Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1596/16
Data wyroku: 2017-03-22 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Weksel
Podstawa prawna: art. 104 prawa wekslowego

Sygn. akt III Ca 1596/16

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem zaocznym z dnia 4 lutego 2016 r. wydanym w sprawieI C 975/15 Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi oddalił powództwoW. M.przeciwkoB. M.o zapłatę kwoty 2.609,47 zł.
(wyrok – k. 15)
Podstawę rozstrzygnięcia Sądu I instancji w skarżonym zakresie stanowiły następujące ustalenia faktyczne:
W dniu 17 kwietnia 2001 r.Ł. S.wystawiła weksel własny na zlecenieW. M.opiewający na kwotę 2.609,47 zł z terminem płatności 20 kwietnia 2001 r.
Oceniając zgromadzone w sprawie dowody, Sąd Rejonowy wskazał, że, wbrew twierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu pozwu, powód nie załączył do akt sprawy aktu zgonu wystawcy weksla. Nie złożył też żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że pozwana jest spadkobierczyniąŁ. S.i w konsekwencji ponosi odpowiedzialność za zaciągnięte przez nią długi. W ocenie Sądu Rejonowego, w tym zakresie samo oświadczenie powoda było niewystarczające do obciążenia pozwanej surową odpowiedzialnością wekslową. Oświadczenie to budziło wątpliwości Sądu Rejonowego w kontekście braku jakiegokolwiek innego materiału dowodowego.

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Powództwo podlegało oddaleniu.
Podstawą prawną roszczenia powoda było oświadczenieŁ. S.o zaciągnięciu zobowiązania wekslowego. Z powyższego wynikało, żeŁ. S.jest dłużnikiem wekslowym, jako osoba podpisana na wekslu. Zgodnie bowiem z przepisemart. 9 Prawa wekslowegowystawca odpowiada za przyjęcie i zapłatę wekslu. Zgodnie zaś zart. 104, odpowiedzialność wystawcy wekslu własnego jest taka sama, jako akceptanta wekslu trasowanego. Nie ulegało wątpliwości Sądu Rejonowego, żeB. M.nie podpisała się na wekslu, w związku z czym do jej odpowiedzialności w miejsce wystawcy weksla koniecznym było wykazanie, że jest spadkobierczynią zobowiązanej. Na tę okoliczność powód nie przedstawił żadnego dowodu. W ocenie Sądu Rejonowego, przyjęcie odpowiedzialności wekslowej pozwanej nie może opierać się na samym oświadczeniu powoda stosownie doart. 339 kpc.
(uzasadnienie – k. 21-21)
Od powyższego wyroku apelację wniósł powód, zarzucając rażące naruszenieart. 339 kpcpoprzez jego błędną wykładnię. Wniósł o uwzględnienie powództwa i zasądzenieod pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu apelacji podał, że sądnie przeprowadza postępowania dowodowego przy wydaniu wyroku zaocznego. Czyni to wyjątkowo tylko po to, by przekonać się czy twierdzenia pozwu nie budzą wątpliwościalbo nie zostały przytoczone w celu obejścia prawa. Skoro pozwana nie wdaje się w spór, tzn., że nie zaprzecza faktom powołanym w pozwie stosownie doart. 229 i 230 kpc. W ocenie skarżącego, Sąd Rejonowy, pomijając treśćart. 339 kpc., oddalił powództwo jako nieudowodnione, a nie z powodu wątpliwości co do faktów, na które powód powołuje sięw pozwie.
(apelacja – k. 22-24)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
Skarżący na uzasadnienie apelacji powołał się na przepisyart. 229 i 230 kpc.
Jak stanowiart. 229 kpc, nie wymagają również dowodu fakty przyznane w toku postępowania przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości.
Zgodnie zart. 230, gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnejo faktach, sąd, mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane. Na pozwanym spoczywa obowiązek wdania się w spór co do istoty sprawy (art. 221 kpc). Jako strona postępowania, ma zatem obowiązek dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą oraz przedstawiać dowody (art. 3 kpc). Zaniedbanie tego obowiązku może uzasadniać negatywne konsekwencje procesowe, w tym w postaci przyjęcia przez sąd dorozumianego przyznania faktu podniesionego przez stronę przeciwną. Przyznanie faktów może mieć dwie postaci: przyznania wyraźnego, uregulowanego wart. 229 kpc,oraz przyznania dorozumianego, o którym mowa wart. 230 kpc. Zastosowanie przepisuart. 230 kpcwchodzi w rachubę jedynie wówczas, gdy jest to uzasadnione wynikiem całej rozprawy. Sąd powinien zatem powziąć - na podstawie wyniku całej rozprawy, czyli wszystkich okoliczności sprawy, całego materiału procesowego - przekonanie, że stronanie zamierzała i nie zamierza zaprzeczyć istnieniu faktów przytoczonych przez stronę przeciwną. Wynik całej rozprawy będzie sprzeciwiał się zastosowaniuart. 230 kpcw szczególności wtedy, gdy przyjęciu określonych ustaleń faktycznych sprzeciwiają się inne ustalenia dokonane przez sąd w sprawie. W razie wątpliwości nie można stosowaćart. 230 kpc. (wyrok Sądu Najwyższego z 6 sierpnia 2014 r. I CSK 551/13, Legalis nr 1079911, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2016 r. IV CSK 669/15, Legalis numer 1533391). Sąd w okolicznościach przewidzianych wart. 230 kpcmoże, ale nie musi uznać określone fakty za przyznane (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2011 r.I CNP 55/10, Legalis numer 440092).
Jak wynika z powyższego, uznanie twierdzeń strony przeciwnej za przyznanenie następuj automatycznie, a wymaga odniesienia się do całego materiału procesowego. Ocena, czy twierdzenia pozwu nie budzą wątpliwości zgodnie zart. 339 kpc, również wymaga odniesienia się do całokształtu okoliczności sprawy.
Jak stanowiart. 339 § 1 kpc, jeżeli pozwany nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę albo mimo stawienia się nie bierze udziału w rozprawie, sąd wyda wyrok zaoczny. Zgodnie z § 2, w tym wypadku przyjmuje się za prawdziwe twierdzenie powodao okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwościalbo zostały przytoczone w celu obejścia prawa.
Z treściart. 339 § 2 kpcnie wynika, aby wydanie wyroku zaocznego wiązało sięz niemal automatycznym uznaniem wszelkich twierdzeń strony powodowej za prawdziwe (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 lutego 2016 r. I ACa 1183/15, Legalis numer 1428463).
Zważyć należy, że dyspozycjaart. 339 § 2 k.p.c.nie oznacza, że powód zwolniony jest w całości od obowiązku przedstawienia dowodów na okoliczności, z których wywodzi skutki prawne. Przepisart. 339 § 2 k.p.c.łagodzi bowiem jedynie rygory procesowe w zakresie kwestii uznania określonej okoliczności za udowodnioną. Niezależnie jednakod wynikającego z powołanego przepisu domniemania, Sąd ma każdorazowo obowiązek krytycznego ustosunkowania się do przytaczanych przez powoda twierdzeń z punktu widzenia ich ewentualnej zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy
Podkreślić przy tym należy, że samo twierdzenie strony nie jest dowodem,a twierdzenie dotyczące istotnej dla sprawy okoliczności (art. 227 k.p.c.) powinno być udowodnione przez stronę to twierdzenie zgłaszającą (wyrok Sądu Najwyższego z dnia22 listopada 2001 r., sygn. akt I PKN 660/00, Wokanda 2002/7-8/44, LEX nr 80854). Zgodnie zart. 232 k.p.c.obowiązek wskazania dowodów obciąża przede wszystkim strony,a w myślart. 6 k.c.ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że ten, kto powołuje się na przysługujące mu prawo, występując z żądaniem obowiązany jest udowodnić okoliczności faktyczne uzasadniające to żądanie. Chodzi tu o fakty, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wykazujące istnienie prawa. Zgodnie z obowiązującą w postępowaniu cywilnym zasadą kontradyktoryjności, Sąd nie ma obowiązku zarządzania dochodzenia w celu uzupełnienialub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie, ani też Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzania z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (wyrok Sądu najwyższego z dnia 17 grudnia 1996 r., sygn. akt I CKU 45/96, OSNC 1997/6-7/76, LEXnr(...)). Dopuszczenie dowodu z urzędu jest co do zasady prawem, a nie obowiązkiem Sądu. W związku z powyższym, jeżeli materiał dowodowy zgromadzony przez stronęnie daje podstaw do dokonania odpowiednich ustaleń faktycznych, Sąd musi wyciągnąć ujemne konsekwencje z nieudowodnienia faktów przedłożonych na uzasadnienie żądańlub zarzutów.
W niniejszej sprawie powód nie zaoferował żadnego dowodu na okoliczność odpowiedzialności pozwanej w niniejszej sprawie. W tych okolicznościach, samo oświadczenie powoda w tym zakresie słusznie wzbudziło wątpliwości Sądu Rejonowego skutkujące oddaleniem powództwa stosownie doart. 339 kpc.
W tym stanie faktycznym apelacja podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.