Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V Pa 102/16
Data wyroku: 2017-09-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Urszula Sipińska-Sęk, Agnieszka Leżańska, Magdalena Marczyńska
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 445 § 1 Kodeksu cywilnego w zw. z art.300 Kodeksu pracy

Sygn. VPa 102/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 września 2017 roku
Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Trybunalskim,
Wydział V w składzie:
Przewodniczący: SSO Magdalena Marczyńska (spr.)
Sędziowie: SSO Urszula Sipińska-Sęk
SSO Agnieszka Leżańska
Protokolant: st.sekr.sądowy Marcelina Machera
po rozpoznaniu w dniu 12 września 2017 roku w Piotrkowie Trybunalskim
na rozprawie

sprawy z powództwaG. Z.

    przeciwkoT. M.prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą „Zakład(...)z siedzibą wK.

o zadośćuczynienie
na skutek apelacji powodaG. Z.od wyroku Sądu Rejonowego
w Radomsku IV Wydziału Pracy z dnia 13 września 2016r. sygn. IV P 75/16
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu Sądowi Pracy w Radomsku do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania za instancję odwoławczą.
SSO Urszula Sipińska-Sęk SSO Magdalena Marczyńska SSO Agnieszka Leżańska
V Pa 102/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 13 września 2016 roku w sprawie IV P 75/16 Sąd Rejonowy w Radomsku IV Wydział Pracy oddalił powództwoG. Z.przeciwkoT. M.o zadośćuczynienie. Zasądził od powodaG. Z.na rzecz pozwanegoT. M.kwotę 1.800 złotych z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy stwierdził, że pozwie z dnia 5 stycznia 2016 roku skierowanym przeciwkoT. M.-„Zakład(...)wK., wyłączonym ze sprawy IV 74/16 do oddzielnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, powódG. Z.wnosił o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz „odszkodowania tytułem zadośćuczynienia” w kwocie 50.000,00 złotych za pozbawienie przez pozwanego jego list płac i ich zagubienie. Pełnomocnik pozwanego na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2016 roku wnosił o oddalenie powództwa w całości.
Sąd Rejonowy ustalił, że powód był zatrudniony u pozwanego od dnia 1 lipca 2006 roku do dnia 30 czerwca 2013 roku na podstawie różnych umów o pracę w różnym rozmiarze etatu i z różnym wynagrodzeniem na stanowisku czyściciela obiektów dworcowych i peronów dworca kolejowego wR.. Powód przez cały okres zatrudnienia otrzymywał umówione wynagrodzenie. Postanowieniem Komendy(...)(...)wR.zostało umorzone dochodzenie „w sprawie podrobienia podpisów list płacy powoda”.
Po dokonaniu tych ustaleń Sąd Rejonowy uznał roszczenie powoda za nieuzasadnione. W ocenie Sądu Rejonowego ustalony niespornie stan faktyczny prowadzi do jednoznacznego wniosku, że powód w trakcie postępowania nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na popełnienie czynu niedozwolonego polegającego „na podrobieniu przez podrobieniu przez niego list płacy powoda i ich zagubieniu”. Taki obowiązek spoczywał na powodzie zgodnie z regułą dowodową wynikającą wprost z treści przepisuart. 6 k.c.W tej sytuacji żądanie zasądzenia odszkodowania tytułem zadośćuczynienia było w ocenie Sądu Rejonowego bezzasadne.
Apelację od powyższego rozstrzygnięcia złożył powód. Zaskarżył wyrok w całości i wniósł o jego zmianę. Stwierdził, że nie zgadza się z oceną Sądu Rejonowego, iż jego roszczenie jest nieuzasadnione. Stwierdził, że pozwany przedstawił listy płac, z których wynika, że jego podpisy zostały podrobione. Potwierdził to biegły. W tej sytuacji kwota 50.000 złotych jest adekwatnym zadośćuczynieniem za naruszenie dóbr osobistych powoda.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd I instancji nie rozpoznał bowiem istoty sprawy,jak też sporządził uzasadnienie wyroku z rażącym naruszeniem przepisuart. 328 k.p.c.
Kodeks postępowania cywilnegoposługuje się pojęciem "istota sprawy" w wielu miejscach i w różnych kontekstach normatywnych, przy czym ilekroć ustawodawca odwołuje się do pojęcia "istota sprawy", zawsze nawiązuje do jej meritum, a więc do tych czynników postępowania, które warunkują orzeczenie o istocie żądań i twierdzeń stron. "Rozpoznanie istoty sprawy" oznacza zbadanie materialnej (istotnej) podstawy żądania pozwu oraz, ewentualnie, merytorycznych zarzutów pozwanego; a zatem a contrario, nierozpoznanie istoty sprawy to zaniechanie przez sąd tego właśnie badania. Obojętna jest przy tym przyczyna zaniechania, może ona tkwić zarówno w pasywności sądu, jak i w błędnym przyjęciu przesłanki niweczącej lub hamującej roszczenie. W konsekwencji, nierozpoznanie istoty sprawy - w rozumieniuart. 386 § 4 k.p.c.- oznacza zaniechanie przez sąd pierwszej instancji zbadania materialnej podstawy żądania pozwu albo pominięcie merytorycznych zarzutów pozwanego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1998 roku, II CKN 897/97, OSNC 1999/1 poz. 22, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2005 roku, III CK 161/2005, LexPolonica nr 390476).
Wskazać należy, że granice procesu cywilnego zakreśla przede wszystkim strona powodowa poddając pod osąd określone fakty, z których wywodzi skutki prawne. Treść pozwu i roszczeń powoda zakreśla zatem granice postępowania, a jednocześnie wyznacza jego przedmiot. W danej sprawie oznacza to konieczność zbadania materialnej podstawy żądania powoda oraz przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z regułami takiego postępowania. Następnie zaś sporządzenie uzasadnienia w zgodzie zart. 328 k.p.c.tak, aby umożliwić stronom (stronie) sformułowanie zarzutów apelacyjnych, a sądowi odwoławczemu – poznanie sfery motywacyjnej sądu I instancji.
W przedmiotowej sprawie w piśmie procesowym z dnia 16 października 2015 roku, inicjującym postępowanie, powód wniósł o zasądzenie od pozwanego,T. M., na swoją rzecz kwoty 50.000 złotych z tytułu odszkodowania za naruszenie dóbr osobistych. Powód nie przytoczył okoliczności faktycznych uzasadniających wskazane wyżej żądanie (art. 187 § 1 pkt 2 k.p.c.). Nie został jednak wezwany do uzupełnienia tego braku. Jednocześnie w ww. piśmie powód wniósł o dołączenie akt sprawy DS. 1636/15 (bez wskazania podmiotu, prowadzącego to postępowanie). Na rozprawie w dniu 5 stycznia 2016 roku powód podtrzymał żądanie, jak w piśmie procesowym z dnia 16 października 2015 roku. Sąd nie wypytał powoda o to, jakie jego dobra osobiste naruszył pozwany oraz jakie okoliczności faktyczne uzasadniają zgłoszone przez powoda żądanie (art. 212 § 1 k.p.c.). Na kolejnej rozprawie w dniu 30 sierpnia 2016 roku powód stwierdził, że popiera powództwo i „wnosi o zasądzenie zadośćuczynienia za podrobienie podpisów na listach płac, poza tym poginęły listy płac”. Dalej powód stwierdził: „tak wyliczyłem kwotę i tak zgłosiłem”. Po odebraniu stanowiska pełnomocnika pozwanego Przewodniczący zamknął rozprawę. W dniu 13 września 2016 roku Sąd Rejonowy wydał wyrok, którym oddalił powództwo o zadośćuczynienie.
W pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał natomiast, że powód żądał w sprawie „odszkodowania tytułem zadośćuczynienia” w kwocie 50.000 zł za pozbawienie list płac i ich zagubienie. O takim żądaniu powoda, a więc „odszkodowaniu tytułem zadośćuczynienia” Sąd Rejonowy pisze także w dalszej części uzasadnienia, a mianowicie w rozważaniach, twierdząc, że żądanie to jest bezzasadne. Nie przywołuje jednak w tym zakresie żadnego przepisu prawa, będącego podstawą rozstrzygnięcia. Powołuje się jedynie na to, że powód w trakcie postępowania nie przedstawił dowodów, wskazujących na popełnienie przez pozwanego czynu niedozwolonego, polegającego na podrobieniu list płac powoda i ich zagubieniu (natomiast w części wstępnej Sąd ten stwierdził, że powód dochodzi odszkodowania tytułem zadośćuczynienia nie za podrobienie podpisów na listach płac, ale za pozbawienie go list płac, czego Sąd Okręgowy zupełnie nie rozumie).
W związku z powyższym Sąd Okręgowy nie wie, jakie roszczenie zostało przez Sąd I instancji oddalone. Tym bardziej, że prawo materialne, a więc przepisyKodeksu cywilnegonie przewidują roszczenia o „odszkodowanie tytułem zadośćuczynienia”.
Zauważyć także należy, że stan faktyczny w sprawie ustalony został na podstawie przywołanych przez Sąd Rejonowy akt osobowych znajdujących się w sprawie IV P 74/16 oraz na podstawie akt DS. 1663/15 załączonych do tych samych akt sprawy IV P 74/16. Sąd I instancji nie podał jednak, na podstawie jakich dokumentów dokonał ustaleń faktycznych, brak jest także postanowienia o dopuszczeniu dowodów z dokumentów ze wskazaniem tychże dokumentów oraz okoliczności, na które został ten dowód dopuszczony i to w sytuacji, gdy dokumenty te nie zostały załączone do akt tej sprawy.
Ponadto, ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego sprowadzają się do kilku zdań, a mianowicie w jakim okresie powód był zatrudniony u pozwanego i na jakim stanowisku, że przez cały okres zatrudnienia powód otrzymywał umówione wynagrodzenie i wreszcie, że postanowieniem Komendy(...)wR.umorzone zostało dochodzenie „w sprawie podrobienia podpisów list płac powoda”. To ostatnie stwierdzenie jest także niezrozumiałe, nie wiadomo bowiem, o podpisy jakiej osoby chodzi. Tym bardziej, że powód w apelacji stwierdził, że pozwany przedstawił listy płac, na których podrobione zostały podpisy powoda, co potwierdził biegły.
Mając na uwadze powyższe, trudno jest Sądowi Okręgowemu odnieść się w ogóle do rozstrzygnięcia Sądu I instancji i ocenić jego prawidłowość, albowiem Sąd ten nie wiadomo, o jakim żądaniu i na jakiej podstawie orzekał. Ponadto Sąd Rejonowy nie wyjaśnił podstawy faktycznej zgłoszonego żądania, nie dokonał w istocie żadnych ustaleń faktycznych, powołując się z pogwałceniem zasady bezpośredniości w sposób ogólny na dowód z całych akt osobowych oraz akt sprawy dochodzeniowej.
Zgodnie zart. 328 § 2 k.p.c.uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Składające się na uzasadnienie dwie podstawy rozstrzygnięcia: faktyczna i prawna tworzą łącznie jedną całość, którą powinna cechować wewnętrzna spójność, tak aby nie było zasadniczych wątpliwości co do tego, jaki stosunek faktyczny i w jaki sposób sąd wiążąco uregulował (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2008 roku, IV CNP 182/2007, LexPolonica nr 2143306). Podkreślić należy, że sąd jest zobowiązany do wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia. Właściwie sporządzone uzasadnienie umożliwia także skonstruowanie zarzutów do tego rozstrzygnięcia przez stronę apelującą. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 lutego 2001 roku w sprawie V CKN 606/00 naruszenie przepisu, określającego wymagania, jakim winno odpowiadać uzasadnienie wyroku sądu, może być ocenione jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacjach tylko wyjątkowych, do których zaliczyć można takie, w których braki w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych i oceny prawnej są tak znaczne, że sfera motywacyjna orzeczenia pozostaje nieujawniona bądź ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej. Z sytuacją taką mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy przede wszystkim zobowiąże powoda do wskazania podstawy faktycznej żądania, a jeśli powód będzie nadal występował bez pełnomocnika w osobie profesjonalisty, skieruje do powoda stosowne pouczenia na podstawieart. 210 § 21k.p.c.Następnie, jeśli zostaną zgłoszone wnioski dowodowe, przeprowadzi postepowanie dowodowe i rozstrzygnie o żądaniu zgłoszonym przez powoda. Zadba także, by sporządzone uzasadnienie odpowiadało wymogomart. 328 § 2 k.p.c.
Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 108 § 2 k.p.c.