Sąd Rejonowy w Olsztynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1229/14
Data wyroku: 2017-09-12 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Katarzyna Błesińska-Kozłowska

Sygn. akt I Ns 1229/14

POSTANOWIENIE
Dnia 12 września 2017 r.
Sąd Rejonowy w Olsztynie, I Wydział Cywilny,
w składzie:
Przewodniczący: SSR Katarzyna Błesińska-Kozłowska
Protokolant: stażystka Aleksandra Skorynko
po rozpoznaniu w dniu 5 września 2017 r., wO., na rozprawie,
sprawy z wnioskuI. Z. (1)
z udziałemK. Z.,A. S.,K. B.,K. C.,A. M. (1),G. P.,A. C.,U. M.,M. K. (1),B. B. (1),B. K. (1)
o dział spadku poR. Z.wraz z podziałem majątku wspólnego oraz częściowy dział spadku poD. M. (1)
postanawia

1
dokonać podziału majątku wspólnegoR. Z.iK. Z.oraz działu spadku poR. Z., zmarłej dnia 18 sierpnia 2010 r. wO., do którego prawa zostały stwierdzone prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Olsztynie, X Wydziału Cywilnego z dnia 22 lutego 2011 r. w sprawie X Ns 666/10 oraz częściowego działu spadku poD. M. (1)zmarłej dnia 15 maja 2012 r. wO., do którego prawa zostały stwierdzone prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Olsztynie, X Wydziału Cywilnego z dnia 22 lutego 2016 r. w sprawie X Ns 991/14 , w skład których to spadków wchodzą:

a
udział w wysokości ½ części w prawie własności lokalu mieszkalnego położonego przyul. (...), dla którego prowadzona jestksięga wieczysta KW (...)wraz z połową udziału w wysokości(...)w częściach wspólnych budynku i innych urządzeń nie służących do wyłącznego użytku właścicieli wydzielonych lokali, dla którego prowadzona jestksięga wieczysta KW (...)o wartości 92.910 zł;

b
½ środków zgromadzonych na rachunkach bankowych o numerach(...)w wysokości 74,99 zł,(...)w wysokości 20,87 zł;

c
½ oszczędności pobranych przez uczestnikaK. Z.z rachunków bankowych w wysokości 15.134,99 zł;

d
udział w wysokości ½ w prawie dodziałki ogrodniczej nr (...)w Rodzinnych(...) Na (...)o wartości 2.000 zł;

e
udział w wysokości ½ w prawie własności samochodu osobowego markiF. (...)onr rej. (...)o wartości 2.000 zł;

w ten sposób, że wszystkie składniki wymienione w punkcie 1 lit. a-e przyznać na własnośćK. Z.;

2
ustalić, że dodatkowo w skład spadku poD. M. (1)wchodzą środki zgromadzone na rachunku bankowym o numerze(...)w wysokości 350,23 zł i środki te przyznaćI. Z. (1)iK. C.po połowie;

3
zasądzić odK. Z.na rzecz:

a
I. Z. (1)kwotę 26.387,72 zł;

b
K. C.kwotę 26.387,72 zł;

c
A. M. (1)kwotę 10.555,07 zł;

d
G. S.kwotę 5.277,54 zł;

e
A. S.kwotę 5.277,54 zł;

f
K. B.kwotę 10.555,07 zł;

g
A. M. (2)kwotę 5.277,54 zł;

h
U. M.kwotę 5.277,54 zł;

i
M. K. (1)kwotę 3.518,36 zł;

j
B. B. (1)kwotę 3.518,36 zł;

k
B. K. (1)kwotę 3.518,36 zł;

tytułem spłat oraz rozliczenia długów spadkowych płatnych w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia;

4
Zasądzić odI. Z. (1)na rzecz:

a
A. M. (1)kwotę 17,51 zł;

b
G. S.kwotę 8,76 zł;

c
A. S.kwotę 8,76 zł;

d
K. B.kwotę 17,51 zł;

e
A. M. (2)kwotę 8,76 zł; ;

f
U. M.kwotę 8,76 zł;

g
M. K. (1)kwotę 5,84 zł;

h
B. B. (1)kwotę 5,84 zł;

i
B. K. (1)kwotę 5,84 zł;

tytułem spłat;

5
Zasądzić odK. C.na rzecz:

a
A. M. (1)kwotę 17,51 zł;

b
G. S.kwotę 8,76 zł;

c
A. S.kwotę 8,76 zł;

d
K. B.kwotę 17,51 zł;

e
A. M. (2)kwotę 8,76 zł; ;

f
U. M.kwotę 8,76 zł;

g
M. K. (1)kwotę 5,84 zł;

h
B. B. (1)kwotę 5,84 zł;

i
B. K. (1)kwotę 5,84 zł;

tytułem spłat;

6
koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą we własnym zakresie;

7
nie obciążać wnioskodawczyni i uczestników kosztami sądowymi poniesionymi tymczasowo przez Skarb Państwa.

SSR Katarzyna Błesińska-Kozłowska
Sygn. akt I Ns 1229/14

UZASADNIENIE
WnioskodawcyL. D. (1)iI. Z. (2)wnieśli o zniesienie współwłasności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość numer 127, położonego w województwie(...), powiecie(...), mieścieO.przyul. (...)o pow. 57,9 m2, dla której Sąd Rejonowy VI Wydział Ksiąg Wieczystych wO.prowadziksięgę wieczystą KW Nr (...)wraz z udziałem(...)w nieruchomości wspólnej, która stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokalu, dla której Sąd Rejonowy VI Wydział Ksiąg Wieczystych wO.prowadziKsięgę Wieczystą KW Nr (...)poprzez przyznanie jej na wyłączną własność uczestnikowi postępowaniaK. Z.z zasądzeniem kwoty po 51.250 zł na rzecz każdego z wnioskodawców (k. 2-4).
Ostatecznie jednak wnioskodawcy wnieśli o ustalenie, że w skład spadku po zmarłejD. M. (1)wchodzi udział wynoszący ½ w prawie własności przedmiotowej nieruchomości oraz o dokonanie działu spadku poD. M. (1)poprzez przyznanieL. D. (1)iI. Z. (2)po udziale w wysokości ¼ w prawie własności opisanego lokalu mieszkalnego oraz po udziale w wysokości ¼ w udziale w nieruchomości wspólnej (k. 38).
Ponadto wnioskodawcy wnieśli o ustalenie, że koszty postępowania strony ponoszą we własnym zakresie.
W uzasadnieniu swojego stanowiska podali, że wraz z uczestnikiemK. Z.są współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości. Wnioskodawcy posiadają po 1/4 udziału, zaś uczestnik 1/2 udziału we współwłasności tej nieruchomości. Wartość nieruchomości wnioskodawcy oszacowali na kwotę 205.000 zł.
Uczestnik postępowaniaK. Z.w odpowiedzi na wniosek wskazał, iż wobec dotychczasowego niepodzielenia majątku wspólnego małżonkówR. Z.iK. Z., niniejsze postępowanie winno być sprawą o podział majątku wspólnego małżonkówK. Z.iR. Z.oraz dział spadku poD. M. (1). Co do zasady wyraził zgodę na zaproponowany sposób zniesienia współwłasności, tj. przyznanie na jego rzecz wyłącznej własności lokalu mieszkalnego przyul. (...)wO.. Zakwestionował jednak wartość nieruchomości wskazaną przez wnioskodawców (205.000 zł), która w jego ocenie jest wartością zawyżoną. Podał, że wartość lokalu mieszkalnego powinna wynosić 180.000 zł i taką też wartość uczestnicy zgodnie określali w toku dotychczasowych negocjacji.
Z uwagi na to, że wnioskodawcaL. D. (1)zmarł w trakcie postępowania, wnioskodawczyniI. Z. (2)zmodyfikowała żądanie i wniosła o przyznanie na swoją rzecz udziału w ½ prawa własności lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład spadku poD. M. (1), zaś na rzecz spadkobiercówL. D. (1), tj.J. D.orazK. C.przyznanie po 15/120 udziału w ½ prawa własności przedmiotowego lokalu. Jednocześnie wniosła o ustalenie, że w skład masy spadku poD. M. (1)dodatkowo wchodzi (k. 179-180):

1
½ udziału w oszczędnościach ustalonych w toku postępowania,

2
½ udziału prawa dodziałki ogrodniczej nr (...)w RodzinnychO.DziałkowymNa (...)podO.o wartości 4.000 zł;

3
½ udziału w prawie własności samochodu osobowego markiF. (...)onr rej. (...)o wartości 4.000 zł.

Pismem z dnia 14 lipca 2017 r. uczestnikZ. Z.wniósł o rozliczenie długu spadkowego w łącznej kwocie 6.590 zł (k. 272).
W uzasadnieniu wskazał, że dopłacił do miejsca pod grób murowany w wysokości 1.860 zł. Koszt wykonania murowanego grobu oraz trumienki ekshumacyjnej wyniósł 4.730 zł (4.510 zł + 220 zł).
Sąd ustalił, co następuje:
Postanowieniem z dnia 22 lutego 2011 r. w sprawie o sygn. X Ns 666/10 Sąd Rejonowy w Olsztynie stwierdził, że spadek po zmarłej dnia 18 sierpnia 2010 r.R. Z.nabyła na podstawie testamentu ustnego w całości córkaD. M. (1).R. Z.była w chwili śmierci zamężna z uczestnikiemK. Z.. Pozostawał z nią w ustroju małżeńskiej wspólności ustawowej i wobec powyższego majątek ich nie był dzielony.
(bezsporne; postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku w sprawie X Ns 666/10 SR w Olsztynie)
W dniu 15 maja 2012 r.D. M. (2)zmarła. Do chwili jej śmierci spadek poR. Z.nie został podzielony.
(bezsporne)
Prawomocnym postanowieniem z dnia 22 lutego 2016 r. w sprawie o sygn. X Ns 991/14 Sąd Rejonowy w Olsztynie stwierdził, że spadek po zmarłejD. M. (1)nabyli:
- siostra matki spadkodawczyniI. Z. (2), z domuD.(córkaF.iR.) – w 15/60 części spadku,
- brat matki spadkodawczyniL. D. (1)(synF.iR.) – w 15/60 części spadku,
- siostra ojca spadkodawczyniA. M. (1), z domuM.(córkaM.iW.) – w 6/60 części spadku,
- córka siostry ojca spadkodawczyniG. P., z domuS.(córkaA. T.iJ.) – w 3/60 części spadku,
- syn siostry ojca spadkodawczyniA. S.(synA. T.iJ.) – w 3/60 części spadku,
- córka brata ojca spadkodawczyniE. B., z domuM.(córkaS.iT.) – w 6/60 części spadku,
- córka brata ojca spadkodawczyniA. M. (2) z domu M.(córkaR. J.iJ.) – w 3/60 części spadku,
- wnuczka brata ojca spadkodawczyniU. M. z domu M.(córkaW.iH.) – w 3/60 części spadku,
- córka brata ojca spadkodawczyniM. K. (2) z domu M.(córkaF.iW.) – w 2/60 części spadku,
- córka brata ojca spadkodawczyniB. B. (2) z domu M.(córkaF.iW.) – w 2/60 części spadku,
- córka brata ojca spadkodawczyniB. K. (2) z domu M.(córkaF.iW.) – w 2/60 części spadku,
(dowód: postanowienie – k. 206)
Dziedziczący poD. M. (1)L. D. (2)zmarł w dniu 27 marca 2016 r. Spadek po nim nabyła w całości jego córkaK. C..
(dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Olsztynie wydane w sprawie I Ns 440/16, k. 138)
Z kolei dziedzicząca poD. M. (1)E. B.zmarła w dniu 12 lipca 2014 r. Do spadku po niej został powołany jej mążK. J.A. B..
(dowód: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie, sygn. akt I Ns 1431/14, k. 36)
W skład majątku dorobkowego małżeńskiegoK. Z.oraz zmarłejR. Z.wchodzi:
1) lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość numer 127, położony w województwie(...), powiecie(...), mieścieO.przyul. (...)o pow. 57,9 m2, dla której Sąd Rejonowy VI Wydział Ksiąg Wieczystych wO.prowadziksięgę wieczystą KW Nr (...)wraz z udziałem(...)w nieruchomości wspólnej, która stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokalu, dla której Sąd Rejonowy VI Wydział Ksiąg Wieczystych wO.prowadziKsięgę Wieczystą KW Nr (...)o wartości 185.820 zł;
2) środki zgromadzone na rachunkach bankowych o numerach(...)w wysokości 149,97 zł,(...)w wysokości 41,74 zł;
3) oszczędności pobrane przez uczestnikaK. Z.z rachunków bankowych w wysokości 30.269,97 zł;
4) prawo dodziałki ogrodniczej nr (...)w Rodzinnych(...) Na (...)o wartości 4.000 zł;
5) samochód osobowy markiF. (...)onr rej. (...)o wartości 4.000 zł;
6) środki zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości 350,23 zł
(częściowo bezsporne, opinia biegłego w sprawie I C 3261/16, przesłuchanie wnioskodawcyK. Z.– k. 259)
K. Z.w dniu 1 lipca 2010 r. zlikwidował 18-miesięczną lokatę terminowąProgresjanr(...). Środki zgromadzone na w/w lokacie w wysokości 25.000 zł wraz z odsetkami przekazał na rachunek bankowy swojej siostryM. S., albowiem środki pieniężne stanowiły jej własność.
(dowód: przesłuchanie wnioskodawcyK. Z.– k. 259, informacja bankowa, k. 67)
ZmarłaD. M. (1)sprzedała w dniu 21 sierpnia 2010 r. za cenę 80.000 zł należące do niej prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego wO.przyul. (...)na rzeczM. Z.. Kupujący w dniu 23 sierpnia 2010 r. dokonał zapłaty za lokal.
(dowód: wypis aktu notarialnego z dnia 21.08.2010 r. – 217-220v., potwierdzenie wykonania przelewu – k. 246)
UczestnikZ. Z.poniósł koszt pochówku zmarłej żonyR. Z.w łącznej wysokości 6.590 zł. Na kwotę tą złożyła się dopłata do miejsca pod grób murowany (1.860 zł) oraz koszt wykonania murowanego grobu i trumienki ekshumacyjnej (4.730 zł). Uczestnik uiścił koszty ze środków pieniężnych zgromadzonych w ramach majątku wspólnego jego i jego żonyR. Z..
(dowód:faktura VAT (...)– k. 274, dowód wpłaty – k. 275, wniosek usług – k. 276, przesłuchanie uczestnikaZ. Z.– k. 285)
L. D. (1)iI. Z. (1)w dniu 7 maja 2013 r. pobrali z rachunku zmarłejD. M. (1)kwotę 350,23 zł. Kwota ta przypadła każdemu z nich po połowie.
(dowód: informacja banku, k. 96)
Sąd zważył, co następuje:
Wniosek o dział spadku zasługuje na uwzględnienie.
Sąd dokonał ustaleń faktycznych na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, zarówno prywatnych jak i urzędowych. Dokumenty będące podstawą ustalenia stanu faktycznego nie były przez strony kwestionowane. Sąd oparł się również o zeznania świadków i dowód z zeznań stron, które w całości zostały uznane za wiarygodne i korespondujące z dokumentami zgromadzonymi w sprawie. Skład i wartość składników w majątku spadkowego w istocie nie była sporna między stronami.
Niniejsza sprawa początkowo wniesiona jako sprawa o zniesienie współwłasności,de factojest sprawą o dział spadku poR. Z.iD. M. (1). Druga z wymienionych spadkodawczyń odziedziczyła spadek po pierwszej z wymienionych i w zasadzie skład spadku po niej wyczerpywały składniki majątku odziedziczone poR. Z.. Dodatkowo sprawa niniejsza obejmowała również podział majątku wspólnego małżonkówK. Z.i spadkodawczyniR. Z., albowiem do chwili śmierci spadkodawczyni między małżonkami trwała małżeńska wspólność ustawowa i nie wobec powyższego nie dokonywali oni podziału swojego majątku.
Zgodnie zart. 1037 § 1 k.c., dział spadku może nastąpić w szczególności na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek spadkobierców. Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do działu spadku stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych (art. 1035w zw. zart. 210 – 212 k.c.). W toku postępowania o dział spadku, sąd ustala jego skład i wartość (art. 684 k.p.c.), uwzględniając zarazem obowiązek zaliczenia przez spadkobierców na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn, za wyjątkiem darowizn zwolnionych przez spadkodawcę od zaliczenia na schedę spadkową i drobnych darowizn zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych (art. 1039 k.c.). Skład spadku ustala się według stanu z chwili otwarcia spadku, a jego wartość według cen obowiązujących w chwili orzekania o dziale (uchwała SN z dnia 27 września 1974 r., III CZP 58/74, OSN 1975, nr 6, poz. 90).
Zgodnie zaś zart. 31 § 1 k.r.o.z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Zgodnie zaś zart. 43 § 1 k.r.o.oboje małżonkowie co do zasady mają równe udziały w majątku wspólnym. Uczestnicy niniejszego postępowania nie kwestionowali, że udziały w majątku małżonkówZ.są równie.
Mając na uwadze, iż pomiędzy małżonkamiR. Z.orazK. Z.istniał ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej, który ustał z dniem śmierciR. Z., należało przyjąć, iż poszczególne składniki majątkowe w postaci:
1) lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość numer 127, położony wO.przyul. (...)wraz z udziałem(...)w nieruchomości wspólnej,
2) środki zgromadzone na rachunkach bankowych o numerach(...)oraz(...),
3) oszczędności pobrane przez uczestnikaK. Z.z rachunków bankowych,
4) prawo dodziałki ogrodniczej nr (...)w Rodzinnych(...) Na (...)oraz
5) samochód osobowy markiF. (...)onr rej. (...),
wchodziły w skład majątku wspólnegoR. Z.orazK. Z.. Zatem w skład spadku poR. Z.wszedł tylko udział w wysokości ½ części opisanych składników majątku, w tym udział ½ części opisanej nieruchomości.
Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 22 lutego 2011 r. w sprawie o sygn. X Ns 666/10, spadek po zmarłejR. Z.na podstawie testamentu ustnego w całości nabyła córkaD. M. (1), a zatem stała się ona właścicielem wskazanych wyżej praw majątkowych.D. M. (1)następnie zmarła i w skład spadku po niej weszły przedmioty odziedziczone poR. Z.i dodatkowo oszczędności w wysokości 350,23 zł.
Okoliczności te w niniejszej sprawie były bezsporne.
Bezsporny był również sposób dokonania działu spadku.W.i uczestnicy byli zgodni co do tego, by uczestnikowi postępowaniaK. Z.przyznać składniki majątku spadkowego i zarazem stanowiącego w ½ jego własność jako małżonka spadkodawczyni. Wyraził on zgodę na przyznanie mu składników majątku. Ponadto pomiędzy uczestnikami doszło do konsensusu w zakresie wartości nieruchomości i rzeczy ruchomych i nie została ona zakwestionowana w toku dalszego postępowania.
Z tego względu, z uwagi na zgodność stanowisk stron co do sposobu działu spadku, Sąd na podstawieart. 622 § 2 k.p.c.w zw. zart. 688 k.p.c.przyznał na wyłączną własność uczestnikowiK. Z.wszystkie składniki majątkowe wchodzące w skład majątku wspólnegoR. Z.orazK. Z., których udział w wysokości ½ wszedł w skład spadku poR. Z., a następnie poD. M. (1), w tym lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość numer 127, położony wO.przyul. (...)o pow. 57,9 m2, dla której Sąd Rejonowy VI Wydział Ksiąg Wieczystych wO.prowadziksięgę wieczystą KW Nr (...)wraz z udziałem(...)w nieruchomości wspólnej, która stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokalu, dla której Sąd Rejonowy VI Wydział Ksiąg Wieczystych wO.prowadziKsięgę Wieczystą KW Nr (...)(pkt 1 postanowienia).
Zważywszy na to, że – jak wskazano wcześniej – w wyniku podziału majątku wspólnego uczestnikK. Z.nabył udział w wysokości ½ części majątku wspólnego, zaś pozostały udział ½ części odziedziczyli spadkobiercy, z tytułu spłaty uczestnik winien zatem zwrócić spadkobiercom odpowiednie kwoty stosownie do nabytych przez nich udziałów spadkowych (pkt 3 postanowienia). We wzajemnych rozliczeniach Sąd uwzględnił również długi spadkowe w postaci kosztów pochówku zmarłejR. Z., które to koszty uczestnikK. Z.należycie wykazał. Rozliczenie długów nastąpiło w oparciu o treśćart. 686 k.p.c., zgodnie z którym w postępowaniu działowym sąd rozstrzyga także o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu spłaconych długów spadkowych.
Jednocześnie Sąd ustalił, że dodatkowo w skład spadku poD. M. (1)wchodzą środki zgromadzone na rachunku bankowym o numerze(...)w wysokości 350,23 zł i środki te przyznałI. Z. (2)iK. C.po połowie (pkt 2 postanowienia), albowiem już wcześniej środki te zostały pobrane przezI. Z. (1)i spadkodawcęK. L.N. D..
Sąd zasądził od wymienionych uczestniczek stosowne spłaty na rzecz pozostałych spadkobierców ustawowych stosownie do nabytych przez nich udziałów spadkowych (pkt 4 i 5 postanowienia).
Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych Sąd wydał w oparciu oart. 520 § 1 k.p.c., zgodnie z którym każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.(pkt 6. postanowienia).
Stosownie zaś do art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 85), Sąd postanowił nie obciążać wnioskodawczyni i uczestników kosztami sądowymi poniesionymi tymczasowo przez Skarb Państwa(pkt 7. postanowienia).
Z tych wszystkich powodów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.
SSR Katarzyna Błesińska-Kozłowska