Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 1556/16
Data wyroku: 2017-07-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ludmiła Tułaczko, Anna Zawadka, Maciej Schulz
Słowa kluczowe: Wykroczenie przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji
Podstawa prawna: art. 93 § 1 k.w.

Warszawa, dnia 24 lipca 2017 r.
Sygn. akt VI Ka 1556/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :
Przewodniczący: SSO Maciej Schulz (spr)
Sędziowie: SSO Ludmiła Tułaczko
SSO Anna Zawadka
Protokolant p.o. protokolanta sądowego Karolina Kożuchowska
przy udziale Prokuratora Agaty Stawiarz i Jerzego Kopcia
po rozpoznaniu dnia 11 lipca 2017 roku. w Warszawie
sprawy oskarżonegoE. R.synaD.iA.ur. (...)wW.
oskarżonego zart. 177 § 2 kkw zw. zart. 178 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela posiłkowego i obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie II Wydział Karny
z dnia 9 września 2016 r.    sygn. akt II K 198/15
uchyla zaskarżony wyrok i przyjmując, że oskarżony w ramach zarzucanego mu czynu dopuścił się tego, że w dniu 27 lutego 2011 roku wL.naulicy (...), kierując pojazdem markiB.onr rej (...)i uczestnicząc w wypadku drogowym nie udzielił niezwłocznie pomocy ofierze wypadkuK. B., co stanowi wykroczenie z art. 93 § 1 k.w. - postępowanie przeciwkoE. R.na podstawieart. 45 § 1k.w. w zw. zart. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. umarza;
zwalnia oskarżyciela posiłkowegoF. B.od ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym przejmując wydatki za postępowania w sprawie (I i II instancja) na rachunek Skarbu Państwa;
na podstawieart. 119 § 1 k.p.s.w. w zw. zart. 632 a k.p.k.zasądza od oskarżonegoE. R.na rzecz oskarżyciela posiłkowegoF. B.zwrot wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika w postępowaniu przed sądem I Instancji w kwocie 1.033 ( jeden tysiąc trzydzieści trzy) złotych.
SSO Maciej Schulz  SSO Ludmiła Tułaczko  SSO Anna Zawadka
VI Ka 1556/16

UZASADNIENIE

E. R.został oskarżony o to, że: w dniu 27 lutego 2011 roku w msc.L.pow.(...)woj.(...)naul. (...)kierując pojazdem markiB.onr rej. (...)naruszył nieumyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym określone wart. 3 ust. 1 art. 19 ust. 1 i art. 20 ust. 1 a prawa o ruchu drogowymw ten sposób, że nie zachował ostrożności nie prowadząc należytej obserwacji jezdni, a nadto przekroczył dozwoloną administracyjnie prędkość tj. 60 km/h nie dostosowując prędkości jazdy do panujących warunków drogowych, co w konsekwencji uniemożliwiło mu podjęcie manewrów obronnych w celu uniknięcia zderzenia z pieszymK. B., który przekraczał jezdnię ze strony lewej na prawą patrząc z kierunku jazdyE. R.poza przejściem dla pieszych, w postaci hamowania awaryjnego lub omijania pieszego w lewo w wyniku czego nieumyślnie przyczynił się do zaistnienia wypadku drogowego w ten sposób, że potrącił pieszegoK. B., który w wyniku potrącenia doznał obrażeń skutkujących zgonem, po czym zbiegł z miejsca zdarzenia tj. o czyn zart. l77 § 2 k.k.w zw. zart. 178 § l kk.
Sąd Rejonowy w Legionowiewyrokiem z dnia 9 września 2016 r., w sprawie o sygn. akt II K 198/15 oskarżonegoE. R., w ramach zarzuconego mu czynu, uznał za winnego tego, że w czasie i miejscu jak w zarzucie po potrąceniuK. B.samochodem markiB.onr rej. (...), co spowodowało, że znajdował się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia nie udzielił mu pomocy, choć mógł jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu i odjechał z miejsca zdarzenia w/w pojazdem, co stanowi przestępstwa zart. 162 § 1 k.k.i za to na mocy powołanego przepisu wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby.
Apelację od tego wyroku wnieśli oskarżyciel posiłkowyF. B.oraz obrońca oskarżonegoE. R..
Oskarżyciel posiłkowyF. B.zaskarżając powyższy wyrok w całości, na niekorzyść oskarżonego, na podstawieart. 438 pkt 1 k.p.k.zarzucił wyrokowi naruszenie prawa materialnego tj.art. 177 § 2 k.k.w zw. zart. 178 §1 k.k.poprzez jego pominięcie, podczas gdy okoliczności faktyczne niniejszej sprawy wskazują, że czyn popełniony przez oskarżonego wypełnia znamiona w/w przepisów, a sąd błędnie zakwalifikował czyn popełniony przez oskarżonego wyłącznie, jako przestępstwo określone wart. 162 § 1 k.k.
Podnosząc powyższy zarzut oskarżyciel posiłkowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uznanie oskarżonego winnym popełnienia czynu zart. 177 § 2 k.k.w zw. zart. 178 §1 k.k.oraz zart. 162 § 1 k.k.i wymierzenie mu odpowiedniej kary
Obrońca oskarżonegoE. R.zaskarżając powyższy wyrok w całości, na podstawieart. 438 pkt. 1 k.p.k., zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, w postaciart. 162 § 1 k.k.poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w sytuacji, gdy czyn oskarżonego nie wyczerpuje znamion w/w przepisu. Oskarżony bowiem, zdaniem skarżącego, nie mógł udzielić pomocy pokrzywdzonemu i nie był zobowiązany do jej udzielenia w sytuacji, kiedy pokrzywdzony już nie żył.
Podnosząc powyższy zarzut obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu, a ewentualnie o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja oskarżyciela posiłkowegonie zasługuje na uwzględnienie. Apelacja ta jest polemiką ze stanowiskiem Sądu Rejonowego zawartym w pisemnych motywach wyroku i nie zawiera żadnych argumentów, które mogłyby to stanowisko skutecznie podważyć. W tym miejscu podkreślić należy, że Sąd I Instancji rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę wykonał zalecenia zawarte w uzasadnieniu do wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 2 lutego 2015 roku w sprawie VI Ka 726/14. Uchylając wyrok Sądu Rejonowego w Legionowie z dnia 10 lutego 2014 roku w sprawie IIK 498/11, Sąd Odwoławczy wydał szczegółowe zalecenia odnośnie przeprowadzenia ponownego postępowania dowodowego. Sąd Odwoławczy zwrócił zwłaszcza uwagę na konieczność ponownego przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych i dokonanie niejako ich konfrontacji, której celem będzie wyjaśnienie, dlaczego opierając się na tym samym materiale dowodowym wyprowadzają oni rozbieżnie wnioski. Sąd ten zalecił także wobec wniosku wskazanego przez biegłegoL. Z., a przyjętego przez Sąd I instancji (rozpoznający sprawę po raz pierwszy) wobec obdarzenia wiarą tego dowodu co do niezachowania przez podsądnego prędkości bezpiecznej - poczynienie ustaleń co związku między prędkością z jaką jechał oskarżony, a z jaką powinien jechać by uniknąć wypadku lub też ustalenie, iż z uwagi na niekwestionowane nieprawidłowe zachowanie pieszego pozostawała ona bez związku. Jednocześnie, co zostanie omówione w dalszej części uzasadnienia poświęconej apelacji obrońcy oskarżonego, Sąd Odwoławczy zwrócił uwagę, że w toku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu medycyny sądowej istotnym będzie także zwrócenie uwagi na możliwość określenia chwili zgonu pokrzywdzonego, co może okazać się koniecznym dla ewentualnego określenia odpowiedzialności oskarżonego zart. 162 § 1 kk.
Jak już wspomniano Sąd Rejonowy w Legionowie rozpoznając ponownie niniejszą sprawę wykonał powyższe zalecenia Sądu II instancji w tym przede wszystkim Sąd ten skonfrontował biegłych:L. Z.,J. C.iC. S.(k.941-947). Jak wynika z ustnych opinii uzupełniających biegli Ci uzgodnili wspólne stanowisko, z którego wynika, żeE. R.mnie miał możliwości zatrzymania się przed przechodzącym pieszym przy poruszaniu się zarówno z prędkością szacowaną, jak i prędkością ustawowo dozwoloną. Sąd Odwoławczy w pełni podzielił argumentację Sądu I Instancji zawartą na k. 11-14 pisemnych motywów wyroku. Zgodzić się należy ze stanowiskiem tego Sądu, że w świetle uzupełnionego przy ponownym rozpoznaniu sprawy materiału dowodowego w postaci opinii biegłychL. Z.,J. C.iC. S., zeznań świadkaA. G.oraz dowodów w postaci dokumentów nie można przypisać oskarżonemu popełnienia przestępstwa zart. 177 § 2 k.k.w zw. zart. 178 k.k.Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że z uwagi na zachowanie pieszego oraz warunki drogowe (pora nocna, oświetlenie, rejon prac drogowych)E. R.nie miał możliwości uniknięcia potrącenia pieszego, który przechodził przez jezdnię w niedozwolonym miejscu i jego pojawienie się w godzinach nocnych na drodze bezpośrednio przed nadjeżdżającym pojazdem musiało stanowić zaskoczenie dla oskarżonego. Okoliczności podniesione w uzasadnieniu apelacji oskarżyciela posiłkowego, a dotyczące stopnia i rodzaju naruszenia przez oskarżonego przepisówPrawa o ruchu drogowym, miejsca zamieszkania oskarżonego, a tym samym znajomości miejsca wypadku oraz prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym w tym w ostatecznej, uzupełnionej przy powtórnym rozpoznaniu sprawy opinii biegłych. Dlatego też, apelacja oskarżyciela posiłkowego nie zasługuje na uwzględnienie.
Jeżeli natomiast chodzi o apelację obrońcy oskarżonego,to zgodzić się należy z jego stanowiskiem, że brak jest postaw do przyjęcia, że oskarżony swoim zachowaniem wypełnił dyspozycjęart. 162 § 1 k.k.Jak podniesiono na wstępie niniejszego uzasadnienia Sąd Okręgowy uchylając wyrok z dnia 10 lutego 2014 roku w sprawie IIK 498/11 zalecił przesłuchanie biegłego z zakresu medycyny sądowej na okoliczność określenia chwili zgonu pokrzywdzonego. Z ustnej opinii biegłegoM. F.wynika, że obrażenia jakich doznał pokrzywdzony były obrażeniami nieprzeżyciowymi, które powodują natychmiastowy zgon (k.968). Dodatkowo w tym miejscu zwrócić należy uwagę na zeznania świadkaA. G., składane w postępowaniu przygotowawczym, z których wynika, że gdy bezpośrednio po wypadku podszedł do leżącego pokrzywdzonego to stwierdził, że nie dawał on oznak życia (k.13 verte). W tej sytuacji podzielić należy ustalenia Sądu I Instancji, że pokrzywdzony zmarł bezpośrednio po wypadku. W świetle tych jednoznacznych ustaleń zgodzić się należy ze stanowiskiem obrońcy oskarżonego, żeE. R.nie można przypisać popełnienia przestępstwa zart. 162 § 1 k.k.
Z postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2016 roku w sprawie III KK 137/16 wynika, że obowiązek udzielenia pomocy człowiekowi znajdującemu się w bezpośrednim niebezpieczeństwie utraty życia lub doznania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu powstaje z chwilą wystąpienia stanu zagrożenia dla dóbr wymienionych wart. 162 § 1 k.k., a kończy się z chwilą udzielenia pomocy przez podmiot wyspecjalizowany, ustąpienia zagrożenia albo śmierci osoby, która wcześniej znajdowała się w niebezpieczeństwie (OSNKW 2016/11/75, LEX nr 2094785). Sąd Najwyższy w powyższym orzeczeniu wydanym w analogicznym stanie faktycznym zaakceptował pogląd Sądu Okręgowego w L., że „skoro w świetle opinii biegłych z Zakładu Medycyny Sądowej "zgon T. R. nastąpił natychmiast po doznaniu obrażeń, jeszcze w trakcie zdarzenia, to nie może być mowy o znajdowaniu się T. R. w położeniu zagrażającym życiu". A tym samym brak było ustawowego znamienia przestępstwa zart. 162 § 1 k.k.w postaci wystąpienia stanu bezpośredniego niebezpieczeństwa utraty życia lub doznania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu”. Z analogiczną sytuacją mamy w realiach niniejszej sprawy. Dlatego też podzielając w pełni przytoczone stanowisko Sądu Najwyższego, Sąd Odwoławczy rozpoznający niniejszą sprawę doszedł do wniosku, żeE. R.nie można przypisać popełnienia przestępstwa zart. 162 § 1 k.k.Podobnie jak w sprawie będącej przedmiotem cytowanego orzeczenia Sądu Najwyższego, pokrzywdzonyK. B.zmarł w chwili wypadku i tym samym nie może być mowy, że znajdował się on w położeniu zagrażającym życiu, o którym mowa wart. 162 § 1 k.k.. Przy czym podkreślić należy, że wiedza i świadomość oskarżonego w tym zakresie nie mają znaczenia dla odpowiedzialności zart. 162 § 1 k.k.W tym wypadku jak wynika z utrwalonego orzecznictwa i poglądów doktryny liczy się bowiem stan obiektywny.
Natomiast zachowanie oskarżonego polegające na nie zatrzymaniu się i nie udzieleniu pomocy ofierze wypadku należy oceniać przez pryzmatart. 93 § 1k.w. Zgodnie zart. 44 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowymjeżeli w wypadku jest zabity lub ranny, kierujący pojazdem jest obowiązany (ponadto:) udzielić niezbędnej pomocy ofiarom wypadku oraz wezwać zespół ratownictwa medycznego i Policję.
Zgodzić się należy zR. S., żeart. 93 § 1 k.k.sankcjonuje jeden z obowiązków przewidzianych wprawie o ruchu drogowym, wart. 44 ust. 2 pkt 1, polegający na obowiązku udzielenia pomocy ofierze wypadku. W myśl bowiem tego przepisu, jeżeli w wypadku jest zabity lub ranny, kierujący pojazdem jest obowiązany udzielić niezbędnej pomocy ofiarom wypadku (por R.A. Stefański. „Wykroczenia Drogowe. Komentarz” teza 2.1 i 2.2 doart. 93 § 1k.w.).
Zgodnie z obowiązkiem wynikającym zart. 44 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowymuczestnik wypadku drogowego z udziałem rannych i zabitych zobowiązany jest zatrzymać się i udzielić pomocy ofiarom wypadku w tym także osobom nieżyjącym np. poprzez zainteresowanie się ofiarą, zabezpieczenie miejsca wypadku i wezwanie odpowiednich służb. Nie dopełnienie tego obowiązku skutkuje odpowiedzialnością zart. 93 § 1k.w. Jak wynika z prawidłowych ustaleń faktycznych Sądu I InstancjiE. R.obowiązku tego nie wypełnił. Odpowiedzialność zart. 93 § 1k.w. jest szersza niż zart. 162 § 1 k.k.i jak już podkreślono dotyczy także sytuacji, gdy ofiara wypadku nie żyje podczas gdy odpowiedzialności zart. 162 § 1 k.k.można podlegać jedynie do momentu śmierci pokrzywdzonego.
Dlatego też w ocenie Sądu Odwoławczego o ile z powodów podanych wcześniej – z uwagi na natychmiastową śmierć pokrzywdzonego - brak jest podstaw do przypisania oskarżonemu odpowiedzialności zart. 162 § 1 k.k., to czyn jego zakwalifikować należy, jako wykroczenie zart. 93 § 1k.w. (por. Stefański j.w. teza 5.6 do art. 93 § 1 k.w.)
Jednocześnie zgodnie z art. 45 § 1 k.w. w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 roku karalność wykroczenia ustaje po 2 latach od jego popełnienia. Tym samym dwuletni termin przedawnienia wykroczenia z art. 93 § 1 k.w. jakiego dopuścił sięE. R.upłynął z dniem 27 lutego 2013 roku.
Z tych względów Sąd Odwoławczy uchylił zaskarżony wyrok i przyjmując, że oskarżony w ramach zarzucanego mu czynu dopuścił się tego, że w dniu 27 lutego 2011 roku wL.naulicy (...), kierując pojazdem markiB.onr rej (...)i uczestnicząc w wypadku drogowym nie udzielił niezwłocznie pomocy ofierze wypadkuK. B., co stanowi wykroczenie z art. 93 § 1 k.w. - postępowanie przeciwkoE. R.na podstawieart. 45 § 1k.w. w zw. zart. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. umorzył.
Na podstawieart. 119 § 1 k.p.s.w. w zw. zart. 633 k.p.k.iart. 624 § 1 k.p.k.Sąd Odwoławczy zwolnił oskarżyciela posiłkowegoF. B.od ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym i przejął wydatki za całość postępowania w sprawie na rachunek Skarbu Państwa.
Ponadto na podstawieart. 119 § 1 k.p.s.w. w zw. zart. 632 a k.p.k.Sąd Odwoławczy zasądził od oskarżonegoE. R.na rzecz oskarżyciela posiłkowegoF. B.zwrot wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika w postępowaniu przed sądem I Instancji w kwocie 1.033 złotych. W ocenie Sądu Odwoławczego w realiach niniejszej sprawy z uwagi na podstawę umorzenia postępowania i przebieg procesu zachodzi wyjątkowy wypadek, o którym mowa wart. 632 a k.p.k.Przy czym podkreślić należy, że zasądzona kwota nie obejmuje kosztów procesu za postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie, wobec braku w tym zakresie stosownego wniosku.
Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w wyroku.
SSO Maciej Schulz SSO Ludmiła Tułaczko SSO Anna Zawadka