Sąd Okręgowy w Częstochowie
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Kz 299/17
Data wyroku: 2017-07-06 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Agnieszka Gałkowska, Monika Maciążek, Beata Jarosz
Słowa kluczowe: Umorzenie postępowania
Podstawa prawna: art. 11§1 k.p.k.
Teza: Z. Gostyński  wskazuje bowiem, że ustalanie oczywistej niecelowości karania wymaga dokonania analizy przyszłych skutków ukarania, m. in. przez pryzmat ewentualnego wyroku łącznego. A zatem jest oczywiste, że możliwość połączenia kar, oceniana przez pryzmat art. 85 kk i nast., jest tylko jednym z elementów, które należy wziąć pod uwagę przy ustalaniu „oczywistej niecelowości” karania sprawcy, a nie kryterium decydującym.

Sygn. akt VII Kz 299/17

POSTANOWIENIE
Dnia 6 lipca 2017 roku
Sąd Okręgowy w Częstochowie - VII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący:  SSO Beata Jarosz
SSO Agnieszka Gałkowska
SSR del. Monika Maciążek (spr.)
Protokolant: sekr. sądowy Klaudia Talar
przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w LublińcuJ. K.
po rozpoznaniusprawyP. K.
s.J.iC. z domu K.,ur. (...)w miejscowościK.
oskarżonego o czyn zart. 222 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.
na skutek zażaleń wniesionych w dniu 30 marca 2017 roku przez oskarżyciela publicznego – Prokuratora oraz w dniu 29 marca 2017 roku przez oskarżonegoP. K.
na postanowienie Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 21 marca 2017 roku wydane w sprawie o sygn. akt II K 650/16
w przedmiocie umorzenia postępowania
na podstawieart. 437 § 1 k.p.k.

postanawia
zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Lublińcu postanowieniem z dnia 21 marca 2017 roku wydanym w sprawie o sygn. akt II K 650/16:

1
na podstawieart. 11 § 1 k.p.k.umorzył postępowanie karne przeciwkoP. K.w sprawie o sygn. akt II K 650/16 Sądu Rejonowego w Lublińcu;

2
na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił oskarżonego z obowiązku ponoszenia wydatków postępowania, obciążając nimi Skarb Państwa.

Zażalenia na powyższe postanowienie wnieśli oskarżyciel publiczny – Prokurator oraz osobiście oskarżonyP. K..
Oskarżyciel publiczny zaskarżył powyższe orzeczenie w całości na niekorzyść oskarżonegoP. K.i zarzucił muobrazę przepisów postępowania mającą bezpośredni wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 11 § 1 k.p.k.poprzez błędne uznanie, iż orzeczenie wobec oskarżonego kary za przestępstwo zart. 222 § 1 k.k.i zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 222 § 1 k.k.przy zast.art. 11 § 2 k.k.iart. 64 § 1 k.k.byłoby oczywiście niecelowe, a interes pokrzywdzonych się temu nie sprzeciwia.
W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Lublińcu.
Oskarżony we wniesionym środku odwoławczym wniósł ouchylenie powyższego postanowienia oraz przywrócenie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zwolnienie go z kosztów sądowych postępowania zażaleniowego oraz wydanie postanowienia – zarządzenia – nakazu sądowego o zatrzymaniu go w Zakładzie Karnym wS.do czasu prawomocnego zakończenia niniejszego postępowania. W treści pisemnego uzasadnienia wniesionego zażalenia wskazał on, iż ww. postanowienie uniemożliwiło rozpatrzenie wniosków dowodowych, a co za tym idzie nie stwierdziło „winy” lub „braku winy” – co będzie postawą wniesienia skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Ani zażalenie oskarżyciela publicznego ani oskarżonego nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja o sposobie zakończenia postępowania sądowego jest prawidłowa i należycie uzasadniona. Istotnie, oceniając całokształt okoliczności sprawy, zaistniały przesłanki umorzenia postępowania na zasadzieart. 11 § 1 kpki należało dojść do przekonania, że taki sposób zakończenia sprawy nie stoi w sprzeczności z interesem pokrzywdzonych.
Sąd Rejonowy rozważył wszystkie okoliczności rzutujące na celowość kontynuowania postępowania przeciwkoP. K.o przestępstwo zart. 222 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kki wymierzenia kary. W pierwszej kolejności przeanalizował zgromadzone dowody, w szczególności relacje funkcjonariuszy Służby Więziennej o przebiegu zdarzenia i sposobie zachowania się oskarżonego i ustalił, żeP. K.dopuścił się naruszenia nietykalności cielesnejK. G.poprzez uderzenie go pięścią w szyję, a względemM. W., z uwagi na to że jego nietykalność cielesna nie została naruszona, bo zrobił unik, zachowanie oskarżonego rozważał w kategoriach usiłowania naruszenia nietykalności cielesnej. Zatem – odnosząc się do treści zażalenia oskarżonego – wypada podkreślić, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jasno wskazuje, że Sąd dostrzegł wyczerpanie przez oskarżonego znamion przestępstwa zart. 222 § 1 kkiart. 13 § 1 kkw zw. zart. 222 § 1 kkprzy zast.art. 11 § 2 kkiart. 64 § 1 kk. Wprawdzie umorzenie absorpcyjne nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem winy oskarżonego, bądź braku winy, ale niewątpliwie w tych okolicznościach jest ono dlaP. K.korzystne, skoro w uzasadnieniu Sąd wyraźnie stwierdził sprawstwo i winę oskarżonego.
Prokurator w zażaleniu kwestionuje uznanie przez Sąd „oczywistej niecelowości” orzekania wobec oskarżonego kary oraz przyjęcie, że interes pokrzywdzonych nie sprzeciwia się takiemu umorzeniu. Pozostałe przesłanki nie są poddawane wątpliwość i jest oczywiste, że są spełnione. Trzeba podkreślić, że ideą umorzenia zart. 11kpkjest eliminacja zbędnych kosztów społecznych. Ustawa wymaga drastycznej dysproporcji pomiędzy rodzajem i wysokością kary już orzeczonej prawomocnie za inne przestępstwo a karą, która zostałaby orzeczona w postępowaniu podlegającym umorzeniu. Z reguły oczywista niecelowość zachodzi wtedy, gdy nastąpiłoby całkowite pochłonięcie „nowej” kary przez karę już orzeczoną. Jest jasne, że ustalenie oczywistej niecelowości nie może ignorować zasad wymiaru kary i środków karnych przewidzianych wrozdziale VIk.k., a takżerozdziale IXw zakresie kary łącznej – jak słusznie zwraca uwagę prokurator. Sąd Rejonowy, rozważając celowość karania oskarżonego w tej sprawie, te okoliczności miał w polu widzenia. Dostrzegł brak możliwości orzeczenia kary łącznej z połączenia kary dożywotniego pozbawienia wolności z karą, jaka zapadłaby w tej sprawie. Uznał jednak, że treśćart. 85 § 3 kknie stoi na przeszkodzie zastosowaniuart. 11 § 1 kpk. Taka ocena jest słuszna i nie stoi w sprzeczności z cytowanym w zażaleniu poglądem doktryny. Z. Gostyński wskazuje bowiem, że ustalanie oczywistej niecelowości karania wymaga dokonania analizy przyszłych skutków ukarania,m. in.przez pryzmat ewentualnego wyroku łącznego. A zatem jest oczywiste, że możliwość połączenia kar, oceniana przez pryzmatart. 85 kki nast., jest tylko jednym z elementów, które należy wziąć pod uwagę przy ustalaniu „oczywistej niecelowości” karania sprawcy, a nie kryterium decydującym. W kontekście tego podkreślić należy, że obecnie jest wykonywania wobecP. K.kara dożywotniego pozbawienia wolności, a zatem gdyby została wykonana w całości, to brak jest możliwości wykonania jakiejkolwiek innej kary za czyn zart. 222 § 1 kk.
Rację ma prokurator, że skazanieP. K.w tej sprawie będzie miało wpływ na możliwość ubiegania się przez niego o warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary. Jednak już odnotowanie faktu oskarżenia o ten czyn i umorzenia postępowania na zasadzieart. 11 § 1 kpkmusi także zostać wzięte pod uwagę przy ocenie podstaw do warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary. Zgodnie zart. 77 § 1 kk, ocenia się wówczas m. in. postawę, właściwości i warunki osobiste,zachowanie po popełnieniu przestępstwa i w czasie odbywania kary, pod kątem tego czy warunki te uzasadniają przekonanie, że skazany po zwolnieniu będzie m.in. przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni ponownie przestępstwa. Fakt agresywnego zachowania się wobec funkcjonariuszy Służby Więziennej jest odnotowywany w opinii dyrektora zakładu karnego o skazanym, przez co nie powinien zostać pominięty w razie podejmowania przez Sąd Penitencjarny decyzji w sprawie warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary. Dlatego nie można zgodzić się z Prokuratorem, że z uwagi na możliwe zastosowanieart. 77 kkcelowe jest orzeczenie kary za czyn, objęty tym postępowaniem.
Nie można również podzielić argumentów prokuratora związanych z interesem pokrzywdzonych jako stojącym naprzeciw umorzeniu absorpcyjnemu w tej sprawie. Uwagi skarżącego na temat godności funkcjonariuszy Służby Więziennej są jak najbardziej słuszne. Tyle, że na gruncie omawianych przesłanek należy zastanowić się nad konkretnym interesemM. W.iK. G.. Można było, jak sugeruje prokurator, uzyskać pisemne stanowisko pokrzywdzonych na temat umorzenia postępowania, ale można także ocenić ich zainteresowanie kontynuowaniem procesu i doprowadzeniem do ukarania sprawcy na podstawie dotychczasowej ich postawy w toku postępowania. Trzeba zauważyć, że do wszczęcia postępowania doszło z inicjatywy Dyrektora Zakładu Karnego wH., a nie pokrzywdzonych, a także że pokrzywdzeni zostali poinformowani o skierowaniu do Sądu aktu oskarżenia i dotychczas nie skorzystali z prawa występowania w procesie w charakterze strony. Jednocześnie trzeba wyraźnie przyznać, że nie sposób wyobrazić sobie uzyskania przez nich jakiejkolwiek wymiernej korzyści ze skazaniaP. K., czy to w postaci zadośćuczynienia finansowego bądź moralnego, czy też choćby ułatwienia związanego z dochodzeniem roszczeń cywilnych. Dlatego nie można zasadnie twierdzić, że interes pokrzywdzonych w tym konkretnym wypadku sprzeciwia się umorzeniu postępowania w tej sprawie.
Podsumowując – argumenty Prokuratora, a tym bardziej oskarżonego, nie podważają prawidłowości rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd Rejonowy. Biorąc pod uwagę, że wobecP. K.prawomocnie orzeczono karę dożywotniego pozbawienia wolności, z zastrzeżeniem surowszego ograniczenia do skorzystania przez skazanego z warunkowego zwolnienia, tj. 30 lat, orzekanie kary w niniejszym postępowaniu należało uznać za oczywiście niecelowe. W sytuacji, gdy interes pokrzywdzonych nie stoi naprzeciw umorzeniu postępowania w tej sprawie, wolno było zastosować instytucję zart. 11 § 1 kk. Dlatego zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy.