Sąd Okręgowy w Poznaniu
XII Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XII C 464/14
Data wyroku: 2017-06-13 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zofia Lehmann

Sygnatura akt XII C 464/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
P., dnia 13 czerwca 2017 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu XII Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący:SSO Zofia Lehmann
Protokolant:Starszy sekretarz sądowy Elżbieta Witaszczyk
po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2017 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa
G. S., zam.ul. (...),(...)-(...) P.
przeciwko(...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.,ul. (...),(...)-(...) P.
- ochrona naturalnego środowiska człowieka

I
Zasądza od pozwanego na rzecz powódki następujące kwoty:

a
w wysokości 35.297,-zł z ustawowymi odsetkami od 13 lutego 2014 roku, a od dnia 1 stycznia 2016 roku za opóźnienie – do dnia zapłaty – tytułem spadku wartości zajmowanej przez nią nieruchomości;

b
w wysokości 11.286,36,-zł z ustawowymi odsetkami od 13 lutego 2014 roku, a od dnia 1 stycznia 2016 roku za opóźnienie – do dnia zapłaty – tytułem wydatków niezbędnych dla rewitalizacji akustycznej zajmowanej przez nią nieruchomości.

I
W pozostałym zakresie powództwo oddala.

II
Kosztami niniejszego postepowania obciąża każdą ze stron w ½ części i w związku z tym:

a
nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Poznaniu od powódki z zasądzonego roszczenia kwotę 1.500,-zł z tytułu części nie uiszczonej opłaty sądowej oraz kwotę 3.749,29,-zł z tytułu części wydatków poniesionych na przeprowadzone w niniejszej sprawie dowody z opinii biegłych -

b
nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Poznaniu kwotę 2.500,-zł z tytułu części nie uiszczonej opłaty sądowej oraz kwotę 3.749,29,-zł z tytułu części wydatków poniesionych na przeprowadzone w niniejszej sprawie dowody z opinii biegłych;

c
kosztem procesowego zastępstwa stron obciąża je we własnym zakresie.

SSO Zofia Lehmann

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia24 lutego 2014 r., o dacie wpływu do tutejszego Sądu w dniu26 lutego 2014 r.,skierowanym przeciwko(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wP.,powódkaG. S.wniosła o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz:

1
kwoty85.000 złwraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia13 lutego 2014 r.do dnia zapłaty, z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości będącego wynikiem wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania i sąsiedztwa lotniskaP.-Ł.wP.;

2
kwoty15.000 złwraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia13 lutego 2014 r.do dnia zapłaty, z tytułu koniecznych w świetle obowiązujących przepisów prawa wydatków na przywrócenie właściwego klimatu akustycznego w pomieszczeniach znajdujących się na nieruchomości powódki.

Powódka domagała się również zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
W uzasadnieniu swoich żądań powódka przedstawiła stan faktyczny, który legł u stóp skierowania przeciwko pozwanemu roszczeń o zapłatę, tj. objęcie z dniem28 lutego 2012 r.nieruchomości znajdującej się w sferze jej własności, położonej wP.przyul. (...),działki nr (...), objętejksięgą wieczystą nr (...)ustanowionym obszarem ograniczonego użytkowania dla cywilnego lotniskaP.–Ł.wP.. Powódka wskazała, że na mocy uchwały Sejmiku Województwa(...)Nr XVIII/302/12 z dnia30 stycznia 2012 r.w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniskaP.–Ł.wP.należąca do niej nieruchomość położona przyul. (...)wP., znalazła się w tzw.strefie wewnętrznejobszaru ograniczonego użytkowania. Uchwałą Nr XVIII/302/12 wprowadzone zostały ograniczenia w zakresie przeznaczania terenów, wymagań technicznych dotyczących budynków oraz sposobu korzystania z terenów. Pismem z dnia5 lutego 2014 r.powódka zgłosiła pozwanemu roszczenia pod kątem rodzajowym i wezwała go do zapłaty kwoty 100.000 zł tytułem należnego powódce odszkodowania, jednak pozwany pismo to pozostawił bez odpowiedzi. Zdaniem powódki, na tle tak przedstawionego stanu faktycznego przysługują jej wobec pozwanego roszczenia oparte o przepisyustawy z dnia27 kwietnia 2001 r.Prawo ochrony środowiska(t. jedn. opubl. Dz.U.2013 r., poz. 1232) - dalej jako „u.p.o.ś.”, a mianowicieart. 129 ust. 1 i 2w zw. z art. 135 ust. 1 i 2 oraz art. 136 ust. 1 i 2 tej ustawy, zastosowanie i wykładnię których szczegółowo i obszernie uzasadniła. Powódka podniosła, że interpretacja przepisów art. 136 ust. 3 u.p.o.ś. w zw. zart. 129 ust. 2u.p.o.ś. wskazuje jednoznacznie, że ustawodawca nie ustanowił wymogu poniesienia nakładów na rewitalizację akustyczną budynku przed wniesieniem pozwu, takie też stanowisko dominuje w orzecznictwie sądów powszechnych apelacji(...). Powódka wyliczyła, jakich ograniczeń w korzystaniu ze swej nieruchomości doznała, określiła zakres dochodzonego odszkodowania, wskazała ponadto, że zaistniałą szkodę majątkową w swojej sferze prawnej definiuje jako obejmującą również zmniejszenie wartości jej nieruchomości w myślart. 129 ust. 2u.p.o.ś. Jednym z najistotniejszych ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości w rozumieniuart. 129 ust. 2u.p.o.ś. jest hałas, a ściślej – konieczność znoszenia przez nich normatywnie dopuszczonych przekroczeń hałasu. Odwołując się ponadto do treściart. 140 k.c.powódka wskazała, że nieruchomość jest dobrem o charakterze inwestycyjnym, kapitałem, z którego mogłaby korzystać bez ograniczeń gdyby nie ustanowiono w/w obszaru ograniczonego użytkowania. Jednym z ograniczeń w jej korzystaniu w rozumieniuart. 129 ust. 2u.p.o.ś. jest hałas. Powódka dotrzymała ponadto 2-letniego terminu zart. 129 ust. 4u.p.o.ś. do zgłoszenia pozwanemu roszczeń (k. 1-9 akt).
Postanowieniem z dnia25 marca 2014 r.powódkę zwolniono od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej od pozwu ponad kwotę 1.000 zł, a w pozostałej części jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalono (k. 48-49verteakt).
W odpowiedzi na pozew z dnia7 lipca 2014 r.pozwany(...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódki na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z uwzględnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Pozwany podniósł, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Wyraził pogląd, iż orzeczenia zapadające na gruncie stanów faktycznych obejmujących obszar ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowegoP.–K.mają dla niniejszej sprawy ograniczone znaczenie, gdyż każdy obszar ograniczonego użytkowania cechuje inna specyfika. Zdaniem pozwanego, ograniczenia w zakresie sposobu korzystania z nieruchomości wprowadzone Uchwałą nr XVIII/302/12 Sejmiku Województwa(...)są zdecydowanie mniej radykalne niż w przypadku stref związanych z utworzeniem takiego obszaru dla lotniska wojskowegoP.–K.. Pozwany zakwestionował roszczenie powódki o zapłatę odszkodowania za spadek wartości rynkowej nieruchomości jako niewykazane z punktu widzeniaart. 6 k.c.Zdaniem pozwanego, samo wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania nie przesądza automatycznie o jego odpowiedzialności odszkodowawczej. Odszkodowanie służy bowiem za konkretną szkodę, która powstała w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości. Musi zostać wykazany zatem związek przyczynowy między wprowadzonym ograniczeniem, a szkodą. W ocenie pozwanego, utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania i wprowadzenie tzw. strefy wewnętrznej, w której jest położona nieruchomość powódki, nie spowodowało zwiększenia immisji hałasu w stosunku do jego poziomu z okresu sprzed wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania. Wręcz przeciwnie, objęcie obszarem ograniczonego użytkowania zabudowy mieszkaniowej położonej w tzw. strefie wewnętrznej obszaru miało na celu zagwarantowanie dodatkowej ochrony dla nieruchomości położonych w najbliższym otoczeniu lotniska. W związku z powyższym nie można przyjąć w okolicznościach faktycznych sprawy, aby na skutek bliskości lotniska i ograniczeń wprowadzonych w/w uchwałą Sejmiku Województwa(...)spadła atrakcyjność i co za tym idzie wartość zabudowanej nieruchomości powódki. Usankcjonowanie działalności pozwanego stabilizuje rynek nieruchomości, a więc jest okolicznością pozytywną i nie wpływa na zmniejszenie wartości rynkowej nieruchomości. Wbrew treści pozwu, nie nałożono na powódkę żadnych ograniczeń co do przeznaczania nieruchomości ani sposobu korzystania z niej, a więc nie mogło dojść do znacznego uszczuplenia jej prawa własności. Wskazana uchwała nie wprowadziła dla tej nieruchomości żadnych ograniczeń w zakresie przeznaczania terenu ani żadnych ograniczeń co do sposobu korzystania z niego. Pozwany podniósł ponadto, że nie generuje tzw. immisji, albowiem wytwarzany w związku z działalnością lotniska cywilnego poziom hałasu nie przekracza powszechnie dopuszczalnych norm. Co za tym idzie nie można uznać, aby powódce przysługiwały jakikolwiek roszczenia odszkodowawcze, albowiem nie sposób mówić o powstaniu szkody w związku z działalnością lotniskaP.-Ł.. W ocenie pozwanego, sąsiedztwo lotniska cywilnego wpływa wręcz na zwiększenie atrakcyjności nieruchomości mieszkalnych, co również uniemożliwia uznanie, aby sam fakt wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania mógł ujemnie wpłynąć na wartość nieruchomości powódki. Pozwany podniósł, że strona powodowa nie wykazała konieczności poniesienia nakładów na rewitalizację akustyczną budynku, dlatego żądanie pozwu w tym zakresie również winno być oddalone. Ochronie akustycznej nie podlegają całe budynki, ale jedynie pomieszczenia wymagające stosownej ochrony akustycznej. Nie jest też tak, że powódka codziennie narażona jest na hałas na poziomie górnej granicy dopuszczalnej w danym obszarze. Pozwany podejmuje działania związane z ograniczeniem immisji hałasu. Przesłanką żądania odszkodowania jest każdorazowo zaistnienie szkody, a nie można wykluczyć sytuacji, że zastosowane w budynku powódki rozwiązania techniczne są wystarczające dla zapewnienia komfortu akustycznego w pomieszczeniach wymagających takiej ochrony (k. 70-78verteakt).
Postanowieniem z dnia26 sierpnia 2014 r.powódkę zwolniono od kosztów sądowych w części dotyczącej zaliczki na poczet dowodu z opinii biegłych w kwocie 4.000 zł (k. 210 akt).
W toku postępowania strony konsekwentnie podtrzymały dotychczasowe stanowiska w sprawie.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
Powódka

G. S.
jest właścicielem nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym położonej wP.przyul. (...), stanowiącejdziałki o numerach (...), o powierzchni 0,0413 ha, dla której Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w Poznaniu(...)prowadziksięgę wieczystą nr (...).
Nieruchomość powódki zabudowana jest całkowicie podpiwniczonym, dwukondygnacyjnym, jednorodzinnym budynkiem mieszkalnym w zabudowie bliźniaczej, wzniesionym w technologii tradycyjnej murowanej, z dachem dwuspadowym. Budynek składa się z kuchni, korytarza, toalety, pokoju - na parterze, salonu na półpiętrze oraz dwóch pokoi, łazienki i korytarza na piętrze.
Nieruchomość składa się zdziałek gruntu nr (...)o powierzchni 275 m2oraz nr 1/12 o powierzchni 138 m2, oznaczonych w ewidencji: obrębŁ., arkusz 05 i 06.

Okoliczności niesporne,

jak również: odpis  zwykłyksięgi wieczystej nr (...)(k.  20-28  akt) ,  opinia biegłego sądowego z dziedziny szacowania nieruchomościJ. W.z dnia 9 stycznia 2017 r. określająca wartość rynkową nierucho mości powódki (k. 311-346 akt)
Nieruchomość powódki jest położona w bliskim sąsiedztwie lotniska cywilnegoP.-Ł., które jest własnością pozwanego. LotniskoP.-Ł.powstało przed I wojną światową, w2013 r.i jest najstarszym lotniskiem w Polsce. W okresie po transformacji ustrojowej przystąpiono do modernizacji(...)lotniska. W1997 r.utworzono pozwanąspółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (...), której udziałowcami sąPrzedsiębiorstwo Państwowe (...)wW., Skarb Państwa, MiastoP.i Województwo(...). Pozwana spółka przystąpiła do modernizacji lotniska i w2001 r.oddała do użytku dwa nowoczesne terminale: pasażerski i cargo oraz nową płytę postojową. Z kolei od2008 r.lotnisko jest gotowe do obsługi ruchu lotniczego w strefieS.. Jednocześnie w ostatnich kilkunastu latach gwałtownie wzrosło zapotrzebowanie na usługi lotnicze obsługiwane przez(...). W2000 r.z portu skorzystało 227.847 pasażerów i zanotowano wówczas 13.225 operacji lotniczych, w 2008 r. liczba pasażerów wyniosła już 1.274.679 przy 23.609 operacji lotniczych, z kolei w2012 r.liczby te odpowiednio wynosiły: 1.594.929 i 25.256.

Okoliczności niesporne,

jak  również  odpis KRS pozwanego (k.  81-88  akt),  wydruki materiałów prasowych (k.  172-181 akt),
Nieruchomość powódki położona jest wP., obrębŁ., przyul. (...).
Nieruchomość należąca do powódki stanowi działkę o kształcie regularnym, wydłużonym, ukształtowanie terenu płaskie.
Łączna powierzchnia parceli wynosi 413 m2. Droga dojazdowa do nieruchomości urządzona- utwardzona kostką brukową. Nieruchomość posiada dostęp do wszystkich sieci uzbrojenia technicznego. Bezpośrednie sąsiedztwo stanowi zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, zabudowa przemysłowa.
Budynek mieszkalny znajdujący się na nieruchomości powódki został wybudowany w latach 60-tych. Obiekt wyposażony jest w instalacje wewnętrzne: elektryczną, gazową, c.o. i wodno-kanalizacyjną. Zagospodarowanie terenu: ogrodzenie, umocniony podjazd, urządzony ogród. Powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego wynosi 106,70 m2.

Okoliczności niesporne,

jak również  opinia biegłego sądowego z dziedziny szacowania nieruchomościJ. W.z dnia 9 stycznia 2017 r. określająca wartość rynkową nierucho mości powódki (k. 311-346 akt)
Decyzją z dnia28 lutego 2011 r.(...)Dyrektor Ochrony Środowiska wP.na wniosek pozwanego ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pod nazwą „Rozbudowa i modernizacja(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąim.H. W.” położonego wP.przyul. (...).

Okoliczności niesporne,

jak również: decyzja(...)Dyrektora Ochrony Środowiska wP.z dnia 28 lutego 2011 r. (k.  89-122  verte akt), decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 7 grudnia 2011 r. (k.  123-146  verte akt),  Raport o  oddziaływaniu na środ owisko   „Rozbudowa i modernizacja(...) Spółka z o.o.im.H. W.”  (k. 147-167 verte akt)
Na podstawieart. 135 ust. 1, 2, 3a i 3b ustawy z dnia27 kwietnia 2001 r.Prawo ochrony środowiskaSejmik Województwa(...)podjął w dniu30 stycznia 2012 r.uchwałę Nr XVIII/302/12 w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniskaP.-Ł.wP., która weszła w życie w dniu28 lutego 2012 r.
Uchwała ta utworzyła obszar ograniczonego użytkowania dla lotniskaP.-Ł.wP., podzielony na dwie strefy: tzw. strefę wewnętrzną i tzw. strefę zewnętrzną, a w nim określiła ograniczenia w zakresie przeznaczania terenów, wymagań technicznych dotyczących budynków oraz sposobu korzystania z terenów.
Na mocy tej uchwały opisana wyżej nieruchomość, należąca do powódki, znalazła się wtzw. strefie wewnętrznejobszaru ograniczonego użytkowania.
Zgodnie z § 3 uchwały, granicę zewnętrzną obszaru ograniczonego użytkowania wyznacza się na podstawie:
1) izolinii równoważnego poziomu dźwięku A dla pory dnia LAeqD= 55 dB, pochodzącego od startów, lądowań i przelotów statków powietrznych;
2) izolinii równoważnego poziomu dźwięku A dla pory nocy LAeqN= 45 dB, pochodzącego od startów, lądowań i przelotów statków powietrznych;
3) izolinii równoważnego poziomu dźwięku A dla pory dnia LAeqD= 50 dB, pochodzącego od pozostałych źródeł hałasu związanych z działalnością lotniska;
4) izolinii równoważnego poziomu dźwięku A dla pory nocy LAeqN= 40 dB, pochodzącego od pozostałych źródeł hałasu związanych z działalnością lotniska.
W myśl postanowienia § 4 uchwały, w obszarze ograniczonego użytkowania wyodrębniono dwie strefy:
1) strefę zewnętrzną, której obszar od zewnątrz wyznacza linia będąca granicą obszaru ograniczonego użytkowania, określona w § 3, a od wewnątrz linia będąca obwiednią:
a) izolinii równoważnego poziomu dźwięku A dla pory dnia LAeqD= 60 dB oraz dla pory nocy LAeqN= 50 dB, pochodzącego od startów, lądowań i przelotów statków powietrznych;
b) izolinii równoważnego poziomu dźwięku A dla pory dnia LAeqD= 55 dB oraz dla pory nocy LAeqN= 45 dB, pochodzącego od pozostałych źródeł hałasu związanych z działalnością lotniska;
2) strefę wewnętrzną, której obszar od zewnątrz wyznacza linia będąca obwiednią, o której mowa w pkt 1., a od wewnątrz linia biegnąca wzdłuż granicy lotniska.
W obszarze ograniczonego użytkowania zabroniono przeznaczania nowych terenów pod budowę szpitali, domów opieki społecznej i budynków związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży oraz pod strefy ochronneAuzdrowisk (§ 7 uchwały).
W obszarze ograniczonego użytkowania określono następujące sposoby korzystania z terenów w strefie wewnętrznej (§ 8 ust. 2):
a) zabroniono budowy nowych szpitali, domów opieki społecznej i budynków związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,
b) dopuszczono rozbudowę, odbudowę oraz nadbudowę istniejących szpitali, domów opieki społecznej i budynków związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,
c) zabroniono tworzenia stref ochronnychAuzdrowisk,
d) dopuszczono lokalizowanie zabudowy mieszkaniowej, pod warunkiem zapewnienia właściwego komfortu akustycznego w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej.
W uchwale wprowadzono ponadto wymagania techniczne dotyczące budynków położonych w strefie wewnętrznej obszaru ograniczonego użytkowania w postaci obowiązku zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w budynkach z pomieszczeniami wymagającymi ochrony akustycznej poprzez stosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej (§ 9 ust. 2).
W § 2 pkt 3 uchwały wyjaśniono, że przez odpowiednią izolacyjność akustyczną przegród budowlanych należy rozumieć izolacyjność akustyczną określoną zgodnie z Polskimi Normami w dziedzinie akustyki budowlanej z uwzględnieniem poziomu hałasu powodowanego przez starty, lądowania, przeloty statków powietrznych, operacje naziemne i inne źródła hałasu związane z funkcjonowaniem lotniska, przy zapewnieniu wymaganej wymiany powietrza w pomieszczeniu, a także wymaganej izolacyjności cieplnej. W § 2 pkt 7 uchwały wyjaśniono także, iż przez właściwy klimat akustyczny w budynkach rozumie się poziom dźwięku zgodny z obowiązującymi Polskimi Normami w dziedzinie akustyki budowlanej.

Okoliczności niesporne,

jak również: decyzja(...)Dyrektora Ochrony Środowiska wP.z dnia 28 lutego 2011 r. (k.  89-122  verte akt), decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 7 grudnia 2011 r. (k.  123-146  verte akt),  Raport o  oddziaływaniu na środ owisko   „Rozbudowa i modernizacja(...) Spółka z o.o.im.H. W.”  (k. 147-167 verte akt),  opinia biegłego sądowego  z  dziedziny szacowania nieruchomościJ. W.z dnia 23 stycznia 2017 r.  o  zmniejszeniu wartości rynkowej nieruchomości powódki (k. 347-376 akt)
Zgodnie z załącznikiem nr 7a do uchwały Sejmiku Województwa(...)nr XVIII/302/12, opisana powyżej nieruchomość znajduje się w strefie wewnętrznej obszaru ograniczonego użytkowania lotniskaP.-Ł.wP..

Okoliczności niesporne,

jak również: zaświadczenie Marszałka WojewódzkaW..  z  dnia  10 lutego  2014 r. (k.  29  akt) wraz z załącznikami – kopią mapy topograficznej (k.  30-31  akt) i kopią mapy  26 obrębŁ.(k.  32-33  akt) ,  opinia biegłego sądowego  z  dziedziny szacowania nieruchomościJ. W.z dnia 23 stycznia 2017 r.  o  zmniejszeniu wartości rynkowej nieruchomości powódki (k. 347-376 akt)
Utrata wartości rynkowej nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, położonej przyul. (...)wP., znajdującej się w sferze władztwa powódki, według jej stanu na dzień wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania, tj. na dzień28 lutego 2012 r.i poziomu cen aktualnych (na dzień9 stycznia 2017 r.), wynosi35.279 zł.
Wartość nieruchomości powódki według jej stanu na dzień28 lutego 2012 r.i cen aktualnych wynosiła501.831 zł.
Na wartość wycenianego prawa decydujący wpływ ma położenie nieruchomości, stan techniczny, standard, powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego oraz stan zagospodarowania nieruchomości. Uzyskana wartość za 1m2powierzchni użytkowej mieści się w analizowanym przedziale cenowym znalezionych transakcji sprzedaży nieruchomości podobnych, położonych poza obszarem ograniczonego użytkowania lotniska wojskowego. Przy określaniu wartości wzięto pod uwagę te cechy, które mają największy wpływ na wartość rynkową nieruchomości.
Utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania legalizuje degradację środowiska wywołaną działaniami lotniska ale nie eliminuje hałasu oddziaływującego na nieruchomości położone na tym obszarze. Stale rosnąca świadomość uczestników rynku o szkodliwości hałasu na zdrowie człowieka i utrudnieniach w sposobie użytkowania nieruchomości skutkuje niższymi cenami ofertowymi i transakcyjnymi nieruchomości położonych w strefach oddziaływania lotniska.
Analiza spadku wartości nieruchomości na(...) ograniczonego (...)potwierdza fakt ubytków wartości nieruchomości mieszkaniowych położonych w pobliżu lotnisk cywilnych i wojskowych, potwierdzonych również wynikami badań prowadzonych za granicą oraz na terenie Polski.

Dowód:

opinia biegłego sądowego  z  dziedziny szacowania nieruchomościJ. W.z dnia 23 stycznia 2017 r.  o  zmniejszeniu wartości rynkowej nieruchomości powódki (k. 347-376 akt)
Funkcjonowanie lotniska dopuszczone w związku z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania powoduje w porze nocnej w budynku mieszkalnym powódki – w stanie aktualnym oraz dla aktywności lotniska prognozowanej na rok 2034 - naruszenie wymogów obowiązującej normy PN-87/B-(...)„Akustyka Budowlana. Ochrona przed hałasem pomieszczeń w budynkach. Dopuszczalne wartości poziomu dźwięku w pomieszczeniach” w salonie na parterze i w kuchni (pomieszczenia połączone). Przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu w salonie z kuchnią wynosi 3,6 dB. W porze dziennej (8 najniekorzystniejszych godzin), dla maksymalnej dopuszczonej aktywności lotniska, warunki akustyczne w budynku odpowiadają wymaganiom normowym.
Przegrody zewnętrzne z oknami w budynku mieszkalnym powódki spełniają wymagania normy PN-B-(...)-3:1999 – w stanie aktualnym oraz dla aktywności lotniska prognozowanej na rok 2034. Wystarczająca jest również izolacyjność akustyczna przegród pełnych w budynku.
Zapewnienie właściwych warunków akustycznych w budynku powódki wymaga podjęcia działań zwiększających izolacyjność akustyczną przegród zewnętrznych. Niezbędne zmiany polegają na wymianie okien i drzwi balkonowych w salonie i kuchni na stolarkę budowlaną o zwiększonej izolacyjności akustycznej. Ponieważ tak określone zmiany powodują ograniczenie infiltracji powietrza do wnętrza budynku, adaptacja akustyczna obejmuje również działania służące poprawie sprawności systemu wentylacji budynku, tj. instalację nawiewników okiennych. Nawiewniki obniżają izolacyjność akustyczną przegród budowlanych, stąd parametry akustyczne okien muszą zostać tak dobrane, aby skompensować pogorszenie własności dźwiękoizolacyjnych wynikające z zastosowania nawiewników.
Zakładając, że działalność lotniska nie powodowałaby na obszarach zabudowy mieszkaniowej przekroczeń powszechnie obowiązujących (tj. obowiązujących poza obszarem ograniczonego użytkowania) dopuszczalnych wartości poziomu hałasu w środowisku, zarówno obecnie, jak i przed wprowadzeniem(...)budynek powódki spełniałby wymagania norm PN-87/B-(...)i PN-B-(...)-3:1999. Konieczność adaptacji akustycznej budynku pozostaje zatem w związku przyczynowym z wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania wokół(...).
Zapewnienie większej izolacyjności akustycznej okien wymaga zastosowania odpowiedniego oszklenia, ramy, a także bardzo starannego montażu, w związku z czym wzrost wymagań dotyczących izolacyjności pociąga za sobą wzrost cen w stosunku do okien standardowych.
Wartość dodatkowych niezbędnych nakładów wymaganych do zapewnienia komfortu akustycznego w pomieszczeniach chronionych budynku powódki wynosi11.282,36 zł brutto.

Dowód:

opinia biegłego sądowego akustykaA. K.z dnia 13 maja 2016  r. (k.  225-293 akt ),  opinia biegłego sądowego z dziedziny szacowania nieruchomościJ. W.z dnia 16 stycznia 2017 r. określająca wartość nakładów dla nieruchomości powódki (k. 377-390 akt)
Pismem z dnia5 lutego 2014r. powódka wezwała pozwanego do natychmiastowej zapłaty należności w kwocie 100.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami, obliczonymi na dzień dokonania zapłaty, w nieprzekraczalnym terminie do dnia12 lutego 2014 r.W treści wezwania powódka wskazała, że żądana kwota stanowi odszkodowanie z tytułu szkody poniesionej w związku z położeniem należącej do niej nieruchomości w obszarze ograniczonego użytkowania i w sąsiedztwie lotniskaP.-Ł.wP..
Wezwanie powódki pozostało bez odpowiedzi.
Dowód:pismo pełnomocnika powódki z dnia 5 lutego 2014 r.- ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty(k. 34 akt) wraz z dowodem nadania (k. 36-37 akt)
Do dnia wniesienia pozwu pozwany nie uiścił powódce żądanej przez nią kwoty w jakiejkolwiek części.

Okoliczności niesporne

Przedstawiony stan faktyczny sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów.
Sąd dał wiarę powołanym wyżej dokumentom oraz ich odpisom i kserokopiom, albowiem nie były przez strony pom myśliart. 252 k.p.ciart. 253 k.p.c.w związku zart. 232 k.p.c.kwestionowane, jak również nie budziły wątpliwości Sądu co do ich prawdziwości i autentyczności. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie zart. 244 § 1 k.p.c.dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Z kolei w świetleart. 245 k.p.c.dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.
W wielu postępowaniach powstaje konieczność posłużenia się wiadomościami specjalnymi z konkretnej dziedziny, a taką szansę daje unormowanieart. 278 § 1 k.p.c.
Tak też było w niniejszym postępowaniu, co zdeterminowało uwzględnienie wniosku strony powodowej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z dziedziny akustyki i ochrony przed hałasem, budownictwa i szacowania nieruchomości celem ustalenia okoliczności sprecyzowanych w pozwie. Nie było sporu między stronami co do faktu położenia nieruchomości powódki w tzw. strefie wewnętrznej ograniczonego obszaru użytkowania w związku z funkcjonowaniem lotniska cywilnegoP.-Ł.. Sporne między stronami było natomiast to, czy na skutek działalności pozwanego nastąpił spadek wartości nieruchomości powódki i wystąpiła dodatkowa szkoda w postaci konieczności poniesienia nakładów na właściwą akustykę budynku na niej położonego.
W tych wszystkich zagadnieniach Sąd - niedysponujący tzw. wiadomościami specjalnymi - poczynił ustalenia na podstawie opinii biegłych sadowychA. K.iJ. W..
Jeśli chodzi o opinię biegłej sadowej z dziedziny akustykiA. K., to żadna ze stron postępowania nie kwestionowała jej treści. Powódka w piśmie procesowym z dnia2 czerwca 2016 r.wprost wskazała, że nie kwestionuje ww. opinii i nie wnosi o wezwanie jej na rozprawę (k. 300-301 akt), natomiast pozwany w zakreślonym przez Sąd, zarządzeniem z dnia17 maja 2016 r.(k. 295 akt) terminie, nie złożył ewentualnych zarzutów, co sprawiło, iż zaktualizował się rygor uznania ich braku zastrzeżony w ww. zarządzeniu.
Stwierdzić należy, że opinia ta została opracowana przez osobę fachową, posiadającą doświadczenie na polu teorii i praktyki. Biegła sądowaA. K.to osoba obca dla stron i niezainteresowana tym, aby w sprawie wydano korzystne rozstrzygnięcie dla którejkolwiek z nich. Jej opinia jest szczegółowa i uzasadniona została zgodnie zart. 285 § 1 k.p.c.Z uwagi na niezwykle trudną i rozbudowaną materię opiniowania, posiadała w tych fragmentach, gdzie było to niezbędne, wyjaśnienie pojęć z dziedziny akustyki i ochrony środowiska niezbędnych do prawidłowego zrozumienia opinii. Nie budził wątpliwości przyjęty tok rozumowania autorki opinii, opinia nie zawierała twierdzeń wzajemnie sprzecznych, które by się wykluczały.
Odnośnie opinii biegłego sadowegoJ. W.wskazać trzeba, że w zakreślonym przez Sąd, zarządzeniem z dnia31 stycznia 2017 r.terminie (k. 391 akt), powódka nie złożyła ewentualnych zarzutów, co sprawiło, iż zaktualizował się rygor uznania ich braku zastrzeżony w tym zarządzeniu. Zarzuty do opinii zgłosiła wyłącznie strona pozwana, która w piśmie procesowym z dnia21 lutego 2017 r.podniosła, że kwestionuje opinię ww. biegłego zarówno określającą wartość rynkową nieruchomości powódki,jak i opinię o  jej zmniejszeniu oraz określającą wartość nakładów koniecznych do poniesienia w nieruchomości powódki oraz wnosi o przesłuchanie go na najbliższej rozprawie (k. 397-402verteakt). Wskazać przy tym należy, że sporządzając opinię dotyczącą określenia wartości nakładów dla nieruchomości powódki biegły sadowyJ. W.w całości uwzględnił wcześniejszą opinię biegłej sadowejA. K.i według niej wyliczył rozmiar odszkodowania związanego z koniecznością poniesienia nakładów „akustycznych”. Opinie te więc w pełni ze sobą korelują i nie można postawić tezy o ich sprzeczności. Zdaniem Sądu, przyjęta w opinii metodologia odzwierciedla średnie ceny obowiązujące w czasie wskazanym przez Sąd na(...)rynku usług budowlanych. Konsekwentnie, także tę opinię Sąd zaaprobował, albowiem została ona opracowana przez osobę obcą dla stron i niezainteresowaną tym, jakie w sprawie zostanie wydane rozstrzygnięcie. Opinia ta została wyczerpująco uzasadniona, zgodnie zart. 285 § 1 k.p.c., ponadto nosiła cechy logiczności i spójności. Jak wskazano wyżej, uwzględniała wszelkie informacje i wyliczenia podane przez biegłą sadowaA. K..
Co się zaś tyczy zarzutów strony pozwanej do wszystkich opinii sporządzonych przez biegłego sadowegoJ. W., Sąd uznał, że biegły przekonująco rozprawił się z nimi w opinii uzupełniającej z dnia21 kwietnia 2017 r.(k. 454-459 akt).
Sąd nie znalazł podstaw, aby zakwestionować opracowaną przez niego opinię tylko z tej przyczyny, że bazował na publikacjach zagranicznych i doświadczeniu z zakresu wyceny nieruchomości położonych w(...)wokół lotniska wK.. Pozwany zarzucił biegłemu brak istnienia podstaw, by twierdzić, że skoro spadki wartości występują w(...)lotniskaK., to wystąpią one również w(...)dla lotniskaŁ.. Takie stanowisko w ocenie pozwanego wskazuje na subiektywne podejście biegłego do zagadnienia. Z powyższym zarzutem nie sposób się zgodzić. Bowiem faktem znanym Sądowi z urzędu jest, że w sprawach tych początkowo ustalanie ubytku wartości nieruchomości było zadaniem trudnym, jednak z upływem czasu biegli sądowi, w tym również wyżej wymieniony, opracowujący opinie na zlecenie Sądu Okręgowego w Poznaniu, który rozpoznawał szereg tych spraw, wypracowali pewne standardy szacowania tych ubytków w tym właściwy dobór transakcji nieruchomości dla celów porównawczych. Zdaniem Sądu, niezasadnie strona pozwana podnosiła, że badania przeprowadzone w związku z działalnością lotniska wojskowegoP.–K.nie mogą stanowić podstawy wyliczenia szkody powstałej w majątku powódki z tego względu, że obejmują obszar ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego, a nie cywilnego, a ponadto dotyczą odmiennego rynku i struktury nieruchomości, które są położone w mniej atrakcyjnej części aglomeracji(...)niż nieruchomość powodów. Abstrahując od powyższego biegły, odnosząc się do analizowanego zarzutu pozwanego, wprost wskazał, że jego opinia zasadnicza bazuje na wynikach tylko i wyłącznie lotniskaŁ., natomiast podanie w opinii doświadczeń z lotnisk zagranicznych czy też lotniskaK.ma charakter tylko informacyjny i posiłkowy. Zatem ww. zarzut pozwanego okazał się bezzasadny.
Dodatkowo biegły wyjaśnił, iż strefy ograniczonego użytkowania lotnisk charakteryzują się (z natury swoich uciążliwości) ograniczoną ilością transakcji, zatem określenie szybkich i precyzyjnych danych w zakresie poziomu spadku wartości nieruchomości jest mocno utrudnione. Biegły zarzucił pozwanemu, iż idąc prezentowanym przez niego tokiem myślenia, można sobie wyobrazić taką sytuację, że w ogóle nie będzie takich transakcji, co nie oznaczałoby przecież, iż ze względu na brak możliwości analitycznego wyliczenia poziomu spadku wartości, utrata wartości nieruchomości nie występuje. Co więcej biegły zwrócił uwagę na okoliczność, że fakt negatywnego oddziaływania hałasu lotniczego na cechy użytkowe nieruchomości oraz następujący w związku z tym spadek wartości jest powszechny i nie budzi wątpliwości, podnosząc przy tym, że w takim skrajnym przypadku autorzy opracowanej metodyki, i opublikowanej w biuletynie(...), i w zeszycie metodycznymfederacji Stowarzyszenia (...)odsyłają do badań ankietowych. Zatem stan tego nikłego rynku transakcji zawieranych w strefie(...)wymaga nieco odmiennego potraktowania umownych ram oceny rezultatów analizy statystycznej. Jednocześnie biegły przypomniał, że cytowany przez pozwanegoK. S., recenzując analizę biegłego sadowegoJ. W., oprócz uwag szczegółowych zawarł opinię, że „metoda analizy została dobrana prawidłowo”, natomiast brakujące wówczas informacje o współczynnikach regresji, równanie regresji i wskaźniki ocenne biegły w swoich dalszych opiniach uwidocznił. W tym stanie rzeczy kolejny zarzut pozwanego do opinii ww biegłego sadowego należało uznać za chybiony.
W odpowiedzi na szereg pytań pozwanego, dotyczących sposobu uzyskania przez biegłego stałych danych liczbowych, które wskazał we wzorze na cenę teoretyczną, biegły wyjaśnił, że współczynniki równania regresji wielorakiej wyliczone zostały za pomocą licencjonowanego programu komputerowego(...)E.firmy (...), gwarantującego prawidłowość tych wyliczeń. W konsekwencji powyższego Sąd nie znalazł podstaw, by zobowiązywać biegłego do przedstawienia procesu oraz wyników cząstkowych w zakresie wyliczenia ceny teoretycznej dla poszczególnych atrybutów, które uznał za istotne z punktu widzenia ustalenia spadku wartości nieruchomości, a także do wyjaśnienia w jaki sposób biegły ustalił stałe dane liczbowe wskazane we wzorze na cenę teoretyczną, tzw. współczynniki regresji. Tym bardziej, że korzystając z licencjonowanego programu komputerowego niewątpliwie brak jest podstaw do analizowania procesu oraz wyników cząstkowych dokonywanych wyliczeń, a także kwestionowania ich poprawności.
Podsumowując sporządzoną opinię uzupełniającą biegły wskazał, że w opinii opracowanej przezfirmę (...)na zlecenie strony pozwanej i przekazanej do tutejszego Sądu - do dziennika ogólnego, dla strefy zewnętrznej określono realny spadek wartości nieruchomości w wysokości -7,4%, a w opinii biegłego parametr utraty wartości dla tej samej strefy zewnętrznej wyniósł tylko -5,43%. Dalej biegły podał, iż w tej samej opiniifirmy (...)stwierdzono, iż przed wprowadzeniem(...)rynek nie reagował negatywnie na sąsiedztwo lotniska. W swojej opinii uwzględnił on dla tego okresu przed wprowadzeniem strefy(...)5% spadek wartości nieruchomości. Co istotniejsze w opiniifirmy (...)i w jego opinii uzyskano analogiczne znikome parametry spadku wartości na skutek upływu czasu (trend czasowy), natomiast zastosowana metoda parametryczna zgodna jest z wytycznymi zalecanymi przez(...) Federację Stowarzyszeń (...).
Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że podnoszone przez stronę pozwaną zarzuty stanowiły nieuzasadnioną polemikę z wnioskami przedstawionymi przez ww biegłego, wynikającą z niezgody na treść tej opinii, a zatem nie mogły prowadzić do ich skutecznego podważenia. Uznać trzeba tym samym za słuszną metodykę przyjętą przez niego, skoro oparta została na wynikach wieloletnich badań zagranicznych dotyczących wpływu sąsiedztwa lotnisk cywilnych na wartość nieruchomości i wynikach badań dotyczących wpływu lotniskaP.-K.na kształtowanie się cen nieruchomości – przy jednoczesnym wykorzystaniu częściowych badań dotyczących oddziaływania samego lotniskaP.–Ł.. Nie mogło odnieść także skutku kwestionowanie przez pozwanego prawidłowości doboru nieruchomości stanowiących podstawę do badań porównawczych oraz prawidłowości określenia parametrów nieruchomości powódki. Dalsze zarzuty strony pozwanej zmierzające do powołania kolejnego biegłego sądowego i opracowania nowej, drugiej opinii w tym przedmiocie cechowały się dowolnością, uznać zatem trzeba je za sformułowane tylko na użytek sprawy celem forsowania korzystnej dla niego niemniej wadliwej metodologii, a nie do wykazania błędów logicznych opinii, a także jej sprzeczności z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Poza tym to do biegłego, działającego na zlecenie Sądu, jako mającego służyć wiedzą fachową, należy wybór metodyki opracowania opinii. Z treści opinii wynika też, że cyt. biegły sądowy uwzględnił fakt wcześniejszego istnienia lotniskaP.–Ł.i jego wpływu na wartość nieruchomości sąsiednich. Fakt, że opinia biegłego okazała się niekorzystna dla strony pozwanej nie oznacza, że jest ona wadliwa. Za prawidłowe z punktu widzenia postanowień rozporządzenia z dnia21 września 2004 r.i postanowień Noty Interpretacyjnej Sąd uznał oszacowanie wartości nieruchomości na podstawie cen transakcyjnych. Podniesienie okoliczności, że na obszarze ograniczonego użytkowania dla lotniskaP.–Ł.wP.ma miejsce wręcz znikoma ilość transakcji dotyczących kupna-sprzedaży nieruchomości tylko potwierdza, że tzw. świadomi nabywcy nieruchomości poszukują „spokojniejszych” lokalizacji nieruchomości bez sąsiedztwa lotnisk, dużych przedsiębiorstw, oczyszczalni ścieków, czy wysypisk śmieci. Wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania niewątpliwie skutkowało tym, że nieruchomości położone na nim jawią się jako mniej atrakcyjne z uwagi na sąsiedztwo lotniska i uciążliwości z nim związane.
Reasumując, opinia ta została opracowana przez osobę posiadającą kwalifikacje i wiedzę ze wskazanej wyżej dziedziny, specjalistę o wieloletnim doświadczeniu na polu praktyki i teorii. Stąd też jej istotny walor pomocniczy przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Przydatność w/w opinii wynika również z tego, iż odpowiada ona postawionej jej tezie dowodowej, a autor tej opinii jako osoba obca do stron niewątpliwie nie jest zainteresowany treścią rozstrzygnięcia, jakie zapadnie w niniejszej sprawie. Patrząc przez pryzmat pozostałego materiału dowodowego, uznanego za wiarygodny i spójny, znajdującego się w aktach sprawy, nie sposób kwestionować wywodów powyższej opinii, jej spójności i fachowości. Sąd nie znalazł ponadto żadnych podstaw, aby opinię tę zakwestionować z urzędu.
Zważywszy na tak kompleksowe rozstrzygnięcie tego zagadnienia przez biegłego sądowego nie mógł zostać uwzględniony wniosek pozwanego o powołanie kolejnego innego biegłego i dopuszczenie dowodu z jego opinii jako oczywiście zmierzający do przedłużenia niniejszego postępowania. (k. 479 akt).
Sąd wskazuje ponadto, że jego rzeczą – w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego – jest wybór, czy opracowanie opinii uzupełniającej nastąpi w formie pisemnej czy w formie ustnych wyjaśnień złożonych na rozprawie. Nie jest więc zatem uchybieniem procedurze skierowanie przez Sąd zarzutów stron do biegłego celem ustosunkowania się do nich w formie pisemnej opinii uzupełniającej, co miało miejsce w odniesieniu do opinii biegłegoJ. W., i czemu uczynił zadość w swojej opinii uzupełniającej z dnia21 kwietnia 2017 r.(k. 454-459 akt).
Z uwagi na zgodny wniosek stron Sąd, na rozprawie w dniu5 kwietnia 2017 r.(k. 452 akt), pominięto dowody z przesłuchania w charakterze świadkaM. D.i z przesłuchania stron. Uznać należało, że dowody te nie wniosłyby żadnych dodatkowych, istotnych w rozumieniuart. 227 k.p.c.okoliczności z punktu widzenia istoty sporu.
Sąd nie widział potrzeby przeprowadzenia dowodów z urzędu. Strony były bowiem reprezentowane przez fachowych i profesjonalnych pełnomocników. Sąd oparł się zatem jedynie na materiale dowodowym zaoferowanym przez nie, co zgodne było z obowiązującą zasadą kontradyktoryjności.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części.
Na wstępie należy zaznaczyć, że legitymacja czynna powódki w niniejszym procesie nie budziła wątpliwości. Zgodnie bowiem z przepisemart. 129 ust. 1 i 2 ustawy z dnia27 kwietnia 2001 r.Prawo ochrony środowiska(tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1232), jeżeli w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, korzystanie z niej lub z jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone, jej właściciel może żądać wykupienia nieruchomości lub jej części, a także odszkodowania za poniesioną szkodę. Na podstawie art. 129 ust. 3 cytowanej ustawy, roszczenia powyższe przysługują również użytkownikom wieczystym nieruchomości, a roszczenie o którym mowa wust. 2także osobie, której przysługujeprawo rzeczowedo nieruchomości.
Powódka jest właścicielem objętej rozpoznawanym żądaniem nieruchomości położonej wP., przyul. (...), a w konsekwencji była ona uprawniona do dochodzenia od pozwanego odszkodowania z powyższego tytułu.
Legitymacja bierna pozwanego wynikała z przepisuart. 136 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiskastanowiącego, że obowiązany do wypłaty odszkodowania lub wykupu nieruchomości jest ten, którego działalność spowodowała wprowadzenie ograniczeń w związku z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania. Niewątpliwie podmiotem tym jest w rozpoznawanej sprawie pozwany, będący właścicielem portu lotniczego, którego działalność spowodowała wprowadzenie cyt. ograniczeń. Pozwany swej legitymacji biernej w toku procesu zresztą nie kwestionował.
Przechodząc natomiast do merytorycznej oceny zasadności wywiedzionego powództwa w zakresie żądania odszkodowania za spadek wartości nieruchomości raz jeszcze wskazać należy, że zgodnie z art. 129 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, jeżeli w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości korzystanie z niej lub z jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone, właściciel nieruchomości może żądać wykupienia nieruchomości lub jej części. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu ustawy, w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę; szkoda obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości.
W pozwie pełnomocnik powódki wskazał jako podstawę prawną roszczenia dochodzonego pozwem równieżart. 135 ust. 1 i 2 oraz art. 136 ust. 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska(dalej jako u.p.o.ś.).
Stosownie do przepisuart. 135 § 1u.p.o.ś. obszar ograniczonego użytkowania tworzy się dla oczyszczalni ścieków, składowiska odpadów komunalnych, kompostowni, trasy komunikacyjnej, lotniska, linii i stacji elektroenergetycznej oraz instalacji radiokomunikacyjnej, radionawigacyjnej i radiolokacyjnej, jeżeli z przeglądu ekologicznego albo z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaganej przepisamiustawy z dnia3 października 2008 r.o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, albo z analizy porealizacyjnej wynika, że mimo zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych nie mogą być dotrzymane standardy jakości środowiska poza terenem zakładu lub innego obiektu.
Obszar ograniczonego użytkowania dla przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniuustawy zdnia 3 października 2008 r.o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, lub dla zakładów, lub innych obiektów, gdzie jest eksploatowana instalacja, która jest kwalifikowana jako takie przedsięwzięcie, tworzy sejmik województwa, w drodze uchwały –art. 135 ust. 2u.p.o.ś. Przed nowelizacją tego przepisu czynił to natomiast właściwy wojewoda w drodze rozporządzenia; przykładem tutaj jest chociażby lotnisko wojskoweP.–K.. Dla zakładów lub innych obiektów, niewymienionych wart. 135 ust. 2u.p.o.ś., czyni to rada powiatu, w drodze uchwały (art. 135 ust. 3u.p.o.ś.). Zgodnie z treściąart. 135 ust. 3au.p.o.ś. tworząc obszar ograniczonego użytkowania, wskazane organy określają granice obszaru, ograniczenia w zakresie przeznaczenia terenu, wymagania techniczne budynków oraz sposób korzystania z terenów wynikające z postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko lub analizy porealizacyjnej albo przeglądu ekologicznego. Tworzące obszar ograniczonego użytkowania uchwała sejmiku województwa (uprzednio rozporządzenie właściwego wojewody) albo uchwała rady powiatu - po ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym (art. 2 i art. 13 ustawy z dnia20 lipca 2000 r.o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 449) - stają się aktami prawa miejscowego. Zgodnie z przepisemart. 129 ust. 2Prawa ochrony środowiska, właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę (w tym zmniejszenie wartości nieruchomości) „w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości”, przy czym - jak się wskazuje w orzecznictwie - ograniczeniem tym jest także samo ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania.
W związku z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania pozostaje nie tylko obniżenie wartości nieruchomości, będące następstwem ograniczeń przewidzianych bezpośrednio w treści uchwały o utworzeniu obszaru (zwłaszcza dotyczących ograniczeń zabudowy), lecz także obniżenie wartości nieruchomości wynikające z tego, że wskutek wejścia w życie uchwały dochodzi do zawężenia granic własności (art. 140 k.c.w zw. zart. 144 k.c.) i tym samym ścieśnienia wyłącznego władztwa właściciela względem nieruchomości położonej na obszarze ograniczonego użytkowania.
O ile bowiem właściciel przed wejściem w życie uchwały mógł żądać zaniechania immisji (hałasu) przekraczającej standard ochrony środowiska, o tyle w wyniku ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania możliwości takiej został pozbawiony. Inaczej mówiąc, szkodą, podlegającą naprawieniu na podstawieart. 129 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, jest także obniżenie wartości nieruchomości wynikające z faktu, iż właściciel nieruchomości będzie musiał znosić dopuszczalne na tym obszarze immisje, np. hałas (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia30 listopada 2010 r., VI ACa 1156/10; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia24 lutego 2010 r.,III CZP 128/09; wyrok Sądu Najwyższego z dnia25 lutego 2009 r.,II CSK 546/08; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia9 kwietnia 2010 r., III CZP 17/10).
Mając zatem na względzie powyższe rozważania Sąd uznał, że właściwą podstawą prawną dochodzonego pozwem roszczenia w zakresie spadku wartości nieruchomości jest przepisart. 129 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Sąd zwraca uwagę, że skutki ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania zostały w powołanej ustawie uregulowane kompleksowo, za czym przemawia językowa wykładnia wskazanego przepisu. Literalne brzmienieart. 129 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiskanie daje podstaw do dokonania rozróżnienia na poszczególne rodzaje ograniczeń sposobu korzystania z nieruchomości. Skoro zgodnie zart. 129 ust. 2w zw. z art. 135 i 136 ustawy odszkodowanie przysługuje właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu) w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z jego nieruchomości, to rozumieć przez to należy ograniczenie korzystania z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem, a więc określony przy zastosowaniuart. 140 k.c.Jak już wskazywano – jeśli właściciel nieruchomości (użytkownik wieczysty) został ograniczony w sposobie korzystania ze swojej nieruchomości w dotychczasowy sposób na skutek utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, ale to ograniczenie nie ma charakteru istotnego (bo korzystanie z nieruchomości jest możliwe) – to właściciel (użytkownik wieczysty) może domagać się odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości (art. 129 ust. 2w zw. z art. 136 ustawy). Ograniczenie takie może polegać na nałożeniu na właściciela nieruchomości (użytkownika wieczystego) obowiązku znoszenia hałasu przekraczającego poziom dopuszczalny przez obowiązujące prawo, a więc obowiązku znoszenia immisji przekraczających przeciętną miarę.
Bezspornym w niniejszej sprawie było, że w dniu30 stycznia 2012 r.Sejmik Województwa(...)podjął uchwałę nr XVIII/302/12 w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniskaP.-Ł.wP.. Obszar ograniczonego użytkowania podzielony został na dwie strefy - wewnętrzną i zewnętrzną, w zależności od odległości od tego lotniska i poziomu natężenia hałasu w danej strefie, a nieruchomość objęta tym postępowaniem, została zakwalifikowana do strefy wewnętrznej.
Dalej Sąd zauważa, że zgodnie z przepisemart. 129 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiskaz roszczeniem odszkodowawczym „można wystąpić” w okresie dwóch lat od wejścia w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Cytowany przepis ustawy wprowadza termin zawity, niebędący terminem przedawnienia, którego upływ ma ten skutek, że roszczenie to wygasa (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia10 października 2008 r., II CSK 216/2008). Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, że powódka zgłosiła pozwanemu roszczenie przed upływem terminu zawitego liczonego od daty wejścia w życie tego rozporządzenia. Dokonała tego pismem z dnia5 lutego 2014 r.(k. 34 akt), nadanym tego samego dnia do pozwanego (k. 36-37 akt).
Jak to już wcześniej wskazano, powódka domagała się tytułem odszkodowania za spadek wartości nieruchomości w związku z objęciem jej strefą ograniczonego użytkowania kwoty 85.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia13 lutego 2014 r.do dnia zapłaty i 15.000 zł tytułem odszkodowania związanego z koniecznością ponoszenia nakładów akustycznych w jej budynku mieszkalnym, również z ustawowymi odsetkami od dnia13 lutego 2014 r.do dnia zapłaty (k. 1 akt).
Dla powstania roszczenia odszkodowawczego powódki konieczne było wystąpienie następujących przesłanek: ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w sposób przewidziany ustawą, powstania szkody, istnienia związku przyczynowego pomiędzy ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości w sposób przewidziany ustawą a powstaniem szkody. Zdaniem Sądu wszystkie powołane wyżej przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego zostały spełnione.
Jak już wyżej wskazano samo objęcie nieruchomości, co do której przysługuje powódce prawo własności strefą ograniczonego użytkowania, spowodowało ograniczenie w sposobie korzystania z niej, chociażby z uwagi na zawężenie uprawnień właścicielskich, wyrażające się np. w konieczności znoszenia ponadnormatywnego hałasu (w którym powódka również upatrywała źródła szkody).
Nadto nieruchomość objęta została ograniczeniami w zakresie jej zabudowy. Wskazać jednocześnie należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtował się pogląd, iż ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jest także ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania.
W związku z ustanowieniem takiego obszaru pozostaje nie tylko obniżenie wartości nieruchomości wynikające z zawężenia granic własności na skutek wejścia w życie uchwały, lecz również obniżenie wartości nieruchomości na skutek ograniczeń przewidzianych w treści takiej uchwały. Skutkiem wejścia w życie uchwały jest nie tylko konieczność poddania się przewidzianym w niej wprost ograniczeniom, ale również konieczność znoszenia immisji przekraczających standard jakości środowiska, którym - w razie braku rozporządzenia - właściciel mógłby się przeciwstawić jako działaniom bezprawnym w świetle art. 174 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Szkodą podlegającą naprawieniu na podstawie art. 129 ust. 2 powołanej ustawy jest więc także obniżenie wartości nieruchomości wynikające z faktu, że właściciel (użytkownik wieczysty) nieruchomości będzie musiał znosić dopuszczalne w tym obszarze immisje (np. hałas).
Na skutek wprowadzenia w życie powołaną wyżej uchwałą Sejmiku Województwa(...)obszaru ograniczonego użytkowania, nieruchomość powódki znalazła się wstrefie wewnętrznejtego obszaru.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym z wniosków opinii sporządzonych przez biegłych sądowychA. K.iJ. W., wynika, że potencjalni nabywcy nieruchomości wiążą położenie nieruchomości w obszarze ograniczonego użytkowania przede wszystkim z hałasem.(...)wiąże się dla nich nie tylko z ograniczeniami w korzystaniu z nieruchomości, ale przede wszystkim z koniecznością znoszenia zwiększonej emisji hałasu, co w znaczący sposób obniża komfort życia w takim miejscu. Powołane okoliczności powodują, że nieruchomości położone w sąsiedztwie lotniska, ze względu na mniejsze zainteresowanie, mają niższe ceny niż porównywalne nieruchomości położone na innych obszarach. Oczywistym w tej sytuacji jest, że obniżenie wartości nieruchomości spowodowane jest właśnie wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania.
Dla tzw. świadomego nabywcy strefa wiąże się nie tylko z ograniczeniami w korzystaniu z nieruchomości m.in. poprzez konieczność zapewnienia w budynkach mieszkalnych właściwego klimatu akustycznego, ale przede wszystkim z koniecznością znoszenia zwiększonej emisji hałasu, co w znaczący sposób obniża komfort życia w takim miejscu. Nie można przy tym porównywać hałasu powodowanego przez komunikację miejską, tramwaje, autobusy, czy też samochody do hałasu związanego z funkcjonowaniem lotniska. Hałas wywoływany przez starty, lądowania i przeloty samolotów nie jest związany z normalnym funkcjonowaniem miasta, nie jest dla miasta czymś zwykłym; docierając do nieruchomości o przeznaczeniu mieszkalnym i przekraczając normy emisyjne zawarte w obowiązujących przepisach zakłóca korzystanie z nieruchomości ponad tzw. „przeciętną miarę”. Nie bez znaczenia pozostaje obawa przed katastrofami lotniczymi, nagłymi awaryjnymi lądowaniami, zrzutami paliwa, wreszcie spalinami produkowanymi przez samoloty, zanieczyszczającymi środowisko.
Wszystkie te okoliczności skutkują tym, że nieruchomości położone w sąsiedztwie lotniska, a więc – tak jak nieruchomość powódki – w strefie wewnętrznej obszaru ograniczonego użytkowania na rynku nieruchomości ze względu na mniejsze zainteresowanie mają niższe ceny niż porównywalne nieruchomości położone w innych obszarach „spokojniejszych”, z dala od lotniska. Nie powinno więc budzić wątpliwości, że ubytek wartości nieruchomości powódki wyliczony przez biegłego sadowegoJ. W.jest bezpośrednio związany z wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania, a także z działalnością lotniskaP.-Ł., które emituje ponadnormatywny hałas. Zmniejszenie wartości nieruchomości powódki nastąpiło dlatego, że poziom natężenia hałasu na tym lotnisku zwiększył się znacząco w związku z jego rozbudową i będzie się systematycznie zwiększał w związku z planami zwiększenia lotów do 2034 r., któremu powódka nie może się sprzeciwić.
Godnym podkreślenia jest fakt, że pozwany podejmuje środki mające na celu zminimalizowanie uciążliwości związanych z jego działalnością dla sąsiednich nieruchomości mieszkalnych, jednakże pozostaje on zasadniczo bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem działania te nie doprowadziły do zmniejszenia poziomu hałasu do takiego poziomu, który odpowiadałby dopuszczalnemu na podstawie obowiązujących norm i tym samym umożliwiłyby zlikwidowanie obszaru ograniczonego użytkowania utworzonego dla lotniskaP.–Ł.wP.. Bez wątpienia wprowadzenie ochrony zagwarantowanej ustawą o ochronie środowiska nie zmniejszyło uciążliwości spowodowanej sąsiedztwem lotniska, lecz umożliwiło dochodzenie roszczeń mających na celu zrekompensowanie użytkownikom nieruchomości znoszenia ponadnormatywnego hałasu przekładającego się na spadek wartości nieruchomości. Działalność lotniska, z uwagi na ważny cel społeczny została zaaprobowana przez ustawodawcę w zamian za możliwość pieniężnej rekompensaty dla osób nie mogących sprzeciwić się tej działalności, a obowiązek dostarczenia tej rekompensaty spoczywa na podmiocie korzystającym z lotniska. Nieusuwalne, lecz z uzasadnionych względów konieczne przekroczenie standardów ochrony środowiska, wymaga bowiem legalizacji odpowiednim aktem prawa miejscowego. Twierdzenie pozwanego, że hałas wokół lotniska występował już wcześniej i powódka winna ten fakt uwzględnić dochodząc swoich roszczeń, nie podważa w żaden sposób uprawnienia do odszkodowania z tytułu wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania.
Reasumując, ubytek w wartości rynkowej nieruchomości powódki ustalony przez biegłego sądowegoJ. W.jest związany z wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniskaP.–Ł.wP., a konkretnie z ograniczeniem w korzystaniu z tej nieruchomości związanym z korzystaniem ze środowiska, polegającym na obowiązku znoszenia przekroczeń norm hałasu lotniczego. Hałas ogranicza korzystanie z nieruchomości o charakterze mieszkalnym w rozumieniu art. 129 i art. 136 Prawa ochrony środowiska. Zmniejszenie wartości nieruchomości z powodu wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania, a także sąsiedztwa lotniska, emitującego hałas nie pozwalający dotrzymać standardów jakości środowiska, jest stratą powodującą obniżenie aktywów w majątku powódki. Obowiązany do wypłaty odszkodowania jest ten, którego działalność spowodowała wprowadzenie ograniczeń w związku z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania, a więc w rozpatrywanej sprawie pozwany.
Jak wielokrotnie podkreślał to Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie, utrata wartości nieruchomości nie jest szkodą jedynie hipotetyczną, aktualizującą się dopiero w chwili rozporządzenia prawem, bowiem własność nieruchomości stanowi dobro o charakterze inwestycyjnym, jest lokatą kapitału. W warunkach gospodarki rynkowej każda rzecz mająca wartość majątkową może być w każdym czasie przeznaczona na sprzedaż. Anachronizmem jest przyjmowanie różnych sposobów określenia wartości takich samych rzeczy w zależności od tego, czy są przeznaczone do normalnego używania i korzystania przez właściciela, czy też są przeznaczone do zbycia. Zbycie rzeczy jest takim samym uprawnieniem właściciela, jak korzystanie z niej, wobec czego traci również znaczenie odróżnienie wartości użytkowej rzeczy od jej wartości handlowej. Miernikiem wartości majątkowej rzeczy jest pieniądz, a jej weryfikatorem rynek, wobec czego rzecz ma zawsze taką wartość majątkową, jaką może osiągnąć na rynku.
Jak wskazano wyżej, zart. 129 ust. 2Prawa ochrony środowiska wynika, iż szkodą jest także zmniejszenie wartości nieruchomości, co koresponduje z pojęciem straty w rozumieniuart. 361 § 2 k.c., przez którą rozumie się między innymi zmniejszenie aktywów. Obniżenie wartości nieruchomości stanowi przy tym wymierną stratę, niezależnie od tego czy właściciel ją zbył, czy też nie zamierza podjąć w tym kierunku żadnych działań, nieruchomość jest bowiem dobrem o charakterze inwestycyjnym – w aktualnych czasach jest lokatą kapitału (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia13 stycznia 2011 r., I ACa 1028/10, LEX nr 898628, a także wyroki tego Sądu z dnia14 lipca 2010 r., sygn. akt I ACa 864/09, z dnia30 września 2010 r., sygn. akt I ACa 210/10, z dnia25 sierpnia 2010 r., sygn. akt I ACa 626/09 i z dnia17 czerwca 2010 r., sygn. akt I ACa 772/09).
Wobec zatem uznania, że w przypadku nieruchomości objętej postępowaniem doszło do ograniczenia sposobu korzystania z niej w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania, zbadać należało, czy wiązało się to dla powódki ze szkodą. Przyjmuje się, że szkodą jest powstała wbrew woli poszkodowanego różnica między obecnym jego stanem majątkowym a stanem jaki zaistniałby, gdyby zdarzenie wywołujące szkodę nie wystąpiło (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia11 lipca 1957 r., OSN 1958/3/76; wyrok Sądu Najwyższego z dnia22 listopada 1963 r., OSNCP 1964/7-8/128).
Stosując metodę dyferencyjną ustalenia wysokości szkody, bada się aktualny stan majątkowy poszkodowanego, tzn. stan istniejący po zajściu zdarzenia sprawczego. Aktualny stan majątku porównywać należy z poprzednim. Przy dokonywaniu takiego porównania ocenić należy stopień prawdopodobieństwa wystąpienia określonego stanu majątku, a także zbadać istnienie tzw. normalnego związku przyczynowego między działaniem sprawczym a powstałą szkodą.
W tej sytuacji należało zbadać, jaki był zakres spadku wartości nieruchomości stanowiącej własność powódki po wprowadzeniu obszaru ograniczonego użytkowania. W tym celu Sąd przeprowadził dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości, wykonanej przez biegłego sądowegoJ. W..
Na podstawie przeprowadzonych wyliczeń i opinii pisemnej, biegły stwierdził, że w wyniku ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania lotniskaP.-Ł., spadek wartości nieruchomości powódki wynosi35.297 zł.
Biegły wszechstronnie określił tendencje na rynku nieruchomości w strefie ograniczonego użytkowania, jak i poza nią, biorąc pod uwagę szereg okoliczności mających wpływ na ceny nieruchomości. Nie budził wątpliwości wpływ obszaru ograniczonego użytkowania lotniskaP.-Ł.na wartość nieruchomości tam położonych, co spowodowało, iż ceny uzyskiwane za nieruchomości położone na obszarze ograniczonego użytkowania były niższe od cen podobnych nieruchomości położonych poza tym obszarem, w innych częściach miastaP..
Nie można przy tym pomijać, że Raport o oddziaływaniu na środowisko zatytułowany „Rozbudowa i modernizacja(...) Spółka z o.o.im.H. W.” zakłada stopniowy rozwój działalności lotniska i zwiększenie liczby operacji lotniczych aż do roku 2034 r., kiedy to prognozowana w raporcie liczba operacji lotniczych dla pory dziennej ma wynieść 120 operacji, a dla pory nocnej 12 operacji. Prognozowana w raporcie liczba operacji lotniczych w 2014 r. wynosić ma dla pory dziennej 84 operacje, a dla pory nocnej 12 operacji. Z uwagi na brak w chwili obecnej ruchu lotniczego o natężeniu prognozowanym w 2034 r. nie ma możliwości poznania - tak przez obecnych właścicieli nieruchomości, jak i przede wszystkim przez potencjalnych nabywców – skali przyszłych utrudnień i ograniczeń z tego tytułu. Niewątpliwie zaś na poziom cen rynkowych ma wpływ tzw. świadomy nabywca, który w pierwszej kolejności kieruje swą uwagę na lokalizację nieruchomości pozostającej w sferze jego zainteresowań. Analizy dotyczące następstw ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowegoP.–K.wykazywały, że reakcja rynku w zakresie obniżek cen wartości nieruchomości usytuowanych w pobliżu tego lotniska następowała na przestrzeni kilku lat, odpowiednio do wzrastających obciążeń wynikających ze wzrostu intensywności przelotów.
Oznacza to zatem, że brane pod uwagę muszą być nie tylko aktualne uciążliwości i ograniczenia w prawie własności wynikające z ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, ale również potencjalne przyszłe obciążenia, prognozowane w Raporcie o oddziaływaniu na środowisko, którym właściciele nieruchomości położonych w obszarze ograniczonego użytkowania nie będą mogli oponować.
Należy w tym miejscu wskazać, że utrata wartości nieruchomości, której dotyczy postępowanie, związana jest z położeniem nieruchomości w strefie obszaru ograniczonego użytkowania ustanowionego dla lotniskaP.-Ł.i obejmuje uciążliwości związane z funkcjonowaniem lotniska także w postaci hałasu. Nie miało jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy to, czy po utworzeniu obszaru normy hałasu w rzeczywistości są przekraczane, skoro efekt w postaci obawy przed ich przekroczeniem już wystąpił, a to skutkowało spadkiem wartości nieruchomości.
Opierając się na opiniach zasadniczych biegłego sądowegoJ. W.oraz opinii uzupełniającej z dnia21 kwietnia 2017 r., stanowiącej odpowiedź na zarzuty podniesione przez pozwanego, Sąd stwierdził istnienie adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania a zmianami cen, w tym spadkiem wartości rynkowej nieruchomości. Zdaniem Sądu sama świadomość ponadnormatywnych immisji (hałasu) niewątpliwie ujemnie wpływa na atrakcyjność nieruchomości, a dodatkowo usankcjonowanie generowania tych immisji uniemożliwia właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu) wystąpienie o ochronę przed nimi na drodze prawnej.
Wskazać należy, że normalny (adekwatny) związek przyczynowy zachodzi wówczas, gdy według empirycznie poznanych praw rządzących określoną sferą życia człowieka i występujących w tej sferze prawidłowości określony fakt jest skutkiem innego określonego faktu (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia11 października 1972 r., II PZ 288/72).
W ocenie Sądu tak rozumiany związek przyczynowy istnieje w rozpoznawanej sprawie. Niewątpliwy jest bowiem związek spadku wartości nieruchomości z zakłóceniami w korzystaniu z niej wywołanymi sąsiedztwem lotniska, które generują hałas i nakaz znoszenia tego hałasu bez jednoczesnej możliwości skorzystania z roszczenia negatoryjnego przewidzianego w treści przepisuart. 222 § 2 k.c.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że powódka wykazała, iż wartość objętej rozpoznawanym żądaniem nieruchomości uległa zmniejszeniu z uwagi na objęcie jej obszarem ograniczonego użytkowania wprowadzonym uchwałą Sejmiku Województwa(...)z dnia30 stycznia 2012 r.w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniskaP.-Ł.wP..
W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy, zasądzeniu tytułem odszkodowania z tego tytułu podlegała na rzecz powódki kwota35.297 zł(punktI lit a.sentencji wyroku).
Podstawy prawnej żądania pozwu upatrywać należy w ustanowieniu obszaru ograniczonego użytkowania, które stanowiło samodzielną podstawę do domagania się zapłaty odszkodowania. To zaś nastąpiło po nabyciu nieruchomości przez powódkę.
Z tych też względów bez znaczenia dla oceny zasadności wywiedzionego powództwa w rozpoznawanej części pozostawała okoliczność, że na lotniskuP.-Ł.samoloty stacjonowały od kilkudziesięciu lat, zaś mieszkańcy pobliskich nieruchomości mieli tego świadomość. Brak jest również podstaw do czynienia zarzutu właścicielom sąsiadujących z lotniskiem nieruchomości, że na terenie tym pobudowali budynek mieszkalny w sytuacji, gdy nie sprzeciwiały się temu – do czasu wprowadzenia strefy ograniczonego użytkowania – obowiązujące przepisy prawa. Istotnym jest również, że na podstawie opinii ww biegłego Sąd ustalił, iż to właśnie wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania spowodowało, że wartość nieruchomości spadła. Wiąże się to z tym, iż poziom natężenia hałasu będzie się na tym lotnisku zwiększał znacząco w związku z jego rozbudową i intensyfikacją lotów, zaś wprowadzenie obszaru sankcjonuje taki stan rzeczy.
Nie sprzeciwiała się również uwzględnieniu żądaniu pozwu okoliczność, że utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania po części spowodowane jest wypełnianiem zadań o charakterze użyteczności publicznej. Zadania w tym zakresie winny być bowiem realizowane z poszanowaniem prawa własności. Nadto wskazać należy, iż powódka w niniejszym procesie domagała się jedynie realizacji uprawnień, które zostały jej przyznane przez ustawodawcę. Nie sposób jest zatem upatrywać w takim działaniu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Podkreślenia wymaga, że to podmiot podejmujący decyzję o utrzymaniu lotniska w tak dużym mieście jakP., winien uprzednio dokonać analizy wynikających z tego faktu konsekwencji (w tym również finansowych), by przewidziany ustawą obowiązek wypłaty na rzecz właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości odszkodowań nie stanowił jedynie pustego zobowiązania.
Dodatkowo Sąd zauważa, że w kontekście opinii ww biegłego zdyskwalifikować należało zarzut pozwanego, iż bliskość lotniska może powodować wzrost atrakcyjności, a przez to ceny nieruchomości. Taka opinia jest daleko idącym uproszczeniem. O ile bowiem jest to możliwe w przypadku nieruchomości komercyjnych (przeznaczonych na prowadzenie działalności gospodarczej), to jednak prawidłowość taka nie występuje w przypadku nieruchomości przeznaczonych na cele mieszkaniowe.
Oceniając zaś zasadność roszczenia powódki w zakresie nakładów na jej nieruchomość dla zapewnienia właściwego klimatu akustycznego, stwierdzić należy, iż przepis art. 136 ust. 3 Prawa ochrony środowiska wyraźnie stanowi, iż w razie określenia na obszarze ograniczonego użytkowania wymagań technicznych dotyczących budynków, szkodą, o której mowa w art. 129 ust. 2 wskazanej powyżej ustawy, są także koszty poniesione w celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki, nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie.
Ugruntowany w orzecznictwie jest pogląd, że odszkodowanie powinno obejmować koszty przystosowania istniejących budynków w taki sposób, aby w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej zapewniony był właściwy klimat akustyczny niezależnie od tego, czy nakłady na rewitalizację akustyczną zostały poniesione w całości, w części, czy też wcale.
Wyżej wskazany art. 136 ust. 2 Prawa ochrony środowiska nie zawęża wypłaty odszkodowania do kosztów poniesionych w celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki, nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie, lecz wskazuje tę sytuację jako dodatkowy element szkody.
Odmienna interpretacja wprowadzałaby zróżnicowanie właścicieli na bardziej rzutkich i zamożnych lub mających wiedzę z dziedziny akustyki lub budownictwa, którzy załatwili i opłacili materiały, fachowców i dokonali stosownych nakładów, aby ochronić swoje nieruchomości przed hałasem i właścicieli, którzy nie mają wiedzy, jakich konkretnie nakładów trzeba dokonać i nie mają dostatecznych możliwości finansowych, aby je ponieść i ochronić przed hałasem zajmowane pomieszczenia wymagające ochrony akustycznej.
Opinie biegłych sądowychA. K.iJ. W.pozwoliły określić, jakie konkretnie nakłady są konieczne, aby zapewnić właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach domu mieszkalnego powódki, które takiego klimatu wymagają. Wartość tych nakładów wynosi11.286,36 złbrutto przy zastosowaniu 8% stawki podatku od towarów iusług (...).
Z uwagi na okoliczność, że powódka nie zakwestionowała żadnej z ww. opinii biegłych, Sąd nie znalazł podstaw do czynienia rozważań na temat zasadności zastosowania innej stawki podatku VAT (wyższej), niż wskazywał biegły.
W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy, zasądzeniu tytułem wydatków dotyczących rewitalizacji zajmowanego przez powódkę budynku mieszkalnego podległa na jej rzecz kwota11.286,36 zł(punktI lit b.sentencji wyroku).
O odsetkach ustawowych od w/w kwot orzeczono w oparciu o treśćart. 481 § 1 k.c.w zw. zart. 455 k.c.jako o odsetkach za opóźnienie. Sąd decydujące znaczenie przypisał funkcji kompensacyjnej odsetek ustawowych. Niewątpliwie w orzecznictwie Sądu Najwyższego zarysowały się dwie odmienne tendencje co do ustalania daty początkowej odsetek ustawowych od świadczeń pieniężnych obejmujących zadośćuczynienia bądź odszkodowania. Jeden z nurtów orzeczniczych opierał się na założeniu, że winny być one zasądzane dopiero od daty wyrokowania, skoro to Sąd ostatecznie kształtuje wyrokiem wysokość zasądzanej kwoty tytułem zadośćuczynienia bądź odszkodowania. Zdaniem Sądu w realiach niniejszej sprawy uzasadnione było odstąpienie od tej tendencji i uznanie za decydującą funkcję kompensacyjną odsetek ustawowych. W myślart. 455 k.c.regułą jest, że dłużnik pozostaje z zapłatą świadczenia bezterminowego (a takim jest odszkodowanie za wyrządzoną szkodę) w zwłoce na zasadach ogólnych, tj. od momentu wezwania go przez poszkodowanego do spełnienia tego świadczenia. Od tego momentu wierzyciel ma prawo żądać odsetek ustawowych za opóźnienie na zasadzieart. 481 § 1 k.c.W orzecznictwie wydanym na tle stanów faktycznych obejmujących obszar ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowegoP.–K.wyrażono także pogląd, że zasada ta dotyczyć może także odszkodowań zasądzanych na podstawie art. 129 ust. 2 i art. 136 ust. 3 u.p.o.ś. Powstanie szkody w majątku powódki wiązać należy z datą28 lutego 2012 r., kiedy to weszła w życie uchwała Nr XVIII/302/12 z dnia30 stycznia 2012 r.ustanawiająca obszar ograniczonego użytkowania dla lotniskaP.–Ł.wP.. Ustawodawca przewidział 2-letni, a więc dość krótki termin (o charakterze zawitym) na dochodzenie roszczeń z tym związanych, w ciągu którego powódka zgłosiła pozwanemu swoje roszczenia - w piśmie z dnia5 lutego 2014 r., na łącznym poziomie 100.000 zł. Już zatem w tej dacie pozwany miał świadomość, że powódka jest zainteresowana dochodzeniem swych roszczeń tym bardziej jeśli zauważy się, że wyznaczyła ona pozwanemu nieprzekraczalny termin do spełnienia żądanego świadczenia na dzień12 lutego 2014 r.Zatem - jak słusznie podnosi ona w treści pozwu - już od dnia13 lutego 2014 r.pozwany opóźnia się w spełnieniu świadczenia na jej rzecz (k. 9 w zw. z k. 44 akt). W ocenie Sądu zatem brak podstaw, aby uprzywilejować pozwanego kosztem powódki poprzez rozstrzygnięcie o odsetkach ustawowych dopiero od dnia wyrokowania lub daty uprawomocnienia się orzeczenia. Takie rozwiązanie skutkowałoby tym, że pozwany zainteresowany byłby jak najdłuższym prowadzeniem postępowania sądowego w tym przedmiocie. Należy wyrazić pogląd, że obowiązany do zapłaty odszkodowania może jednak pozostawać w opóźnieniu jedynie co do obowiązku wyrównania szkody, której wartość zostanie ustalona dopiero w późniejszym czasie, np. w toku postępowania sądowego. Wobec powyższego Sąd ustalił datę początkową płatności odsetek ustawowych na dzień13 lutego 2014 r., to jest dzień następny po dniu bezskutecznego upływu dla pozwanego terminu na spełnienie świadczenia, co jest zgodne z żądaniem powódki, przy czym od dnia1 stycznia 2016 r.w związku z wejściem w życie ustawy nowelizującej ich wysokość określa nowe brzmienieart. 481 § 1 k.c.Zasądzenie odsetek od dnia13 lutego 2014 r.było możliwe również wobec objęcia opinią biegłego ustalenia powstania szkody już w dacie wejścia w życie uchwały wprowadzającej obszar ograniczonego użytkowania wokół(...)tj.28 lutego 2012 r., a więc dacie jeszcze wcześniejszej.
W tej sytuacji zasądzenie odsetek ustawowych od należności głównej nie spowoduje zatracenia ich funkcji, które mają charakter również odszkodowawczy.
To zaś w pełni uzasadniało zasądzenie odsetek ustawowych od daty wcześniejszej niż dzień wyrokowania. Podkreślić jednocześnie należy, że pozwany, jako profesjonalista, musiał mieć świadomość roszczeń, które mogą być zgłoszone w związku z utworzeniem strefy ograniczonego użytkowania i dlatego winien odpowiednio wcześniej przygotować się do realizacji słusznych roszczeń właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości z tym związanych. Zwłaszcza, biorąc pod uwagę doświadczenia z wypłatą odszkodowań w związku z roszczeniami mieszkańców strefy wokół lotniska wojskowegoP.-K..
W tej sytuacji, w ocenie Sądu, zasądzenie odsetek ustawowych od daty późniejszej, niż dzień następny po upływie wyznaczonego pozwanemu terminu na spełnienie świadczenia, naruszałoby słuszny interes powódki i prowadziło do promowania zachowań polegających na zwłoce w spełnieniu usprawiedliwionego świadczenia. Natomiast zasądzenie odsetek dopiero od dnia wyrokowania skutkowałoby tym, że pozwany zainteresowany byłby jak najdłuższym prowadzeniem postępowania sądowego w tym przedmiocie.
Konsekwentnie, w pozostałym zakresie powództwo oddalono jako niewykazane –art. 6 k.c.(punktIIsentencji wyroku).
O kosztach procesu orzeczono w punkcieIIIsentencji wyroku.
Na koszty te składała się opłata sądowa od pozwu w kwocie 5.000 zł, wynagrodzenie pełnomocników procesowych stron w kwocie po 3.600 zł oraz wynagrodzenie biegłych sądowychA. K.iJ. W.w łącznej wysokości 7.498,58 zł, zasądzone przez referendarza sądowego postanowieniami z dnia28 kwietnia 2017 r.(k. 464 i 464 akt).
Mając na uwadze fakt, iż powódka wygrała sprawę w niecałych ½ części, a pozwany w tej części proces przegrał, o kosztach tych orzeczono na podstawieart. 100 k.p.c., obciążając nimi każdą ze stron w ½ części.
Powódka uiściła opłatę sądową od pozwu w kwocie 1.000 zł, bowiem w pozostałym zakresie została z tej opłaty zwolniona postanowieniem tutejszego Sądu z dnia25 marca 2014 r.(k. 48 akt). Wysokość opłaty określał w niniejszej sprawieart. 13 ust. 1 ustawy z dnia28 lipca 2005 r.o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(tekst jednolity: Dz.U. z 2014 r., poz. 1025), zgodnie z którym wynosiła ona 5.000 zł. Ponadto strony były reprezentowane przez fachowych pełnomocników, koszt wynagrodzeń których określał§ 6 punkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia28 września 2002 r.w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jednolity opubl. Dz.U. 2013 r., poz. 490), obowiązujący w dniu wniesienia pozwu. Nadto powódka została zobowiązana do uiszczenia zaliczki na poczet opinii biegłych w kwocie 4.000 zł (k. 183 akt), w odpowiedzi na które wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia zaliczki (k. 186 akt). Postanowieniem z dnia26 sierpnia 2014 r.powódkę zwolniono od kosztów sądowych w części dotyczącej zaliczki na poczet dowodu z opinii biegłych w kwocie 4.000 zł (k. 210 akt). Tym samym wynagrodzenie obu biegłych zostało wypłacone tymczasowo ze środków Skarbu Państwa.
Mając na uwadze powyższe oraz uwzględniając stosunek wygranej do przegranej stron, nakazano ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Poznaniu od powódki z zasądzonego roszczenia kwotę 1.500 zł z tytułu części nieuiszczonej opłaty sądowej od pozwu oraz kwotę 3.749,29 zł z tytułu części wydatków poniesionych na przeprowadzone w tej sprawie dowody z opinii biegłych (punktIII lit. asentencji wyroku). Powódka bowiem uiściła już 1.000 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu (k. 67), a mając na uwadze, że przegrała sprawę w ½ części, winna uiścić połowę tej opłaty, tj. 2.500 zł (½ z 5.000 zł). Nadto w punkcieIII lit. bsentencji wyroku nakazano ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Poznaniu od pozwanego kwotę 2.500 zł z tytułu części nieuiszczonej opłaty sądowej od pozwu (½ z 5.000 zł) oraz kwotę 3.749,29 zł z tytułu części wydatków poniesionych na przeprowadzone w tej sprawie dowody z opinii biegłych. Kwoty w wysokości po 3.749,29 zł, które nakazano ściągnąć od każdej ze stron na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Poznaniu, stanowią ½ części kwoty 7.498,58 zł, stanowiącej wynagrodzenie dla biegłych za sporządzenie opinii w niniejszej sprawie, który to wydatek został tymczasowo poniesiony ze środków Skarbu Państwa.
Natomiast kosztami procesowego zastępstwa Sąd obciążył każdą ze stron we własnym zakresie z uwagi na stosunkowy rozdział kosztów (½ kosztów od każdej strony) - punktIII lit. csentencji wyroku.
/-/ SSO Zofia Lehmann

ZARZĄDZENIE

1
notować w kontrolce uzasadnień, uwzględniając urlop sędziego referenta;

2
odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom stron,

3
akta sprawy przedłożyć za 14 dni od dnia doręczenia lub z apelacją.

P., dnia 1 sierpnia 2017 r.     /-/ SSO Zofia Lehmann