Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1693/16
Data wyroku: 2017-03-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bogusław Glinka
Słowa kluczowe: Powództwo o ustalenie
Podstawa prawna: art. 189 kpc

Sygn. akt I C 1693/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 marca 2017 roku
Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie I Wydział Cywilny
w składzie :

Przewodniczący: SSR Bogusław Glinka

Protokolant: Joanna Bobrowska

po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2017 roku na rozprawie
sprawy z powództwaB. L.
przeciwko(...)wD.
o ustalenie bezskuteczności wypowiedzenia umowy

I
oddala powództwo;

II
zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę287 złtytułem zwrotu kosztów procesu.

UZASADNIENIE
PowódB. L.wniósł o ustalenie, że wypowiedzenie umowy - porozumienia użytkowania boksu garażowego, położonego wD.naOsiedlu (...)przy blokumieszkalnym nr (...), z dnia 01 stycznia 1988 r., dokonane przez pozwaną(...)wD.pismem z dnia 05 sierpnia 2016 r. było bezskuteczne oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.
Na uzasadnienie żądania powód wskazał, że od 1981 r. jest użytkownikiem garażu, położonego wD.naOsiedlu (...)przy blokumieszkalnym nr (...), jaki powstał z przebudowy byłego boksu śmietnikowego, wchodzącego w skład zasobów pozwanej(...)wD.. Pozwana wyraziła zgodę powodowi, będącemu z niepełnosprawnością ruchową, na tego typu przebudowę. Garaż wzniesiony został ze środków własnych powoda, który następnie przekazał go pozwanej w zamian za jego wyłączne użytkowanie, jak również na doprowadzenie przyłącza energii elektrycznej. Zawarta wówczas przez strony umowa użytkowania zaginęła, a akta dotyczące użytkowania garażu zostały pozbawione wszelkich dokumentów z okresu 1981 - 1987. Dokumentem, jaki się w wyodrębnionych aktach znajduje, jest umowa - porozumienie o użytkowanie boksu garażowego z dnia 01 stycznia 1988 r. Umowa mogła zostać wypowiedziana powodowi wyłącznie z przyczyn wymienionych w § 7, co zdaniem powoda nie nastąpiło. Pismem z dnia 05 sierpnia 2016 r. (doręczonym powodowi dnia 09 sierpnia 2016 r.) pozwana, powołując się na § 7 umowy użytkowania boksu garażowego z dnia 01 stycznia 1988 r., wypowiedziała ją ze skutkiem na dzień 30 września 2016 r. Dodatkowo zakreśliła powodowi termin na opróżnienie lokalu i oddanie go do jej dyspozycji do dnia 14 października 2016 r. Jakoprzyczynę wypowiedzeniaumowy pozwana wskazała: „usytuowanie przedmiotowego garażu uniemożliwia dokończenie koniecznych robót ociepleniowych budynkuos. (...)wD., w celu poprawy warunków termoizolacyjnych mieszkań zlokalizowanych od strony szczytowej ściany budynku. Ponadto mieszkańcyOs. (...)w swoim piśmie, które wpłynęło do Spółdzielni w dniu 14.04.2016 r. wnioskują o wyburzenie boksu garażowego, ponieważ zależy im na jak najszybszym zrealizowaniu tych prac". Według powoda dokonane przez pozwaną wypowiedzenie przedmiotowej umowy jest bezskuteczne, bowiem wskazana w nim przyczyna wypowiedzenia umowy nie mieści się w katalogu przyczyn, o których mowa w § 7 umowy. Ponadto brak jest uprzedniej decyzji lub uchwały Zarządu pozwanej upoważniającej Zarząd do wypowiedzenia umowy, podjętej zgodnie z § 7 Regulaminu Zarządu(...)wD., od których członek spółdzielni może się odwołać w postępowaniu wewnątrz spółdzielczym do Rady Nadzorczej, czego powód został pozbawiony. Wreszcie przyczyna wypowiedzenia jest nierzeczywista, gdyż ściana szczytowa bloku mieszkalnego naOsiedlu (...)wD., sąsiadująca z użytkowanym przez powoda garażem, posiada już stosowne ocieplenie, a nawet jeśli zachodziłaby konieczność wymiany istniejącego ocieplenia budynku, bądź też jego docieplenia, to prace budowlane mogą być dokonane bez potrzeby wyburzania garażu. Pozwana poinformowała powoda, że z dniem 14 października 2016 r. upłynął termin do opróżnienia i oddania garażu i wezwała, aby klucze do pomieszczenia przekazano pozwanej do dnia 15 listopada 2016 r. godz. 10.00. Zastrzegła również, że w razie nie zastosowania się powoda do wezwania, wystąpi na drogę postępowania sądowego i egzekucyjnego.
W odpowiedzi na pozew pozwana(...)wD.wniosła o oddalenie powództwa. Przyznała okoliczności faktyczne związane z nawiązaniem i wypowiedzeniem umowy użytkowania garażu. Wskazała, że w związku z upływem terminu wypowiedzenia i niezwrócenia pozwanej boksu garażowego wytoczyła przeciwko powodowi powództwo o wydanie i opróżnienie lokalu, która zawisła przed Sądem Rejonowym w Dzierżoniowie pod sygn. akt I C 45/17. Pozwana zarzuciła powodowi brak interesu prawnego w żądaniu przez powoda ustalenia bezskuteczności wypowiedzenia umowy, gdyż przesłanką orzeczenia eksmisji będzie skuteczność dokonanego wypowiedzenia.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Niesporne między stronami było, że powód od 1981 r. jest użytkownikiem garażu, położonego wD.naOsiedlu (...)przy blokumieszkalnym nr (...), który powstał z przebudowy boksu śmietnikowego, wchodzącego w skład zasobów pozwanej(...)wD.. Pozwana wyraziła zgodę na przebudowę, a garaż wzniesiony został ze środków własnych powoda, który następnie przekazał go pozwanej w zamian za jego wyłączne użytkowanie. W dniu 01 stycznia 1988 r. strony zawarły umowę - porozumienie o użytkowanie boksu garażowego, w którym określiły zasady korzystania przez powoda z garażu. Przyczyny  wypowiedzenia umowy określone zostały w § 7 tj.:

⚫

nieprzestrzeganie treści umowy,

nie posiadanie samochodu przez okres dłuższy niż 6 miesięcy /w przypadku inwalidztwa pojazdów inwalidzkich/,

ustanie członkostwa w Spółdzielni,

zaleganie z opłatą trzech kolejnych okresów płatniczych za użytkowany lokal,

konieczność przeznaczenia obiektu lub terenu, na którym usytuowany jest przedmiotowy garaż na inny cel lub konieczność przywrócenia stanu poprzedniego /boks śmietnikowy/.

Pismem z dnia 05 sierpnia 2016 r. pozwana, powołując się na § 7 umowy użytkowania boksu garażowego wypowiedziała ją ze skutkiem na dzień 30 września 2016 r. i wyznaczyła powodowi termin na opróżnienie lokalu do dnia 14 października 2016 r. Jako przyczynę wypowiedzenia  umowy pozwana wskazała: „usytuowanie przedmiotowego garażu uniemożliwia dokończenie koniecznych robót ociepleniowych budynkuos. (...)wD., w celu poprawy warunków termoizolacyjnych mieszkań zlokalizowanych od strony szczytowej ściany budynku. Ponadto mieszkańcyOs. (...)w swoim piśmie, które wpłynęło do Spółdzielni w dniu 14.04.2016 r. wnioskują o wyburzenie boksu garażowego, ponieważ zależy im na jak najszybszym zrealizowaniu tych prac". Powód nie wydał lokalu w zakreślonym terminie. Pozwana wytoczyła przeciwko powodowi powództwo o nakazanie opróżnienia i wydanie przedmiotowego garażu powołując się na wypowiedzenie z dnia 05 sierpnia 2016 r. Sprawa wniesiona została pod sygn. akt I C 45/17 przed Sądem Rejonowym w Dzierżoniowie.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo nie jest zasadne i podlega oddaleniu.
Do przesłanek powództwa o ustalenie stosunku prawnego lub prawa należy istnienie interesu prawnego po stronie powoda w wystąpieniu z powództwem oraz istnienie stosunku prawnego lub prawa, którego powództwo dotyczy. Ciężar dowodu tych przesłanek spoczywa, zgodnie zart. 6 k.c., na powodzie (wyr. Sądu Najwyższego z 30 listopada 2000 r., I CKN 903/00 oraz orzeczenie Sądu Najwyższego z 21 listopada 1945 r., III C 733/45, OSN 1948, Nr 2, poz. 30). On też obowiązany jest przytoczyć fakty uzasadniające ten interes, przy czym muszą być one udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione. Interes prawny powoda musi istnieć obiektywnie, czyli zachodzić według rozumnej oceny sytuacji, a nie tylko subiektywny, to jest wedle odczucia powoda (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 04 lutego 1999 roku, II CKN 804/98, wyrok SN z dnia 21 lutego 1997 roku, II CKU 7/97). Interes prawny w sprawie o ustalenie istnienia stosunku pranego lub prawa nie decyduje wprost o zasadności powództwa, a jedynie warunkuje możliwość badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, że dany stosunek prawny lub prawo istnieje (wyr. SN z 18.6.2009 r., II CSK 33/09, OSNC 2010, Nr B,poz. 47).
Przepisart. 189 k.p.c.ma charakter materialnoprawny w zakresie przesłanki interesu prawnego warunkującej zasadność powództwa (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 3 kwietnia 2000 r., I CKN 582/98). Sąd obowiązany jest badać istnienie interesu prawnego powoda z urzędu. Powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego jest, co do zasady, dopuszczalne tylko wtedy, gdy nie jest możliwe powództwo o świadczenie. Interes prawny nie zachodzi z reguły, gdy zainteresowany może na innej drodze osiągnąć w pełni ochronę swoich praw (wyrok Sądu Najwyższego z 22 listopada 2002 r., IV CKN 1519/00). Jeżeli zatem istnieje możliwość wystąpienia z powództwem o świadczenie to powód nie ma interesu w tym, aby w odrębnym postępowaniu domagać się ustalenia. Także przesłankowość ustalenia stosunku prawnego lub prawa w innym postępowaniu wskazuje na brak interesu prawnego w drodze powództwa o ustalenie. Dla przykładu żądanie zasądzenia świadczenia implikuje bowiem ustalenia istnienia stosunku prawnego lub prawa, z którego roszczenie wynika (wyrok Sądu Najwyższego z 25 września 2002 r., I CKN 1133/00). Interes prawny w rozumieniuart. 189 k.p.c.z reguły nie zachodzi również wtedy, gdy osoba zainteresowana może w innej drodze, np. w procesie o ukształtowanie prawa lub stosunku prawnego, a nawet w drodze orzeczenia o charakterze deklaratywnym, osiągnąć w pełni ochronę swych praw (zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 1965 r., II CR 266/64, wyrok Sądu Najwyższego z 18 grudnia 1968 r., I PR 290/68, wyrok Sądu Najwyższego z 6 czerwca 1997 r., II CKN 201/97).
Rozważania dotyczące rozumienia interesu prawnego na gruncie kolizji powództw o ustalenie i powództw o zasądzenie świadczenia dotyczących tych samych podstaw faktycznych są adekwatne również do sytuacji, gdy dochodzący ochrony w procesie o ustalenie jest pozwanym w innym procesie o świadczenie. W takiej sytuacji ochrona powoda żądającego ustalenia jest możliwa na gruncie powództwa o zasądzenie skierowanego przeciwko temuż powodowi. Sytuacja taka również wyłącza potrzebę występowania z odrębnym procesem o ustalenie i, w konsekwencji, usuwa materialnoprawną przesłankę zasadności takiego powództwa (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 października 2013 r., I ACa 620/13, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2014 roku I ACa 866/13).
Dokonując zatem subsumpcji cytowanegoart. 189 k.p.c.do ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego, w kontekście powyżej przytoczonych rozważań prawnych wskazać należy, że w niniejszej sprawie po stronie powoda nie została spełniona podstawowa przesłanka zgłoszonego roszczenia wobec pozwanej Spółdzielni, co pozwala dopiero na badanie pozostałych przesłanek roszczenia, a mianowicie istnienie interesu prawnego w ustaleniu bezskuteczności wypowiedzenia umowy dokonanego pismem z 05 sierpnia 2016 r., skoro skuteczność tego wypowiedzenia może być badana w postępowaniu z powództwa(...)przeciwkoB. L.o nakazanie opróżnienia i wydania spornego garażu. W postępowaniu tym powód będzie mógł bronić swych praw w takim samym zakresie jak w wypadku niniejszego postępowania o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego, a do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia powód nie może być usunięty przymusowo przez Spółdzielnię, z tego względu oddalono też wniosek o udzielenie zabezpieczenia.
Podsumowując, należy wskazać, że powód w pozwie nie tylko nie powołałart. 189 k.p.c.jako podstawy żądania ustalenie bezskuteczności dokonanego wypowiedzenia, ale nie powołał się na istnienie interesu prawnego w żądaniu ustalenia. Próżno szukać w pozwie i jego uzasadnieniu materialnoprawnych przesłanek powództwa o ustalenia, a ponieważ powód reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika niewskazanie i nie wykazanie interesu prawnego powoduje oddalenie powództwa.
Trzeba zaznaczyć, że nawet gdyby uznać, że powód wykazał interes prawny w żądaniu ustalenia w chwili wnoszenia pozwu, to - będąc wzywany do wydania rzeczy przez stronę pozwaną - posiadałby tak długo interes prawny w ustaleniu nieskuteczności wypowiedzenia, dopóki wierzyciel nie wystąpiłby z powództwem o świadczenie (np. wydanie rzeczy). Podobnie orzekł Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 29 lutego 1972 r., sygn. akt I CR 388/71,„W sprawach o świadczenie dłużnik dopóty ma interes prawny w ustaleniu rozmiaru swego obowiązku, dopóki nie został przez wierzyciela pozwany o świadczenie. Gdy już został pozwany, przysługuje mu już tylko obrona w takim procesie.”oraz z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt I CSK 332/08,„W sprawach o świadczenie dłużnik dopóty ma interes prawny w ustaleniu rozmiaru swego obowiązku, dopóki nie został przez wierzyciela pozwany o świadczenie.”Z kolei w wyroku z dnia 22 listopada 2006 r. V CSK 288/06 Sąd Najwyższy stwierdził, że„Strona nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieistnienia zobowiązania, jeżeli o spełnienie świadczenia wynikającego z tego zobowiązania toczy się postępowanie przed sądem i to nawet wówczas, gdy zostało ono wszczęte później niż zostało wytoczone powództwo o ustalenie.”
Ponieważ w tutejszym Sądzie pod sygn. akt I C 45/17 zawisła sprawa z powództwa(...)wD.przeciwkoB. L.o opróżnienie lokalu użytkowego, który był przedmiotem umowy stron w niniejszej sprawie, powód w niniejszej sprawie utraciłby interes prawny w żądaniu ustalenia.
Mając powyższe argumenty na względzie Sąd orzekł jak w pkt I wyroku.
Orzeczenie o kosztach procesu znajduje oparcie wart. 98 k.p.c., albowiem powód przegrał spór, przy czym na koszty poniesione przez pozwaną składają się koszty zastępstwa w stawce minimalnej 270 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł, łącznie 287 zł i takimi kosztami Sąd obciążył powoda w pkt. II sentencji wyroku.