Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 82/17
Data wyroku: 2017-05-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tadeusz Kiełbowicz, Piotr Kaczmarek, Andrzej Kot
Podstawa prawna: art. 286 § 1 kk

Sygnatura akt II AKa 82/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 maja 2017 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA Andrzej Kot (spr.)
Sędziowie:  SSA Tadeusz Kiełbowicz
SSA Piotr Kaczmarek
Protokolant: Anna Czarniecka
przy udziale prokuratora Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu Zbigniewa Jaworskiego

po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2017 r.
sprawyK. S.
oskarżonego o czyn zart. 286 § 1 kkw związku zart. 294 § 1 kkiart. 297 § 1 kkprzy zastosowaniuart. 11 § 2 kkw związku z 12kk
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu
z dnia 28 grudnia 2016 r. sygn. akt III K 81/16

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że obniża wymierzoną oskarżonemu karę pozbawienia wolności do roku i 6 (sześciu) miesięcy,

II
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,

III
zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki postępowania odwoławczego w wysokości 20 złotych i wymierza mu opłatę za obie instancje w wysokości 700 złotych.

UZASADNIENIE
K. S.został oskarżony o to, że:

I
w okresie od dnia 22 stycznia 2013 r. do dnia 4 grudnia 2013 r. wO., działając w krótkich odstępach czasu, z góry powziętym zamiarem oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i uzyskania dla(...) S.A.z siedzibą wS.kredytu bankowego na finansowanie i refinansowanie kosztów związanych z realizacjąumowy nr (...)z dnia 3 grudnia 2012 r. zawartej pomiędzy(...) S.A.a(...) sp. z o. o.z siedzibą wL.dot. wykonania zadania pn:

(...)L.przyul. (...),działka nr (...),(...)”, będąc wiceprezesem(...) S.A.z siedzibą wS., doprowadził(...) Bank (...) S.A.z siedzibą wW.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy z tytułu udzielonego kredytu nieodnawialnego o numerze(...)
(...)w łącznej kwocie, 5.000.000 zł , który został wypłacony w trzech transzach: w dniu 28 lutego 2013 r. w kwocie 2.613.322,70 zł, w dniu 9 kwietnia 2013 r. kwocie 1.414.973,20 zł, oraz w dniu 4 grudnia 2013 r. w kwocie 902.985,40 zł, poprzez wprowadzanie pracowników banku w błąd co do zamiaru i możliwości wywiązania się z zaciągniętego zobowiązania, oraz co do ustanowienia zabezpieczenia należności tj. potwierdzonego przelewu wierzytelności na zabezpieczenie zumowy nr (...)z dnia 3 grudnia 2012 r. i autentyczności aneksu doumowy nr (...)z dnia 3 grudnia 2012 r. zawartej pomiędzy(...) S.A.a(...) sp. z o. o.potwierdzającego zmianę numeru rachunku bankowego, na który przekazywane będą płatności z tytułu realizacji w/w umowy na rachunek banku nr(...), oraz co do ustanowienia zabezpieczenia należności w związku ze zmianą nr(...)do umowy o kredyt nieodnawialny z dnia 18 listopada 2013 r., tj. potwierdzonej cesji wierzytelności przyszłych zumowy nr (...)z dnia 9 września 2013 r. zawartej pomiędzy(...) S.A.a(...) sp. z o. o., oraz poprzez przesyłanie za pośrednictwem poczty elektronicznej i przedkładanie podrobionych i nierzetelnych dokumentów o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego i uruchomienia poszczególnych transz kredytu w postaci:

–

kopii technicznej potwierdzenia przyjęcia do wiadomości przez(...) sp. z o. o.z siedzibą wL.cesji wierzytelności przyszłych z dnia 22 lutego 2013 r., który został przez nieustalonego sprawcę sporządzony na urządzeniu komputerowym z programem do obróbki graficznej poprzez zeskanowanie oryginalnej odbitki pieczątki imiennej podpisu prezesa zarząduD. S.z oryginalnego pisma skierowanego przez(...) sp. z o. o.do(...) S.A.z dnia 20 listopada 2012 r., sygn.(...), a następnie ich wkomponowanie w spreparowany dokument;

potwierdzenia przyjęcia do wiadomości przez(...) sp. z o. o.z siedzibą wL.cesji wierzytelności przyszłych z dnia 22 lutego 2013 r., na którym nieustalony sprawca dokonał w oparciu o wzorzec autentycznego podpisuD. S.jego podrobienia, a odwzorowania znajdujących się w dolnej części tego dokumentu dwóch odbitek pieczątek – pieczątki imiennej „PREZES ZARZĄDUD. S.” oraz pieczątki(...) Spółka z o. o.(…)” wykonane zostały na urządzeniu powielającym z atramentowa techniką druku;

kopii technicznej aneksu z dnia 27 lutego 2013 r. doumowy nr (...)z dnia 3 grudnia 2012 r. pomiędzy(...) sp. z o. o.wL.a(...) S.A.wS., które został przez nieustalonego sprawcę sporządzony na urządzeniu komputerowym z programem do obróbki graficznej poprzez zeskanowanie oryginalnej odbitki pieczątki imiennej i podpisu prezesa zarządu(...) sp. z o. o.D. S.z pisma skierowanego przez(...) sp. z o. o.do(...) S.A.z dnia 20 listopada 2012 r., sygn.(...), a następnie ich wkomponowanie w spreparowany dokument;

kopii technicznej potwierdzenia przyjęcia do wiadomości przez(...) sp. z o. o.z siedzibą wL.cesji wierzytelności przyszłych z dnia 4 grudnia 2013 r., który został przez nieustalonego sprawcę sporządzony na urządzeniu komputerowym z programem do obróbki graficznej poprzez zeskanowanie oryginalnych odbitek pieczątek(...) sp. z o. o.i podpisu prezesa zarząduD. S.z ostatniej, trzeciej stronyAneksu nr (...)z dnia 20 maja 2013 r. doumowy nr (...)z dnia 3 grudnia 2012 r. zawartej pomiędzy(...) sp. z o. o.a(...) S.A., a następnie usunięcie z ich obrazu wykropkowanego linimentu podłoża i ich wkomponowanie w spreparowany dokument;

kopii faktur VAT niezwiązanych z przedmiotem kredytowania, tj.:

1
faktury VAT nr (...)z dnia 21.12.2012 r. dot. inwestycji wN.,

2
faktury VAT nr (...)z dnia 21.12.2012 r. dot. inwestycji wS.,

3
faktury VAT nr (...)z dnia 21.01.2013 r. dot. inwestycji wC.,

4
faktury VAT nr (...)z dnia 07.01.2013 r. dot. inwestycji wS.,

5
faktury VAT (...)z dnia 07.01.2013 r. dot. inwestycji wB.,

6
faktury VAT nr(...)z dnia 27.12.2012 r. dot. inwestycji wS.,

7
faktury VAT nr (...)z dnia 05.12.2012 r. dot. inwestycji wJ.,

8
faktury VAT nr (...)z dnia 12.12.2012 r. dot. inwestycji wB.,

9
faktury VAT dot. inwestycji wS.,

10
faktury VAT nr (...)z dnia 11.12.2012 r. dot. inwestycji wO.,

11
faktury VAT z dnia 11.12.2012 r. dot. inwestycji wN.,

12
faktury VAT nr (...)z dnia 21.01.2013 r. dot. inwestycji wB.,

13
faktury VAT nr (...)z dnia 31.12.2012 r. dot. inwestycji wS.iW.,

14
faktury VAT nr (...)z dnia 31.12.2012 r. dot. budowy fermy wiatrowej,

15
faktury VAT nr (...)z dnia 31.01.2013 r. dot. inwestycj wB.,

16
faktury VAT nr (...)z dnia 14.01.2013 r. dot. inwestycji wO.,

17
faktury VAT nr (...)z dnia 07.01.2013 r. dot. inwestycji wN.,

18
faktury VAT nr (...)z dnia 09.01.2013 r. dot. inwestycji wN.,

19
faktury VAT nr (...)z dnia 09.01.2013 r. dot. inwestycji wN.,

20
faktury VAT nr (...)z dnia 07.01.2013 r. dot. inwestycji wN.,

21
faktury VAT nr (...)z dnia 04.01.2013 r. dot. inwestycji wS.,

22
faktury VAT nr(...)z dnia 19.12.2012 r. dot. inwestycj wB.,

23
faktury VAT nr (...)z dnia 07.12.2012 r. dot. inwestycji wB.,

24
faktury VAT nr (...)z dnia 19.12.2012 r. dot. inwestycji wB.,

25
faktury VAT nr (...)z dnia 06.12.2012 r. dot. inwestycji wN.,

26
faktury VAT nr (...)z dnia 13.12.2012 r. dot. inwestycji wS.,

27
faktury VAT nr (...)z dnia 07.12.2012 r. dot. Inwestycji wN.,

28
faktury VAT nr (...)z dnia 03.12.2012 r. dot. inwestycji wB.,

29
działając na szkodę(...) Bank (...) S.A.z siedzibą wW.(obecnieBank (...) S.A.) w kwocie 3.888.177,23 zł,

tj. o przestępstwo zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkiart. 297 § 1 kkprzy zast.art. 11 § 2 kkw zw. zart. 12 kk

Wyrokiem z dnia 28 grudnia 2016r. , sygn. akt III K 81/16, Sąd Okręgowy w Opolu:

1
UznałK. S.za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu tj. przestępstwa zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkiart. 297 § 1 kkprzy zast.art. 11 § 2 kkw zw. zart. 12 kki za to, ustalając na zasadzieart. 4 § 1 kk, iż zastosowanie mają przepisykodeksu karnegow brzmieniu sprzed 1.07.2015 roku, na podstawieart. 294 § 1 kkw zw.art. 286 § 1 kkprzy zast.art. 11 § 3 kkwymierzył mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności, a na zasadzieart. 33 § 2 kkkarę grzywny w ilości 200 (dwieście) stawek dziennych, każda w kwocie po 10 (dziesięć ) złotych, przy czym wykonanie kary pozbawienia wolności, na zasadzieart. 69 § 1 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kk, warunkowo zawiesił na okres próby lat 3 (trzech).

2
Na podstawieart. 624 § 1 kpkiart. 2 i 3 ustawy o opłatach w sprawach karnychzasądził odK. S.na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w całości w tym z tytułu opłat kwotę 700 (siedemset) złotych, zaś z tytułu poniesionych wydatków od wszczęcia postepowania kwotę 7.348, 89 (siedem tysięcy trzysta czterdzieści osiem 89/100) zł.

Powyższy wyrok w całości zaskarżył obrońca oskarżonego, zarzucając:

1
Na podstawieart. 438 pkt 3 kpkbłąd ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który mógł mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku polegający na bezzasadnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że oskarżony w chwili ubiegania się o kredyt nie miał zamiaru i możliwości spłacać zaciągniętego zobowiązania oraz że zaciągając kredyt w imieniu(...)zobowiązanie kredytowe miał świadomość, iż kredytu nie spłaci, podczas gdy analiza zgromadzonego przez Sąd I instancji materiału dowodowego, ocenionego zgodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego wskazują jednoznacznie, iż wbrew ustaleniom Sądu I instancji oskarżony miał zamiar spłacać przedmiotowy kredyt, a w chwili jego zaciągania spółka posiadała możliwości jego spłaty,

2
Na podstawieart. 438 pkt 1 kpkobrazę przepisów prawa materialnego, która miała mieć istotny wpływ na treść orzeczenia tj.art. 286 § 1 kkpoprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla przypisania odpowiedzialności za czyn stypizowany w tym przepisie oraz przyjęcia zbiegu tego przepisu zart. 297 § 1 kknie jest konieczne wykazanie, że sprawca przedkładając podrobione, przerobione lub stwierdzające nieprawdę dokumenty albo nierzetelne pisemne oświadczenia, działał z zamiarem niespłacenie kredytu, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje przyjąć, iż dla przypisania odpowiedzialności za przestępstwo zart. 286 § 1 kki przyjęcia kumulatywnej kwalifikacji ww. przepisu zart. 297 § 1 kkniezbędnym jest wykazanie, że w chwili przedkładania podrobionego dokumentu w celu uzyskania kredytu, sprawca nie tylko zamierzał uzyskać kredyt, ale już miał z góry powzięty zamiar jego niespłacenia w przyszłości,

3
Na podstawieart. 438 pkt 3 kpkbłąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który mógł mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku polegający na wadliwym przyjęciu, że oskarżony był uprzednio karany, w sytuacji gdy skazanie uległo zatarciu.

Na podstawieart. 427 § 1 in fine kpk, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie z opisu czynu elementów związanych z realizacją znamion czynu zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkoraz wyeliminowanie z podstawy prawnej skazaniaart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk, zaś z podstawy wymiaru karyart. 11 § 3 kki wymierzenie oskarżonemu na podstawieart. 297 § 1 kkkary 6 miesięcy pozbawienia wolności i warunkowe jej zawieszenie na okres 1 roku.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje :
Apelacja częściowo zasługiwała na uwzględnienie.
Oczywiście bezzasadny jest zarzut obrazy przepisuart. 286§1 KKpoprzez jego błędną wykładnię,  która miała polegać – na uznaniu, że dla przyjęcia, że oskarżony działał w zamiarze niekorzystnego rozporządzenia mieniem, nie jest konieczne wykazanie, że sprawca działał z zamiarem niespłacenia kredytu.
Wskazać w tym miejscu należy, że korzyść majątkowa, o której mowa wart. 286 § 1 KKjest pojęciem szerszym niż przywłaszczenie mienia, stanowiące cel działania sprawcy (animus rem sibi habendi) przy popełnieniu innych przestępstw przeciwko mieniu (kradzież, przywłaszczanie). Dlatego też, dla realizacji znamienia działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, sprawca wcale nie musi dążyć do przywłaszczenia mienia stanowiącego przedmiot oszukańczych zabiegów. Może on nawet zakładać zwrot mienia pokrzywdzonemu, zamierzając jednak osiągnąć korzyść majątkową płynącą z rozporządzenia mieniem, przejawiającą się w każdej innej postaci, niż jego przywłaszczenie.
Konfrontując powyższe stwierdzenia z faktami, które legły u podstaw wyroku skazującego, należy zauważyć, że w sposób oczywisty uprawniały one sąd orzekający do przyjęcia, iż oskarżony działał z zamiarem kierunkowym, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Przekonują o tym bezsporne ustalenia sądu orzekającego oparte na zgromadzonym materiale dowodowym. Wynika z nich, że oskarżony w trakcie procedury zmierzającej do uzyskania wsparcia kredytowego wbanku (...), posłużył się podrobionym dokumentem w postaci zgody na cesję. Nie ulega także najmniejszej wątpliwości, w świetle pozostałych dowodów, iż oskarżony posłużył się szeregiem innych, wymienionych w części wstępnej uzasadnienia Sądu Okręgowego(str. 2-3), podrobionych dowodów, jak również posłużył się dokumentami nierzetelnymi, tj. kopiami faktur VAT, które wbrew zapisomumowy nr (...)zawartej w dniu 3 grudnia 2012 r., nie były związane z przedmiotem kredytowania.
Oskarżony musiał zdawać sobie sprawę z tego, że bez przedłożenia fałszywych oraz nierzetelnych dokumentów, szansespółki (...) S.A.na uzyskanie kredytu byłyby co najmniej znacznie mniejsze. W przeciwnym wypadku złożenie przez niego, niezgodnych z prawdą, czy też nierzetelnych dokumentów byłoby niecelowe i nieuzasadnione. W świetle przytoczonych skrótowo okoliczności faktycznych, odtwarzających sposób działania oskarżonego, jest oczywistym, że podjęte przez niego działania nakierowane były na wprowadzenie w błąd(...)Bank po to, by uzyskać kredyt  w wysokości 5 mln złotych.
Nie budzi wątpliwości również, że  oskarżony doprowadził ww. bank do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Przeciwko takiemu ustaleniu miałoby-zdaniem skarżącego,  świadczyć to, że oskarżony miał zamiar spłacać zaciągnięty kredyt i początkowo faktycznie raty były uiszczane przez zarządzaną przez niego spółkę.
Nietrafność rozumowania skarżącego wynika z opacznego pojmowania "niekorzystności" rozporządzenia, jako skutku przestępstwa oszustwa. Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądów, korzystność czy też niekorzystność owego rozporządzenia należy oceniać tylko z punktu widzenia okoliczności istniejących w czasie rozporządzania mieniem, a nie tych, które następują później (por. wyrok SN z dnia 30 sierpnia 2000 r., V KKN 267/00, OSNKW 2000, z. 9-10, poz. 85; postanowienie SN z dnia 27 czerwca 2001 r., V KKN 96/99). I znów, sprowadzając zagadnienie do realiów niniejszej sprawy, trzeba podkreślić, iż niezależnie od tego, czy oskarżony spłaciłby zaciągnięty kredyt, czy też nie, to w sytuacji niewykrycia przez pracownika banku fałszerstwa dokumentów i zawarcia z oskarżonym umowy kredytu, bank już dokonał niekorzystnego dla siebie rozporządzenia mieniem. Faktycznie bowiem bank udzielając kredytu, uczynił to na warunkach gorszych od tych, które wynikały z dokumentów przedstawionych przez oskarżonego. Niekorzystnym rozporządzeniem mieniem przy zawarciu umowy kredytowej nie musi być rzeczywista strata w sensie materialnym, lecz już sam fakt przyznania kredytu bez odpowiedniego zabezpieczenia, bądź obarczonego większym ryzykiem banku. Oczywiste jest bowiem, że bank kierując się zasadami racjonalnego gospodarowania, nie przyznałby kredytu w sytuacji nieuzyskania wymaganego zabezpieczenia ze strony kredytowanej spółki. Tę świadomość miał zresztą sam oskarżony, gdyż jak już wskazano wyżej w przeciwnym wypadku nie składałby w banku fałszywych, bądź nierzetelnych dokumentów.
Sąd Okręgowy zatem zasadnie uznał, w świetle poczynionych ustaleń faktycznych, że oskarżony swoim działaniem wyczerpał znamiona przestępstwa określonego wart. 286 § 1 KK.
Sąd II instancji nie podzielił także zarzutu obrońcy w którym podważa ustalenia Sądu Okręgowego, że już w chwili ubiegania się o kredyt oskarżony nie miał zamiaru i możliwości spłacać zaciągniętego zobowiązania.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że  ocena, czy zachowanie kontrahenta umowy, nie wywiązującego się z ciążących na nim zobowiązań, winno być rozpatrywane w kontekście odpowiedzialności regulowanej przepisami prawa cywilnego, czy też wyczerpuje znamiona przestępstw penalizowanych przez ustawodawcę wkodeksie karnym, nie może być przeprowadzana w sposób schematyczny i uwzględniający tylko i wyłącznie wyjaśnienia oskarżonego tym samym jego interes procesowy. W konsekwencji, ocena zamiaru, z jakim działał, nie może się opierać wyłącznie na składanych przez niego deklaracjach co do chęci wywiązania się z zapisów umowy. Winna ona uwzględniać wszystkie aspekty sprawy, w tym rzeczywiste i konkretne działania, jakie podjął on w celu dotrzymania warunków umowy kredytowej.
Nie sposób zgodzić się z wersją oskarżonego, aby sytuacja finansowa zarządzanej przez niego spółki w roku 2013 była dobra.  Przeciwnie,  stopniowo ulegała pogorszeniu. W sposób istotny wzrosły zobowiązania(...), przekraczając znacznie należności.  Na koniec roku zobowiązania(...)były wyższe niż należności i wynosiły ok. 14 mln złotych. Jak wskazał świadekZ. S., który sporządzał audyt(...) spółki (...)za rok 2013 :„wyraziłem uwagi mówiące o pogorszeniu się możliwości obsługi zobowiązań przez spółkę w dalszym okresie czasu. Mimo atrakcyjnej dynamiki, wzrostu obrotów ,rok do roku, rentowność operacyjna nie rosła, a wręcz pozostała na tym samym poziomie w 2013 w stosunku do roku 2012. Świadczyło to, że w spółce nastąpił wzrost kosztów. W spółce wzrosły istotnie należności i zobowiązania”(k. 2028). 3 miesiące po otrzymaniu ostatniej transzy kredytu, tj. w dniu 26 marca 2014 r. w Sądzie Rejonowym w OpoluK. S.w imieniu(...) S.A.złożył wniosek o upadłość likwidacyjną i poinformował bank o braku środków pieniężnych pozwalających jej na regulowanie zobowiązań, w tym spłatę kredytu od pokrzywdzonego banku. Powyższe okoliczności przeczą eksponowanym w apelacji wybiórczym zeznaniom świadków, którzy wskazywali na dobrą sytuację finansowąspółki (...) S.A.w 2013r.
Sytuacja finansowa spółki musiała być znana oskarżonemu, który nią zarządzał, co uprawnia do twierdzenia, że w chwili zaciągnięcia w imieniu(...)zobowiązania kredytowego miał on świadomość, iż spółka go nie spłaci, gdyż nie miała takiej możliwości finansowej.  Jak już wyżej wskazano, z elementarnych zasad doświadczenia życiowego zresztą wynika, że gdyby oskarżony rzeczywiście był przekonany o dobrej kondycji finansowej spółki to przedkładanie przez niego fałszywych dokumentów, dotyczących zabezpieczenia umowy kredytowej byłoby zupełnie bezcelowe.
W apelacji obrońcy oskarżonego  słusznie zwrócono uwagę na to, że poprzednie skazanie oskarżonego uległo zatarciu, co znalazło stosowne odzwierciedlenie w wymiarze kary dla tego oskarżonego, poprzez jej złagodzenie. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem, że uprzednią karalność oskarżonego, Sąd Okręgowy zaliczył do istotnych okoliczności obciążających. Kara pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 6 miesięcy jest sprawiedliwa i  uwzględnia znaczny stopień wysokiej szkodliwości czynu oskarżonego, dostrzeżony przez Sąd Okręgowy i właściwie oceniony.
Z tych wszystkich względów, Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.
Rozstrzygnięcie w zakresie wydatków za postępowanie odwoławcze oparte zostało o przepisart. 627 i 634 k.p.k., a o opłacie orzeczono na podstawieart. 2 pkt 4w zw. zart. 10 ustawy z 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych.

SSA Tadeusz Kiełbowicz

SSA Andrzej Kot

SSA Piotr Kaczmarek