Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 912/16
Data wyroku: 2017-07-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zbigniew Szczuka
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z fus

Sygn. akt VII U 912/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 lipca 2017 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Zbigniew Szczuka
Protokolant: st. sekr. sądowy Maria Nalewczyńska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2017 r. w Warszawie
sprawyH. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o wcześniejszą emeryturę (z warunków szczególnych)
na skutek odwołaniaH. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 4 kwietnia 2014 r. znak:(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującejH. K.prawo do wcześniejszej emerytury ( z warunków szczególnych) od dnia 1 marca 2014 r.

UZASADNIENIE

H. K.w dniu 30 kwietnia 2014 r. wniosła odwołanie za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.do Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie od decyzji ww. organu rentowego z dnia 4 kwietnia 2014 r., znak:(...). Odwołująca wniosła o przyznanie jej prawa do wcześniejszej emerytury (
    k. 2 a. s.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.w odpowiedzina odwołanie z dnia 28 maja 2014 r. wniósł o jego oddalenie na podstawieart. 477(

    14)§ 1 k.p.c.W ocenie organu rentowego ubezpieczona nie udokumentowała żadnego okresu pracyw warunkach szczególnych. Oddział nie uznał za udowodniony okres zatrudnienia odwołującej w(...)S.A. od dnia 5 września 1978 r. do dnia 13 marca 1987 r. oraz od dnia 1 maja 1989 r. do dnia 31 grudnia 1998 r., ponieważ nie przedłożyła świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, natomiast ww. dokument z dnia 30 czerwca 2000 r. nie zawiera informacji, w jakich okresach pracowała na poszczególnych stanowiskach (

    k. 3-4 a. s.).
W oparciu o opinię biegłego sądowegoJ. P., Sąd wydał wyrok w dniu10 grudnia 2014 r. oddalający odwołanie ubezpieczonej od zaskarżonej decyzji organu rentowego (k. 67 a. s.).
Od wyroku odwołująca złożyła apelację w dniu 11 lutego 2015 r. zaskarżającgo w całości. Apelująca wskazała na sprzeczność w ustaleniach faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji oraz oparła się na nowych dowodach, które nie były dla niej dostępne przed publikacją orzeczenia (k. 89-90 a. s.).
Po rozpoznaniu środka zaskarżenia, Sąd Apelacyjny w Warszawie, III Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie, VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. W wytycznych Sąd Okręgowy został zobowiązany przy ponownym rozpoznaniu sprawy do dopuszczenia dowodu z przesłuchania w charakterze strony odwołującej w celu ustalenia okoliczności spornych pomiędzy stronami, charakteru wykonywanej pracy w(...)S.A., zajmowanych stanowisk i wymiaru czasu pracy na poszczególnie zajmowanych stanowiskach, ponownie do dopuszczenia dowoduz przesłuchania w charakterze świadkówJ. M.iJ. T.oraz do dopuszczenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadków zgłoszonychw apelacji, tj.H. Ś.iA. P.. Ponadto tutejszy Sąd dokona analizy akt osobowych ubezpieczonej pod kątem zajmowanych stanowisk i odniesie charakter wykonywanej przez nią pracy dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkachlub w szczególnym charakterzeoraz zwróci się do Ministerstwa Gospodarki o nadesłanie innych aktów prawnych, tj. zarządzeń resortowych obowiązujących przed dniem 7 lipca1987 r. Jednocześnie Sąd winien mieć na uwadze świadectwo pracy z dnia 30 czerwca2000 r., gdzie(...)S.A. wykazało okresy nieskładkowe w liczbie 50 dniz tytułu choroby i 145 dni z tytułu opieki, bez wskazania konkretnych okresów. Organ rentowy w zaskarżonej decyzji uznał okresy nieskładkowe w wymiarze 2 lat, 8 miesięcyi 3 dni, przy czym w okresie od dnia 14 marca 1987 r. do dnia 30 kwietnia 1989 r.w wymiarze 2 lat, 1 miesiąca i 18 dni odwołująca korzystała z urlopu wychowawczego, który nie podlega wliczeniu do pracy w szczególnych warunkach. W związku z powyższymSąd winien również zająć stanowisko w odniesieniu do pozostałych okresów nieskładkowych (

    k. 122 i 125-148 a. s.).
Sąd w postanowieniu z dnia 10 marca 2017 r. dopuścił dowód z opinii uzupełniającej biegłego sądowego ds. BHPJ. P.celem ustalenia, czy praca wykonywana przez odwołującą w okresie zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wykonywana byław warunkach szczególnych z uwzględnieniem zebranej dokumentacji, w tym wnioskowanych przez biegłego sądowego zarządzeń Ministra Przemysłu Chemicznego, a także zeznań świadków przesłuchanych w sprawie oraz odwołującej (k. 211 a. s.).
W piśmie procesowym z dnia 26 maja 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że hipotetycznie wyliczony staż ubezpieczonej w warunkach szczególnych wyniósł 16 lat, 10 miesięcy i 4 dni. Organ rentowy nie zgodził się ze stanowiskiem biegłego ds. BHP, zgodnie z którym w okresie od dnia 2 października 1989 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. odwołująca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała prace w warunkach szczególnych, ponieważ pracowała w wymiarze niepełnego etatu, tj. 36 godzin tygodniowo (k. 233-234 a. s.).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
H. K.,urodzona w dniu (...), złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.w dniu 21 marca 2014 r. wniosek o emeryturę(k. 1 a. e.).
Zgodnie ze świadectwem pracy z dnia 30 czerwca 2000 r. wystawionym przez Przedsiębiorstwo(...)S.A.,H. K.była zatrudniona w okresie od dnia 5 września 1978 r. do dnia 30 czerwca 2000 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowiskach brakarza wyrobów gotowych i lakiernika-obcinacza. Ubezpieczona wykorzystała urlop wychowawczy w okresie od dnia 14 marca 1987 r. do dnia 30 kwietnia 1989 r. Ponadto wskazano, że odwołująca wykonywała pracę w warunkach szczególnych w okresie od dnia 5 września 1978 r. do dnia 13 marca 1987 r. oraz od dnia1 maja 1989 r. do dnia 30 czerwca 2000 r. na stanowisku brakarz, lakiernik i obcinacz zgodnie z wykazem A, działem VII pod pozycją 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia7 lutego 1983 r. (
    k. 1 a.k. p.).
Odwołująca od dnia 6 grudnia 1978 r. była zatrudniona w wymiarze czasu pracy46 godzin tygodniowo w systemie dwuzmianowym (k. 9-10 a. o.).
Odwołująca od dnia 1 marca 1981 r. była zatrudniona w wymiarze czasu pracy41,3 godzin tygodniowo (k. 12 a. o.).
Odwołująca od dnia 1 maja 1989 r. była zatrudniona w wymiarze czasu pracy20 godzin tygodniowo, co stanowiło ½ etatu (k. 20 a. o.).
Odwołująca od dnia 2 października 1989 r. była zatrudniona w wymiarze czasu pracy 36 godzin tygodniowo (k. 22 a. o.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.w oparciu o własne ustalenia wydał zaskarżoną decyzję z dnia 4 kwietnia 2014 r., znak:(...), zgodnie z którą odmówił odwołującej przyznania prawa do emerytury z warunków szczególnych z uwagi na nielegitymowanie się przez nią 15-letnim okresem pracyw warunkach szczególnych. Organ rentowy nie uznał jako okresów pracy w warunkach szczególnych od dnia 5 września 1978 r. do dnia 13 marca 1987 r. oraz od dnia 1 maja 1989 r. do dnia 31 grudnia 1998 r., ponieważ brak było świadectwa wykonywania pracyw warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze, natomiast świadectwo pracyz dnia 30 czerwca 2000 r. nie zawierało informacji o okresie przepracowania przez ubezpieczoną na wymienionych stanowiskach pracy oraz brak było wyszczególnionego zarządzenia właściwego ministra resortowego zgodnie z wykazem, działem, pozycjąi punktem, któremu podlega zakład pracy (
    k. 15 a. e.).
Ubezpieczona pracowała w(...)na stanowisku lakiernika, obcinacza i brakarza na jednej zmianie ze świadkiemJ. M., gdzie brygadzistą był świadekJ. T.. Do obowiązków brakarza należało pakowanie, lakierowanie i sprawdzanie spodów. Jak nie było pracy na lakierni, to odwołująca obcinała spody.H. K.wykonywała ww. obowiązki w sposób ciągły w pełnym wymiarze czasu pracy. W tym samym pomieszczeniu była lakiernia i stół do pakowania. Ubezpieczona jednego dnia pracowała jako lakiernik, a drugiego jako brakarz. Odwołująca na oddziale poliuretanowym pracowała 8 godzin dziennie, a na gumowym dwa dni po 7,5 godziny i trzy dni po 6 godzinz uwagi na warunki pracy, co było uznawane za pełny wymiar czasu pracy. Na hali był odział gumowy i poliuretanowy, na których panowały nieprzyjemne warunki, ponieważ były opary chlorku metylenu i acetonu. Na oddziale gumowym najbardziej dokuczliwe były odtłuszczenia z kwasu solnego. Odwołująca była pod wpływem odczynników chemicznych, acetonu i zapylenia (zeznania świadkówJ. M.,J. T.iA. P.oraz zeznania odwołującej – k. 29-30 i 209-210 a. s.).
Sąd w oparciu o opinię uzupełniającą biegłego sądowego ds. BHPJ. P.ustalił, że zeznania świadków są spójne, szczegółowe i nie pozostają w sprzeczności z treścią dowodów z zeznań złożonych w toku dotychczasowego postępowania sądowegooraz dokumentów wytworzonych w trakcie przebiegu zatrudnienia. Ponadto stanowią one istotne dopełnienie dotychczasowego materiału dowodowego, a w szczególności wskazująna obowiązywanie w zakładzie skróconego dobowego i tygodniowego wymiaru czasu pracy. Odwołująca od dnia 1 marca 1981 r. z wyłączeniem okresu urlopu wychowawczegooraz okresu zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy na ½ etatu będąc zatrudnionana stanowisku lakiernika, obcinacza spodów do lakierowania i brakarza wykonywała pracęw skróconym dobowym wymiarze czasu pracy ze względu na zatrudnienie w warunkach szczególnie uciążliwych lub szczególnie szkodliwych dla zdrowia. Przeprowadzona analiza Wykazu Arozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzewykazała, iż prace odwołującej w okresach od dnia 6 grudnia 1978 r. do dnia13 marca 1987 r. na stanowisku brakarza wyrobów gotowych, od dnia 2 października 1989 r. do dnia 30 kwietnia 1990 r. na stanowisku lakiernika obcinacza, od dnia 1 maja 1990 r.do dnia 31 sierpnia 1992 r. na stanowisku brakarza – manipulanta oraz od dnia 1 września 1992 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. na stanowisku brakarza wyrobów gotowych są objęte Działem XIV – Prace różne pod pozycją 24 – kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji oraz pod pozycją 17 – lakierowanie lub natryskowe niezhermetyzowane. Ww. prace z wyłączeniem 146 dni okresów nieskładkowych spełniają przesłanki uznaniaza wykonywane w szczególnych warunkach. Natomiast w okresie od dnia 1 maja 1989 r.do dnia 30 września 1989 r. ubezpieczona nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach z uwagi na zatrudnienie w wymiarze ½ etatu. (k. 218-226 a. s.).
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie złożonych do akt dokumentów, w tym akt rentowych, akt osobowych, zeznań świadkówJ. M.,J. T.iA. P.oraz zeznań odwołującej w charakterze strony,a w szczególności z wniosków zawartych w opinii uzupełniającej biegłego sądowego ds. BHPJ. P..
Dokumenty przedłożone przez strony niniejszego postępowania stanowią obiektywny oraz w pełni wiarygodny materiał dowodowy. Świadkowie to osoby, które pracowałyz ubezpieczoną w spornym okresie, znały więc doskonale specyfikę jej pracy. Zeznania świadków oraz odwołującej były logiczne i spójne oraz korelowały z materiałem dowodowym w postaci dokumentów i z opinią biegłego, zatem Sąd uznał je za wiarygodnei przyjął za podstawę ustaleń faktycznych niniejszej sprawy. W szczególności dodatkowe zeznania świadków i odwołującej w przeprowadzonym postępowaniu sądowym po uchyleniu wyroku przez Sąd Apelacyjny pozwoliły biegłemu sądowemu na zajęcie stanowiska, zgodnie z którym uznano cały okres pracyH. K.w warunkach szczególnych w(...)z wyłączeniem okresu urlopu wychowawczego oraz okresu zatrudnieniaw niepełnym wymiarze czasu pracy na ½ etatu. Ww. świadkowie w szczególności wskazywali na obowiązywanie w zakładzie skróconego dobowego i tygodniowego wymiaru czasu pracy. W związku z powyższym Sąd pominął przy ustalaniu stanu faktycznego treść opinii głównej biegłego sądowegoJ. P., a także wnioski z jego przesłuchaniana rozprawie, ponieważ nie dysponował on wtedy całością zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności dodatkowymi zeznaniami świadków.
W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do wydania orzeczenia.
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieH. K.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)OddziałwW.z dnia 4 kwietnia 2014 r., znak:(...)jest zasadne i zasługujena uwzględnienie.
Art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 poz. 748 j. t., zwana dalej ,,ustawą’’) stanowi,że ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32. 33, 39 i 40. jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Zgodnie z ust. 2 powyższego artykułu, emerytura o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do Otwartego Funduszu Emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w Otwartym Funduszu Emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Wykaz prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze o których mowa w powołanym art. 184 ustawy nie podlega wykładni rozszerzającej. Prace te ściślei jasno zostały określone wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43). Jednakże nabycie uprawnieńz tytułu wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym, charakterze podlega dalszym ograniczeniom. Aby daną pracę uznać za wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, pracownik ma obowiązek wykonywać ją stalei w pełnym wymiarze czasu pracy, na danym stanowisku pracy. Dodatkowo, zgodniez powołanym rozporządzeniem kobieta nabywa prawo do emerytury po spełnieniu wszystkich przesłanek wymienionych w § 3 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, jeśli:

1
legitymuje się 20-letnim okresem pracy liczonym łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia);

2
wykonuje pracę wymienioną w wykazie A (Prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego), będącym załącznikiemdo rozporządzenia;

3
osiągnie wiek emerytalny wynoszący 55 lat (§ 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia);

4
zatrudnionym jest przez co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach (§ 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

W niniejszej sprawie spornym było, czy praca wykonywana przez odwołującąw okresach od dnia 5 września 1978 r. do dnia 13 marca 1987 r. oraz od dnia 1 maja 1989 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. w Przedsiębiorstwie(...)S.A. miała charakter i podlegała zaliczeniu do pracy w warunkach szczególnych. Spełnienie innych warunków, od których zależy przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury pozostawało bezsporne. Nie podlega wątpliwości, że z dniem 29 listopada 2010 r. ubezpieczona osiągnęła wiek 55 lat. Nadto, strony nie kwestionowały faktu, że odwołująca nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Natomiast zgodnie z treścią wynikającą z wydanej zaskarżonej decyzji organu rentowego wynikało, że odwołująca legitymuje się co najmniej 20-letnim okresem składkowym i nieskładkowym.
Jak wynika z akt osobowych i rentowych, zeznań świadków i odwołującej,a w szczególności opinii uzupełniającej biegłego,H. K.pracowała w spornym okresie czasu, zaliczonym przez biegłego sądowego do warunków szczególnych w(...)na stanowiskach brakarza wyrobów gotowych od dnia 6 grudnia 1978 r. do dnia13 marca 1987 r., lakiernika obcinacza od dnia 2 października 1989 r. do dnia 30 kwietnia 1990 r., brakarza – manipulanta od dnia 1 maja 1990 r. do dnia 31 sierpnia 1992 r.oraz brakarza wyrobów gotowych od dnia 1 września 1992 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. Czynności, które ubezpieczona wykonywała wynikające z zajmowanych stanowisk pracyi potwierdzone wiarygodnymi oraz spójnymi zeznaniami świadków objęte są w wykazie A, dziale XIV – Prace różne pod pozycją 24 – kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji oraz pod pozycją 17 – lakierowanie lub natryskowe niezhermetyzowane rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Wyżej wymienione prace ubezpieczona wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Organ rentowy w toku postępowania sądowego kwestionował ustalenia biegłego, zgodnie z którymi uznano, że odwołująca od dnia 2 października 1989 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała prace w warunkach szczególnych. Sąd zważył, że pomimo świadczenia pracy przez odwołującą w ww. okresie przez 36 godzin tygodniowo, nie można uznać, iż jest to niepełny wymiar czasu pracy. Świadkowie jasno wskazali, że ubezpieczona na oddziale poliuretanowym pracowała8 godzin dziennie, a na gumowym dwa dni po 7,5 godziny i trzy dni po 6 godzinz uwagi na warunki pracy, co było uznawane za pełny wymiar czasu pracy. Również biegły sądowy przychylając się do wniosków wyprowadzonych z zeznań świadków uznał ww. sporny okres do pracy w warunkach szczególnych. Zdaniem Sądu przeprowadzone postępowanie, w tym dowody z dokumentów, zeznania świadków i odwołującej oraz opinia uzupełniająca biegłego sądowego wykazały, że wypełnia ona niezbędne przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa do spornego świadczenia. Wobec tych wszystkich okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja jest błędna i podlega zmianie, albowiem odwołująca ma prawo do przejścia na wcześniejsza emeryturę z tytułu zatrudnieniaw warunkach szczególnych.
Odnośnie ustalenia terminu od jakiego Sąd Okręgowy uznał za zasadne przyznanie odwołującemu się prawa do emerytury, zastosowanie znajduje art. 129 pkt 1. ustawy,w oparciu o który świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Ogólną zasadą prawa emerytalno-rentowego jest, że świadczenia wypłaca się na wniosek zainteresowanego, poczynając od dnia powstania prawa do emerytury(tj. spełnienia ustawowych warunków), lecz nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie. Sąd Okręgowy na podstawie powołanego wyżej przepisu przyznał odwołującej prawo do przedmiotowego świadczenia od dnia 1 marca 2014 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł, jakw sentencji wyroku.
Zarządzenie:(...)
(...)