Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 983/15
Data wyroku: 2017-04-07 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Zenon Węcławik
Słowa kluczowe: Podział do korzystania
Podstawa prawna: 206 k.c.

Sygnatura akt I Ns 983/15

POSTANOWIENIE
Dnia 7 kwietnia 2017 r.
Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: SSR Zenon Węcławik
Protokolant: Magdalena Mastej
po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2017 r. w Kamiennej Górze na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. T.
przy udzialeZ. T. (1),J. P.,L. T.
o rozstrzygnięcie w przedmiocie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną
postanawia:

I
dokonać podziału do korzystania nieruchomości zabudowanej położonej miejscowościS.nr 33 składającej się zdziałki nr (...)o pow. 0,2100 ha, dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadziksięgę wieczystą nr (...)i której mapę z dnia 19.07.2016 r. na k. 73 akt - stanowiącą integralną część niniejszego postanowienia - sporządził biegły sądowyL. S., w ten sposób, że:

a
przyznać do korzystaniaJ. T.częśćdziałki nr (...)oznaczoną kolorem niebieskim jako „Z.-3” oraz oznaczoną kolorem pomarańczowym jako „J.-III-1” i „J.-I-1”, a także nieoznaczony żadnym kolorem stary wjazd na nieruchomość pomiędzy „J.-I-1” i „Z.-3” stanowiący czworobok o bokach 12,52 m x 7,70 m x 14,44 m x 6,42 m,

b
przyznać do korzystaniaL. T.częśćdziałki nr (...)oznaczoną kolorem zielonym jako(...),

c
przyznać do korzystaniaJ. P.częśćdziałki nr (...)oznaczoną kolorem niebieskim jako „Z.-1”,

d
pozostawićJ. T.iL. T.we wspólnym korzystaniu na dotychczasowych zasadach szopę murowaną i drewnianą oraz betonowe szambo,

e
pozostawić we wspólnym korzystaniuJ. T.,L. T.iJ. P.pozostałe części wspólnej nieruchomości,

II
nakazać stronom wzajemne wydanie części nieruchomości przyznanych im do korzystania,

III
pozostawić strony przy poniesionych przez nie kosztach postępowania związanych z ich udziałem w sprawie.

sygn. aktI Ns 983/15

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniJ. T.domagała się we wniosku dnia 22.10.2015 r. podziału do korzystania nieruchomości położonej wS.nr 33, składającej się z zabudowanej budynkami mieszkalnymi i gospodarczymidziałki nr (...)o powierzchni 0,2100 ha, dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadziksięgę wieczystą za numerem (...). Wniosła też o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Podział do korzystania proponowany przez wnioskodawczynię miał polegać na tym, że dla niej przypadłaby części wspólnej działki przyległe do drogi głównej i dodziałki nr (...)oraz stare szambo, a także odpowiednie do udziału wnioskodawczyni we współwłasności udziały w szopie murowanej i drewnianej. Uczestnikom postępowaniaL. T.iZ. T. (1)miały być przyznane odpowiednie do ich udziałów we współwłasności udziały do korzystania w pozostałych częściach wspólnej nieruchomości. W uzasadnieniu naprowadziła, że strony są współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości na podstawie sądowego działu spadku poZ. T. (2)z 2012 roku. Wówczas zostały wyodrębnione trzy lokale mieszkalne we wspólnym budynku mieszkalnym, a pozostałą część nieruchomości pozostawiono we współwłasności przymusowej. Z czasem jednak pomiędzy stronami zaczęło dochodzić do konfliktów na tle korzystania ze wspólnych części nieruchomości. Wnioskodawczyni sprecyzowała swój wniosek w toku postępowania ( k. 35-36 i k. 39 akt oraz k. 110-111 9 k. 127-129 ).
Uczestniczka postępowaniaL. T.zgadzała się w zasadzie z propozycją przyznania jej do korzystania dotychczas użytkowanej części nieruchomości, jednak sprzeciwiała się temu, by przyznano wnioskodawczyni grunt przyległy do drogi ( k. 144v.-145 ).
Uczestnicy postępowaniaZ. T. (1)iJ. P.akceptowali postulowaną przez wnioskodawczynię propozycją podziału nieruchomości do korzystania, jednakowożJ. P.od wielu już lat nie zamieszkuje w spornej nieruchomości, zaśZ. T. (1)w toku postępowania zbył swój udział w nieruchomości na rzeczJ. T.( k. 145 ).
Ustalono następujący stan faktyczny:
Na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 13.04.2012 r. o dziale spadku poZ. T. (2)i zniesieniu współwłasności nieruchomości położonej wS.nr 33, składającej się z zabudowanej budynkami mieszkalnymi i gospodarczymidziałki nr (...)o powierzchni 0,2100 ha, dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadziksięgę wieczystą za numerem (...)oraz na podstawie umowy darowizny z dnia 8.07.2016 r.,J. T.,L. T.iJ. P.stali się właścicielami następujących lokali mieszkalnych i praw z nimi związanych:
-J. T.:lokalu nr (...), dla którego prowadzona jestksięga wieczysta nr (...)wraz z udziałem w prawach związanych z tym lokalem wynoszącym(...),
-L. T.:lokalu nr (...), dla którego prowadzona jestksięga wieczysta nr (...)wraz z udziałem w prawach związanych z tym lokalem wynoszącym(...),
-J. T.iJ. P.w udziałach po 1/2:lokalu nr (...)dla którego prowadzona jestksięga wieczysta nr (...)wraz z udziałem w prawach związanych z tym lokalem wynoszącym(...).
( dowód: postanowienie z 13.04.2012 r. o dziale spadku na k. 4 – 5 akt, postanowienie
o nadaniu klauzuli wykonalności z 19.06.2013 r. na k. 6 akt, odpisksięgi wieczystej (...)na k. 7 – 12 akt, załączone do akt sprawy fotografie spornej nieruchomości z płyty CD na karcie 13, wypis z rejestru gruntów na k. 37v. akt, wyrys z mapy ewidencyjnej na k. 38 akt, trzy fotografie na k. 143 akt, załączone akta sprawy I Ns 358/11 i umowa darowizny z dnia 8.07.2016 r. na k. 54 – 55 akt )
Działka nr (...)pokryta jest głównie trawą i tylko od wschodniej strony ( granicy zdziałką nr (...)) znajdują się krzaki i drzewka. Od 2013 roku urządzone zostały na niej rabaty warzywno-kwiatowe stron. ZarównoJ. T., jak iL. T.używają określonych ich porozumieniem części szopy murowanej i szopie drewnianej, znajdujących się nadziałce nr (...). Od 2011 roku wS.założono sieć wodno-kanalizacyjną i dom stron został do niej podłączony. Nadziałce nr (...)znajduje się nieużywane, stare szambo i jest ono obecnie puste. Posadowiła je wnioskodawczyni w wymurowanym wykopie o wymiarach ok. 2m x 5m x 2 m.L. T.wykorzystuje je do składowania kompostu.J. T.ma 63 lata i zamieszkuje wlokalu nr (...)wraz z niepełnosprawnym partnerem życiowym, którym się opiekuje. Trzy lata temu zainstalowała przepust i bramę wjazdową do wspólnej nieruchomości w odległości kilku metrów od budynku mieszkalnego i od tego czasu wszyscy mieszkańcy spornej nieruchomości korzystają z nowego wjazdu na nieruchomość. Stara brama wjazdowa znajduje się nadal na odległym, wschodnim krańcu nieruchomości, lecz jest używana sporadycznie latem i tylko przez zięcia wnioskodawczyni, który tam parkuje swój samochód. Jest tam obecnie łąka, a wcześniej korzystali z niego tylko rodzice stron, którzy nie mieli samochodu ( przejeżdżały nim tylko wozy konne i wóz do śmieci ). Również od kilku lat pomiędzy rodzeństwemJ. T.,L. T.iJ. P.zaczęło dochodzić do konfliktów na tle korzystania ze wspólnych części nieruchomości. Granicząca ze wspólną nieruchomością strondziałka nr (...)jest zadrzewiona i stanowi własnośćJ. T..L. T.ma 56 lat i po przejściu na emeryturę wprowadziła się do spornej nieruchomości w sierpniu 2014 roku, gdzie zajmujelokal mieszkalny nr (...). Wcześniej mieszkała wW..Z. T. (1)ma 61 lat i w(...)mieszkał od dziecka. Prowadzi wK.biuro turystyczne i sklep z bielizną. W dniu 8.07.2016 r. zbył cały swój udział w spornej nieruchomościJ. T..J. P.ma 54 lata i od dziewięciu lat nie mieszka w spornej nieruchomości, lecz w swoim domu w(...), odległym o około 500 m od spornej nieruchomości. Nie użytkuje też żadnej części spornej nieruchomości, pomimo że należy do niej połowalokalu mieszkalnego nr (...).
( dowód: zeznania wnioskodawczyniJ. T.z dnia 16.03.2016 r. na k. 47 – 48 akt, zeznania uczestniczki postępowaniaL. T.z dnia 16.03.2016 r. na k. 48 – 48v. akt, zeznania uczestnika postępowaniaZ. T. (1)z dnia 16.03.2016 r. na k. 48 akt, zeznania uczestniczki postępowaniaJ. P.z dnia 7.04.2017 r. na k. 144 – 144v. akt, przekazy pieniężne na k. 56 akt i zezwolenie na lokalizację wjazdu z dnia 4.10.2013 r. na k. 57 akt oraz umowa darowizny z dnia 8.07.2016 r. na k. 54 – 55 akt )
Biegły sądowyL. S.w pisemnej opinii z dnia 18.07.2016 r., przy uwzględnieniu dotychczasowego sposobu korzystania we wspólnej nieruchomości przez strony i ich w niej udziałów, przedstawił trzy wersje podziału przedmiotowej nieruchomości do korzystania. W pierwszej wersji podziału biegły przyznałJ. T.największą część wspólnej nieruchomości i przy tym niemal cały pas gruntu przyległy do drogi głównej, obejmujący także nowy wjazd na nieruchomość, zaśL. T.iZ. T. (1)pozostawił urządzone już obszary ich rabat od południowej strony. Ten wariant pozostawiał stronom dostęp do wspólnej nieruchomości tylko poprzez stary, odległy, nieużywany wjazd ( k. 71 akt ). Wersja druga podziału do korzystania zapewniała natomiast dostęp wszystkich stron do nieruchomości nowym używanym wjazdem, przyznając jednocześnie obszar starego wjazduJ. T., natomiastL. T.iZ. T. (1)pozostawały te same części wspólnej nieruchomości jak w wersji pierwszej podziału ( k. 72 akt ). Trzecią wersją podziału biegły sądowy podjął próbę wyeliminowania wad dwóch poprzednich wariantów i zaproponował zachowanie we wspólnym korzystaniu dwóch wjazdów na nieruchomość – starego i nowego, oraz wydzielenie w pozostałym pasie gruntu przyległego do drogi głównej działek dlaJ. T.iZ. T. (1), przy jednoczesnym pozostawieniuL. T.iZ. T. (1)od południowej strony nieruchomości działek jak w dwóch poprzednich wariantach ( rabaty ).
( dowód: opinia biegłegoL. S.z dnia 18.07.2016 r. na k. 62 - 87 akt )
Sąd zważył:
Zgodnie zart. 199 k.c., do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. Po myśli zaśart. 206 k.c., każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Niewątpliwie, dokonanie podziału wspólnej nieruchomości przez jej współwłaścicieli na części mające służyć na zasadach wyłączności każdemu z nich, należy do czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu ( zob.: postanowienie SN z dnia 4 października 2002 r., III CKN 521/01 -Lex nr 57227, postanowienie SN z dnia 6 marca 1997 r., I CZ 7/97 -OSNC 1997/8/111i uchwały SN z dnia 29 listopada 2007 r., III CZP 94/07 - Biul. SN 2007/11/9  ).
W myślart. 206 k.c., każdemu współwłaścicielowi przysługuje prawo do bezpośredniego korzystania z całej rzeczy wspólnej, które jest ograniczone analogicznym prawem pozostałych współwłaścicieli. Współwłaściciel może więc posiadać i używać rzecz wspólną tylko o tyle, o ile da się to pogodzić z posiadaniem i używaniem rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Taki sposób korzystania z rzeczy wspólnej określa się zazwyczaj jako "współposiadanie", rzadziej jako "współkorzystanie" (por. np. J. Ignatowicz (w:)Komentarz, t. I, 1972, s. 522). Uprawnienie do współposiadania rzeczy wspólnej nie zależy od wielkości udziału. Współwłaściciele mogą w umowie określić, inaczej, niż to wynika z ustawy, sposób korzystania z rzeczy wspólnej. Przede wszystkim mogą oni wybrać taki sposób korzystania z rzeczy wspólnej, jaki im najbardziej odpowiada. Najczęściej zastosowanie znajduje podział nieruchomości do korzystania (użytkowania) zwany też podziałemquoad usum. Polega on na tym, że każdy ze współwłaścicieli otrzymuje do wyłącznego użytku fizycznie wydzieloną część nieruchomości wspólnej. Należy jeszcze podkreślić, że dokonanie podziałuquoad usumnie jest zniesieniem współwłasności i nie zmienia stosunków własnościowych, a wywołuje jedynie skutki prawne w sferze obligacyjnej. Orzeczenie sądu określające sposób korzystania z rzeczy wspólnej ma charakter kształtujący, zmienia bowiem obowiązujący dotychczas współwłaścicieli sposób z niej korzystania, kształtując tym samym treść stosunku prawnego między współwłaścicielami, aczkolwiek nie definitywnie, gdyż może on ulec zmianie w drodze umowy na skutek porozumienia współwłaścicieli bądź też na mocy orzeczenia sądowego ( zob. m.in. uchwałę SN z dnia 12 kwietnia 1973 r., III CZP 15/73 -OSNCP 1973/12/208i postanowienie SN z dnia 12 września 1973 r., III CRN 188/73 -OSN 1974/11/183).
Dotychczasowe relacje stron-współwłaścicieli nieruchomości położonej w(...)i zajęte przez nie stanowiska nie rokują perspektyw na ich zgodne współdziałanie w przyszłości odnośnie wspólnej nieruchomości. Brak porozumienia stron co do podziału do korzystania ze wspólnej nieruchomości uniemożliwia każdemu ze współwłaścicieli podejmowanie zwłaszcza bieżących działań gospodarczych i zachowawczych względem wspólnej rzeczy, stanowiąc zarazem zagrożenie utrwalenia się tej niekorzystnej sytuacji dla współwłaścicieli. W takich realiach, Sąd uznał wniosekJ. T.za usprawiedliwiony co do zasady i dokonał podziału nieruchomości w(...)do korzystania. Dokonując podziału oparł się na opracowanej przez biegłego sądowegoL. S.trzeciej wersji podziału z dnia 18.07.2016 r. ( k. 73 akt ), aczkolwiek odpowiednio zmodyfikowanej przez Sąd. Biegły sądowy przedstawił trzy wersje podziału przedmiotowej nieruchomości do korzystania. W pierwszej wersji podziału biegły przyznałJ. T.największą część wspólnej nieruchomości i przy tym niemal cały pas gruntu przyległy do drogi głównej, obejmujący także nowy wjazd na nieruchomość, zaśL. T.iZ. T. (1)pozostawił urządzone już obszary ich rabat od południowej strony. Ten wariant pozostawiał stronom dostęp do wspólnej nieruchomości tylko poprzez stary, odległy, nieużywany wjazd ( k. 71 akt ). Wersja druga podziału do korzystania zapewniała natomiast dostęp wszystkich stron do nieruchomości nowym używanym wjazdem, przyznając jednocześnie obszar starego wjazduJ. T., natomiastL. T.iZ. T. (1)pozostawały te same części wspólnej nieruchomości jak w wersji pierwszej podziału ( k. 72 akt ). W trzeciej wersji podziału biegły sądowy uniknął mankamentów dwóch poprzednich wariantów i zaproponował zachowanie we wspólnym korzystaniu dwóch wjazdów na nieruchomość – starego i nowego, oraz wydzielenie w pozostałym pasie gruntu przyległego do drogi głównej działek dlaJ. T.iZ. T. (1), przy jednoczesnym pozostawieniuL. T.iZ. T. (1)od południowej strony nieruchomości działek jak w dwóch poprzednich wariantach ( rabaty ). Należało uznać racjonalność takiego rozwiązania, jednakże nie znaleziono żadnych argumentów przemawiających za przyznaniemJ. T.do wyłącznego korzystania częścidziałki nr (...)oznaczonej jako „Z.-2” i „J.-III-2”. Mają one bowiem niewielkie powierzchnie, a przez to trudne do gospodarczego wykorzystania ( wyrównanie udziałów nie może być tutaj wystarczającym argumentem ) i położone praktycznie wciągach komunikacyjnych. Takie stanowisko skutkowało z kolei potrzebą „wyrównania” udziałówJ. T.i stworzenia jej możliwości lepszego zagospodarowania w ramach przyznanych jej częścidziałki nr (...). W rezultacie, niejako naturalne było przyznanie wnioskodawczyni obszaru starego, nieużywanego przez pozostałe strony wjazdu na nieruchomość.
Rekapitulując stwierdzić należy, że - w okolicznościach sprawy - żaden z opracowanych przez biegłego sądowego wariantów podziału nieruchomości do korzystania nie nadawał się do wykorzystania wprost, każdy bowiem zawierał pewne niedoskonałości, a przy tym nie uwzględniał zmian własnościowych, które nastąpiły w toku niniejszego postępowania. Najbardziej jednakowoż bliskimratione legisdyspozycjiart. 206 k.c.( każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli ) i uwzględniającym udziały stron we wspólnej nieruchomości jest trzeci wariant podziału przedstawiony przez biegłego. Uwzględnia on zarazem aktualny stan użytkowania nieruchomości przez strony, potrzeby wszystkich stron i ich plany związane z nieruchomością (cessante ratione legis cessat ipsa lex).
Kierując się powyższym należało więc dokonać podziału do korzystania nieruchomości zabudowanej położonej(...), składającej się zdziałki nr (...)o pow. 0,2100 ha, której mapę z dnia 19.07.2016 r. na k. 73 akt sporządził biegły sądowy, w ten sposób, że:
a/ przyznać do korzystaniaJ. T.częśćdziałki nr (...)oznaczoną kolorem niebieskim jako „Z.-3” oraz oznaczoną kolorem pomarańczowym jako „J.-III-1” i „J.-I-1”, a także nieoznaczony żadnym kolorem stary wjazd na nieruchomość pomiędzy „J.-I-1” i „Z.-3” stanowiący czworobok o bokach 12,52 m x 7,70 m x 14,44 m x 6,42 m,
b/ przyznać do korzystaniaL. T.częśćdziałki nr (...)oznaczoną kolorem zielonym jako(...),
c/ przyznać do korzystaniaJ. P.częśćdziałki nr (...)oznaczoną kolorem niebieskim jako „Z.-1”,
c/ pozostawićJ. T.iL. T.we wspólnym korzystaniu na dotychczasowych zasadach szopę murowaną i drewnianą oraz betonowe szambo,
d/ pozostawić we wspólnym korzystaniuJ. T.,L. T.iJ. P.pozostałe części wspólnej nieruchomości.
Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny oraz przywołane wyżej motywy – po myśliart. 206 k.c.w związku zart. 199 k.c.– orzeczono jak w punkcie I sentencji postanowienia, nakazując jednocześnie stronom wzajemne wydanie przyznanych im do korzystania części nieruchomości ( punkt II ).
Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje uzasadnienie w treściart. 520 § 1 k.p.c.