Sąd Rejonowy we Włocławku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1824/12
Data wyroku: 2017-04-26 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Agnieszka Orlik-Seligowska

Sygn. akt I Ns 1824/12

POSTANOWIENIE
Dnia 26 kwietnia 2017 r.
Sąd Rejonowy we Włocławku Wydział I Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSR Agnieszka Orlik - Seligowska
Protokolant: sekretarz Katarzyna Rydzik
po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. we Włocławku
na rozprawie sprawy
z wnioskuA. P.
z udziałem(...) S.A.wG.
o ustanowienie służebności przesyłu
postanawia:

1
oddalić wniosek;

2
zasądzić od wnioskodawcyA. P.na rzecz uczestnika(...) S.A.wG.kwotę 291 zł (dwieście dziewięćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

UZASADNIENIE
WnioskodawcaA. P.wniósł o ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości stanowiącej jego własność, położonej w miejscowościB.gminaF.oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...), dla której w Sądzie Rejonowym we Włocławku prowadzona jestksięga wieczysta nr (...). Wskazał, że przez działkę przebiegają linie elektroenergetyczne należące do uczestnika(...) SAwG.. Wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu wnioskodawca szacunkowo określił na kwotę 165.600 zł.
(...) S.A.wG.wniósł o oddalenie wniosku w całości oceniając roszczenie wnioskodawcy jako całkowicie bezzasadne i argumentując, że posiada tytuł prawny do korzystania z przedmiotowych nieruchomości w postaci służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu nabytej przez zasiedzenie. Wobec powyższego ustanowienie służebności przesyłu w niniejszej sprawie jako kolejnego tytułu prawnego jest bezprzedmiotowe i bezzasadne. Z ostrożności procesowej uczestnik postępowania zakwestionował wysokość wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu dochodzonego przez wnioskodawcę i powołał się w tym zakresie na zakres rozkładu ciężaru dowodu w postępowaniu cywilnym (art. 6 kc). Uczestnik wniósł o zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kosztów postępowania sądowego, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Ostatecznie uczestnik postępowania wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania ze względu na złożenie przez uczestnika wniosku do Sądu Rejonowego we Włocławku o stwierdzenie nabycia w drodze zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu dotyczącej przedmiotowej nieruchomości wnioskodawcy.
Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2014 r. zawieszono postępowanie w niniejszej sprawie na podstawieart. 177 § 1 pkt 1 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpc. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2017 r. (niezwłocznie po uprawomocnieniu się orzeczenia w sprawie I Ns 2243/14 w dniu 31 stycznia 2017 r.) postępowanie w niniejszej sprawie zostało podjęte.
(...) S.A.z siedzibą wG.w sprawie pierwotnie oznaczonej sygn. akt I Ns 1029/13 (po uchyleniu orzeczenia Sądu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania oznaczonej sygn. akt I Ns 2243/14) wniósł o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu dotyczącej przedmiotowej nieruchomości.
Sąd ustalił, co następuje:
Właścicielem nieruchomości położonej wB., gm.F.stanowiącej działkę oznaczonąnumerem ewidencyjnym (...), dla której w Sądzie Rejonowym we Włocławku urządzona jestksięga wieczysta nr (...)jestA. P..
Na działce położonej wB.gm.F.oznaczonej nr 208/60 znajdują się urządzenia elektroenergetyczne w postaci:

1
linii napowietrznej średniego napięcia relacji(...)W.Z.–L.odcinek linii energetycznej o długości 172 m, składający się z 1 słupa i przewodów fazowych(...)3x25 mm o powierzchni rzutu na grunt 276 m2;

2
linii napowietrznej średniego napięcia 15 kV i odgałęzienia linii napowietrznej średniego napięcia 15kV relacji(...)W.Z.–L.odgałęzienie w kierunku nasłupowej stacji transformatorowej(...)o długości 129 m składająca się z 2 słupów oraz przewodów fazowych(...)3x25 mm o powierzchni rzutu na grunt 205 m2;

3
linii napowietrznej niskiego napięcia 0,4 kv zasilanej ze stacji transformatorowej(...)o długości 147 m składającej się z 3 słupów oraz przewodów fazowych(...)4x25 mm o powierzchni rzutu na grunt 74 m2.

Przedmiotowe urządzenia przesyłowe stanowią własność(...) S.A.wG.i zostały wybudowane przez jego poprzednika prawnego –Zakłady (...)–Zakład (...), będącego państwową osobą prawną działającą na rzecz Skarbu Państwa. Wybudowanie urządzeń przesyłowych wchodzących w skład linii oznaczonych nr 1 i 2 w pierwotnym kształcie na nieruchomości stanowiącejdziałkę (...)nastąpiło 18 sierpnia 1971 r., w tej dacie zostały one załączone pod napięcie. Posadowienie linii nastąpiło w latach 60 tych w ramach powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli realizowanej w trybie przepisówustawy z dnia 28 czerwca 1950r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli, która utraciła swą moc dopiero w dniu 10 kwietnia 1997r.
Co do linii napowietrznej niskiego napięcia 0,4 kv zasilanej ze stacji transformatorowej(...)nie jest możliwym ustalenie dokładnej daty jej wybudowania i załączenia pod napięcie, niemniej jednak nie ulega wątpliwości, że w dniu 18 sierpnia 1971 r. była czynna. Linia napowietrzna średniego napięcia 15kV relacji(...)W.Z.–L.odgałęzienie w kierunku nasłupowej stacji transformatorowej(...)została przebudowana w istniejących granicach i oddana do użytku w dniu 28 grudnia 1998 r., a także załączona pod napięcie w tym samym dniu. Modernizacja linii polegała przed wszystkim na budowie nowej stacji transformatorowej(...)i wymianie przewodów linii napowietrznej średniego napięcia, bez zmiany przebiegu samej linii.
(dowód: okoliczności bezsporne, a nadto dokumenty w aktach sprawy sygn. akt I Ns 2243/14 Sądu Rejonowego we Włocławku)
(...) SAwG.Oddział wT.jest następcą prawnym państwowego przedsiębiorstwa energetycznego. Na podstawie Zarządzenia Ministra Górnictwa i Energetyki nr 233 z dnia 25 listopada 1958r. powstało przedsiębiorstwo państwowe działające pod nazwą WielozakładowePrzedsiębiorstwo Państwowe Zakłady (...)w skład którego wchodził m.in.Zakład (...). Na mocy Zarządzenia nr 2/O.Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 14 lutego 1985 roku podmiot ten uległ przekształceniu wPrzedsiębiorstwo Państwowe – (...). Z dniem 31 grudnia 1988 roku PółnocnyO.Energetyczny uległ podziałowi i z dniem 1 stycznia 1989 roku na podstawie zarządzenia nr 50/ORG/89 Ministra Przemysłu powstało między innymi Przedsiębiorstwo Państwowe pod nazwąZakład (...)z siedzibą wT.. Zarządzeniem nr 202/(...)/93 z dnia 09 lipca 1993r. Ministra Przemysłu i Handlu dokonano podziałuZakładu (...)wT.i nastąpiło przekształcenieZakładu (...)wT.w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. Uchwałą Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy (Skarb Państwa był właścicielem wszystkich akcji spółki) podjęto uchwałę w przedmiocie nowego brzmienia statutu, zgodnie z którym między innymi firma spółki została oznaczona jakoZakład (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wT.z możliwością używania skrótu w brzmieniu(...) SA. Z dniem 31 grudnia 2004 roku nastąpiło połączenie spółek energetycznych, obejmujące także przedmiotową spółkę Skarbu Państwa i w związku z tym przejęcieZakładu (...) S.AprzezE.G.Kompanię Energetyczną z siedzibą wG.. W związku ze zmianami statutu ustalono, że spółka będzie funkcjonować podfirmą (...)energetyczny(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wG.. W dniu 30 lipca 2007r. miała miejsce zmiana nazwy spółki na(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wG..
Na mocy decyzji wojewody z dnia 09 marca 1996 roku stwierdzono, żeZakłady (...)–Zakład (...)wT.nabyły z dniem 05 grudnia 1990 roku prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej wT.przyulicy (...).B.nr 128 stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej w dotychczasowym zarządzie w/w jednostki a nadto nabyły nieodpłatnie własność budynków posadowionych na ww. nieruchomości.
(dowód: dokumentacja związana z przekształceniami podmiotowymi – k. 74-111)
Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia 9 listopada 2016 r. wydanym w sprawie sygn. akt I Ns 2243/14 z wniosku(...) S.A.wG.z udziałemA. P., Skarbu Państwa – Starosty(...)stwierdzono, że:

1
Skarb Państwa – Przedsiębiorstwo Państwowe działające pod nazwą WielozakładowePrzedsiębiorstwo Państwowe Zakłady (...)nabył przez zasiedzenie z dniem 18 sierpnia 1981 r. służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu polegającą na znoszeniu istnienia w przestrzeni nad i pod powierzchnią oraz nieodpłatnym korzystaniu z posadowionych na nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jakodziałka nr (...)położonej wB.gm.F., dla której Sąd Rejonowy we Włocławku Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą (...)urządzeń przesyłowych i instalacji elektroenergetycznych szczegółowo określonych w opinii biegłego sądowego z zakresu energetyki dr inż.A. S.z dnia 10 stycznia 2016 r., stanowiącej w tym zakresie integralną część niniejszego orzeczenia, wchodzących w skład napowietrznej linii energetycznej niskiego napięcia 0,4 kV zasilanej ze stacji transformatorowej(...), oznaczonej na mapie sytuacyjno – wysokościowej opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji i kartografii mgr inż.J. Ż.z dnia 2 lipca 2015 r. stanowiącej integralną część niniejszego orzeczenia (k. 235), z prawem korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do eksploatacji, konserwacji, kontroli, przeglądów, remontów, modernizacji, wymiany i usuwania awarii tychże urządzeń i instalacji wraz z prawem wejścia i wjazdu na teren nieruchomości odpowiednim sprzętem, w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego i niezakłóconego działania sieci przesyłowej przedsiębiorstwa;

2
Skarb Państwa – Przedsiębiorstwo Państwowe działające pod nazwą WielozakładowePrzedsiębiorstwo Państwowe Zakłady (...)nabył przez zasiedzenie z dniem 18 sierpnia 1981 r. służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu polegającą na znoszeniu istnienia w przestrzeni nad i pod powierzchnią oraz nieodpłatnym korzystaniu z posadowionych na nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jakodziałka nr (...)położonej wB.gm.F., dla której Sąd Rejonowy we Włocławku Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą (...)urządzeń przesyłowych i instalacji elektroenergetycznych szczegółowo określonych w opinii biegłego sądowego z zakresu energetyki dr inż.A. S.z dnia 10 stycznia 2016 r., stanowiącej w tym zakresie integralną część niniejszego orzeczenia, wchodzących w skład napowietrznej linii energetycznej średniego napięcia 15 kV relacji(...)W.Z.–L., oznaczonej na mapie sytuacyjno – wysokościowej opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji i kartografii mgr inż.J. Ż.z dnia 2 lipca 2015 r. stanowiącej integralną część niniejszego orzeczenia (k. 235), z prawem korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do eksploatacji, konserwacji, kontroli, przeglądów, remontów, modernizacji, wymiany i usuwania awarii tychże urządzeń i instalacji wraz z prawem wejścia i wjazdu na teren nieruchomości odpowiednim sprzętem, w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego i niezakłóconego działania sieci przesyłowej przedsiębiorstwa;

3
Skarb Państwa – Przedsiębiorstwo Państwowe działające pod nazwą WielozakładowePrzedsiębiorstwo Państwowe Zakłady (...)nabył przez zasiedzenie z dniem 18 sierpnia 1981 r. służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu polegającą na znoszeniu istnienia w przestrzeni nad i pod powierzchnią oraz nieodpłatnym korzystaniu z posadowionych na nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jakodziałka nr (...)położonej wB.gm.F., dla której Sąd Rejonowy we Włocławku Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą (...)urządzeń przesyłowych i instalacji elektroenergetycznych szczegółowo określonych w opinii biegłego sądowego z zakresu energetyki dr inż.A. S.z dnia 10 stycznia 2016 r., stanowiącej w tym zakresie integralną część niniejszego orzeczenia, wchodzących w skład napowietrznej linii energetycznej średniego napięcia 15 kV relacji(...)W.Z.–L.odgałęzienie w kierunku nasłupowej stacji transformatorowej(...), oznaczonej na mapie sytuacyjno – wysokościowej opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji i kartografii mgr inż.J. Ż.z dnia 2 lipca 2015 r. stanowiącej integralną część niniejszego orzeczenia (k. 235), z prawem korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do eksploatacji, konserwacji, kontroli, przeglądów, remontów, modernizacji, wymiany i usuwania awarii tychże urządzeń i instalacji wraz z prawem wejścia i wjazdu na teren nieruchomości odpowiednim sprzętem, w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego i niezakłóconego działania sieci przesyłowej przedsiębiorstwa.

Sąd zważył, co następuje:
Regulacja służebności przesyłu (art. 3051-3054kc) wprowadzona dokodeksu cywilnegood dnia 03 sierpnia 2008 roku jasno przesądziła o dopuszczalności zasiedzenia przez przedsiębiorcę, w skład przedsiębiorstwa którego wchodzą urządzenia przesyłowe w rozumieniuart. 49 kc(urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej), służebności polegającej na możliwości korzystania w oznaczonym zakresie z określonej nieruchomości w sposób niezbędny do korzystania z tych urządzeń zgodnie z ich przeznaczeniem. W myślart. 3054kcdo służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych, a zatem ma również zastosowanieart. 292 kc, który mówi, że służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia.
Orzecznictwo nawet przed 3 sierpnia 2008 r. dopuszczało zasiedzenie przez przedsiębiorstwo przesyłowe służebności o takiej treści, na podstawieart. 292 kcstosowanego w drodze analogii (orzeczenia SN: 11.03.2005r. CK 489/04, 08.09.2006r., IICSK 112/06, 04.10.2006r., CSK 119/06, 07.10.2008r., III CZP 89/08). Przyjęto założenie, że z uwagi na fakt, iż ustawa z dnia 3 sierpnia 2008r. o zmianieustawy kodeks cywilnynie zawiera przepisów przejściowych, między innymi w zakresie zasiedzenia służebności przesyłu, to jeżeli termin prowadzący do zasiedzenia służebności upłynął przed dniem 3 sierpnia 2008 roku, to Sąd stwierdzi nabycie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu (vide artykuł Michała Godlewskiego „Zasiedzenie służebności przesyłu”, MP nr 7 z 2010 r. s. 387-394). Przesłankami nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie są każdorazowo posiadanie nieruchomości w granicach służebności, upływ terminu oraz co do zasady istnienie trwałego i widocznego urządzenia (zważywszy na naturę służebności, niekoniecznie musi polegać na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia, pogląd ten dotyczy zwłaszcza służebności obejmujących rurociągi i gazociągi – tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu w sprawie II CSK 752/11). Podkreślić w tym miejscu należy, że inaczej należy rozumieć posiadanie prowadzące do zasiedzenia własności nieruchomości, inaczej posiadanie prowadzące do zasiedzenia służebności. Należy w sposób zdecydowany oddzielić te dwa pojęcia. Posiadanie prowadzące do nabycia służebności gruntowej w drodze zasiedzenia ma inny zakres niż posiadanie prowadzące do nabycia przez zasiedzenia własności. Posiadanie służebności nie musi być wykonywane w sposób ciągły, lecz stosowanie do potrzeb (postanowienie SN z dnia 04.10.2006r., II CSK 119/06).
Zatem w ocenie Sądu istota niniejszej sprawy - w świetle zgłoszonego przez uczestnika zarzutu zasiedzenia służebności przesyłu, a następnie złożenia w tym przedmiocie odrębnego wniosku - sprowadza się do ustalenia, czy do nabycia tejże służebności w drodze zasiedzenia doszło. Nadmienić należy, że dopuszczalne jest ustalenie faktu nabycia prawa przez zasiedzenie w innej sprawie niż w postępowaniu o zasiedzenie (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 grudnia 2008 roku, II CSK 389/08). Oczywistym jest, że ostateczny wynik sprawy o zasiedzenie służebności przesyłu wpłynął na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Prawomocne uwzględnienie tegoż wniosku w sprawie I Ns 2243/14 Sądu Rejonowego we Włocławku wprost zniweczyło fundamenty roszczenia wnioskodawcy. Sąd zatem nie miał już w takim przypadku obowiązku rozpoznawać samej istoty sprawy związanej z żądaniem wniosku o ustanowienie służebności przesyłu, w tym przeprowadzać dowodu z opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości, bez niepotrzebnego narażania stron na dodatkowe dalsze koszty postępowania. Mając powyższe na uwadze i akceptując, że uczestnik posiada tytuł prawny w postaci zasiedzenia służebności przesyłu na nieruchomości wnioskodawcy, wniosek o ustanowienie tejże służebności okazał się bezzasadny i bezprzedmiotowy, co skutkowało jego oddaleniem, o czym orzeczono w oparciu o przepis art. 3051kc a contrario.
O zwrocie kosztów postępowania od wnioskodawcy przegrywającego sprawę na rzecz wygrywającego sprawę uczestnika Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 2 kpcobciążając nimi uczestnika przy uznaniu, że interesy stron były sprzeczne. Stąd przyjmując, że na celowe koszty postępowania uczestnika składały się: opłaty od pełnomocnictw 3x17 zł tj. 51 zł, koszty zastępstwa procesowego 240 zł - § 7 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (…) orzeczono jak w pkt 2 postanowienia. W postępowaniu o ustanowienie służebności z reguły uczestnicy postępowania mają sprzeczne interesy, oscylujące wokół obciążenia ograniczonymprawem rzeczowymprzedmiotu własności. Z tego też względu w tym postępowaniu sąd rozstrzygając o kosztach powinien swoje orzeczenia oprzeć o treśćart. 520 § 2 kpc, a nieart. 520 § 1 kpc. Rozstrzygnięcie o kosztach wymaga jednak rozważenia całości okoliczności sprawy, w tym również pod kątem przesłanek zawartych wart. 102 kpc, który na podstawieart. 13 § 2 kpcmoże znaleźć w sprawie nieprocesowej, jednak tylko w wypadkach szczególnie uzasadnionych (art. 102 kpc) sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Sprzeczność interesów pomiędzy uczestnikami w rozumieniuart. 520 § 2 i 3 KPCwystępuje wtedy, gdy postanowienie kończące postępowanie w sprawie wywiera wpływ dla jednych zainteresowanych na zwiększenie, a dla innych na zmniejszenie ich praw (I CZ 148/12 - postanowienie SN z dnia 5.12.2012 r.).Sąd na kanwie niniejszej sprawy rozważał, czy nie zaistniały szczególne okoliczności przemawiające za nieobciążeniem wnioskodawcy kosztami procesu. Sąd nie dopatrzył się takich szczególnych okoliczności, w szczególności z uwagi na charakter sprawy i postawę wnioskodawcy prezentowaną w toku wieloletniego postępowania.  Należy w tym miejscy wskazać, że przekonanie strony o zasadności zajmowanego stanowiska może wprawdzie przemawiać za nie obciążaniem jej kosztami przegranego procesu przed sądem pierwszej instancji i przestaje być aktualne dopiero w postępowaniu apelacyjnym (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 marca 2012 r., III CZ 13/12, LEX nr 1164738), jednakże nie może być tak, że powyższy pogląd staje się regułą we wszystkich typach spraw sądowych. W przypadku bezkrytycznego akceptowania tego poglądu strona występująca do Sądu z jakimkolwiek roszczeniem, która z reguły jest przekonana o słuszności swoich racji, narażałaby drugą stronę na koszty postępowania bez jakichkolwiek konsekwencji finansowych. Należy zauważyć, że w sytuacji ugruntowanego orzecznictwa dotyczącego problematyki służebności przesyłu stojącego w sprzeczności z poglądami wnioskodawcy, występowanie z takim wnioskiem jak w niniejszej sprawie od samego początku było obarczone dużym ryzykiem. nadto nie była to sprawa precedensowa, czy też taka, w której orzecznictwo Sądów jest rozbieżne.