Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1058/17
Data wyroku: 2017-11-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Krystyna Wiśniewska-Drobny, Gabriela Sobczyk, Magdalena Hupa-Dębska
Słowa kluczowe: Hipoteka przymusowa
Podstawa prawna: art. 110 i 110^1^ ustawy o księgach wieczystych i hipotece

Sygn. akt III Ca 1058/17

POSTANOWIENIE
Dnia 9 listopada 2017 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący - SSO Magdalena Hupa - Dębska
SSO Krystyna Wiśniewska- Drobny
SSO Gabriela Sobczyk
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2017 r.
wG.na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wW.
przy udzialeJ. S.iK. S.
o wpis hipoteki przymusowej
na skutek apelacji uczestników postępowania
od postanowienia Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. Dz.Kw 854-855/17
postanawia:

oddalić apelację.
SSO Gabriela Sobczyk SSO Magdalena Hupa - Dębska SSO Krystyna Wiśniewska- Drobny

UZASADNIENIE
Wnioskodawca Zakład Ubezpieczeń Społecznych wW.złożył 2 wnioski o wpis hipotek przymusowych wksięgach wieczystych nr (...)(w wysokości 10070,86zł z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Pracy za okres od 11/2005 do 12/2012) i(...)(w wysokości 120 953,29zł z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 11/2005 do 04/2014) - na podstawie dołączonej do wniosków decyzji z dnia 13 grudnia 2016 roku nr RWA:(...)stwierdzającej zadłużenieJ. S.. Wraz z decyzją złożony został dowód doręczenia decyzjiJ. S.iK. S..
W dniu 31 stycznia 2017 r. referendarz sądowy dokonał wpisu hipotek przymusowych na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wW.Oddział wC..W ustawowym terminie uczestnicy wnieśli skargę na przedmiotowe wpisy referendarza domagając się ich wykreślenia. Zarzucili ,że wpisy zostały dokonane na skutek naruszenia prawa przez ZUS, wskazali na zawyżenie we wnioskach wysokości hipotek w porównaniu z zadłużeniemJ. S.wskazanych w decyzji . Wskazali nadto , żeK. S.nie jest dłużnikiem osobistym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i dokonane wpisy hipotek naruszają jej prawo własności.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2017r. Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej sprostował z urzędu usterkę wpisu hipoteki do kwoty 10.070,86
dokonanego wksiędze wieczystej (...)w dniu 31 stycznia 2017 roku w sprawie DZ.KW(...)w ten sposób, że w miejsce rodzaju hipoteki o treści „umowna” wpisać „przymusowa”, utrzymał w mocy zaskarżony wpis hipoteki przymusowej
do kwoty 10.070,86 dokonany wksiędze wieczystej (...)w dniu 31 stycznia 2017 roku w sprawie DZ.KW(...)oraz  utrzymał w mocy zaskarżony wpis hipoteki przymusowej do kwoty 120.953,29 dokonany wksiędze wieczystej (...)w dniu 31 stycznia 2017 roku w sprawie DZ.KW(...).
W uzasadnieniu ustalił, żeksięga wieczysta (...)jest prowadzona dla nieruchomości będącej przedmiotem użytkowania wieczystego i budynku stanowiącego odrębną nieruchomość położonej wR.o nr geod.(...). W dziale II przedmiotowej księgi wpisana jest własność na rzecz GminyR., zaś użytkowanie wieczyste na rzeczJ. S.iK. S.we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Natomiast w dziale IV ujawniony jest zaskarżony wpis hipoteki , z tym że błędnie wpisano że jest to hipoteka umowna .
Księga wieczysta (...)jest prowadzona dla nieruchomości lokalowej położonej wR.przyul. (...). W dziale II przedmiotowej księgi wpisana jest własność na rzeczJ. S.iK. S.we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. W dziale IV ujawniony jest zaskarżony wpis hipoteki przymusowej.
Sąd Rejonowy wskazał, że stosownie do treściart. 5181§ 3 k.p.c.w razie wniesienia skargi na wpis w księdze wieczystej wpis nie traci mocy .Rozpoznając sprawę, sąd zmienia zaskarżony wpis przez jego wykreślenie i dokonanie nowego wpisu lub wydaje postanowienie, którym zaskarżony wpis utrzymuje w mocy albo uchyla go w całości lub w części i w tym zakresie wniosek oddala bądź odrzuca , względnie postępowanie umarza.
Odnosząc się do zaskarżonego wpisu Sąd Rejonowy wskazał, że jak wynika zart. 6268§2 k.p.c., kognicja sądu wieczystoksięgowego ogranicza się do zbadania treści i formy wniosku , dołączonych do wniosku dokumentów oraz treści księgi wieczystej.

Przywołał teżart. 110 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym hipotekę przymusową można uzyskać także na podstawie decyzji administracyjnej , jeżeli przepisy szczególne tak stanowią , choćby była nieostateczna. W myślart. 26 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U.2015.121) podstawą ustanowienia hipoteki przymusowej jest doręczona decyzja o określeniu wysokości należności z tytułu składek, o odpowiedzialności osoby trzeciej lub o odpowiedzialności następcy prawnego.

Następnie przywołał mart. 1101ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym wierzyciel może żądać wpisu hipoteki przymusowej na sumę nie wyższą niż wynikająca z treści dokumentu stanowiącego podstawę jej wpisu do księgi wieczystej .Jeżeli z dokumentu tego nie wynika wysokość sumy hipoteki, suma hipoteki nie może przewyższać więcej niż o połowę zabezpieczonej wierzytelności wraz z roszczeniami o świadczenia uboczne określone w dokumencie stanowiącym podstawę wpisu hipoteki na dzień złożenia wniosku o wpis hipoteki.
Sąd Rejonowy wskazał, że w świetle przytoczonych uregulowań prawnych, dołączona do wniosku decyzja stanowi dokument na podstawie którego dokonuje się wpisu hipoteki przymusowej, podkreślił, że wraz z wnioskiem przedstawiono decyzję wraz z dowodem jej doręczenia skarżącym. Ponadto sumy hipotek zostały wskazane przez wnioskodawcę w wysokości mieszczącej się w granicach wynikających z cytowanegoart. 1101ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wskazując że w dołączonej decyzji nie wskazano sumy hipoteki, zatem wnioskodawca może żądać wpisu hipoteki przymusowej na kwotę nie większa niż 150% łącznej sumy zabezpieczonej wierzytelności oraz roszczeń o świadczenia uboczne. Dokonał obliczeń porównując wysokość żądanych i wpisanych hipotek przymusowych i doszedł do wniosku, że wnioskodawca zasadnie domagał się wpisu hipoteki przymusowej z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne do kwoty 120.953,29 zł. Wskazał, że prawidłowa jest też wysokość kwot hipotek przymusowych zabezpieczających należność z tytułu składek na Fundusz Pracy.
Odnosząc się do zarzutu skargi , że uczestniczka nie jest dłużnikiem a nieruchomości objęte wskazanymi wyżej księgami wieczystymi stanowi wspólność ustawową majątkową małżeńską Sąd Rejonowy powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 2016 roku ( IV CSK 717/15), zgodnie z którym w świetleart. 26 ust. 3 i ust. 3a pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychdoręczona obojgu małżonkom decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych , ustalająca wysokość zobowiązania jednego z nich z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, stanowi podstawę ustanowienia hipoteki przymusowej na wspólnej nieruchomości .
Z opisanych przyczyn Sąd Rejonowy uznał zaskarżony wpis hipotek za prawidłowy. Na podstawieart. 626 (13) par. 2 k.p.c.sprostował usterkę wpisu polegającą na omyłkowym wpisaniu rodzaju hipoteki jako „umownej” mimo ,że wniosek dotyczył wpisu hipoteki przymusowej.
Apelację od tego postanowienia – w zakresie punktu 2 i 3 wnieśli uczestnicy postępowania. Domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zmiany zaskarżonych wpisów poprzez ich wykreślnie.
Zarzucili popełnienie błędów przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Podnieśli, że toczy się przed WSA w Gliwicach sprawa dotycząca zaskarżenia decyzji ZUS, na podstawie której dokonano zaskarżonych wpisów, co w ich ocenie zostało zatajone przez wnioskodawcę. Podnieśli, że nieruchomości objęte są wspólnością ustawową małżeńską, a zobowiązanym wobec ZUS do niewiadomej kwoty jest tylkoJ. S.. Drugi małżonek nie jest dłużnikiem osobistym wnioskodawcy. Skarżący powołał się na orzeczenia innych sądów rejonowych dotyczących podobnych spraw. Zarzucił, że wyliczenie dokonane we zaskarżonym postanowieniu dokonane przez Sąd Rejonowy jest nieprawidłowe, gdyż żaden przepis nie przewiduje, by wpis hipoteki przymusowej uzyskanej na podstawie decyzji ZUS mógł dotyczyć jakichkolwiek świadczeń ubocznych, w szczególności odsetek, kosztów upomnienia czy kosztów egzekucyjnych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych oraz przytoczył odpowiednie przepisy prawa i właściwe je zastosował w niniejszej sprawie.
Podniesione w apelacji zarzuty zaskarżenia decyzji ZUS i toczącej się z tego tytułu sprawy nie mogły idnieść skutku. Z cytowanych przez Sąd Rejonowy przepisów wynika, że podstawa wpisu hipotek przymusowych na rzecz ZUS może być doręczona decyzja o wysokości należności z tytułu składek. Art.110 ustawy o księgach wieczystych hipotece wyraźnie wskazuje, że może ona być nieostateczna, a mimo to stanowi podstawę wpisu hipoteki.
Przywołany przez Sąd Rejonowy art. 1101ustawy o księgach wieczystych hipotece określa najwyższą kwotę hipoteki przymusowej, jakiej może domagać się wierzyciel, o ile kwota hipoteki nie wynika z treści dokumentu stanowiącego podstawę wpisu hipoteki. Nie ulega wątpliwości, że taka kwota hipoteki nie została wymieniona w przedstawionej przez wnioskodawcę decyzji. Podnieść należy, że art. 1101wskazuje wyraźnie, że 150% liczy się od wynikającej z dokumentu kwoty wierzytelności wraz z roszczeniami o świadczenia uboczne określonymi w tym dokumencie. Bezsprzecznie w decyzji ZUS z 13.12.2016r. wymieniono należności główne oraz należności odsetkowe, zatem należało kwotę 150% liczyć od sumy tych kwot. Nie jest rzeczą Sądu w postępowaniu wieczysto księgowym badanie, czy wpisanie kwot odsetek w decyzji było prawidłowe. Sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym nie ma uprawnienia do badania prawidłowości wydania decyzji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz prawidłowości jej treści, lecz zgodnie zart. 6268§2kpcbada treść księgi wieczystej oraz treść i formę wniosku oraz dołączonych do wniosku dokumentów. W zakresie tym nie mieści się badanie prawidłowości wydanej decyzji.
Odnosząc się do podniesionego w apelacji zarzutu odnoszącego się do tego, żeK. S.nie jest dłużnikiem osobistym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy wskazać, że z dołączonej decyzji wynika to jednoznacznie, jest ona jednak bezspornie małżonką dłużnika. Zgodnie zart.31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednioart. 26 i 29§1ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Zgodnie ze stosowanym odpowiednio z art. 26 tej ustawy, dłużnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań należności z tytułu składek. Zgodnie zaś zart. 29§1 ordynacji podatkowej, stosowanym odpowiednio, w przypadku osób pozostających związku małżeńskim odpowiedzialność o której mowa w art. 26 obejmuje majątek odrębny osoby zobowiązanej( dłużnika) oraz majątek wspólny tej osoby i jej małżonka.
Odnosząc treść tych przepisów do zarzutu uczestników postępowania, podnieść należy, że mimo, że uczestniczka nie jest osobistą dłużniczką wnioskodawcy, to odpowiada majątkiem wspólnym za zobowiązania swego męża wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wskazane przepisy powołane zostały przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2014r., III CZP 28/14, do której odwołuje się Sąd Najwyższy w postanowieniu z 7 września 2016r., IV CSK 717/15, przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy podkreślił że dla dokonania wpisu hipoteki konieczne jest przedłożenie dowodu doręczenia decyzji ZUS również dla małżonka dłużnika, co wynika z jego udziału w postępowaniu dotyczącym wysokości składek. Sąd Okręgowy w pełni podziela wynikający z przywołanych orzeczeń pogląd prawny obojgu uczestnikom postępowania, stąd wskazany wymóg został w niniejszej sprawie spełniony.
W tych okolicznościach apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu – na podstawieart. 385kpcw zw. zart. 13§2kpc.
SSO Gabriela Sobczyk   SSO Magdalena Hupa-Dębska SSO Krystyna Wiśniewska-Drobny