Sąd Okręgowy w Poznaniu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 355/17
Data wyroku: 2017-06-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Winkler-Galicka, Małgorzata Ziołecka, Dariusz Śliwiński

WYROK

W I M I E N I U

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 czerwca 2017 roku
Sąd Okręgowy w Poznaniu w IV Wydziale Karnym - Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Ziołecka (spr.)
Sędziowie: SSO Małgorzata Winkler-Galicka
SSO Dariusz Śliwiński
Protokolant: st. prot. sąd. Martyna Karpińska
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w PoznaniuA. D.
po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017 roku sprawyA. B. (1)oskarżonego zart. 178 a § 1 k.k.iart. 244 k.k.w związku zart. 11 § 2 k.k.,art. 288 § 1 k.k.,art. 245 k.k.iart. 190 a § 1 k.k.w związku zart. 11 § 2 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Pile z dnia 25 stycznia 2017 roku, sygnatura akt II K 882/16

1
zmienia zaskarżony wyrok i:

a
uniewinnia oskarżonegoA. B. (1)od zarzutu popełnienia przestępstwa zart. 288 § 1 k.k., przypisanego mu w punkcie III zaskarżonego wyroku,

b
w konsekwencji powyższego rozwiązuje węzeł kary łącznej orzeczonej w punkcie V zaskarżonego wyroku i uchyla obowiązek naprawienia szkody na rzeczJ. G.orzeczony w punkcie IX zaskarżonego wyroku,

c
uchyla zawarte w punkcie XII orzeczenie o zasądzeniu od Skarbu Państwa na rzecz oskarżyciela posiłkowego kosztów zastępstwa procesowego,

d
na podstawieart. 85 § 1 k.k.iart. 86 § 1 k.k.łączy kary pozbawienia wolności orzeczone wobec oskarżonegoA. B. (1)w punktach I, II i IV zaskarżonego wyroku i wymierza mu karę łączną 1 (jednego) roku i 1 (jednego) miesiąca pozbawienia wolności,

e
na podstawieart. 63 § 1 k.k.na poczet orzeczonej powyżej kary łącznej pozbawienia wolności zalicza oskarżonemuA. B. (1)okres jego tymczasowego aresztowania od dnia 15 czerwca 2016 roku do dnia 29 czerwca 2017 roku,

2
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,

3
kosztami postępowania w zakresie dotyczącym zarzutu 3 aktu oskarżenia w całości obciąża Skarb Państwa,

4
zwalnia oskarżonego z obowiązku zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze i uiszczenia jednej opłaty za obie instancje.

/D. Ś./ /Małgorzata Ziołecka/ /M. G./

UZASADNIENIE
na podstawieart. 423 § 2 k.p.k.w zakresie w jakim Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu I instancji i uniewinnił oskarżonegoA. B. (1)od zarzutu popełnienia przestępstwa zart. 288 § 1 k.k.na szkodę pokrzywdzonegoJ. G..
Wyrokiem z 25 stycznia 2017 roku Sąd Rejonowy w Pile w sprawie o sygnaturze akt II K 882/16 uznał oskarżonegoA. B. (1)za winnego tego, że:

1
w dniu 15 czerwca 2016 roku, na drodze relacjiS.-P., gm.S., województwo(...), nie stosował się do orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Pile sygnatura akt II W 420/15 środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obowiązującego w okresie od 28 stycznia 2016 roku do 28 lipca 2016 roku prowadząc w ruchu lądowym samochód osobowy markiO. (...)onumerze rejestracyjnym (...)znajdując się w stanie nietrzeźwości, wynik badania I-0,42 mg/l, II-0,29 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, to jest popełnienia czynu zart. 178a § 1 k.k.iart. 244 k.k.w związku zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 244 k.k.w związku zart. 11 § 3 k.k.Sąd Rejonowy wymierzył oskarżonemu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,

2
w dniu 14 lutego 2016 roku, wP., przyul. (...), na terenie parkingu osiedlowego dokonał uszkodzenia samochodu osobowego markiO. (...)onumerze rejestracyjnym (...)w taki sposób, że skacząc po dachu ww. pojazdu spowodował wgniecenia na jego całej powierzchni, a ponadto urwał lusterko, powodując tym łącznie straty w wysokości 1400 złotych na szkodęA. S., to jest popełnienia czynu zart. 288 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 288 § 1 k.k.Sąd Rejonowy wymierzył oskarżonemu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności,

3
w nocy z 30/31 stycznia 2016 roku, wS., przyul. (...), gminaS., poprzez podpalenie budynku mieszkalno-gospodarczego dokonał jego uszkodzenia powodując szkodę w wysokości 164 465,58 złotych oraz zniszczenia wyposażenia mieszkania w postaci kanapy skórzanej o wartości 840 zł, fotela skórzanego o wartości 510 zł, szafy drewnianej o wartości 210 zł, dwóch obrazów o łącznej wartości 180 zł, telewizoramarki P.o wartości 200 zł, okna i rolety o wartości 1450 zł, tapicerki do samochoduV. (...)o wartości 400 zł, szafy przesuwnej z lustrem o wartości 750 zł, czterech garniturów o łącznej wartości 600 zł, trzech kompletów pościeli o łącznej wartości 60 zł, narożnika koloru brązowego o łącznej wartości 510 zł, stolikao wartości 120 zł, dwóch przedłużaczy elektrycznych o wartości 85 zł i 45 zł, regału drewnianego o wartości 54 zł, sprzętu RTVmarki G.o wartości 150 zł, wkładu kominkowego o wartości 1050 zł, blatu marmurowego o wartości 120 zł, kanapy dziecięcej o wartości 180 zł, dwóch żyrandoli o łącznej wartości 60 zł, zabudowy kuchennej o wartości 3300 zł, biurka o wartości 165 zł, witrażyw drzwiach wejściowych o wartości 260 zł, drzwi wejściowych plastikowych, jednoskrzydłowych o wartości 1450 zł, kompletu mebli w pokoju sypialnio wartości 390 zł, zniszczenia przednich szyb do samochoduV.o łącznej wartości 1750 zł, lampy przedniej lewej do samochoduV. (...)o wartości 350 zł, lampy prawej do samochoduV. (...)o wartości 700 zł, lampy przedniej prawej do samochoduV. (...)o wartości 150 zł, instalacji silnika do samochoduV. (...)o wartości 250 zł, filtra powietrza do samochoduV. (...)o wartości 100 zł, tylnej skórzanej tapicerki koloru czarnego do samochoduV. (...)o wartości 350 zł, tylnej materiałowej tapicerki koloru szarego do samochoduV. (...)o wartości 150 zł, lampy przedniej lewej do samochoduV. (...)o wartości 300 zł, dwóch konsoli do samochoduV. (...)o wartości 150 zł, nagrzewnicy do samochoduV. (...)o wartości 300 zł, tapicerki do samochoduV. (...)o wartości 550 zł, kierownicy z poduszką do samochodu V50 o wartości 650 zł, w wyniku czego powstały szkody o łącznej wartości 183 554,58 złotych na szkodęJ. G., to jest popełnienia czynu zart. 288 § 1 k.k.i za to, na podstawieart. 288 § 1 k.k., Sąd Rejonowy wymierzył oskarżonemu karę 1 roku pozbawienia wolności,

4
w okresie od dnia 14 lutego 2016 roku do dnia 8 czerwca 2016 roku, wP., realizując z góry powzięty zamiar, w krótkich odstępach czasu, w celu wpływu na zeznania świadkaM. S.kierował wobec niej groźby pozbawienia życia oraz uprowadzenia dziecka i jednocześnie uporczywie nękałM. S.w ten sposób, iż uporczywie nachodził ją w miejscu pracy, ubliżał i poniżał używając w miejscach publicznych słów powszechnie uznanych za obelżywe i wulgarne, śledził, zastraszał kierując groźby bezprawne oraz obserwował w miejscu zamieszkania i w pracy, czym wzbudził u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia i istotnie naruszył jej prywatność, to jest popełnienia czynu zart. 245 k.k.iart. 190a § 1 k.k.w związku zart. 11 § 2 k.k.i za to, na podstawieart. 245 k.k.w związku zart. 11 § 3 k.k., Sad Rejonowy wymierzył oskarżonemu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności

Na podstawieart. 85 §1 k.k.iart. 86 §1 k.k.Sąd Rejonowy orzeczone jednostkowe kary pozbawienia wolności połączył i wymierzył oskarżonemuA. B. (1)karę łączną 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności.
Nadto Sąd Rejonowy orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, środek karny w postaci świadczenia pieniężnego poprzez zapłatę na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej kwoty 5000 złotych, środek karny w postaci zakazu kontaktowania się bezpośrednio i pośrednio oraz zbliżania do pokrzywdzonejM. S.przez okres 8 lat na odległość mniejszą niż 100 metrów, a także zobowiązał oskarżonegoA. B. (1)do naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonychA. S.kwoty 1400 złotych iJ. G.kwoty 183 554,58 złotych oraz rozstrzygnął o dowodach rzeczowych i kosztach.
(wyrok – karty 736-737 akt, pisemne uzasadnienie wyroku – karty 789-796v akt)
Wyrok powyższy, w części dotyczącej skazania oskarżonego za czyny opisane w punkcie II, III i IV, został zaskarżony przez obrońcę oskarżonegoA. B. (1), który zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

a
obrazę przepisów postępowania, a mianowicieart. 7 k.p.k.poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, nienależyte rozważenie i ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i przez to dowolną ich ocenę,

b
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu, że oskarżony dokonał wszystkich zarzucanych mu przestępstw.

W konsekwencji powyższych zarzutów obrońca oskarżonegoA. B. (1)wniósł o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzutów opisanych w punktach 2, 3 i 4 aktu oskarżenia.
(apelacja obrońcy oskarżonego – karty 804-807 akt)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonegoA. B. (1)okazała się częściowo zasadna i skutkowała uniewinnieniem oskarżonegoA. B. (1)od zarzutu popełnienia przestępstwa zart. 288 § 1 k.k.przypisanego mu w punkcie 3 zaskarżonego wyroku.
W związku z tym, oraz z faktem, iż wniosek o uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego wniósł li tylko Prokurator Okręgowy, ograniczając zakres uzasadnienia do uniewinnienia oskarżonegoA. B. (1)od zarzutu popełnienia przestępstwa zart. 288 § 1 k.k.przypisanego mu w punkcie 3 zaskarżonego wyroku, Sąd Okręgowy, na podstawieart. 423 § 2 k.p.k., ogranicza niniejsze uzasadnienie do uniewinnienia oskarżonegoA. B. (1)od zarzutu 3, to jest popełnienia przestępstwa zart. 288 § 1 k.k.na szkodęJ. G.i w związku z tym zawarta w niniejszym uzasadnieniu analiza wywiedzionej w niniejszej sprawie apelacji oraz postawionych w niej zarzutów odnosić się będzie jedynie do przypisanego oskarżonemuA. B. (1)przestępstwa zart. 288 § 1 k.k.dokonanego na szkodę pokrzywdzonegoJ. G..
Zanim Sąd Okręgowy odniesie się do zaskarżonego wyrokui wywiedzionej apelacji, uważa za stosowne przypomnieć, że wniesienie środka odwoławczego, niezależnie od jego granic i zakresu, każdorazowo obliguje Sąd odwoławczy do zbadania ewentualności wystąpienia uchybień, o jakich mowawart. 439 k.p.k.i440 k.p.k.W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy nie stwierdził wskazanych tam uchybień, a zarzutów co do ich występowania nie formułował również obrońca oskarżonego.
Podkreślić przy tym także należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogomart. 424 § 1 i 2 k.p.k.i w pełni pozwala na kontrolę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia.
I tak Sąd Odwoławczy, po zapoznaniu się z aktami niniejszej sprawy, pisemnym uzasadnieniem zaskarżonego wyroku i treścią wniesionej apelacji, stwierdza, iż rację ma obrońca oskarżonego w zakresie w jakim twierdzi, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na wydanie decyzji uznającej sprawstwo i winę oskarżonegoA. B. (1)w zakresie podpalenia budynku mieszkalno-gospodarczego, to jest popełnienia przestępstwa zniszczenia mienia zart. 288 § 1 k.k.
Przypomnieć w tym miejscu należy, iż wydanie przez sąd rozstrzygający wyroku skazującego w jakiejkolwiek sprawie winno być logiczną konsekwencją wynikającego ze swobodnej oceny dowodów przeświadczenia tegoż sądu, że wina została udowodniona w sposób przewidziany przepisamikodeksu postępowania karnego. Materiał dowodowy, na którym zostaje oparte skazanie, musi więc w sposób niebudzący najmniejszych wątpliwości potwierdzać prawdziwość przedstawionych zarzutów. Aby jednak sąd rozstrzygający mógł dojść do tego typu konkluzji, to jest do przekonania o prawdziwości przedstawionego danemu oskarżonemu zarzutu, musi uprzednio po pierwsze prawidłowo przeprowadzić postępowanie dowodowe, a po wtóre dokonać kompleksowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Ocena ta natomiast musi przez tenże sąd zostać przeprowadzona z uwzględnieniem obowiązujących w tym przedmiocie reguł postępowania i przy wzięciu pod uwagę całokształtu ujawnionego w sprawie materiału dowodowego.
Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd Okręgowy podnosi, iż niewątpliwie w toku prowadzonego pod sygnaturą akt II K 882/16 postępowania przeprowadzono wszystkie możliwe dowody (tak osobowe, jaki rzeczowe), które mogłyby dostarczyć wiedzy w przedmiocie zarzucanego oskarżonemuA. B. (1)przestępstwa zart. 288 § 1 k.k.na szkodęJ. G.. Z drugiej jednak strony materiał dowodowy dotyczący przestępstwa opisanego w punkcie 3 aktu oskarżenia nie wskazywał jednoznacznie na sprawstwo i winę oskarżonegoA. B. (1). Tym samym oskarżyciel nie sprostał ciężarowi oskarżenia i przedstawił Sądowi I instancji dowody mające charakter li tylko poszlakowy. Zaś w toku samego procesu sądowego również nie ujawniono dowodów bezpośrednio świadczących o sprawstwie oskarżonego. Nadto Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska Sądu Rejonowego, iż ze zgromadzonego w niniejszej sprawie ciągu poszlak możliwe było odtworzenie chronologii wydarzeń, w których w sposób nie budzący wątpliwości czynnie uczestniczył oskarżony.
Sąd odwoławczy dostrzega, iż Sąd I instancji swoje ustalenia oparł na dość obszernym materiale dowodowym, na który składały się uznane za wiarygodne w części wyjaśnieniaA. B. (1), uznane za wiarygodne w całości zeznania świadkówM. S.,J. G.,A. G.,R. W. (1),K. R., uznane za wiarygodnew części zeznania świadkaP. K., a nadto zgromadzone w sprawie dokumenty, w szczególności protokoły z przeprowadzonych czynności, notatki urzędowe, opinie biegłych sądowych, nagranie monitoringu czy wykazy połączeń telefonicznych.
W pełni aprobując tę część procedowania Sądu Rejonowego, Sąd Odwoławczy podnosi jednak, iż niestety Sąd I instancji nie dokonał oceny tak kompleksowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób zgodny z zasadami określonymi wustawie kodeks postępowania karnego.
W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie zart. 7 k.p.k., organy postępowania, a więc także i sąd, kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.
Zgodnie z tą zasadą przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną tego przepisu, gdy:

1
jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.),

2
stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.),

3) jest zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego,a nadto zostało wyczerpująco i logicznie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.k.) – tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 marca 2008 roku wydanym w sprawie o sygn. akt IV K 425/08.
Mając zatem powyższe na uwadze Sąd Odwoławczy podnosi, iż dokonując kontroli instancyjnej tego, czy Sąd I instancji dokonał zgodnejz określoną wart. 7 k.p.k.dyrektywą oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, badał to, czy przedstawiona przez tenże Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia ocena, po pierwsze nie wykazuje błędów natury faktycznej (niezgodności z treścią dowodu), po wtóre błędów natury logicznej (błędności rozumowania i wnioskowania), po trzecie, czy nie jest sprzecznaz doświadczeniem życiowym lub wskazaniami wiedzy oraz, czy uwzględnia, ów określony wart. 410 k.p.k., całokształt okoliczności niniejszej sprawy.
Niestety analiza procesu myślowego Sądu I instancji pod kątem powyżej wyeksponowanych zasad, nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że Sąd ten dokonując tejże oceny w zakresie zarzucanego oskarżonemuA. B. (1)przestępstwa zart. 288 § 1 k.k.nie tylko pominął szereg okoliczności składających się na rzeczony całokształt okoliczności przedmiotowej sprawy, ale dopuścił się również błędów natury faktycznej i logicznej, wywodząc, co do wartości dowodowej głównych dowodów oskarżenia nieprawidłowei sprzeczne z doświadczeniem życiowym wnioski.
I tak przechodząc do szczegółów, Sąd II instancji wskazuje, że niebudzącym wątpliwości faktem ustalonym przez Sąd I instancji jest to, że doszło do pożaru budynku gospodarczo-mieszkalnego pokrzywdzonegoJ. G., który to pożar był skutkiem umyślnego podpalenia ogniem otwartym substancji łatwopalnych rozlanych w kilku miejscach w najbliższym otoczeniu tego budynku. Ustalenie stanu faktycznego w tym zakresie umożliwiła opinia biegłegow dziedzinie pożarnictwa wraz z materiałem poglądowym z dnia 18 marca 2016 roku.
Nie ulega również wątpliwości, iż oskarżonyA. B. (1)krytycznej nocy z 30 na 31 stycznia 2016 roku, przebywając przed lokalemC.wP., kierował w stronęJ. G.słowa wulgarne, a także groził pokrzywdzonemu podpaleniem domu. Obecność oskarżonego w tym miejscu jaki jego agresywne zachowanie zrejestrował monitoring. Nadto zachowanie oraz wypowiadane przez oskarżonego słowa opisał w swych zeznaniach sam pokrzywdzony, którego spostrzeżenia potwierdziły dodatkowo zeznania złożone przez świadkówA. G.iR. W. (2), którym Sąd I instancji słusznie dał wiarę.
Niestety pozostały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, choć wartościowy, nie zdołał potwierdzić innych okoliczności związanychz podpaleniem budynku należącego do pokrzywdzonegoJ. G.. Przede wszystkim zaś nie wykazał w sposób jednoznaczny, iż sprawcą podpalenia budynku był oskarżonyA. B. (1).
Zeznania świadkaM. S., choć przyczyniły się do skazania oskarżonego za inne zarzucane mu czyny, okazały się mniej wartościowe w zakresie podpalenia, a to z uwagi na fakt, iż zeznając w tym zakresie świadek opierała się przede wszystkim na własnych domysłach. ŚwiadekM. S.znała wybuchowy charakter oskarżonego, zdawała sobie również sprawę z konfliktu jaki istnieje między oskarżonym a pokrzywdzonym. Dodatkowo inne zachowania oskarżonego, na które wskazywała w swoich zeznaniach, mogły wzbudzić w niej przeświadczenie, że oskarżony jest zaangażowany w sprawę. Sąd Okręgowy rozumie, iż wobec takiej, a nie innej postawy oskarżonego, świadekM. S.miała podstawy, aby podejrzewać, że oskarżony jest w sprawę podpalenia w jakiś sposób zamieszany. Niemniej sąd wydając wyrok nie może opierać się na domysłach, gdyż musi uwzględniać fakty. Zaś faktem potwierdzającym dokonanie przestępstwa nie jest wypytywanie świadka przez oskarżonego o stan sprawy czy działania policji, ponieważ takie zachowanie może być równie dobrze oznaką zaciekawienia i niczym więcej. Wiedzy na temat faktów świadekM. S.w omawianym zakresie nie miała, co wynika z jej zeznań, wobec czego Sąd I instancji nie powinien oprzeć na nich swojego orzeczenia w zakresie uznania sprawstwa oskarżonego odnośnie podpalenia na szkodęJ. G..
W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I instancji z większą ostrożnością powinien potraktować również zeznania świadkaK. R., który nie był naocznym świadkiem żadnego z czynów zarzucanych oskarżonemu. Nadto świadek ten popadł w konflikt z oskarżonym, którego istnienia w żaden sposób przed Sądem I instancji nie ukrywał. Co istotne, świadek ten prywatnie związany jest zM. S., a więc byłą partnerką oskarżonego, a także osobą poszkodowaną jego działaniami. Już to powinno wzbudzić w Sądzie I instancji wątpliwości co do obiektywizmu tego świadka podczas składania zeznań. Nadto zastanawiającym jest, że jedynie świadekK. R.wskazał jakoby oskarżonyA. B. (1)nie działał sam, a z pomocą swojego kolegi świadkaP. K.. Wszystko to powinno doprowadzić Sąd Rejonowy do odmówienia wiary zeznaniom tegoż świadka.
Zeznania świadkaP. K.Sąd I instancji ocenił prawidłowo. Zeznania tego świadka zostały zweryfikowane przez inne zgromadzone w sprawie dowody, wobec czego należało odmówić tym zeznaniom waloru wiarygodności w pełnym zakresie. Niemniej niezrozumiałe jest stanowisko Sądu Rejonowego, który za okoliczność obciążającą oskarżonegoA. B. (1)uznał nawiązanie dnia 30 stycznia 2016 roku o godzinie 21:58:30 połączenia wychodzącego z numeru telefonu świadkaK.za pośrednictwem stacji(...)wN.z numerem telefonu oskarżonego, skoro bezsprzecznie w tym czasie oskarżony przebywał wP.(bez względu na to w jakim konkretnie miejscu). W tym miejscu Sąd Okręgowy przypomina, iż do podpalenia miało dojść dnia 31 stycznia 2016 roku o znacznie późniejszej godzinie, nieco przed godziną 4:00. Podnosi to także obrońca oskarżonego w uzasadnieniu apelacji i nie sposób było się z nim nie zgodzić.
W wywiedzionej apelacji skarżący słusznie wskazał na kolejne dwie istotne kwestie.
Po pierwsze rzeczywiście ma żadnego dowodu na to, aby oskarżonyw analizowanym czasie jechał samochodemV.i to w kierunkuS., w samej miejscowościS., a nawet w pobliżu tej miejscowości. Nie wiadomo na jakiej podstawie Sąd I instancji dokonał takiego ustalenia.
Po drugie, Sąd Odwoławczy podziela również pogląd apelującego, że znajdowanie się aparatu telefonicznego o numerze 782950513 dnia 31 stycznia 2016 roku w zasięgu stacji wN.w godzinach 03:48:28, 03:52:56 i 03:54:46 nie dowodzi tego, że jego posiadacz znajdował się wS.i dokonywał podpalenia. Oznacza to bowiem jedynie, że znajdował się on w okręgu działania tej stacji, a więc mógł być potencjalnie w wielu miejscach.
W zakresie pozostałych dowodów, Sąd Okręgowy pragnie jeszcze zwrócić uwagę na opinie biegłych, które według Sądu Rejonowego winny stanowić podstawę skazania oskarżonego za czyn zart. 288 § 1 k.k.
Ze wspomnianej już opinii biegłego z dziedziny pożarnictwa Sąd I instancji uzyskał wiedzę na temat przebiegu pożaru. Zaś opinia biegłego nr(...)z 1 czerwca 2016 roku dała odpowiedź na to jakich substancji użyto do podpalenia budynku. Z koleiopinia nr (...)z 5 kwietnia 2016 roku wykazała, że na badanym materiale w postaci pojemnika z tworzywa sztucznego nie ujawniono śladów linii papilarnych. Kolejne dwie opinie biegłych dotyczyły zaś samej nieruchomości, a dokładnie jej wartości rynkowej oraz wysokości kosztów przywrócenia jej do stanu sprzed zdarzenia.
Powyżej wyszczególnione opinie biegłych niewątpliwie były pomocne dla ustalenia stanu faktycznego, niemniej wyraźnie widać, iż w ogóle nie przyczyniły się do ustalenia sprawcy podpalenia budynku.
Powyżej omówiony materiał dowodowy, zdaniem Sądu I instancji, nie pozostawił wątpliwości co do udziału oskarżonego i jego roli w zdarzeniui w konsekwencji, zdaniem Sądu I instancji, pozwolił na ustalenie, że w nocy z 30/31 stycznia 2016 roku wS.przyul. (...)oskarżonyA. B. (1)poprzez podpalenie budynku mieszkalno-gospodarczego dokonał jego uszkodzenia powodując szkodę w wysokości 164 465,58 złotych oraz zniszczenia wyposażenia mieszkania, w wyniku czego powstały szkody o łącznej wartości 183 554,58 złotych na szkodęJ. G., to jest popełnił czyn zart. 288 § 1 kk.
Proces myślowy zaprezentowany przez Sąd I instancji w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest klasycznym przykładem niedostrzeżenia istniejących w sprawie wątpliwości co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia ich na niekorzyść oskarżonegoA. B. (1).
Zdaniem Sądu Okręgowego, zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy odnośnie zdarzenia mającego miejsce w nocy z 30 na 31 stycznia 2016 roku w istocie rzeczy sprowadza się wyłącznie do dowodów pośrednich, co upoważnia do stwierdzenia, że niniejsza sprawa w tym zakresie należy do kategorii tzw. spraw poszlakowych.
Przez proces poszlakowy należy rozumieć proces, w którym nie ma bezpośrednich dowodów winy. Poszlaki zaś są dowodami niepełnymi, okolicznościami, na podstawie których można jedynie wnioskować o winie.
W każdym z tego typu postępowań zespół poszlak, czyli udowodnionych faktów ubocznych, musi się połączyć w nierozerwalny łańcuch prowadzący pośrednio - w drodze logicznego rozumowania - do stwierdzenia, że oskarżony dopuścił się inkryminowanego czynu.
W konsekwencji więc brak podstaw do przyjęcia, że dowód z poszlak pozwala na uznanie winy oskarżonego, jeżeli zgromadzone poszlaki nie pozwalają na wyłączenie - stosując określoną wart. 5 § 2 k.p.k.zasadę, że niedających się usunąć wątpliwości nie wolno rozstrzygać na niekorzyść oskarżonego - możliwości jakichkolwiek innych wersji tego zdarzenia. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 1974 roku, I KR 174/74).
W procesie poszlakowym łańcuch wiążących się ze sobą poszlak można uznać za zamknięty tylko wówczas, gdy każda z poszlak, stanowiąca ogniwo tego łańcucha, ustalona jest w sposób niewątpliwy, z wyłączeniem odmiennego jej rozumienia. Trafność ustaleń faktycznych poczynionych na podstawie poszlak następuje wtedy, gdy ustalenia te nie mogą być podważone przez jakąkolwiek inną możliwą wersję zdarzenia, a więc wówczas gdy wersja zdarzenia sformułowana na podstawie całokształtu powiązanych ze sobą logicznie poszlak wyłącza wszelkie inne wersje tego zdarzenia. Takie prawidłowe ustalenia faktyczne poczynione przez sąd pierwszej instancji uzależnione są od rozważania przezeń wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o winie oskarżonego. W przeciwnym wypadku bowiem, zwłaszcza w takim procesie, pominięcie bądź nie rozważenie przez tenże sąd okoliczności mogącej poddawać w wątpliwość chociażby jedną z tych poszlak, stanowiącą ogniwo łańcucha, nie tylko uniemożliwia podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia o winie oskarżonego, ale również przeprowadzenie należytej kontroli odwoławczej. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 1984 roku, III KR 305/84).
Wszelkie poszlaki z natury swej mają jednak zawsze charakter relatywny i stwarzają w związku z tym możliwość różnych interpretacji, niezależnie od tego, jakiego rodzaju środkami dowodowymi są wykazywane. Ocena wartości dla danej sprawy poszczególnych faktów - widzianych przez pryzmat środków dowodowych - odbywa się w drodze analizy i syntezy, stanowiących dwie strony jednolitego procesu myślenia i wzajemnie ze sobą powiązanych oraz uwarunkowanych. Prawdą jest, że charakter poszlak oraz trudności związane z ich ustaleniem i procesowym wykorzystaniem zakładają szeroki zakres ich oceny. Wszelako swobodna ich ocena nie może oznaczać dowolności i jakichkolwiek uproszczeń. Niedopuszczalne jest zwłaszcza „naginanie” faktów do z góry powziętych założeń. Uzyskanie dowodu na podstawie poszlak (dowodu poszlakowego) następuje wtedy, gdy zebrane w danej sprawie poszlaki tworzą pewność, a nie jedynie prawdopodobieństwo. O pewności zaś ukształtowanej na podstawie poszlak można mówić jedynie wówczas, gdy jakakolwiek inna interpretacja zdarzenia, będącego przedmiotem postępowania karnego, jest niemożliwa.
Jeżeli natomiast sąd dochodzi do wniosku, że wyłączność danej wersji jest nie do utrzymania, to wobec braku pewności nie można wersji tej przyjąć. Dlatego też dla podważenia dowodu poszlakowego, na którym opiera się oskarżenie wystarczy, jeżeli zostanie wykazane chociażby nikłe prawdopodobieństwo wersji obrony. Wówczas bowiem znajduje zastosowanie zasada in dubio pro reo.
Jakkolwiek – zarówno w świetle poglądów doktryny, jak i orzecznictwa sądowego – nie ma podstaw do traktowania dowodów pośrednich jako posiadających mniejszą wartość dowodową, to jednak relatywny charakter poszlak, wynikający z względnego charakteru faktów ubocznych, stawia organom procesowym szczególne wymogi w zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz wykazania podstawy dowodowej przyjmowanych ustaleń faktycznych.
Z analizy pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku,, sporządzonego przez Sąd Rejonowy wynika, iż Sąd I instancji uznał winę oskarżonegoA. B. (1)opierając się na następujących faktach ustalonych i udowodnionych w toku przewodu sądowego:
•pomiędzy oskarżonym a pokrzywdzonymJ. G.istniał konflikt na tle rozliczeń finansowych,
•w nocy, przed podpaleniem, oskarżony odgrażał się pokrzywdzonemu, że go spali,
•telefon komórkowy oskarżonego w czasie podpalenia logował się w stacji przekaźnikowej obejmującej swym zakresem miejscowośćS..
Sąd I instancji uznał, iż wymienione powyżej fakty stanowią poszlaki, których wzajemne połączenie w drodze logicznego rozumowania prowadzi do przyjęcia tylko jednej wersji zdarzenia, która bez jakichkolwiek wątpliwości, które na podstawieart. 5 § 2 k.p.k.winny być uwzględnione na korzyść oskarżonegoA. B. (1), pozwala na przypisanie mu czynu zarzucanego aktem oskarżenia (punkt 3).
Sąd Okręgowy jednak, analizując zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy, odmiennie od Sądu Rejonowego uznał, iż udowodnione fakty uboczne (poszlaki) pozwalają wszak na przyjęcie innych wersji zdarzenia będącego przedmiotem tegoż postępowania, w szczególności wersji, iż to nie oskarżonyA. B. (1)w nocy z 30/31 stycznia 2016 roku, wS., przyul. (...), podpalił budynek mieszkalno-gospodarczy na szkodęJ. G..
Po pierwsze wskazać należy, iż z samego tylko faktu istnienia konfliktu pomiędzy oskarżonym i pokrzywdzonym, a nawet z wypowiadanych przez oskarżonego gróźb, nie można wywodzić, że oskarżony brał udział w podpaleniu zabudowańJ. G.. Oczywiście nie jest wykluczonym, że tak mogło być, ale z równym prawdopodobieństwem można twierdzić, iż zbieżność wypowiadanych gróźb z podpaleniem miała jednak czysto przypadkowy charakter, w jakikolwiek sposób nie związany z dokonaniem przez oskarżonego czynu zabronionego. Nie podważa tego negatywne zweryfikowanie wyjaśnień oskarżonego co do miejsca jego pobytu w noc zdarzenia i wypowiadanych pod adresemJ. G.słów. Zdaniem Sądu Okręgowego w żadnym wypadku nie może to automatycznie skutkować skazaniem oskarżonego, przy braku innych dowodów jego winy.
Wreszcie dokonania przezA. B. (1)zarzucanego mu czynu nie może potwierdzać sam tylko fakt logowania się jego telefonu komórkowego w stacji przekaźnikowej obejmującej swym zakresem także miejscowośćS..
Podkreślić przy tym należy, że nie ma żadnego naocznego świadka, który widziałby na miejscu zdarzenia oskarżonego, nie ma też żadnych dowodów kryminalistycznych potwierdzających obecność oskarżonego na miejscu zdarzenia (linie papilarne, ślady biologiczne itp.), nikt nie widział oskarżonego jadącego na miejsce zdarzenia i nikt nie widział, aby zaopatrywał się w łatwopalne substancje.
Mając na względzie przedstawione powyżej rozważania, zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I Instancji w przedmiotowej sprawie powinien był uznać, iż istnieją „nie dające się usunąć wątpliwości”, które winny być rozstrzygnięte na korzyść oskarżonegoA. B. (1), a sam Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że takie wątpliwości w niniejszej sprawie występują.
Sąd Odwoławczy nie kwestionuje tego, że w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadził wszystkie możliwe do przeprowadzenia a niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy dowody, tak iż zebrany materiał dowodowy nie zawiera żadnych luk w tym sensie, że nie ma możliwości dodatkowego jego uzupełnienia. Z całą pewnością przy tym, w opinii Sądu Okręgowego, przedstawiony przez Sąd I instancji zespół (łańcuch) poszlak (które niewątpliwie w niniejszej sprawie istnieją) rozumianych, jako udowodnione fakty uboczne nie prowadzi pośrednio, a mianowicie w drodze logicznego rozumowania, do stwierdzenia jednej tylko wersji zdarzenia (czynu głównego), z którego wynikać by miało, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy, mając na uwadze przeprowadzone przez Sąd I Instancji postępowanie dowodowe oraz ustalony stan faktyczny, uznał, iż w przedmiotowej sprawie ustalony na podstawie poszlak stan faktyczny nie pozwolił na przyjęcie jednej tylko wersji wydarzeń mianowicie, że oskarżonyA. B. (2)dopuścił się popełnienia zarzucanego mu przestępstwa podpalenia. Zachodzi bowiem szereg wątpliwości nie dających się usunąć pomimo przeprowadzonego przez Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy postępowania dowodowego, które winny zostać rozstrzygnięte na korzyść oskarżonego i które pozwalają na przyjęcie innej wersji wydarzeń korzystnej dla oskarżonego a mianowicie, że nie popełnił on przestępstwa będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Zatem, w ocenie Sądu II Instancji, należy przyjąć, mając w szczególności na uwadze zasadę domniemania niewinności, iż w postępowaniu sądowym nie została udowodniona w sposób nie pozostawiający cienia wątpliwości oskarżonemuA. B. (1)wina w zakresie czynu objętego punktem 3 aktu oskarżenia ani żadnego innego, który z tym przestępstwem “wiązałby się”.
Reasumując zatem powyższe rozważania, Sąd Okręgowy uznał apelację złożoną przez obrońcę oskarżonego za całkowicie uzasadnioną odnośnie domagania się uniewinnienia oskarżonego od zarzutu 3 aktu oskarżenia.
Uwzględniając poczynione powyżej rozważania, w ocenie Sądu odwoławczego, postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie nie doprowadziło do uzyskania jednoznacznej odpowiedzi na pytanie czy oskarżony w istocie dopuścił się przestępstwa zart. 288 § 1 k.k.W takiej zaś sytuacji, w myślart. 5 § 2 k.p.k., należało rozstrzygnąć występujące w sprawie wątpliwości na korzyść oskarżonegoi uwolnić go od postawionego mu w punkcie 3 aktu oskarżenia zarzutu.
Co prawda nie można w pełni wykluczyć, pomimo wszelkich podniesionych powyżej zastrzeżeń, iż oskarżony istotnie dopuścił się tego czynu. Jednakże, jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy, obowiązującykodeks postępowania karnegonie daje podstaw do alternatywnych ustaleń w zakresie przypisanegow wyroku przestępstwa, zaś ciążący na sądzie obowiązek czynienia ustaleń zgodnych z prawdą oraz obowiązująca w prawie zasada domniemania niewinności wymagają zawsze pewności stwierdzeń, co do winy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1995 roku, I KZP 1/95, OSNKW 1995, z. 5-6, poz. 37).
Podkreślić przy tym należy, że przepisykodeksu postępowania karnegonie zabraniają opierania ustaleń w kwestiach rozstrzyganych przez sąd na dowodzie z tzw. poszlak. Jednakże dowód ten - jako dowód ze swej istoty tylko pośredni - może stanowić podstawę wyroku skazującego jedynie wtedy, gdy wypływa z niego z logiczną koniecznością wniosek, że oskarżony popełnił zarzucony mu czyn. Jeżeli natomiast zebrane poszlaki nie pozwalają na wysnucie takiego wniosku, a tylko na wysnucie prawdopodobnego, to należy oskarżonego uniewinnić zgodnie z zasadą domniemania niewinności oskarżonego, której hołduje nasza procedura karna. Opieranie bowiem ustaleń wyroku skazującego na takich poszlakach, z których wynika tylko prawdopodobieństwo popełnienia przez oskarżonego zarzuconego mu czynu, może zawsze doprowadzić do skazania człowieka niewinnego.
Reasumując, zasadnie podniesiono w apelacji, że zebrane w sprawie dowody nie dają stuprocentowej pewności, co do tego, iż oskarżonyA. B. (1)popełnił przypisane mu przestępstwo zart. 288 § 1 k.k.na szkodę pokrzywdzonegoJ. G.. Aby bowiem powiązać jakiekolwiek podejrzenia z możliwością przypisania oskarżonemuA. B. (1)przestępstwa zart. 288 § 1 k.k.należałoby dysponować wiarygodnym materiałem dowodowym. Materiał dowodowy, na którym zostaje oparte skazanie, musi bowiem w sposób niebudzący najmniejszych wątpliwości potwierdzać prawdziwość przedstawionego zarzutu. Zaś takiego materiału w niniejszej sprawie nie udało się zgromadzić.
Podsumowując, zdaniem Sądu II instancji, właściwa ocena przeprowadzonych w niniejszej sprawie dowodów powinna prowadzić do wniosku, że brak jest dowodów, które w sposób jednoznaczny i niebudzący najmniejszych wątpliwości pozwoliłyby na uznanie, że oskarżonyA. B. (1)dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa, a zebrane w niniejszej sprawie poszlaki tworzą jedynie prawdopodobieństwo i nie wykluczają innej wersji zdarzenia. Tym samym w niniejszej sprawie nie może być mowy o pewności, iż sprawcą przestępstwa opisanego w zarzucie 3 aktu oskarżenia jestA. B. (1).
Zgodnie zart. 414 § 1 k.p.k., w przypadku stwierdzenia, iż oskarżony czynu nie popełnił albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia (art. 17 § 1 k.p.k.), sąd winien uniewinnić oskarżonego, co też Sąd Odwoławczy uczynił w punkcie I podpunkt 1 swojego wyroku z dnia 11 sierpnia 2016 roku.
W konsekwencji uniewinnienia oskarżonegoA. B. (3)od przypisanego mu przestępstwa zart. 288 § 1 k.k.koniecznym było rozwiązanie węzła kary łącznej orzeczonej w punkcie V zaskarżonego wyroku i uchylenie obowiązku naprawienia szkody na rzeczJ. G.orzeczonegow punkcie IX zaskarżonego wyroku, a nadto na podstawieart. 85 § 1 k.k.iart. 86§ 1 k.k.konieczne było nowe połączenie kar pozbawienia wolności orzeczonych wobec oskarżonegoA. B. (1)w punktach I, II i IV zaskarżonego wyroku i wymierzenie mu nowej kary łącznej 1 roku i 1 miesiąca pozbawienia wolności, o czym Sąd Okręgowy orzekł w punkcie 1 podpunktach a) - e) swojego z 29 czerwca 2017 roku.
W pozostałym zaś zakresie Sąd Okręgowy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (punkt 2 wyroku).
W punkcie 3 wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 29 czerwca 2017 roku orzeczono o kosztach postępowania w zakresie dotyczącym zarzutu3 aktu oskarżenia, którymi w całości obciążono Skarb Państwa.
O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł, jakw punkcie 4 wyroku, zwalniając na podstawieart. 632 pkt 2 k.p.k.iart. 624 § 1 k.p.k.oskarżonego od obowiązku zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, w tym od uiszczenia opłaty.
/D. Ś./ /Małgorzata Ziołecka/ /M. G./