Sąd Rejonowy Wrocław Śródmieście we Wrocławiu
VI Wydział Karny
Sygnatura akt: VI W 37/17
Data wyroku: 2017-05-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Korzeniewski
Teza: ukaranie

Sygnatura akt VI W 37/17

WYROK ZAOCZNY
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29-05-2017 r.
Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Śródmieścia VI Wydział Karny
w  składzie:
PrzewodniczącySSR Krzysztof Korzeniewski
Protokolant:  Aleksandra Działak
po rozpoznaniu w dniach 10 kwietnia 2017 r. i 22 maja 2017 roku
sprawy przeciwkoB. R.
synowiM.iE. z domu N.
urodzonego (...)weW.
obwinionego  o to, że
do dnia 06.06.2016r. do godz. 20.30 weW.naulicy (...)w siedzibie Straży Miejskiej będąc właścicielem pojazdu markiS.onr rej. (...)nie wskazał na żądanie uprawnionego organu komu powierzył pojazd, którego kierujący w dniu 02.02.2016r. przed godziną 11:40 weW.naul. (...), aK.zaparkował nie przy krawędzi jezdni oraz jazda po chodniku.
tj . o czyn z art.96 § 3  kw

I
uznaje obwinionegoB. R.za winnego czynu opisanego w części wstępnej wyroku, stanowiącego wykroczenie z art. 96 § 3 kw przyjmując jednakże, iż czyn ten został popełniony do dnia 30 maja 2016 roku i za to na podstawie art. 96 § 3 kw wymierza mu karę grzywny w wysokości 200 (dwustu) zł;

II
na podstawieart. 118 § 1 kpwiart. 616 § 2 kpkw zw. zart. 119 kpwobciąża obwinionego kosztami postępowania w wysokości 100 zł oraz wymierza mu opłatę w kwocie 30 zł.

UZASADNIENIE
W dniu 2 lutego 2016 r. mł. spec.Z. W.i apl.M. S.przeprowadzili kontrolę parkowania pojazdów na skrzyżowaniuul. (...)zul. (...)weW.. Podczas czynności stwierdzili, że na wysokościul. (...)pojazd markiS.onr. rej. (...)został zaparkowany nieprawidłowo. W związku z faktem, iż w pojeździe oraz w jego pobliżu nie było kierowcy, apl.M. S.wystawiła wezwanie do stawiennictwa w siedzibie Straży Miejskiej w związku z popełnionym wykroczeniem z art. 144 § 1 k.w. i art. 97 k.w., które pozostawiła za wycieraczką przedniej szyby pojazdu.
dowód: notatka służbowa z 2 lutego 2016 r. – k. 4;
zeznania świadkaM. S.– k. 7, protokół
rozprawy z dnia 10 kwietnia 2017 r.;
zeznania świadkaZ. W.– k. 8, protokół
rozprawy z dnia 22 maja 2017 r.;
zdjęcia z miejsca zdarzenia – k. 9;
Na podstawie umowy sprzedaży samochodu markiS.onr. rej. (...)ustalono, iż od 23 marca 2014 r. właścicielem pojazdu jestB. R..
dowód: umowa sprzedaży pojazdu z 23 marca 2014 r. – k. 10;
W dniu 18 marca 2016 r. wezwanoB. R.do wskazania osoby, której powierzono do używania lub kierowania w/w pojazdu w chwili zdarzenia z 2 lutego 2016 r. Mężczyzna osobiście odebrał pismo w dniu 23 marca 2017 r.
dowód: wezwanie z 18 marca 2016 r. – k. 20;
potwierdzenie odbioru wezwania – k. 25;
Pismem z dnia 20 kwietnia 2016 r.B. R.poinformował Straż Miejską, iż w jego firmie nie jest prowadzona ewidencja przebiegu pojazdów służbowych, wobec czego nie ma możliwości wskazania osoby, która w dniu 2 lutego 2016 r. użytkowała pojazd.
dowód: pismo z dnia 20 kwietnia 2016 r. – k. 6;
Dnia 9 maja 2016 r. wezwanoB. R.do stawienia w siedzibie Straży Miejskiej w charakterze osoby, co do której istnieje uzasadniona podstawa do skierowania przeciwko niej wniosku o ukaranie w sprawie z art. 144 § 1 i art. 97 k.w.
dowód: wezwanie z dnia 9 maja 2016 r. – k. 13;
Podczas przesłuchania w charakterze świadka w dniu 23 maja 2016 r.B. R.zobowiązał się do dnia 30 maja 2016 r. dostarczyć informację o użytkowniku pojazdu w dniu 2 lutego 2016 r.
dowód: protokół przesłuchaniaB. R.z 23 maja
2016 r. – k. 5;
B. R.do tego dnia nie wskazał osoby, której powierzył pojazd do kierowania lub używania w dniu 2 lutego 2016 r.
dowód: notatka urzędowa z 13 czerwca 2016 r. – k. 2;
B. R.ma 43 lata. Jest osobą rozwiedzioną. Nie był karany za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
dowód: dane osobopoznawcze k. 1;
informacja o wpisach w ewidencji kierowców
naruszających przepisy ruchu drogowego – k. 41.
Sąd ustalił stan faktyczny w zakresie zdarzenia z dnia 2 lutego 2016 r. w oparciu o zeznaniaM. S.iZ. W., które są konsekwentne i spójne, a ponadto korespondują z notatką urzędową sporządzoną bezpośrednio po zdarzeniu oraz zdjęciami zrobionymi na miejscu zdarzenia. Świadkowie ci nie są w żaden sposób związani z obwinionym. Przekazywane przez tych świadków spostrzeżenia powzięte przy tym zostały w związku z wykonywanymi czynnościami służbowymi. Stąd uznać je należy za obiektywne. Świadkowie ci nie byli bowiem w ogóle zainteresowani wynikiem postępowania i nie mieli żadnego powodu, by składać fałszywe zeznania, narażając się przez to na odpowiedzialność karną. Z tych samych względów za wiarygodne uznać należy dokumenty oraz fotografie przez nich sporządzone.
W odniesieniu do zdarzeń, które miały miejsce od dnia 2 lutego 2016 r. do dnia 30 maja 2016 r. w całości ustalone zostały na podstawie dokumentów w postaci umowy sprzedaży pojazdu z 23 marca 2014 r., wezwania z 18 marca 2016 r., pisma z dnia 20 kwietnia 2016 r., wezwania z dnia 9 maja 2016 r., protokołu przesłuchaniaB. R.z 23 maja 2016 r. oraz notatki urzędowaej z 13 czerwca 2016 r. Dokumenty ze względu na swój charakter, rzeczowy walor oraz urzędowy charakter nie budziły wątpliwości Sądu co do ich wiarygodności oraz faktu, na którego okoliczność zostały sporządzone.
Z tych samych względów Sąd dał wiarę informacji o wpisach w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego.
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) wart. 78 ust. 4nakłada na właściciela bądź użytkownika pojazdu obowiązek wskazania na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie.
W myślart. 129b ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymS.Miejscy są upoważnieni do żądania od właściciela lub posiadacza pojazdu wskazania, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Tym samym przysługuje im uprawnienie do składania wniosków o ukaranie w tych sprawach. W tym zakresie finalnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 30 września 2014 r., sygn. I KZP 16/14 (Biul.SN 2014/9/13).
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) wart. 78 ust. 4nakłada na właściciela pojazdu obowiązek wskazania na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Nie zastosowanie się do tego żądania skutkuje odpowiedzialnością zart. 96 § 3kw.
Dla oddekodowania normy zawartej w art. 96 § 3 kw najistotniejszym jest odniesienie się do strony podmiotowej opisywanego w tym przepisie wybryku.
W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na przepis części ogólnejkodeksu wykroczeń, a w szczególności naart. 5kw, zgodnie z którym, inaczej niż na grunciekodeksu karnego, ustawodawca uznał, że wykroczenie można popełnić zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie, chyba że ustawa przewiduje odpowiedzialność tylko za wykroczenie umyślne. Ustawodawca może określić stronę podmiotową wprost, jako to czyni przykładowo w art. 124 § 1 kw. Może jednak nie wyrażać jej expressis verbis. Jednakże umyślność będzie wynikać z istoty samego wykroczenia np. art. 119 § 1 kw albo art. 51 § 1 kw. W nauce prawa bezspornie wywiedziono, iż zarówno kradzież jak i przywłaszczenie są działaniami kierunkowymi a zatem umyślnymi (por. M. Bojarski, W. Radecki: Kodeks wykroczeń. Komentarz, Warszawa 2005, s. 101-102). Dlatego ustawodawca nie musiał odnośne normy wzbogacać o termin „umyślnie”. Również w działaniach opisanych w art. 51 kw mieści się umyślność na co wskazuje dorobek doktryny i judykatury (por. M. Bojarski, W. Radecki: op. cit. s. 335 – 336; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1992 r., sygn. III KRN 189/92, niepubl.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2002 r., III KKN 327/02, niepubl.).
Norma zawarta wart. 96 § 3kw nie zawiera sformułowania „umyślnie”. Zatem wykładnia językowa okazuje się tu bezużyteczna. Sięgnąć należy zatem do pozostałych reguł pracy z tekstem prawnym a w szczególności do wykładni historycznej. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na przyczyny wprowadzenia dokodeksu wykroczeńtego przepisu. W tym zakresie posłużyć może uzasadnienie projektu ustawy nowelizującej z dnia 29 października 2010 r. o zmianieustawy – Prawo o ruchu drogowymoraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 225, poz. 1466). Projektodawca wskazał tam, że celem było jednolite uregulowanie tego wykroczenia na grunciekodeksu wykroczeń(zob. uzasadnienie projektu ustawy nowelizacyjnej z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw – Druk Sejmowy nr 3179 z dnia 8 czerwca 2010 r., pobrane ze stronywww.sejm.gov.pl.). Słusznie bowiem zauważono, że dotychczas istniała różnica poglądów co do tego, czy naruszenie obowiązku zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) należy kwalifikować zart. 97kw, czy art. 65 § 2 kw (por. R.A. Stefański: Komentarz do art. 96 Kodeksu wykroczeń, LEX 2011). Zaznaczyć przy tym należy, że ustawodawca nie spenalizował zachowania, które dotychczas było niekaralne, jako że przed wejściem w życie ustawy nowelizacyjnej, to jest przed 31 grudnia 2010 r. to samo zachowanie było penalizowane na podstawieart. 97kw zw. zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym, względnie art. 65 § 2 kw w zw. zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Faktycznie jeszcze przed wejściem w życie ustawy nowelizacyjnej nie zastosowanie się do obowiązku wskazanego wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) generalnie było ujmowane jako wybryk zart. 97kw. Zatem z uwagi na treśćart. 5kw mogło być popełnione zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie, jako że ustawodawca wart. 97kw nie określił jednoznacznie, że zachodzi tu jedynie umyślność zaś blankietowy charakter tego przepisu nie pozwalał na zastosowanie reguł omawianych powyżej w oparciu oart. 119 § 1kw czy 51§ 1kw. Wątpliwym w tym przedmiocie wydaje się stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2010 r. sygn. I KZP 8/10 (OSNKW 2010/9/76) przywołanym w wyroku z dnia 12 października 2011 r. sygn. V KK 137/11 (LEX nr 1044070). W judykacie tym Sąd Najwyższy, wychodząc ze stwierdzenia o tym, że wykroczenie zart. 97kw można popełnić zarówno umyślnie, jaki nieumyślnie, doszedł do wniosku, że w przypadku wykroczenia zart. 97kw w zw. zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) wchodzi w rachubę tylko umyślność. Sąd Najwyższy taki wniosek wysnuł jedynie na podstawie treściart. 78 ust. 4 in fine ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Stąd przyjęto, że osoba narusza przepis, gdy nie podaje danych osoby, której pojazd powierzyła, a pojazd został użyty zgodnie z wolą sprawcy i jego wiedzą przez osobę mu znaną, a wiec gdy wie, kto kierował lub używał tego pojazdu w oznaczonym czasie. Z tego zaś Sąd Najwyższy wnioskuje, że niewypełnienie obowiązku jest zachowaniem tylko umyślnym, co wynika z naturyart. 78 ust. 4 ustawy prawo o ruchu drogowym. Pogląd ten wzbudza wątpliwości. Ekskulpacja z powodu użycia pojazdu przez osobę nieznaną wbrew woli i wiedzy właściciela lub posiadacza w sposób niemożliwy do zapobieżenia jest czymś innym od użycia tego pojazdu również przez osobę nieuprawnioną wbrew woli i wiedzy osoby uprawnionej ale czemu osoba uprawniona mogła zapobiec. Kolejnym takim przypadkiem może być użycie takiego pojazdu przez nieznaną osobę jednakże zgodnie z wolą i wiedzą osoby uprawnionej. Analizując treśćart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymrozwiązania takie można mnożyć. Uważna analiza omawianego przepisu przekonywuje, że nie ma możliwości ekskulpacji gdy nie zostały łącznie spełnione wszystkie warunki opisane wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymin fine. Sąd Najwyższy w omawianym judykacie przyjmuje, że osoba użytkująca pojazd była znana osobie uprawnionej nie odnosząc się do odmiennej, zarysowanej powyżej możliwości. Stąd a contario sam w sobie brak wiedzy osoby uprawnionej w przedmiocie personaliów osoby posługującej się jej pojazdem nie zwalnia osoby tej z powinności wynikającej zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Zaś przyczyny takiego stanu, jeśli nie stanowią przesłanek wymienionych w mawianym przepisie, dla odpowiedzialności sprawcy pozostają bez znaczenia. W ten właśnie sposób wypowiedział się Sąd Okręgowy w Białymstoku w publikowanym postanowieniu z dnia 26 września 2012 r. w sprawie o sygn. VIII Kz 444/12 (LEX nr 1294031). Także stanowisko takie w sposób jednoznaczny zajął Sąd Okręgowy we Wrocławiu w postanowieniu z dnia 6 lutego 2014 r. w sprawie o sygn. IV Kz 11/14. Dobitniej wyraził się Sąd Okręgowy w Koszalinie w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2013 r. wydanym w sprawie o sygn. V Kz 257/13 (niepubl.). Sąd ten stwierdzi co następuje. „Wskazać należy, że wykroczenie zart. 96 § 3kw popełnia każdy, kto wbrew obowiązkowi wskazania na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Obowiązek taki wynika wprost zart. 78 ust. 4 ustawy prawo o ruchu drogowymi zgodnie z treścią wskazanego przepisu spoczywa nie tylko na właścicielu, ale i na posiadaczu pojazdu, a zatem na osobie, która nie będąc właścicielem, czasowo nim włada (użytkowniku pojazdu). Oznacza on, że każda ze wskazanych wyżej osób ma obowiązek upewnienia się i zapamiętania, komu w danym czasie powierza pojazdu, którym dysponuje. W konsekwencji, na możliwość przypisania przedmiotowego wykroczenia nie może mieć wpływu fakt, że sprawca nie pamięta, komu w danym dniu powierzył pojazd. Świadczy to bowiem jedynie o niedołożeniu należytej staranności wymaganej od niego jako właściciela lub posiadacza pojazdu w świetle przepisówustawy prawo o ruchu drogowym”. To zaś przemawia przeciw poglądowi wyrażonemu przez Sąd Najwyższy w omawianym orzeczeniu.
W dniu 31 grudnia 2010 r. stan prawny zmienił się o tyle, że ustawodawca przeniósł wykroczenie zart. 97kw w odniesieniu doart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymdorozdziału 11 kodeksu wykroczeń, dodając to wykroczenie w§ 3 art. 96kw. Jednocześnie pozostawił wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymdotychczasowy przepis, który statuuje obowiązek prawny, o którym mowa wart. 96 § 3kw. Pamiętać bowiem należy, że sprawca tego wykroczenia popełnia je poprzez zaniechanie, pełni zatem rolę gwaranta i warunkiem jego odpowiedzialności jest istnienie prawnego, szczególnego obowiązku, którego wykonania zaniechał. Taki właśnie prawny obowiązek statuujeart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym.
Z treściart. 96 § 3kw nie wynika w żadnym jego miejscu, by ustawodawca ograniczał jego popełnienie tylko do umyślności. Jak wskazano powyżej nie można takiego wniosku wyciągnąć także z analizy treści obowiązku, o którym mowa wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Wystarczy tu stworzenie możliwości do aprobowanego, niekontrolowanego wykorzystania pojazdu przez osoby nieznane w danym momencie osobie uprawnionej. Zatem osoba uprawniona nie musi znać osób korzystających z jej pojazdu. Udostępnieniem w sposób niekontrolowany tego pojazdu nie musi działać w sposób nakierunkowany na niezrealizowanie obowiązku wynikającego zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymczy nawet się godzić z możnością niezrealizowania tego obowiązku. Wystarczy niezachowanie należytej ostrożności by takich sytuacji uniknąć. To zaś stanowi o nieumyślności.
Za przyjęciem stanowiska, iż wykroczenie z art. 96 § 3 kw można popełnić zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie przemawia także wykładnia racjonalna tego przepisu. Ma on na celu między innymi zapewnienie szybkiego i sprawnego toku postępowania w sprawach o wypadki i kolizje drogowe, w których kierujący zbiegli z miejsca zdarzenia (por. W. Kotowski: Ustawa prawo o ruchu drogowym. Komentarz praktyczny, Warszawa 2002, s. 539). Nie ma zatem uzasadnienia, by wykroczenie to nie mogło również być popełniane nieumyślnie, oczekuje się w nim bowiem jedynie tego, by właściciel lub posiadacz pojazdu orientował się co do tego, kto i kiedy porusza się jego samochodem, a przez to, by w sposób właściwy zabezpieczał pojazd (por. R. A. Stefański: Prawo o ruchu drogowym, Warszawa 2005, s. 508).
R.A. S.przyjął wprost, że wykroczenie z art. 96 § 3 kw można popełnić zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie, nie zauważając na gruncie aktualnego stanu prawnego w tym zakresie żadnych odstępstw od zasady ogólnej wyrażone w art. 5 kw (por. R.A. Stefański: Komentarz do art. 96 kodeksu wykroczeń, LEX 2011).
Dlatego w obecnym stanie prawnym niewskazanie przez właściciela lub posiadacza pojazdu, komu powierzył ten pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie z powodu braku odnośnej wiedzy, co do tej osoby, stanowi wybryk zart. 96 § 3kw, chyba że pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec jak stanowiart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Ustawodawca bowiem kreując obowiązek, o którym mowa wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymnałożył na osoby, będące adresatami tego przepisu powinność podjęcia działań zapewniających możliwość realizacji tego obowiązku. Zdarzenie polegające na umyślnym bądź nieumyślnym nie wywiązaniu się z tych powinności tj. rejestrowania faktu udostępniania samochodu, które należy uznać za reguły ostrożności, jako nieujęte wart. 78 ust. 4 in fine ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym, nie zwalnia właściciela lub posiadacza pojazdu z konsekwencji niemożności wywiązania się ze swych obowiązków określonych właśnie w tym przepisie. Tak właśnie wyraził się Sąd Okręgowy w Koszalinie w cytowanym powyżej orzeczeniu.
W istocie, pozornie może wydawać się, iż to rozwiązanie zbyt daleko ogranicza wolności obywatelskie. W praktyce jest powszechnie przyjmowanym udostępnianie samochodów innym osobom bez rejestrowania tego faktu. Należy tu jednak stwierdzić, iż tego rodzaju praktyka, ciesząca się społecznym przyzwoleniem jest sprzeczna z obowiązującym porządkiem prawym – wolą ustawodawcy wyrażoną wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Samochód jest bowiem przedmiotem, którego posługiwanie się może stanowić źródło istotnego niebezpieczeństwa. Nie przez przypadek ustawodawca zezwolił na korzystanie z samochodu osobom o zakreślonym cenzusie wiekowym, posiadającym uprawnienia ku temu w postaci niełatwego do uzyskania prawa jazdy poprzedzonego badaniem stanu zdrowia jak i weryfikacją umiejętności posługiwania się tym przedmiotem oraz wiedzą o zasadach prawnych korzystania z niego. Karane jest wart. 95kw już tylko posługiwanie się samochodem bez posiadania przy sobie wymaganych dokumentów. Wreszcie nieprzypadkowo penalizowane jest samo korzystanie z samochodu w warunkach ograniczonej możliwości kontrolowania swoich reakcji, czego wyrazem jest treśćart. 87 § 1kw czy 178a§ 1 kk. Dlatego też należy wywieść, iż wolą ustawodawcy jest wprowadzenie zasady ścisłej reglamentacji korzystania z samochodu. W konsekwencji, jeśli samochód jest udostępniany innym osobom to owo udostępnienie powinno podlegać kontroli a nie być dowolnym. Inaczej bowiem nie sposób oddać braku limitu czasowego ciążenia powinności wynikającej zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymjak i jego restrykcyjności przy precyzji redakcyjnej tego przepisu. Także nie można przywiązywać nadmiernej wagi do takiego elementu jak chociażby przedstawiany uprawnionemu wizerunek kierowcy. Treśćart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymw żaden sposób nie odnosi się bowiem do tej okoliczności. Osoba uprawniona do korzystania z samochodu ma bowiem obowiązek wskazania kierującego nim wyłącznie w oparciu o dane umożliwiające określenie kierującego a te w zasadzie sprowadzają się, przy powyższych założeniach, do daty posługiwania się tym samochodem.
Nie może także ujść uwadze, iż osoba nabywająca samochód, czy posługująca się nim, powinna liczyć się z powinnościami wynikającymi zustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymw tym z art. 78 ust. 4 tejże ustawy. Jeżeli nie akceptuje przyjęcia na siebie takiego zobowiązania powinna zatem powstrzymać się od nabycia samochodu czy posługiwania się nim. Wtedy nie będzie dotyczył jej obowiązek unormowany wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Wszak posiadanie samochodu czy posługiwanie się samochodem nie jest prawnie nakazane w obowiązującej rzeczywistości prawnej.
Wątpliwości w zakresie interpretacji art. 96 § 3 kw zostały ostatecznie wyeliminowane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 marca 2014 r. w sprawie o sygn. P 27/13 (Dz. U. z 24 marca 2014 r. poz. 375). Trybunał Konstytucyjny podniósł, iż wezwany do wskazania kierującego pojazdem ma pięć możliwości: 1) wskazać siebie, jeżeli faktycznie prowadził pojazd;2) przedstawić dowód, że nie jest ani właścicielem, ani posiadaczem pojazdu; 3) wskazać kto kierował lub używał pojazd;4) nie wskazać, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania; 5) przedstawić dowód, że pojazd był użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec.
W czwartym wypadku, gdy właściciel lub posiadacz pojazdu nie wskaże, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania, naraża się na odpowiedzialność za wykroczenie określone w art. 96 § 3 kw.
Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w omawianym orzeczeniu, zgodnie zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymwłaściciel lub posiadacz pojazdu nie mają obowiązku wskazania, komu powierzyli pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, jeżeli pojazd został użyty wbrew ich woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mogli zapobiec. W sytuacji użycia pojazdu wbrew woli i wiedzy właściciela lub posiadacza pojazdu przez nieznaną osobę, czemu nie mogli zapobiec, nie dochodzi w ogóle do spełnienia znamion wykroczenia określonego wart. 96 § 3kw. Właściciel lub posiadacz pojazdu, nie wskazując, komu powierzyli pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, jeżeli pojazd został użyty wbrew ich woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mogli zapobiec, nie zachowują się, jak wymaga tegoart. 96 § 3kw „wbrew obowiązkowi”.
W ocenie Trybunału Konstytucyjnego odpowiedzialność za wykroczenie określone wart. 96 § 3kw zostanie wyłączona także w sytuacji, gdy właściciel lub posiadacz pojazdu uchylą się od obowiązku wskazania, komu powierzyli pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie w ramach prawa do obrony na podstawieart. 74 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego(Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.) w związku zart. 20 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia(Dz. U. z 2013 r. poz. 395, z późn. zm.). Właściciel lub posiadacz pojazdu nie mają zatem obowiązku wskazania, komu powierzyli pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, jeżeli sami tym pojazdem kierowali lub go używali i dopuścili się np. wykroczenia przekroczenia prędkości zarejestrowanego za pomocą urządzenia rejestrującego.
Należy tu także dodać, iż Trybunał Konstytucyjny dokonując wykładni art. 96 § 3 kw, dostrzegł możliwość, iż osoba którą zobowiązano do przedmiotowego wskazania nie dysponuje w tym zakresie wiedzą. Taka sytuacja ma chociażby miejsca, jak wskazał Trybunał Konstytucyjny, gdy samochód został zarejestrowany przez fotoradar od tyłu. Sytuacja ta jednak, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, nie wyłącza odpowiedzialności z art. 96 § 3 kw. To tym samym dezawuuje wcześniejsze poglądy Sądu Najwyższego oraz wyrażone w literaturze prawniczej, widzące możliwość dopuszczenia się tego wybryku wyłącznie w warunkach winy umyślnej.
Opisane przez Sąd zachowanieB. R.jako realizujące komplet znamion opisanych w art. 96 § 3 k.w. i przy jednoczesnym braku okoliczności wyłączających bezprawność (kontratypów) czynu jest zachowaniem bezprawnym.
Z treści dyspozycji norm sankcjonujących zawartych w ww. przepisie ustawy karnej wynika z kolei karalność czynu przypisanego obwinionemu.
Zarzucony obwinionemu czyn z całą pewnością cechuje również wyższy niż znikomy stopień społecznej szkodliwości. Oceniając stopień społecznej szkodliwości analizowanego czynu Sąd miał w szczególności na uwadze sposób i okoliczności popełnienia czynu oraz postać i motywację sprawcy. Obwiniony zachował się w sposób lekceważący, ponieważ dążąc do uniknięcia odpowiedzialności oczekuje upływu terminu karalności czynu. Mimo wyraźnego zobowiązania do wskazania osoby użytkującej pojazd w dniu 2 lutego 2016 r., nie uczynił tego nie podając żadnego powodu.
Stwierdzić należy, iż przedmiotowy czyn został przez obwinionego zawiniony.B. R.jest osobą dorosłą, a w chwili czynu nie znajdował się w żadnej anomalnej sytuacji motywacyjnej.
Reasumując stwierdzić należy, iż zachowanie obwinionego jako czyn bezprawny, karalny, karygodny i zawiniony stanowi wykroczenie i podstawę pociągnięcia do odpowiedzialności oraz wymierzenia sankcji przewidzianych przez ustawę.
Wobec faktu, iż obwiniony podczas przesłuchania w dniu 23 maja 2016 r. zobowiązał się do dnia 30 maja 2016 r. dostarczyć informację o użytkowniku pojazdu, czego nie uczynił, Sąd obowiązany był zmienić opis czynu, przyjmując iż czyn ten został popełniony do dnia 30 maja 2016 r.
W ocenie Sądu wymierzona obwinionemu kara stanowić będzie dla niego adekwatną i wystarczającą dolegliwość z uwagi na rodzaj i charakter popełnionego wykroczenia, a nadto niewątpliwie spełni cel wychowawczy.
Przy wymiarze kary, kierując się dyrektywami opisanymi w przepisie art. 33 § 1, 2, 3 i 4 k.w., Sąd wziął pod uwagę okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Okolicznościami obciążająco wpływającymi na wymiar kary było działanie obwinionego w celu uniknięcia odpowiedzialności karnej w sposób lekceważący. Z drugiej strony Sąd nie widzi w jego zachowaniu żadnych okoliczności łagodzących.
W zakresie kosztów postępowania Sąd obciążył nimi obwinionego nie znajdując podstawy do zwolnienia od tych należności.