Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 785/16
Data wyroku: 2017-11-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Jacaszek, Julita Wyrębiak – Romero, Joanna Mrozek
Słowa kluczowe: Ustalenie wstąpienia w stosunek najmu
Podstawa prawna: art. 691 kc

Sygn. akt IV Ca 785/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 listopada 2017 roku
Sąd Okręgowy Warszawa Praga w Warszawie, IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Julita Wyrębiak – Romero (spr)
Sędziowie:   SSO Joanna Mrozek
SSR (del.) Anna Jacaszek
Protokolant:   p.o. protokolanta sądowego Justyna Lipka
po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2017 roku w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaA. B.
przeciwko miastu(...)W.
o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie
z dnia 14 grudnia 2015 roku
sygn. akt I C 2304/15

I
oddala apelację;

II
zasądza od powódkiA. B.na rzecz pozwanego miasta(...)W.kwotę 600 zł (sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

Joanna Mrozek     Julita Wyrębiak-Romero   Anna Jacaszek

Sygn. akt IV Ca 785/16

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 14 września 2015 roku powódkaA. B.wystąpiła przeciwko miastu(...)W.o ustalenie, że wstąpiła w stosunek najmulokalu mieszkalnego nr (...)położonego w budynku przyulicy (...)W.z dniem 23 marca 2010 roku. Ponadto wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Pozwany w odpowiedzi na pozew z dnia 18 listopada 2015 roku wniósł o oddalenie powództwa.
Do momentu zamknięcia rozprawy stanowiska stron nie uległy zmianie.
Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2015 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie oddalił powództwo i zasądził od powódki na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu w kwocie 600 złotych.
Swe rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy oparł na następujących podstawach faktycznych i prawnych:

Lokal mieszkalny nr (...)położony przyulicy (...)W.należy do zasobów mieszkaniowych miasta(...)W.. Najemczynią przedmiotowego lokalu była babcia powódki –L. B., która zmarła w dniu 23 marca 2010 roku.
PowódkaA. B.wskazywała, że aż do śmierci głównej najemczyniL. B.zamieszkiwała wspólnie z nią.
Podstawą prawną ustalenia wstąpienia w stosunek najmu jestart. 691 kc.Przepis ten stanowi, że w razie śmierci najemcy w stosunek najmu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych oraz osoba, która pozostawała faktycznie w pożyciu z najemcą. Wobec tego, że powódkaA. B.jest wnuczka najemcy, w ocenie Sądu I Instancji, nie spełnia przesłanek ustawowych wyszczególnionych wart. 691 kc.Przepisart. 691 kczawiera enumeratywne wymienienie osób, które wstępują w stosunek najmu z mocy prawa po śmierci najemcy. Osoba pozostająca we wspólnym pożyciu, to osoba pozostająca we wspólnocie domowej, duchowej i gospodarczej. Wspólne pozycie musi być odczytywane jako pożycie takie jak małżonków. Katalog osób pozostających we wspólnym pożyciu nie obejmuje dalszych zstępnych, w tym wnuków. W obecnym brzmieniu niniejszego przepisu chodzi o osoby pozostające w konkubinacie, bądź też o osoby jednej płci pozostające w trwałym związku. Rozszerzająca wykładnia tego pojęcia jest niedopuszczalna, co nie jest sporne w orzecznictwie. Skoro powódka nie jest uprawniona do wstąpienia w stosunek najmu w świetleart. 691 §1 kcto zbędne jest odnoszenie się do dalszych przesłanek umożliwiających realizacje uprawnienia zart. 691 kc.Okoliczności podnoszone przez powódkę, a dotyczące wieloletniego zamieszkiwania z najemczynią i opieki jej świadczonej nie mogły skutkować uwzględnieniem powództwa w oparciu oart. 5 kc, albowiem zastosowanie tego przepisu nie może doprowadzić do nabycia prawa podmiotowego.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu oart. 98 kpc. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika została ustalona w oparciu o§6 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wywiodła powódka. Wydanemu wyrokowi zarzuciła:

1
naruszenieart. 691 kcpoprzez jego niewłaściwą interpretację i uznanie, że powódka nie jest osobą pozostającą we wspólnym pożyciu ze zmarłą najemczynią;

2
naruszenieart. 217 kpcpoprzez oddalenie wniosków dowodowych na okoliczność ustalenia więzi łączących zmarłą najemczynię i powódkę.

W konkluzji strona powodowa wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uwzględnienie powództwa zgodnie z żądaniem pozwu względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja jest niezasadna i jako taka należało ją oddalić.
Przepisart. 691 kcenumeratywnie wymienia podmioty, które z mocy prawa wstępują w stosunek najmu w razie śmierci najemcy. Są to: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Katalog podmiotów, które w oparciu oart. 691 kcpo śmierci najemcy wstępują w stosunek najmu, jest zamknięty i opisany w sposób wyczerpujący. Kwestia ta pozostaje poza wszelkim sporem tak w doktrynie jak i w judykaturze. Należy uznać ponadto, że ustawodawca specjalnie pominął w katalogu dalszych zstępnych jako podmioty uprawnione, w tym wnuków. Stanowisko to jest w judykaturze niesporne i znajduje potwierdzenie w szeregu orzeczeń wydawanych zarówno przez Sąd Najwyższy jak i poszczególne Sądy Apelacyjne na terenie całego kraju. Tutejszy Sąd Okręgowy w pełni podziela pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2002 roku w sprawie III CZP 26/02 (OSN 2003 nr 2 poz. 20), z którego wynika, że wnuk zmarłego najemcy nie należy do osób wymienionych wart. 691 § 1 kctakże wtedy, gdy łączyła go z najemcą więź gospodarcza i uczuciowa. Powódka w toku procesu na takie właśnie okoliczności się powoływała. Aktualnie poza sporem w doktrynie i judykaturze pozostaje również interpretacja podmiotu wskazanego wart. 691 §1 kcjako osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Zgodnie z obszernym i jednolitym orzecznictwem przyjąć należy, że osoba taka to po prostu konkubent lub też osoba tej samej płci pozostająca w trwałym związku z najemcą. Kwestia ta została wyjaśniona chociażby w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2009 roku w sprawie III CZP 99/09 (OSNC 2010/5/74). W uchwale tej Sąd Najwyższy wyraźnie wskazał, że: „Faktyczne wspólne pożycie, w rozumieniuart. 691 §1 kc, oznacza więź łączącą dwie osoby pozostające w takich relacjach jak małżonkowie”. Bez wątpienia powódka, będąca wnuczką zmarłej najemczyni, nie pozostawała z nią w relacji takiej jak współmałżonek. Tym samym brak było podstaw do uznania, że powódka należy do kręgu osób określonychart. 691 §1 kc.W tym miejscu wskazać należy, że Sąd Rejonowy dosyć obszernie swe stanowisko w tym zakresie uargumentował i argumentacja ta znajduje pełne potwierdzenie w ugruntowanym dorobku doktryny jak i judykatury. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I Instancji trafnie zastosował obowiązujące przepisy prawa, a zarzut apelacji dotyczący błędnej interpretacjiart. 691 §1 kcuznać należy za gołosłowny i całkowicie chybiony.
Sąd Okręgowy nie dopatrzył się również naruszenia przez Sąd I Instancji przepisu procesowego w postaciart. 217 §1 kpcdotyczącego nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego wnioskowanego przez stronę powodową. Okoliczności na jakie zostali powołani świadkowie, czy też wnioskowany był dowód z przesłuchania stron, pozostawały bez znaczenia w sytuacji ustalenia, że powódka nie jest podmiotem uprawnionym w świetleart. 691 kcdo wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym najemcy. Przeprowadzenie w tej sytuacji wnioskowanych dowodów byłoby niecelowe i nie miałoby wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie, co Sąd Rejonowy w sporządzonym uzasadnieniu do niniejszego orzeczenia również podkreślał. Podnieść w tym miejscu należy, że zarzut naruszenia prawa procesowego może być skuteczny jedynie wówczas, gdy naruszenie to miało wpływ na zapadłe orzeczenie. W przedmiotowej sprawie takiej korelacji nie było. Zgodnie z wolą ustawodawcy dowód z przesłuchania stron ma charakter fakultatywny i jest przeprowadzany jedynie wówczas, gdy Sąd uzna, że nie wszystkie okoliczności sprawy zostały należycie wyjaśnione. W przedmiotowej sprawie żadna z okoliczności faktycznych nie była między stronami sporna. Spór pozostawał jedynie w kwestii interpretacji prawa, w szczególnościart. 691 kcw zakresie katalogu podmiotów uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym najemcy. Tym samym zarzut ten uznać należało za niezasadny i nie mogący mieć wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie.
Reasumując, w ocenie Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny w niniejszej sprawie i dokonał jego właściwej oceny prawnej. To ustawodawca zakreślił krąg podmiotów uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu i uregulowanie to ma charakter wyczerpujący. Z całą pewnością do kręgu osób wyszczególnionych wart. 691 kcnie należą wnuki zmarłych najemców, a zatem powódka nie jest uprawniona do wstąpienia w stosunek najmu po zmarłej babci. Tym samym wywiedzioną apelację uznać należało za całkowicie niezasadna i jako taką należało ją oddalić.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z ogólną zasadą odpowiedzialności za wynik procesu wyrażoną wart. 98 §1 i 3 kc.Bez wątpienia strona powodowa przegrała proces, albowiem jej żądanie nie zostało uwzględnione w żadnej części i w tym stanie rzeczy zobligowana jest zwrócić stronie pozwanej poniesione przez nią koszty procesu w postaci zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wysokość wynagrodzenia należnego za zastępstwo procesowe została ustalona w oparciu o§2 pkt. 3w zw. z §10 pkt. 1 ppkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych w brzmieniu od dnia 01 stycznia 2016 roku do dnia 27 października 2016 roku.
Mając powyższe na uwadze na podstawieart. 385 kpcSąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku.
Joanna Mrozek   Julita Wyrębiak-Romero   Anna Jacaszek