodną,
- mającą wpływ na treść wyroku obrazę przepisów postepowania polegająca na naruszeniuart. 5 §2 k.p.k.poprzez niewyjaśnienie, a w konsekwencji rozstrzygnięcie na niekorzyść oskarżonego wszelkich pojawiających się w sprawie wątpliwości, a w szczególności ustaleń poczynionych przez kontrolujące organy skarbowe,
- obrazę prawa materialnego, a toart. 299 §1 i 6 k.k.poprzez przyjęcie, iż wpłata przez odbiorców złomu na rachunek bankowyR. P.należności za rzeczywiście dostarczony przezR. P.towar stanowi przestępstwo opisane w tymże przepisie,
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, a mający wpływ na jego treść polegający na przyjęciu niczym nie popartych ustaleń, że złom dostarczany do podmiotów(...)s.j.,(...) sp. z o.o.,(...) sp. z o.o.,(...) sp. z o.o.i (...) SAstanowił własnośćS. A.oraz że wpłaty należności z faktur wystawionych przezR. P.w zakresie równowartości należnego podatku VAT od opisanych wyżej podmiotów stanowią środki pochodzące z przestępstwa.
Stawiając te zarzuty obrońca oskarżonegoS. A.wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Oskarżyciel publiczny zaskarżył wyrok w całości na niekorzyść oskarżonegoS. A.i w części dotyczącej zarzutu I i II z aktu oskarżenia na niekorzyść oskarżonegoR. P.. We wniesionej apelacji podniósł zarzuty:
- obrazy przepisów prawa procesowego, która miała wpływ na treść orzeczenia, a toart. 414 §1 k.p.k.w zw. zart. 17 §1 pkt 6 k.p.k.iart. 113 §1 k.k.s.polegająca na uniewinnieniu oskarżonychR. P.iS. A.od popełnienia przestępstw zarzucanych im w pkt I,II i V części wstępnej wyroku, podczas gdy w związku z przedawnieniem karalności zarzucanych im czynów postępowanie karne w tym zakresie winno być umorzone,
- obrazę przepisów prawa materialnego, a toart. 18 §2 k.k.polegająca na błędnym nie zastosowaniu tego przepisu w kwalifikacji prawnej czynów przypisanych oskarżonemuS. A.w pkt 6 i 7 części dyspozytywnej wyroku.
Stawiając te zarzuty prokurator wniósł o zmianę wyroku w części dotyczącej pkt 1 i 5 poprzez przyjęcie, że czyn z pkt I aktu oskarżenia zaistniał do października 2004r., a czyny z pkt II i V aktu oskarżenia zaistniały do 16 grudnia 2006r. i umorzenia postepowania w tym zakresie z uwagi na przesłankę zart. 17 §1 pkt 6 k.p.k.w zw. zart. 113 §1 k.k.s.oraz o zmianę wyroku w części dotyczącej pkt 6 i 7 wyroku poprzez poprawienie kwalifikacji prawnej czynów przypisanychS. A.i uzupełnienie jej oart. 18 §2 k.k., a podstawy wymiaru kary oart. 19 §1 k.k.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje.
Jako w pełni uzasadnione należało uznać tylko zarzuty podniesione w apelacji prokuratora oraz zarzut podniesiony w apelacji obrońcyS. A., a dotyczący naruszeniaart. 434 k.p.k.i orzeczenie wobec oskarżonego kary łącznej bez zastosowania zasady absorpcji. Z pozostałymi zarzutami podniesionymi w środkach odwoławczych nie można się zgodzić.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż Sąd I instancji zgromadził w sprawie pełny materiał dowodowy nie wymagający poszerzenia, ani też uzupełnienia. Materiał ten poddał wnikliwej i kompleksowej ocenie w pełni zgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego co doprowadziło do w pełni prawidłowych ustaleń faktycznych. Niestety przy formułowaniu wyroku Sąd nie ustrzegł się pewnych uchybień, na które w większości zwrócił już uwagę w pisemnych motywach orzeczenia. Stąd też zaistniała konieczność skorygowania tych błędów, o czym szerzej będzie mowa poniżej.
Jeszcze raz jednak należy podkreślić, iż ustalenia faktyczne, jakie zostały poczynione przez Sąd meriti nie budzą żadnych wątpliwości. Dotyczy to zarówno działań podejmowanych przezR. P.osobiście, to jest zanimS. A.zaproponował mu „współpracę”, jak też działań obu oskarżonych od marca 2004r. W znacznej mierze ustalenia te opierają się na szczegółowych wyjaśnieniach oskarżonegoR. P., z których jednoznacznie wynika nie tylko obraz jego przestępczej działalności, ale też działalnościS. A.. Oczywiście dowód ten wsparty jest również zeznaniami świadków, jak też dokumentacją, co wyraźnie zostało wskazane w pisemnych motywach wyroku.
Nie sposób zgodzić się z obrońcąS. A., iż doszło do naruszenia reguł zawartych w przepisieart. 7 czy 410 k.p.k.Sąd meriti ujawnił bowiem w toku rozprawy głównej całokształt okoliczności sprawy, następnie rozważył wszystkie okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonych, a dowody ocenił zgodnie z zasadami logiki, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, co jasno wynika z uzasadnienia wyroku. Nie naruszył również reguły opisanej wart. 5 §2 k.p.k., albowiem nie miał wątpliwości w zakresie poczynionych ustaleń, a skoro tak to nie mógł ich rozstrzygnąć na niekorzyść oskarżonego. Po raz kolejny w tym miejscu należy przypomnieć, co wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów, iż wskazując naruszenieart. 5 § 2 k.p.k.obrońca skazanego musi mieć świadomość tego, że o złamaniu zasady in dubio pro reo można mówić jedynie wtedy gdy wątpliwości nie dające się usunąć rodzą się u organu procesowego a nie u stron (tak m.in. postanowienie SN z dnia 19października 2016r., IV KK 314/16). Nie można też mówić o naruszeniu reguły in dubio pro reo w sytuacji, gdy ustalenia faktyczne zależne są od dania wiary tej lub innej grupie dowodów, bowiem jedną z podstawowych prerogatyw sądu orzekającego jest swobodna ocena dowodów.
Natomiast, jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną reguły zart.7 k.p.k., jeżeli jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego oraz jest zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto zostało wyczerpująco i logicznie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (tak m.in. postanowienie SN z dnia 18 grudnia 2012r., III KK 298/12).
Wywody Sądu Okręgowego odnośnie kwestii dlaczego dał wiarę poszczególnym dowodom i to na nich oparł swe ustalenia oraz dlaczego odmówił waloru wiarygodności dowodom przeciwnym, a przede wszystkim wyjaśnieniomS. A.zasługują na pełną aprobatę.R. P.jasno wskazał dlaczegoS. A.zaproponował mu „współpracę”. Chciał uniknąć zajęcia należności przez Urząd Skarbowy.(...)miała polegać na tym, że za pośrednictwemfirmy (...)miała następować sprzedaż złomu należącego doS. A., a oskarżeni mieli się dzielić nieodprowadzonym do Skarbu Państwa podatkiem VAT. WyjaśnieniaR. P.(mimo, że w toku postępowania starał się je łagodzić, by chronićS. A., co zostało dostrzeżone i należycie ocenione przez Sąd I instancji) potwierdzają m.in.L. G.iB. C.. Świadkowie ci, pracownicyspółki (...)wH., stwierdzili, iż toS. A.wprost oświadczył, iż od marca 2004r. złom dalej będzie dostarczał złom, ale przezfirmę (...), by uniknąć zajęcia wierzytelności przez Urząd Skarbowy. Słusznie również zauważył Sad meriti, iż przeciwko wersji lansowanej przez oskarżonegoA.świadczą również zeznania zatrudnionych w jegofirmie (...),K. G.,R. C.,D. Ś.,G. R.,A. B.,B. B.,P. S.,E. M.(poprzednioU.),W. J.,M. N.,B. W.. Żaden z tych świadków nie potwierdził faktu, jakobyR. P.przywoził złom, który składował na placufirmy (...). Co natomiast istotne osoby te potwierdzają, że to właśnie odS. A.otrzymywali dyspozycje dotyczące załadunku złomu i jego transportu. Od niego również otrzymywali dokumenty przewozowe. Świadkowie ci potwierdzili, że złom ten wozili na polecenieA.ale sprzedawany był przezfirmę (...).
Jak słusznie podniesiono w pisemnych motywach wyroku za prawdziwością wyjaśnieńR. P.przemawia również to, iż znaczne kwoty pieniężne za dostarczany złom, imieniemfirmy (...), odbieraliS. A., jego zona oraz pracownica. Nie sposób, uwzględniając zasady logiki i doświadczenia życiowego, przyjąć, iż przy tak znacznych sumach, przy ich rzekomym przekazywaniu następnieR. P., nie żądano od niego pokwitowań, a miał to oskarżony potwierdzać na zbiorczym pokwitowaniu za kilkumiesięczne okresy i to w dodatku bez wymienienia nawet łącznych kwot.
Tak więc w pełni zasadnie Sąd meriti dał wiarę i oparł swe ustalenia na wyjaśnieniachR. P., który szczerze przyznał, iż z oskarżonymA.doszedł do porozumienia, że będzie woził jego złom. Z faktur miało wynikać, że tofirma (...)jest dostawcą złomu, choć faktycznie złom ten należał doS. A.. Udostępnił równieżA.pieczątki swej firmy i później podpisywał faktury wystawiane wfirmie (...).P.udzieliłA.pełnomocnictwa do odbioru pieniędzy wS.. Wypłacał również pieniądze z rachunków jakie miał wBankui przekazywał jeA.w jego domu, w firmie i na mieście. RolaR. P.polegała na tym, że wypłacał pieniądze z rachunków bankowych i oddawał jeA.. Pieniądze, które wpływały na konta bankowe wF.Banku iBanku (...)po wypłaceniu przekazywałA.bez pokwitowania. Za to dostawał odA.połowę wartości VAT.
Podobnie, w znaczniej mierze, w oparciu o wyjaśnienia oskarżonegoR. P.Sąd Okręgowy poczynił ustalenia co do popełnionych przez tego oskarżonego czynów zabronionych sprzed okresu „współpracy” zeS. A..
Uwzględniając szczegółowość tych wyjaśnień, ale też fakt, iż jednoznacznie wynika z nich (oraz z dokumentacji w postaci faktur VAT i dokumentacji bankowych) sposób działania i wszystkie okoliczności popełnionych czynów nie mają w tym kontekście większego znaczenia przywoływane przez obrońcę oskarżonegoS. A., a przeprowadzone przez Sąd dowodowy, w postaci wyników kontroli Urzędów Skarbowych wC.iL.oraz decyzji tychżeU., w tym decyzji Urzędu Skarbowego wL.i Urzędu Kontroli Skarbowej w zakresie dotyczącymR. P.oraz opinii biegłej. Zresztą skarżący nie wskazuje, w jaki sposób dowody te mogłyby zmienić poczynione przez Sąd meriti ustalenia. Na marginesie należy też zauważyć, iż Sąd odwoławczy uchylając poprzednio wydany w tej materii wyrok odniósł się do wspomnianej opinii wskazując, iż jest ona całkowicie zbędna. Całość sprawy zasadza się bowiem na matematycznych wyliczeniach nie wymagającej żadnej wiedzy specjalistycznej. Wyliczeń tych dokonał teraz Sąd Okręgowy w Częstochowie na potrzeby ustalenia kwot pieniężnych, co do których podejmowane były działania mające na celu udaremnienie stwierdzenia ich przestępczego pochodzenia oraz miejsca przechowywania. Ustalenia te nie budzą zastrzeżeń, uwzględniając dodatkowo fakt znacznego obniżenia wspomnianych kwot w stosunku do zarzucanych.
Reasumując. W pełni prawidłowa ocena materiału dowodowego, zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego skutkowała właściwym ustaleniem stanu faktycznego.
Sąd meriti nie ustrzegł się jednak błędu. Mianowicie, bezspornie ustalając, co wynika z treści uzasadnienia, że oskarżonyR. P.w okresie od 1 lutego 2002 r. do października 2004r. r. wC.,M.iH., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu, jako właścicielfirmy (...)z siedzibą wC., składając potwierdzające nieprawdę deklaracje VAT–7, zataił przed Urzędem Skarbowym wM.faktyczne obrotyfirmy (...)z tytułu sprzedaży złomu metali dofirm (...) S.A.,(...),(...)M. I.,(...) .H.P.U. „(...),(...)iP.H.U. (...)na łączną kwotę 5.608.504,47 PLN, wystawiając przy tym nierzetelne faktury dla tychże firm, w których wykazał należny, ale nie odprowadzony podatek od towarów i usług oraz żeR. P.w okresie od 2 marca 2004 r. do 16 grudnia 2005 r. wH.iC., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu, w celu zatajenia prowadzenia działalności na własny rachunek w zakresie transakcji sprzedaży złomu dofirm (...)s.j.,(...) sp. z o.o.,(...) sp. z o.o.,(...) sp. z o.o.i (...) S.A.na łączną kwotę 6.502.303,89 PLN przez właścicielafirmy (...)oraz rzeczywistych jej rozmiarów, wystawił nierzetelne faktury, dostrzegając, iż mamy tu do czynienia z przedawnieniem, uniewinnił oskarżonego od tychże zarzutów w dodatku odnosząc się do opisu z aktu oskarżenia, w którym były inne daty końcowe popełniania czynów.
Z analogiczną sytuacją mamy również do czynienia w odniesieniu do oskarżonegoS. A.. W tym przypadku Sąd meriti również uniewinnił oskarżonego od zarzutu z punktu V, mimo ustalenia, iżS. A.w okresie od 2 marca 2004 r. do 16 grudnia 2005 r. wH.i Chroniu, działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu, w celu zatajenia prowadzenia działalności na własny rachunek w zakresie transakcji sprzedaży złomu dofirm (...)s.j.,(...) sp. z o.o.,(...) sp. z o.o.,(...) sp. z o.o.i (...) S.A.na łączną kwotę 6.502.303,89 PLN oraz rzeczywistych jej rozmiarów, nakłoniłR. P.do wystawienia jakofirma (...)nierzetelnych faktur z tytułu sprzedaży złomu.
Dlatego też Sąd Apelacyjny uchylił pkt 1 i 5 zaskarżonego wyroku i na mocyart. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.w zw. zart. 113 § 1 k.k.s.umarzył postępowanie:
- przeciwkoR. P.w czyn opisany wpkt I, modyfikując jego opis w ten sposób, że jako datę końcową czynu przyjmuje październik 2004 roku, wyczerpujący znamiona występku zart. 56 § 1 k.k.s.iart. 62 § 2 k.k.s.w zw. zart. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.k.s.przy zast.art. 6§ 2 k.k.s.iart. 7 § 1 k.k.s.w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 grudnia 2005 roku w zw. zart. 2 §2 k.k.s.;
- przeciwkoR. P.o czyn opisany wpkt IImodyfikując jego opis w ten sposób, że jako datę końcową czynu przyjmuje 16 grudnia 2005 roku, wyczerpując znamiona występku zart. 18 § 3 kkw zw. zart. 55 § 1 k.k.s.orazart. 62 § 2 k.k.s.przy zast.art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.k.s.,art. 6 § 2 k.k.s.iart. 7 § 1 k.k.s.w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 grudnia 2005 roku w zw. zart. 2 § 2 k.k.s.;
- przeciwkoS. A.o czyn opisany wpkt V, modyfikując jego opis w ten sposób, że jako datę końcową czynu przyjmuje 16 grudnia 2005 roku, wyczerpujący znamiona występku zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 55 § 1 k.k.s.orazart. 62 § 2 k.k.s.przy zast.art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.k.s.,art. 6 § 2 k.k.s.iart. 7 § 1 k.k.s.w brzmieniu obwiązującym do dnia 16 grudnia 2005 roku w zw. zart. 2 § 2 k.k.s.
W tej sytuacji bezprzedmiotowym stał się zarzut podniesiony w apelacji obrońcyR. P.błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, poprzez błędne przyjęcie, iż oskarżony w okresie od kwietnia 2002r. do stycznia 2005r., działając w celu osiągniecia korzyści majątkowej, podejmował czynności zmierzające do udaremnienia stwierdzenia przestępnego pochodzenia oraz miejsca przechowywania środków pieniężnych w kwocie 811 628,41 zł, gdy tymczasem przestępne pochodzenie powyższych środków pieniężnych nie zostało w żaden sposób stwierdzone, albowiem oskarżony został uniewinniony od czynów opisanych w pkt I i II. Nota bene temu zarzutowi przeczyły ustalenia Sądu meriti wynikające wprost z treści uzasadnienia, a poczynione, jak była mowa powyżej w znacznej mierze w oparciu o wyjaśnieniaR. P..
Podobnie zarzut obrońcyS. A.obrazy prawa materialnego, a toart. 299 §1 i 6 k.k.poprzez przyjęcie, iż wpłata przez odbiorców złomu na rachunek bankowyR. P.należności za rzeczywiście dostarczony przezR. P.towar stanowi przestępstwo opisane w tymże przepisie, jest całkowicie chybiony. Sąd meriti ustalił bowiem, że obaj oskarżeni doskonale wiedzieli, że dokonywane na rachunekR. P.wpłaty pochodziły z przestępstw skarbowych i przestępstw przeciwko dokumentom, gdyż wpłacane kwoty zawierały podatek VAT, którego sprawcy nie odprowadzali, a którym się dzielili. Słusznie przy tym Sąd Okręgowy przyjął, ze nie całe kwoty wpływające na rachunek stanowiły przedmiot przestępstwa „prania brudnych pieniędzy” , a tylko kwoty przyjętego podatku.
Nie można tez zgodzić się z obrońcąR. P., iż doszło do obrazy prawa materialnego, a toart. 271 §1 i 3 k.k.poprzez błędne przyjęcie realizacji przez oskarżonego znamion tego czynu przy ograniczeniu ustaleń Sadu jedynie do wskazania faktur VAT i formalnego stwierdzenia, że faktury te poświadczają nieprawdę oraz że oskarżony działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej bez jednoczesnego określenia, na czym nieprawdziwość tych faktur oraz działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej miałoby konkretnie polegać. Opis przypisanego oskarżonemu w wyroku występku zawiera absolutnie wszystkie niezbędne znamiona o jakich mowa wart. 271 §1 i 3 k.k.Oczywistym natomiast pozostaje, iż uszczegółowienie znalazło swe odzwierciedlenie w pisemnych motywach orzeczenia. Jest to jednak sytuacja normalna. Nie sposób bowiem wymagać, by szczególnie przy przestępstwach wieloczynowych, szczegółowym opis każdego zachowania sprawcy znalazł się w wyroku. Prowadziłoby to bowiem do rozbudowania ponad miarę treści wyroku. Wyrok ma zawierać skondensowany opis czynu z wyszczególnieniem jego wszystkich znamion, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Na marginesie trzeba zauważyć, iżR. P.do zarzucanego mu czynu nie tylko się przyznał, ale też wyjaśnił, na czym polegało wystawianie przez niego faktur nierzetelnych. Z wyjaśnień tych wynika również niezbicie, jakie profity z tego tytułu uzyskiwał. Chodzi mianowicie o podatek VAT, którym od czasu współpracy zeS. A.się dzielili. W oparciu m.in. o ten dowód Sad meriti ustalił, iż sprawcy uczynili sobie z przestępczego działania stałe Źródło dochodów. W tej sytuacji wręcz niezrozumiałym (przy stanowisku oskarżonegoR. P.) staje się zarzut podniesiony w apelacji jego obrońcy błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, poprzez błędne przyjęcie, iż oskarżony z przestępczego działania uczynił sobie stałe źródło dochodów.
Nie można też w pełni się zgodzić z zarzutami obrońcyS. A.o naruszeniuart. 413 §1 pkt 4 k.p.k., poprzez skazanie jego klienta w punkcie 7 części dyspozytywnej wyroku za czyn opisany w pkt IV aktu oskarżenia, podczas gdy punkt ten obejmował zarzuty postawione oskarżonemuR. P..
Rzeczywiście doszło do pomyłki Sądu meriti w tym zakresie, jednak z treści uzasadnienia niezaprzeczalnie wynika, że dokonano w pełni prawidłowych ustaleń. Mimo wpisania „pkt IV” chodziło o „pkt VII”, o którym nie napisano w wyroku. Świadczy o tym, zresztą również sama redakcja pkt 7. Mianowicie przepisującS. A.czyn, jak błędnie określono, opisany w pkt IV części wstępnej, dokonano jego modyfikacji poprzez wyeliminowanie z opisu konkretnych faktur. Faktury te występują w punkcie VII części wstępnej, nie ma ich natomiast w pkt IV.
Na marginesie należy również zauważyć, iż obrońca oskarżonegoS. A.nie zaskarżył postanowienia Sądu Okręgowego prostującego w tym zakresie oczywistą omyłkę pisarską. Postanowienie to jednak nie uprawomocniło się wobec jego niedoręczenia oskarżonemuS. A.. Dlatego też koniecznym było dokonanie zmiany zaskarżonego wyroku w pkt 7 poprzez zmianę wyrażenia „opisanego w pkt IV” na wyrażenie „opisanego w pkt VII”.
Z dokonanych przez Sąd meriti ustaleń wynika również niezaprzeczalnie, podobnie zresztą jak z opisów czynów przypisanychS. A.w pkt 6 i 7, że dopuścił się ich w formie podżegania, a nie dokonania. W pisemnych motywach Sąd dostrzegł swe uchybienie w tym zakresie. Stąd też zmiana wyroku w pkt 6 i 7 poprzez uzupełnienie podstawy prawnej skazania oskarżonegoS. A.oart. 18 § 2 k.k.oraz podstawy prawnej wymiaru kary oart. 19 § 1 k.k.,
Zgodzić należało się natomiast z zarzutem podniesionym przez obrońcę oskarżonegoS. A.odnośnie obrazyart. 443 k.p.k., to jest zakazu reformationis in peius, która to zasada została złamana, albowiem Sąd Okręgowy wymierzającS. A.karę łączną, nie zastosował pełnej zasady absorpcji, która to zasada była stosowana przy wymiarze kary łącznej orzeczonej wyrokiem uchylonym do ponownego rozpoznania tylko na skutek apelacji wniesionej na korzyść sprawcy. Sąd Apelacyjny zmienił więc zaskarżony wyrok w pkt 8 poprzez obniżenie oskarżonemuS. A.wymierzonej kary łącznej pozbawienia wolności do 1roku z zaliczeniem na jej poczet na mocyart. 63 § 1 k.k.okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od 18 września 2006 roku do 15 stycznia 2007 roku.
Sąd odwoławczy nie znalazł przy tym podstaw, by w inny sposób korygować orzeczenie o karach wymierzonych zarówno oskarżonemuS. A., jak iR. P.. Kary jednostkowe w pełni odpowiadają stopniom społecznej szkodliwości czynów obu sprawców, jak tez stopniowi ich zawinienia. Sąd meriti, co jasno wynika z pisemnych motywów orzeczenia, wziął wobec każdego z nich pod uwagę wszystkie okoliczności obciążające i łagodzące i należycie je uwzględnił. Nie sposób zasadnie stwierdzić, ze kary noszą cechy rażącej niewspółmierności. Zgodzić również należy się z Sądem I instancji, iż żaden z oskarżonych nie zasługuje na orzeczenie kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, chociaż teoretycznie taka możliwość istnieje, gdyż do ma zastosowanie stan prawny obowiązujący do dnia 30 czerwca 2015 roku. Orzeczenie kar z warunkowym zawieszeniem ich wykonania nie odniosłoby oczekiwanych skutków wychowawczych ani tym bardziej skutków w zakresie prawidłowego kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Trzeba bowiem mieć na uwadze, nie tylko fakt, iż sprawcy z przestępczego procederu uczynili sobie źródło stałych wysokich dochodów, ale też ogromną ilość wystawionych nierzetelnych faktur.
Dlatego też, poza zmianami opisanymi powyżej, wyrok w pozostałym zakresie został utrzymany w mocy, a od oskarżonych zasądzono na rzecz Skarbu Państwa wydatki za postępowanie odwoławcze w kwotach po 10 złotych i obciążono ich opłatami:
- oskarżonegoR. P.w kwocie 300 złotych za drugą instancję,
- oskarżonegoS. A.w kwocie 180 złotych za obie instancje.
SSA Wiesław Kosowski  SSA Wojciech Kopczyński  SSO del. Andrzej Ziębiński