Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ns 170/15
Data wyroku: 2017-02-20 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON

Sygn. akt II Ns 170/15

UZASADNIENIE
D. W.skierowała w dniu 11 lutego 2015 roku (data prezentaty) do Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ wW.wniosek o dział spadku po zmarłym w dniu 22 sierpnia 1998 rokuS. W.i zniesienie współwłasności w ten sposób, aby udział w ½ części odrębnej nieruchomościlokalu mieszkalnego nr (...)znajdującego się na drugiej kondygnacji w budynku wielomieszkaniowym przyul. (...)wW., dla którego prowadzona jestksięga wieczysta KW nr (...)przyznać na własność uczestniczceM. W. (1)bez obowiązku spłaty uczestniczkiE. F. (1), zaśD. W.przyznać, bez konieczności spłatyE. F. (1)iE. W., następujące ruchomości: brązowy regał z roku 1970 o wartości 100 zł, kanapę z roku 1990 o wartości 100 zł, łóżko z roku 1990 o wartości 50 zł, szafę beżową z płyty pilśniowej o wartości 100 zł, kredens z roku 1960 o wartości 100 zł, stół wraz sześcioma krzesłami z roku 1960 o wartości 100 zł, sofę z obiciem tapicerowanym z roku 1980 o wartości 50 zł, dywan beżowo-brązowy 2,8 m x 1,6 m z roku 1980 o wartości 30 zł, dywan beżowo-granatowy 1,6 m x 1,1 m z roku 1980 o wartości 20 zł, serwantkę z roku 1960 o wartości 50 zł, półkę na książki z płyty pilśniowej o wartości 20 zł, kuchenkę czteropalnikową gazową z elektrycznym piekarnikiem z roku 1990 o wartości 50 zł, elementy zastawy obiadowej z roku 1960 o wartości 50 zł, zastawę obiadową koloru białego z niebieskimi elementami – 12 talerzy głębokich, 12 talerzy płaskich, 12 filiżanek z talerzykami, dzbanek do kawy, waza do zupy, 2 salaterki, talerz duży, cukiernica o wartości 120 zł, zestaw szkła przyciemnianego – 6 kieliszków do wina, 6 kieliszków do wódki, 6 kieliszków do koniaki, 6 szklanek do napojów, dzbanek o wartości 75 zł oraz zastawę kryształową – 12 kieliszków do wódki, 6 kieliszków do wina, 6 szklanek, 6 talerzyków do ciasta, paterę, 2 salaterki, 2 małe gondolki, talerz do ciasta, cukiernicę, karafkę do wódki, 2 wazony o wartości 130 zł (k. 1-2).
W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, że w skład masy spadkowej po zmarłymS. W.weszły ruchomości o łącznej wartości 1 315 zł, które zostały wymienione w powyższym akapicie oraz udział w części ½lokalu nr (...)położonym przyul. (...)wW.. Składająca pismo wszczynające w sprawie oceniła obecną wartość mieszkania na kwotę 250 000,00 zł, zaś łączną wartość masy spadkowej na kwotę 126 315,00 zł. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy – Pragi w Warszawie z dnia 3 sierpnia 1999 roku, sygn. akt. II Ns 907/99 spadek odziedziczyły: żona zmarłego –E. W.oraz jego dwie córki –D. W.iE. F. (1)– wszystkie w częściach równych. Umową darowizny sporządzoną w formie aktu notarialnego w dniu 14 października 2014 roku, Rep A nr 7227/2014,E. W.iD. W.przekazały swoje udziały w mieszkaniu położonym przyul. (...)wW.na rzeczM. W. (1)(córkiD. W.). Wnioskodawczyni uzasadnia, iż ze względu na fakt posiadania przezM. W. (2)udziału w 5/6 części wskazanej nieruchomości, zasadne jest zniesienie współwłasności pomiędzyM. W. (1)iE. F. (1)poprzez przyznanie udziału wynoszącego 1/6 całości lokalu uczestniczceM. W. (1). Dodatkowo podnosi, żeE. F. (1)jeszcze za życia spadkodawcy otrzymała od rodziców –E. W.iS. W.wykupione z ich środków mieszkanie położne przyPlacu (...)wW.(obecniePlac (...)). Wolą rodziców było równe traktowanie córek i przyznanie każdej z nich po mieszkaniu. Wnioskodawczyni natomiast wnosi o przyznanie przysługującej jej, zgodnie z wolą rodziców, nieruchomości córce -M. W. (1). W odniesieniu do ruchomości pozostawionych po zmarłym wyrażona została przezE. W.– której udział w nich wynosi 4/6, chęć ich przekazania wnioskodawczyni oraz bezcelowość faktycznego podziału omawianych przedmiotów. Podniesione zostało również rozdysponowanie przez spadkodawcę swojego majątku za życia oraz poczynienie darowizn na rzeczE. F. (1)(k. 3-6).
Pismem z dnia 6 maja 2015 roku (data prezentaty) uczestniczkaE. W.przyłączyła się do wnioskuD. W., nie kwestionując oznaczonych przez wnioskodawczynię wartości nieruchomości i ruchomości (k. 30).
W uzasadnieniu w/w pisma, zasadniczo powielona została argumentacja zawarta we wniosku wszczynającym niniejsze postępowanie. Małżonka spadkodawcy wskazała na posiadanie wraz z mężem woli zapewnienia mieszkania każdej z córek. Przyznała również, że mieszkanie przyul. (...)darowaneE. F. (1)zostało wykupione przezK. W.(matkę spadkodawcy) za środki przekazane jej przezS. W.z małżonką.E. F. (1)nabyła w/w nieruchomość na podstawie dziedziczenia testamentowego w dniu 4 maja 1987 roku – po śmierciK. W.. Uczestniczka wskazała również, że z uwagi na fakt, iż mieszkanie przeznaczone dlaD. W.było o 10 m2większe od przekazanegoE. F. (1), wraz z mężem chcieli wyrównać tę oklicznośćE. F. (1). Z tego też względu, ze spadku odziedziczonego przezE. W.po ciociE. B.,E. F. (1)otrzymała 35 000,00 niemieckich marek, zaśD. W.15 000 niemieckich marek. Podnosi również, że gdy po sprzedaży mieszkania przyul. (...),E. F. (1)była w trakcie budowania domu w miejscowościB.,D. W.przekazała jej książeczkę mieszkaniową w celu jej zwaloryzowania na budowę domu (k. 31-34).
Pismem z dnia 12 maja 2015 roku (data prezentaty) uczestniczkaM. W. (1)poparła wniosek o dział spadku i zniesienie współwłasności skierowany przezD. W., nie zakwestionowała wartości masy spadkowej i składających się na nią przedmiotów, w uzasadnieniu swego pisma przytaczając okoliczności wskazane wcześniej przezD. W.iE. W.(k. 44-46).
W odpowiedzi na wniosek z dnia 12 sierpnia 2015 roku (data prezentaty), uczestniczkaE. F. (1)wniosła o ustalenie, że w skład masy spadkowej poS. W., oprócz składników majątkowych wymienionych we wniosku wnioskodawczyni, wchodzą również następujące ruchomości: 2 lodówki, telewizor, 2 pralki, srebrna stopka ułańska wraz z talerzykiem, srebrna cukiernica, zestaw 3 kieliszków srebrnych, wazonik, rękojeść szabli ułańskiej, ryngraf, 2 bagnety, drewniana maczuga oraz o ustalenie udziałuE. F. (1)w 1/3 części całości majątku masy spadkowej i w 1/6 co do części zniesienia współwłasności w/w rzeczy i praw. Oznaczona uczestniczka wniosła również o dokonanie działu spadku i zniesieniu współwłasności nieruchomości przyul. (...)wW.oraz ruchomości wymienionych w omawianym piśmie i we wnioskuD. W., w ten sposób, żeby przyznać na własność uczestniczce postępowaniaM. W. (1)wszystkie składniki masy spadkowej z koniecznością dokonania spłaty na rzeczE. F. (1)w wysokości 45 000,00 zł z tytułu udziału w w/w nieruchomości i kwotę 900,00 zł za udział w ruchomościach. W uzasadnieniu pisma, uczestniczka zakwestionowała fakt otrzymania od swoich rodziców mieszkania przyul. (...)wW., wskazując że nabyła je w drodze dziedziczenia po zmarłej od swojej babkiK. W.i nie widzi podstaw do rezygnacji z przysługującej jej części udziału (k. 48-48).
Podczas przesłuchania na rozprawie w dniu 5 października 2015 roku,D. W.potwierdziła okoliczności wskazywane wcześniej w złożonym przez siebie wniosku oraz pismach wniesionych w sprawie przez uczestniczkiE. W.iM. W. (1). Podniosła również, że przedmioty wskazane jako ruchomości przezE. F. (1)otrzymałaE. W., która była pielęgniarką i opiekowała się pacjentem, który był ułanemJ.i w dowód wdzięczności przekazał jej omawiane przedmioty. W analogiczny sposób zeznała również uczestniczkaE. W.(k. 74-76).
E. F. (1)zeznała, że dopiero z pisma złożonego w niniejszym postępowaniu dowiedziała się, że wolą matki było przekazanie siostrze mieszkania przyul. (...)wW.. Informuje, żeD. W.otrzymała pomoc finansową od rodziców przy wykończeniu mieszkania mieszczącego się przyul. (...), zaś sama otrzymała kwotę 5 000,00 marek na zakup działki i budowę domu, a środki z książeczki mieszkaniowej zostały podzielone pomiędzy siostry. Wskazuje, że ustalone zostało, iż otrzyma mieszkanie od babci, zaś rodzice prowadzili książeczkę mieszkaniową iD. W.miała dostać mieszkanie albo przygotowane miało zostać dla niej lokum. Podniosła również, że spadkodawca także pomagał przy opiece nad ułanemJ.i wartościowe przedmioty zostały przekazane wspólnie rodzicom uczestniczki (k. 76-77).
Pismem z dnia 20 lutego 2016 roku, uczestniczkaE. W.wniosła o zaliczenie na poczet masy spadkowej kosztów weselaE. F. (1), które odbyło się w 1987 roku i zostało w połowie pokryte ze środków należących doE. W.iS. W., kosztów poniesionych w 1986 roku w związku z pogrzebemK. W., które przekroczyły zasiłek pogrzebowy, kosztów pogrzebu i pomnika spadkodawcy, ponad zasiłek pogrzebowy z ZUS – poniesionych przezE. W., srebrnej cukiernicy po babciK. W.i radia z lat 50-tych, które otrzymałaE. F. (1)(k. 114). W omawianym piśmie uczestniczka odniosła się do zeznańE. F. (1)na rozprawie w dniu 5 października 2015 roku. Podniosła, że wraz z mężem posiadali jedną książeczkę oszczędnościową, zaś opiekę nad ułanem sprawowała samodzielnie, bez pomocy spadkodawcy (k. 114-123).
W dniu zakończenia postępowania wnioskodawczyni podtrzymała wcześniejsze stanowisko, wnosząc o rozłożenie ewentualnej spłaty udziału we współwłasności na rzeczE. F. (1)na okres 10 lat. UczestniczkiE. W.iM. W. (1)poparły stanowisko wnioskodawczyni. UczestniczkaE. F. (1)zmodyfikowała swoje stanowisko w sprawie, odstępując od uznania jako składników majątku wspólnego przedmiotów wskazanych w piśmie z dnia 12 sierpnia 2015 roku, podtrzymując zaś stanowisko w pozostałym zakresie (k. 237-239).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
SpadkodawcaS. W.zmarł w dniu 22 sierpnia 1998 roku wW.. Po jego śmierci, w wyniku przeprowadzonego postępowania spadkowego stwierdzono, że spadek po zmarłym nabyli na podstawie dziedziczenia ustawowego: żona zmarłego –E. W.oraz córkiE. F. (1)iD. W.w częściach równych, każda po 1/3 spadku (dowód k. 18 dołączonych akt o sygn. 907/99postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy – Pragi w Warszawie z dnia 3 sierpnia 1999 roku, sygn. II Ns 907/99; okoliczność bezsporna).
W skład masy spadkowej pozostawionej w chwili śmierci przez zmarłego, której łączna wartość – z uwzględnieniem obecnych cen – oszacowana została na kwotę 117 555,00 zł weszły: udział wynoszący ½ prawa własnościlokalu mieszkalnego nr (...), położonego wW., przyul. (...)dla którego Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa wW.prowadziksięgę wieczystą nr (...)i którego wartość według stanu na dzień 22 sierpnia 1998 roku i cen obecnych wynosi 116 440 zł (dowód k. 170-196 –opinia biegłego sądowego ds. wyceny nieruchomości; okoliczność bezsporna) oraz ½ udziału w ruchomościach, których łączna wartość wynosi 1 115 zł, tj.: brązowy regał z roku 1970 o wartości 100 zł, kanapa z roku 1990 o wartości 100 zł, łóżko z roku 1990 o wartości 50 zł, szafa beżowa z płyty pilśniowej o wartości 100 zł, kredens z roku 1960 o wartości 100 zł, stół wraz sześcioma krzesłami z roku 1960 o wartości 100 zł, sofa z obiciem tapicerowanym z roku 1980 o wartości 50 zł, dywan beżowo-brązowy 2,8 m x 1,6 m z roku 1980 o wartości 30 zł, dywan beżowo-granatowy 1,6 m x 1,1 m z roku 1980 o wartości 20 zł, serwantka z roku 1960 o wartości 50 zł, półka na książki z płyty pilśniowej o wartości 20 zł, kuchenka czteropalnikowa gazowa z elektrycznym piekarnikiem z roku 1990 o wartości 50 zł, elementy zastawy obiadowej z roku 1960 o wartości 50 zł, zastawa obiadowa koloru białego z niebieskimi elementami – 12 talerzy głębokich, 12 talerzy płaskich, 12 filiżanek z talerzykami, dzbanek do kawy, waza do zupy, 2 salaterki, talerz duży, cukiernica o wartości 120 zł, zestaw szkła przyciemnianego – 6 kieliszków do wina, 6 kieliszków do wódki, 6 kieliszków do koniaki, 6 szklanek do napojów, dzbanek o wartości 75 zł oraz zastawa kryształowa – 12 kieliszków do wódki, 6 kieliszków do wina, 6 szklanek, 6 talerzyków do ciasta, paterę, 2 salaterki, 2 małe gondolki, talerz do ciasta, cukiernicę, karafkę do wódki, 2 wazony o wartości 130 zł (k. 1-2 –wycena dokonana przez wnioskodawczynię; okoliczność niekwestionowana przez uczestników). Sąd uznał, że omawiane przedmioty wraz z nieruchomością usytuowaną przyul. (...)wW.stanowiły współwłasność małżonkówS. W.iE. W.w rozumieniuart. 31 § 1 k.r.o.
M. W. (1)posiada obecnie udział w wysokości 5/6 własności mieszkania przyul. (...)wW., gdyżE. W.przepisała na nią przysługujące jej 4/6 udziału w nieruchomości, aD. W.przekazała swój udział w wysokości 1/6 (dowód k. 10-16odpis aktu notarialnego z dnia 14 października 2014 roku Rep A Nr 7227/2014). .
UczestniczkaE. F. (1)na mocy dziedziczenia ustawowego nabyła w całości spadek, w skład którego weszło mieszkanie przyul. (...), po zmarłej w dniu 29 stycznia 1986 roku babciK. W.(dowód k. 55-57odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy – Pragi z dnia 4 maja 1989 roku, sygn. I Ns 130/87).E. F. (1)w spadku poK. W.otrzymała również srebrną cukiernicę.
UczestniczkaE. W.odziedziczyła spadek po zmarłej w 1991 roku ciociE. B.. Część odziedziczonych środków rozdzieliła pomiędzy córki:D. W.iE. F. (1)(dowód: twierdzenia stron w trakcie postępowania).
Koszty pogrzebu zmarłegoS. W.zostały sfinansowane przez małżonkę –E. W.ze środków własnych.E. W.wraz z małżonkiemS. W.ponieśli również koszty związane z pochówkiemK. W., weselemE. F. (1)oraz przekazali córce –D. W.książeczkę mieszkaniową, która ta następnie darowałaE. F. (1).
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 1035 k.c., jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów niniejszego artykułu. Również w myślart. 688 k.p.c.Do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zniesienia współwłasności, a w szczególnościart. 618 § 2 i 3 k.p.c.
Stosownie zart. 211 k.c., każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Natomiast w myślart. 212 k.c., jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne.
Zgodnie zart. 684 k.p.c., skład i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd. Stosownie zaś do treściart. 686 k.p.c., w postępowaniu działowym sąd rozstrzyga także o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów.
Stosownie doart. 31 § 1 k.r.o., z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte współwłasnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Są to min. przedmioty nabyte poprzez dziedziczenie, zapis lub darowiznę (art. 33 pkt 2 k.r.o.).
W myślart. 1039 § 1 k.c., jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn, zapisów windykacyjnych, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna lub zapis windykacyjny zostały dokonane ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia. Zgodnie zaś zart. 922 § 3 k.c., do długów spadkowych należą koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku.
Stosownie do treściart. 212 § 3 k.c., jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych.
W ocenie Sądu wniosekM. Z.zasługiwał na częściowe uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd obowiązany był ustalić składniki zaliczające się do
masy spadkowej po zmarłymS. W.. Należy wskazać, że skład majątku wspólnego małżonków jak i masy spadkowej ustala się według stanu na datę orzekania. Oznacza to, że nie uwzględnia się tych składników, które zostały skutecznie zbyte przed datą orzekania. Ponadto Sąd ustalił błędne wskazanie wnioskodawczyni, jakoby przedmioty gospodarstwa domowego były wyłączną własnością zmarłego. Ruchomości wymienione we wniosku służyły wspólnemu użytkowi domowników, dlatego też ustalono, iż spadkodawcy przypadała w udziale ½ ich własność.
W toku niniejszej sprawy bezspornym było, żeE. W.zbyła w ramach darowizny przysługujący jej z tytułu wspólności majątkowej małżeńskiej i z tytułu spadkobierania po mężu udział wynoszący łącznie 4/6 w prawie własności mieszkania położonego przyul. (...)wW.. PodobnieD. W.zbyła przysługujący jej z tytułu dziedziczenia udział 1/6 w tymże lokalu. Ważność i skuteczność tego rozporządzenia nie była przez strony niniejszego postępowania kwestionowana. Skutkiem tego zaś należało przyjąć, że w skład majątku wspólnegoS. W.iE. W.w dacie orzekania nie wchodził już w/w lokal mieszkalny. Nie zaistniał również spór co do tego, że pozostały udział w nieruchomości wynoszący 1/6 jej części, który stosownie do spadkobierania poS. W.winien przypaśćE. F. (1), należał już wyłącznie doS. W.. Z tego też powodu, Sąd nie wymienił tego składnika majątku jako części majątku wspólnego. W skład małżeńskiej współwłasności majątkowej, w rozumieniuart. 31 § 1 k.r.o., wchodziły zaś ruchomości wymienione we wniosku, co do których strony były zgodne. Ze względu na modyfikację stanowiska uczestniczkiE. F. (1)nie było już również sporu co do tego, że w skład majątku wspólnego nie wchodziły ruchomości wymienione w jej piśmie z dnia 12 czerwca 2015 roku, na które składały się głównie przedmioty otrzymane od ułanaJ..
Z kolei w skład spadku poS. W.wchodziła ½ ruchomości wymienionych we wniosku oraz 1/6 udziału w mieszkaniu położonym przyulicy (...)wW.. Jak już wskazano nie było wątpliwości, co do tego, że na chwilę orzekania pozostały udział w tym lokalu pochodził już wyłącznie z majątku tej osoby i należy rozstrzygnąć o przydzieleniu tego udziału w ramach działu spadku.
Rozstrzygając zaś o tym komu w ramach podziału majątku, działu spadku i zniesienia współwłasności przyznać ujawnione składniki majątku Sąd kierował się stanowiskami stron, które w tym zakresie były zgodne. W przekonaniu Sądu sposób dokonania podziału i zniesienia współwłasności jest zgodne z prawem i dopuszczalne, winno jednak w okolicznościach niniejszej sprawy doprowadzić do spłaty udziałówE. F. (1)zgodnie z jej stanowiskiem zajętym w sprawie. Zebrany w sprawie materiał dowodowy i stanowiska stron wykluczały inne rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu brak możliwości osiągnięcia porozumienia i trwający pomiędzy stronami konflikt – co w toku postępowania zostało zgodnie przyznane przez uczestników, współposiadanie, w ocenie Sądu, nie leżało w interesie żadnego ze spadkobierców.
Jakkolwiek zdaniem Sądu nie ulegało wątpliwości, że małżonkowieW.jeszcze za życiaS. W.zaplanowali sposób podziału zgromadzonego przez nich majątku pomiędzy ich dzieci i zabezpieczenia ich przyszłości to jednak sposób w jaki to w rzeczywistości się dokonało wykluczył zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa pozwalających na skompensowania spłat i dopłat powstających na skutek działu spadku. Zgodnie zart. 1039 § 1 k.c.spadkobiercy są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn oraz zapisów windykacyjnych. Przepis ten jednoznacznie dotyczy wyłącznie darowizn dokonanych przez spadkodawcę, nie dotyczy on zaś darowizn pochodzących od innych osób. Tymczasem w niniejszej sprawie bezsporne było, że mieszkanie przyul (...)wW.(obecniePlac (...)) zostało zapisane uczestniczceE. F. (1)w testamencie przez babcięK. W.. Mieszkanie to nigdy nie było własnością aniS. W.aniE. W.. Z tego też powodu nie mogło zostać wzięte pod uwagę w niniejszym postępowaniu. W tym miejscu należy zauważyć, że wolę zmarłego powinno się jak najpełniej uwzględnić przy interpretacji sporządzonego przez niego testamentu, a przepisy regulujące kwestię działu spadku w ogóle takiej możliwości nie przewidują. Jeśli spadek został nabyty na podstawie ustawy to przy późniejszym dziale spadku wola spadkodawcy nie jest w ogóle objęta zakresem kognicji Sądu.
Podobnie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostawała kwestia marek niemieckich jakie miała otrzymaćE. F. (1)odE. W.. Całkowicie bezsporne i dodatkowo wykazane złożonymi do akt sprawy było to, że te środki pieniężne pochodziły ze spadku jakiE. W.otrzymała po swojej cioci. Pieniądze te stanowiły zatem jej majątek osobisty, a nie majątek wspólny jej iS. W.. Jakkolwiek więc decyzja o ich darowaniuE. F. (1)mogła pochodzić od obojga małżonków tak nie ulega żadnej wątpliwości, że nie była to darowizna pochodząca z majątkuS. W.w jakiejkolwiek części.
Odnośnie zaś książeczki mieszkaniowej ze stanowiskaD. W.i zebranego w sprawie materiału wynika, że książeczka mieszkaniowa została najpierw darowanaD. W., a dopiero ona darowała jąE. F. (1). Także więc w tym przypadku nie może być mowy o dokonaniu darowizny przezS. W.na rzeczE. F. (1).
Sąd przy ustalaniu wzajemnych rozliczeń i spłat nie uwzględnił także nakładów jakieE. W.miała poczynić na remont mieszkania przyul. (...)wW., kosztów weselE. F. (1), kosztów pogrzebuK. W.iS. W.. Wysokość nakładów, koszty wesel i koszty pogrzebyK. W.nie zostały w żaden sposób wykazane. W okolicznościach opisanych w niniejszej sprawie nie sposób też potraktować kosztów wesela jako darowizny na rzeczE. F. (1), w przekonaniu Sądu był to normalny wydatek poniesiony przez rodziców na rzecz własnego dziecka. Koszty pogrzebuK. W.w ogóle nie miały zaś znaczenia, skoro postępowanie nie dotyczy w żaden sposób jej majątku. Koszty związane z remontem mieszkania przyŁ.pozostawały bez znaczenia w sytuacji gdyE. W.zbyła darowizną cały swój udział w tym mieszkaniu. ToM. W. (1), gdyby dokonała nakładów w tym mieszkaniu, mogłaby się domagać skompensowania ich wysokości z zasądzoną na rzeczE. F. (1)kwotą. Z kolei koszty pogrzebu spadkobiercy stanowią dług spadkowy, spadkobierca który go poniósł może domagać się jego stosunkowego zwrotu od osoby na rzecz, której zostaną przyznane składniki wchodzące w skład spadku albo pomniejszenia kwoty zasądzonej od niej na rzecz innego spadkobiercy. W niniejszej sprawie żadna z tych konfiguracji nie zachodzi,E. W.ani nie została obciążona obowiązkiem spłaty na rzeczE. F. (1)ani nie żądała w ogóle odD. W.spłaty jej udziałów w ruchomościach, przydzielonych tej uczestniczce.
Ustalając wysokość spłat Sąd miał na uwadze opinię biegłego co do wartości mieszkania, która nie była kwestionowana oraz wartość ruchomości wskazaną we wniosku, która to wartość również nie była kwestionowana. Mając zaś na uwadze fakt, że udział w mieszkaniu został przyznany na własnośćM. W. (1), to ona winna spłacićE. F. (1)z tego udziału, a skoro ruchomości zostały przyznaneD. W.to ona powinna spłacićE. F. (1)z jej udziału w nich. UczestniczkaE. W.przyłączyła się do wniosku o nie zasądzanie na jej rzecz spłat z tytułu jej udziałów w ruchomościach.
Stosownie zaś do przepisuart. 212 § 3 k.c., ustalił terminy i sposób płatności kwot zasądzonych tytułem spłaty. W odniesieniu do spłaty odD. W.Sąd miał na względzie fakt, że jest to kwota tak mała, że nie będzie ona miała problemów z jej uiszczenie w standardowo przyjmowanym w takim przypadku terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia. Co do spłaty odM. W. (1)Sąd termin ten wydłużył do 3 miesięcy. Uiszczenie przez nią takiej kwoty w terminie 1 miesiąca jest w przekonaniu Sądu nierealne, przy tym jej niewielkie możliwości oszczędzania wykluczają sens rozłożenia tego świadczenia na raty. Nawet przy ustaleniu ich w najniższej możliwej wysokości (biorąc pod uwagę, że okres spłaty nie może wynosić więcej jak 10 lat) wątpliwe jest przy deklarowanej przez nią zdolności oszczędzania, wywiązywanie się z takiego obowiązku. Albo więc w terminie 3 miesięcy uczestniczka znajdzie sposób na spłatęE. F. (1)np. uzyskując kredyt pod hipotekę mieszkania, albo będzie się musiała liczyć z egzekucją tej kwoty z jej majątku. Zupełnie zaś niezrozumiały w warunkach niniejszej sprawy był wniosekD. W.o rozłożenie ewentualnej kwoty zasądzonej od niej na rzeczE. F. (1)w ramach spłaty udziałów w mieszkaniu, w sytuacji gdyD. W.ani nie przysługiwał już udział w tym mieszkaniu ani nie wnosiła o przyznanie go na jej własność.
Rozstrzygając o kosztach postępowania Sąd zważył, że podługart. 520 § 1 k.p.c.każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Ustawodawca, wprowadzając powyższe unormowanie miał na względzie, iż w postępowaniu nieprocesowym nie występują przeciwne sobie podmioty w rozumieniuart. 98 k.p.c.Taka zależność pomiędzy uczestnikami postępowaniasensu largowyklucza zatem zastosowanieart. 98 § 1 k.p.c.opartego na kontradyktoryjności postępowania procesowego i nieuniknionym podziale na stronę wygrywającą i przegrywającą spór. W postępowaniu niespornym (Ns) rzeczone rozróżnienie nie występuje, gdyż, co do zasady, każdy z uczestników, w tym również wnioskodawca, posiada „równy” interes prawny w przeprowadzeniu takiego postępowania względem pozostałych podmiotów partycypujących w sprawie i w konsekwencji, winien ponosić koszty swojego udziału w omawianym rodzaju postępowań. Takie ujęcie z jednej strony nie pozwala na dochodzenie od pozostałych uczestników zwrotu kosztów poniesionych w sprawie, z drugiej zaś chroni uczestników przed roszczeniem o zwrot kosztów, tak typowym dla postępowania procesowego. Innymi słowy, każdy uczestnik postępowania niespornego pokrywa koszty poszczególnych czynności koniecznych do osiągnięcia zamierzonego celu we własnym zakresie i nie może żądać obarczenia tym ciężarem pozostałych uczestników.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, której prawomocne zakończenie leżało w równym interesie uczestników postępowaniasensu largo, jako zmierzającej do uregulowania kwestii dziedziczenia spadku po zmarłym, nie istniały podstawy do zastosowania dyspozycjiart. 520 § 2 i 3 k.p.c.Sąd miał tutaj na uwadze fakt, że co do zasady wszystkie strony niniejszego postępowania miały zbieżne interesy, dążyły do dokonania podziału majątku, działu spadku i zniesienia współwłasności. Ponadto należało pamiętać, że także co do najistotniejszych kwestii strony ostatecznie były zgodne, zarówno co do składu majątku jak i co do sposobu podziału majątku, działu spadku i zniesienia współwłasności. W takich zaś przypadkach ustawodawca w przepisieart. 520 § 1 k.p.c.przewidział zasadę, zgodnie z którą strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.
Dlatego też, Sąd w oparciu oart. 520 § 1 k.p.c., stwierdził, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie oddalając wzajemne wnioski stron o zasądzenie kosztów postępowania – jak w pkt IV postanowienia.
Całkowite koszty postępowania o dział spadku i zniesienie współwłasności wyniosły w niniejszej sprawie 2 484,48 zł, w związku z czym należało obciążyć strony w równych częściach i nakazać pobranie od wnioskodawczyniD. W.i uczestniczekE. W.,M. W. (1)iE. F. (2)kwot po 621,12 zł na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Północ wW.tytułem kosztów sądowych, o czym orzeczono w pkt V.
Na koniec jeszcze raz trzeba podkreślić, że rolą Sądu w postępowaniu o dział spadku nie jest uwzględnienie ostatniej woli spadkodawcy, wola ta ma znaczenie w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku (może mieć znaczenie w postępowaniu o zachowek), ale wyłącznie gdy doszło do jej prawidłowego wyrażenia w formie ważnego testamentu. Jeśli spadkodawca zmarł nie pozostawiając testamentu i nie rozdzielając przed śmiercią swojego majątku pomiędzy swoich spadkobierców to w sprawie o dział spadku jest już na to za późno. A nie jest winą Sądu, że najbliższa rodzina, siostry i mama nie są w stanie się ze sobą porozumieć i uszanować woli zmarłego, której ten nie wyraził w sposób umożliwiający prawne rozstrzygnięcie kwestii dziedziczenia.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie przytoczonych przepisów, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.

ZARZĄDZENIE

1
Odnotować.

2
Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczyć uczestniczce –E. F. (1)(osobiście – nie pełnomocnikowi) oraz pełnomocnikowi wnioskodawczyni.

3
Akta do decyzji wraz z korespondencją lub odłożyć do zakończonych po dołączeniu z.p.o.

SSR Bartosz Grajek
Dnia 20.02.2017 r.