Sąd Okręgowy w Poznaniu
XVII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: XVII Ka 1237/17
Data wyroku: 2017-11-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Justyna Andrzejczak

Sygn. akt XVII Ka 1237/17

WYROK

W I M I E N I U

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 listopada 2017 roku
Sąd Okręgowy w Poznaniu w Wydziale XVII Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący: SSO Justyna Andrzejczak
Protokolant: p.o. stażysty Beata Jopek

    przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Poznań Grunwald Marka Świtały

po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2017 roku
sprawyM. K.
oskarżonego o przestępstwo zart. 286 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 13 lipca 2017 roku sygn. akt VIII K 400/17
1.zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
- uznaje oskarżonegoM. K.za winnego tego, iż w grudniu 2016r. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej zleciłA. K.naprawę samochoduF. (...)należącego do(...) sp. z o.o.wprowadzając go w błąd, co do zgody właściciela na naprawę samochodu i tym samym zamiaru zapłaty za wykonanie usługi, oraz podając nierzetelne dane zleceniodawcy, równocześnie wprowadzając w błądS. S., pracownikaspółki (...), co do osobistego wykonania usługi i pobierając od niego kwotę 700zł z tego tytułu, w następstwie czego doprowadziłA. K.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 2350zł stanowiącej koszt naprawy; tj. za winnego występku zart. 286§ 1 kki za to na podstawieart.286§ 1 kkw zw. zart. 37a kkwymierza mu karę 6(sześciu) miesięcy ograniczenia wolności, zobowiązując do wykonywania nieodpłatnej dozorowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 (dwudziestu) godzin w stosunku miesięcznym,
-uchyla zawarte w pkt.2 rozstrzygnięcie, w zakresie dotyczącym obowiązku naprawienia szkody na rzecz(...) sp. z o.o.,
2. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,
3. zwalnia oskarżonego od zwrotu Skarbowi Państwa ½ części kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, w tym od uiszczenia opłaty za II instancję.

Justyna Andrzejczak

UZASADNIENIE
Z uwagi na skuteczne cofnięcie apelacji własnej przez prokuratora, którą w konsekwencji postanowieniem z dnia 2 listopada 2017 roku Sąd Okręgowy w Poznaniu pozostawił bez rozpoznania, sporządzenie niniejszego uzasadnienia, na wniosek zgłoszony przez oskarżyciela publicznego, ograniczono do analizy zarzutów i argumentacji zawartych w apelacji obrońcy oskarżonego.
Wyrokiem z dnia 13 lipca 2017 roku w sprawie VIII K 400/17 Sąd Rejonowy Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu uznał oskarżonegoM. K.za winnego przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.(k. 1590 – 1591).
Apelację od wyroku Sądu Rejonowego w zakresie orzeczenia o karze wniósł obrońca oskarżonego (k. 95 – 98).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się trafna i zasługiwała na uwzględnienie. Ponadto jej wniesienie na korzyść oskarżonego pozwoliło także Sądowi odwoławczemu na instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku, co doprowadziło do jego zmiany w zakresie opisu czynu przyjętego przez Sąd I instancji, który wyszedł poza ramy zakreślone skargą uprawnionego oskarżyciela – aktem oskarżenia, a nadto skutkowało także częściowym uchyleniem obowiązku naprawienia szkody.
Wskazana kwestia ujawniona przez Sąd odwoławczy z urzędu ściśle związana jest z teorią jedności zdarzenia historycznego w procesie karnym oraz związania Sądumeritigranicami oskarżenia. Stosownie do zasady skargowości ramy postępowania jurysdykcyjnego są określone przez zdarzenie historyczne opisane w akcie oskarżenia. W konsekwencji Sądmeritinie jest wprawdzie związany ani szczegółowym opisem czynu zawartym w zarzucie aktu oskarżenia, ani kwalifikacją prawną nadaną temu czynowi przez oskarżyciela, jednak oznacza to, żewyłącznie zdarzenie historyczne, jako opis określonych faktów z przeszłości, wiąże Sądmeritiorzekający w sprawie.
Dla porządku w tym miejscu wskazać trzeba, że w akcie oskarżenia zarzucono oskarżonemu popełnienie przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.zakreślonego następującym opisem czynu (k. 37): „w grudniu 2016 roku wS.działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wprowadził w błądS. S.orazA. K.co do faktu uczestnictwa w umowie zlecenia na naprawę pojazdu markiF. (...)w ten sposób, iżS. S.błędnie oświadczył, następnie utrzymywał w błędzie, że jest zleceniobiorcą usługi, którą przekazałA. K., któremu przekazał zlecenie nie podając mu prawdziwych danych kontaktowych zleceniodawcy, doprowadzając w ten sposóbS. S.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem tytułem nienależnej jako pośrednikowi zapłaty za usługę w wysokości 3.200,00 złotych na szkodęspółki (...) sp. z o.o.”
Z kolei w wyroku z dnia 13 lipca 2017 roku Sąd Rejonowy uznał oskarżonego za winnego tego, że (k. 68 – 69): „w grudniu 2016 roku wS.działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wprowadził w błądS. S.orazA. K.co do faktu uczestnictwa w umowie zlecenia na naprawę pojazdu markiF. (...)oraz wprowadziłS. S.w błąd co do wykonania zlecenia naprawy samochodu markiF. (...)w ten sposób, iż”
- pobrał odS. S.zaliczki w kwocie 700 zł na poczet naprawy samochoduF. (...), a naprawę zleciłA. K.nie podając mu prawdziwych danych kontaktowych zleceniodawcy i oświadczając, że zleceniodawca zapłaci za naprawę i tym samym doprowadziłA. K.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 2.350 zł z tytułu naprawy przez niego samochodu markiF. (...), która to naprawa nie została w rzeczywistości zlecona przez(...) sp. z o.o.,
- oraz pobrał odS. S.zaliczkę w kwocie 2.500 zł na naprawę samochodu markiF. (...)a samochodu nie naprawił czym działa na szkodę(...) sp. z o.o.”
Aby możliwym była przyjęta przez Sąd I instancji zmiana opisu czynu przypisanego oskarżonemu względem tego zawartego w akcie oskarżenia, musiałaby zachodzić pomiędzy obydwoma tymi przestępstwami tożsamość zdarzenia historycznego. W tej sprawie warunek ten nie został jednak spełniony, albowiem Sąd Rejonowy uzupełnił opis czynu przypisanego oskarżonemu nie tylko o okoliczności dotyczące drugiego pojazdu (F. (...)), ale przede wszystkim odmiennie określił podmioty pokrzywdzone, gdy tymczasem czynem zarzucanym aktem oskarżenia, a który dotyczył tylko pojazduF. (...)– pokrzywdzony został wyłącznieA. K., albowiem nie uzyskał zapłaty za wykonaną usługę naprawy tego pojazdu.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 lutego 2014 roku (II KK 360/13, Legalis 993242) kwestia tożsamości czynu zarzucanego w skardze i przypisanego przez Sąd w kontekście naruszenia zasady skargowości stanowiła wielokrotnie przedmiot rozważań Sądu Najwyższego. Analiza orzecznictwa w tym zakresie prowadzi do jednoznacznego wniosku, że dokonane przez Sąd zmiany w zakresie okresu popełnienia czynu czy wartości przedmiotu przestępstwanie stanowią wyjścia poza granice oskarżenia w sytuacji, w której zachowana jest tożsamośćoskarżonego,osoby pokrzywdzonej, miejsca i sposobu działania przez wykorzystanie tej samej sposobności. (vide:postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2012 roku, III KK 217/12; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2012 roku, II KK 9/12). Nie ulega więc wątpliwości, że Sąd nie jest związany opisem czynu zawartym w akcie oskarżenia i może dokonywać w nim zmian. Warunkiem jest jedynie, by nie istniały wątpliwości co do tego, że przedmiotem orzekania było to samo w sensie historycznym zdarzenie, które opisane zostało w akcie oskarżenia.
Tego rodzaju wątpliwości, jak wskazano już powyżej, w tej sprawie zaistniały, stąd koniecznym było dokonanie przez Sąd odwoławczy odmiennego opisu czynu aniżeli ten przyjęty przez Sąd I instancji, na co pozwoliła wniesiona przez obrońcę apelacja na korzyść oskarżonego. Niezbędnym było bowiem takie skorygowanie opisu czynu przypisanego oskarżonemu, aby nie tylko oddawał on należycie i w sposób precyzyjny zarówno wszystkie znamiona występku zart. 286 § 1 k.k., ale również okoliczności tej konkretnej sprawy, a nadto aby nie stanowił wyjścia poza granice zarzutu sformułowanego w akcie oskarżenia. Tymczasem tam zawarty zarzut dotyczył wyłącznie działania oskarżonego względem pojazduF. (...)i związanego z tym pokrzywdzeniaA. K., który faktycznie dokonał naprawy pojazdu należącego do(...) sp. z o.o.(która z tego tytułu nie poniosła stary, albowiem odzyskała naprawiony pojazd) i nie otrzymał za tą usługę zapłaty.
Odnosząc się natomiast do argumentacji podniesionej w apelacji obrońcy oskarżonego to słusznie wskazał, że Sąd I instancji nie dostrzegł i nie zweryfikował informacji zawartych w karcie karnej oskarżonego (k. 33), które okazały się nieaktualne, albowiem oskarżonemu wszystkie uprzednie wyroki skazujące zatarły się jeszcze przed dniem wyrokowania przez Sąd Rejonowy. Jak bowiem dowodzi tego dokładna analiza karty karnej oskarżonego oraz informacje pozyskane przez Sąd Okręgowy na etapie postępowania odwoławczego (k. 115) oskarżony wykonał wszystkie obowiązki finansowe wynikające z każdego z wyroków: nawiązkę ze sprawy III K 147/08 uiścił w dniu 5 listopada 2009 roku; świadczenie pieniężne ze sprawy VIII K 514/09 uiścił w dniu 30 listopada 2009 roku, a grzywnę z tej sprawy wykonano w dniu 24 maja 2011 roku; natomiast grzywnę ze sprawy VIII K 345/10 wykonano w dniu 4 listopada 2011 roku. Z uwagi na to, że wszystkie wymieniony środki karne i kary grzywny został wykonane w każdej z ww. spraw przed upływem okresu próby w nich określonych – do zatarcia skazania wszystkich spraw łącznie, a to zgodnie z przepisemart. 108 k.k.w zw. zart. 76 § 1b k.k., doszło z dniem 6 listopada 2015 roku, kiedy to upłynął okres próby w sprawie VIII K 345/10 oraz dodatkowe 6 miesięcy, o których mowa w przepisieart. 76 § 1 k.k.Skoro natomiast oskarżony w chwili wyrokowania przez Sąd I instancji był osobą niekaraną, a wbrew temu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uwzględniono mu uprzednią karalność jako okoliczność obciążającą (k. 74), to oczywistym jest, co trafnie wywiódł skarżący, miało to istotny wpływ na rozmiar represji karnej jaką wobec niego wymierzono.
Mając na uwadze wszystkie powyższe wywody, Sąd odwoławczy obowiązany był do zmiany opisu czynu przypisanego oskarżonemu w zaskarżonym wyroku, której skutkiem było wyeliminowanie z tego opisu jednego z pokrzywdzonych ((...) sp. z o.o.), a także częściowe uchylenie obowiązku naprawienia szkody co do podmiotu(...) sp. z o.o.Zmiana wyroku dokonana przez Sąd odwoławczy, a także uwzględnienie zarzutów podniesionych w apelacji obrońcy oskarżonego oraz zmiany opisu czynu i tym samym rozmiarów szkody oraz skali działalności przestępczej, doprowadziły ostatecznie także do obniżenia oskarżonemu wymierzonej kary. Należało bowiem mieć na uwadze, że jak słusznie wskazał obrońca oskarżonego, w chwili wydania wyroku przez Sąd Rejonowy oskarżony był sprawcą niekaranym, albowiem zatarciu uległy wszystkie zapadłe wobec niego uprzednio wyroki, a nadto zmiana opisu czynu dokonana przez Sąd odwoławczy oraz częściowe uchylenie obowiązku naprawienia szkody spowodowały, iż przypisane oskarżonemu ostatecznie przestępstwo zawierało mniejszą zawartość kryminalną, aniżeli to wskazane w zaskarżonym wyroku.
Z tych względów Sąd Okręgowy, na podstawie przepisówart. 437 § 1 i 2 k.p.k., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
- uznał oskarżonegoM. K.za winnego tego, iż w grudniu 2016 roku działając w celu ociągnięcia korzyści majątkowej zleciłA. K.naprawę samochoduF. (...)należącego do(...) sp. z o.o.wprowadzając go w błąd, co do zgody właściciela na naprawę samochodu i tym samym zamiaru zapłaty za wykonanie usługi, oraz podając nierzetelne dane zleceniodawcy, równocześnie wprowadzając w błądS. S., pracownikaspółki (...), co do osobistego wykonania usługi i pobierając od niego kwotę 700 zł z tego tytułu, w następstwie czego doprowadziłA. K.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 2.350 zł stanowiącej koszt naprawy, tj. za winnego występku zart. 286 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 37a k.k.wymierzył mu karę 6 miesięcy ograniczenia wolności, zobowiązując do wykonywania nieodpłatnej dozorowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym,
- uchylił zawarte w pkt 2 rozstrzygnięcie, w zakresie dotyczącym obowiązku naprawienia szkody na rzecz(...) sp. z o.o.(pkt 1 wyroku Sądu Okręgowego).
Natomiast w pozostałym zakresie Sąd Okręgowy w oparciu o przepisart. 437 § 1 k.p.k.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (pkt 2 wyroku Sądu Okręgowego).
O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie przepisówart. 634 k.p.k.w zw. zart. 633 k.p.k.w zw.art. 624 § 1 k.p.k.orazart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych(tj. Dz.U. z 1983 roku, Nr 49, poz. 223, ze zm.) – zwalniając oskarżonegoM. K.od zwrotu Skarbowi Państwa ½ części kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, w tym od opłaty, albowiem jego sytuacja materialna i osobista nie pozwalają na ich uiszczenie, w szczególności przy uwzględnieniu rozmiaru obowiązków finansowych nałożonych na niego w wyroku.

Justyna Andrzejczak