Sąd Okręgowy w Szczecinie
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Gz 341/16
Data wyroku: 2017-01-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Rafał Lila, Leon Miroszewski, Piotr Sałamaj
Słowa kluczowe: Koszty procesu
Podstawa prawna: art. 100 kpc
Teza: Przyjęcie zasady rozdzielenia kosztów pomiędzy stronami w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań nie wymaga wskazania przyczyn niezastosowania nałożenia na jedną ze stron obowiązku zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli wniosek co do kosztów nie obejmował żądania ich zasądzenia w całości również w razie przegrania sprawy w nieznacznej części.

Sygn. akt VIII Gz 341/16

POSTANOWIENIE
Dnia 30 stycznia 2017 roku
Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział VIII Gospodarczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Piotr Sałamaj
Sędziowie: SSO Leon Miroszewski (sprawozdawca)
SSR (del.) Rafał Lila
po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2017 roku w Szczecinie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.
przeciwko(...) spółce akcyjnejz siedzibą wW.
o zapłatę
na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie zawarte w punkcie III wyroku z dnia 20 lipca 2016 roku w sprawie o sygnaturze akt: X GC 1161/15
postanawia:
oddalić zażalenie.

    Leon Miroszewski Piotr Sałamaj Rafał Lila

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 20 lipca 2016 roku, zawartym w punkcie III wyroku w sprawie X GC 1161/15, Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 653,27 złotych tytułem kosztów procesu.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji oparł się na treściart. 100 k.p.c.Wyliczył, że w związku z oddaleniem powództwa ponad kwotę 2509,20 złotych powódka wygrała postępowanie w 92,72%, natomiast pozwana w 7,28%. Koszty powódki wyniosły 753 złotych, zaś koszty poniesione przez pozwaną 617 złotych. Wobec częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty zostały stosunkowo rozdzielone. Nadto Sąd Rejonowy stwierdził, że o kosztach wynagrodzenia biegłego nie orzekał do dnia wyrokowania, a więc koszty te nie zostały przyznane ani poniesione.
Z tym rozstrzygnięciem nie zgodziła się powódka i złożyła zażalenie na powyższe orzeczenie wnosząc o:

1
zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kwoty 1955 złotych tytułem kosztów procesu

2
zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Powódka zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, w szczególności:

1
art. 98 §1 k.p.c.poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie przy wydaniu rozstrzygnięcia o kosztach procesu, wszystkich poniesionych przez powódkę kosztów, a w szczególności uiszczonej zaliczki na poczet dowodu z opinii biegłego w kwocie 1200 złotych,

2
art. 100 zdanie 2 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji zaniechanie rozważania przez Sąd Rejonowy, czy w okolicznościach niniejszej prawy zasadnym byłoby nałożenie na stronę pozwaną obowiązku zwrotu powódce wszystkich kosztów.

W rozwinięciu powyższych zarzutów powódka podniosła, że w przedmiotowej sprawie Sąd błędnie przyjął, że koszty związane ze sporządzeniem opinii biegłego w niniejszej sprawie nie zostały przyznane ani poniesione, gdyż powódka uiściła zaliczkę na poczet dowodu z opinii biegłego w kwocie 1200 złotych. W chwili wyrokowania powódka poniosła te koszty i winny one zostać rozliczone w orzeczeniu kończącym postępowanie przed Sądem I instancji. Wskazując na łączną wysokość poniesionych kosztów w kwocie 1955 zł powódka podkreśliła, że przegrała proces o kwotę zaledwie 196,80 zł (wobec żądania w kwocie 2706 zł), a Sąd I instancji nie rozważył, czy rozstrzygnięcie o kosztach procesu w sprawie nie powinno nastąpić według zasady określonej wart. 100 zd. 2 k.p.c.
Pozwana nie udzieliła odpowiedzi na zażalenie.
Już po wpłynięciu tego zażalenia do Sądu Rejonowego wydane zostało zarządzenie Przewodniczącego w Sądzie Rejonowym z dnia 28 września 2016 roku co do wypłaty wynagrodzenia biegłemu, przyznanego postanowieniem referendarza w Sądzie Rejonowym Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 5 sierpnia 2016 roku, z sum budżetowych. W kolejnym punkcie czynności Przewodniczącego z dnia 28 września 2016 roku zarządzono zwrot powódce uiszczonej zaliczki.
Sąd Okręgowy zważył co następuje.
Na wstępie zauważyć należy, że zgodnie z zasadą wyrażoną wart. 98 § 1 k.p.c., określaną jako zasada odpowiedzialności za wynik procesu, strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Na tle tej zasady problemem w niniejszej sprawie jest ustalenie, które z kosztów poniesionych przez powódkę podlegają uwzględnieniu w aspekcie celowości ich poniesienia dla dochodzenia praw powódki oraz jaka jest ostateczna ich wysokość. Wskazane w zażaleniu koszty zaliczki na wydatki związane z przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego w kwocie 1200 złotych powódka początkowo poniosła. Wynikało to z tego, że Sąd Rejonowy, niewątpliwie kierując się normąart. 1304§ 1 k.p.c., obciążył powódkę ciężarem przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, o czym jednoznacznie świadczy zarządzenie z 9 października 2015 roku. Powódka wyznaczoną zaliczkę uiściła w dniu 19 listopada 2015 roku. Trzeba jednak zauważyć, że ostatecznie kwota tej zaliczki nie stała się rzeczywistym kosztem powódki, bowiem z materiału procesowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że zaliczka ta podlega zwrotowi zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego w Sądzie Rejonowym z dnia 28 września 2016 roku. Było to konsekwencją tego, że zarządzono pokrycie wydatków związanych z przeprowadzeniem wnioskowanego przez powódkę dowodu z opinii biegłego z sum budżetowych, a nie z zaliczki uiszczonej przez powódkę.
Wprawdzie wskazana wyżej czynność budzi daleko idące wątpliwości co do jej prawidłowości, a kwestia obciążenia stron kosztami opinii biegłego powinna być przedmiotem dalszych rozstrzygnięć Sądu pierwszej instancji zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, jednakże na obecnym etapie sprawy, w sytuacji zarządzenia zwrotu powódce kwoty uiszczonej zaliczki suma tej zaliczki nie może być ujęta w kosztach, które należałoby zakwalifikować jako celowe w niniejszej sprawie, a tym samym nie może być uwzględniona w rozstrzygnięciu co do wyboru sposobu zastosowaniaart. 100 k.p.c.
W związku z powyższym koszty powódki zamykają się kwotą 755 złotych, a więc taką, jaką przyjął Sąd Rejonowy w zaskarżonym rozstrzygnięciu, co wynika wprost z jego uzasadnienia. Nie ma więc podstaw by uznać na obecnym etapie sprawy, że doszło do naruszeniaart. 98 § 1 k.p.c.
Wybór sądu co do zastosowania przy rozstrzygnięciu o kosztach przepisuart. 100 k.p.c., a w szczególności ustalenia sposobów rozstrzygania o kosztach, gdy żądania stron co do istoty są tylko częściowo uwzględnione, jest objęty daleko idącą dyskrecjonalnością.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że mając na uwadze zasadę wynikającą zart. 98 § 1 k.p.c.podstawowym sposobem jest stosunkowe rozdzielenie kosztów pomiędzy stronami. Zastosowanie takiego rozdzielenia, jako respektującego zasadę odpowiedzialności stron za wynik sprawy, nie wymaga uzasadnienia wskazującego na nieuwzględnienie pozostałych wyborów przewidzianych wart. 100 k.p.c., chyba że wniosek którejkolwiek ze stron co do kosztów obejmuje żądanie nałożenia na stronę przeciwną obowiązku poniesienia całości kosztów przeciwnika w razie tylko częściowego uwzględnienia jej żądania, albo żądanie wzajemnego zniesienia kosztów. Takich wniosków w niniejszej sprawie strony nie składały.
W związku z powyższym nie sposób podważyć podstaw rozstrzygnięcia w sprawie stosunkowego rozdzielenia kosztów pomiędzy stronami, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę, że koszty poniesione przez strony nie pozostają w takiej dysproporcji do rzeczywistych, jak wskazana w zażaleniu powódki.
Trzeba przy tym zauważyć, że co do zasady niedopuszczalne jest przerzucanie na drugą stronę procesu ryzyka związanego z błędną oceną przez powoda przysługującego mu roszczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 roku, III CZ 61/11). Stąd też włożenie na jedną ze stron obowiązku poniesienia kosztów w myślart. 100 zdanie 2 k.p.c.nie może wynikać jedynie z zasad słuszności, a więc kryterium słuszności nie może być wykorzystywane jako pretekst do odstępowania od dokładnego, stosunkowego, rozdzielania kosztów między stronami. Podważałoby to kompetencję sądu merytorycznie rozpoznającego sprawę do dokonania takiego wyboru rozstrzygnięcia o kosztach, który respektuje zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy.
Z uwagi na powyższe, należało oddalić zażalenie na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.

    Leon Miroszewski Piotr Sałamaj Rafał Lila