Sąd Okręgowy w Kaliszu
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 992/16
Data wyroku: 2017-03-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marzena Głuchowska
Słowa kluczowe: Wysokość świadczenia
Podstawa prawna: art. 25 ust 1, art. 173 ust 1, art. 174 ust 3, art. 15, art. 16, art. 17 ust 1 i 3, art. 18, art. 117 ust 5 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt V U 992/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 marca 2017 r.
Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie :
Przewodniczący SSO Marzena Głuchowska
Protokolant Barbara Wypych
po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2017 r. w Kaliszu
odwołaniaL. B.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 3 czerwca 2016 r. Nr(...)
oraz z dnia 17 czerwca 2016 r.  Nr(...)
w sprawieL. B.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o ustalenie kapitału początkowego i wysokość świadczenia

1
Zmienia zaskarżone decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.z dnia 3 czerwca 2016 r. znak(...)oraz z dnia 17 czerwca 2016 r.(...)w ten sposób, iż ustala, że odwołującyL. B.ma prawo do przeliczenia kapitału początkowego i obliczenia emerytury z uwzględnieniem zarobków osiąganych we(...)K.w kwotach: w 1973 r. - 18.370,00 st.zł, w 1974 r. - 32.411,25 st.zł, w 1975 r. - 34.015,00 st.zł, w 1976 r. - 47.371,00 st.zł, w 1977 r. - 47.371,00 st.zł,

2
Oddala odwołanie w pozostałym zakresie,

3
Zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.na rzeczL. B.kwotę 180,00 (sto osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 03.06.2016 r. znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.ponownie ustalił odwołującemuL. B.kapitał początkowy. Do obliczenia kapitału przyjęto wskaźnik wysokości podstawy wymiaru - 68,16% obliczony z lat od 01.01.1978 r. do 31.12.1987 r., kwotę bazową 1220,89 zł i staż pracy wynoszący 19 lat.
Decyzją z dnia 17.06.2016 r. znak(...)organ rentowy przyznał odwołującemu emeryturę. Obliczono ją według kwoty zwaloryzowanego kapitału początkowego – 261863,21 zł, średniego trwania życia – 208,50 miesięcy.
Od powyższych decyzji odwołanie złożyłL. B., domagając się jej zmiany i uwzględnienia przy obliczaniu kapitału początkowego zarobków z innych lat - z lat 1973, 1974, 1975, 1976, 1977 z okresu zatrudnienia w(...)K..
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.
Sąd ustalił i zważył co następuje.
OdwołującyL. B.rocznik 1950, w maju 2016 r. wniósł o przyznanie emerytury. We wniosku wskazał, iż od 1990 r. jest osobą ubezpieczoną jako rolnik. Odwołujący pracował od 14.10.1970 r. do 28.04.1973 r. wFabryce (...)jako nakładacz tarczówek, od 15.05.1973 r. do 30.06.1980 r. we(...)K.jako hartownik, od 1980 r. do 31.01.1989 r. odwołujący prowadził działalność gospodarczą, a potem podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. Do obliczenia kapitału początkowego odwołujący przedstawił zarobki z lat 1978, 1979, 1980 we(...), z lat zatrudnienia w(...)oraz dowody opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne w latach 1980-1989.
W okresie od 15.05.1973 r. do 30.06.1980 r. odwołujący zatrudniony był w(...)K.. Za okres od stycznia 1978 r. ten pracodawca posiada dokumentację płacową i wystawił odwołującemu stosowne dokumenty. Za okres od 15.05.1973 r. do 31.12.1977 r. pracodawca nie wystawił odwołującemu dokumentu Rp-7. Zachowały się co do tego okresu następujące dokumenty. W podaniu o pracę z dnia 07.05.1973 r. wskazano stanowisko hartownika. W umowie o pracę z dnia 12.05.1973 r. wskazano stanowisko hartownika i IV grupę zaszeregowania. Od dnia 19.09.1973 r. wskazano V grupę zaszeregowania.
Stanowisko hartownik to osoba zatrudniona przy obróbce cieplnej elementów metalowych w różnych środowiskach. Praca wykonywana była w wymiarze 8 godzin. Wydział pracował na 3 zmiany, stąd 1/3 pracy wykonywana była w porze nocnej. Do każdej faktycznie przepracowanej godziny dodawany był dodatek za pracę w szczególnych warunkach w wysokości 1 zł. Wszyscy pracownicy otrzymywali ekwiwalent za węgiel – rocznie wartość 2,5 tony węgla, od drugiego roku pracy. Wysokość kwoty z tego tytułu ustalono na 1375 zł rocznie. Wynagrodzenie obliczane było w ten sposób, iż każda wykonywana praca miała przypisaną grupę. Zależnie od ilości wykonanej pracy i przy uwzględnieniu grupy danej pracy, obliczano wartość wykonanej pracy i w oparciu o to przypisywano ilość wykonanych godzin dla całej brygady i potem na poszczególnych członków brygady. Konieczne było wypracowanie 100% wymaganej ilości pracy, a często pracownicy wypracowywali ponad tę normę wymaganą. Po powyższych ustaleniach dział planowania obliczał ilość pracy i opowiadające mu wypracowane godziny, a potem dział płac obliczał wynagrodzenia z uwzględnieniem grupy zaszeregowania poszczególnych pracowników. Brak jest jakichkolwiek danych co do tego, jakie prace były wykonywane w poszczególnych latach, jakie były grupy tych prac, jakie w związku z tym ustalano ilości przepracowanych godzin i jakie były wynagrodzenia z tego wynikające. Żaden ze świadków nie miał udokumentowanych danych co do swoich wynagrodzeń w spornym okresie. Pierwsza zmiana przychodząc na początku tygodnia wykonywała rozruch pieca. Były wtedy ustalane nadgodziny. Ilości tych nadgodzin także nie można ustalić wobec braku danych.
(dowód: zeznania świadkówP. R.,J. O.,J. K., zeznania odwołującego, akta osobowe odwołującego)
Co do zarobków w(...)w aktach osobowych odwołującego wskazano: w umowie o pracę z dnia 12.05.1973 r. – IV grupa zaszeregowania – 10 zł na godzinę, w angażu z dnia 22.10.1973 r. – od dnia 19.09.1973 r. – V grupa zaszeregowania - 11,50 zł na godzinę, od dnia 01.07.1975 r. – stawka godzinowa 12,50 zł, od dnia 01.07.1976 r. – VI grupa – 17, 30 zł plus 20% premii, wcześniej od dnia 01.01.1976 r. VI grupa zaszeregowania. Ze świadectwa pracy z dnia 01.07.1980 r. dotyczącego okresu od 15.05.1973 r. do 30.06.1980 r. wynika, iż na ostatnio zajmowanym stanowisku odwołujący otrzymywał wynagrodzenie – 17,30 zł na godzinę plus premia, plus wysługa lat 5%, plus 115 zł ekwiwalentu na miesiąc, plus dodatek S - 10%.
W umowie o pracę z dnia 12.05.1973 r. wskazano, iż stosuje się układ zbiorowy z dnia 26.04.1957 r. W umowie o pracę nie wymieniono ani systemu pracy ani innych składników wynagrodzenia. Wskazano stanowisko hartownik. Wskazano pracę na Wydziale(...). W angażu z dnia 22.10.1973 r., gdzie wskazano V grupę zaszeregowania – nie ma wymienionych innych składników wynagrodzenia. W angażu z dnia 26.06.1975 r. wskazano, iż V grupa zaszeregowania odpowiadała stawce 11,50 zł na godzinę do końca czerwca 1975 r., a od 01.07.1975 r. – 12,50 na godzinę. W angażu wskazano, iż jest to stawka dla pracowników godzinowo płatnych. Wskazano także premię według regulaminu. Z angażu z dnia 29.06.1976 r. wynika stawka godzinowa 17,30 zł na godzinę i premia do 20% plus premia ruchoma według regulaminu. Z angażu z dnia 14.01.1976 r. wynika VI grupa od 01.01.1976 r.
Układ zbiorowy przedstawiony przez odwołującego pochodzi z dnia 30.12.1974 r. i obowiązywał od 01.01.1975 r. Z art. 16 układu wynika, iż zasady wypłaty premii określają zakładowe regulaminy wynagradzania. Z art. 16 ust 3 wynika także, iż dla pracowników miesięcznie płatnych ustala się 46 godzinny tydzień pracy. Drugi układ pochodzi z 17.09.1971 r. Układy przewidywały dodatek za pracę w nocy, dodatek za pracę w szczególnych warunkach oraz ekwiwalent za węgiel wypłacany od drugiego roku pracy.
(dowód: akta osobowe odwołującego, dokument- rozliczenie zmian w elementach płac)
Przy przyjęciu, iż odwołujący pracował 200 godzin miesięcznie, według stawki osobistego zaszeregowania w okresach: od 19.09.1973 r. do 30.06.1975 r. – 11,50 na godzinę, od 01.07.1975 r. do 31.12.1975 r. – 12,50 na godzinę, od 01.01.1976 r. do 31.12.1977 r. – 17,50 zł na godzinę, zarobki odwołującego w(...)K.wyniosą:. za rok 1973 – 7820 zł, za rok 1974- 27600 zł, za rok 1975 – 28800 zł, za rok 1976- 41520zł, za rok 1977 – 41520 zł. Obliczony wskaźnik wysokości kapitału początkowego wyniesie wtedy: 79,46%. Kapitał początkowy na 01.01.1999 r. wyniesie – 92733,30 zł, a zwaloryzowany kapitał początkowy - 283649,96 zł.
Wyliczona hipotetyczna emerytura wyniesie wtedy – 1360,43 zł.
Przy przyjęciu, oprócz zarobków wynikających ze stawki godzinowej, dodatku za pracę w szczególnych warunkach – 1 zł do każdej z 200 godzin, dodatku za pracę nocną – 15% do 1/3 ilości godzin miesięcznych od wynagrodzenia zasadniczego, wynagrodzenie odwołującego wyniosło: w 1973 r. – 8891 zł, w 1974 r. – 31380 zł, w 1975 r. – 32640 zł, w 1976 r. - 45996 zł, w 1977 r. – 45996 zł. Kapitał początkowy ustalony na dzień 01.01.1999 r. z uwzględnieniem powyższych zarobków wyniesie 95134,71 zł, zwaloryzowany kapitał – 290995,30 zł, emerytura przy średnim trwaniu życia – 208,5 miesięcy wyniesie 1395,66 zł.
Przy przyjęciu, oprócz zarobków wynikających ze stawki osobistego zaszeregowania, także za okres co do roku 1973 od maja do września przy IV grupie i 10 zł za godzinę, dodatku za pracę w szczególnych warunkach, dodatku za pracę nocną oraz ekwiwalentu z węgiel od drugiego roku pracy w kwocie odpowiadającej rocznie wartości średniej ceny 2,5 tony węgla – 1375 zł, wynagrodzenie odwołującego we(...)K.wyniosło: w roku 1973- 17191 zł, w roku 1974- 32411,25 zł, w roku 1975 – 341015,00 zł, w roku 1976- 47371,00 zł w roku 1977 – 47371,00 zł. Kapitał początkowy ustalony na dzień 01.01.1999 r. z uwzględnieniem powyższych zarobków wyniósł – 96591,44 zł przy wskaźniku wysokości podstawy wymiaru 85,58%. Zwaloryzowany kapitał początkowy na dzień 02.06.2016 r. wyniósł 295451,14 zł. Kwota emerytury wyliczona przy średnim trwaniu życia 208,5 wyniosła 1417,03 zł.
Co do zarobków we(...)w 1973 r. organ rentowy w swoich wyliczeniach za okres od 15.05.1973 r. do 18.09.1973 r. obliczając wynagrodzenie uwzględnił tylko stawkę godzinową i z tego obliczenia przy stawce 10 zł za godzinę i 200 godzinach średnio miesięcznie, czyli łącznie 830 godzinach uzyskał kwotę 8300 zł. Kwotę tę należy powiększyć o 1 zł do każdej godziny z tytułu dodatku szkodliwego, czyli o kwotę 830 zł i kwotę dodatku za godziny nocne do 1/3 tych godzin czyli o kwotę 415 zł. Za powyższy okres zarobki powinny wynieść 9479 zł. Za cały okres zatrudnienia w(...)w 1973 r., czyli od 15.05.1973 r. do 31.12.1973 r. zarobki odwołującego powinny wynieść – 18370 zł. Do zarobków za ten okres roku 1973 organ rentowy przy przeliczeniu kapitału początkowego doliczył zarobki z okresu zatrudnienia w Haft od 01.01.do 28.04.1973 r. – 3933,33 zł.
(dowód: wyliczenia organu rentowego)
W myślart. 25 ust 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2015 r. poz. 748) podstawę obliczenia emerytury, a której mowa wart. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie oraz kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego. Zgodnie zart. 26 ust 1. emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony wart. 25przez średnie dalsze trwanie życia.
Zgodnie z art. 173 ust 1 cyt. ustawy dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31.12.1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy. Zgodnie z art. 174 ust 3 podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15,16,17 ust 1 i 3 i art. 18 cytowanej ustawy. Zgodnie z art. 15 ust 1 powyższej ustawy podstawę wymiaru, w tym przypadku kapitału początkowego, stanowi ustalona w sposób określony w ust 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego z 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok 1998.
Istotne jest więc wykazanie w latach, z których obliczany jest kapitał początkowy podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne.
Sposób dokumentowania zarobków wynika z przepisu art. 117 ust 5 wymienionej ustawy. Dowodem stwierdzającym wysokość zarobków są listy płac, angaże, wpisy do legitymacji ubezpieczeniowej, zaświadczenia Rp 7 wystawione przez pracodawcę i inne dokumenty, z których wynika wysokość wynagrodzenia i fakt jego pobrania.
Istotną okolicznością jest także, czy określone wypłaty były poddane obowiązkowi opłacanie składek. W okresie objętym sporem obowiązywało w tym zakresie rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 19.08.1968 r. w sprawie obliczania podstawy wymiaru emerytury lub renty, zasiłków z ubezpieczenia na wypadek choroby i macierzyństwa oraz składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr.35 poz. 246), uchwała nr 103 Rady Ministrów z dnia 25.05.1971 r. w sprawie składników funduszu płac i pozostałych wynagrodzeń z tytułu pracy w jednostkach gospodarki uspołecznionej,rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 13.12.1976 r. w sprawie dostosowania niektórych przepisów o ubezpieczeniu społecznym i o ubezpieczeniu rodzinnym do zasad określających składniki funduszu płac(Dz. U. Nr. 40 poz. 239 z późn. zmianami). Podstawę wymiaru składek dla pracowników stanowi dochód w gotówce i w naturze z tytułu wykonywania pracy w ramach stosunku pracy, z pewnymi wyjątkami, od którego odprowadzano składki na ubezpieczenie społeczne. Składnikami objętymi składką na ubezpieczenie społeczne były wynagrodzenia zasadnicze, dodatki stażowe, premie.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż odwołujący w okresie wykonywania zatrudnienia w(...)K.pobierał wynagrodzenie za pracę, które składało się z wynagrodzenia zasadniczego, dodatku za pracę w nocy, dodatku za pracę w szczególnych warunkach, ekwiwalentu za węgiel. Przypadające odwołującemu wynagrodzenie w okresie, za który nie zachowała się dokumentacja płacowa czyli co do okresu od maja 1973 r. do końca grudnia 1977 r. niewątpliwie wyniosło: w roku 1973- 18370,00 zł, w roku 1974- 32411,25 zł, w roku 1975 – 341015,00 zł, w roku 1976- 47371,00 zł, w roku 1977 – 47371,00 zł. Co do powyższych wielkości możliwe jest ustalenie, iż powyższe składniki przysługiwały, możliwa jest do określenia ich wysokość wynikająca z dostępnych dokumentów. Zaskarżone decyzje dotyczące obliczenia kapitału początkowego oraz wysokości emerytury podlegały więc zmianie w myślart. 47714§ 2 kpcw ten sposób, iż ustalono prawo odwołującego do obliczenia wysokości kapitału początkowego i emerytury z uwzględnieniem zarobków w(...)K.w kwotach:: w roku 1973- 18370 zł, w roku 1974- 32411,25 zł, w roku 1975 – 341015,00 zł, w roku 1976- 47371,00 zł, w roku 1977 – 47371,00 zł.
Co do wyższej kwoty zarobków za powyższe lata odwołanie podlegało oddaleniu po myśliart. 47714§ 1 kpc. Odwołujący podaje, iż wynagrodzenie za pracę uwzględniało ilość wykonanej pracy, stawkę do której dana praca była zaliczona. Z akt osobowych odwołującego nie wynika, iż pracował w takim systemie pracy. Przy przyjęciu, jednak iż taki system obliczania wynagrodzenia obowiązywał, niemożliwe jest ustalenie wysokości wynagrodzenia bez danych co do rodzaju wykonywanej pracy w danych latach, kategoryzacji tej pracy, ilości przepracowanych godzin wynikających z grupy, do której zaliczona została dana praca. Nie jest możliwe ustalenie co do odwołującego wynagrodzenia zasadniczego w powyższy sposób, wobec braku danych liczbowych. Podobnie jeśli chodzi o wynagrodzenie za pracę w nadgodzinach. Bez danych dotyczących ilości przepracowanych godzin pracy, które kwalifikowane były jako prac w nadgodzinach, nie jest możliwe obliczenie wynagrodzenia z tego tytułu. Twierdzenia odwołującego i świadków, iż wykonywali 100% lub nawet więcej niż 100% normy nie mogą stanowić ustalenia hipotetycznego wynagrodzenia odwołującego. W latach udokumentowanych pracy w(...)odwołujący osiągnął zarobki odpowiadające wskaźnikowi wysokości podstawy wymiaru powyżej 100%, jednakże powyższe nie może stanowić podstawy obliczenia wynagrodzenia w innych latach. Zauważyć należy, iż obliczony odwołującemu wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału ponad 85%, przewyższa znacznie wskaźniki wynikające z porównania wynagrodzenia w poszczególnych udokumentowanych latach z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce, pomijając dwa lata pracy w(...)K.- 1978,1979. Trudno więc przyjąć, iż doszło do obliczenia emerytury odwołującego, wykazującego 19 lat okresu zatrudnienia, z jego pokrzywdzeniem.
O kosztach orzeczono w myślart. 98 kpc.