Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 349/17
Data wyroku: 2017-11-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Orechwa-Zawadzka, Alicja Sołowińska, Teresa Suchcicka
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z 17 XII 1998r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn.akt III AUa 349/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 listopada 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Barbara Orechwa-Zawadzka (spr.)
Sędziowie: SA Alicja Sołowińska
SA Teresa Suchcicka
Protokolant: Barbara Chilimoniuk
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. wB.
sprawy z odwołaniaK. S. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt IV U 189/17

oddala apelację.

SSA Teresa Suchcicka  SSA Barbara Orechwa-Zawadzka   SSA Alicja Sołowińska
Sygn.akt III AUa 349/17

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.decyzją z 20.01.2017 roku, znak: ENS/20/023109243, odmówił wnioskodawcyK. S. (1)prawa do emerytury, ponieważ nie udokumentował on co najmniej 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach.
W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany poprzez przyznanie mu prawa do emerytury po uprzednim zaliczeniu do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu pracy od 1.09.1972 roku do 31.08.1991 roku na rzeczPrzedsiębiorstwa (...)jako monter samochodowy.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o jego oddalenie. Podniósł, że skarżący nie przedłożył żadnego świadectwa pracy w szczególnych warunkach, a ze „zwykłego” świadectwa pracy za okres od 1 września 1972 r. do 31 sierpnia 1991 r. wynika okres nauki zawodu od 1 września 1972 r. do 20 czerwca 1975 r. oraz od 30 czerwca 1975 r. do 31 sierpnia 1991 r. okres pracy na stanowisku mechanika napraw pojazdów samochodowych, a ostatnio montera samochodowego.
Odnośnie służby wojskowej odbywanej przez skarżącego w okresie od 24.10.1979 roku do 20.10.1981 roku organ rentowy podniósł, że ten okres również nie może zostać wliczony do stażu pracy w warunkach szczególnych ze względu na treśćart. 108 ustawy z 21.11.1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczpospolitej Ludowejw brzmieniu obowiązującym do dnia 5.08.1979 roku, który stanowił, że czas odbywania zasadniczej lub okresowej służby wojskowej wlicza się pracownikowi do okresu zatrudnienia w zakresie wszelkich uprawnień związanych z tym zatrudnieniem, jeżeli po odbyciu tej służby podjął on zatrudnienie w tym samym zakładzie, w którym był zatrudniony przed powołaniem do służby.
Organ rentowy podkreślił, że gdyby nawet uwzględnić okres pracy skarżącego w warunkach szczególnych wPrzedsiębiorstwie (...), z wyłączeniem okresu nauki zawodu oraz służby wojskowej, ubezpieczony nie będzie legitymował się wymaganym stażem pracy w szczególnych warunkach.
W piśmie procesowym z dnia 7.03.2017 roku organ rentowy wskazał, iż brak jest podstawy prawnej stanowiącej przesłankę do uwzględnienia okresu służby wojskowej do stażu pracy w szczególnych warunkach po dniu 31.08.1979 roku.
Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 2 marca 2017 r. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałK. S. (1)prawo do emerytury od dnia 3 marca 2017 r. zaliczając do okresu pracy w szczególnych warunkach okres pracy wPrzedsiębiorstwie (...)wE.Warsztat wO.od 30 czerwca 1975 r. do 31 sierpnia 1991 r. oraz stwierdził, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Z ustaleń Sądu wynikało, żeK. S. (1),urodzony (...)złożył w dniu 11 stycznia 2017 r. wniosek o emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Do wniosku dołączył świadectwo pracy z 31.08.1991 roku wystawione przezPrzedsiębiorstwo (...)wE., z którego wynika, że skarżący:
- w okresie od 1.09.1972 roku do 31.08.1991 roku był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy u wskazanego pracodawcy, w tym czasie zajmował stanowiska:

⚫

od 1.09.1972 roku do 20.06.1975 roku - uczeń,

od 30.06.1975 roku do 31.08.1991 roku – mechanik napraw pojazdów samochodowych, ostatnio zajmowane stanowisko – monter samochodowy; w tym czasie w okresie od 24.10.1979 roku do 20.10.1981 roku skarżący odbywał zasadniczą służbę wojskową(kserokopia książeczki wojskowej k. 5 plik II akt ZUS).

We wskazanym okresie odwołujący się wykonywał obowiązki mechanika samochodowego, przy czym swoją pracę wykonywał w kanałach remontowych.Przedsiębiorstwo (...)miało własny tabor, który był naprawiany w warsztacie, w ramach którego były trzy hale, a w nich po 3-5 kanałów. Zatrudnionych było tam około 40 osób. Skarżący zajmował się naprawą sprzętu ciężkiego w kanałach remontowych .
Organ rentowy ustalił wnioskodawcy okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 26 lat 2 miesięcy i 25 dni na dzień 31 grudnia 1998r. Nie uwzględnił żadnego okresu pracy w szczególnych warunkach.
W ocenie Sądu I instancji, dowody z akt osobowych wnioskodawcy za sporny okres pracy wPrzedsiębiorstwie (...)wE., jak też dowód z zeznań świadków (J. Pęka iJ. S.) oraz wyjaśnienia samego odwołującego, dawały podstawę do uznania, iż w okresie od 30 czerwca(...). do 31 sierpnia 1991 r. wykonywał on pracę w szczególnych warunkach w kanałach remontowych. Odnośnie odbywanej w trakcie tego zatrudnienia zasadniczej służby wojskowej ( od 24.X.1979r. do 20.X.1981r.), zdaniem Sądu I instancji okres ten podlega uwzględnieniu do okresu pracy w szczególnych warunkach w oparciu o przepisart.120 ust.1 ustawy z 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej(Dz.U. Nr 44 po.220 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym na mocyustawy z 28 czerwca 1979r.(Dz.U. Nr 15, poz.97) zmieniającejustawę z 21 listopada 1967 r.
W myślart. 120 ust. 1cyt. ustawy pracownikowi, który w ciągu trzydziestu dni od zwolnienia z zasadniczej lub okresowej służby wojskowej podjął pracę, czas odbywania służby wojskowej wliczał się do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy, w którym podjął pracę, w zakresie wszelkich uprawnień wynikających zKodeksu pracyoraz przepisów szczególnych. Jednocześnie pracownikowi, który podjął pracę lub złożył wniosek o skierowanie do pracy po upływie trzydziestu dni od zwolnienia ze służby wojskowej, czas odbywania służby wliczał się do okresu zatrudnienia tylko w zakresie wymiaru urlopu wypoczynkowego i wysokości odprawy pośmiertnej oraz uprawnień emerytalno-rentowych (art. 120 ust. 3).
Wykładnia gramatyczna przepisuart. 120 ust. 1 ustawy z 21.11.1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej(Dz.U. Nr 44, poz. 220 ze zm.) przewiduje w tym względzie, że okresy odbytej służby wojskowej traktuje się tak samo, jak wykonywanie pracy, a więc zalicza się je do stażu pracy wymaganego do nabycia emerytury również w wieku obniżonym.
W judykaturze przeważa pogląd, że do oceny określonego stanu faktycznego, w tym zrealizowanego przed wejściem w życie ustawy z 17.12.1998 roku o emeryturach i rentach z FUS, należy stosować przepisy obowiązujące w czasie realizacji tego stanu faktycznego(wyrok Sądu Najwyższego z 20.03.2013 roku, I UK 544/12).
Zdaniem Sądu Okręgowego, skoro bezpośrednio przed powołaniem do odbycia zasadniczej służby wojskowej wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach w powołanym przedsiębiorstwie w charakterze mechanika pracującego w kanałach remontowych, oraz, że po odbyciu tej służby podjął z zachowaniem 30-dniowego terminu, bliżej określonego w art. 106 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o powszechnym obowiązku obrony, podjął zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy i dalej pracował w szczególnych warunkach na tym samym stanowisku - to oznacza, że okres pełnienia zasadniczej służby wojskowej od 24.10.1979 roku do 20.10.1981 roku winien być zaliczony wnioskodawcy do stażu pracy w szczególnych warunkach.
Zaliczenie wnioskodawcy okresu pracy w szczególnych warunkach w kanałach remontowych od 30.VI.1975 r. do 31.VIII.1991r., na podstawie wykazu A Dz. XIV poz.16 załącznika dorozporządzenia Rady Ministrów z 7.II.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.) oraz odbytej w trakcie tego zatrudnienia zasadniczej służby wojskowej, daje wnioskodawcy okres pracy w szczególnych warunkach przekraczający wymagany okres 15 lat. Dlatego też Sąd Okręgowy po stwierdzeniu, że skarżący spełnia wszystkie warunki do nabycia prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, przyznał mu emeryturę od 3.III.2017r. – od ukończenia wieku emerytalnego 60 lat. Równocześnie Sąd nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających odpowiedzialność organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Apelację od powyższego wyroku, w części dotyczącej zaliczenia wnioskodawcy do okresu pracy w szczególnych warunkach, okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej, i przyznania prawa do emerytury, złożył organ rentowy, zarzucając:
- naruszenie prawa materialnego tj.art.232 i art.233 ustawy kodeks postępowania cywilnegoz uwagi na niewyjaśnienie stanu faktycznego i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, skutkujących uznaniem do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu służby wojskowej od dnia 24.10.1979r. do dnia 20.10.1981r.;
- naruszenie prawa materialnego tj.art. 184 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz.U. z 2016r. poz.887) w związku z§ 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U.Nr 8 poz.43) z uwagi na uznanie, że ubezpieczony legitymuje się co najmniej 15 – letnim stażem pracy w szczególnych warunkach, a tym samym spełnia wszystkie przesłanki do przyznania prawa do wcześniejszej emerytury od dnia 3.03.2017 r.
Wskazując na powyższe skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania. W uzasadnieniu apelacji organ rentowy wskazał, iż bez zaliczenia do warunków szczególnych okresu służby wojskowej,K. S.legitymuje się okresem pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 14 lat 1 miesiąca i 8 dni.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest niezasadna.
Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną przez Sąd I instancji i przyjmuje je za własne, wobec czego nie zachodzi potrzeba ich szczegółowego powtarzania.
W ocenie Sądu Apelacyjnego zarzuty naruszenia prawa procesowego –art.232 i 233 kpcnie są zasadne.
Sąd I instancji prawidłowo ustalił, iż okres zasadniczej służby wojskowej, odbywanej przezK. S. (1)od 24 X 1979r. do 20 X 1981 r., podlega wliczeniu do okresów pracy w szczególnych warunkach na podstawieart.120 ust.1 ustawy z dnia 21.XI.1967r. o powszechnym obowiązku obrony polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, w brzmieniu nadanymustawą z dn. 28 VI 1979 r., zmieniającąustawę z 21 XI 1967 r.
Od dnia 6 lipca 1979r. przepis art. 120 ust.1 w/w ustawy stanowił, iż pracownikowi, który w ciągu 30 dni od zwolnienia z zasadniczej lub okresowej służby wojskowej podjął pracę, czas odbywania służby wojskowej wlicza się do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy, w którym podjął pracę, w zakresie wszelkich uprawnień wynikających zkodeksu pracyoraz przepisów szczególnych.
Organ rentowy w uzasadnieniu apelacji powołuje się na przepis art.108 ustawy, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1.IX.1979r., zapominając o treści w/w art.120 ust.1 ustawy, którego treść jest zbliżona do treści art.108 ust.1 ustawy, w jego pierwotnym brzmieniu.
Zasadnie Sąd I instancji przywoływał w uzasadnieniu wyroku utrwalone stanowisko orzecznicze, zgodnie z którym okresy odbytej zasadniczej służby wojskowej traktuje się tak samo, jak okresy wykonywania pracy, a więc – przy spełnieniu warunków wymaganych ustawą – zalicza się je również do stażu pracy wymaganego do nabycia emerytury również w wieku obniżonym.
W przedmiotowej sprawie, uwzględniając stanowisko organu rentowego w zakresie uznania wykonywania pracy w szczególnych warunkach od 30 VI 1975 r. do 31 VIII 1991 r., bezspornym jest, że zarówno przed rozpoczęciem odbywania zasadniczej służby wojskowej, jak też po jej zakończeniu i zgłoszeniu się do dotychczasowego zakładu pracy w ustawowym 30 – dniowym terminie,K. S. (1)wykonywał pracę w szczególnych warunkach i na podstawie art.120 ust.1 ustawy z 21 XI 1967 r., w brzmieniu obowiązującym w okresie odbywania przez wnioskodawcę zasadniczej służby wojskowej, okres tej służby wlicza się do okresu pracy w szczególnych warunkach.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku (art.385 kpc).-
SSA Teresa Suchcicka  SSA Barbara Orechwa-Zawadzka   SSA Alicja Sołowińska