Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi
VIII Wydział Cywliny
Sygnatura akt: VIII C 1332/17
Data wyroku: 2017-11-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Kalsztein

Sygn. akt VIII C 1332/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 listopada 2017 roku
Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi, VIII Wydział Cywilny
w następującym składzie :
Przewodniczący : Sędzia SR Tomasz Kalsztein
Protokolant : sekr. sąd. Kamila Zientalak
po rozpoznaniu w dniu 24 października 2017 roku w Łodzi
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Spółki AkcyjnejwŁ.
przeciwkoT. Z.
o zapłatę

1
zasądza od pozwanejT. Z.na rzecz powoda(...) Spółki AkcyjnejwŁ.kwotę 2.625 zł (dwa tysiące sześćset dwadzieścia pięć złotych);

2
oddala powództwo w pozostałej części;

3
zasądza od pozwanejT. Z.na rzecz powoda(...) Spółki AkcyjnejwŁ.kwotę 752,58 (siedemset pięćdziesiąt dwa złote pięćdziesiąt osiem groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu w całości.

Sygn. akt VIII C 1332/17

UZASADNIENIE
W dniu 31 marca 2017 roku powód(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wŁ.reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wytoczył przeciwko pozwanejT. Z.powództwo o zapłatę kwoty 3.523,50 zł oraz zasądzenie kosztów procesu,w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu powód podniósł, że dochodzona przedmiotowym powództwem wierzytelność wynika z zawartej przez pozwaną z(...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wP.w dniu 22 lutego 2016 rokuumowy pożyczki o numerze (...), która została wypłacona pozwanej zgodnie z warunkami określonymi w umowie. Z uwagi na opóźnienie z zapłatą rat pożyczki, pożyczkodawca wypowiedział pozwanej umowę w dniu 7 czerwca 2016 roku i zażądał spłaty całości pozostałego zadłużenia. W dniu 4 listopada 2016 roku pożyczkodawca zawarł z powodem umowę przelewu wierzytelności obejmującą m.in. wierzytelność przysługującą cedentowi względem pozwanej z w/w umowy pożyczki.
Na kwotę dochodzoną przedmiotowym powództwem składa się: niespłacony kapitał pożyczki – 2.100 zł, niespłacona prowizja wstępna za udzielenie pożyczki– 525 zł, niespłacona prowizja za obsługę pożyczki – 598,50 zł, koszty windykacyjne – 300 zł.(pozew k. 3-5v)
W dniu 20 kwietnia 2017 roku Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym dla Łodzi-Widzewa w Łodzi wydał w przedmiotowej sprawie nakaz zapłaty postępowaniu upominawczym, którym zasądził od pozwanej na rzecz powoda dochodzoną wierzytelność wraz z kosztami procesu.(nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym k. 37)
Od powyższego nakazu zapłaty sprzeciw złożyła pozwana zaskarżającgo w całości i wnosząc o oddalenie powództwa. Pozwana podniosła zarzut nieudowodnienia powództwa co do zasady, jak i wysokości oraz brak legitymacji procesowej. W ocenie pozwanej opłaty, które zobowiązana była ponieść w związku z zawarciem przedmiotowej pożyczki, czyli dodatkowe opłaty i prowizje, w tym opłaty windykacyjne - naruszają dobre obyczaje, jak i interes konsumenta. Zdaniem pozwanej tego typu regulacje są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
(sprzeciw k. 44-45v)
W piśmie procesowym z dnia 21 lipca 2017 roku strona powodowa podtrzymała żądanie pozwu.(pismo procesowe k.. 55-56)
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 22 lutego 2016 rokuT. Z.zawarła z(...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wP.umowę pożyczki ratalnej numer(...)w wysokości 2.100 zł. Spłata pożyczki miała nastąpić zgodnie z harmonogramem spłaty w dwunastu ratach, do dnia 25 lutego 2017 roku. Prowizja wstępna za udzielenie pożyczki wynosiła 525 zł, zaś prowizja za obsługę pożyczki wynosiła 199,50 zł za każdy rozpoczęty okres odsetkowy, prowizja za obsługę pożyczki doliczana była do każdej raty pożyczki (12 x 199,50zł), zgodnie z harmonogramem spłaty. Wysokość prowizji za obsługę pożyczki, jak wskazano w Ogólnych warunkach udzielania pożyczek, miała odpowiadać kosztomA.poniesionym w związku z obsługą pożyczki i obejmować:, m.in. koszty utrzymania systemu (powyższe obejmowała również prowizja za udzielnie pożyczki), monitorowania zadłużenia, wynagrodzenia za pośrednictwo przy wykonywaniu umowy pożyczki (powyższe obejmowała również prowizja za udzielnie pożyczki z tym zastrzeżeniem, że to dotyczyło pośrednictwa przy zawieraniu umowy pożyczki).W przypadku braku terminowej spłaty pożyczki, pożyczkodawca miał prawo wypowiedzieć umowę pożyczki i naliczać opłatę odszkodowawczą w wysokości 5 zł za każdy dzień opóźnienia jednakże nie dłużej niż przez 60 dni.
Umowa została zawarta na wniosek pozwanej.
(umowa pożyczki wraz z wnioskiem o udzielnie pożyczki krótkoterminowej i regulaminem k. 20-31)
Pozwana nie wywiązała się z przyjętego na siebie zobowiązania i nie spłacała rat pożyczki zgodnie z harmonogramem. W dniu 7 czerwca 2016 roku, w związku z brakiem terminowej spłaty pożyczki, pożyczkodawca wypowiedział pozwanej przedmiotową umowę. Kierując do pozwanej powyższe oświadczenie pożyczkodawca jednocześnie ostatecznie wezwał do zapłaty kwoty 3.468,50 zł.(wypowiedzenie umowy pożyczki wraz z potwierdzeniem nadania k.18-19)
W dniu 4 listopada 2016 roku(...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wP.zawarła z powodem umowę przelewu wierzytelności m.in. opisanej powyżej wobec dłużnikaT. Z.. Pozwana została zawiadomiona o dokonanej cesji wierzytelności.
(umowa przelewu wierzytelności k. 10v-13, porozumienie do umowy ramowej przelewu wierzytelności k. 13-15, zawiadomienie k. 32)
Na dzień 31 marca 2017 roku, to jest na dzień wytoczenia powództwa, pozwana nie uregulowała należności wynikających z tytułu umowy pożyczki, o której mowa, na łączną kwotę 3.523,50 zł. Na kwotę tę składa się:
- niespłacony kapitał pożyczki – 2.100 zł,
- niespłacona prowizja wstępna za udzielenie pożyczki – 525 zł,
- niespłacona prowizja za obsługę pożyczki – 598,50 zł,
- koszty windykacyjne – 300 zł.
Do dnia wyrokowania pozwana nie spłaciła powyższej należności.
(okoliczności bezsporne)
Opisany stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dowodów z dokumentów, których prawdziwość i rzetelność sporządzenia nie budziła wątpliwości, nie była również kwestionowana przez strony procesu.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części, co do kwoty 2.625 zł,zaś w pozostałym zakresie, tj. co do żądania prowizji za obsługę pożyczki w wysokości 598,50 zł i kosztów windykacyjnych w kwocie 300 zł podlegało oddaleniu.
W rozpoznawanej sprawie pozwana w złożonym sprzeciwie od nakazu zapłatyw postępowaniu upominawczym oświadczyła, że kwestionuje powództwo tak co do zasady jak i wysokości, podnosząc zrzuty dotyczące stosowania przez pożyczkodawcę niedozwolonych klauzul umownych. Jednocześnie powód, w ocenie Sądu wykazał, że jego poprzednik prawny zawarł z pozwaną umowę pożyczki o określonej treści, której jednak pozwana nie spłaciła w całości zgodnie z treścią zawartej umowy. Powód wykazał przy tym swoją legitymację czynną do występowania w niniejszym procesie.
Zgodnie z treściąart. 720 § 1 k.c.przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący pożyczkę zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
Skoro zatem pozwana, jako pożyczkobiorca, zawarła umowę pożyczki na kwotę 2.100 zł, od której miał zapłacić prowizję za jej udzielenie w wysokości 525 zł, to winna ją zwrócić w zakreślonym umową terminie, w dwunastu ratach do dnia 25 lutego 2017 roku. Wobec jednak tego, że pozwana nie spłacała pożyczki w zakreślonych umową ratach, pożyczkodawca miał prawo wypowiedzieć umowę pożyczki,co też uczynił w dniu 7 czerwca 2016 roku, stawiając w stan natychmiastowej wymagalności całą, niespłaconą kwotę pożyczki. W konsekwencji powód, który nabył przedmiotową wierzytelność od pożyczkodawcy, miał prawo dochodzić przedmiotowej wierzytelnościw zakresie kapitału pożyczki oraz niespłaconej prowizji za udzielenie pożyczki.
Mając na uwadze powyższe Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 2.625 zł. Sąd nie orzekał o odsetkach z uwagi na brak takiego żądania ze strony powoda.
W pozostałej części, tj. w zakresie prowizji za obsługę pożyczki oraz tzw. kosztów windykacyjnych obejmujących opłatę odszkodowawczą, powództwo podlegało oddaleniu.
Zdaniem Sądu w tym zakresie zarzuty pozwanej dotyczące nieważności umowy z uwagi na stosowanie niedozwolonych klauzul umownych, okazały się być zasadne.
Wskazana w umowie prowizja za obsługę pożyczki w wysokości 598,50 zł za każdy rozpoczęty okres odsetkowy - za każdy miesiąc udzielenia pożyczki(12 x 199,50 zł = 2.394 zł) w ocenie Sądu, stanowiła w istocie w okolicznościach niniejszej sprawy, próbę obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych, które od kwoty 2.100 zł (kwota pożyczki) za czas, na który udzielono pożyczki, wyniosłyby 193,89 zł (kalkulator odsetek maksymalnych). Pozwana, w ocenie Sądu, płacąc prowizję za obsługę pożyczki miała ponieść ukryte, wysokie koszty pożyczki, które w istocie stanowiły lichwiarskie odsetki.W ogólnych warunkach udzielania pożyczek zastrzeżono wprawdzie, że prowizja ta miała odpowiadać kosztom pożyczkodawcy poniesionym w związku z obsługą pożyczki i obejmować:, m.in. koszty utrzymania systemu (powyższe obejmowała również prowizja za udzielnie pożyczki), monitorowania zadłużenia, wynagrodzenia za pośrednictwo przy wykonywaniu umowy pożyczki (powyższe obejmowała również prowizja za udzielnie pożyczki z tym zastrzeżeniem, że to dotyczyło pośrednictwa przy zawieraniu umowy pożyczki), nie mniej powyższe nie zmienia oceny Sądu w tym zakresie. Już sam w sobie sposób naliczania opłaty ukazuje jej bliźniacze podobieństwo do odsetek. To samo dotyczy kwoty 300 zł obejmującej opłatę za obsługę zadłużenia przeterminowanego obejmującego zryczałtowane koszty odpowiadające kosztom poniesionym przez pierwotnego wierzycielaw związku z podjęciem podatkowych działań zmierzających do odzyskania należności (koszty windykacyjne).
Dokonując analizy treści umowy Sąd ustalił, że pożyczkodawca podjął próbę obejścia przepisuart. 359 § 2 1 k.c.poprzez zastosowanie zawyżonych opłat za obsługę pożyczki, co znajduje odzwierciedlenie w znacznie przekraczającej odsetki maksymalne rzeczywistej wysokości tychże. Zauważenia wymaga przy tym, że w przedmiotowej umowie pożyczkodawca dodatkowo zastrzegł prowizję za udzielnie pożyczki w wysokości 525 zł, a zatem na poziomie 25 % kapitału pożyczki. Omawiana prowizja w ocenie Sądu nie była zatem wyłącznie ekwiwalentem za obsługę pożyczki, a stanowiła dla powoda dodatkowe wynagrodzenie za udzielenie pożyczki pełniąc faktycznie funkcję dodatkowych odsetek, a zatem jej wysokość podlega ocenie na podstawie powołanego przepisuart. 359 k.c.
Mając na względzie, że w niniejszym przypadku mamy do czynienia z obrotem konsumenckim, Sąd uznał, że stosowany przez powoda zabieg prowadzi do naruszenia interesów konsumenta. Zastrzeżenie takich opłat, zmierzające do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych jest niedopuszczalne (art. 359 § 2 1k.c.), a zatem jako sprzeczne z ustawą – nieważne (art. 58 § 1 k.c.).
Zgodnie z tym przepisem czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Wobec braku przepisu przewidującego inny skutek zastrzeżenia zawyżonych opłat dodatkowych – jest ono nieważne, a zatem Sąd nie mógłby uwzględnić żądania w tym zakresie.
Pogląd o możliwości potraktowania prowizji jako sposobu obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych został zresztą wielokrotnie wyrażony w orzecznictwie. Sądw niniejszej sprawie w pełni podziela przytoczone wcześniej stanowisko, że postanowienia umowne, wprowadzające wygórowaną prowizję (ewentualnie inne dodatkowe opłaty), nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 lutego 2015 r., V ACa 622/14; wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 2016-01-21, sygn. akt III Ca 1712/15).
Biorąc pod uwagę wielkość prowizji za udzielnie pożyczki i obsługę pożyczkiw stosunku do wielkości udzielonej pożyczki i czasu na jaki została ona udzielona, należy uznać prowizję za obsługę pożyczki za wygórowaną i tym samym zawierającą w sobie nadmierny element obciążenia pożyczkobiorcy, prowadzący do zachwiania równowagi stron stosunku zobowiązaniowego, co pozostaje w sprzeczności z zasadą swobody umów o której mowa wart. 3531k.c.Również za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego uznać należy przedmiotowe postanowienie umowne nakładające na pożyczkobiorcę obowiązek uiszczenia prowizji za obsługę pożyczki. Wobec tego, że zasady współżycia społecznego ograniczają zasadę swobody umów (art. 3531k.c.w zw. zart. 58 § 2 i 3 k.c.). w/w umowa również z tego powodu jest częściowo, bezwzględnie nieważna w omawianym zakresie na podstawieart. 58 § 2 k.c.w zw.art. 58 § 3 k.c.Zarównoart. 3531k.c., jak iart. 58 § 1 i 2 k.c.w sposób jednoznaczny zakreślają bowiem granicę, w jakich strony mogą dokonywać czynności prawnych. Prawo chroni uczciwość obrotu i zabrania rażącego naruszania reguł słuszności kontraktowej.
Niezależnie od powyższych rozważań podnieść należy, że powód nie udowodnił żądania w omawianym zakresie, nie przedłożył bowiem żadnego dowodu, który wskazywałby na rzeczywistą wysokość poniesionych kosztów związanych z obsługą pożyczki, którew istocie sprowadzały się jedynie do technicznej czynności monitorowania spłaty pożyczki.
Podobne stanowisko należy zająć co do dochodzonej opłaty 300 zł obejmującej tzw. koszty windykacyjne. Na gruncie niniejszej sprawy także te postanowienia umowy pożyczki, jako nieuzgodnione indywidualnie z pozwaną i nakładające na nią rażąco wygórowane opłaty za wysłanie pism takich jak monity i wezwania do zapłaty, znacząco przewyższające rzeczywiste koszty ich wysłania i nie przewidujące jednocześnie możliwości pobierania takich opłat dla pożyczkobiorcy w przypadku wysyłania pism do pożyczkodawcy, jeśli realizowałby on umowę niezgodnie z jej treścią, są niedozwoloną klauzulą umowną.W ocenie Sądu opłaty za wezwania do zapłaty powinny wynikać z kalkulacji ich rzeczywistych kosztów, a nie stanowić dodatkowe źródło zysku dla pożyczkodawcy. Postanowienia o podobnej treści są wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych.
W tym miejscu podkreślić należy, że pozwana w sprzeciwie od nakazu zapłaty zakwestionowała fakt obciążenia jej dochodzoną kwotą negując powództwo tak co do zasadyjak i wysokości. W myśl zaś treści przepisuart. 6 k.c., ciężar udowodnienia twierdzenia faktycznego spoczywa na tej stronie, która z tego twierdzenia wywodzi skutki prawne. Reguła ta znajduje również swój procesowy odpowiednik w treściart. 232 k.p.c., w świetle którego to strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Pomimo jednak stanowiska pozwanej, strona powodowa nie złożyła żadnych dowodów wykazujących zasadność dochodzonej pozwem kwoty należnej według twierdzeń pozwu tytułem prowizji za obsługę pożyczki i tzw kosztów windykacyjnych.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił powództwo w omawianym zakresie, to jestw zakresie żądnej kwoty 898,50 zł tytułem prowizji za obsługę pożyczki oraz kosztów windykacyjnych.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciuart. 100 k.p.c.stosując zasadę stosunkowego ich rozdzielenia. Pozwana przegrała proces w 74 %. Koszty procesu obejmują wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru powoda wysokości 900 zł (§ 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.), opłatę od pozwu 100 zł i opłatę od pełnomocnictwa 17 zł, które łącznie wyniosły kwotę 1.017 zł. Pozwana nie poniosła żadnych kosztów. Wobec powyższego powodowi należy się zwrot kwoty 752,58 zł (1.017zł x 74 %).