Sąd Okręgowy w Świdnicy
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1922/16
Data wyroku: 2017-06-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Monika Pieczara

Sygn. akt I C 1922/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 czerwca 2017r.
Sąd Okręgowy w Świdnicy Wydział I Cywilnyw składzie następującym:
Przewodniczący: SSR (del.) Monika Pieczara

Protokolant: Sylwia Jurkowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2017r. wŚ.
sprawy z powództwaA. W.
przeciwkoP. W.
o zapłatę kwoty 100.000 zł
oddala powództwo.

UZASADNIENIE
PowódkaA. W.w dniu 30 września 2016r. wniosła przeciwko pozwanemuP. W.pozew o zapłatę kwoty 100.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od czternastego dnia po doręczeniu odpisu pozwu pozwanemu, ponadto wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu powódka wskazała, że w dniu(...). darowała pozwanemu, będącemu wówczas jej mężem, stanowiący dotychczas jej wyłączną własność lokal mieszkalny, położony wŚ.przyul. (...), o powierzchni użytkowej 44,70m(
    2), dla którego Sąd Rejonowy w Świdnicy prowadziksięgę wieczystą nr (...). Następnie powódka pismem z dnia 03.08.2016r. odwołała darowiznę i wezwała pozwanego do zwrotu nieruchomości bądź wydania surogatów, w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma. Przyczyną odwołania darowizny była rażąca niewdzięczność pozwanego wobec darczyńcy, która przejawiała się w karygodnym zachowaniu pozwanego zarówno w stosunku do powódki, jak i jej matki, mającym miejsce od początku 2016r. Powódka wyjaśniła, że małżeństwo stron zostało rozwiązane przez rozwód bez orzekania o winie przez Sąd Okręgowy w Świdnicy wyrokiem z dnia(...)., sygn. akt I C 961/10. W kawalerce należącej do pozwanego, położonej naOsiedlu (...)wŚ.do dnia dzisiejszego mieszka matka powódki –E. G.na podstawie uzgodnień pomiędzy stronami – jeszcze z okresu istnienia ich małżeństwa. Ponieważ strony mieszkały w kawalerce należącej do pozwanego, zaś lokal mieszkalny położony przyul. (...)wŚ.zajmowany przezE. G.był większy od tej kawalerki,E. G.przekazała powódce przysługujące jej do tego lokalu spółdzielcze lokatorskie prawo (przekształcone następnie w prawo własności) i strony zamieszkały w tym mieszkaniu, zaśE. G.zamieszkała w kawalerce należącej do pozwanego. Celem takiego rozwiązania miało być zapewnienie młodym lepszych warunków do założenia większej rodziny. Następnie pozwany nakłonił powódkę, aby przeniosła na niego własność lokalu mieszkalnego położonego przyul. (...)wŚ., co ostatecznie nastąpiło. Przez kilka lat pozwany respektował ustalenia i tolerował obecność byłej teściowej w swoim lokalu. Jego stosunek zmienił się od początku 2016r. Pozwany od tego czasu ustawicznie żąda od powódki i jej matki, aby ta ostatnia wyprowadziła się z jego mieszkania, a nadto stosuje różne metody, mające doprowadzić do opuszczenia przezE. G.jego mieszkania. Pozwany obraża powódkę i jej matkę, wielokrotnie zastraszałE. G., że „sprzeda ją razem z mieszkaniem” mając świadomość, że matka powódki cierpi od lat na depresję, a stres, na jaki ją naraża, znacząco pogarsza jej stan zdrowia i samopoczucie. Pozwany zapowiedział też, że dopókiE. G.nie wyprowadzi się z mieszkania, nie będzie finansował żadnych remontów i renowacji. Tymczasem matki powódki nie stać na przeprowadzanie kosztownych remontów mieszkania pozwanego.E. G.nie dysponuje żadnym prawem do innego lokalu mieszkalnego. Wobec gróźb pozwanego,E. G.złożyła wniosek o przyznanie jej lokalu socjalnego. Powódka wskazała, że domaga się od pozwanego kwoty 100.000 zł stanowiącej wstępnie oszacowaną wartość lokalu mieszkalnego położonego przyul. (...)wŚ., ponieważ został on sprzedany przez pozwanego umową sprzedaży z dnia 19.08.2015r.
W odpowiedzi na pozew pozwanyP. W.wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu. Pozwany podniósł, że od około 4 lat, tj. od momentu związania się z obecną partnerkąI. K., nie utrzymuje z powódką żadnych kontaktów, natomiast jego spotkania z matką powódkiE. G.są przypadkowe, a relacje poprawne. Pozwany podkreślił, że sporne mieszkanie zostało mu darowane nie przez teściową, a przez powódkę, a nadto pozwany przez cały ten czas honoruje fakt zamieszkiwania matki powódki w jego mieszkaniu. Pozwany wskazał również, że powódka na co dzień zamieszkuje weW., a jej matka wŚ.i nie utrzymują między sobą kontaktów od momentu rozwodu stron. Ponadto pozwany podniósł, że nie otrzymał oświadczenia powódki o odwołaniu darowizny, które zdaniem pozwanego pozbawione jest podstaw faktycznych i prawnych.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Od dnia 21.08.1998r.E. G.przysługiwało spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego położonego przyul. (...)wŚ., z wniesionym wkładem w wysokości 19.765,51 zł.
Dowód:- pismo Spółdzielni Mieszkaniowej wŚ.z 27.09.2016r. k. 7,
- przydziałlokalu mieszkalnego nr (...)z 21.08.1998r. k. 8,
- deklaracja przystąpienia do Spółdzielni z 19.02.1975r. k. 9.
W dniu 02.06.2007r.A. W.iP. W.zawarli związek małżeński. Jeszcze przed ślubemA. W.iP. W.zamienili się miejscami zamieszkania z matkąA. E.G.i wprowadzili się do jej dwupokojowego mieszkania położonego przyul. (...)wŚ., natomiastE. G.zamieszkała w kawalerce, stanowiącej własnośćP. W., położonej naOsiedlu (...)wŚ.. Strony ustnie uzgodniły, żeE. G.będzie do końca swojego życia mieszkać w kawalerceP. W..
Dowód:- wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy z(...)., sygn. akt I C 961/10 k. 15,
- zeznania świadkaE. G.k. 55,
- zeznania świadkaD. M. (1)k. 55v-56,
- zeznania świadkaD. M. (2)k. 56,
- przesłuchanie powódkiA. W.k. 56v,
- przesłuchanie pozwanegoP. W.k. 57-58.
W dniu 21.06.2007r.E. G.przekazała spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego położonego przyul. (...)wŚ.swojej córceA. W.i skreśliła się z członkostwa w Spółdzielni Mieszkaniowej wŚ..
Dowód:- pismo Spółdzielni Mieszkaniowej wŚ.z 27.09.2016r. k. 7.
Aktem notarialnym z dnia 20.03.2008r. Spółdzielnia Mieszkaniowa wŚ.ustanowiła odrębną własność lokalu mieszkalnego położonego przyul. (...)wŚ.i przeniosła jego własność na rzecz powódkiA. W.do majątku osobistego, wraz z udziałem wynoszącym 9.288/1.000.000 w częściach wspólnych i urządzeniach budynku oraz w prawie własnościdziałki gruntu nr (...), na którym budynek jest posadowiony.
A. W.iP. W.zakupili na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej mieszkanie położone przyul. (...)wŚ., wraz z udziałem wynoszącym 555/10.000 w częściach wspólnych i urządzeniach budynku oraz w prawie użytkowania wieczystego działki gruntu, na której budynek jest posadowiony za cenę 120.000 zł. Na zakup tego mieszkania(...) Bank (...) SAz siedzibą wK.Oddział wW.na podstawie umowy o pożyczkę nr(...)z dnia 03.09.2008r udzieliłA. W.iP. W.pożyczkę hipoteczną w wysokości 70.000 zł. Dla zabezpieczenia wierzytelności z w/w umowy ustanowiona została hipoteka kaucyjna do kwoty 105.000 zł na rzecz(...) Banku (...) SAz siedzibą wK.Oddziału wW., obciążająca nieruchomość stanowiącą lokal mieszkalny przyul. (...)wŚ.. Ponadto do zakupu w/w mieszkania strony dołożyły pieniądze uzyskane ze sprzedaży samochodu w kwocie około 28.000 zł – 30.000 zł.
Dowód:- umowa ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego oraz przeniesienia własności z 20.03.2008r., rep. A nr 8249/2008 w aktachksięgi wieczystej nr (...)- w zał.,
- oświadczenie o ustanowieniu hipoteki kaucyjnej z 03.09.2008r. w aktachksięgi wieczystej nr (...)- w zał.,
- zaświadczenie o udzieleniu pożyczki hipotecznej z 03.09.2008r. w aktachksięgi wieczystej nr (...)- w zał.,
- przesłuchanie pozwanegoP. W.k. 57-58.
W marcu 2009r.A. W.wyprowadziła się z mieszkania zajmowanego wspólnie z mężemP. W.położonego przyul. (...)wŚ.i przeprowadziła się swojego nowego partnera.A. W.powiedziała swojemu mężowi, że wróci do niego, żeby czekał.
Dowód:- przesłuchanie powódkiA. W.k. 56v-57,
- przesłuchanie pozwanegoP. W.k. 57-58.
Umową darowizny z dnia 20.08.2009r.A. W.darowała swojemu mężowiP. W.do jego majątku osobistego:
- lokal mieszkalny położony przyul. (...)wŚ.wraz z udziałem wynoszącym 9.288/1.000.000 w częściach wspólnych i urządzeniach budynku oraz w prawie własności gruntu, na którym budynek jest posadowiony, obciążony wpisem hipoteki umownej kaucyjnej do kwoty 105.000 zł, o wartości przedmiotu darowizny 130.000 zł,
- lokal mieszkalny położony przyul. (...)wŚ.wraz z udziałem wynoszącym 555/10.000 w częściach wspólnych i urządzeniach budynku oraz w prawie użytkowania wieczystego gruntu, na którym budynek jest posadowiony, o wartości 140.000 zł.
Dowód:- umowa darowizny z 20.08.2009r., rep. A nr 8971/2009 w aktachksięgi wieczystej nr (...)- w zał.
Po dokonaniu powyższej darowiznyA. W.przez 4 lata nie odzywała się do swojej matki, gdyż wstydziła się tego, co zrobiła, a mianowicie, że przepisała oba mieszkania na swojego męża, tym samym pozbawiła swoją matkę mieszkania, a sama zaciągnęła kredyt na zakup mieszkania dla siebie po rozwodzie.
Dowód:- zeznania świadkaE. G.k. 55,
- przesłuchanie powódkiA. W.k. 56v-57,
- przesłuchanie pozwanegoP. W.k. 57-58.
W dniu 19.08.2010r.P. W.iE. G.zawarli umowę użyczenia lokalu mieszkalnego, na mocy którejP. W.użyczyłE. G.lokal mieszkalny położony naOsiedlu (...)wŚ.w bezpłatne użytkowanie na czas nieoznaczony, aE. G.przyjęła tenże lokal do używania, zobowiązała się do używania lokalu zgodnie z jego przeznaczeniem i do utrzymania go w należytym stanie oraz do wykonywania wszelkich napraw niezbędnych do zachowania lokalu w stanie niepogorszonym.
E. G.nie płaciP. W.żadnego czynszu za zajmowanie mieszkania. Opłaca zużywane przez siebie media: gaz, prąd, wodę.
Dowód:- zeznania świadkaE. G.k. 55,
- umowa użyczenia lokalu mieszkalnego z 19.08.2010r. k. 43-44.
Wyrokiem z dnia(...). wydanym w sprawie o sygn. akt I C 961/10 Sąd Okręgowy w Świdnicy rozwiązał małżeństwo stron bez orzekania o winie. Wyrok uprawomocnił się z dniem(...).
Dowód:- wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy z(...)., sygn. akt I C 961/10 k. 15.
P. W.sprzedał lokal mieszkalny położony przyul. (...)wŚ.za cenę 185.000 zł.
Wobec całkowitej spłaty w dniu 02.09.2010r. umowy pożyczki z dnia 03.09.2008r., zaciągniętej na zakup lokalu mieszkalnego położonego przyul. (...)wŚ., dnia 21.10.2010r. umowna hipoteka kaucyjna została wykreślona zksięgi wieczystej nr (...).
Dowód:- aktaksięgi wieczystej nr (...)- w zał.
- przesłuchanie pozwanegoP. W.k. 57-58.
W dniu 19.08.2015r.P. W.sprzedał lokal mieszkalny położony przyul. (...)wŚ., objętyksięgą wieczystą nr (...)wraz z udziałem wynoszącym 9.288/1.000.000 w częściach wspólnych i urządzeniach budynku oraz w prawie własnościdziałki gruntu nr (...)za cenę 158.000 zł.
Dowód:- umowa sprzedaży z 19.08.2015r. rep. A nr 3822/2015 w aktachksięgi wieczystej nr (...)- w zał.,
- przesłuchanie pozwanegoP. W.k. 57-58.
Relacje pomiędzyE. G.aP. W.były wcześniej bardzo dobre, aktualnie są poprawne. Pozwany nie wyganiałE. G.z mieszkania ani jej nie zastraszał. Pozwany godzi się na zamieszkiwanieE. G.w jego mieszkaniu.
P. W.raz nazwałE. G.„baranem”.
Innym razemE. G.zatelefonowała doP. W.mówiąc mu, że ma problem, bo trzeszczy w gniazdku, palą się kable. Pozwany nie zareagował, był zmęczony po nocnej imprezie.
P. W.proponowałA. W.iE. G., że sprzeda im mieszkanie położone naOsiedlu (...)wŚ.za rozsądną cenę, tj. 45.000 zł, przy czym wartość kawalerki stanowi 100.000 zł. Ostatecznie strony nie doszły do porozumienia, gdyżA. W.wniosła pozew do Sądu.
Strony nie mogą dojść do porozumienia w kwestii wymiany okien w przedmiotowym mieszkaniu. OstatecznieP. W.miał wymienić okna, ale wstrzymał się z tym po otrzymaniu pozwu w niniejszej sprawie.
Dowód:- częściowo zeznania świadkaE. G.k. 55,
- częściowo zeznania świadkaD. M. (1)k. 55v-56,
- częściowo zeznania świadkaD. M. (2)k. 56,
- zeznania świadkaI. K.k. 56,
- częściowo przesłuchanie powódkiA. W.k. 56v-57,
- przesłuchanie pozwanegoP. W.k. 57-58.
W piśmie z dnia 03.08.2016r. powódkaA. W.złożyłaP. W.oświadczenie o odwołaniu darowizny lokalu mieszkalnego położonego przyul. (...)wŚ., objętegoksięgą wieczystą nr (...), z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego wobec darczyńcy, przejawiającej się karygodnym zachowaniem pozwanegoP. W.zarówno w stosunku do powódkiA. W., jak i jej matki –E. G.. Jednocześnie powódka wezwała pozwanego do zwrotu przedmiotu darowizny w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszego pisma, bądź w przypadku sprzedaży przedmiotowej nieruchomości – do zwrotu jej równowartości w chwili zbycia.
Dowód:- pismo powódkiA. W.z 03.08.2016r. z potwierdzeniem nadania k. 13-14.
P. W.nie podjął pisma z dnia 03.08.2016r. w urzędzie pocztowym w trakcie jego awizacji.
Dowód:- przesłuchanie pozwanegoP. W.k. 57-58.

Sąd zważył, co następuje:
Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie przedłożonych dokumentów, w tym z aktksięgi wieczystej nr (...), których prawdziwość strony nie kwestionowały, a także zeznań świadków:E. G.,D. M. (1),D. M. (2),I. K.oraz posiłkowo przesłuchania stron. Podkreślić należy, że świadkowieD. M. (1)iD. M. (2)zeznały o łączących wcześniej pozwanego zE. G.dobrych/poprawnych relacjach, natomiast w kwestii aktualnych wzajemnych relacji, to ich wiedza ograniczała się do tego, co zrelacjonowała imE. G.. Ponadto zauważyć należy, że świadekE. G.jest osobiście bezpośrednio zainteresowana wynikiem niniejszego postępowania, dlatego do jej zeznań należy w ocenie Sądu podchodzić z dużą ostrożnością, wobec czego Sąd uwzględnił zeznania tego świadka, o ile znajdują one potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym sprawy.
Stosownie doart. 898 § 1 kcdarczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Jak wskazał Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 07.05.2003r., IV CKN 115/01 (LEX nr 137593), pod pojęcie rażącej niewdzięczności podpada tylko takie zachowanie się obdarowanego, polegające na działaniu lub zaniechaniu skierowanym bezpośrednio lub nawet pośrednio przeciwko darczyńcy, które oceniając rzecz rozsądnie, musi być uznane za wysoce niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę. Chodzi tu przede wszystkim o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub czci albo mieniu darczyńcy oraz o naruszenie przez obdarowanego, spoczywających na nim obowiązków, wynikających ze stosunków osobistych (rodzinnych) łączących go z darczyńcą oraz obowiązku wdzięczności. Niewdzięczność może być stwierdzona dopiero po uwzględnieniu całokształtu okoliczności dotyczących zarówno obdarowanego, jak i darczyńcy (tak: wyrok SN z 4.02.2005r., I CK 571/04,L.). Sposób rozumienia "niewdzięczności" jako przesłanki zastosowaniaart. 898 kckoresponduje z potocznym znaczeniem tego słowa. W potocznym języku "niewdzięczność" jest rozumiana jako "brak poczucia do jakichkolwiek zobowiązań moralnych względem osób, które udzieliły pomocy lub w inny sposób okazały dobro" (Kodeks cywilny. Komentarz pod red. dr hab. Konrada Osajda, rok 2017). Na wyjątkowość instytucji odwołania darowizny wskazał Sąd Apelacyjny w Krakowie (wyrok SA Kraków z 30.11.2016r., I ACa 875/16) tymi słowami: Pod pojęcie rażącej niewdzięczności podpada tylko takie zachowanie się obdarowanego, polegające na działaniu lub zaniechaniu skierowanym bezpośrednio lub nawet pośrednio przeciwko darczyńcy, które oceniając rzecz rozsądnie, musi być uznane za wysoce niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę. Uprawnienie darczyńcy do tego, aby na powrót uzyskał przedmiot czynności, której dokonał z obdarowanym należy traktować ze względu na konieczność zapewnienia pewności obrotu prawnego jako wyjątkowe. Sięganie po ten instrument prawny może mieć miejsce w zupełnie szczególnych sytuacjach, nad wyraz nagannego zachowania obdarowanego, sprzeniewierzającego się, w jaskrawy sposób, zasadzie wdzięczności, obowiązującej go wobec darczyńcy.
Przekładając powyższe na realia niniejszej sprawy uznać należy, iż brak jest podstaw prawnych do odwołania przez powódkęA. W.darowizny, a w konsekwencji – brak jest podstaw do żądania kwoty 100.000 zł z tytułu wydania surogatu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości będącej przedmiotem darowizny. Wskazać należy, iż opisane przez świadków i strony zachowania pozwanego wobecE. G.i ewentualnie wobec powódki nie noszą cech rażącej niewdzięczności w rozumieniuart. 898 § 1 kc.Mianowicie jednokrotne nazwanieE. G.baranem, odmowa przez pozwanego natychmiastowej pomocy w ustaleniu, co trzeszczy w gniazdku, konflikt na tle wymiany okien w mieszkaniu, nie mogą być uznane za zachowania nacechowane rażącą niewdzięcznością nawet, jeśli są zachowaniami o charakterze pejoratywnym. Zgromadzony przez Sąd materiał dowodowy nie daje podstaw do ustalenia, że pozwany chce zmusićE. G.do opuszczenia jego mieszkania i tym samym stosuje różne metody jej zastraszenia. Jakiekolwiek obawy wyrażone przezE. G.w trakcie składania zeznań nie zostały potwierdzone żadnymi konkretnymi zdarzeniami ze strony pozwanego. Sporadyczne przypadki niepoprawnego zachowania pozwanego wobecE. G., oparte na zwykłym konflikcie życia codziennego nie mogą być uznane za przejaw rażącej niewdzięczności. Wymaga podkreślenia, że ocena, czy niewdzięczność okazywana przez obdarowanego jest rażąca, powinna być dokonywana z uwzględnieniem zobiektywizowanych kryteriów. O ocenie tej nie może decydować wyłącznie subiektywne przeświadczenie osoby rzekomo poszkodowanej. Nadto przy dokonywaniu takiej oceny nie można nie uwzględnić charakteru konkretnych relacji między obdarowanym i darczyńcą oraz norm wyznaczających zakres akceptowalnych zachowań zarówno w całym społeczeństwie, jak i w grupie społecznej, do której należy darczyńca (Kodeks cywilny. Komentarz pod red. dr hab. Konrada Osajda, rok 2017).
W ocenie Sądu, pozwany jako obdarowany ma wobec powódki obowiązek wdzięczności, przejawiający się w respektowaniu pierwotnych ustaleń związanych z zamieszkiwaniem jej matki w jego mieszkaniu. Natomiast bycie na każde zawołanie powódki czy jej matki wykracza poza zwykłą wdzięczność obdarowanego wobec darczyńcy. Zdaniem Sądu, poza respektowaniem zamieszkiwaniaE. G.w mieszkaniu pozwanego, na pozwanym nie ciążą żadne obowiązki względem zarówno powódki, jak i jej matki tym bardziej, że małżeństwo stron ustało od 2010r. i każdy z nich ułożył sobie życie na nowo. Jakakolwiek pomoc ze strony pozwanego jest jedynie wyrazem jego dobrej woli, nie stanowi zaś jego obowiązku. Podkreślić bowiem należy, że doesentialia negotiiumowy darowizny nie należy obowiązek sprawowania opieki nad darczyńcą (ewentualnie inną bliską mu osobą) przez obdarowanego. Ponadto darowizna nie może być „kartą przetargową” między stronami. Zauważyć bowiem należy, że powódka darowała pozwanemu lokal mieszkalny przyul. (...)wŚ.(stanowiący jej majątek osobisty i obciążony hipoteką umowną kaucyjną) oraz lokal przyul. (...)wŚ.(stanowiący ówcześnie wspólność ustawową małżeńską stron) jako osoba dorosła, świadoma podejmowanych przez siebie decyzji, nie działała w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, nie działała pod wpływem przymusu czy groźby, wobec czego winna ponieść wszelkie konsekwencje swoich decyzji.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawieart. 898 § 1 kcoddalił powództwo.
Ponieważ pozwany nie poniósł żadnych kosztów procesu w niniejszym postępowaniu, Sąd zaniechał orzekania o kosztach procesu na rzecz pozwanego.