Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 623/17
Data wyroku: 2017-09-22 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Czyn
Podstawa prawna: art. 437 § 1 kpk

VI Ka 623/17

UZASADNIENIE
K. B.został oskarżony o to, że w dniach 1 lutego – 29 kwietnia 2016r. nie stawił się do kwalifikacji wojskowej przedP. (...)dla Powiatu(...)z siedzibą w Wojskowej Komendzie Uzupełnień wG.wbrew obowiązkowi wynikającemu z ustawy i będąc zobowiązanym na podstawie Obwieszczenia Wojewody(...)z dnia 15 stycznia 2016r. o kwalifikacji wojskowej w 2016r. oraz będąc powiadomiony imiennymi wezwaniami Urzędu MiastaK.do stawiennictwa, tj. o przestępstwo zart. 224 pkt 1 ustawy z dnia 21.11.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 28.04.2017r. oskarżony został uniewinniony od zarzucanego mu czynu.
Apelację od tego wyroku wywiódł prokurator, który zarzucił orzeczeniu:

1
obrazę przepisów postępowania, a toart. 2 § 2 kpkiart. 7 kpk, mającą wpływ na jego treść, poprzez dowolne uznanie wyjaśnieńK. B.w części dotyczącej jego przybycia do Wojskowej Komendy Uzupełnień wG.za wiarygodne, wbrew obowiązkowi dochodzenia prawdy, nie bacząc aby zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla sprawy okoliczności;

2
obrazę przepisów postępowania, a toart. 2 § 2 kpkorazart. 167 kpk, mającą wpływ na jego treść, poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodu w postaci przesłuchania w charakterze świadka pracownika Wojskowej Komendy Uzupełnień wG.w celu ustalenia procedury stosowanej w przypadku nie stawienia się do kwalifikacji wojskowej w terminie wskazanym w imiennym wezwaniu osoby do tego zobowiązanej, czyli takżeK. B., w tym ustalenia na kim spoczywa inicjatywa w zakresie wyznaczenia kolejnego terminu stawiennictwa do kwalifikacji wojskowej, co doprowadziło do uznania, iżK. B.nie popełnił zarzucanego mu przestępstwa, podczas gdy prawidłowa analiza w/w dowodów prowadzi do wniosku przeciwnego.

W oparciu o podniesione zarzuty prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Apelacja nie była zasadna. Wbrew podniesionym w niej zarzutom sąd rejonowy nie dopuścił się obrazy przepisów postępowania określonych wart. 2 § 2 kpk,art. 7 kpkiart. 167 kpk. Podstawę wyroku stanowiły prawdziwe ustalenia faktyczne, poczynione w oparciu o wszystkie niezbędne dowody, ocenione swobodnie, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.
Bezspornym było, iżK. B.podlegał kwalifikacji wojskowej. Obowiązek ten wynikał z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 21.11.1967r. w powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2017.1430), zgodnie z którym mężczyźni kończący w danym roku kalendarzowym dziewiętnasty rok życia, są obowiązani stawić się, w określonym miejscu i czasie do kwalifikacji wojskowej oraz z obwieszczenia Wojewody(...)z dnia 15.01.2016r. o kwalifikacji wojskowej w 2016r., w myśl którego w okresie od dnia 1 lutego do dnia 29 kwietnia 2016r. przeprowadzona zostanie na terenie województwa(...)kwalifikacja wojskowa.
Jak wynika z treści obwieszczenia termin i miejsce stawiennictwa został określony jedynie dla osób zamieszkałych stale lub przebywających czasowo ponad 3 miesiące na terenie miasta i gminyC.oraz gminG.,J.,L.iŚ.(pkt 3); dla osób zamieszkujących w innych gminach termin i miejsce stawienia się do kwalifikacji nie zostały w obwieszczeniu określone.
Zgodnie z art. 32 ust. 8 ustawy o powszechnym obowiązku obrony do stawienia się do kwalifikacji wojskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, wzywa wójt lub burmistrz (prezydent miasta), zapewniając planowe stawiennictwo osób do kwalifikacji wojskowej.
Sposób i tryb wzywania do kwalifikacji wojskowej regulują przepisy – wydanego na podstawie art. 43 ustawy o powszechnym obowiązku obrony – rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministra Obrony Narodowej z dnia 23.11.2009r. w sprawie kwalifikacji wojskowej (Dz.U. 2017.1980). Zgodnie z § 4 ust. 2 tego rozporządzenia wezwanie należy doręczyć osobie co najmniej na siedem dni przed wyznaczonym terminem stawienia się do kwalifikacji wojskowej – wzór takiego wezwania wskazujący ściśle adres, termin i godzinę stawiennictwa oraz zawierający stosowne pouczenia, w tym dotyczące usprawiedliwienia nieobecności, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
Nieotrzymanie wezwania nie zwalnia osoby od obowiązku stawienia się do kwalifikacji w terminie i miejscu wskazanym w obwieszczeniu (§ 4 ust. 3 rozporządzenia) – oznacza to, iż przepis ten odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy termin i miejsce określone były w obwieszczeniu. Dla osób zamieszkałych (tak jak oskarżony) na terenie miastaK., miejsce i termin kwalifikacji nie były oznaczone w obwieszczeniu Wojewody(...)z dnia 15.01.2016r., a zatem dla nich jedynym źródłem informacji o tym, gdzie i kiedy należy się stawić, były wysyłane do nich wezwania.
Bezspornym było, że wezwanie skierowane do oskarżonego na adres domowy, nie zostało przez niego odebrane z uwagi na to, iż przebywał on w tym czasie w Areszcie Śledczym wG.(k. 9-10).
Skoro zatem wezwanie, o którym mowa w art. 32 ust. 8 ustawy o powszechnym obowiązku obrony oraz w§ 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie kwalifikacji wojskowejnie zostało oskarżonemu skutecznie doręczone, a termin i miejsce kwalifikacji dla osób zamieszkujących na terenieK., nie został oznaczony w obwieszczeniu wojewody, to oskarżony pozbawiony był możliwości zadośćuczynienia obowiązkowi wynikającemu z art. 32 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Nie znając bowiem ani terminu, ani miejsca stawiennictwa nie mógł postąpić zgodnie z dyspozycją tego przepisu.
Brak było też podstaw do uznania, iż oskarżony nie zastosował się do nakazu wynikającego z art. 32 ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, skoro po opuszczeniu aresztu, udał się zarówno do Wojskowej Komendy Uzupełnień wG., jak i do Urzędu Miejskiego wK.celem poddania się obowiązkowi kwalifikacji. Jego wyjaśnienia w tym zakresie były wiarygodne i zasługiwały na uwzględnienie. Nie było przy tym dowodu przeciwnego, który podważyłby prawdziwość jego wypowiedzi. Pracownica Urzędu Miejskiego wK.B. Z.zeznała, że gdyby nawet oskarżony stawił się do urzędu i poinformował o przyczynach nieobecności w czasie kwalifikacji, to jego stawiennictwo i tak nie zostałoby odnotowane (k. 56 - verte).
Odnosząc się do podniesionego w apelacji prokuratora zarzutu niezweryfikowania twierdzeń oskarżonego, iż stawił się on w WKU, przypomnieć należy, iż przepis§ 6 rozporządzenia w sprawie kwalifikacji wojskowejobowiązek wyznaczenia innego terminu stawienia się do kwalifikacji niż określony w wezwaniu, nakłada na wójta lub burmistrza (prezydenta miasta), a nie na Wojskowego Komendanta Uzupełnień. Za wiarygodne należało więc uznać wyjaśnienia oskarżonego, że w trakcie wizyty w WKU odesłano go do właściwego urzędu. Przyczyny, z powodu których uprawniony organ nie wyznaczył oskarżonemu nowego terminu stawiennictwa do kwalifikacji, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Służby administracyjne burmistrzaK.odpowiedzialne za przebieg kwalifikacji posiadały wiedzę o przyczynach nieobecności oskarżonego w wyznaczonym dla niego miejscu i terminie kwalifikacji (k. 9-13). Nie było więc przeszkód, aby w trybie § 6 rozporządzenia z dnia 23.11.2009r. wyznaczyć oskarżonemu kolejny termin stawiennictwa do kwalifikacji wojskowej.
Słusznie zauważa sąd rejonowy, iż ustalenia dotyczące przyczyn niestawiennictwa osoby podlegającej kwalifikacji powinny być z urzędu dokonywane przez właściwy urząd – stanowi o tym jednoznacznie § 10 ust. 2 rozporządzenia o kwalifikacji wojskowej, w myśl którego wójt lub burmistrz (prezydent miasta) ustala przyczyny niestawienia się osób i miejsce ich pobytu, a wyniki ustaleń przekazuje przewodniczącemu powiatowej komisji lekarskiej oraz wojskowemu komendantowi uzupełnień. To zatem na burmistrzu miastaK.(podlegającym mu służbom) ciążył obowiązek ustalenia powodów nieobecności oskarżonego i ewentualnego wyznaczenia kolejnego terminu stawiennictwa.
Odpowiedzialności karnej zart. 224 pkt 1 ustawy z dnia 21.11.1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiejpodlega osoba, która nie stawia się do kwalifikacji wojskowej przed wójtem lub burmistrzem (prezydentem miasta), przed właściwą komisją lekarską lub przed wojskowym komendantem uzupełnień w określonym terminie i miejscu, nie stawia się do wojskowej przychodni psychologicznej albo nie przedstawia dokumentów, których przedłożenie zostało nakazane. Jest więc oczywistym, że przestępstwo to – w postaci zarzuconej oskarżonemu – może zostać popełnione wyłącznie wówczas, gdy uprawniony organ wyznaczy osobie podlegającej stawieniu się do kwalifikacji wojskowej osobie podlegającej stawieniu się do kwalifikacji wojskowej ściśle określony termin i miejsce stawiennictwa, a informacja ta dotrze do adresata. W przeciwnym wypadku, tj. w sytuacji niewyznaczenia takiego terminu i miejsca, a także w razie nieskutecznego wezwania do stawiennictwa, osoba objęta obowiązkiem kwalifikacji wojskowej, nie będzie podnosiła odpowiedzialności karnej.
Skoro więc oskarżonemuK.B.nie doręczono skutecznie wezwania określającego termin i miejsce stawienia się do kwalifikacji, ani też nie wyznaczono mu kolejnego terminu stawiennictwa, to brak było podstaw do przypisania mu sprawstwa i winy w zakresie postawionego zarzutu popełnienia przestępstwa zart. 224 pkt 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
Podzielając zatem ustalenia faktyczno-prawne sądu pierwszej instancji i nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosków i zarzutów apelacji zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.
Na podstawieart. 636 § 1 kpkkosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciążono Skarb Państwa.