Sąd Okręgowy w Zielonej Górze
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Kz 643/17
Data wyroku: 2017-11-15 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Bogumił Hoszowski

sygn. akt. VII Kz 643/17

POSTANOWIENIE

Dnia  15 listopada  201 7  r.
Sąd Okręgowy w Zielonej Górze VII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący Prezes: SO Bogumił Hoszowski
Protokolant: st. sekr. sąd. Karolina Kube
przy udziale Prokuratora Prok. -
po rozpoznaniu w sprawie przeciwkoJ. S.s. b.d. urodz. b.d.
oskarżonemu o przestępstwo zart. 270 § 1 kk
zażalenia wniesionego dnia 04.10.2017r. przez oskarżyciela subsydiarnego
na postanowienie Sądu Rejonowego w Zielonej Górze
z dnia 6.09.2017r. sygn. akt  II K 310/17 ( 1 Ds.(...).2016 )
w przedmiocie umorzenia postępowania
na podstawieart. 437§1 kpk

p o s t a n a w i a

utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 6 września 2017 r. Sąd Rejonowy w Zielonej Górze na podstawieart. 17§1 pkt 9 kpkw z w. zart. 55§1 kpkumorzył postępowanie w sprawie subsydiarnego aktu oskarżenia wniesionego przezA. K.przeciwko oskarżonemuJ. S.o czyny kwalifikowane zart. 270§1 kpk. Podstawą wystąpienia z subsydiarnym aktem oskarżenia była dwukrotna decyzja o umorzeniu postępowania karnego prowadzonego pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w Zielonej Górze o trzy czyny:
1. podrobienia w dniu 11 maja 2011 r. wZ., w celu użycia za autentyczny, podpisA. K.na dokumencie „umowa wyposażenia w zestaw pokazowy UWNR (...)” z dnia 11 maja 2011r. na szkodęA. K.orazfirmy (...) sp. z o.o.wW.– tj. o czyn zart.270§1kk;
2. podrobienia w dniu 13 maja 2011 r. wZ., w celu użycia za autentyczny podpisA. K.na dokumencie „wniosek o wydanie towaru” z dnia 13 maja 2011r. na szkodęA. K.orazfirmy (...) sp. z o.o.wW.– tj. o czyn zart.270§1kk;
3. podrobienia w dniu 11 maja 2011r. wZ., w celu użycia za autentyczne podpisówA. K.na dokumencie w postaci „umowa NR (...)o świadczenie usług promocyjnych oraz menadżerskich” oraz na dokumencie „oświadczenie przedstawiciela do umowy o świadczenie usług promocyjnych oraz menadżerskich NR(...)” na szkodęA. K.orazfirmy (...) sp. z o.o.wW.– tj. o czyn zart.270§1kk.
W zażaleniu na postanowienie oskarżyciel subsydiarny zarzucił„rażącą obrazę przepisów postępowania poprzez nie rozważenie w trakcie podejmowania zaskarżonej decyzji, czy zarzucone oskarżonemu czyny wypełniają znamiona innych czynów fałszerstwa w typie podstawowym (art. 270§1 kk) czynów zabronionych pod groźbą kary i to w sytuacji, której sąd nie był i nie jest związany przyjętą przez oskarżyciela kwalifikacją prawną, co w konsekwencji doprowadziło do podjęcia kwestionowanego, a przy tym co najmniej przedwczesnego rozstrzygnięcia”.W konsekwencji oskarżyciel wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd odwoławczy zważył, co następuje:
Zażalenie oskarżyciela nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że o możliwym zakresie podmiotowo – przedmiotowym subsydiarnego aktu oskarżenia nie decyduje treść zawiadomienia o przestępstwie, ale treść dokumentów prokuratorskich i merytoryczna zawartość akt postępowania przygotowawczego. Innymi słowy możliwość wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia jest zdeterminowana zakresem postępowania przygotowawczego, a w przypadku umorzenia postępowania opisem czynu i jego kwalifikacją prawną. Istota i specyfika subsydiarnego aktu oskarżenia, poza innymi wymogami ustawowymi zart. 55§1 kpk, sprowadza się do konieczności ( możliwości) oskarżenia osoby o czyn, co do którego to czynu prokurator umorzył postępowanie, a nie o inny czyn nie posiadający przymiotu tożsamości z czynem będącym przedmiotem postępowania przygotowawczego (podobnie wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2017 r. II AKa 436/17). Pokrzywdzony zatem może wnieść subsydiarny akt oskarżenia tylko co do czynu, który zachowuje przymiot tożsamości z czynem którego dotyczyły decyzje kończące postępowanie przygotowawcze (wyrok SN z 26.11. 2014r. II KK 109/14(...)poz. 51).
Tymczasem w niniejszej sprawie subsydiarny akt oskarżenia w zakresie zarzutu 4 tj. czynu, który miał być popełniony w dniu 19 maja 2011 r., odnosi się do czynu w ogóle nie będącego przedmiotem postępowania przygotowawczego. Co do pozostałych czynów przy pozostaniu przy tożsamej kwalifikacji prawnej, zmieniono opisy czynów w sposób sugerujący możliwość przyjęcia innej kumulatywnej kwalifikacji z przestępstwem skierowanym przeciwko mieniu. Jak wcześniej wskazano tego rodzaju zmodyfikowane zarzuty nie mogą być podstawą subsydiarnego aktu oskarżenia bowiem naruszają dyspozycjęart. 55 kpk.
W tej sytuacji dokonując oceny wniesionego aktu oskarżenia sąd I instancji w ramach wstępnej kontroli oskarżenia mógł i powinien dokonać kontroli pod kątem istnienia ujemnych przesłanek procesowych określonych wart. 17§1 pkt 2 - 11w zw. zart. 339§3 pkt 1 kpk. W tym też kontekście zasadnie uznał, że w przypadku czynu zart. 270§1 kko ile nie występuje np. w kumulatywnej kwalifikacji z innym typem przestępstwa, pokrzywdzonym nie jest osoba fizyczna. W tym zakresie sąd odwoławczy podziela wywody Sądu I instancji, że o pokrzywdzeniu decyduje bezpośredniość naruszonego lub zagrożonego przestępstwem dobra prawnego. O tym, czyje dobro prawne zostało w konkretnej sytuacji naruszone lub zagrożone przestępstwem, decyduje prawo karne materialne.
Definicja pokrzywdzonego ma wprawdzie przede wszystkim charakter materialnoprawny, ale jest również pojęciem procesowym, gdyż wynika z niego zespół uprawnień procesowych. Krąg pokrzywdzonych w rozumieniuart.49§1kkograniczony jest więc zespołem znamion czynu będącego przedmiotem postępowania oraz czynów współukaranych. Jeżeli w wyniku zdarzenia przestępnego zostało naruszone lub zagrożone dobro prawne danej osoby, ale poprzez zachowanie wykraczające poza znamiona danego typu przestępstwa, to osoba, którą takie zdarzenie dotknęło, nie jest pokrzywdzonym w rozumieniuart.49§1kpk.
Ponadto przesłanka uzyskania w procesie karnym statusu pokrzywdzonego jest bezpośredniość naruszenia lub zagrożenia dobra prawnego określonego podmiotu przestępstwa. Przyjmuje się, że bezpośredniość zachodzi, gdy pomiędzy czynem zawierającym przedmiotowe znamiona przestępstwa a naruszeniem lub zagrożeniem dobra danego podmiotu nie ma ogniw pośrednich.
Przestępstwo stypizowane wart.270§1kkma na celu ochronę dobra prawnego polegającego na wiarygodności dokumentów i ani ogólnym, ani rodzajowym, ani indywidualnym przedmiotem ochrony nie jest tu dobro podmiotu, którego dotyczy podrobiony dokument, a czyn taki z istoty swej nie narusza sam w sobie bezpośrednio dobra prawnego osoby, której podpis w dokumencie podrobiono. Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie w konsekwentnej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego (por. m.in. post.SN: z 21.06.2007r., III KK 122/07, Prok. i Pr.2008, nr 1, poz.7; z 24.05.2011r., II KK 13/11, Prok. i Pr.2011, nr 11, poz.15; z 25.03.2015r., II KK 302/14,L.oraz wyroki SN: Z 1.04.2008r., V KK 26/08, Prok. i Pr.2008, nr 7-8, poz.10; z 12.01.2010r., WK 28/09L.; z 4.09.2008r., V KK 171/08, Prok. i Pr.2009, nr 1, poz.6; z 3.10.2013r., II KK 117/13, Prok. i Pr.2014, nr 1, poz.10; z 412.2002r., III KKN 370/00, Prok. i Pr.2003, nr 8, poz.6; z 8.01.2009r., WK 24/08, Prok. i Pr.2009, nr 9, poz.11; z 26.11.2008r., IV KK 164/08, Prok. i Pr.2010, nr 5, poz.4).
Tym samym osoba ta nie może uzyskać statusu pokrzywdzonego w rozumieniuart.49 kpk. Jest to konsekwencją przyjęcia tzw. materialnej definicji pokrzywdzonego, co oznacza że zakres znaczeniowy pojęcia „pokrzywdzonego” wyznaczany jest przez zespół znamion danego czynu. W konsekwencji osoba, której podpis podrobiono nie posiada uprawnień do wywiedzenia subsydiarnego aktu oskarżenia w sprawie o przestępstwo zart.270§1kkalbowiem przepisart.55§1kpkjednoznacznie wskazuje, że w razie powtórnego wydania przez prokuratora postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzenia postępowania w wypadku o którym mowa wart.330§2, akt oskarżenia do sądu może wnieść wyłącznie pokrzywdzony.