Sąd Rejonowy w Piszu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 357/15
Data wyroku: 2017-09-29 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Anna Gajewska
Słowa kluczowe: Dział spadku
Podstawa prawna: art. 212 § 2 kc w zw. z art. 1035 kc

Sygn. akt I Ns 357/15

POSTANOWIENIE
Dnia 29 września 2017r.
Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSR Anna Gajewska
Protokolant : sekretarka Agnieszka Zuzga
po rozpoznaniu w dniu 20 września 2017r. w Piszu
na rozprawie
sprawy z wnioskuZ. N. (1)
z udziałem uczestnikówZ. G.,K. G.,S. G.,M. K.,I. B.,A. N.,M. S.,S. R.
o dział spadku, podział majątku wspólnego i zniesienie współwłasności

p o s t a n a w i a :

I
Dokonać zniesienia współwłasności, podziału majątku wspólnego i działu spadkuW. G.iJ. G., w którym przypadające im udziały wyniosły po 1/2 części, w skład którego wchodzi nieruchomość położona w miejscowościK., gminaB., składająca się z działek gruntu onumerach geodezyjnych (...)o powierzchni 0,7400 ha, zabudowana budynkiem mieszkalnym nr(...)o powierzchni zabudowy 94 m2, dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą Kw. Nr(...), w ten sposób, że:

opisaną w punkcie I. nieruchomość przyznać na współwłasność wnioskodawczyniZ. N. (1)i uczestnika postępowaniaS. R.w udziałach po 1/2 części;

II
Zasądzić solidarnie od wnioskodawczyniZ. N. (1)i uczestnika postępowaniaS. R.na rzecz uczestnika postępowaniaK. G.tytułem spłaty kwotę 8 948,25 zł (osiem tysięcy dziewięćset czterdzieści osiem złotych 25/100) płatną w 3 (trzech) ratach, pierwsza rata w kwocie 2 948,25 zł (dwa tysiące dziewięćset czterdzieści osiem złotych 25/100) płatna do dnia 31 grudnia 2017 roku, druga rata w kwocie 3000 zł (trzy tysiące złotych) płatna do dnia 30 kwietnia 2018 roku i trzecia rata kwocie 3000 zł (trzy tysiące złotych) płatna do dnia 31 sierpnia 2018 roku każdego roku wraz z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności;

III
Zasądzić solidarnie od wnioskodawczyniZ. N. (1)i uczestnika postępowaniaS. R.na rzecz uczestniczki postępowaniaI. B.tytułem spłaty kwotę 8 948,25 zł (osiem tysięcy dziewięćset czterdzieści osiem złotych 25/100) płatną w 3 (trzech) ratach, pierwsza rata w kwocie 2 948,25 zł (dwa tysiące dziewięćset czterdzieści osiem złotych 25/100) płatna do dnia 31 grudnia 2017 roku, druga rata w kwocie 3000 zł (trzy tysiące złotych) płatna do dnia 30 kwietnia 2018 roku i trzecia rata w kwocie 3000 zł (trzy tysiące złotych) płatna do dnia 31 sierpnia 2018 roku każdego roku wraz z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności;

IV
Zasądzić solidarnie od wnioskodawczyniZ. N. (1)i uczestnika postępowaniaS. R.na rzecz uczestniczki postępowaniaA. N.tytułem spłaty kwotę 8 948,25 zł (osiem tysięcy dziewięćset czterdzieści osiem złotych 25/100) płatną w 3 (trzech) ratach, pierwsza rata w kwocie 2 948,25 zł (dwa tysiące dziewięćset czterdzieści osiem złotych 25/100) płatna do dnia 31 grudnia 2017 roku, druga rata w kwocie 3000 zł (trzy tysiące złotych) płatna do dnia 30 kwietnia 2018 roku i trzecia rata w kwocie 3000 zł (trzy tysiące złotych) płatna do dnia 31 sierpnia 2018 roku każdego roku wraz z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności;

V
Nakazać ściągnąć od uczestnika postępowaniaS. R.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu kwotę po 307,26 zł (trzysta siedem złotych 26/100) tytułem części nie pokrytych kosztów sądowych;

VI
Nakazać ściągnąć od uczestników postępowaniaK. G.,I. B.,A. N.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu kwotę po 614,52 zł (sześćset czternaście złotych 52/100) tytułem części nie pokrytych kosztów sądowych;

VII
Orzec, iż uczestnicy postępowania ponoszą pozostałe koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Sygn. akt I Ns 357/15

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniZ. N. (1)wystąpiła z wnioskiem o dział spadku po zmarłymW. G.i zmarłejJ. G.przez ustalenie, że w skład spadku poW. G.iJ. G.wchodzi nieruchomość położona w miejscowościK.gminaB., składająca się zdziałek gruntu numer (...)o powierzchni 0,7400 ha, zabudowanabudynkiem mieszkalnym nr (...);1 o powierzchni 94 m2, dla której Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Kw. Nr(...)o wartości 40 000 zł i zniesienie współwłasności prawa do owej nieruchomości, poprzez przyznanie jej na wyłączną własność wnioskodawczyniZ. N. (1), bez spłat na rzecz uczestników postępowania. Jako uczestników niniejszego postępowania wnioskodawczyni wskazała:Z. G.,K. G.,S. G.,M. K.,I. B.,A. N.iM. S..
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że prawomocnym postanowieniem z dnia 5 maja 2015 roku wydanym przez Sąd Rejonowy w Piszu w sprawie I Ns 44/15, spadek po zmarłymW. G.nabyła jego żonaJ. G.w 8/32 części oraz wnioskodawczyni i pozostali uczestnicy postępowania w udziałach po 3/32 części. Z kolei spadek poJ. G.nabyła wnioskodawczyni i pozostali uczestnicy postępowania w udziałach po 1/8 części. W/w spadkodawcy nie pozostawili żadnych testamentów oraz zapisów. Prawo własności nieruchomości położonej wK., objętejksięgą wieczystą KW nr (...)zostało uzyskane przezW. G.iJ. G.na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej i wyczerpuje całość spadku. Wnioskodawczyni podniosła, iż od momentu nabycia przedmiotowej nieruchomości przez spadkodawców, nie była ona przez nich remontowana, zaś wszelkie remonty zostały dopiero przeprowadzone przez wnioskodawczynię i jej syna. Wartość owych remontów, według wnioskodawczyni, znacznie przekracza wartość nieruchomości. Dodała, że wszyscy uczestnicy postępowania zgodzili się na przyznanie jej w/w nieruchomości na własność, z tego powodu że zamieszkuje w niej od kilkudziesięciu lat i w związku z tym poniosła na nią liczne nakłady, a nadto nie żądają żadnych spłat na swoją rzecz.
Pismem procesowym z dnia 1 lutego 2016 roku pełnomocnik wnioskodawczyni zmodyfikował wniesiony wniosek w ten sposób, że wniósł o dokonanie działu spadku po zmarłych:W. G.,J. G., w skład którego wchodzi nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW nr (...)oraz o dokonanie podziału majątku wspólnego spadkodawców, w skład którego wchodzi przedmiotowa nieruchomość (k. 76-77).
Pismem procesowym z dnia 19 lipca 2016 roku, pełnomocnikZ. N. (1)dokonała ostatecznej modyfikacji złożonego wniosku wnosząc o dokonanie działu spadku poW.iJ.małżonkachG., w skład którego wchodzi nieruchomość położona wK.i składająca się zdziałek gruntu numer (...)wraz z budynkiem mieszkalnym posadowionym nadziałce numer (...), objęta kw nr(...)i dokonanie podziału majątku wspólnego po wnioskodawcach oraz zniesienie prawa współwłasności owej nieruchomości poprzez przyznanie ją na współwłasność wnioskodawczyniZ. N. (1)i jej synowiS. R., bez obowiązku spłat tych uczestników postępowania, którzy ich nie żądają, z obowiązkiem spłat pozostałych uczestników postępowania, z uwzględnieniem nakładów, które na w/w nieruchomość poniosła wnioskodawczyni wraz z synem. Uzasadniając powyższe wnioskodawczyni wskazała, iż umową darowizny z dnia 20 maja 2016 roku, zawartą w Kancelarii Notarialnej wP.przed notariuszemJ. R..A.Nr(...)darowała ona swojemu synowi połowę udziału przypadającego jej w nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, zaś wszelkich nakładów na nieruchomość dokonywała ona właśnie wspólnie z synemS. R.. Na rozprawie w dniu 20 września 2017 roku pełnomocnik wnioskodawczyni i uczestnika postępowaniaS. R.wniosła o rozłożenie spłat na trzy równe raty, z których każda miałaby być płatna w terminie 5 miesięcy (k. 134-136, 382).
Uczestnicy postępowaniaS. G.,Z. G.,M. K.orazM. S.zgodzili się z ostatecznym wnioskiem wnioskodawczyni, nie żądając od niej, ani uczestnika postępowaniaS. R.żadnych spłat na swoją rzecz (k. 46, 48, 50, 111, 187, 191, 321).
Uczestnicy postępowaniaK. G.orazI. B.podnieśli, że wbrew twierdzeniomZ. N. (1)wnioskodawczyni nie uzgadniała z nimi sposobu działu spadku i zniesienia współwłasności bez spłat i dopłat. JednocześnieK. G.podniósł, iż według niego w skład spadku powinna być doliczona wartość znajdującej się nadziałce numer (...)stodoły murowanej, krytej dachówką, którą wnioskodawczyni rozebrała i odzyskała cegłę czerwoną, kamień ciosany, dachówkę i elementy drewniane, które sprzedała (k. 52-53).
W toku postępowania uczestniczka postępowaniaI. B.oświadczyła, że udział, który przypadałby jej w spadku w naturze lub jego wartość w gotówce ma być przyznany na własność uczestnika postępowaniaK. G.(k. 75 i 145).
Pismem z dnia 26 lipca 2016 roku uczestnik postępowaniaK. G.wskazał, że nie wyraża zgody na przyznanie nieruchomości spadkowych na rzecz wnioskodawczyni iS. R.bez spłat na jego rzecz. Ostatecznie, na rozprawie w dniu 20 września 2017 roku pełnomocnikK. G.wskazał, iż nie oponuje wnioskowi przyznania nieruchomości spadkowej na współwłasnośćZ. N. (1)iS. R., żądając spłaty na rzeczK. G., która powinna być dokonana w terminie 4 miesięcy, albowiem wnioskodawczyni od samego początku chciała przejąć w/w nieruchomość i miała wystarczająco dużo czasu na zebranie pieniędzy na stosowną spłatę (k. 382).
Uczestniczka postępowaniaA. N.nie zajęła żadnego stanowiska w sprawie przez cały czas trwającego postępowania sądowego.
Sąd Rejonowy ustalił co następuje:
Postanowieniem z dnia 5 maja 2015 roku Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w sprawie I Ns 44/15 stwierdził, że spadek poW. G.zmarłym w dniu 28 stycznia 1992 roku na podstawie ustawy nabyli: żonaJ. G.w 8/32 części, dzieci:Z. G.,K. G.,S. G.,M. K.,I. B.,Z. N. (1)– każde z nich w 3/32 części oraz wnuczkiA. N.iM. S.– każda z nich także w 3/32 części.
Tym samym postanowieniem Sąd stwierdził, że spadek poJ. G.zmarłej w dniu 18 sierpnia 2001 roku na podstawie ustawy nabyły dzieci:Z. G.,K. G.,S. G.,M. K.,I. B.,Z. N. (1)– każde z nich w 1/8 części oraz wnuczki:A. N.iM. S., każda z nich w 1/8 części.
Umową darowizny z dnia 20 maja 2016 roku zawartą w formie aktu notarialnego w Kancelarii Notarialnej wP.przed notariuszemJ. R..A.Nr(...)Z. N. (1)darowała synowiS. R.z przypadającego jej udziału 1/8 części w nieruchomości objętej Kw nr(...)udział wynoszący 1/16 części w przedmiotowej nieruchomości.
(dowód: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 5 maja 2015 roku sygn. akt I Ns 44/15 Sądu Rejonowego w Piszu k. 103, umowa darowizny z dnia 20.05.2016r.R..A.Nr.(...)k. 124-126)
W skład spadku poW. G.iJ. G.wchodzi nieruchomość gruntowa zabudowana budynkiem mieszkalnym położona w miejscowościK.nr 2 gm.B., składająca się z działek gruntu o numerach:(...)o powierzchni 0,1600 ha,(...)o powierzchni 0,0800 ha i(...)o powierzchni 0,5000 ha, dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą Kw. Nr(...). Wartość zabudowanejdziałki numer (...)wynosi 161 611 zł, wartośćdziałki numer (...)wynosi 19 384 zł, natomiast wartośćdziałki numer (...)wynosi 12 900 zł.
( dowody odpis z księgi wieczystej Kw. Nr(...)k. 10-12;, wypis z rejestru gruntów k. 13; opinia pisemna biegłego z zakresu szacowania nieruchomościU. J.k. 207-225 wraz z opinią uzupełniającą k. 277-319)
Na wchodzącej w skład spadku nieruchomości zamieszkuje wnioskodawczyniZ. N. (1)i uczestnik postępowaniaS. R.. Część domu stojącego nadziałce numer (...)zajmowała córka wnioskodawczyni –I. O.wraz dwójką dzieci.I. O.zmarła w 2015 roku, obecnie jej dzieci nie mieszkają w w/w nieruchomości.S. R.wspólnie z matką dokonywał licznych remontów budynku mieszkalnego położonego nadziałce numer (...), który po śmierci spadkodawcówW. G.iJ. G.byłwbardzo złym stanie. Środki finansowe na remontyS. R.uzyskiwał z pracy za granicą, był także wspomagany finansowo przez matkę –Z. N. (1). Kiedy żyła jeszczeI. O., która zajmowała drugą połowę owego domu, także przeprowadzała w zajmowanej przez nią części prace remontowe.

     (dowód: zeznania świadkówB. W.k. 101 iv.,J. M.k. 102v.,A. K.k. 103v.-104v, zeznania uczestnika postępowaniaS. R.k. 104v.-105v., częściowo zeznaniaA. R.k. 106v.-10;, zeznania stron:Z. N. (1)k. 141 v.,S. G.k. 142,M. K.k. 142v., częściowo zeznaniaS. R.k. 143,Z. G.akta I Cps 59/16 SR w Chrzanowie)

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 1035 kcjeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych, w tym przepisy o zniesieniu współwłasności. Skład i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd (art. 684 kpc).
Spór w sprawie toczył się głównie w przedmiocie ustalenia wartości przedmiotowej nieruchomości, a także o to, jakiego rodzaju nakłady zwiększające wartość nieruchomości objętej kw nr(...)zostały dokonane przez wnioskodawczynię i uczestnika postępowaniaS. R..
W celu oszacowania wartości nieruchomości, a także ustalenia wartości nakładów poniesionych przez wnioskodawczynięZ. N. (1)i uczestnika postępowaniaS. R.Sąd dopuścił dowód z opinii biegłejU. J., która początkowo ustaliła wartość nieruchomości spadkowej, czyli łączną wartośćdziałek gruntu numer (...)na kwotę 214.067,00 zł. BiegłaU. J.stwierdziła, iż stan techniczny budynku mieszkalnego znajdującego się nadziałce (...)i jego standard są przeciętne. Podała, iż budynek jest po remoncie, ale wymaga kolejnych napraw i uzupełnień. Odnośnie nakładów, biegła określiła ich wartość na kwotę 156.476,00, przy czym to, jakiego rodzaju nakłady zostały poniesione przez wnioskodawczynię i jej syna biegła ustaliła opierając się oświadczeniach stron uczestniczących w oględzinach nieruchomości.
(dowód: opinia biegłej k. 207-225)
Do przedmiotowej opinii zarzuty wniósł uczestnik postępowaniaK. G.. Wskazał on, że biegła winna była wycenić wartość poszczególnych działek gruntu, a nie wartość nieruchomości objętej kw nr(...)jako całości oraz uwzględnić przy tym okoliczność, iż nakłady zostały poniesione tylko na jedną z owych działek –(...). Zarzucił też biegłej, że zbyt lakoniczne stwierdziła ona, kto poniósł nakłady na w/w nieruchomość, pomimo sprzeczności w stanowiskach stron oraz jaka była ich wartość rynkowa. Nadto, nie uwzględniła tego, że nie wszystkie nakłady wpływają na wartość rynkową nieruchomości. Z uwagi na powyższe, Sąd dopuścił dowód z pisemnej opinii uzupełniającej biegłejU. J..
W sporządzonej pisemnej opinii uzupełniającej biegła, stosownie do zarzutów stawianych przez uczestnika postępowaniaK. G., określiła wartość rynkową poszczególnych działek tworzących nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadziksięgę wieczystą numer (...)ustalając, że wartość zabudowanejdziałki nr (...)wynosi 191.611,00 zł, wartośćdziałki nr (...)wynosi 19.384,00 zł, a wartośćdziałki nr (...)to 12.900,00 zł. Jednocześnie biegła wskazała, iż wartość nakładów poczynionych nadziałkę nr (...)wynosi 152.309,00 zł. Wyjaśniła przy tym, że opisała w opinii poniesienie tych nakładów, które widziała, a fakt ich dokonania ustaliła na podstawie zeznań stron obecnych podczas oględzin nieruchomości.
(dowód: opinia uzupełniająca k. 277-319)
Sąd uznał, iż pierwotna opinia, jak też opinia uzupełniająca została sporządzona z należytą starannością, w sposób fachowy i rzetelny, przy wykorzystaniu szerokiej wiedzy specjalistycznej, a ustalenia i wnioski z niej płynące nie były kwestionowane przez uczestników postępowania.
Wobec powyższego Sąd przyjął, iż wartość masy spadkowej stanowi kwota 223.884,00 zł (dz. gruntu(...)wartość 191.600,00 zł + dz. gruntu(...)wartość 19.384,00 zł + dz. gruntu(...)wartość 12.900,00 zł = 223.884,00 zł).
Jednocześnie, Sąd uznał, podzielając w tym zakresie w pełni opinię uzupełniającą biegłej, iż wartość nakładów poczynionych przez wnioskodawczynięZ. N. (1)iS. R.na dom mieszkalny położony nadziałce numer (...)wyniosła 152.309,00 zł. Sam fakt, że tego rodzaju nakłady zostały w ogóle poniesione (wymienione w opinii uzupełniającej na k. 291) został stwierdzony przez biegłą, która dokonała oględzin nieruchomości zabudowanej. Nadto, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że to głównie wnioskodawczyni iS. R.ponosili nakłady na nieruchomość – dom mieszkalny położony nadziałce (...). Potwierdzili to zarówno przesłuchiwani w sprawie świadkowie, jak i część uczestników postępowania. Jednocześnie, zarównoZ. N. (1), jak iS. R., który zeznawał w sprawie także w charakterze świadka, zaś później przesłuchiwany w charakterze strony – potwierdził swoje wcześniejsze zeznania, wyraźnie wskazywali, które nakłady zostały poniesione przez nich osobiście, które zaś wykonane przez córkę wnioskodawczyni,I. O., zajmującą przez pewien czas wspólnie z rodziną część domu stojącego nadziałce (...). Tym samym, zupełnie niewiarygodne są zeznania uczestnika postępowaniaK. G.wskazującego na to, że dom po śmierci spadkodawców był w dobrym stanie, że został on już częściowo wyremontowany przezW. G.oraz, że po śmierciJ. G.toI. O.głównie remontowała dom. Nie potwierdzają tego chociażby zeznania świadkaA. R.– córkiI. O., która wskazała, iż jej matka dokonywała remontów w swojej części domu, ale zakres prac, na które powoływała się świadek jest zdecydowanie mniejszy w stosunku do nakładów, których poniesienie stwierdziła w swej opinii biegłaU. J..

    (dowód: zeznania świadkówB. W.k. 101 iv.,J. M.k. 102v.,A. K.k. 103v.-104v, zeznania uczestnika postępowaniaS. R.k. 104v.-105v., częściowo zeznaniaA. R.k. 106v.-10;, zeznania stron:Z. N. (1)k. 141 v.,S. G.k. 142,M. K.k. 142v., częściowo zeznaniaS. R.k. 143,Z. G.akta I Cps 59/16 SR w Chrzanowie)

Sąd, z uwagi na okoliczność, iż za wyjątkiem wnioskodawczyni iS. R., żaden inny uczestnik postępowania nie wnosił o przyznanie mu na własność całej nieruchomości spadkowej lub też poszczególnych działek objętychksięgą wieczystą KW nr (...), na podstawieart. 212 § 2 kcw zw. zart. 1035 kc, Sąd postanowił przyznać przedmiotową nieruchomość na współwłasność, w udziałach po 1/2 części na rzeczZ. N. (1)iS. R.. Sąd miał przy tym na uwadze także społeczno-gospodarcze przeznaczenie w/w nieruchomości, fakt posiadania owej nieruchomości przezZ. N. (1)i jej syna, a przede wszystkim okoliczność, iż od wielu lat znajdowali się w jej posiadaniu i użytkowaniu oraz czynili na nią liczne nakłady.
Wobec powyższego Sąd na podstawieart. 212 § 2 i 3 kcw zw. zart. 1035 kcw pkt II–IV postanowienia zasądził solidarnie od wnioskodawczyni i uczestnika postępowaniaS. R.na rzecz tych spadkobierców, którzy się tego domagali, spłaty odpowiadające ich udziałom w majątku spadkowym. Z uwagi na wysokość spłat oraz sytuację finansową tych uczestników postępowania, którym została przyznana własność nieruchomości, Sąd jednocześnie rozłożył każdą z przyznanych należności na trzy raty – pierwszą płatna do 31 grudnia 2017 roku, drugą do 30 kwietnia 2018 roku i trzecią płatna do 31 sierpnia 2018 roku.
W związku z tym, iż tylko część uczestników postępowania była zainteresowana uzyskaniem spłat odZ. N. (1)iS. R.Sąd, na podstawieart. 520 § 2 kpc, dokonał stosunkowego rozliczenia kosztów postępowania. Na koszty niniejszego postępowania składa się: opłata od wniosku - 1000 zł i koszty wynagrodzenia biegłej w łącznej kwocie 4 530,74 zł. Sąd nie obciążył kosztami niniejszego postępowania wnioskodawczyni, korzystającej ze zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów niniejszego postępowania oraz tych uczestników postępowania, którzy zrezygnowali z zasądzenia na ich rzecz spłat. Tym samym, kosztami postępowania, stosownie do udziałów przypadających w spadku, Sąd obciążył uczestnika postępowaniaS. R.oraz tych uczestników postępowania, na rzecz których spłaty zostały zasądzone tj.K. G.,I. B.iA. N..
Natomiast o pozostałych kosztach postępowania związanych z udziałem uczestników w postępowaniu Sąd rozstrzygnął w myślart. 520 § 1 kpc.