Sąd Rejonowy w Kolbuszowej
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 4/15
Data wyroku: 2016-12-20 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Jerzy Czownicki
Słowa kluczowe: Wznowienie postępowania
Podstawa prawna: art. 401
Teza: skarga o wznowienie postępowania jest bowiem środkiem prawnym o mieszanym charakterze łączącym pozew/wniosek ze środkiem zaskarżenia skierowanym przeciwko prawomocnemu orzeczeniu sądu

Sygn. akt I Ns 4/15

POSTANOWIENIE
Dnia 20 grudnia 2016 r.
Sąd Rejonowy w Kolbuszowej Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Jerzy Czownicki
Protokolant: st. sekr. sądowy Bożena Gotkowska
po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. w Kolbuszowej
na rozprawie
sprawy z wniosku:W. J. (1),J. Ł. (1),B. B.
przy udziale:E. L.,M. B.,J. L. (1),S. H.,S. L. (1),J. L. (2),S. L. (2),T. L. (1),D. L.,T.L.,M. L.,J. L. (3),K. M.reprezentowanej przez kuratoraA. K.
ze skargiE. L.o wznowienie postępowania w sprawie(...)
o stwierdzenie nabycia spadku poW. Ł.,H. Ł.i dział spadku poW. Ł.oraz
o zasiedzenie nieruchomości
p o s t a n a w i a

1
odrzucić skargę o wznowienie postępowania

2
oddalić wniosek o zasiedzenie nieruchomości

3
przyznać kuratorowiA. K.kwotę 600,00 zł (sześćset złotych) tytułem wynagrodzenia

4
ustalić, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie we własnym zakresie

Sędzia Sądu Rejonowego
Jerzy Czownicki
Sygn. akt I Ns 4/15

UZASADNIENIE

postanowienia Sądu Rejonowego w Kolbuszowej

z dnia 20 grudnia 2016r.

E. L.reprezentowany przez pełnomocnika – adwokataR. B.– w dniu 20.07.2012r. zażądał wznowienia postępowania w sprawie o dział spadku poH. Ł.iW. Ł.sygn. akt I Ns(...), zakończonego postanowieniem z dnia(...).2007r. oraz wniósł o zabezpieczenie roszczenia.
Uzasadniając powyższe wskazał, iż postanowieniem z dnia 06.08.2007r. sygn. akt I Ns(...)Sąd Rejonowy w Kolbuszowej dokonał działu spadku poW. Ł.iH. Ł., a przedmiotem tego działu byłydziałki nr (...)położone wC.. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia było postanowienie uwłaszczeniowe na rzeczW. Ł.w sprawie sygn. akt I Ns(...).
Skarżący zaznaczył, że postanowienie to zostało zmienione postanowieniem z dnia 16.12.2011r., sygn. akt I Ns(...)poprzez ustalenie, że właścicielami w/w wskazanych działek byliJ. L. (4)iJ. L. (5), wobec czegodziałki nr (...)nie mogły być przedmiotem działu spadku poW.iH. Ł.. Skarżący zaznaczył, że następcy prawniJ. L. (5)iJ. Ł. (2)mimo interesu prawnego nie brali udziału w postępowaniu o dział spadku poW. Ł.iH. Ł., co uzasadnia wznowienie postępowania w tej sprawie.
Jako podstawę prawną swojego żądania skarżący wskazałart. 524 § 1 i 2 k.p.c.w zw. zart. 401 pkt 2 k.p.c.iart. 403 § 2 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., zaznaczając, że wystąpienie ze skargą jest konieczne, bowiem podstawą wpisu do księgi wieczystej i ujawnienia prawW. J. (1)jest wadliwe postanowienie o dział spadku.
UczestnicyS. L. (2),M. B.,M. L.,J. L. (3),D. L.,T. L. (1),T. L. (2),J. L. (1),S. D.,J. L. (2),S. H.poparli skargęE. L.oraz ustanowili pełnomocnika do doręczeń w Polsce w osobieM. W./k.(...)/.
Na rozprawie w dniu(...)pełnomocnikW. J. (1)wniósł o zwieszenie postępowania z uwagi na toczące się postępowanie pod sygn. akt VI Ns(...)o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie nieruchomości stanowiącejdziałki nr: (...)na rzeczW. Ł., a także wniósł o oddalenie skargi z uwagi na toczące się postępowanie zasiedzeniowe.
We wniosku złożonym w dniu(...).W. J. (1)domagała się stwierdzenia, żeW. Ł.nabył z dniem(...).1980r. jako samoistny posiadacz w dobrej wierze własność nieruchomości położonej wC., o łącznej powierzchni 5,1434 ha, na którą składają siędziałki nr: (...), dla której Sąd Rejonowy w Kolbuszowej Wydział IV Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW nr (...)oraz udzielenia zabezpieczenia roszczenia.
Uzasadniając powyższe wnioskodawczyni wskazała, że w latach 30. XX w. nieruchomość ta została nabyta przezJ. L. (6), która następnie przekazała ją swojej synowejJ. L. (5). Po II wojnie światowej część rodzinyL.wyjechała do(...), a w Polsce została jedynieJ. L. (5)i jej dwaj synowieB. L.iE. L., którzy prowadzili gospodarstwo. Razem z nimi zamieszkiwałaJ. L. (6). W dalszej kolejności wnioskodawczyni podała, że w roku 1957J. L. (5)również wyjechała wraz z synami do(...), a w Polsce pozostała jedynieJ. L. (6). Gospodarstwo zostało wydzierżawione w latach 1957-1963 rodzinieS., a następnie do roku(...)
W. M. (1). Wnioskodawczyni powołała się na darowiznę z(...).1970r. poczynioną przezJ. L. (5)iJ. L. (4)na rzeczW. Ł., który od tej chwili stał się posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości w dobrej wierze, a po jego śmierci nieruchomość tę posiadały jego żonaH. Ł.i wnioskodawczyni.
Zarządzeniem z dnia 15.10.2012r. ustanowiono dla nieznanej z miejsca pobytu uczestniczkiK. M.kuratora w osobie pracownika tut. Sądu –A. K.. /k.(...)/.
Zarządzeniem z dnia(...).2013r. na podstawieart. 219 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.połączono sprawę ze skargiE. L.o wznowienie postępowania w sprawie o dział spadku poH. Ł.iW. Ł.ze sprawą z wnioskuW. J. (1)o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie do łącznego rozpoznania /k.(...)/.
W odpowiedzi na wniosek o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie uczestnikE. L.wniósł o oddalenie wniosku o zasiedzenie, oddalenie wniosku o uzupełniający dział spadku oraz o zasądzenie kosztów procesu.
Uczestnik w pierwszej kolejności podniósł, że darowizna poczyniona przezJ.iJ. L. (4)była nieformalna, prowadziła zatem do posiadania w złej wierze, ponadto była aktem warunkowym w zamian za opiekę nadJ. L. (6), której toW. Ł.się nie podjął. Ponadto uczestnik zakwestionował samoistność posiadaniaW. Ł., jak i jego następców prawnych, powołując się na oświadczenia wnioskodawczyni złożone w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku poW. Ł.iH. Ł.oraz o dział spadku po nich, z których wynika, że w skład spadku nie wchodzi gospodarstwo rolne. Ponadto uczestnik powołał się naart. 175 k.c., wskazując, iż zarówno sprawy o uwłaszczenie, jak i próba ugodowa przerwały bieg terminu zasiedzenia, jak również bieg zasiedzenia nie trwał za życiaJ. L. (5), bowiem w stosunku do niejW. Ł., jak i jego następcy prawni zachowywali się jak posiadacze zależni, co wynika z dowodów zawartych w aktach sprawy sygn. akt I Ns(...).
Powyższe zarzuty uczestnik powtórzył w piśmie procesowym z dnia(...).2016r. /k.(...)/.
Ostatecznie na rozprawie w dniu(...).E. L.wniósł o uwzględnienie skargi oraz oddalenie wniosku o zasiedzenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, natomiast wnioskodawczyni wniosła o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego oraz wniosła o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości w dobrej wierze i wniosła o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Przedmiotem postępowania jest nieruchomość obejmującadziałki nr (...)położona wC., dla której Sąd Rejonowy w Kolbuszowej Wydział IV Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW nr (...), stanowiąca grunty orne, łąki trwałe, rowy, lasy, pastwiska trwałe i użytki rolne zabudowane. Jako właściciel w/w nieruchomości figuruje w księdze wieczystejW. J. (1), a podstawą wpisu było postanowienie Sądu Rejonowego w Kolbuszowej o stwierdzeniu nabycia własności nieruchomości z dnia(...)sygn. akt I Ns(...)oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Kolbuszowej o dział spadku z dnia 06.08.2007r. sygn. akt I Ns(...).
(...)
Pierwotnie część przedmiotowego gospodarstwa dzierżawiłA. S.na podstawie umowy zawartej zJ. L. (5)w dniu(...).1957r. PoA. S.gospodarstwo dzierżawiłW. M. (2).
W dniu(...).1970J. L. (5)iJ. L. (4), mieszkający w(...), złożyli oświadczenie, że odstępują własność przedmiotowego gospodarstwa rolnego położonego wC.na rzeczW. Ł.zamieszkałego we wsiR., z zastrzeżeniem, żeW. Ł.zobowiąże się dać utrzymanie, mieszkanie i opiekę do śmierciJ. L. (6), zamieszkującej na przedmiotowym gospodarstwie.J.iJ. L. (5)oświadczyli ponadto, iż w dalszym ciągu pozwalają na legitymowanie się przed wszystkimi władzami i sądami w sprawie darowanej własności w ich imieniu. PodpisyJ.iJ. L. (5)pod tym oświadczeniem zostały potwierdzone przez notariusza.W. Ł.oferty darowizny nie przyjął.
W dniu(...).1976r.W. Ł.uzyskał świadectwo potwierdzające przyznanie mu tytułu rolnika kwalifikowanego.
Na mocy aktu notarialnego nr(...)z dnia(...)sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym ówczesny dzierżawca przedmiotowej nieruchomości -W. M. (2)nabył gospodarstwo rolne odT.iW. P.i w roku 1979 wyprowadził się z przedmiotowej nieruchomości. W tym samym roku na przedmiotową nieruchomość sprowadził sięW. Ł..

    /dowód:(...)W. Ł.(...)
(...)(...),(...):Z. S.k.(...)
R. M.
(...),(...)(...)
F. P.(...),D. M.
(...),K. P.(...),G. M. (1)(...),C. M. (1)(...),(...)/

O tej chwili przedmiotowym gospodarstwem władaliW. Ł.iH. Ł., a po ich śmierci wnioskodawczyniW. J. (1). W latach 80. XX w. rozpoczęli oni budowę domu murowanego na obecnejdziałce (...), której właścicielem byłaJ. L. (5). W okresie tym rodzinaŁ.i rodzinaL.pozostawała ze sobą w stałym kontakcie, aJ. L. (5)przekazywałaW. Ł.pieniądze na utrzymanie gospodarstwa, którego właścicielem się czuła. WnioskodawczyniW. J. (1)listownie informowała o zarządzie gospodarstwem, pytała o zgodę na wynajem pomieszczeń osobom trzecim, jak też kilkakrotnie pytała czy decyzja w sprawie sprzedaży gospodarstwa przez rodzinęL.została podjęta i informowała o chęci jego kupna.

     /dowód:(...):T. W.
(...),Z. S.(...)B. F.(...)
(...)(...)F. P.(...),D. M.(...)K. P.
(...)
G. M. (1)
(...),C. M. (2)
(...)
S. R. (1)(...)J. L. (5)
(...)
(...)

Pozwem z dnia(...).1995r.H. Ł.iW. J. (1)domagały się przeniesienia prawa własności przez zabudowę nieruchomości położonej wC., składającej się zdziałki nr (...). Działka ta była własnościąJ. L. (5)iK. M..H. Ł.iW. J. (1)chciały wykupić odJ. L. (5)iK. M.działkę nr (...), leczJ. L. (5)nie wyraziła zgody, aK. M.nie była znana z miejsca zamieszkania i pobytu. W toku tego postępowania wnioskodawczyni oświadczyła, że w roku 1979W. Ł.iH. Ł.przenieśli się doC., na przedmiotową nieruchomość, natomiast budowa domu rozpoczęła się w roku 1985-1986.W. J. (1)miała świadomość, że stan prawny nieruchomości nie jest uregulowany.J. L. (5)oświadczyła wtedy, że nie zgodziła się na wybudowanie domu przezW. Ł.na należącej do niej nieruchomości, a dokonane zostało to bez jej zgody. Wyrokiem z dnia(...).1995r. Sąd Rejonowy w Kolbuszowej Wydział I Cywilny nakazałJ. L. (5)iK. M.złożenie oświadczenia woli w formie aktu notarialnego przenoszącego prawo własności nieruchomości położonej wC., a oznaczonej jakodziałka nr (...)na rzeczH. Ł.iW. J. (1)po ½ części w terminie dwóch tygodni od daty uprawomocnienia się wyroku za zapłatą ceny 5.600,00 zł, a jeśli oświadczenie takie nie zostanie złożone w terminie wyznaczonym, prawo własnościdziałki nr (...)przejdzie na rzeczH. Ł.iW. J. (2)z samej mocy wyroku, a wyrok ten stanowić będzie tytuł ujawnienia prawa na rzecz strony powodowej, w stosunku wcześniej orzeczonym w księdze wieczystej, za spełnieniem świadczenia wzajemnego.

    /dowód:(...)J. L. (5)(...)/

W toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku poW. Ł.sygn. akt I Ns(...)wnioskodawczyni złożyła zapewnienie spadkowe, iż w skład spadku po zmarłymW. Ł.nie wchodzi gospodarstwo rolne.
/dowód:(...)/
W toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku poH. Ł.sygn. akt I(...)wnioskodawczyni złożyła zapewnienie spadkowe, iż w skład spadku po zmarłejH. Ł.nie wchodzi gospodarstwo rolne.
/dowód:(...)
W dniu(...).2003r. wnioskodawczyni zażądała zgodnego działu spadku i zniesienia współwłasności poH. Ł.iW. Ł.. W toku tego postępowania wnioskodawczyni oświadczyła, że w skład masy spadkowej poW. Ł.wchodzi jedynie ciągnik rolniczymarki U. (...), a w skład masy spadkowej poH. Ł.wchodzi ½ części budynku mieszkalnego murowanego położonego wC.nadziałce nr (...)o pow. 16 arów. Postanowieniem z dnia(...).2004r. sygn. akt I Ns(...)Sąd Rejonowy w Kolbuszowej Wydział I Cywilny stwierdził, iż przedmiotem działu spadku poW. Ł.iH. Ł.jest ciągnik rolniczymarki U. (...)i udziałH. Ł.w ½ części w prawie własności nieruchomości położonej wC., a stanowiącejdziałkę ewidencyjną nr (...)o łącznej wartości 30.000,00 zł i dokonał działu spadku i zniesienia współwłasności w ten sposób, że całą masę spadkową przyznał na wyłączną własnośćW. J. (1).
/dowód:(...)/
Postanowieniem z dnia(...).2006r. Sąd Rejonowy w Kolbuszowej Wydział I Cywilny sygn. akt I Ns(...), na skutek wnioskuW. J. (1)o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, stwierdził, żeW. Ł.z dniem(...).1971r. w całości nabył własność nieruchomości położonej wC., a stanowiącej działki ewidencyjne o numerze:(...),(...)o powierzchni 1,1686 ha objętejL.
(...).C.w miejsceJ. L. (5)iK. M.orazdziałki ewidencyjne numer (...)łącznego obszaru 3,9748 ha. Wskutek skargi uczestnikaE. L.o wznowienie postępowania, Sąd Rejonowy w Kolbuszowej Wydział I Cywilny postanowieniem z dnia(...).2011r. sygn. akt I Ns(...)zmienił postanowienie z dnia(...).2006r., sygn. akt I Ns(...)w ten sposób, że stwierdził, zeJ. L. (4)orazJ. L. (5)stali się z dniem(...).1971r. właścicielami nieruchomości składającej się zdziałek nr (...)o łącznej powierzchni 1,1686 ha położonej wC.objętejL.(...).C.oraz nieruchomości składającej się zdziałek nr (...)o łącznej powierzchni 3,9748 ha położonej wC.w całości na prawach ustawowej wspólności małżeńskiej.
/dowód:(...)/
W dniu(...).2008r. uczestnikE. L.wniósł o zawezwanieW. J. (1)iR. J.do wydania nieruchomości położonej wC.i oznaczonej jakodziałki nr (...). Na rozprawie w dniu(...).2009r.W. J. (1)iR. J.oświadczyli, że postępowanie o wznowienie postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia własności nie zostało jeszcze zakończone prawomocnym wyrokiem i wobec powyższego strony nie widzą możliwości zawarcia ugody.
(...)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wskazane dowody z dokumentów, jak również w oparciu o zeznania świadkówT. W.,Z. S.,B. F.,R. M.,(...),F. P.,D. M.,K. P.,G. M. (1),C. M. (1)iS. R. (1).
Należy wskazać, że świadkowie ci są w osobami obcymi dla stron, a zatem bezpośrednio nie zainteresowanymi w sprawie. Posiadają informacje mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem zamieszkiwali w sąsiedztwie przedmiotowego gospodarstwa rolnego położonego wC., pamiętają rodzinęL., dzierżawców przedmiotowego gospodarstwa, a także znaliW. Ł.. Zeznania świadków są logiczne i w zasadzie spójne, a także korespondują z pozostałym materiałem dowodowym w postaci dokumentów, w tym orzeczeń Sądu w sprawie sygn. akt I Ns(...).
Świadkowie zgodnie zeznali, żeW. Ł.przeprowadził się doC.na przedmiotowe gospodarstwo w roku 1979, w tym samym roku, w którym wyprowadził się uprzedni dzierżawcaW. M. (2)(takZ. S.,R. M.,J. K. (1),F. P.,D. M.,K. P.,G. M. (1),C. M. (1)). Świadkowie byli również w zasadzie zgodni co do faktu, iżJ. L. (5)przez cały okres od objęcia gospodarstwa przezW. Ł.czuła się jego właścicielem i przekazywała na jego utrzymanie środki pieniężne, aW. Ł.miał świadomość, że jedynie włada nieruchomością, która nie jest jego własnością (takT. W.,Z. S.,J. K. (1),F. P.,D. M.,K. P.,G. M. (1),C. M. (1),S. R. (2)).
Przy ustalaniu powyższego stanu faktycznego Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkówG. P.,M. A.,A. Ś.,J. H.,E. Ł.,Z. J.,K. L.,G. M. (2),p. (...)S.,J. K. (2),R. J.,H. R.iA. G.bowiem ich zeznania nie wytrzymały konfrontacji z zeznaniami w/w świadków, którym Sąd dał wiarę, jak również nie korelowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania.
Wniosek o przesłuchanie wnioskodawczyni i uczestnika w charakterze stron Sąd oddalił z uwagi na fakt, że materiał dowodowy zgromadzony dotychczas był wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych istotnych z punktu widzenia przedmiotowego postępowania.

Sąd zważył, co następuje:
Rozpoznając przedmiotową sprawę w pierwszej kolejności Sąd odniósł się do skargiE. L.o wznowienie postępowania w sprawie o dział spadku poH. Ł.iW. Ł.sygn. akt I Ns(...), zakończonego postanowieniem z dnia 06.08.2007r.
Swoje żądanie skarżący opierał naart. 524 § 1 i § 2 k.p.c.w zw. zart. 401 pkt 2 k.p.c.iart. 403 § 2 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Zgodnie z brzmieniemart. 524 § 1 k.p.c.uczestnik postępowania może żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, jednakże wznowienie postępowania nie jest dopuszczalne, jeżeli postanowienie kończące postępowanie może być zmienione lub uchylone. Zainteresowany, który nie był uczestnikiem postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, może żądać wznowienia postępowania, jeżeli postanowienie to narusza jego prawa. W takim wypadku stosuje się przepisy o wznowieniu postępowania z powodu pozbawienia możności działania (§ 2).
Przepisart. 401 k.p.c.stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się wyroku nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana bądź jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przez uprawomocnieniem się wyroku niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła czynności procesowe.
Natomiast wgart. 403 § 2 k.p.c.można również żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego, albo wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Należy zaznaczyć, że rozstrzygnięcie skargi uzależnione jest od rozwiązania podstawowej kwestii natury prawno-procesowej, a to modelu skargi o wznowienie postępowania. Skarga o wznowienie postępowania jest bowiem środkiem prawnym o mieszanym charakterze łączącym pozew/wniosek (czyli pismo inicjujące nową sprawę) ze środkiem zaskarżenia skierowanym przeciwko prawomocnemu orzeczeniu sądu, nadzwyczajnym środkiem prawnym o limitowanych podstawach określonych wart. 401, 4011, iart. 403 k.p.c.Wniesienie skargi inicjuje dwufazowe postępowanie, w którym w pierwszej kolejności Sąd bada dopuszczalność skargi o wznowienie (w zależności od wyniku tej kontroli następuje zwrot skargi lub na podstawieart. 410 k.p.c.jej odrzucenie), a w dalszej kolejności po przesądzeniu jej dopuszczalności, rozpoznaje ją merytorycznie i wydaje stosowne rozstrzygnięcie.
Wobec powyższego należało w pierwszej kolejności rozważyć dopuszczalność przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania.
Odnosząc się do powołanych przez skarżącego przepisów dotyczących wznowienia postępowania, należy wskazać iż z całą pewnościąE. L.nie był stroną postępowania, którego wznowienia żąda, gdyż postępowanie w sprawie sygn. akt I Ns(...)dotyczyło działu spadku poH. Ł.iW. Ł., których spadkobiercą nie był skarżący. Zważyć należy bowiem, iż w postepowaniu działowym legitymacja do zgłoszenia wniosku przysługuje jedynie: każdemu spadkobiercy (art. 1037 § 1 k.c.), chyba, że został uznany za niegodnego dziedziczenia (art. 928 k.c.), odrzucił spadek (art. 1012 k.c.) lub zrzekł się dziedziczenia (art. 1048 k.c.) albo zbył należny mu udział w spadku (art. 1053 k.c.) - nabywcy udziału spadkowego (art. 1053 k.c.) oraz wierzycielowi spadkobiercy z mocy zajęcia jego praw; nie przysługuje natomiast nabywcy udziału w konkretnym przedmiocie należącym do spadku (por. orzeczenie SN z dnia 27.05.1949r., Wa.C. 36/49,(...)1950, nr 1, s. 60, uchwała SN z dnia 10.12.1969r. III CZP 91/69, OSNCP 1970, nr 6, poz. 107).
Jak już wyżej wskazano, zainteresowany, który nie był uczestnikiem postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem co do istoty sprawy wnosi skargę na podstawieart. 524 § 2 k.p.c.Obowiązany jest wykazać, że posiada przymiot zainteresowanego w rozumieniuart. 510 § 1 k.p.c.oraz kumulatywnie dwie przesłanki wznowienia - brak uczestniczenia bez własnej winy w pierwotnym postępowaniu i naruszenie orzeczeniem jego praw rozumianych jako uprawnienia o charakterze materialnoprawnym, a nie proceduralnym. (por. postanowienie SN z dnia 04.04.2014r., II CSK 374/13, LEX nr 1480160, uchwała SA z dnia 18.12.1974r., III CZP 88/74, OSNCP 1976, nr 1, poz. 4). Ze względu na niebezpieczeństwo destabilizacji stosunków prawnych w następstwie wzruszania prawomocnych orzeczeń, przepisart. 524 § 2 k.p.c., powinien być stosowany ściśle zarówno w zakresie oceny, czy zainteresowany rzeczywiście został pozbawiony możności działania, jak i co do tego, czy orzeczenie rzeczywiście narusza jego prawo. Skarga o wznowienie postępowania nie służy korygowaniu wszelkich nieprawidłowych orzeczeń, lecz zmierza do wyeliminowania z obrotu prawnego prawomocnego orzeczenia zapadłego w postępowaniu, które dotknięte jest określonymi przez ustawę wadliwościami. Wystąpienie z taką skargą nie może być uznane za czynności zmierzające do "dochodzenia" czy "zaspokojenia" roszczenia.
Zgodnie zart. 510 § 1 k.p.c.zainteresowanym w sprawie jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania, może on wziąć udział w każdym stanie sprawy aż do zakończenia postępowania w drugiej instancji. Jednakże niewzięcie przez zainteresowanego udziału w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu nieprocesowym nie powoduje nieważności postępowania. (por. postanowienie SN z dnia 17.02.2016r., III CSK 61/15, LEX nr 2043744, uchwała SN z dnia 20.04.2010r., III CZP 112/09, OSNC 2010/7-8/98, Prok. i Pr.-wkł.(...)).
Okoliczności niniejszej sprawy wskazują, że skarżący w sprawie sygn. akt I Ns(...), w której domagał się wznowienia postępowania, nie mógł być traktowany jako osoba zainteresowana w rozumieniuart. 510 § 1 k.p.c.Status taki ma jedynie osoba, której praw dotyczy wynik postępowania bądź to bezpośrednio bądź pośrednio. Samo powoływanie się na fakt, iż skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości będących przedmiotem działu spadku poW. Ł., nie daje mu przymiotu osoby zainteresowanej w sprawie w rozumieniuart. 510 § 1 k.p.c.i nie stwarza podstaw do wznowienia. Zważyć bowiem należy, że w czasie orzekania, skarżący nie legitymował się tytułem własności do działek będących przedmiotem działu, gdyż w obrocie prawnym pozostawało postanowienie z dnia(...).2006r. sygn. akt I Ns(...)stwierdzające nabycie własności przedmiotowych działek przezW. Ł.z dniem 04.11.1971r. w całości.
Odnośnie wskazanej przez skarżącego podstawy wznowienia zart. 403 § 2 k.p.c.wskazać należy, że podstawą wznowienia nie może być każda nowa okoliczność, lecz tylko taka, która dotyczy przedmiotu sporu, istniała już w trakcie zakończonego postępowania i nie została wówczas przytoczona, gdyż była stronie nieznana i miała dla niej wtedy charakter nieujawnialny. Natomiast nowy środek dowodowy, w znaczeniu tego przepisu, to dowody wykryte, a więc takie, które istniały już w czasie trwania prawomocnie zakończonego postępowania, z których strona nie mogła skorzystać, gdyż były dla niej nieznane i wówczas nieujawnione. Niewiedza strony o środkach dowodowych musi wynikać z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niej, a nie z zaniechania działania w trakcie postępowania. Podstawą wznowienia nie może być środek dowodowy powstały dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia, którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania (por. postanowienie SN z dnia 25.08.2016r., sygn. akt V CZ 44/16, LEX nr 2116800). W ten sam sposób należy rozumieć późniejsze wykrycie prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego postępowania. Wyrok (postanowienie) ten musi istnieć już w czasie trwania prawomocnie zakończonego postępowania w sprawie, której dotyczy skarga o wznowienie, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.
Wobec powyższego, brak wykazania w skardze o wznowienie postępowania, że wynik postępowania sygn. akt I Ns(...)dotyczył praw skarżącego powoduje, że skargę należy traktować jako pochodzącą od osoby nielegitymowanej, a skarga taka jest skargą niedopuszczalną i podlega odrzuceniu, co znajduje odzwierciedlenie w pkt I sentencji postanowienia.
Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu postanowienie w przedmiocie działu spadku poW. Ł.nie narusza również praw skarżącego, bowiem jego prawa chroni roszczenie o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym uregulowane wart. 10 § 1 ustawy z dnia 06.07.1982r. o księgach wieczystych i hipotece(Dz.U. 2016r., poz. 790 t.j.). Jak ustalono w toku niniejszego postępowania, na chwilę obecną wksiędze wieczystej KW nr (...)prowadzonej dla nieruchomości składającej się zdziałek nr: (...)wpisana jako właściciel jest wnioskodawczyniW. J. (1), a podstawą tego wpisu było postanowienie z dnia(...).2007r., którym dokonano działu spadku poW. Ł.. Podstawą w/w orzeczenia działowego było postanowienie z dnia(...).2006r. sygn. akt I Ns(...), które zostało jednak zmienione postanowieniem z dnia(...).2011r., sygn. akt I Ns(...). Wobec powyższego, skarżący dysponując w/w postanowieniem z dnia(...).2011r., stwierdzającym, żeJ.iJ. L. (4)nabyli własność przedmiotowych działek z dniem 04.10.1971r. oraz prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku poJ.iJ. L. (4), ma możliwość ochrony swoich praw poprzez roszczenie przewidziane wart. 10 § 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
Odnosząc się natomiast do wnioskuW. J. (1)o zasiedzenie własności nieruchomości zważyć należy, że zgodnie zart. 172 k.c., posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze. Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
Wobec powyższego, warunkiem nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie jest po pierwsze samoistne jej posiadanie, a po drugie upływ czasu.
Posiadanie nieruchomości prowadzące do zasiedzenia musi być posiadaniem samoistnym i nieprzerwanym. Posiadanie samoistne charakteryzuje się tym, że posiadacz włada rzeczą w takim zakresie, jak to czyni właściciel, wykorzystując taką faktyczną możliwość władania rzeczą, do jakiej właściciel jest uprawniony (orzeczenie SN z dnia 07.05.1986r., III CRN 60/86, LexPolonica nr 302064, OSNCP 1987, nr 9, poz.138). Tylko ten, kto włada faktycznie rzeczą z zamiarem władania dla siebie, jest jej posiadaczem samoistnym; wola ta nie może być ukryta – chodzi tu o jawny dla otoczenia, niedwuznacznym zamiar.
Drugą, obok posiadania, przesłanką zasiedzenia jest upływ czasu wymagany przepisamikodeksu cywilnego, bowiem samo władanie nieruchomością nie jest wystarczające do jej zasiedzenia. Czas niezbędny do stwierdzenia zasiedzenia nieruchomości uzależniony jest od kwalifikacji posiadania samoistnego według dobrej lub złej wiary posiadacza.
W przypadku stwierdzenia braku którejkolwiek z wyżej wskazanych przesłanek niemożliwym jest uznanie, że doszło do nabycia przez posiadacza własności nieruchomości przez zasiedzenie. Na wnioskodawcy spoczywa zatem obowiązek wykazania powyższych przesłanek warunkujących stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie, bowiem jakiekolwiek wątpliwości przemawiają na korzyść właściciela.
Zaznaczyć należy również, iżKodeks cywilny, który wszedł w życie z dniem 1 kwietnia 1965r. wprowadzał w przepisieart. 172 k.c.termin zasiedzenia przy dobrej wierze – 10 lat, przy złej wierze – 20 lat i terminy te obowiązywały do zmianyart. 172 k.c., wprowadzonej ustawą z dnia 28.07.1990r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. nr 55, poz. 321 ze zm.), na mocy której terminy te wynoszą obecnie 20 i 30 lat. Krótsze terminy - 10 i 20 lat –stosuje się, gdy zasiedzenie nastąpiło przed wejściem w życie w/w noweli, tj. przed dniem 01.10.1990r.
Przepisyk.c.nie określają początku terminu zasiedzenia. Zgodnie zart. 175 k.c.mają w tym zakresie odpowiednie zastosowanie przepisy o przedawnieniu (art. 120 k.c.). Stosując odpowiednio ten przepis należy stwierdzić, że bieg terminu zasiedzenia zaczyna się od dnia, w którym osoba niebędąca właścicielem rzeczy stała się posiadaczem samoistnym. Wobec tego początek biegu terminu zasiedzenia jest zbieżny z momentem uzurpowania sobie przez posiadacza cudzego prawa własności.
Przenosząc wszystkie powyższe rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iżW. Ł.nie nabył własności nieruchomości obejmującejdziałki nr (...)przez zasiedzenie z przyczyn następujących.
Po pierwsze, wobec faktu, żeW. Ł.nie przyjął oferty darowizny poczynionej w roku 1970 przezJ.iJ. L. (5), a jedynie później – w roku 1979 – sprowadził się na przedmiotowe gospodarstwo, rzeczą wnioskodawczyni było wykazanie, że objął je w posiadanie samoistne, czego wykazać nie zdołała.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, objęcie w posiadanie przedmiotowych działek przezW. Ł.było objęciem ich w posiadanie zależne, nie zaś samoistne.
Z dokumentów zalegających w aktach sprawy sygn. akt I Ns(...), dopuszczonych jako dowód w niniejszej sprawie, w szczególności listów pisanych przezW. J. (1)do rodzinyL.w latach 1989, 1996 i 1997, pełnomocnictw udzielonych przezJ. L. (5), i ich odwołań, a także pozwolenia budowalnego i fotografii wynika, żeW. Ł.nigdy nie czuł się właścicielem przedmiotowych działek. Właścicielem czuła się zawszeJ. L. (5), a następnie jej następcy prawni. We wspomnianych listach wnioskodawczyni zdawała rodzinieL.sprawę z zarządu nad gospodarstwem, pytała o możliwość wynajęcia pomieszczeń osobom trzecim, a nawet kilkakrotnie wyraziła chęć zakupu przedmiotowych działek. Nie mogło ujść uwadze Sądu również to, iż w toczących się uprzednio przez tut. Sądem sprawach sygn. akt I C(...), I Ns(...), I Ns(...)oraz I Ns(...)wnioskodawczyni w żaden sposób nie kwestionowała posiadania zależnegoW. Ł., a w późniejszym czasie swojego i matkiH. Ł., przyznając wręcz, że ma świadomość, iż stan prawny nieruchomości nie jest uregulowany i żeW. Ł.nigdy nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości, choćby poprzez oświadczenie, że w skład spadku po nim nie wchodzi gospodarstwo rolne.
Posiadanie zależneW. Ł.potwierdziły nadto zaznania świadków, z których wynika, żeW. Ł.nie manifestował otoczeniu swojego samoistnego, właścicielskiego władztwa nad nieruchomością, przyznając wręcz, że właścicielem jestJ. L. (5), jak również zapadłe już wcześniej orzeczenia Sądów w sprawie sygn. akt I Ns(...).
Powyższe wskazuje w sposób ewidentny, że posiadanie od chwili objęcia było posiadaniem stricte zależnym, opartym na stosunku obligacyjnym nie zaś samoistnym, własnościowym. Ktoś, kto jest przekonany, iż obejmuje nieruchomość w posiadanie właścicielskie nie domaga się od nikogo wyrażenia zgody na konkretny, wnioskowany sposób jej zagospodarowania czy nie występuje z propozycją nabycia nieruchomości. Z powyższych zaś dowodów w postaci dokumentów i zeznań świadków wynika zdaniem Sądu bezsprzecznie, iż po stronieW. Ł.nie było woli posiadania nieruchomości objętej niniejszym wnioskiem jak właściciel, a więc traktowania siebie jak właściciela nieruchomości. Korzystał z niej w ramach uzgodnień rodzinnych, co nie oznacza posiadania samoistnego w rozumieniuart. 172 k.c.
Z powyższych okoliczności faktycznych wynikała jedynie wola korzystania z tejże nieruchomości za zgodą jej prawnego dysponenta i w ramach udzielonej przez niego zgody, a więc wola bycia jej posiadaczem zależnym, nie zaś właścicielem.
Reasumując powyższe, Sąd stanął na stanowisku, że skoro objęcie w posiadanie nieruchomości przezW. Ł.było objęciem w posiadanie zależne, nie doszło tym samym w ogóle do objęcia nieruchomości w posiadanie samoistne, stąd też nie zaczął biec termin zasiedzenia.
Na marginesie wskazać należy, iż twierdzenie wnioskodawczyni, żeW. Ł.objął przedmiotową nieruchomość w posiadanie samoistne i to w dobrej wierze, jest oczywiście bezpodstawne. Wywiedzenie takiego wniosku z powyższego stanu faktycznego byłoby wręcz absurdalne. Dobrą wiarę wnioskodawczyni uzasadniała poczynioną w roku 1970 darowizną, jednak jak już wskazano wyżej, oferta ta nie została przezW. Ł.przyjęta. Darowizna ta była jedynie ofertą, nie zaś samym aktem przenoszącym własność nieruchomości, chociażby ze względu na brak przewidzianej ku temu formy umowy darowizny – aktu notarialnego. Brak jest podstaw do powoływania się w takiej sytuacji na dobrą wiarę, bowiem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem objęcie nieruchomości w posiadanie bez zachowania właściwej dla przeniesienia własności formy, nie jest objęciem w posiadanie w dobrej wierze nawet wówczas, gdy nieformalny nabywca nieruchomości za nią zbywcy zapłacił. Nie jest w takim rozumieniu dobrą wiarą ani niedbalstwo, ani niedopatrzenie czy też niefrasobliwość posiadacza, samo tylko jego przeświadczenie, że jest właścicielem nieruchomości bez względu na okoliczności zewnętrzne i bez usprawiedliwienia wynikającego z obiektywnie istniejących, zewnętrznych uwarunkowań. Krótko mówiąc od każdego rozsądnego człowieka wymaga się, by wiedział, że przeniesienie własności nieruchomości dla swej skuteczności wymaga właściwej formy tj. aktu notarialnego, decyzji administracyjnej bądź orzeczenia sądowego. Dopiero gdy okaże się, że ze względu na wadliwość tych dokumentów w świetle prawa nie doszło do przeniesienia własności można przyjąć, że posiadanie przez nabywcę zostało objęte w dobrej wierze.
Co więcej, powoływanie się na rzekomą darowiznę z roku 1970 poczynioną przezJ.iJ. L. (4)w świetle tego, że zostało stwierdzone z dniem 04.11.1971r. uwłaszczenie na rzeczJ.iJ. L. (4)i w świetle orzeczeń Sądów w sprawie sygn. akt I Ns(...)jest absolutnie bezzasadne.
Wobec powyższego brak jest podstaw do przyjęcia, że w niniejszej sprawie zachodziłaby dobra wiara po stronieW. Ł., zatem termin zasiedzenia upłynąłby dopiero po 30 latach od chwili objęcia nieruchomości w posiadanie samoistne. Krótsze terminy - 10 i 20 lat – stosuje się bowiem, gdy zasiedzenie nastąpiłoby przed wejściem w życie noweliKodeksu cywilnego, tj. przed dniem 01.10.1990r., co w świetle powyższego nie miałoby miejsca. W niniejszej sprawie datą, od jakiej mógłby być liczony ewentualny bieg terminu zasiedzenia, gdyby zostało wykazane samoistne posiadanie jest rok 1979, w którym toW. Ł.wraz z rodziną sprowadził się doC., więc jego termin upłynąłby w 2009r. Nawet przyjmując w takiej sytuacji jako podstawęart. 176 § 1 i § 2 k.c.i doliczając okres posiadaniaW. Ł.do okresu posiadania wnioskodawczyni, doszłoby do przerwania biegu zasiedzenia.
Zgodnie bowiem zart. 175 k.c.do biegu zasiedzenia stosuje się odpowiednio przepisy o biegu przedawnienia roszczeń. W świetle przepisuart. 123 § 1 k.c.bieg przedawnienia przerywa się: 1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia; 2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje; 3) przez wszczęcie mediacji. Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo (art. 124 § 1 k.c.). W razie przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone (art. 124 § 2 k.c.).
W niniejszej sprawie z całą pewnością ewentualny bieg zasiedzenia zostałby przerwany, bowiem w dniu(...).2008r. uczestnikE. L., jako współwłaściciel przedmiotowych działek złożył wniosek o zawezwanie wnioskodawczyniW. J. (1)iR. J.do próby ugodowej.
Z wszystkich tych powodów, w oparciu o wskazane wyżej przepisy Sąd uznał, żew niniejszej sprawie nie zaszły warunki do nabycia własności przedmiotowej nieruchomości przezW. Ł.w drodze zasiedzenia, czego konsekwencją było orzeczenie zgodne z pkt II sentencji uzasadnianego niniejszym postanowienia.
Z uwagi na to, iż w toku postępowania ustanowiono kuratora w osobie pracownika tut. Sądu –A. K.dla nieznanej z miejsca pobytu uczestniczkiK. M., na podstawie§ 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982r. w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratoróww związku z § 8 pkt 1 w zw. z§ 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzęduSąd przyznał kuratorowi kwotę 600,00 zł tytułem wynagrodzenia, o czym orzekł jak w pkt III sentencji postanowienia.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu oart. 520 § 1 k.p.c.

Sędzia Sądu Rejonowego

Jerzy Czownicki

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
K..(...)

K.,(...)

(...)