Sąd Okręgowy w Łodzi
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 253/15
Data wyroku: 2017-02-06 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Niegodność dziedziczenia
Podstawa prawna: art. 928 § 1 pkt 3

Sygn. akt: II C 253/15

UZASADNIENIE
Pozwem z 30 września 2014r. - sprecyzowanym na piśmie z dnia 17 grudnia 2014r., a skierowanym przeciwkoJ. S. (1)powód -J. S. (2)domagał się uznania pozwanego za niegodnego dziedziczenia spadków po zmarłych rodzicach stron –W. S.iJ. S. (3).
Uzasadniając zgłoszone żądanieJ. S. (2)wskazał, żeJ. S. (1)w ramach postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi pod sygn. akt II Ns 2568/13 o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku, posłużył się sfałszowanym testamentem własnoręcznym opatrzonym datą 8 sierpnia 2012r., jako osobiście sporządzonym przezW. S., a dotyczącym wydziedziczenia powoda. O fakcie sfałszowania testamentu przez pozwanego dowiedział się podczas rozprawy w dniu 30 września 2014r. podczas przesłuchania świadkaM. W., która zeznała, że testament z 8 sierpnia 2012r. sporządziła osobiście na polecenieJ. S. (1), a podpis pod słowamiW. S.złożył pozwany.(wypis z protokołu rozprawy k. 2, pozew k. 19-20; stanowisko pełnomocnika powoda – protokół z rozprawy z dnia 21.10.2015 r. [adnotacja: 00:01:58 – k. 80])
J. S. (1)wniósł o oddalenie powództwa.(stanowisko pozwanego – protokół z rozprawy z dnia 21.10.2015 r. [adnotacja: 00:07:19 – k. 80-80v.]; pismo procesowe pełnomocnika powoda z dnia 25.01.2016 r. – k. 102-103)
W toku postępowania strony popierały swoje stanowiska w sprawie.(protokół z rozprawy z dnia 9.01.2017 r. [adnotacja: 00:32:14, 00:32:24 – k. 229v.] )
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
W. S.iJ. S. (3)byli rodzicami powodaJ. S. (2)i pozwanegoJ. S. (1).J. S. (3)zmarła 15 października 2011 r.W. S.zmarł 23 sierpnia 2012 r.(okoliczności bezsporne; oryginały aktów stanu cywilnego w załączonych aktach Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi II Ns 2568/12 – k. 4, 5, 13 i 32)
J.iW. S.w dniu 11 kwietnia 1998 r. sporządzili wspólny testament pismem ręcznym, zgodnie, z którym po ich śmierci synowiJ. S. (2)miało przypaść w spadku mieszkanie wŁ.przyulicy (...), w którym zamieszkiwali wraz z wyposażeniem (z wyjątkiem telewizora), natomiast synowiJ. S. (1)działka w miejscowościS.przyulicy (...)wraz z naniesionymi na niej zabudowaniami i wyposażeniem tych pomieszczeń.(oryginał testamentu z dn. 11.04.1998 r. w załączonych aktach Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi II Ns 2568/12)
W dniu 20 października 2000r. rodzice stron sporządzili kolejny wspólny testament, mocą, którego opisane wyżej nieruchomości w postaci mieszkania wŁ.i działki wS.–L.rozdzielili między synów w ten sam sposób, co wskazany w testamencie z 1998 r., a oprócz tego zapisali na rzeczJ. S. (1)samochód osobowymarki N.orazZakład (...)mieszczący się wŁ.przyulicy (...)wraz z wyposażeniem.(oryginał testamentu z dn. 20.10.2000 r. w załączonych aktach Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi II Ns 2568/12)
Po tym czasie (około 2004 – 2005 roku)W. S.mówił do znajomegoG. N., że „dzieci ma już podzielone”, że „J.zostaje na działce, aJ.ma swój dom”.(zeznania świadkaG. N.– protokół z rozprawy z dn. 9.01.2017 r. [adn. 00:04:52 – k. 228v.])
W. S.nigdy nie powiedziałJ. S. (2)o tym, że sporządził testament. O istnieniu testamentu mówiła powodowi matka.(zeznania powoda – protokół z rozprawy z dnia 20.04.2016 r. [adn. 00:05:35 – k. 121v.])
W dniu 29 maja 2012r.W. S.sporządził w kancelarii notarialnejW. F.wŁ.testament – Repertorium(...), w którym do całości spadku powołał swego synaJ. S. (1).W. S.oświadczył przed notariuszem, że jest niewidomy, przy czym może się podpisać oraz że rezygnuje z możliwości przywołania do czynności osoby zaufanej.(akt notarialny z dn. 29.05.2012 r. w załączonych aktach Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi II Ns 2568/12)
Do kancelarii notariusza przywiózłW. S.synJ..(zeznania pozwanego – protokół z rozprawy z dnia 20.04.2016 r. [adn. 00:23:50 – k. 1212] )
Na mocy pełnomocnictwa notarialnego z dnia 3 sierpnia 2012 r. – Repertorium(...)W. S.umocował swego synaJ. S. (1)m. in. do reprezentowania go i występowania w jego imieniu przed wszystkimi urzędami, sądami, bankami, organami administracji, instytucjami, spółdzielniami, spółkami, przedsiębiorstwami, zakładami, szpitalami oraz innymi osobami prawnymi, a także osobami fizycznymi we wszystkich jego sprawach osobistych i majątkowych, sprawowania opieki oraz podejmowania decyzji wynikających z czynności życia codziennego, zaciągania wszelkiego rodzaju zobowiązań finansowych, w tym kredytów i pożyczek w dowolnej wysokości.
Podobnie jak przy testamencie z dnia 29 maja 2012 r.W. S.nie skorzystał, mimo stosownego pouczenia asesora notarialnego, z przysługującej mu możliwości przywołania do czynności wskazanej przez siebie osoby zaufanej. Ze względu na fakt, iżW. S.był osobą niewidomą, nie podpisał on aktu notarialnego, ale przyłożył na nim tuszowy odcisk palca.(wypis aktu notarialnego – k. 39-41)
Po śmierci żonyW. S.mieszkał sam przyulicy (...)wŁ.. Utrzymywał się z emerytury wojskowej w kwocie 3.600 zł. Z racji sędziwego wieku cierpiał na wiele schorzeń. Był osobą niewidomą, ze względu na znaczny niedosłuch korzystał z aparatu słuchowego.W. S.leczył się w(...)przyul. (...)wŁ.oraz prywatnie. Pozwany przyjeżdżał do ojca kilka razy w tygodniu, woził go do lekarzy, robił zakupy. Jeszcze za życiaJ. S. (3)w pracach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego pomagała rodzicom stron sąsiadka z parteru, która opiekowała się na co dzieńW. S.także po śmierci jego żony.(zeznania powoda – protokół z rozprawy z dnia 20.04.2016 r. [adn. 00:05:35 – k. 121v.]; zeznania pozwanego – protokół z rozprawy z dnia 20.04.2016 r. [adn. 00:23:50 – k. 122-122v., 00:55:48 – k. 123-123v.]; zeznania świadkaM. W.– protokół z rozprawy z dnia 6.07.2016 r. [adn. 00:21:06 – k. 136-136v.])
J. S. (2)przyjeżdżał do ojca raz na 2 – 3 tygodnie.W. S.odwiedzał go z kolei wS.–(...)razy w roku. Powód po raz ostatni widział się z ojcem w jego mieszkaniu przyul. (...)na 2 – 3 tygodnie przed jego śmiercią.(zeznania powoda – protokół z rozprawy z dnia 20.04.2016 r. [adn. 00:05:35 – k. 121v.])
Jeszcze za życia ojca - w lutym 2012 r.,J. S. (2)złożył do Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi wniosek o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie ustawy i dział spadku poJ. S. (3). Uczestnikami postępowania byli:W. S.iJ. S. (1). Sprawa została zarejestrowana pod sygn. II Ns 2568/12. W toku tego postępowania (23 sierpnia 2012 r.)W. S.zmarł.
J. S. (2)rozszerzył żądanie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku poW. S.i dział spadku po nim. W piśmie z 1 października 2012r. podniósł, iż o ile mu wiadomoW. S.prawdopodobnie pozostawił testament, ale nie jest w stanie podać kogo w nim powołał do dziedziczenia.
W protokole rozprawy z dnia 30 listopada 2012 r. odnotowano, iżJ. S. (1)wskazuje, że spadkodawcaW. S.sporządził testamenty, dwa w formie notarialnej, w testamentach tych to uczestnik został powołany do spadku.J. S. (2)zaprzeczył twierdzeniomJ. S. (1), jakoby ten przekazał mu odpisy testamentów. Sąd zobowiązałJ. S. (1)do złożenia odpisów aktów notarialnych.
W wykonaniu postanowienia SąduJ. S. (1)złożył wypis testamentu z dnia 29 maja 2012 r. Rep.(...), wypis pełnomocnictwa z 3 sierpnia 2012r. Rep.(...). NadtoJ. S. (1)złożył dokument opatrzony datą 8 sierpnia 2012 r., zatytułowany „Testament”. Dokument ten zawiera oświadczenie następującej treści: „JaW. S.wydziedziczam mojego synaJ. S. (2), ustanawiam jako mojego wyłącznego spadkobiercę synaJ. S. (1)”. W dokumencie tym poniżej widnieje zwrot: „Powody wydziedziczenia mojego synaJ. S. (2)”, wśród których wymieniono: próby ubezwłasnowolnieniaW. S.przezJ. S. (2)oraz wyrzucenia ojca z jego mieszkania przyul. (...), kradzież złotej biżuterii na kwotę 25.000 zł oraz dolarów, pobicie ojca, wyłudzanie za jego plecami pieniędzy od matki. Pod treścią oświadczenia wpisano tym samym charakterem pisma, co treść oświadczenia(...), poniżej imienia i nazwiska testatora znajduje się nieczytelny znak przypominający parafę, pod nim znajduje się adnotacja: „Dokument sporządziła –M. W.(...)”, w kolejnym wersie poniżej wpisano zwrot „pełnomocnik notarialny”, a pod nim widnieje złożony widocznie innym niż pozostała część dokumentu charakterem pisma, odręczny podpis:(...).
Na rozprawie w dniu 30 września 2014r. została przesłuchanaM. W.. W protokole rozprawy w części dotyczącej jej zeznań zapisano: Podpis pod słowami(...)złożyłJ. S. (1).
Po złożeniu zeznań przezM. W.J. S. (2)złożył ustnie do protokołu wniosek o uznanieJ. S. (1)za niegodnego dziedziczenia poW. S.iJ. S. (3)z uwagi na to, że posłużył się on sfałszowanym testamentem.(okoliczności bezsporne; załączone akta sprawy II Ns 2568/12 – k. 29, 37, 49, 230; oryginał dokumentu zatytułowanego „Testament” z dnia 8.08.2012 r. - w załączonych aktach sprawy II Ns 2568/12)
Po sporządzeniu testamentu notarialnego z dnia 29 maja 2012 r.J. S. (1)rozmawiał na temat spadku po ojcu ze znajomym prawnikiem –S. K., który uświadomił go, że mimo sporządzenia testamentu,J. S. (2)przysługuje prawo do zachowku po ojcu. Znajomy poradził pozwanemu, aby ten namówił ojca do sporządzenia testamentu zawierającego wydziedziczenieJ. S. (2), w którym wskaże powody wydziedziczenia.(zeznania pozwanego – protokół z rozprawy z dnia 20.04.2016 r. [adn. 00:23:50 – k. 122-122v.])
J. S. (1), jako pierwszy z braci powziął wiadomość o śmierci ojca - znalazł zwłoki ojca w jego mieszkaniu przyul. (...). Pozwany nie powiadomił powoda o śmierci rodzica. PonieważJ. S. (2)przez kilka dni nie mógł dodzwonić się do ojca, zadzwonił do brata, który dopiero wtedy w powiedział mu, żeW. S.nie żyje od 3 dni.
Powód nie dysponował kluczami do mieszkania ojca. Pozwany oświadczył mu, że się tam nie dostanie. W styczniu 2013 r. powód wraz z żoną udał się do mieszkania ojca. Drzwi otworzyła mu kobieta, która przedstawiła się jakoM. W.. Kobieta poinformowała powoda, żeJ. S. (1)wynajął jej mieszkanie ojca. Podczas tego spotkaniaM. W.podałaJ. S. (2)swój numer telefonu.M. W.wynajmowała mieszkanie przyul. (...)do maja 2013 r. Pieniądze za wynajem przekazywała bezpośrednioJ. S. (1).(zeznania pozwanego – protokół z rozprawy z dnia 20.04.2016 r. [adn. 00:23:50 – k. 122-122v., 00:55:48 – k. 123-123v.]; zeznania powoda – protokół z rozprawy z dnia 20.04.2016 r. [adn. 00:05:35 – k. 121v.]; zeznania świadkaM. W.– protokół z rozprawy z dnia 6.07.2016 r. [adn. 00:21:06 – k. 136-136v.])
M. W.jest wieloletnią znajomąJ. S. (1), u którego często gościła. W trakcie jednej z wizyt u pozwanego poznała onaW. S.. Ostatni razM. W.widziała ojca stron jesienią lub zimą 2011 r. Prowadziła z nim spontaniczne rozmowy, np. na tematy związane ze zdrowiem. Podczas tych konwersacjiW. S.nigdy nie wspominał nic na temat jakiegokolwiek testamentu.(zeznania świadkaM. W.– protokół z rozprawy z dnia 6.07.2016 r. [adn. 00:12:13 – k. 135v., 00:16:17 – k. 136])
Testament opatrzony datą 8 sierpnia 2012 r. został sporządzony po śmierciW. S.w mieszkaniuJ. S. (1)przyulicy (...). Napisała go odręcznieM. W.na prośbęJ. S. (1), zgodnie z treścią podyktowaną przez niego w oparciu o zapiski znajdujące się w brudnopisie.  Pozwany powiedziałM. W., że przedyktowuje jej treść testamentu, który sporządził jego ojciec. Konieczność przepisania testamentu motywował tym, że został on spisany w sposób na tyle nieczytelny, że żaden Sąd nie będzie w stanie odczytać jego treści.M. W.napisała dokładnie to, co podyktował jej pozwany.M. W.pytała pozwanego, dlaczego pod treścią testamentu znajduje się wzmianka, że został on sporządzony w obecnościW. S., skoro spadkodawca już nie żyje.J. S. (1)wyjaśnił jej, że dysponuje pełnomocnictwem ojca. OstatecznieM. W.przystała na propozycję pozwanego. Pod imieniem i nazwiskiem spadkodawcy:(...)nieczytelny podpis w formie parafki własnoręcznie postawiłJ. S. (1).M. W.pytałaJ. W., dlaczego postawił pod nazwiskiem ojca taki właśnie znak, ale ten powtórzył, że jest pełnomocnikiem ojca i wie, co robi.M. W.uznała, że skoroJ. W.jest pełnomocnikiem, to może podpisać się za ojca.M. W.była przekonana, że przepisuje testamentW. S., który spadkodawca własnoręcznie sporządził. Nie dociekała, kto faktycznie sporządził brudnopis, z którego jej dyktowałJ. S. (1), ponieważ pozwany oświadczył jej, że ma „kartkę”, którą napisał jego ojciec i takie wyjaśnienia pozwanego jej wystarczyły. Testament został sporządzony w 1 egzemplarzu, który zatrzymał pozwany. Przy jego sporządzeniu obecni byli tylkoJ. S. (1)iM. W..(zeznania pozwanego – protokół z rozprawy z dnia 20.04.2016 r. [adn. 00:23:50 – k. 122-122v., 00:45:48 – k. 123, 00:55:48 – k. 123-123v.]; (zeznania świadkaM. W.– protokół z rozprawy z dnia 6.07.2016 r. [adn. 00:16:17 – k. 136, 00:21:06 – k. 136-136v.])
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zeznań stron, zeznań świadkówM. W.iG. N., dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz dokumentów znajdujących się w załączonych aktach sprawy II Ns 2568/12.
Ustalając stan faktyczny Sąd nie dał wiary zeznaniom pozwanego w zakresie wskazywanych przez niego okoliczności sfałszowania testamentu, uznając zarazem za wiarygodne złożone na tę okoliczność zeznania świadkaM. W.. Pozwany w żaden sposób nie udowodnił faktu, że toM. W.złożyła na testamencie pod imieniem i nazwiskiem spadkodawcy:(...)nieczytelny podpis za spadkodawcę. Pozwany twierdził, że fakt sporządzenia testamentu przezM. W.utrwalił na 5 pendrive’ach, z których jeden ukradła mu samaM. W., a pozostałe jego brat, który „włamał się do niego 40 razy”. Twierdzeń tych pozwany nie zdołał udowodnić. Sąd nie dał pozwanemu wiary również co do twierdzenia, że testament z dnia 8.08.2012 r. został sporządzony za życiaW. S., który wedle twierdzeń pozwanego miał być obecny przy jego powstawaniu. Na rozprawie w dniu 20.04.2016 r. [adn. 00:23:50 – k. 122v.]J. S. (1)zeznał: „Testament noszący datę 8.08.2012 r. napisałaM. W.u mnie w domu naW.. Przy tym był tylko mój ojciec, ja iW.. Ona w pewnym sensie przepisywała mój testament, tzn. to co ja napisałem, ja przygotowałem brudnopis tego testamentu. Nikogo więcej nie było przy tym.W.sama zaproponowała, że napisze”. Dalej pozwany zeznał, że „M. W.przepisywała brudnopis raz, ja to później skserowałem 5 razy. Ja widziałem odstęp między słowami(...)a „dokument sporządziła”, ale nie wiem, w jakim celu. Moim zdaniem musiała zakładać, żeby potem wstawić tam jakiś podpis”. Podpis ten zdaniem Sądu wstawił pozwany.
Przede wszystkim nie uszło uwadze Sądu, że w dniu 3 sierpnia 2012r.W. S.stawił się po raz kolejny w kancelarii notarialnej – tym razem w celu udzielenia pełnomocnictwaJ. S. (1). Z pewnością miał wtedy okazję do sporządzenia testamentu zawierającego wydziedziczenie powoda, mimo to tego nie uczynił.
PonadtoM. W.ostatni raz widziałaW. S.jesienią lub zimą 2011r. i nigdy nie rozmawiała z nim o sporządzeniu testamentu. Natomiast pozwany sam stwierdził, żeM. W.w pewnym sensie przepisała jego własny testament, tzn. to, co napisał wedle własnego uznania w brudnopisie. Trudno, zatem dać wiarę twierdzeniom pozwanego, iż to właśnie od niej wyszła propozycja sfałszowania testamentu. Pozwany nie wyjaśnił, w jakim celuM. W.miałaby wystąpić z taką propozycją. Jego gołosłowne twierdzenia, jakoby działała na plecenie jego brata, którego była kochanką (protokół z rozprawy z dnia 9.01.2017 r. [adn. 00:20:35]) nie zostały w niniejszym postępowaniu w żaden sposób udowodnione. Trudno nadto uznać za wiarygodne twierdzenia pozwanego, iż testament został sporządzony za życiaW. S., bowiem zastanawiać może fakt, dlaczego pozwany nie dopilnował podpisania testamentu przez ojca przed jego śmiercią. Wątpliwości Sądu budzi samo życzenieW. S.wydziedziczeniaJ. S. (2). Z okoliczności sprawy nie wynika w żaden sposób, aby powód dopuścił się względem ojca czynów wskazanych w testamencie z dnia 8.08.2012 r., a testamenty z 1998 r. i 2000 r. sporządzone przezW.iJ. S. (3), choć nieważne, wskazują, że rodzice chcieli podzielić majątek między obu synów. Fakt ten potwierdzają także zeznania świadkaG. N., który zeznał, żeW. S.chwalił mu się, że „dzieci ma już podzielone”. Wprawdzie testament z 29 maja 2012r. zawiera powołanie do całego spadku poW. S.J. S. (1), lecz nie jest to równoznaczne z wydziedziczeniemJ. S. (2).
Za niewiarygodny Sąd uznał także głoszony przez pozwanego dowód z nagrań i zapisów pisemnych nagrań na okoliczność ustalenia, gdzie został sporządzony testament oraz rozmów pozwanego z ojcem na temat testamentu i rozporządzenia na wypadek śmierci. Nagrania te w żadne sposób nie potwierdzają sporządzenia testamentu – jakiejkolwiek formie, ani też samej woliW. S.co do rozporządzenia swoim majątkiem, czy też istnienia podstaw do wydziedziczenia powoda.(protokół z rozprawy z dnia 24.10.2016 r. [adnotacja: 00:53:44 – k. 182v.])
Sąd zważył, co następuje:
J. S. (2)wniósł o uznanieJ. S. (1)za niegodnego dziedziczenia po zmarłych rodzicachJ. S. (3)iW. S.. Podstawę prawną powództwa stanowiły przepisyart. 929 k.c.w zw. zart. 928 § 1 pkt 3 k.c.
Niegodność dziedziczenia opiera się na założeniu, że w pewnych sytuacjach względy natury etycznej przemawiają za pozbawieniem określonej osoby zdolności do dziedziczenia po otwarciu spadku, a więc: spadkobiercy już po uzyskaniu tytułu powołania do dziedziczenia, osoby uprawnionej z tytułu zapisu windykacyjnego po otwarciu spadku, zapisobiercy po nabyciu roszczenia o wykonanie zapisu zwykłego lub uprawnionego z tytułu zachowku po nabyciu roszczenia o jego wykonanie. Do wyłączenia z dziedziczenia osoby niegodnej dochodzi jednak dopiero z chwilą uprawomocnienia się konstytutywnego orzeczenia sądu, niegodność nie następuje nigdy ipso iure. Ustawodawca ściśle ustalił, wart. 928 § 1 k.c., przyczyny uznania za niegodnego. Z uwagi na skutki niegodności przyczyny te mają charakter wyczerpujący i wyłączny, stąd też niemożliwe jest żądanie uznania niegodności z innych, chociażby najbardziej uzasadnionych, powodów.Artykułu 928 § 1 k.c.nie można stosować w drodze analogii do stanów faktycznych nim nieobjętych. Jeżeli istnieje przyczyna zart. 928 § 1 k.c., każdy, kto ma w tym interes, może wytoczyć stosowne powództwo. Przy czym z żądaniem takim może wystąpić w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem trzech lat od otwarcia spadku (art. 929 k.c.).
Powód w pozwie wyraźnie zakreślił podstawę faktyczną żądania uznaniaJ. S. (1)za niegodnego dziedziczenia po rodzicach powołując się na fakt sfałszowania przez brata testamentu, na podstawie, którego ojciec stron miałby rzekomo ustanowić pozwanego swoim jedynym spadkobiercą, wydziedziczając zarazem powoda, jako niegodnego dziedziczenia z uwagi na dopuszczenie się względem rodziców czynów polegających na pobiciu ojca, próbie jego ubezwłasnowolnienia i wyrzucenia z mieszkania, systematycznym wyłudzaniu pieniędzy, a także kradzieży biżuterii i dolarów. Nie budzi wątpliwości Sądu, że powód, choć wcześniej wiedział, że pozwany w toku postępowania karnego twierdził, iż spadkodawca sporządził własnoręczny testament i wątpił w jego autentyczność mając świadomość, że ze względu na stan wzroku nie mógł on takiego testamentu sporządzić, o sfałszowaniu przez pozwanego testamentu z 8 sierpnia 2012r. dowiedział się z zeznańM. W.złożonych przed Sądem Rejonowym dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w dniu 30 września 2014r., a więc występując z niniejszym powództwem zachował termin zart. 929 k.c.
W związku z powyższym zasadniczą kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było ustalenie, czy pozwany dopuścił się zachowania wypełniającego znamiona określone wart. 928 § 1 pkt 3 k.c.
Celem unormowaniaart. 928 § 1 pkt 3 k.c., przewidującego sankcję w postaci uznania za niegodnego takiego spadkobiercy, który umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił testament albo świadomie z takiego testamentu skorzystał, jest - podobnie jak w wypadku nakłonienia spadkodawcy, przy użyciu podstępu lub groźby, do sporządzenia lub odwołania testamentu (art. 928 § 1 pkt 2 k.c.) - zapobieganie takim działaniom spadkobierców, które zmierzałyby do unicestwienia woli spadkodawcy. Podstawową przesłanką uznania - w myślart. 928 § 1 pkt 3 k.c.- spadkobiercy za niegodnego jest działalnie w świadomym zamiarze i w celu uniemożliwienia realizacji woli spadkodawcy.
Ciężar udowodnienia faktów uzasadniających uznanie za niegodnego spoczywa na powodzie, zgodnie z ogólną regułą dowodową zart. 6 k.c., przy czym wystarczy udowodnienie jednej z przyczyn określonych wart. 928 § 1 k.c.Wobec powyższego na powodzie w niniejszej sprawie spoczywał obowiązek wykazania, że pozwany umyślnie podrobił testamentW. S.i świadomie się nim posłużył i to w celu uniemożliwienia realizacji woli spadkodawcy.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe potwierdziło twierdzenia powoda, iż pozwany dopuścił się umyślnego podrobienia testamentuW. S.. Pozwany w żaden sposób nie udowodnił, że testament został sporządzony za życia ojca, a podpis widniejący na testamencie z dnia 8 sierpnia 2012 r. pod imieniem i nazwiskiem:(...)został złożony przezM. W.. Sąd ustalił, że podpisW. S.na dokumencie z dnia 8 sierpnia 2012 r. został podrobiony przezJ. S. (1)w ten sposób, że znak w postaci nieczytelnej parafki w miejscu przeznaczonym na podpisW. S.złożył pozwany, po tym jak po śmierci ojca namówiłM. W.do sporządzenia dokumentu zatytułowanego(...)i noszącego datę 8 sierpnia 2012r. Sąd nie ma wątpliwości, że celem działania pozwanego było pozbawienie powoda zachowku, a tym samym przypisanieW. S.woli wydziedziczenia jednego z synów –J. S. (2), której w rzeczywistości spadkodawca nie posiadał. Przy czym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia okoliczność, iż zamierzony przez pozwanego skutek nie mógł zostać osiągnięty choćby z uwagi na samą formę testamentu. Najbardziej istotna jest, bowiem intencja działania pozwanego, który nie tylko pragnął być jedynym spadkobiercą swojego ojca, ale także dążył do tego, aby nie mieć obowiązku uiszczenia zachowku drugiemu z ustawowych spadkobiercówW. S.– powodowi. O premedytacji działania pozwanego i chęci odniesienia korzyści kosztem powoda świadczy najlepiej oświadczenieJ. S. (1)złożone na rozprawie przed Sądem Rejonowym dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w dniu 30 listopada 2012r., kiedy to twierdził, żeW. S.sporządził dwa testamenty notarialne, w których został powołany do spadku, podczas gdy Sąd ustalił, iż spadkodawca sporządził tylko jeden taki testament oraz udzielił pozwanemu pełnomocnictwa.
Uznając, że pozwany umyślnie podrobił dokument dotyczący ostatniej woliW. S.w celu odmiennego ukształtowania swojej odpowiedzialności względem drugiego spadkobiercy ustawowego – Sąd uznał pozwanego za niegodnego dziedziczenia poW. S., o czym orzeczono w punkcie 1 wyroku.
Powództwo w zakresie żądania uznania pozwanego za niegodnego dziedziczenia poJ. S. (3)podlegało oddaleniu, bowiem pozew dotyczył jedynie okoliczności związanych z podrobieniem testamentuW. S., a powód w toku postępowania nie wykazał spełnienia, choć jednej z przesłanek wymienionych wart. 928 § 1 k.c.w stosunku do spadkodawczyni –J. S. (3).
Biorąc pod uwagę to, że każda ze stron wygrała sprawę w 50%, Sąd na podstawieart.100 zd. l k.p.c.zniósł koszty procesu między stronami.
Pozwany w toku postepowania był reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, lecz nie został zwolniony od kosztów sądowych. Dlatego też Sąd o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu orzekł na podstawie § 19, 20, 2 ust. 3 w zw. z§ 6 pkt. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), polecając wypłacić je z funduszu Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Łodzi. Natomiast na podstawieart. 113 ustawy z 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz. U. z 2014 r., Nr 1025 ze zm.) Sąd w punkcie 5 wyroku nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 10250 zł tytułem opłaty sądowej od uwzględnionej części powództwa.