Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 934/16
Data wyroku: 2017-02-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Witold Nowakowski, Alicja Kolonko, Wojciech Bzibziak

Sygn. akt III AUa 934/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 lutego 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Wojciech Bzibziak (spr.)

Sędziowie

SSA Witold Nowakowski
SSA Alicja Kolonko

Protokolant

Michał Eksterowicz

po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaE. Ł.(E. Ł.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o ustalenie właściwego ustawodawstwa
na skutek apelacji ubezpieczonejE. Ł.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku

z dnia 3 marca 2016 r. sygn. akt IX U 274/15

oddala apelację.
/-/ SSA W. Nowakowski /-/ SSA W. Bzibziak /-/ SSA A. Kolonko

Sędzia   Przewodniczący   Sędzia
Sygn. akt III AUa 934/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 16 stycznia 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwR.stwierdził, że wobec ubezpieczonejE. Ł.z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ma zastosowanie od 1 kwietnia 2010r. ustawodawstwo polskie.
Organ rentowy wskazał, iż ubezpieczona złożyła dowody, które nie potwierdziły rzeczywistego i efektywnego świadczenia pracy na terenie Wielkiej Brytanii oraz Słowacji.O dokonanych ustaleniach w zakresie właściwego ustawodawstwa poinformowano brytyjską oraz słowacką instytucję ubezpieczeniową, które nie wniosły zastrzeżeń w tym zakresie.W związku z tym praca wykonywana w tych krajach nie mogła być brana pod uwagę przy ustalaniu mającego zastosowania ustawodawstwa, a tym samym brak było podstaw do ustalenia ustawodawstwa brytyjskiego i słowackiego jako właściwego.
W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczona działająca przez pełnomocnika będącego adwokatem domagała się jej zmiany poprzez stwierdzenie, że od 1 kwietnia 2010r.nie podlega ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych w związkuz wykonywaniem pracy najemnej na terenie Wielkiej Brytanii, a następnie Słowacji orazo zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zarzuciła naruszenie przepisówart. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,art. 6 kpaw związku z art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,art. 9 ust. 1w związku zart. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,art. 7w związku zart. 75 § 1 kpa,art. 77 kpaw związku z art. 3 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z 16 września 2009r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 orazart. 9 kpa.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podnosząc okoliczności wskazanew zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 3 marca 2016r., sygn. akt IX U 274/15 Sąd Okręgowy – Sąd Pracyi Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku oddalił odwołanieE. Ł..
Na podstawie akt organu rentowego oraz przesłuchania ubezpieczonej w charakterze strony (k. 44 i 45 a.s.) ustalił Sąd, że odwołująca się prowadzi na terenie Polski pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie organizowania kursów edukacyjno-rozwojowych.
W dniu 1 kwietnia 2010r. poinformowała organ rentowy o podjęciu pracy najemnej na terenie Wielkiej Brytanii. Przedłożyła dokumenty mające potwierdzić zatrudnienie wfirmie (...) Ltd.”. Pismem z 4 stycznia 2011r. ZUS stwierdził, że od 1 kwietnia 2010r. podlega ona ustawodawstwu brytyjskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych.
E. Ł.miała następnie pracować na terenie Wielkiej Brytanii wfirmach (...)Ltd.
Z kolei w dniu 14 stycznia 2014r. ubezpieczona złożyła wniosek o ustalenie właściwego ustawodawstwa w związku z podjęciem zatrudnienia na terenie Słowacji wfirmie (...)s.r.o. od 1 grudnia 2013r. W związku z odmową przedstawienia dokumentacji potwierdzającej osobiste wykonywanie pracy na Słowacji organ rentowy pismemz 10 marca 2014r. ustalił dla niej jako właściwe ustawodawstwo polskie. Słowacka instytucja ubezpieczeniowa nie wniosła zastrzeżeń do tego ustalenia.
Natomiast brytyjska instytucja ubezpieczeniowa pismem z dnia 22 kwietnia 2014r. podała,że nie może potwierdzić wcześniejszego okresu zatrudnienia odwołującej się na terenie Wielkiej Brytanii. Wobec powyższego ZUS powiadomiłE. Ł., że unieważnia pismo z 4 stycznia 2011r., a następnie wydał zaskarżoną decyzję.
Podał także Sąd, że słowacka instytucja ubezpieczeniowa w dniu 10 listopada 2015r., poinformowała organ rentowy, że decyzja w kwestii podlegania przez odwołującą się ubezpieczeniom z tytułu pracy na rzecz(...)s.r.o. została zakwestionowana – nie jest prawomocna. Nie został wydany formularz PD A1.
Ubezpieczona podała, że w ramach zatrudnienia w firmach brytyjskich wykonywałapracę polegającą na poszukiwaniu pracowników spełniających kryteria wskazaneprzez pracodawcę. Czynności te wykonywała w Polsce, kontaktując się z pracodawcami telefonicznie. W okresie od 2010r. do 2014r. zaledwie kilka razy przebywała w Wielkiej Brytanii. Z tytułu wykonanej pracy otrzymywała wynagrodzenie w wysokości około600 funtów miesięcznie. Odbierała je osobiście w trakcie pobytów w Anglii, np. w czasie spotkania w kawiarni. Wykonywanie pracy na terenie Słowacji miało mieć podobny charakter, z tym, że częściej osobiście udawała się do siedziby firmy.
Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Okręgowy w Gliwicach przytoczył treść art. 11ust. 3 lit. a i art. 13 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznegooraz art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004, a takżeart. 6 ust. 1 pkt 5i art. 13 pkt 4 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychi stwierdził, żeE. Ł.nie wykazała w toku postępowania, że faktycznie wykonywała pracę najemną na terenie Wielkiej Brytanii oraz Słowacji na podstawie zawartych umówo pracę.
Instytucje ubezpieczeniowe tych państw nie potwierdziły wykonywania przez nią pracy najemnej, a instytucja brytyjska wprost stwierdziła, że firma zatrudniająca ubezpieczoną nie prowadziła działalności handlowej na terenie Wielkiej Brytanii.
W takiej sytuacji, przy bezspornym prowadzeniu przez odwołującą się działalności gospodarczej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, ma wobec niej zastosowanie ustawodawstwo polskie.
Stwierdził Sąd, że ZUS ustalając to ustawodawstwo prawidłowo zastosował obowiązującew tym zakresie przepisy i procedury wynikające ze wskazanych przepisów.
Podał nadto Sąd I instancji, że nie zachodziła konieczność zwrócenia się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym wskazanym przez pełnomocnika ubezpieczonej i oddalił jego wniosek w tym zakresie.
Wskazał Sąd, że nawet jeżeli istnieją wątpliwości dotyczące podlegania odpowiedniemu ustawodawstwu osoby prowadzącej na terenie jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej działalność gospodarczą oraz wykonującej pracę najemną na terenie innego państwa członkowskiego, to w przypadkuE. Ł.nie ma to znaczenia. Nie wykazała bowiem, że wykonywała pracę najemną na terenie Wielkiej Brytanii i Słowacji na podstawie umów o pracę. Odpowiednie instytucje ubezpieczeniowe tych państw zakwestionowały wykonywanie przez nią pracy, a jej wyjaśnienia były lakoniczne, nieprzekonywujące i nic nie wniosły do sprawy.
W konsekwencji Sąd Okręgowy w Gliwicach na mocy art. 47714§ 1 oddalił odwołanie.
Powyższy wyrok zaskarżyła ubezpieczona działająca przez pełnomocnika będącego adwokatem zarzucając mu:

1
naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, mianowicie:

a
art. 11 oraz art. 13 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady(WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poprzez jego niezastosowanie przez Sąd I instancji,na skutek czego została niezasadnie objęta obowiązkiem ubezpieczenia na terenie Polski mimo tego, że osoby, do których stosuje się to rozporządzenie podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego, a zatem wykluczonejest nakładanie przez państwa członkowskie obowiązków na osoby, do którychma zastosowanie rozporządzenie 883/2004, jeżeli na podstawie przepisów rozporządzenia podlegają systemowi zabezpieczenia społecznego innego państwa członkowskiego – i przez to nierozpoznanie istoty sprawy,

b
art. 16 ust. 1-3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)nr 987/2009 z 16 września 2009r. dotyczące wykonywania rozporządzenianr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na mylnym przyjęciu,jakoby odmienna opinia brytyjskiej instytucji ubezpieczeń społecznych ((...)) stanowiła podstawę dla organu rentowego do odmowy uznania podlegania przez nią brytyjskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych,

2
naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie:

a
art. 267 zd. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej(Dz. Urz. UE z 2012r.,

nr C 326/01) poprzez jego niezastosowanie, pomimo umotywowanego wniosku ubezpieczonej (z dnia 23 lutego 2016r.) o wystąpienie przez Sąd Okręgowyw Gliwicach do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wydanie orzeczenia przez Trybunał w trybie prejudycjalnym, polegające na niezwróceniu się przez Sąd z pytaniem prejudycjalnym wyszczególnionym w treści wniosku,

b
art. 233 § 1 i 2 kpcpoprzez dowolną ocenę dowodu z jej przesłuchaniajako lakonicznego i nieprzekonywującego oraz stwierdzenie, jakoby podlegała ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych mimo braku podstaw do takiej oceny w związku z przedstawieniem przez nią dowodóww postaci dokumentów dołączonych do akt sprawy,

c
art. 233 § 1 i 2 kpcpoprzez dowolne, sprzeczne z zasadą wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i z zasadami doświadczenia życiowego uznanie, jakoby nie wykazała podlegania pod brytyjski system ubezpieczeń społecznych, podczas gdy ze stanu faktycznego i z załączonych do akt sprawy dowodów wynikają wnioski odmienne.

W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania w całości i orzeczenie, że nie podlega polskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych jako osoba prowadząca działalność gospodarczą w okresie od1 kwietnia 2010r. oraz o zasądzenie od organu rentowego na jej rzecz kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gliwicach.
W uzasadnieniu apelacji pełnomocnik skarżącej odwołał się nadto do wyroków Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2013r., sygn. II UK 333/12 i z dnia 23 sierpnia 2007r., sygn.I UK 68/07 oraz wyroków sądów powszechnych.
Podniósł nadto, że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż odmowa uznania przezbrytyjską instytucję ubezpieczeniową podlegania ustawodawstwu tego kraju, powodowała automatyczną konieczność wydania identycznej decyzji ze strony instytucji polskiej.
W świetle art. 16 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 987/2009 brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzja w tym względzie instytucji brytyjskiej jest w jakikolwiek sposób wiążąca dla ZUS.
Pełnomocnik ubezpieczonej zarzucił również brak dokonania przez Sąd I instancji oceny całości materiału dowodowego. Sąd nie odniósł się do dowodów z dokumentów poprzez analizę ich treści i ich wpływu na stwierdzenie podlegania (bądź niepodlegania) określonemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych, przez co uniemożliwiona została Sądowi Apelacyjnemu w tym zakresie kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku.Tym bardziej, że organ rentowy – bez racjonalnego uzasadnienia – zakwestionowałzłożone przez ubezpieczoną dowody w postaci umów o pracę, a także raportów określających składniki i wysokość uzyskanego wynagrodzenia oraz rozliczeń podatkowych. Dokumentyte potwierdzają realne wykonywanie przez nią pracy na terenie Wielkiej Brytanii i Słowacji.
E. Ł.wykonywała działalność samodzielnie na własny rachunek. W jej ramach kontaktowała się z wieloma osobami przez niedługi czas, a zatem z obiektywnychprzyczyn nie ma możliwości złożenia wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków na te okoliczności.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
apelacja nie jest zasadna.
Spór w rozstrzyganej sprawie sprowadzał się do oceny, jakie ustawodawstwo jest właściwe w okresie od 1 kwietnia 2010r. w związku z prowadzeniem przez ubezpieczonąE. Ł.działalności gospodarczej na terenie Polski oraz wykonywaniem pracy najemnej w Wielkiej Brytanii (w okresie od 1 kwietnia 2010r. do 31 grudnia 2013r.) oraz na terenie Republiki Słowackiej od 1 grudnia 2013r. w ramach umów o pracę zawartych przez nią z brytyjskimii słowackimi pracodawcami.
Sąd Okręgowy w Gliwicach prawidłowo ustalił okoliczności faktyczne oraz trafnie zastosował i zinterpretował właściwe przepisy mające zastosowanie w rozstrzyganej sprawie.
Stanowisko to w pełni podziela Sąd Apelacyjny.
Z ustaleń tych wynika, że skarżąca weszła w stosunki ubezpieczenia społecznegoo charakterze transgranicznym poprzez jednoczesne wykonywanie działalności gospodarczeji pracy najemnej w różnych państwach Unii Europejskiej.
Przypomnieć jedynie należy, że zaskarżoną decyzją organ rentowy stwierdził, iż od1 kwietnia 2010r.E. Ł.podlega ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych.
Wcześniej – pismem z 4 stycznia 2011r. – ZUS poinformował ubezpieczoną, że od tejdaty podlega ustawodawstwu brytyjskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych zastrzegając, że ustalenie to ma charakter tymczasowy i może zostać unieważnione, jeżeli nastąpią istotne zmiany w zakresie jej aktywności zawodowej lub instytucja ubezpieczeniowa miejsca wykonywania pracy będzie miała istotne zastrzeżenia odnośnie ustalonego ustawodawstwa.
Ustalenie ustawodawstwa brytyjskiego zostało ostatecznie unieważnione pismem organu rentowego z 30 maja 2014r. po uzyskaniu stanowiska brytyjskiej instytucji ubezpieczeniowej i stwierdzono, że w wypadku skarżącej ma zastosowanie ustawodawstwo polskie w związkuz prowadzoną w Polsce działalnością gospodarczą.
W piśmie z 22 kwietnia 2014r. brytyjska instytucja ubezpieczeniowa poinformowałabowiem ZUS, że brak jest wystarczających dowodów potwierdzających wykonywanie przezE. Ł.pracy na terenie Wielkiej Brytanii, działalność firmy, jak i jej zamieszkiwania na terenie tego państwa pod podanym przez nią adresem. W związku z tym nie zostanie wydane zaświadczenie na formularzu E101/A1 potwierdzające zastosowanie ustawodawstwa brytyjskiego.
Z kolei pismem z 10 marca 2014r. organ rentowy stwierdził, że od 1 grudnia 2013r.skarżąca podlega ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych wzwiązku z zawarciem umowy o pracę w dniu 1 grudnia 2013r. z(...)s.r.o. wC.i jednoczesnym prowadzeniem działalności gospodarczej na terenie Polski, gdyż pozaumową nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających wykonywanie pracy na terenie Słowacji, przebywania w tym kraju i otrzymywania wynagrodzenia. Ustalenie polskiego ustawodawstwa miało charakter tymczasowy. Poinformowano o nim również słowacką instytucję ubezpieczeniową, która nie zajęła stanowiska w tej sprawie w terminie 2 miesięcy od otrzymania informacji.
W rozstrzyganej sprawie miały więc zastosowanie – jak słusznie przyjął Sąd I instancji – przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE.L 2004,Nr 166, poz. 1 – zwane dalej rozporządzeniem podstawowym) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 987/2009 z 16 września 2009r. dotyczące wykonywania rozporządzenia nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE.L 2009, Nr 284, poz. 1 – zwane dalej rozporządzeniem wykonawczym).
Zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia podstawowego osoba, która normalnie wykonuje pracę najemną i pracę na własny rachunek w różnych Państwach Członkowskich podlega ustawodawstwu Państwa Członkowskiego, w którym wykonywana jest praca najemna. Wyłączona jest tym samym możliwość ustalania prawa właściwego dla tego stosunku prawnego w inny sposób niż wskazany w tym przepisie. W utrwalonym orzecznictwieSądu Najwyższego przyjmuje się, że w sprawach dotyczących koordynacji systemów zabezpieczania społecznego stosunek prawny, na podstawie którego powstaje tytuł ubezpieczenia społecznego i stosunek ubezpieczenia społecznego, to dwie niezależnewięzi prawne, które mogą podlegać prawu różnych państw członkowskich, przy czym stosownie do generalnej reguły wspólnotowej koordynacji ubezpieczeń społecznych,stosunek ubezpieczenia społecznego podlega prawu wykonywania pracy. Temu też prawu przyporządkowane jest zakwalifikowanie pracownika, jako zatrudnionego w rozumieniu rozporządzenia podstawowego. Nie ma zatem definicji pracy najemnej jako pojęcia prawa unijnego. Definicje tytułu ubezpieczenia społecznego przyjęte w krajowych systemach zabezpieczenia społecznego miejsca wykonywania pracy najemnej, do którego należy pracownik migrujący, mogą różnić się od tych zawartych w prawie pracy, ale muszą być utrzymane jako jedyne właściwe, tak jak rozumiane są przy stosowaniu ustawodawstwaz dziedziny zabezpieczenia społecznego danego państwa członkowskiego, na terytorium którego praca jest wykonywana.
Zauważyć nadto należy, że zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem Sądu Najwyższego istnienie tytułu ubezpieczenia społecznego za granicą wyklucza dokonywanie ustaleń przeciwko dowodowi ubezpieczenia społecznego w innym państwie, a nadto określenie ustawodawstwa właściwego wskazującego na instytucje miejsca świadczenia pracy najemnej wyłącza ocenę przez instytucję miejsca zamieszkania, czy stosunek prawny będący podstawą objęcia ubezpieczeniem społecznym w kraju świadczenia pracy jest ważny według prawa miejsca zamieszkania ubezpieczonego.
Oczywistym przy tym jest, że właściwa instytucja miejsca zamieszkania osoby ubiegającejsię o ustalenie ubezpieczenia społecznego w innym państwie może powziąć wątpliwościco do określenia ustawodawstwa mającego zastosowanie do zainteresowanego, z uwzględnieniem art. 13 rozporządzenia podstawowego i odpowiednich przepisów art. 14 rozporządzenia wykonawczego, czyli niepewności co do tego, czy osoba ta jestobjęta systemem zabezpieczenia społecznego w więcej niż jednym państwie członkowskim. Wątpliwości tych instytucja miejsca zamieszkania wnioskodawcy nie może sama rozstrzygać lecz musi dostosować się do trybu rozwiązywania sporów odnośnie ustalenia ustawodawstwa właściwego wskazanego w szczególności w oparciu o art. 6, art. 15 oraz art. 16 rozporządzenia wykonawczego. Nakazują one zwrócenie się – w przypadku istnienia wątpliwości bądź rozbieżności – do instytucji innego państwa członkowskiego.Instytucje niezwłocznie dostarczają lub wymieniają między sobą wszystkie dane niezbędne dla ustanowienia i określenia praw i obowiązków osób, do których ma zastosowanie rozporządzenie podstawowe. Przekazywanie tych danych odbywa się bezpośrednio pomiędzy samymi instytucjami lub za pośrednictwem instytucji łącznikowych. Zastosowanie znajduje również decyzja nr A1 Komisji Administracyjnej w sprawie ustanowienia procedury dialogui koncyliacji w zakresie ważności dokumentów, określenia ustawodawstwa właściwegooraz udzielania świadczeń na mocy rozporządzenia nr 883/2004 (Dz. U. C 106 z 24 kwietnia 2010r.).
Poinformowanie zatem przez osobę wykonującą pracę w dwóch lub więcej państwach członkowskich, instytucji wyznaczonej przez właściwą władzę państwa członkowskiego,w którym ma ona miejsce zamieszkania, o tym fakcie wymaga – ze względu nazaistnienie czynnika ponadkrajowego w ubezpieczeniu społecznym – zastosowaniaprocedury przestrzegającej właściwości i kompetencji instytucji ubezpieczeń społecznych, przewidzianej w przepisach art. 16 rozporządzenia wykonawczego. Informacja ta jest podstawą do niezwłocznego, lecz tylko wstępnego i tymczasowego ustalenia dla niej ustawodawstwa właściwego, stosownie do zasad kolizyjnych ustalonych w art. 13 rozporządzenia podstawowego.
Współdziałanie i opieranie się na porozumieniu instytucji właściwych ze względu namiejsce zamieszkania ubezpieczonego i ze względu na miejsce wykonywania przez niego pracy najemnej oznacza, że do instytucji właściwych, w tym również do sądu krajowego należy przede wszystkim ustalanie, czy osoba żądająca ustalenia właściwego ustawodawstwa podlega ubezpieczeniu społecznemu w każdym ze wskazanych przez nią państw i postąpienie w celu ustalenia stanu zgodnego z art. 11 ust. 1 rozporządzenia podstawowego.
Podkreślić należy, że organ rentowy, ani sąd nie mogą spowodować sytuacji, w której osoba prowadząca działalność i wykonująca pracę najemną w różnych państwach Unii nie będzie podlegała żadnemu ustawodawstwu lub że będzie podlegała ustawodawstwu więcej niż jednego państwa.
W ocenie Sądu Apelacyjnego organ rentowy prawidłowo, z zachowaniem wskazanych przepisów ustalił, jakie ustawodawstwo jest właściwe w wypadku ubezpieczonej.
ZUS po zgłoszeniu przezE. Ł.wniosków o ustalenie ustawodawstwa właściwego wobec zamieszkiwania przez nią i prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce przy jednoczesnym wykonywaniu umów o pracę na terytorium Wielkiej Brytanii i Słowacji wdrożył procedurę wyjaśniającą w oparciu o przepisy rozporządzenia wykonawczego.
Jak wynika z akt organu rentowego przesłał on instytucjom ubezpieczeniowym tych państw odpis pism zawierających informację o tymczasowym określeniu właściwego ustawodawstwa wobec skarżącej. Instytucja brytyjska w sposób jednoznaczny wyraziła swoje stanowiskoo niemożności zaakceptowania ustalenia ustawodawstwa brytyjskiego, a instytucja słowacka nie zajęła stanowiska wobec ustalenia ustawodawstwa polskiego jako właściwego wobec ubezpieczonej.
Tymczasowe określenie ustawodawstwa polskiego jako właściwego stało się ostatecznepo upływie 2 miesięcy od poinformowania o nim słowackiej instytucji ubezpieczeniowej(por. art. 16 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego).
Podkreślić należy, że zarówno organ rentowy, jak i Sąd Okręgowy w Gliwicach nie dokonywali przy tym oceny, czy stosunek prawny będący podstawą objęcia ubezpieczeniem społecznym skarżącej w kraju świadczenia pracy jest ważny według prawa miejsca zamieszkania ubezpieczonej.
Zauważyć nadto należy, że instytucja słowacka ostatecznie wydała decyzją wyłączającąE. Ł.z ubezpieczenia na terenie Słowacji z tytułu zatrudnienia w(...)s.r.o. od 1 grudnia 2013r. oraz anulowała wcześniej wydany formularz E 101 (v. pismoz 30 czerwca 2016r. i z 24 sierpnia 2016r., k. 90-92 a.s.).
Ewentualna zmiana stanowiska wskutek zaskarżenia tej decyzji, może stanowić podstawędo ponownego ustalenia ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczeń społecznychz tytułu pracy najemnej wykonywanej na terenie Republiki Słowackiej w trybieart. 83a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 963 ze zm.). Zaznaczyć przy tym należy, że do daty wydania wyroku przezSąd Apelacyjny, ubezpieczona nie przedstawiła jakiegokolwiek orzeczenia pozwalającegona przyjęcie, iż decyzja wyłączająca ją w spornym okresie z ubezpieczenia społecznego na terenie Słowacji została uchylona.
Podnieść również należy, iż skarżąca nie uzyskała potwierdzenia podlegania ubezpieczeniuna terenie Wielkiej Brytanii (formularz E101/A1) pomimo podjęcia osobistych starań w tym zakresie.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut nie wystąpienia przez Sąd Okręgowyw Gliwicach w trybie przewidzianym w art. 267 traktatu o Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE Cz 2012r., Nr 326, str. 1) do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wydanie orzeczenia o charakterze prejudycjalnym.
Zgodnie z tym przepisem wystąpienie z pytaniem do Trybunału zostało pozostawioneuznaniu Sądu, który samodzielnie ocenia, czy decyzja w rozstrzyganej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku.
Sąd I instancji trafnie przyjął, iż taka potrzeba nie zachodziła. Wbrew bowiem stanowisku ubezpieczonej, poglądy doktryny i orzecznictwa Sądu Najwyższego w zakresie objętym rozpoznaniem w niniejszej sprawie są zgodne i utrwalone.
W świetle przedstawionych okoliczności uznać zatem należało, że organ rentowy prawidłowo ustalił, żeE. Ł.od 1 kwietnia 2010r. podlegała ustawodawstwu polskiemuw zakresie ubezpieczeń społecznych.
Mając powyższe względy na uwadze, skoro apelacja okazała się bezzasadna,Sąd II instancji na mocyart. 385 kpcoddalił ją.
/-/ SSA W. Nowakowski  /-/ SSA W. Bzibziak /-/ SSA A. Kolonko

Sędzia   Przewodniczący   Sędzia
MP