Sąd Okręgowy w Gdańsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 741/15
Data wyroku: 2017-11-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Michał Jank
Słowa kluczowe: Kredyt
Podstawa prawna: art. 69 prawa bankowego

Sygn. akt I C 741/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
(częściowy – w stosunku doP. G.)
Dnia 6 listopada 2017 r.

Sąd Okręgowy w Gdańsku I Wydział Cywilny

w składzie :
Przewodniczący : SSR del. Michał Jank
Protokolant : sekr. sąd. Kinga Pyrz
po rozpoznaniu w dniu 26 października 2017 r. w Gdańsku, na rozprawie
sprawy z powództwaBank (...) SAwW.
przeciwkoP. G.
o zapłatę

I
uchyla nakaz zapłaty wydany przez Sąd Okręgowy w Gdańsku I Wydział Cywilny w dniu 12 marca 2015 r. w sprawie I Nc 47/15 w stosunku doP. G.

II
oddala powództwo w stosunku doP. G.;

III
zasądza od powodaBank (...) SAwW.na rzecz pozwanegoP. G.kwotę 4.600 zł (cztery tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

UZASADNIENIE
PowódBank (...) SAwW.wniósł o zasądzenie od pozwanychA. G.orazP. G.kwoty 150.339,75 zł wraz z odsetkami , a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazała, że jest w posiadaniu weksla wystawionego przez pozwaną i poręczonego przezP. G.na zabezpieczenieumowy nr (...)o krótkoterminowy kredyt obrotowy. Przedmiotowa umowa został przez powoda wypowiedziana z uwagi na zaległości w spłacie. Strony zawarły dwie ugody, które obejmowały również drugą łączącą stronyumowę nr (...)o kredyt obrotowy w rachunku kredytowym w postaci linii kredytowej, przy czym powód domaga się zapłaty z tytułu zadłużenia jedynie zumowy nr (...), gdyż zadłużenie z drugiej umowy zostało spłacone. Powód wezwał pozwanych bezskutecznie do wykupu weksla. Powód domaga się zapłaty sumy wekslowej ustalonej na dzień 31grudnia 2014 r. tj. dzień wykupu weksla wraz z odsetkami ustawowymi od 1stycznia2015 r.
W zarzutach od wydanego w sprawie nakazu zapłaty pozwani wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania .
W uzasadnieniu zakwestionowano wysokość roszczenia, wskazano iż weksel wypełniony został niezgodnie z deklaracją wekslową. Pozwana wywiązywała się z umowy, a tym samym roszczenie jest przedwczesne. Podniesiono, iż weksel nie zawiera miejsca płatności, nadto załączony weksel nie jest zatytułowany jako weksel . Podniesiony został także zarzut przedawnienia.
Postępowanie w przedmiotowej sprawie jest zawieszone w stosunku doA. G..
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 19 grudnia 2000 r. między powodemBank (...) SAwW.aA. S.-G.zawarta zostałaumowa nr (...)mocą której Bank udzielił kredytu obrotowego w rachunku bieżącym do kwoty 100.000 zł .
Jako prawne zabezpieczenie kredytu strony ustanowiły m.in. weksel własny in blanco kredytobiorcy z deklaracją wekslową poręczony przez pozwanegoP. G..
Powyższa umowa został zmieniona aneksem z 29 listopada 2001 r. W aneksie zmieniono m.in. okres kredytowania, pozostawiono natomiast zabezpieczenie w postaci weksla własnego poręczonego przez pozwanego.
Jako zabezpieczenie umowy kredytu wnikającego z powyższej umowy pozwana złożyła weksel in blanco oraz deklarację wekslową, w której wskazano, że Bank jest uprawniony do wypełnienia weksla w każdym czasie na sumę odpowiadającą kwocie wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami, prowizją i innymi kosztami Banku w przypadku niedotrzymania terminu spłaty choćby części kredytu. W deklaracji wskazano miejsce płatności, wskazano, iż Bank może opatrzyć weksel datą płatności według swojego uznania.
Deklaracja podpisana została przez obu pozwanych . Pozwany podpisał także weksel jako poręczyciel.
/dowód: umowa z 19.12.2000 r. – k. 36-39; aneks z 29.11.2001 r – k. 40-42; deklaracja wekslowa – k. 60; blankiet weksla - k. 61/
W dniu 19 grudnia 2000 r. zawarta została między powodem aA. G.umowa nr (...)o kredyt obrotowy w rachunku kredytowym w postaci linii kredytowej do kwoty 11.000 euro.
Jako prawne zabezpieczenie kredytu strony ustanowiły m.in. weksel własny in blanco kredytobiorcy z deklaracją wekslową poręczony przez pozwanegoP. G..
/dowód:umowa nr (...)– k. 202—205/
W dniu 6 czerwca 2003 r. między powodem aA. G.zawarta została ugoda, w treści której wskazano, że kredytobiorca na dzień 4 czerwca 2003 r. pozostaje dłużny kwotę łącznie 186.802,14zł, na co składały się należność główna, zaległe odsetki, opłaty i prowizje z tytułu dwóch umów:(...)i(...).
W ugodzie ustalono ratalny sposób spłaty zadłużenia.
Powyższa ugoda został zmieniona aneksami z 24 maja 2004 r., z 27 lipca 2009 r., z 22 grudnia 2009 r. W aneksach odniesiono się do zadłużenia z obu umów kredytowych, a pozwana potwierdziła istnienie zadłużenia z obu umów.
W aneksie z 27 lipca 2009 r. wskazano m.in., że z tytułu umów nr(...)i(...)łączne zadłużenie wynosi 88.329,82 zł (kapitał, odsetki) oraz 2900 zł (opłaty za prowadzenie rachunku bankowego). Utrzymano zabezpieczenie w postaci weksli in blanco wystawionych przez pozwaną i poręczonych przez pozwanego na zabezpieczenie umów nr(...)i(...). Aneks ten (podobnie jak aneks z 24 maja 2004 r.) został podpisany przezP. G.

W aneksie z 22 grudnia 2009 r. wskazano m.in., że z tytułu umów nr(...)i(...)łączne zadłużenie wynosi 90.163,67 zł (kapitał, odsetki) oraz 2900 zł (opłaty za prowadzenie rachunku bankowego). Aneks został podpisany przezP. G..
/dowód: ugoda z 6.06.2003r. – k. 42-44 ; aneks z 24.05.2004 r. – k. 45, aneks z 27.07.2009 r. – k. 46-48, aneks z 22.12.2009 r. – k. 49-50/
Pismem z 6 października 2010 r. powód wypowiedział umowę ugody z 6 czerwca 2003 r. z
uwagi na niewywiązywanie się przez kredytobiorcę z warunków ugody.
/dowód: wypowiedzenie z dowodami doręczenia- k. 51-53/
W dniu 6 kwietnia 2012 r. między powodem a pozwaną zawarta została kolejna ugoda, w której wskazano, iż zadłużenie pozwanej z tytułu umów nr(...)i(...)wynosi łącznie 114.335,41 zł w tym kapitał 81.375,41 zł a odsetki (naliczone do 5 kwietnia 2012 r.) – 32.959,70 zł. Roszczenie to zostało uznane przez kredytobiorcę.
Ugoda podpisana została również przezP. G..
/dowód: ugoda z 6.04.2012 r. – k. 54-55/
Pismem z 25 stycznia 2013 r. powód wypowiedział umowę ugody z 6 kwietnia 2012 r. dotyczącą spłaty zadłużenia z tytułu kredytów udzielonych mocą umów nr(...)i(...)z uwagi na niewywiązywanie się z postanowień ugody.
W wypowiedzeniu wskazano, że zadłużenie wynosi łącznie 116.043,10 zł, na co składa się kapitał - 81.375,71 zł oraz odsetki – 34.667,39 zł
/dowód: wypowiedzenie z dowodami doręczenia – k. 56-59/
W dniu 26 kwietnia 2013 r. powód wystawił bankowy tytuł egzekucyjny, w którym wskazał, iż zadłużenie z umów(...)i(...)wynosi łącznie 118.993,83 zł, w tym kapitał – 81.375,71 zł
/dowód bankowy tytuł egzekucyjny – k. 170-171
W dniu 8 grudnia 2014r. powód wystawił wyciąg z ksiąg banku, w którym wskazał, że z tytułuumowy (...)pozwana pozostaje dłużna łącznie 149.804,77 zł w tym kapitał – 81.375,71 zł, odsetki – 37.618,12 zł (za okres do 25 kwietnia 2013 r.) oraz 30.446,12 zł (za okres od 26 kwietnia 2013 r. do 7 grudnia 2014 r.), a także koszty postępowania sądowego i egzekucyjnego – k. 346,82 zł
/dowód: wyciąg z ksiąg banku – k. 62/
Pismem z 22 grudnia 2014 r. powód wezwał pozwanego do wykupu weksla wskazując, że na dzień 8 grudnia 2014r. z tytułuumowy nr (...)widnieje zadłużenie w wysokości 149.804,77 zł w tym należność główna – 81.375,71 zł. Wobec nieterminowej spłaty zadłużenia powód wezwał pozwanego do wykupu weksla w dniu 31 grudnia 2014 r. poprzez zapłatę kwoty 150.339,75 zł wskazując jednocześnie, że kwota ta różni się do kwoty zadłużenia wskazanej w wyciągu z ksiąg banku z uwagi na doliczenie odsetek umownych za okres od 8 do 30 grudnia 2014 r. oraz z uwagi na odjęcie kosztów sądowych i egzekucyjnych.
/dowód: wezwanie z 22.12.2014 r. – k. 63-64; weksel – k. 68/
Sąd zważył, co następuje:
Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie Sąd ustalił przede wszystkim w oparciu o przedłożone przez powoda dokumenty, których prawdziwość nie była kwestionowana. Przedmiotem sporu nie była również treść tych dokumentów, z tym zastrzeżeniem, że pozwany kwestionował wysokość swojego zadłużenia, a tym samym kwestionowano treść dokumentów w których wskazywano na tę wysokość. Poza sporem było, że jeden z pozwanych zawarł z powodem w grudniu 2000 r. dwie umowy kredytowe, nadto że umowy te były zmieniane w drodze aneksów, a także że strony podpisały dwie ugody dotyczące zadłużenia z obu umów kredytowych.
W tym miejscu podkreślić należy, iż również ugoda z kwietnia 2012 r. odnosiła się do zadłużenia z obu umów kredytowych, co jednoznacznie wynika z jej treści. Twierdzenie powoda, iż jedynie omyłkowo w ugodzie z 2012 r. wskazano, że dotyczy ona obydwu umów kredytowych, podczas gdy w istocie dotyczyła ona jedynie zadłużenia wynikającego zumowy (...)pozostaje twierdzeniem gołosłownym, niepopartym żadnym dowodem. Nadto twierdzenie to pozostaje w sprzeczności z dalszymi sporządzonymi przez powoda dokumentami tj. wypowiedzeniem umowy z 25 stycznia 2013 r. oraz bankowym tytułem egzekucyjnym z 26 kwietnia 2013 r., w których to dokumentach ponownie odniesiono się do zadłużenia z dwóch umów kredytowych z 2000 r. Trudno przypuszczać, aby powód – profesjonalista w zakresie obrotu bankowego – dopuściłby się tego typu omyłek w kilku dokumentach. Nadto podkreślić też należy, że powód nigdy nie uchylił się od skutków swego oświadczenia zawartego w ugodzie z 2012 r. dotyczącego zadłużenia z obu umów kredytowych jako złożonego pod wpływem błędu. Oświadczenie woli powoda zawarte w ugodzie z 2012r. pozostaje więc w pełni skuteczne.
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż niezasadne były zarzuty pozwanych dotyczące samej treści weksla. Zart. 101 ustawy Prawo wekslowewynika, że w wekslu własnym musi znaleźć się nazwa „weksel” w samym tekście dokumentu, dokument nie musi więc być zatytułowany weksel ; wymóg z tego przepisu został więc spełniony. Zart. 102 Prawa wekslowegowynika, że brak miejsca płatności również nie powoduje jego nieważności, skoro miejscem tym jest miejsce wystawienia weksla.
Niezasadny jest też podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia. W pierwszej kolejności wskazać bowiem należy, że weksel został wypełniony w grudniu 2014r., a pozew w sprawie wniesiono w lutym 2015 r., a więc przed upływem terminu określonego wart. 70Prawa wekslowego. Nie uległo również przedawnieniu roszczenie z umowy kredytu zawartej w 2000 r. Z analizy akt sprawy wynika, dwukrotnie dochodziło do zawarcia akceptowanej przez pozwanego ugody, która zgodnie zart. 123 par. 1 pkt 2przerywała bieg terminu przedawnienia w wyniku uznania roszczenia. Nadto z dokumentów w aktach sprawy, w szczególności wyliczeń i zestawień złożonych przez powoda (k. 191-192, 211-217) wynika, że w okresie od 26 września2003 r. do 21 czerwca2012 r. dokonywane były najczęściej w odstępach jedno – lub dwumiesięcznych częściowe spłaty zadłużenia przez pozwanych, co wobec braku jakichkolwiek innych dowodów, potraktować można jako niewłaściwe uznanie długu skutkujące przerwaniem biegu przedawnienia.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem po wniesieniu skutecznie środka zaskarżenia spór z płaszczyzny stosunkuprawa wekslowegoprzenosi się na ogólną płaszczyznę stosunku prawa cywilnego. Strony mogą zatem powoływać się na podstawy faktyczne i prawne wynikające z łączącego je stosunku prawnego, który jest źródłem dochodzonego przez powoda roszczenia cywilnoprawnego, nawet jeśli okaże się, że roszczenie wekslowe nie istnieje (wyrok SN z 14.03.1997 r., I CKN 48/97, OSNC 1997/9/124; uchwała SN z 24.04.1972 r., III PZP 17/70, OSNC 1973/5/72).
Należy jednak też podkreślić, że każda ze stron z mocyart. 6 k.c.i232 k.p.c.powinna wykazać okoliczności, z których wywodzi skutki prawne. Powód powinien więc wskazać na gruncie niniejszego postępowania w jaki sposób wypełnił weksel (co składa się na kwotę, na którą opiewa weksel), natomiast pozwany powinien wykazać, iż roszczenie powoda ze stosunku podstawowego w całości albo w części nie istnieje (por. uzasad. . uchwały SN z 24.04.1972 r., III PZP 17/70, OSNC 1973/5/72; wyrok SA w Poznaniu z 02.03.2005 r., I ACa 1413/04) .
W przedmiotowej sprawie weksel zgodnie z twierdzeniami faktycznymi zawartymi w pozwie zabezpieczać miał umowę kredytu z 2000 r.
Zgodnie zart. 69 ust. 1 ustawy Prawo Bankoweprzez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Powód w pozwie wskazał, że dochodzi roszczeń wynikających jedynie zumowy (...). Zdaniem Sądu jednak powód nie przedstawił sposobu, w jaki wyliczona została kwota dochodzona pozwem. Z analizy stanowiska powoda (w szczególności pisma z 28.09.2015 r.) oraz przedłożonych przez niego dokumentów wynika, że suma wekslowa, której zasądzenia domaga się powód, odnosi się do zadłużenia wynikającego z dwóch umów kredytowych nr(...)i(...). Na sumę wekslową składa się bowiem kapitał 81.375,71 zł oraz odsetki. Kapitał w tej wysokości dotyczy obu umów kredytowych, co wynika choćby z ugody z kwietnia 2012 r. Z ugody tej wynikają też odsetki w wysokości 32.959,70 zł dotyczące obu umów kredytowych. Dalsze odsetki (co wynika z pisma z 28.09.2015 r.) obliczane były bądź od kapitału w wysokości 81.375,71 zł bądź od kwoty 118.993,83 zł stanowiącej sumę kapitału 81.375,71 zł oraz odsetek. Ostatecznie więc kwota, której domaga się powód, wyliczona została w oparciu o sumę zadłużenia z umów(...)i(...).
W sprawie istotne było, że powód domagał się zasądzenia kwoty wynikającej tylko zumowy (...). Będąc związanym żądaniem pozwu w tym zakresie Sąd podjął działania mające na celu ustalenie jaką część dochodzonej pozwem kwoty stanowi zadłużenie zumowy (...)i w tym celu zobowiązał powoda ustosunkowania się do zarzutów pozwanych, do złożenia ewentualnych dodatkowych dowodów w sprawie. Zdaniem Sądu przedłożone przez powoda dokumenty nie pozwalały ustalić, jaką część zadłużenia stanowi dług wynikający zumowy (...). Nie ma bowiem w aktach sprawy żadnej dokumentacji księgowej sprzed ugody z 2003 r., która swą treścią obejmowała obie umowy. W ugodzie tej ani w ugodzie z 2012 r. nie wskazano, jakie jest zadłużenie z poszczególnych umów; wskazano jedynie globalną kwotę zadłużenia. Z ugód zawartych między stronami wynika jedynie, że zadłużenie z obu umów nie zostało spłacone. Sąd w celu wyjaśnienia tej kwestii dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu rachunkowości, który potwierdził stanowisko Sądu, iż na podstawie tej dokumentacji, która jest w aktach sprawy, nie można ustalić zadłużenia wynikającego z poszczególnych umów. Opinia biegłego jest zdaniem Sądu wiarygodna i oparta na całym materiale dowodowym, stąd Sąd nie znalazł podstaw do jej kwestionowania. Strona powodowa ustaleń biegłego w tym zakresie ostatecznie nie kwestionowała, a w każdym razie nie przedstawiła rzeczowych argumentów, które mogłyby podważać wnioski tej części opinii. Istotne jest też, że strona powodowa, wiedząc w jakim celu powołany został biegły, nie przedłożyła dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie wysokości zadłużenia z poszczególnych umów.
Sąd miał też na uwadze, iż powód jako dowód przedstawił wyciąg z ksiąg banku z 8 grudnia 2014 r., w którym wskazał, iż zadłużenie dotyczy tylko jednej umowy, jednakże dokument ten nie stanowi dokumentu urzędowego, a jedynie prywatny stanowiący dowód tylko tego, iż osoba złożyła oświadczenie określone w treści tego dokumentu. Treść tego dokumentu pozostaje nadto w sprzeczności z innymi dokumentami, w tym z bankowym tytułem egzekucyjnym z 26 kwietnia 2013 r., w którym wskazano na zadłużenie wynikające z dwóch umów, podczas gdy w obu dokumentach wskazano taki sam kapitał zadłużenia oraz odsetki za okres do 25 kwietnia 2013 r.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że powód nie przedstawił w istocie sposobu, w jaki wyliczył kwotę dochodzoną pozwem przy założeniu, że kwota ta dotyczyć ma wyłącznieumowy nr (...). Z całokształtu dokumentów wynika, iż suma wekslowa dotyczy dwóch umów, przy czym nie można ustalić, jaka część tej sumy stanowi zadłużenie z tytułu umowy będącej podstawą faktyczną pozwu. Nie można również ustalić, jaka choćby minimalna kwota stanowić musi zadłużenie z tytułuumowy (...).
Z uwagi na powyższe Sąd na mocy wskazanych powyżej przepisów orazart. 496 kpcorzekł jak w pkt I i II wyroku.
O kosztach procesu w punkcie III wyroku Sąd orzekł na mocyart. 98 § 1w zw. zart. 108 k.p.c.zgodnie z odpowiedzialnością za wynik procesu. Koszty postępowania po stronie pozwanej obejmowały łącznie kwotę 4.600 zł, w tym opłata od zarzutów – 1000 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości i 3600 zł - § 2 i 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. Nr 491 ze zm.).
Z