Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACz 55/17
Data wyroku: 2017-02-28 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Edyta Buczkowska-Żuk, Dariusz Rystał, Mirosława Gołunska
Słowa kluczowe: Odrzucenie pozwu
Podstawa prawna: art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c.

Sygn. akt I ACz 55/17

POSTANOWIENIE
Dnia 28 lutego 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Edyta Buczkowska-Żuk (spr.)

Sędziowie:

SA Dariusz Rystał
SA Mirosława Gołunska

po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2017 r. w Szczecinie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaP. B.
przeciwko Zarządcy Wspólnoty Mieszkaniowej –Zakład Budowlany (...)wS.
o uchylenie uchwały
w przedmiocie zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w Szczecinie z 3 listopada 2016r., sygn. I C 1484/16
p o s t a n a w i a:  oddalić zażalenie

    SSA M. Gołuńska  SSA E. Buczkowska-Żuk  SSA D. Rystał

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 3 listopada 2016r. Sąd Okręgowy w Szczecinieodrzucił pozew. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia były następujące okoliczności i wnioski:P. B.wniósł do tutejszego Sądu pozew o uchylenie uchwały Zarządcy w sprawie Wspólnoty MieszkaniowejW.(...)A i(...).
Mając na względzieart. 64 § 1 i 11k.p.c., Sąd Okręgowy zważył, że podmiot wskazany przez powoda jako strona pozwana nie ma zdolności sądowej. Na podstawie analizyustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali(dalej: „u.w.l.”), w tymart. 6, Sąd podkreślił, że zdolność sądowa przysługuje wspólnocie mieszkaniowej, natomiast żaden z przepisów powołanej ustawy nie przyznaje zdolności sądowej ani osobowości prawnej zarządowi wspólnoty, który jest jej organem. W oparciu o powyższe, Sąd I. instancji stwierdził że zarządcy wspólnoty mieszkaniowej nie przysługuje zdolność sądowa, a tym samym w myślart. 199 §1 pkt 3 k.p.c.istniała podstawa do odrzucenia pozwu.
Nadto Sąd zaakcentował, że w niniejszej sprawie nie mógł znaleźć zastosowanieart. 70 k.p.c., ponieważ konieczną przesłanką uzupełnienia tego braku jest zachowanie tożsamości stron, a więc zachowanie takiego stanu rzeczy, w którym zarówno przed uzupełnieniem, jak i po uzupełnieniu braku zdolności sądowej stroną pozostaje ten sam podmiot, który to warunek w niniejszej sprawie nie zostałby spełniony. Podkreślono, że brak zdolności sądowej nie może być uzupełniony przez wstąpienie do udziału w sprawie podmiotu posiadającego tę zdolność w miejsce podmiotu nieposiadającego zdolności sądowej. Sąd wskazując jako pozwanego Wspólnotę Mieszkaniową nie działałby w ramach uprawnień zart. 70 k.p.c., a z urzędu dokonałby podmiotowego przekształcenia po stronie pozwanej, narzucając rolę pozwanego nowemu podmiotowi, nie występującemu w sprawie w tym charakterze i nie wskazanemu przez powoda, które to działanie jest niezgodne z przepisamikodeksu postępowania cywilnego.

    Powyższe rozstrzygnięcie w całości zaskarżył powód, który podniósł, że wskazał zarządcę wspólnoty jako pozwanego ponieważ stosownie do art. 18 u.w.l. oraz §7 pkt 2 umowy o ustanowienie odrębnej własności i przeniesieniu własności z 10 maja 2001r. (Repertorium A nr 3428/2001r.) jest on uprawniony do reprezentowania wspólnoty mieszkaniowej. Wskazał przy tym, że gdyby jego interpretacja przepisów była błędna to wniósł o przyjęcie jako strony pozwanej Wspólnoty MieszkaniowejW.(...)A i(...)wS.przyulicy (...). W ocenie skarżącego, za tożsamością podmiotu przemawia cała treść pozwu w myślart. 70 §1 k.p.c.

    W odpowiedzi na zażalenie,L. S., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwąZakład Budowlany (...)wS.
działając jako Zarządca Wspólnoty Mieszkaniowej przyul. (...).W.I(...),(...)wS.wniósł o oddalenie zażalenia oraz o zasądzenie na rzeczZakładu Budowlanego (...)kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje.
Zażalenie powoda jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie zart. 199 § 1 pkt 3 k.p.c.Sąd odrzuca pozew jeżeli jedna ze stron postępowania nie ma zdolności sądowej. Brak zdolności sądowej po którejkolwiek ze stron procesu stanowi bezwzględną ujemną przesłankę procesową w postępowaniu cywilnym, którą Sąd zobowiązany jest uwzględniać z urzędu na każdym etapie sprawy (art. 202 zd. 3 k.p.c.) i w razie jej wystąpienia zobowiązany jest odrzucić pozew. Zgodnie natomiast zart. 64 k.p.c.zdolność występowania w procesie jako strona (zdolność
sądową) posiadają osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. Natomiast wart. 70 oraz 71 k.p.c.ustawodawca uregulował postępowanie umożliwiające uzupełnienie braku w zakresie zdolności sądowej lub procesowej.
Powód w pozwie wskazał jako stronę pozwaną „Zarządcę Wspólnot Mieszkaniowych –Zakład Budowlany (...)(biuro)” – vide: pozew. Natomiast w §7 ust. 2 aktu notarialnego, dołączonego do zażalenia, zwierającego umowę o ustanowieniu odrębnej własności lokalu i przeniesieniu własności, wskazano, że zarząd budynkiem sprawujeL. S., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwąZakład Budowlany (...). Tym samym zgodnie z utrwalonymi poglądami doktryny organem wspólnoty w rozumieniu art. 18 u.w.l. czyli zarządem wspólnoty jestL. S., a nieZakład Budowlany (...). W tym zakresie Sad Okręgowy błędnie potraktował zarządcę jako organ wspólnoty.Firma (...)może bowiem wykonywać obowiązki administracyjne na rzecz wspólnoty, a więc czynności zarządcy, nie jest jednak organem wspólnoty. Nadto należy zauważyć, że podmiot, który został określony jako pozwany zarządca wspólnoty także nie ma osobowości prawnej.Zakład Budowlany (...)jest bowiem jedynie firmą przedsiębiorcy, który wyłącznie jako osoba fizyczna posiada osobowość prawną. Wynika to wprost z treści aktu notarialnego dołączonego do zażalenia powoda. Tym samym w chwili wniesienia pozwu nie można było przyjąć, że podmiot określony jako osoba pozwana był de facto organem wspólnoty i doszło jedynie do nieprecyzyjnego określenia przez powoda przeciwnika procesowego.
Natomiast w judykaturze przyjmuje się, że wspólnota mieszkaniowa stanowi jednostkę organizacyjną, o której mowa wart. 331k.c., i tym samym może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania tak jak inne podmioty prawa cywilnego (por. m.in. uchwała SN (7) z 21 grudnia 2007 r., sygn. akt III CZP 65/07; OSNC 2008, nr 7-8, poz. 69), jak również stosownie do art. 6 u.w.l. pozywać i być pozywaną. W myślart. 331k.c., do jednostek organizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych.
Podkreślenia wymaga także, że regulacja zdolności sądowej zawarta wart. 64 k.p.c.nie ma charakteru wyczerpującego. Bowiem ustawodawca przyznaje w określonych sytuacjach zdolność sądową także jednostkom organizacyjnym lub strukturom innym niż określone wart. 64 k.p.c., co uczynił w przepisachk.p.c.(por.art. 6911i art. 6913k.p.c.) jak również w przepisach szczególnych zawartych w innych aktach prawnych (por. m.in.art. 422 §2 k.s.h.). W konsekwencji, o ile przepisy szczególny nie stanowi inaczej należy przyjąć, że organy osoby prawnej nie mają zdolności sądowe (por. uchwała SN(7) z 14 października 1994 r., sygn. akt III CZP 16/94, OSNC 1995, Nr 3, poz. 40; uchwała SN z 11 marca 1994 r., sygn. akt III CZP 21/94, OSNCP 1994, Nr 11, poz. 203). W oparciu natomiast o analizę przepisówustawy o własności lokalinie ma podstaw do przyjęcia, że zarządcy wspólnoty mieszkaniowej odrębnie została przyznana osobowość prawną czy zdolność sądowa.
Tym samym możliwość zastosowaniaart. 70 § 1 k.p.c.w niniejszej sprawie, obligującego sąd do podjęcia czynności w celu uzupełnienia braków w zakresie zdolności sądowej, nie zachodzi. Jak bowiem wielokrotnie wyjaśniał Sąd Najwyższy (m.in. uchwała SN z 19.04.2001r., sygn. akt III CZP 10/01, OSNC 2001 r. Nr 10, poz. 147; postanowienie SN z 03.10.2002r., sygn. akt I CKN 448/01), brak zdolności sądowej, o której mowa w powołanym przepisie, odnosi się do podmiotu będącego stroną procesową. Pierwotną, konieczną przesłanką uzupełnienia tego braku jest zachowanie tożsamości stron, a więc zachowanie takiego stanu rzeczy, w którym zarówno przed uzupełnieniem, jak i po uzupełnieniu braku zdolności sądowej, stroną pozostaje ten sam podmiot. Zatem w sytuacji, gdy pozew został wniesiony przeciwko podmiotowi nieposiadającemu zdolności sądowej, w świetle wyżej wskazanych przepisów nie jest możliwe usunięcie tego braku w żaden sposób. Wobec powyższego, wniosek skarżącego zawarty w zażaleniu o dokonanie zmiany po stronie pozwanej nie mógł zostać uwzględniony.
Sąd Okręgowy wskazując jako stronę pozwaną Wspólnotę mieszkaniową w miejsce Zarządcy tejże wspólnoty, nie będącego jej organem, nie działałby w ramach uprawnień zart. 70 k.p.c., a w istocie dokonałby z urzędu podmiotowego przekształcenia po stronie pozwanej, narzucając rolę pozwanego nowemu podmiotowi, nie występującemu w sprawie w tym charakterze. Takie działanie sądu byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby powód chciał rzeczywiście skierować pozew przeciwkoL. S., w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, a jedynie na skutek nieznajomości prawa określił stronę wskazując firmę, pod która pozwany prowadzi działalność. Powód nie zamierzał jednak pozywać osoby fizycznej. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu Apelacyjnego, że błąd powoda w określeniu pozwanego powoduje pierwotny i nieusuwalny brak zdolności sądowej wskazanego podmiotu, który przesądza o konieczności odrzucenia pozwu z uwagi na wystąpienie przesłanki zart. 199 § 1 pkt 3 k.p.c.
W konsekwencji należało oddalić zażalenie jako nieuzasadnione, stosownie doart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 §2 k.p.c.Ponadto, Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do wydania orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego zgodnie z żądaniem zawartym w odpowiedzi na zażalenie. Bezspornym jest, że podmiot składający wskazane pismo procesowe nie jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, a tym samym nie powstały żadne koszty w niniejszym postępowaniu, które podlegałyby zwrotowi na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.

    SSA M. Gołuńska  SSA E. Buczkowska-Żuk  SSA D. Rystał