Sąd Apelacyjny w Poznaniu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 99/17
Data wyroku: 2017-07-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

UZASADNIENIE
M. K.stanął przed Sądem OkręgowymwP.oskarżony o to, że:

I
w dniu 10 lipca 2016 roku około godziny 15:00 wL.w mieszkaniu przyul. (...), działając wspólniei w porozumieniu zM. M. (1)orazR. W., w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności w postaci odzieży, dokonał pobiciaM. Ł.w ten sposób,że wielokrotnie uderzał go pięściami po głowie i klatce piersiowej, powodując uM. Ł.obrażenia w postaci sińcówi podbiegnięć krwawych na głowie, szyi oraz na barku, ramieniu prawnym i podbiegnięć krwawych w mięśniach międzyżebrowych po stronie prawej oraz obrażenia czaszkowo – mózgowe pod postacią krwiaka podtwardówkowego, stłuczenia płatów czołowych i krwawienia do komór mózgu, co doprowadziło do śmierciM. Ł., przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu kary co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności w okresach od 28 stycznia 2014 roku do 28 stycznia 2014 roku, od 19 lutego 2014 roku do11 grudnia 2014 roku oraz od 13 stycznia 2015 roku do 14 marca 2016 roku, orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Lesznie z dnia 18 grudnia 2014 roku sygn. akt II K 409/14, obejmującego m.in. wyrok Sądu Rejonowego w Lesznie z dnia 3 czerwca 2014 roku, sygn.. akt II K 294/14, którym oskarżony został skazany za podobne przestępstwa umyślne zart. 190 § 1 k.k.iart. 191 § 1 k.k.na łączną karę 1 roku pozbawienia wolności,

tj. o przestępstwo zart. 158 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 191 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.
R. W.stanął przed Sądem Okręgowym w Poznaniu oskarżony o to, że:

II
w dniu 10 lipca 2016 roku około godziny 15:00 wL.w mieszkaniu przyul. (...), działając wspólniei w porozumieniu zM. K.orazM. M. (1), w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności w postaci odzieży, dokonał pobiciaM. Ł.w ten sposób,że wielokrotnie uderzał go pięściami po głowie i klatce piersiowej, powodując uM. Ł.obrażenia w postaci sińcówi podbiegnięć krwawych na głowie, szyi oraz na barku, ramieniu prawnym i podbiegnięć krwawych w mięśniach międzyżebrowych po stronie prawej oraz obrażenia czaszkowo – mózgowe pod postacią krwiaka podtwardówkowego, stłuczenia płatów czołowych i krwawienia do komór mózgu, co doprowadziło do śmierciM. Ł.,

tj. o przestępstwo zart. 158 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 191 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.
M. M. (1)stanął przed Sądem Okręgowym w Poznaniu oskarżony o to, że:

III
w dniu 10 lipca 2016 roku około godziny 15:00 wL.w mieszkaniu przyul. (...), działając wspólniei w porozumieniu zM. K.orazR. W., w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności w postaci odzieży, dokonał pobiciaM. Ł.w ten sposób,że wielokrotnie uderzał go pięściami po głowie i klatce piersiowej, powodując uM. Ł.obrażenia w postaci sińcówi podbiegnięć krwawych na głowie, szyi oraz na barku, ramieniu prawnym i podbiegnięć krwawych w mięśniach międzyżebrowych po stronie prawej oraz obrażenia czaszkowo – mózgowe pod postacią krwiaka podtwardówkowego, stłuczenia płatów czołowych i krwawienia do komór mózgu, co doprowadziło do śmierciM. Ł.,

tj. o przestępstwo zart. 158 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 191 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.

************
Wyrokiemz dnia 27 lutego 2017 roku w sprawie XVI K 252/16 Sąd Okręgowy w Poznaniu orzekł co następuje:

1
Uznał oskarżonychM. K.,R. W.iM. M. (1)za winnych tego, że w dniu 10 lipca 2016 roku wL., działając wspólnie i w porozumieniu, stosując przemoc w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności w postaci odzieży, wzięli udział w pobiciuM. Ł.w ten sposób, że wielokrotnie uderzali go pięściami po ciele, w tym po głowie, powodując uM. Ł.obrażenia w postaci sińców i podbiegnięć krwawych na głowie, szyi oraz na barku, ramieniu prawym i podbiegnięć krwawych w mięśniach międzyżebrowych po stronie prawej oraz obrażenia czaszkowo – mózgowe pod postacią krwiaka podtwardówkowego, stłuczenia płatów czołowych i krwawienia do komór mózgu, co doprowadziło do śmierciM. Ł., przy czymM. K.czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu kary co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności w okresach od 28 stycznia 2014 roku do 28 stycznia 2014 roku, od 19 lutego 2014 roku do11 grudnia 2014 roku oraz od 13 stycznia 2015 roku do 14 marca 2016 roku, orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Lesznie z dnia 18 grudnia 2014 roku, sygn. akt II K 409/14, obejmującego m.in. wyrok Sądu Rejonowego w Lesznie z dnia 3 czerwca 2014 roku, sygn. akt II K 294/14, którym oskarżony został skazany za podobne przestępstwa umyślne zart. 190 § 1 k.k.iart. 191 § 1 k.k.na łączną karę 1 roku pozbawienia wolności, co stanowi wobecR. W.iM. M. (1)przestępstwo zart. 158 § 1 i 3 k.k.iart. 191 § 2 k.k.w zw. zart.11 § 2 kk, a wobecM. K.przestępstwo zart. 158 § 1 i 3 k.k.iart. 191 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 158 § 3 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.wymierzyłR. W.karę 4 (czterech) lat pozbawienia wolności,M. M. (1)karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności, a oskarżonemuM. K.karę 6 (sześciu) lat i 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności.

2
Na podstawieart. 63 § 1 k.k.zaliczył na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania oskarżonemuR. W.od dnia 11 lipca 2016 roku godzina 15.35i nadal,M. M. (1)od dnia 12 lipca 2016 roku godzina 8.25 do dnia 19 stycznia 2017 roku godz. 15.55 orazM. K.od dnia 11 lipca 2016 roku godzina 15.15 do dnia 15 grudnia 2016 roku.

3
Na podstawieart. 62 k.k.orzekł wykonanie kar pozbawienia wolności wobec oskarżonychM. K.,R. W.iM. M. (1)w systemie terapeutycznym dla osób uzależnionych od alkoholu.

4
Na podstawieart. 93a § 1 pkt. 2 i 3 k.k.w zw. zart. 93b § 1 k.k.iart. 93c pkt. 4 i 5 k.k.orzekł wobecM. K.środki zabezpieczające w postaci terapii uzależnień od alkoholu oraz terapię psychologiczną dla osoby z zaburzeniem osobowości.

5
Na podstawieart. 93a § 1 pkt. 3 k.k.w zw. zart. 93b § 1 k.k.iart. 93c pkt. 5 k.k.orzekł wobecR. W.środek zabezpieczającyw postaci terapii uzależnień od alkoholu.

6
Na podstawieart. 93a § 1 pkt. 3 k.k.w zw. zart. 93b § 1 k.k.iart. 93c pkt. 5 k.k.orzekł wobecM. M. (1)środek zabezpieczający w postaci terapii uzależnień od alkoholu.

7
Na podstawie § 4 pkt. 1, 2 i 3, § 17 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.L. K.kwotę 2.022,80 złotych, na rzecz adw.K. N.kwotę 1.731,48 złotych, na rzecz adw.P. W.kwotę 1.033,20 złotych oraz na rzecz adw.M. M. (2)kwotę 369,00 złotych.

8
Na podstawieart. 627 k.p.k.,art. 633 k.p.k.iart. 1 art. 2 ust 1 pkt 4, 5 i 6 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych(t.j. Dz.U. z 1983 roku, Nr 49, poz. 223, ze zm.) zasądził od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa zwrot kosztów sądowych po 1/3 części, a nadto wymierzył im opłaty:M. K.w kwocie 600,00 złotych,M. M. (1)w kwocie 300,00 złotych orazR. W.w kwocie 400,00 złotych.

************
Z wyrokiem tym nie zgodzili się prokurator oraz obrońcy oskarżonychM. K.iM. M. (1), którzy zaskarżyli go apelacją.
Prokurator Rejonowy w Leszniena podstawie przepisówart. 425 § 1 i 2 k.p.k.iart. 444 k.p.k.zaskarżył przedmiotowy wyrok na niekorzyść oskarżonych w części dotyczącej orzeczenia o karze.
Powołując się na treść przepisówart. 427 § 1 i 2 k.p.k.orazart. 438 pkt 4 k.p.k.apelujący wyrokowi temu zarzucił rażącą niewspółmierność orzeczonej wobec:

⚫

oskarżonegoM. K.kary 6 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności,

oskarżonegoR. W.kary 4 lat pozbawienia wolności,

oskarżonegoM. M. (1)kary 2 lat pozbawienia wolności,

podczas gdy prawidłowa ocena dokonana na podstawie kryteriów wskazanych wart. 53 k.k., a przede wszystkim uwzględniająca stopień społecznej szkodliwości czynu oskarżonych, stopień zawinienia sprawców, charakter naruszonego przez nich dobra prawnego i rozmiar jego naruszenia, motywację im przyświecającą, cele zapobiegawcze kary, a także poprzednią karalność oskarżonychM. K.iR. W.prowadzić musi do wniosku, iż jedynie orzeczenie wobec:

⚫

oskarżonegoM. K.kary 9 lat pozbawienia wolności,

oskarżonegoR. W.kary 6 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności,

oskarżonegoM. M. (1)kary 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności,

realizować będzie ustawowe kryteria wymiaru kary oraz zrealizuje funkcje kary jako środka represji i prewencji indywidulanej,
a nadto
wyrokowi temu zarzucił niesłuszne niezastosowanie wobec oskarżonychM. K.,R. W.iM. M. (1)środka zabezpieczającego w postaci elektronicznej kontroli miejsca pobytu określonej wart. 93a pkt 1 k.k., podczas gdy z okoliczności sprawy,a w szczególności opinii biegłych psychiatrów i psychologów wynika konieczność kontynuowania terapii po opuszczeniu przez nich zakładu karnego, a środek ten pozwoli na skuteczną realizację prawidłowo orzeczonych pozostałych środków zabezpieczających w postaci terapii uzależnień i terapii psychologicznych.
Reasumując, na podstawie przepisówart. 427 § 1 k.p.k.orazart. 437 § 1 i 2 k.p.k.skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:

⚫

orzeczenie wobec oskarżonegoM. K.kary 9 lat pozbawienia wolności oraz obok środka zabezpieczającego w postaci terapii uzależnień od alkoholu oraz terapii psychologicznej dla osobyz zaburzeniami osobowości – środka zabezpieczającego w postaci elektronicznej kontroli miejsca pobytu określonego wart. 93a pkt 1 k.k.,

orzeczenie wobec oskarżonegoR. W.kary 6 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz obok środka zabezpieczającegow postaci terapii uzależnień od alkoholu – środka zabezpieczającegow postaci elektronicznej kontroli miejsca pobytu określonego wart. 93a pkt 1 k.k.,

orzeczenie wobec oskarżonegoM. M. (1)kary 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz obok środka zabezpieczającegow postaci terapii uzależnień od alkoholu – środka zabezpieczającegow postaci elektronicznej kontroli miejsca pobytu określonego wart. 93a pkt 1 k.k.

*****
Obrońca oskarżonegoM. K.z urzędu adw.L. K.na podstawie przepisówart. 444 i art. 425 § 1 – 3 k.p.k.zaskarżyła przedmiotowy wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze.
Na podstawie przepisuart. 438 pkt 4 k.p.k.zarzuciła ona temu orzeczeniu rażąca niewspółmierność wymierzonej oskarżonemuM. K.kary 6 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności.
Reasumując, na podstawieart. 437 § 1 k.p.k.skarżąca wniosłao zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemuM. K.kary pozbawienia wolności w łagodniejszym wymiarze. Jednocześnie obrońca wnosiła o zasądzenie na jej rzecz kosztów obronyz urzędu.
W dniu 10 kwietnia 2017 roku do Sądu Okręgowego w Poznaniu wpłynęłopismo oskarżonegoM. K.nazwane „apelacją”. Oskarżony zaznaczył w nim, że „…nie neguję wyroku, który zapadł dnia 27.02.2017r. […] zgadzam się z tym wyrokiem ponieważ mam świadomość, że przez moje karygodne zachowanie przyczyniłem się do tego, że zmarł człowiek…” ( vide: k.1332 ). Oskarżony w piśmie tym zawarł zarzuty stronniczości oskarżającego go prokuratora. Dowodem tego ma być fakt,że prokurator ten występuje w kolejnym procesie z jego udziałem. Wniósło przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarządzeniem z dnia 15 maja 2017 roku ( vide: k.1364 ) upoważniony sędzia Sądu Okręgowego odmówił przyjęcia „apelacji własnej” oskarżonego.

*****
Obrońca oskarżonegoM. M. (1)z urzędu adw.K. N.zaskarżył przedmiotowy wyrok w całości.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

⚫

obrazę przepisów prawa procesowego, tj.art. 7 k.p.k., który miał wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a polegający na dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowegoi w efekcie uznanie oskarżonegoM. M. (1)za winnego zarzucanych mu czynów,

błąd w ustaleniach faktycznych sprawy, który miał wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a polegający na nieprawidłowym przyjęciu, jakoby oskarżonyM. M. (1)swym zachowaniem wyczerpał znamiona czynu zart. 158 § 3 k.k., mimo że zebrany w sprawie materiał dowodowy przeczy powyższemu,

błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a polegający na nieprawidłowym przyjęciu, jakoby oskarżonyM. M. (1)swym zachowaniem wyczerpał znamiona czynu zart. 191 § 2 k.k., mimo że zebrany w sprawie materiał dowodowy przeczy powyższemu.

Reasumując, skarżący wniósł o:

⚫

zmianę zaskarżonego orzeczenia w całości w zakresie dotyczącym oskarżonegoM. M. (1)poprzez przyjęcie,że dopuścił się on czynu zart. 157 § 2 k.k.lub czynu zart. 217 § 1 k.k.i w efekcie wydanie wyroku umarzającego postępowaniew sprawie – wobec braku skargi uprawnionego podmiotu,

zmianę zaskarżonego orzeczenia w całości w zakresie dotyczącym oskarżonegoM. M. (1)poprzez przyjęcie,że dopuścił się on czynu zart. 158 § 1 k.k.i w efekcie – przy uznaniu go winnym tak zarzucanego czynu – wymierzenie mu kary pozbawienia wolności w dolnych granicach jej ustawowego zagrożenia z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby ustalony w graniach ustawowych,

uchylenie zaskarżonego wyroku w całości w zakresie dotyczącym oskarżonegoM. M. (1)i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Jednocześnie obrońca ten wnosił o zasądzenie na jego rzecz kosztów obrony z urzędu.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Z uwagi na złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku Sądu II instancji wyłącznie przez obrońcę oskarżonegoM. M. (1)oraz prokuratora, zakres tego uzasadnienia, zgodnie z przepisamiart. 457 § 2 k.p.k.w zw. zart. 423 § 1a k.p.k., ograniczono do analizy zarzutówi argumentacji zawartych w apelacjach ww. wnioskujących. Pominięto apelacje obrońcy oskarżonegoM. K., która nie wniosłao sporządzenie uzasadnienia.
Omawiane apelacje obrońcy oskarżonegoM. M. (1)oraz prokuratora okazały się niezasadne. Zawarta w nich argumentacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy zauważyć, iż Sąd I instancji w sposób prawidłowyi wyczerpujący rozważył wszystkie okoliczności i dowody ujawnione w toku rozprawy dokonując następnie na ich podstawie właściwych ustaleń faktycznych. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone dokładnie i starannie. Ocena materiału dowodowego, dokonana przez Sąd Okręgowy w Poznaniu nie wykazuje błędów logicznych i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Uzasadnienie wyroku odpowiada wymogom przepisówart. 424 § 1 i 2 k.p.k.i w pełni pozwala na kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia. Do czynu przypisanego oskarżonym Sąd I instancji zastosował właściwą kwalifikację prawną i należycie ją uzasadnił.

I

Apelacja obrońcy oskarżonegoM. M. (1)
Argumentacja zawarta w apelacji obrońcy oskarżonego sprowadzała się w zasadzie wyłącznie do polemiki w prawidłowymi ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd Okręgowy, choć formalnie skarżący obrońca sformułował zarzut procesowy dotyczący kwestionowania oceny dowodów przeprowadzonej przez Sąd Okręgowy we wskazanym tam zakresie. Tymczasem przekonanie Sądumeritio wiarygodności jednych dowodówi niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną zawartą w treści przepisuart. 7 k.p.k.wówczas, gdy jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy całokształtu okoliczności sprawy i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy, stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść jak i niekorzyść oskarżonego, jest wyczerpujące i logiczne z uwzględnieniem wskazań wiedzy i zasad doświadczenia życiowego (vide:wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 1975 roku, II KR 355/74, OSNKW 1975/9/84; z dnia 22 stycznia 1975 roku, I KR 197/74, OSNKW 1975/5/58; z dnia 5 września 1974 roku, II KR 114/74, OSNKW 1975/2/28; z dnia 22 lutego 1996 roku, II KRN 199/95, PiPr. 1996/10/10; z dnia 16 grudnia 1974 roku, Rw 618/74, OSNKW 1975/3-4/47). Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z przepisemart. 7 k.p.k.organy postępowania, a więc także i Sądmeriti, kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Zgodnie z panującymw orzecznictwie poglądem (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1990 roku, OSNKW 1991/9/41), przekonanie Sądumeritio wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną przepisuart. 7 k.p.k.wtedy, m. in. gdy:

⚫

jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.),

stanowi wynik rozważenia wszystkich tych okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.),

jest wyczerpująco i logicznie – z uwzględnieniem wskazań wiedzyi doświadczenia życiowego – uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k.).

Mając powyższe uwagi na względzie uznać obiektywnie należy,że ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego została dokonana przez Sąd I instancji z uwzględnieniem zasad sformułowanych w przepisieart. 7 k.p.k.Zresztą pomimo sformułowanego w tym zakresie zarzutu dotyczącego oceny zeznańG. S.skarżący nie przedstawił żadnych konkretnych okoliczności mogących świadczyć o błędności ocen powziętych przez Sądmeriti.Zamiast tego skarżący obrońca poprzestał na przedstawieniu własnych wniosków mających rzekomo wypływać w jego ocenie z zeznańG. S., a sprowadzających się do konkluzji,iż oskarżonyM. M. (1)dokonał osobnego, od oskarżonychK.iW., czynu zabronionego w postaci dwukrotnego uderzenia pokrzywdzonego w twarz, w sytuacji w której dwaj pozostali ww. oskarżeni zaprzestali już dokonania swojego czynu zabronionego w postaci pobicia pokrzywdzonego w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności oskarżonegoK.i jego dziewczyny. Takie twierdzenia skarżącego były jednak zupełnie dowolne, a przede wszystkim wbrew jego ocenie, wcale nie wynikały z zeznańG. S., który od samego początku opisywał działania wszystkich trzech oskarżonych jako mające miejsce w ramach jednego pobycia pokrzywdzonego, wcale nie rozróżniając dwóch osobnych przestępstw. ŚwiadekS.w szczególności wskazał, że oskarżonyM.uderzył pokrzywdzonego dopiero wówczas, gdy dwaj pozostali oskarżeni zaprzestali go bić, jednak wcale nie oznacza to, jakby chciał tego skarżący, iż oskarżonyM.uczestniczył w osobnym czynie zabronionym. Uderzenia padały bowiem kolejno, z tym że te pochodzące od oskarżonegoM.jako ostatnie.
Odnosząc sięstrictedo kwestionowanych przez skarżącego w tym zakresie ustaleń faktycznych wskazać trzeba, co słusznie podkreślił Sąd I instancji, iż do przypisania danemu sprawcy udziału w bójce czy pobiciu nie jest nawet konieczne, żeby w ogóle zadał on pokrzywdzonemu cios, lecz wystarczające jest świadome połączenie działania jednego ze sprawcówz działaniem drugiego człowieka lub większej grupy osób przeciwko innemu człowiekowi lub grupie ludzi (vide:wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lipca 1972 roku, Rw 692/72, OSNKW 1972/11/181; wyrok Sądu Apelacyjnegow Białymstoku z dnia 25 listopada 1997 roku, II AKa 85/97, OSA 1998/10/56). Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy ustalono bezsprzecznie, że oskarżony nie tylko zadał pokrzywdzonemu dwa ciosypięściami w głowę, lecz również, iż jego zachowanie wpisało się w działanie pozostałych oskarżonych wypełniając tym samym wszystkie znamiona przestępstwa zart. 158 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 191 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.Po pierwsze bowiem oskarżonyM. M. (1)świadomiei dobrowolnie dołączył do oskarżonychK.iW.w okolicach bloku pokrzywdzonego, a następnie udał się z nimi do jego mieszkania. Będąc natomiast już w mieszkaniu pokrzywdzonego oskarżonyM.usłyszał jak oskarżonyK.wystąpił wobec pokrzywdzonegoz żądaniem zwrotu wierzytelności w postaci ubrań należących do niego i jego dziewczyny, a następnie przystąpił do jego pobicia. Z tego względu nie miał także racji skarżący obrońca wskazując, iż oskarżonyM.nie wypełnił swoim działaniem znamion przestępstwa zart. 191 § 2 k.k.Słusznie zauważa się bowiem, że przepisart. 191 § 2 k.k.odwołuje się do celu,w jakim sprawca stosuje przemoc lub groźbę bezprawną i celem tym jest wymuszenie zwrotu wierzytelności, w żaden zaś sposób nie określa, by warunkiem odpowiedzialności było istnienie między sprawcą przestępstwaa pokrzywdzonym jakiegokolwiek stosunku cywilnoprawnego, rodzącego istnienie wierzytelności. Zarówno sprawca, jak i współsprawca mogą więc działać w celu wymuszenia zwrotu czyjejkolwiek wierzytelności, a nie tylko własnej (vide:wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 18 marca 2004 roku, II AKa 49/04, KZS 2004/9/55). Skoro więc oskarżonyM.znajdując się już w mieszkaniu pokrzywdzonego dowiedział się, że oskarżonyK.żąda od pokrzywdzonego zwrotu m.in. swoich ubrań i kontynuował swój udział w tym zdarzeniu, albowiem nie tylko nie opuścił wówczas tego mieszkania, ale i ostatecznie także uderzył dwukrotnie pokrzywdzonego, to wypełnił on także znamiona przestępstwa zart. 191 § 2 k.k.i to działając z zamiarem bezpośrednim kierunkowym (dolus directus cocloratus). Bez znaczenia w tym kontekście pozostawało to, jak wskazywał skarżący, że oskarżonyM.wiedzy tej nie posiadał gdy udawał się do mieszkania pokrzywdzonego. Wystarczającym jest, że powziął ją w chwili rozpoczęcia działania przez oskarżonegoK.i fakt ten zaakceptował oraz nie odstąpił od popełnienia przestępstwa. Dalej trzeba wskazać, że gdy obaj pozostali oskarżeni, tj.K.iW.zamiennie bili pokrzywdzonego, co było wymuszone m.in. ograniczoną ilością miejsca w pokoju, w którym znajdował się pokrzywdzony, to oskarżonyM.cały czas pozostawał w tym samym pomieszczeniu stojąc w jego drzwiach. Takim zachowaniem oskarżonyM.nie tylko dawał wyraz akceptacji działania pozostałych oskarżonych, ale przede wszystkim także wzmagał zagrożenie wobec pokrzywdzonego poprzez zwiększenie liczby napastników oraz niewątpliwie uniemożliwiał pokrzywdzonemu ewentualne opuszczenie tego pomieszczenia. Następnie gdy oskarżeniK.iW.zaprzestali już bicia pokrzywdzonego i odsunęli się od niego, to oskarżonyM.mając wreszcie ku temu sposobność podszedł do pokrzywdzonego i także uderzył go dwukrotnie w twarz, aprobując tym samym działanie pozostałych oskarżonych i współdziałając z nimi zarównow samym pobiciu, jak również w wyegzekwowaniu od pokrzywdzonego zwrotu ubrań oskarżonegoK.oraz jego dziewczyny. Nie można bowiem w żaden sposób zgodzić się ze skarżącym i sztucznie rozgraniczać działania oskarżonegoM.oraz działania oskarżonychK.iW., skoro oceniając całokształt zachowania ich wszystkich niewątpliwie dojść należy do wniosku, że działali oni wspólniei w porozumieniu w celu popełnieniu tego samego przestępstwa. Razem przybyli na miejsce zdarzenia, zaakceptowali zwerbalizowane przezK.żądanie zwrotu wierzytelności, a następnie naprzemiennie,w miarę możliwości przestrzennych pomieszczenia, w którym się znajdowali, wszyscy oni uczestniczyli wspólnie i w porozumieniu w pobiciu pokrzywdzonego w celu wymuszenia zwrotu m.in. ubrańK.. Świadczą o tym zresztą wyjaśnienia samego oskarżonego : „…już na doleM.spytał tego kolesia przez to okno czy ma jego rzeczy...” oraz „…w trakcie tej rozmowy zorientowałem się, żeM.chyba wcześniej u niego mieszkałM.jakieś ciuchy chciał swoje nie pamiętam co ten mężczyzna odpowiedział. Został następnie ten mężczyzna uderzony przezM.i tego drugiego z piąstki chyba w twarz dostał…” ( vide: k.92 ). Gdyby było tak, jak wskazywał skarżący obrońca, iż oskarżonyM.„nie chciał brać udziału w całym zdarzeniu”, to opuściłby pomieszczenie, w którym miało ono miejsce na samym początku, a nie na koniec i to po tym, jak dwukrotnie uderzył pokrzywdzonego, wpisując się tym samym w poprzednie zachowanie oskarżonychK.iW.. Z tych też względów bezzasadnie porównywał skarżący zachowanie świadkaS.i oskarżonegoM., jak osób które rzekomo tak samo biernie przyglądały się pobiciu pokrzywdzonego. Jest to założenie błędne, albowiem oskarżonyM.przybył wspólnie z pozostałymi oskarżonymi, akceptował ich poczynania, po czym, gdy tylko miał taką możliwość – sam zaatakował pokrzywdzonego. Z kolei świadekS.był od samego początku osobą całkowicie niezwiązaną z oskarżonymi i ich zamiarem, a jedynie biernie przyglądał się całemu zdarzeniu. Oczywiście kwestią wymagającą rozważenia przez oskarżyciela publicznego mogło być nieudzielenie przez tego świadka pomocy pokrzywdzonemu, już nawet po opuszczeniu mieszkania przez pokrzywdzonych – choćby poprzez zatelefonowanie na pogotowie ratunkowe – jednak z uwagi na to, że prokurator nie objął skargą tych okoliczności, pozostawały one poza zainteresowaniem Sądu, z uwagi na panującąw procesie karnym zasadę skargowości (art. 14 § 1 k.p.k.).
Reasumując należy zaznaczyć, że oparcie przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych na określonej i wyraźnie wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku grupie dowodów i jednoczesne nieuznanie dowodów przeciwnych, nie stanowi uchybienia, które mogłoby powodować zmianę lub uchylenie wyroku, w sytuacji gdy zgodnie z treściąart. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., Sąd Okręgowy wskazał jakimi w tej kwestii kierował się względami. Jak wynika z motywów zaskarżonego wyroku Sąd I instancji uczynił zadość wymaganiom wskazanego wyżej przepisu, dokonując szczegółoweji wszechstronnej analizy materiału dowodowego oraz wskazując precyzyjnie jakie fakty uznał za udowodnione i na jakich w tej mierze oparł się dowodach. Sąd Okręgowy odpowiednio wskazał w jakich częściach uznał ww. dowody za wiarygodne, a w jakich za nie zasługujące na wiarę, przy czym stanowisko swoje logicznie i przekonująco uzasadnił. Dowody te pozwoliły przypisać oskarżonemu winę i sprawstwo w zakresie zarzucanego mu czynu.
Z tych względów apelacja obrońcy oskarżonegoM. M. (1)nie zasługiwała na uwzględnienie nawet w znikomym zakresie, a zawartew niej twierdzenia sprawdziły się do gołosłownej polemiki z prawidłowymi ustaleniami Sądumeriti.Jako zaś taka nie mogła ona być podstawą skutecznego zakwestionowania zaskarżonego orzeczenia.

II

Apelacja prokuratora
Odnosząc się natomiast do apelacji prokuratora, która dotyczyła rozstrzygnięcia o karze, to zawarty w niej zarzut rzekomej rażącej niewspółmierności kary także sprowadził się do polemiki z prawidłowymi ustaleniami Sądumeriti. Zarzut ten byłby bowiem tylko wówczas słuszny, gdyby na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można było przyjąć, że zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez Sąd I instancji, a karą jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary. Zarzut rażącej niewspółmierności kary, jako zarzut w kategorii ocen, można podnieść także wówczas, gdy kara nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, stając się w społecznym odczuciu karą niesprawiedliwą. Nie każda bowiem różnica w ocenie wymiaru kary może uzasadniać zarzut rażącej niewspółmierności kary, ale tylko taka, która jest natury zasadniczej, to znaczy jest niewspółmierna w stopniu nie dającym się zaakceptować.O rażącej niewspółmierności kary w rozumieniu przepisuart. 438 pkt 4 k.p.k.nie można bowiem mówić w sytuacji, gdy Sądmeritiwymierzając karę uwzględnił wszystkie okoliczności wiążące się z poszczególnymi ustawowymi dyrektywami i wskazaniami jej wymiaru. Nie można zasadnie dowodzić rażącej niewspółmierności kary także wówczas, gdy granice swobodnego uznania sędziowskiego będące wyrazem zasady sądowego wymiaru kary nie zostały przekroczone (vide:wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia10 kwietnia 1996 roku, II AKa 85/96, KZS 1996/4/42; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 18 stycznia 1996 roku, II AKr 463/95, OSA 1996/7-8/27; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 22 czerwca 1995 roku, II AKr 178/95, Prok. i Pr. 1996/2-3/25 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 1973 roku, III KR 254/73, OSNPG 1974/3-4/51).
W niniejszej sprawie Sąd I instancji w sposób wnikliwy rozważył istniejące wobec wszystkich oskarżonych okoliczności łagodzące, jak również przesłanki wpływające na zaostrzenie represji karnej. Zostały one w sposób wyczerpujący wymienione w uzasadnieniu orzeczenia i nie ma potrzebyw tym miejscu ponownie ich przytaczać, albowiem prokurator ich nie kwestionował, a jedynie odmiennie oceniał i nadawał im inne akcenty przy wymiarze kary. Pogląd skarżącej nie jest przy tym przekonywujący i nie podważa logiki zaprezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Nie można zgodzić się z apelującą co do znaczenia skutku w postaci śmierci pokrzywdzonego na wymiar kary, albowiem okoliczność ta należy przecież do znamion przestępstwa zart. 158 § 3 k.k.Okoliczności tych sąd I instancji bynajmniej nie lekceważył, co nie znaczy że miał na nich wyłącznie poprzestać, tak jak zrobiła to autorka apelacji. W przypadkuM. K.Sąd Okręgowy prawidłowo wskazał na okoliczności obciążające powołane przez skarżącego prokuratora w postaci jego uprzedniej wielokrotnej karalności ( nawet z uwzględnieniemart. 64 § 1 k.k.), jego wiodącą rolę w popełnieniu przestępstwa i bycie jego prowodyrem, jak również największy stopień agresji, który cechował tego oskarżonego. Sąd meriti uwzględnił także niewielki czas jaki wystarczał oskarżonemu do popełnienia kolejnego przestępstwa, tuż po upuszczeniu zakładu karnego. Świadczy to jednoznacznie o utrwalonym poziomie demoralizacji oskarżonego. Nie pominięto także i tego, iż przestępstwo zostało popełnionez błahego powodu, a więc z niewątpliwie niskiej motywacji, a przy tymz wyraźnym lekceważeniem panującego porządku prawnego. Z ustaleń faktycznych Sąd Okręgowego wynika także, iż nie pominięto również działania oskarżonego pod wpływem alkoholu. W tej sytuacji ujawnione przez Sąd Okręgowy okoliczności łagodzące w postaci młodego wieku oskarżonegoK.oraz skruchy wyrażonej na rozprawie głównej nie miały istotnego wpływu na złagodzenie represji karnej wymierzonej wobec tego sprawcy, która ze wszech miar była adekwatna do stopnia jego zawinienia oraz społecznej szkodliwości przypisanego mu przestępstwa. Z tych względów okoliczności naprowadzone przez skarżącego prokuratora w złożonej apelacji, które jak już wyżej podkreślono sprowadziły się do powtórzenia tych samych przesłanek, które zostały wcześniej uwzględnione przez Sądmeriti, nie mogły prowadzić do zmiany wymiaru orzeczonej kary pozbawienia wolności. Także w przypadku oskarżonegoR. W.Sąd Okręgowy prawidłowo wskazał na okoliczności obciążające powołane przez skarżącego prokuratora w postaci jego dotychczasowej karalności oraz popełnienia przestępstwa bez wyraźne pretensji do pokrzywdzonego, a wyłącznie na skutek sprowokowania jego popełniania przez oskarżonegoK.. Nie pominięto także i tego,że również ten oskarżony cechował się znacznym stopnień agresji wobec pokrzywdzonego. Z ustaleń faktycznych Sąd Okręgowego wynika także,iż również w jego przypadku uwzględniono fakt działania pod wpływem alkoholu. Również w tej sytuacji ujawnione przez Sąd Okręgowy okoliczności łagodzące w postaci stosunkowo pozytywnej opinii kuratorskiej nie miały decydującego wpływu na ukształtowanie represji karnej wymierzonej wobec tego sprawcy, która ze wszech miar była adekwatna do stopnia jego zawinienia oraz społecznej szkodliwości przypisanego mu przestępstwa.Z tych względów okoliczności naprowadzone przez skarżącego prokuratoraw złożonej apelacji, które jak już wyżej podkreślono sprowadziły się do powtórzenia tych samych przesłanek, które zostały wcześniej uwzględnione przez Sądmeriti, nie mogły prowadzić do zmiany wymiaru orzeczonej kary pozbawienia wolności. Ostatecznie wskazać trzeba, że również co do oskarżonegoM. M. (1)Sąd Okręgowy prawidłowo wskazał na okoliczności obciążające powołane przez apelującą w postaci zaatakowania pokrzywdzonego w sytuacji, w której nie miał do niego żadnych osobistych prezencji. Nie miała jednak skarżąca racji, aby oskarżony działał bez żadnej motywacji, albowiem ta wynikała ze znamion przypisanego mu przestępstwa zart. 191 § 2 k.k., a więc w celu odzyskania odzieży oskarżonegoK.. Ponadto z ustaleń faktycznych Sąd Okręgowego wynika także, iż również w jego przypadku uwzględniono fakt działania pod wpływem alkoholu. W tej sytuacji ujawnione przez Sąd Okręgowy okoliczności łagodzące w postaci jego uprzedniej niekaralności, wyrażonego żalu oraz młodego wieku miały pewien na złagodzenie represji karnej wymierzonej wobec tego sprawcy, która ze wszech miar była adekwatna do stopnia jego zawinienia oraz społecznej szkodliwości przypisanego mu przestępstwa. Oczywistym jest, że uprzednia niekaralność ma walor pozytywny,a odmienne twierdzenia zawarte na s.8-9 apelacji prokuratora są oderwane od realiów prawnych i utrwalonego orzecznictwa ( vide: np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21.11.1983r., II KR 239/83 ). Z kolei okoliczności naprowadzone przez skarżącą w złożonym środku odwoławczym, które jak już wyżej podkreślono sprowadziły się do powtórzenia tych samych przesłanek, które zostały wcześniej uwzględnione przez Sądmeriti, nie mogły prowadzić do zmiany wymiaru orzeczonej kary pozbawienia wolności.
Konkludując, Sądmeritiwymierzając wszystkim oskarżonym kary pozbawienia wolności miał na uwadze niezależnie od stopnia szkodliwości społecznej również czynniki wpływające na stopień zawinienia każdego oskarżonego. Trzeba bowiem jeszcze raz wyraźnie podkreślić, że nie każda różnica w ocenie wymiaru kary może uzasadniać zarzut rażącej niewspółmierności kary w rozumieniu przepisuart. 438 pkt 4 k.p.k., ale tylko taka, która jest natury zasadniczej, to znaczy jest niewspółmiernaw stopniu nie dającym się zaakceptować. Niewspółmierność rażąca to znaczna, „bijąca w oczy”, różnica między karą wymierzoną, a karą sprawiedliwą, zasłużoną (vide:wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiuz dnia 30 maja 2003 roku, II AKa 163/03, KZS 2003/12/34). Nawet gdyby więc wymierzone oskarżonym kary pozbawienia wolności nawet uznać za łagodne, to jeszcze nie byłoby wystarczające, aby zarzut zgłoszonyw niniejszej sprawie przez skarżącego prokuratora, a oparty na względnej przecież podstawie odwoławczej określonej przepisemart. 438 pkt 4 k.p.k.mógł być uznany za trafny. Dopiero uznanie wymierzonych oskarżonym kar pozbawienia wolności za „rażąco łagodne” spowodowałoby zasadność zgłoszonego zarzutu, którego to jednak przymiotu karom wymierzonym przez Sąd Okręgowy w tej sprawie przypisać nie można. Z tych względów zarzut skarżącej okazał się w tej części całkowicie bezzasadny.
Na akceptację nie zasługiwały także twierdzenia apelującej, w których dowodziła rzekomo niesłusznego niezastosowania wobec wszystkich oskarżonych środka zabezpieczającego w postaci elektronicznej kontroli miejsca pobytu określonej w przepisieart. 93a pkt 1 k.k.Skarżąca podnosiła w tym zakresie, że z okoliczności sprawy, a w szczególności opinii biegłych psychiatrów i psychologów wynika konieczność kontynuowania terapii po opuszczeniu przez nich zakładu karnego. Natomiast środek wnioskowany przez skarżącego miałby pozwolić na skuteczną realizację prawidłowo orzeczonych pozostałych środków zabezpieczających w postaci terapii uzależnień i terapii psychologicznych, albowiem w ocenie prokuratora oskarżeni nie dają gwarancji, iż będą te orzeczone już środki zabezpieczające prawidłowo realizować. Trzeba jednak stwierdzić, że tego rodzaju twierdzenia skarżącej są wyłącznie spekulacjami i dywagacjami co do potencjalnego zachowania się oskarżonych po odbyciu izolacyjnych kar pozbawienia wolności, a jako takie nie mogą stanowić skutecznej podstawy zaostrzenia represji karnej wobec oskarżonych. Nie sposób bowiem zasadnie i rzetelnie dowodzić, już na obecnym etapie postępowania, że oskarżeni faktycznie po odbyciu kar pozbawienia wolności i resocjalizacji nie będą się stosowali do orzeczonych wobec nich środków zabezpieczających w postaci stosownych terapii. Wymierzenie wnioskowanych przez skarżącego środków zabezpieczających w postaci elektronicznej kontroli miejsca pobytu byłobyw tych okolicznościach zbyt dużą ingerencją w swobody i prawa obywatelskie oskarżonych, albowiem jak podkreślono już powyżej, nie ma żadnych racjonalnych, ani faktycznych podstaw, aby obecnie twierdzić, że oskarżeni nie będą faktycznie stosować się do orzeczonych środków. Właśnie bowiem wzmiankowanemu przez skarżącego zabezpieczeniu przestrzegania przez oskarżonych porządku prawnego i wspomagania ich prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie po opuszczeniu zakładu karnego służyć mają już te, określone przez Sądmeritiw zaskarżonym wyroku środki zabezpieczające w postaci stosowanych terapii. Aktualnie nie ma więc podstaw ku ich dodatkowemu poszerzaniu o wnioskowane przez skarżącą środki. Z tych względów także i ta część argumentacji skarżącego prokuratora podniesiona w złożonej apelacji nie zasługiwała na akceptację.
* * *
W tym miejscu zaznaczyć jeszcze należy, że Sąd Apelacyjny dokonał również z urzędu kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku w świetle bezwzględnych przesłanek odwoławczych przewidzianych przepisamiart. 439 § 1 k.p.k.orazart. 440 k.p.k., jednak żadne z nich w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły. Z tego względu nie było potrzeby ingerencji w zaskarżone orzeczenia z urzędu.
W tym stanie rzeczy, mając na uwadze wszystkie poczynione powyżej rozważania, Sąd Apelacyjny na podstawie przepisuart. 437 § 1 k.p.k.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
* * *
O kosztach obrony z urzędu oskarżonych za postępowanie odwoławcze Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie przepisuart. 29 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku prawo o adwokaturze(tj. Dz.U. z 2015 roku, poz. 615,ze zm.) i§ 17 ust. 2 pkt 5w zw. z§ 4 ust. 1 i 3w zw. z§ 2 ust. 1w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 rokuw sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 roku, poz. 1714). Z tego też tytułu Sąd Apelacyjny zasądził na rzecz obrońców kwoty po 738 złotych (w tym podatek 23 % VAT).
O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie przepisówart. 636 § 2 k.p.k.w zw. zart. 633 k.p.k.w zw. zart. 634 k.p.k.w zw.art. 624 § 1 k.p.k.orazart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych(tj. Dz.U. z 1983 roku, Nr 49, poz. 223, ze zm.) – obciążając nimi Skarb Państwa w części dotyczącej apelacji oskarżyciela publicznego, a w pozostałym zakresie – dotyczącym apelacji obrońców oskarżonych – zwalniając tych ostatnich od kosztów sądowych, w tym od opłaty, albowiem ich sytuacja materialna i osobista nie pozwalają na ich uiszczenie, w szczególności przy uwzględnieniu izolacyjnych kary pozbawienia jakie został wobec nich orzeczone zaskarżonym wyrokiem.

      Maciej Świergosz Mariusz Tomaszewski Urszula Duczmal