Sąd Okręgowy w Krakowie
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 1722/16
Data wyroku: 2016-12-21 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Lucyna Rajchel, Krzysztof Wąsik, Anna Kruszewska

Sygn. akt II Ca 1722/16

POSTANOWIENIE
Dnia 21 grudnia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Lucyna Rajchel (sprawozdawca)

Sędziowie:

SO Krzysztof Wąsik
SR (del.) Anna Kruszewska

Protokolant: protokolant sądowyM. Ł.
po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2016 r. w Krakowie
na rozprawie sprawy z wnioskuB. F.iW. Ł.
przy uczestnictwieA. M.,E. S.,A. F. (1),Z. Ż.,T. F.,S. F.iW. F.
o stwierdzenie nabycia spadku
na skutek apelacji wnioskodawczyniW. Ł.
od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie
z dnia 16 września 2015 r., sygnatura akt I Ns 1106/12/K
postanawia:
uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie.
SSR Anna Kruszewska  SSO Lucyna Rajchel SSO Krzysztof Wąsik

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 16 września 2015 roku Sąd Rejonowy stwierdził, że spadek poJ. F., zmarłym w dniu(...)roku wO.((...)) i tam ostatnio stale zamieszkałym na mocy ustawy nabyli bratankowieS. F.,W. F.,T. F.,B. F.iA. F. (1)po 1/10 części oraz siostrzeńcyW. Ł.,E. S.,Z. Ż.iA. M.po 1/8 części (pkt I) oraz stwierdził, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (pkt II).
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji wskazał, żeB. F.wniosła o stwierdzenie nabycia spadku poJ. F., zmarłym(...)r., zamieszkałym przed śmiercią przy(...)P. S.R.,L. E.na podstawie testamentu.
Uczestnik postępowaniaW. Ł.poparła wniosek.
UczestnicyS. F.iT. F.wskazali, że spadek winien przypaść każdemu po równo.
Z ustaleń poczynionych przez sąd wynikało, żeJ. F.zmarł(...)r. Przed śmiercią zamieszkiwał przy(...)P. S.R.,L. E.. W chwili śmierciJ. F.był wdowcem. Związek małżeński zawierał jeden raz Nie miał dzieci własnych ani przysposobionych. W chwili śmierci jego rodzice nie żyli. Spadkodawca miał brataA. F. (2)i siostryJ. K.iA. F. (3).A. F. (2)zmarł przed spadkodawcą tj.(...)r. Miał on pięcioro dzieci:S. F.,W. F.,T. F.,B. F.iA. F. (1). Siostra spadkodawcyJ. K.także zmarła przed nim tj.(...)r. Pozostawiła dzieci:W. Ł.,E. S.,Z. Ż.iA. M..A. F. (3)zmarła przed spadkodawcą jako bezdzietna panna. Żadna z w/w osób nie została uznana za niegodną dziedziczenia nie zrzekła się dziedziczenia ani nie został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia. Nie toczyło się również wcześniej postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku poJ. F..
J. F.sporządził kilka testamentów. Pierwszy w dniu(...)r., w którym nie powołał do spadku konkretnej osoby, a jedynie wskazał, że jego wolą jest, aby jego udział w spółdzielczym własnościowym prawie do mieszkania położonego przyul. (...)wK.otrzymałaW. Ł., natomiast oszczędności zgromadzone na koncie w(...),A. M.,W. Ł.iE. S..
Kolejny testament sporządził w dniu(...)w którym unieważnił poprzedni testament z(...)r. i wyraził życzenie, aby działki rolne jego własności odziedziczyłaB. F.. Unieważnił również zapis oszczędności dlaA. M.. Żaden ze spadkobierców nie miał wiedzy odnośnie tego, kto jest w posiadaniu testamentu z(...)r. ani nie zna jego treści. W następnym testamencie z dnia(...)r.J. F.także nie powołał do spadku konkretnej osoby a jedynie wskazał, że jego wolą jest, aby mieszkanie przyul. (...)otrzymałaW. Ł.i unieważnił zapis dokonany naB. F.w uprzednim testamencie. Żaden ze spadkobierców nie zakwestionował własności tychże testamentów.
Ponadto sąd ustalił wartość lokalu mieszkalnego położonego przyul. (...)wK., która wynosi 297.400 zł, zaś działek położonych w(...), gminaC.: tj.działki nr (...)- 11.109 zł,działki nr (...)– 20.631 zł,działki nr (...)– 4.818 zł,działki nr (...)– 4.158 zł,działki nr (...)– 13.132 zł,działki nr (...)– 7.488 zł,działki (...)– 2.784 zł,działki nr (...).206,działki nr (...)– 16.206 zł łącznie mają wartość 86.813 zł. Poza tym ustalił, że na rachunku bieżącymJ. F.wBanku (...) S.A.wW.na dzień 22 maja 2014 r. znajdywało się 105.818 zł.
Stan faktyczny sąd ustalił na podstawie zapewnienia spadkowego wnioskodawczyni i uczestników, którym sąd dał w pełni wiarę, a także zgromadzone w sprawie dokumentów, których autentyczność i treść nie były kwestionowane przez żadną ze stron, a także nie budziły zastrzeżeń sądu tak pod względem merytorycznym jak i formalnym. Sąd poczynił ustalenia także w oparciu o opinię biegłegoM. N., który wycenił wartość mieszkania spadkodawcy, jego działek rolnych oraz oszczędności w funtach brytyjskich.
Przechodząc do rozważań sąd stwierdził, że w sprawie należy zastosować przepisyprawa spadkowegoobowiązujące w chwili śmierci spadkodawcy, czyli w dniu(...)r., tj.art. 931 §1 kc,art. 932 §1 kc,art. 932 §3 kc,art. 932 §4 kc,art. 932 §5 kci na tej podstawie przyjął, że ponieważ spadkodawcaJ. F.zmarł jako wdowiec, nie miał dzieci, jego rodzice oraz rodzeństwo zmarli wcześniej powołani do spadku będą w niniejszej sprawie zstępni jego rodzeństwa a więc dzieciA. F. (2)tj.S. F.,W. F.,T. F.,B. F.iA. F. (1)wszyscy po 1/10 oraz dzieciJ. K.tj.W. Ł.,E. S.,Z. Ż.iA. M.wszyscy po 1/8. Trzecia siostraA. F. (3)zmarła przed spadkodawcą jako bezdzietna panna. Sąd zauważył ponadto, że spadkodawca sporządził kilka testamentów jednakże w testamentach tych nie powołał określonych osób do spadku a jedynie zapisał im konkretne przedmioty. Zgodnie zatem z dyspozycjąart. 961 k.c.osoby te należy uważać za zapisobiorców a nie spadkobierców. Sąd stwierdził, że skoro w kilku testamentach spadkodawca nie powołał nikogo konkretnego do spadku czyniąc tylko zapisy poszczególnych przedmiotów, więc powołanie do dziedziczenia następuje w oparciu o porządek ustawowy. Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach byłąart. 520 §1 kpc.
W apelacji od postanowienia wnioskodawczyniW. Ł.zarzuciła nieuwzględnienie faktu, że po śmierci spadkodawcy jego majątek pozostawiony w(...)został rozdysponowany zgodnie z wolą spadkodawcy wyrażoną w nieujawnionym w toku postępowania testamencie pomiędzy niektórych spadkobierców, a wartość majątku spadkowego pozostawionego za granicą wynosiła około 580.000 zł, więc więcej niż wartość całego majątku spadkowego ustalonego w postępowaniu spadkowym. Wskazując na powyższe apelująca domagała się uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w celu przeprowadzenia dowodu z dokumentów znajdujących się w posiadaniu uczestników, na okoliczność majątku pozostawionego za granicą, opisanego w nieujawnionym przed sądem testamencie i jego wpływu na sposób dziedziczenia spadku pozostawionego w Polsce.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, a sprawa została skierowana do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy. Powodem takiego rozstrzygnięcia był fakt, że w sprawie pojawiły się nowe okoliczności, które w sposób znaczący wpływają na kształt sprawy i ostateczne rozstrzygnięcie.
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy stwierdził, że spadek po zmarłymJ. F.nabyli jego bratankowie i siostrzeńcy w odpowiednich udziałach na podstawie ustawy. Sąd w dniu 12 kwietnia 2014 r. dokonał otwarcia i ogłoszenia ujawnionych w sprawie testamentów w wyniku czego wnioskodawczyniW. Ł.została uznana za zapisobiercę lokalu mieszkalnego przyul. (...)wK.o wartości 297.400 zł,
Orzekając w sprawie sąd pierwszej instancji miał świadomość istnienia dwóch jeszcze testamentów sporządzonych przez spadkodawcę, niemniej te testamenty nie zostały ujawnione w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji – na co uwagę zwrócił Sąd Rejonowy – wobec czego nie można zarzucać sądowi wydania błędnego postępowania.
Z przedłożonego do akt sprawy kopii testamentu z dnia(...)r. sporządzonego przezJ. F.wynika, żeB. F.otrzymała od spadkodawcy trzypokojowe mieszkanie przyul. (...)wK.z zaznaczeniem, że otrzymany spadek rzeczona przepisze na rzecz córkiJ. A.F.po osiągnięciu przez nią pełnoletności (k. 292).
Z kolei na podstawie testamentu z dnia(...)r.B. F.iA. M.otrzymały nieruchomości rolne - w sumie dziewięć działek zlokalizowanych w(...). Dodatkowo spadkobierczynie zostały obłożone obowiązkami określonymi w treści przedmiotowego testamentu. Nadto w testamencie spadkodawca określił jego wykonawcę.
Wzgląd na powyższe okoliczności nakazuje stwierdzić, że skoro powyższe testamenty zostały ujawnione, ale nie przed Sądem Rejonowym, który nie miał sposobności ani ich otworzyć i ogłosić ani też ocenić, to w tej sytuacji nie doszło do rozpoznania istoty sprawy. Otwarcia i ogłoszenia ujawnionych testamentów nie można dokonać przed sądem odwoławczym, gdyż nie jest on sądem spadku. Sądem spadku jest wyłącznie Sąd Rejonowy i tylko przed Sądem Rejonowym istnieje możliwość otwarcia i ogłoszenia testamentu (art. 649 §1 kpc).
Wobec czego koniecznym było uchylenie zaskarżonego postanowienia do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy, który przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokona otwarcia i ogłoszenia ujawnionych dwóch testamentów i oceni w jaki sposób wpłyną one na porządek dziedziczenia poJ. F..
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej temu sądowi, stosownie doart. 108 § 2 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
SSR Anna Kruszewska   SSO Lucyna Rajchel   SSO Krzysztof Wąsik