Sąd Okręgowy w Częstochowie
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Ka 939/16
Data wyroku: 2016-12-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Gałkowska, Beata Jarosz, Sławomir Brzózka
Słowa kluczowe: Naprawienie Szkody
Podstawa prawna: art. 75§2 k.k.
Teza: W sytuacji, w której pokrzywdzony dokonał cesji przysługujących mu roszczeń wynikających z przestępstwa na rzecz innej osoby wykonanie obowiązku probacyjnego naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego staje się bezprzedmiotowe, a brak zaspokojenia osoby, która nabyła w drodze cesji prawa majątkowe przysługujące pierwotnie pokrzywdzonemu, nie może być uznany za niewykonanie obowiązku probacyjnego

Sygn. akt VII Ka 939/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 grudnia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Częstochowie VII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący:  SSO Beata Jarosz
Sędziowie:   SSO Agnieszka Gałkowska
SSO Sławomir Brzózka (spr.)
Protokolant: sekr. sądowy Aleksandra Błachowicz - Dróżdż
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Roberta Wypycha
po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016r.
sprawyŁ. B.s.J.iT.ur. (...)wC.
oskarżonego o czyny zart. 286 § 1 kk,art. 286 § 1 kkw zw. zart. 297 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Częstochowie
z dnia 30 sierpnia 2016 r. , sygn. akt III K 241/16
oraz na skutek zażalenia prokuratora
od postanowienia Sądu Rejonowego w Częstochowie
z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt III K 241/16
orzeka:
uchyla zaskarżony wyrok oraz postanowienie z dnia 30.08.2016 roku i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie.
Sygn. akt VII Ka 939/16

UZASADNIENIE
WobecŁ. B.Prokurator złożył wniosek o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy podejrzanego o to ,że:
I. w dniu 31 maja 2012 roku wC.działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami , wprowadzając w błąd poprzez złożenie wsklepie (...)z\s wC.nieprawdziwego oświadczenia o zatrudnieniu wfirmie (...)z\s wC.i pobieraniu wynagrodzenia miesięcznego w wysokości 1600 zł, zawarł umowę pożyczki gotówkowej o nr(...)doprowadzając(...) Finanse S.A.z\s weW.do niekorzystanego rozporządzeniem mieniem w wysokości 3673,95 zł
tj. o czyn zart. 286 § 1 kk
II. w dniu 31 maja 2012 roku wC.działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami , wprowadzając w błąd poprzez złożenie wsklepie (...)z\s wC.nieprawdziwego oświadczenia o zatrudnieniu wfirmie (...)z\s wC.i pobieraniu wynagrodzenia miesięcznego w wysokości 1600 zł, zawarł umowę pożyczki gotówkowej o nr(...)doprowadzając(...) Finanse S.A.z\s weW.do niekorzystanego rozporządzeniem mieniem w wysokości 3508,70 zł
tj. o czyn zart. 286 § 1 kk
III. w dniu 29 czerwca 2012 roku wC.działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, wprowadzając w błąd poprzez złożenie wsklepie (...)z\s wC.nieprawdziwego oświadczenia o zatrudnieniu we własnym gospodarstwie rolnym z\s wC.osiąganiu miesięcznych dochodów w wysokości 5000 zł, zawarłumowę kredytową o nr (...)na zakup sprzętu AGD doprowadzając(...) Bank S.A.z\s wW.do niekorzystanego rozporządzeniem mieniem w wysokości 4861,50 zł
tj. o czyn zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 297 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk
Wyrokiem z dni 30 sierpnia 2016 roku wydanym w sprawie III K 241/16 Sąd Rejonowy w Częstochowie orzekł:
1. uznaje oskarżonegoŁ. B.za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów a opisanych w części wstępnej wyroku w pkt I i II przy czym przyjmuje, iż zostały one popełnione w podobny sposób w krótkich odstępach czasu i stanowią one ciąg przestępstw określonych wart. 91 § 1 kktj. uznaje oskarżonego za winnego popełnienia ciągu przestępstw zart. 286 § 1 kki za to na mocyart. 286 § 1 kkw zw. zart. 91 § 1 kkprzy zastosowaniuart. 4 § 1 kkoraz stanu prawnego obowiązującego do 30.06.2015 r. wymierza mu karę 1 ( jednego) roku i 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawieart. 33 § 2 i 3 kkwymierza oskarżonemu karę grzywny w wysokości 50 (pięćdziesiąt) stawek dziennych, ustalając wysokość stawki na kwotę 10 (dziesięć) złotych;
2. uznaje oskarżonegoŁ. B.za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt III części wstępnej wyroku wyczerpującego znamiona przestępstwa zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 297 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kki za to na podstawieart. 286 § 1 kkprzy zastosowaniuart. 11 § 3 kkw zw zart. 4 § 1 kkoraz stanu prawnego obowiązującego do 30.06.2015 r. wymierza oskarżonemu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawieart. 33 § 2 i 3 kkwymierza oskarżonemu karę grzywny w wysokości 40 (czterdziestu) stawek dziennych, ustalając wysokość stawki na kwotę 10 (dziesięć) złotych;
3. na podstawieart. 85 kk,art. 86 § 1 kkw zw zart. 86 § 2 kkprzy zastosowaniuart. 4 § 1 kkoraz stanu prawnego obowiązującego do 30.06.2015 r. orzeczone wobec oskarżonego wpkt. 1 i 2kary pozbawienia wolności łączy i jako karę łączną wymierza karę 1 ( jeden) rok i 4 (cztery) miesiące pozbawienia wolności oraz karę łączną grzywny w wysokości 50 (pięćdziesiąt) stawek dziennych, ustalając wysokość stawki na kwotę 10 (dziesięć) złotych;
4. na podstawieart. 69 § 1 i § 2 kkw zw. zart. 70 § 1 pkt 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kkwykonanie orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesza na okres próby wynoszący 4 (cztery) lata;
5. na podstawieart. 72 § 2 kkzobowiązuje oskarżonego do naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego(...) Finanse S.A.weW.kwoty 3673,95 zł (trzy tysiące sześćset siedemdziesiąt trzy złotych i dziewięćdziesiąt pięć groszy),(...) Finanse S.A.weW.kwoty 3508.70 zł ( trzy tysiące pięćset osiem złotych i siedemdziesiąt groszy),(...) Bank S.A.z\s wW.kwoty 4861,50 zł ( cztery tysiące osiemset sześćdziesiąt jeden złotych i pięćdziesiąt groszy) w terminie 3 ( trzech) lat od uprawomocnienia się wyroku;
6. na podstawieart. 63 § 1 kkzalicza na poczet orzeczonej oskarżonemu kary grzywny okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie, tj. okres zatrzymania – dzień 17 kwietnia 2015 roku oraz 20 października 2015 roku, przy czym jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności równa się dwóm stawkom dziennym grzywny;
7. na podstawieart. 627 kpkiart. 2 ust. 1 i art. 3 ust.1 ustawy z 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnychzasądza od oskaronego na rzecz Skarbu Państwa opłatę w kwocie 400 (czterysta) złotych i wydatki w kwocie 150 (sto pięćdziesiąt) złotych.
Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2016 r. Sąd Rejonowy w Częstochowie orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa poprzez pozostawienie w aktach sprawy dowodów rzeczowych wyszczególnionych w wykazie dowodów rzeczowych nr 1\16 karta 152 akt pozycja 1,2,3.
Apelację od wyroku wniósł Prokurator.
Zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego tj.art. 85 k.k.art. 86 § 1 kk, polegającą na nieprawidłowym ich zastosowaniu oraz obrazęart. 91 § 2 kk, polegająca na niezastosowaniu tego przepisu jako podstawy wymierzenia w pkt 3 wyroku kary łącznej za przypisany oskarżonemu ciągi przestępstw i inne przestępstwo jednostkowe , podczas gdy Sąd zobligowany był do wymierzenia kary łącznej tylko i wyłącznie w oparciu o przepisart. 91 § 2 kk. Podnosząc powyższy zarzut na zasadzieart. 437 2 k.p.k., wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie w wyroku w pkt 3 przepisówart. 85 kkiart. 86 § j kkoraz przyjęcie, że podstawą wymierzenia kary łącznej wobec oskarżonego stanowi jedynieart. 91 § 2 kk.
Prokurator zaskarżył również postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych. Zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, to jest przepisuart 4.4 § 2 kkpoprzez orzeczenie przepadku dowodów rzeczowych, w sytuacji gdy zgodnie zart. 44 § 5 kkorzeczenie przepadku przedmiotów było niedopuszczalne, gdyż podlegały zwrotowi pokrzywdzonemu. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Częstochowie do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył co następuje.
Wniesione apelacja i zażalenie spowodowała uchylenie zaskarżonego wyroku i oraz postanowienia Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 30 sierpnia 2016 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem Sądu Okręgowego złożony przez Prokuratora w niniejszej sprawie wniosek o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionej z oskarżonym kary nie powinien bowiem być uwzględniony. Konieczne było zobowiązanie przez Sąd Rejonowy Prokuratora do dokonania określonych ustaleń, uzależnienie w myśl przepisuart. 343 § 3 k.p.k.uwzględnienia wniosku od dokonania w nim przez Prokuratora wskazanych przez Sąd zmian ,ewentualnie uznanie, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku i zwrócenie sprawy Prokuratorowi w myśl przepisuart. 343 § 7 k.p.k.
We wniosku z dnia 8 kwietnia 2016 roku Prokurator wniósł o zobowiązanieŁ. B.do naprawienia szkody w okresie 3 lat, nie ustalając w toku postępowania przygotowawczego czy spełnione są przesłanki do wydania takiego orzeczenia. Sąd Rejonowy w zaskarżonym wyroku z dnia 30 sierpnia 2016 r. zobowiązałŁ. B.do naprawienia szkody w całości przez zapłatę określonych kwot na rzecz(...) Finanse SAweW.,(...) Finanse SAwe(...) Bank SAwW.w terminie 3 lat od uprawomocnienia się wyroku.
Tymczasem jak wynika z kopii protokołu przesłuchania świadkaM. B., pracownicy(...) Finanse SAz dnia 14 lutego 2014 r. wierzytelność wynikająca z umowy pożyczki gotówkowej zawartej na nazwiskoŁ. B.został sprzedana do zewnętrznej firmy windykacyjnejKancelarii (...)weW.k. 65 akt. W tej sytuacji nie istniała podstawa prawna do zobowiązania w punkcie 5 zaskarżonego wyrokuŁ. B.na podstawieart. 72 § 2 k.k.do naprawienia szkody przez zapłatę na rzecz(...) Finanse SAweW.kwoty 3673 zł 95 gr. Zgodzić się bowiem należy z konsekwentnie wyrażanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem ,że w sytuacji, w której pokrzywdzony dokonał cesji przysługujących mu roszczeń wynikających z przestępstwa na rzecz innej osoby wykonanie obowiązku probacyjnego naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego staje się bezprzedmiotowe, a brak zaspokojenia osoby, która nabyła w drodze cesji prawa majątkowe przysługujące pierwotnie pokrzywdzonemu, nie może być uznany za niewykonanie obowiązku probacyjnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2015 roku IV KK 342/15, LEX nr 1918832, Prok. i Pr.-wkł. 2016/2/2, KZS 2016/2/12). W realiach niniejszej sprawy pogląd ten oznacza brak podstaw do nałożenia obowiązku naprawienia szkody, gdy(...) Finanse SAnie był już w czasie orzekania przez Sąd Rejonowy wierzycielem i nie mógł żądać zapłaty długu . Odnośnie dwóch pozostałych przypadków w toku postępowania przygotowawczego nie dokonano ustaleń analogicznych, czy(...) Finanse SAwe(...) Bank SAwW.nie dokonali cesji praw majątkowych wynikających z umowy pożyczki gotówkowej (kredytu) i czy nie zaistniał brak podstaw do nałożenia obowiązku naprawienia szkody. W niniejszej sprawie jest to o tyle istotne, że od czasu zarzucanychŁ. B.czynów upłynęły ponad 4 lata, a powszechną praktyką instytucji finansowych jest sprzedawanie wierzytelności ( cesje wierzytelności) na rzecz firm windykacyjnych.Ł. B.oskarżono o działanie wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami. W realiach niniejszej sprawy koniecznym było także ustalenie czy zapadły wyroki co do tych, innych osób. W razie bowiem przyjęcia, że w którymś z pozostałych dwóch przypadków była możliwość i potrzeba zobowiązaniaŁ. B.do naprawienia szkody chociażby w części , uzasadnione mogło być nałożenie solidarnego obowiązku naprawienia szkody. W wydanym wyroku należy zamieścić wzmiankę o solidarnym charakterze nakładanego zobowiązania z obowiązkiem nałożonym wyrokiem wydanym przeciwko innym zobowiązanym ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 24 kwietnia 2015 r. IIAKa 71/15, Biul.SAKa 2015/2/1, KZS 2015/9/72, LEX nr 11770356).
Nadto stwierdzić należy ,że nie uzgodniono zŁ. B.przyjęcia ciągu dwóch czynów zart. 91 § 2 k.k.i kary za ten ciąg , jak uczynił to Sąd Rejonowy wobec modyfikacji stanowiska Prokuratora na posiedzeniu dnia 23 sierpnia 2016 r.
W tym stanie rzeczy zaskarżony wyrok należało uchylić. Uzasadnione było również uchylenie zaskarżonego postanowienia w przedmiocie orzeczenia przepadku dowodów rzeczowych w postaci oryginałów umowy pożyczki, kredytu, gdyż nie są to przedmioty podlegające przepadkowi, a podlegają zwrotowi osobie uprawnionej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy w powinien rozważyć możliwość wyznaczenia terminu Prokuratorowi do poczynienia niezbędnych ustaleń dotyczących tego czy w pozostałych dwóch przypadkach może być mowa o nałożeniu obowiązku naprawienia szkody , jeżeli tak to czy istnieją przesłanki do nałożenia obowiązku naprawienia szkody solidarnie . W takiej sytuacji powinien następnie uzależnić w myśl przepisuart. 343 § 3 k.p.k.uwzględnienie wniosku zart. 335 § 1 k.pk. od dokonania w nim przez Prokuratora wskazanych przez Sąd zmian . W razie , gdyby zakres czynności przekraczał ramy wstępnej kontroli oskarżenia i orzekania na posiedzeniu w trybie przepisuart. 343 k.p.k., gdyŁ. B.nie wyraził nadto zgody odnośnie modyfikacji proponowanego rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie ciągu dwóch czynów zart. 91 § 1 k.k.i kary za ten ciąg, Sąd Rejonowy powinien zwrócić sprawę Prokuratorowi w myśl przepisuart. 343 § 7 k.p.k.
Podstawą prawną orzeczenia Sądu Okręgowego był przepisart. 437 § 2 k.p.k.