Sąd Okręgowy w Szczecinie
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Gz 149/17
Data wyroku: 2017-05-30 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Rafał Lila, Anna Górnik, Patrycja Baranowska
Słowa kluczowe: Koszty procesu
Podstawa prawna: art. 98 kpc

Sygn. akt VIII Gz 149/17

POSTANOWIENIE
Dnia 30 maja 2017 r.
Sąd Okręgowy w Szczecinie, Wydział VIII Gospodarczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Patrycja Baranowska
Sędziowie:  SO Anna Górnik
SR del. Rafał Lila (sprawozdawca)
po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2017 r. w Szczecinie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaM. E.
przeciwko(...) GmbH spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąoddział w(...)z siedzibą wW.
o zapłatę
na skutek zażalenia(...)na postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z 6 marca 2017 r. w sprawie X GNc 2986/16 w przedmiocie kosztów postępowania
postanawia:

oddalić zażalenie.
SSO A nna Górnik SSO Patrycja Baranowska SSR del. Rafał Lila

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2017 r., wydanym w sprawie X GNc 2986/16, Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie uchylił nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 2 grudnia 2016 r. i odrzucił pozew wniesiony przezM. E.przeciwko(...) GmbH spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.z uwagi na brak zdolności sądowej pozwanego oddziału zagranicznego przedsiębiorcy –(...).
(...)pismem z dnia 3 lutego 2017 r. wniosła o uzupełnienie postanowienia z dnia 201 stycznia 2017 r. o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu od powódki.
Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie postanowieniem z dnia 6 marca 2017 r. oddalił wniosek(...)o zasądzenie kosztów postępowania, albowiem podmiot ten nie był i nie jest stroną niniejszego postępowania, gdyż jako strona pozwana wskazany został niemający zdolności sądowej jej oddział w(...). Zgodnie zaś z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy (art. 98 k.p.c.) koszty postępowania mogą zostać zasądzone jedynie przez strony, które brały udział w tej sprawie. Tym samym przepis ten nie przewiduje zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz (jak też od) podmiotu, który w sprawie w rzeczywistości nie uczestniczył, jak również na rzecz podmiotu, który z uwagi na brak zdolności sądowej w nim uczestniczyć nie mógł.
(...)zaskarżyła w całości wskazane postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisuart. 98 § 1 k.p.c.poprzez brak zasądzenia kosztów procesu, podczas gdy(...)należy uznać za przeciwnika strony przegrywającej w rozumieniu tego przepisu. Domagała się jego zmiany poprzez zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania przed Sądem I instancji i kosztów postępowania zażaleniowego. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca podniosła, że koszty procesu winny zostać na jej rzecz zasądzone, albowiem po otrzymaniu nakazu zapłaty na adres swojego oddziału w(...)podjęła niezbędną i celową obronę (gdyż sam oddział obrony podjąć nie mógł), gdyż tak postąpiłby każdy racjonalny podmiot, a nadto obrona ta nie ograniczała się jedynie do podniesienia zarzutów formalnych, lecz z ostrożności procesowej opierała się także na wdaniu się w spór. Ponadto o tym, że(...)jest przeciwnikiem strony przegrywającej świadczyło według skarżącej i to, że do rąk jej pełnomocnika doręczono odpis postanowienia w przedmiocie uchylenia nakazu zapłaty oraz odrzucenia pozwu.
Sąd zważył, co następuje:
(...)okazało się bezzasadne.
Zgodnie z brzmieniemart. 98 § 1 k.p.c.strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Przepis ten ustanawia zasadę obowiązującą przy zwrocie kosztów procesu, a mianowicie zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy. Tylko w sytuacjach wyjątkowych, uregulowanych w następnych przepisach, zachodzić będzie podstawa do odejścia od zasady, że strona przegrywająca powinna zwrócić wygrywającej wszystkie poniesione koszty niezbędne dla osiągnięcia celu, jakim jest ostateczny wynik sporu. Z przepisu tego wynika również, że zwrotowi podlegają jedynie koszty niezbędne do celowej obrony swoich praw i stąd podnoszona jest druga zasada dotycząca zwrotu kosztów między stronami, a mianowicie zasada zwrotu kosztów celowych. Ich ocena przez sąd determinowana jest dyspozycjąart. 98 § 2-4 k.p.c.i dlatego też tam wskazane koszty należy traktować jako niezbędne w chwili ponoszenia, nie zaś rozważać czy bez ich poniesienia strona osiągnęłaby ten sam cel, czyli wygrałaby sprawę [por.J. G.,komentarz doart. 98 k.p.c.(w:) red. E. Marszałkowska-K.,Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Legalis 2017].
Ani doktryna, ani orzecznictwo nie pochyla się przy tym nad rozumieniem pojęcia „przeciwnika” o którym mowa we wskazanym przepisie. Z kolei zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego pod red.W. D.przeciwnik to m.in.ten, kto występuje przeciw komuś lub czemuś;ten, kto rywalizuje z kimś.
W omawianym zakresie uzasadnione jest również odwołanie się do systemowych dyrektyw wykładni i przeanalizowanie stosunku normy odczytywanej zart. 98 § 1 k.p.c.do innych norm systemu prawnego. Zaznaczyć w tym miejscu przede wszystkim trzeba, że znajdujące się w tej samej jednostce redakcyjnej (artykule) §§ 2-4 wskazujące jakie koszty podlegające zwrotowi uznaje się za koszty niezbędne – koszty te relatywizowane są do kosztów stron i ich pełnomocników. Brak jest jednocześnie ponownego odwołania się do pojęcia „przeciwnika”. Prowadzi to zatem do wniosku, że pojęcie użyte wart. 98 § 1 k.p.c.utożsamiać należy ze stronami postępowania. Wobec tego zasadnym jest wniosek, że „przeciwnik” w rozumieniuart. 98 § 1 k.p.c.znaczy tyle co „druga (wygrywająca) strona procesu”.
(...)nie było stroną niniejszego postępowania, czego z resztą sama nie neguje. Nie wdając się w ocenę trafności postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 20 stycznia 2017 r. (wobec jego prawomocności) przyjąć należy, że w sposób wiążący został w nim zidentyfikowany krąg stron procesu.
Wobec powyższego przyjąć należy, że zasadnie uznano w zaskarżonym postanowieniu, żeart. 98 § 1 k.p.c.nie znajduje zastosowania wobec skarżącej, jak również brak jest podstaw do zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania od powódki na podstawie norm odczytywanych z innych przepisówk.p.c.
Gdyby nawet hipotetycznie założyć, że(...)była „przeciwnikiem” powódki w rozumieniuart. 98 § 1 k.p.c., to i tak nie byłoby możliwe zasądzenie na jej rzecz jakichkolwiek kosztów procesu bez złożenia przez nią spisu kosztów, gdyżk.p.c.nie zawiera przepisów stanowiących odpowiednikart. 98 § 2-4, które odnosiłyby się do innych podmiotów określanych jako „przeciwnicy”, a nie będących stronami. Również i ta okoliczność przemawia za przyjęciem takiego rozumienia pojęcia „przeciwnik” zart. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym ogranicza się ono do „drugiej (wygrywającej) strony procesu”.
W związku z powyższym, na podstawieart. 385w zw. zart. 397 § 2 zdanie pierwsze k.p.c., orzeczono jak w sentencji.
SSO Anna Górnik  SSO Patrycja Baranowska  SSR del. Rafał Lila
(...)

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)(...);

3
(...)