Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 246/17
Data wyroku: 2017-05-31 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Stwierdzenie nabycia spadku
Podstawa prawna: art. 669 k.p.c.

Sygn .akt III Ca 246/17

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 listopada 2016 roku w sprawie z wniosku(...) Banku S.A.z udziałemG. A.,D. A.iF. E.o stwierdzenie nabycia spadku, Sąd Rejonowy w Pabianicach w pkt. 1 stwierdził, że spadek poM. A. (1) z domu M., córceG.iJ., zmarłej 4 lipca 2010 r.wP., tam ostatnio stale zamieszkałej na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyli: mążG. A.synW.iH., dzieciD. A.synG.iM.,F. E. (1) z domu Ż.córkaK.iM.po 1/3 ( jednej trzeciej ) części.
Apelację od powyższego postanowienia wniósł uczestnik postępowaniaD. A., zaskarżając go w zakresie pkt. 1. , zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego i wydanie postanowienia w zaskarżonej treści z pominięciem faktu, iż zarównoG. A.iF. E. (2)odrzucili w ustawowym terminie spadek poM. A. (2). Tym samym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez stwierdzenie, że spadek poM. A. (1) z domu M., córceG.iJ.zmarłej 04 lipca 2010 roku wP., na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabył synD. A.(synG.iM.) w całości, ewentualnie uchylenie skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto wniósł o załączenie w poczet materiału dowodowego i przeprowadzenie dowodu z załączonego aktu notarialnegoRep. A 4938/2010 „Oświadczenie o odrzuceniu spadku” złożonego przezG. A.oraz zobowiązanie notariuszaW. O.prowadzącego Kancelarię NotarialnawP.przyul. (...),(...)-(...) P., do załączenia do akt sprawyAktu Notarialnego Rep. A(...)„Oświadczenie o odrzuceniu spadku” złożone przezF. E.i przeprowadzenie dowodu z wskazanego dokumentu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna i skutkowała uchyleniem zaskarżonego postanowieniai przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Pabianicach.
Przede wszystkim wskazać należy, że podstawowym obowiązkiem Sądu rozpoznającego sprawę o stwierdzenie nabycia spadku jest – w myślart. 670 k.p.c.– zbadanie, kto jest spadkobiercą i w tym zakresie Sąd winien działać z urzędu, niezależnie od ewentualnych wniosków dowodowych składanych przez uczestników postępowania.  Z treściart. 670 § 1 k.p.c.wynika również obowiązek ustalenia, czy dzieci spadkobiercy, odrzucającego spadek mają zstępnych i wezwania ich do udziału w sprawie jako spadkobierców ustawowych.  Sąd ma zatem obowiązek nie tylko ustalić, czy spadkodawca sporządził ważny i skuteczny testament, a w jego braku – jaki jest krąg jego spadkobierców ustawowych, ale także i to, który ze spadkobierców ustawowych może ten spadek odziedziczyć, w szczególności, czy osoby powołane do dziedziczenia w pierwszej kolejności nie są od tego dziedziczenia wyłączone. W tym celu Sąd zobowiązany jest także zbadać, czy spadkobierca nie odrzucił spadku, ponieważart. 1020 k.c.stwierdza, że spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.
Uchybienie po stronie Sądu Rejonowego w sprawie niniejszej polegało – jak słusznie zauważył skarżący – na dokonaniu nieprawidłowego ustalenia faktycznego, iż mąż spadkodawczyniM. A. (2)i jej dzieci nie odrzucili spadku po niej, co z kolei implikowało stwierdzenie, że nabyli oni spadek po ww. spadkodawczyni. Tymczasem ustalenie to nie znajduje oparcia w materiale dowodowym sprawy i stoi w sprzecznościz zapewnieniem spadkobiercyD. A., który w toku rozprawy w dniu 5 kwietnia 2016 roku podał, że słyszał od siostry i ojca, że odrzucili oni spadek. Okoliczność ta wymagała zatem zweryfikowania w toku postępowania i o ile Sąd I instancji widział potrzebę ustalenia, czy zostały złożone w sądzie oświadczenia o odrzuceniu spadku, to nie podjął w tym zakresie stosownych czynności dowodowych. Jak wynika przy tym z załączonego przez apelującego aktu notarialnego rep. A(...)G. A.w dniu 20 października 2010 roku złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku po swojej żonieM. A. (2). Jednocześnie apelujący wskazał, że oświadczenie córkiF. E.o odrzuceniu spadku wynika z aktu notarialnego rep. A.(...).
Efektem powyższego uchybienia jest błędne ustalenie kręgu spadkobierców, co skutkowało tym, że Sąd Rejonowy nie wywiązał się należycie z obowiązku nałożonego na niego przezart. 670zd. Ik.p.c.Wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia wymaga ponownego rozpoznania sprawy i przeprowadzenia w całości postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia prawidłowego kręgu spadkobierców po zmarłejM. A. (2), w szczególności z uwzględnieniem tych którzy spadek odrzucili. W realiach sprawy przede wszystkim istnieje konieczność przeprowadzenia dowodu z dokumentów w postaci aktu notarialnego rep. A(...)oraz aktu notarialnego rep. A.(...)dotyczących oświadczeń o odrzuceniu spadku przezG. A.iF. E., a następnie oceny skutków odrzucenia spadku, tj. czy uczynili to w przewidzianym ustawą terminie, jak również w wymaganej przez przepisy formie, a zatem stosownie doart. 1020 k.p.c.ustalenie, czy osoby te zostają wyłączone od dziedziczenia, tak jakby nie dożyły otwarcia spadku, a jeśli tak, to czy istnieje potrzeba wezwania do udziału w sprawie - jako zainteresowane - osoby nabywające spadek wedle reguł dziedziczenia ustawowego w dalszej kolejności (art. 1020 k.c.iart. 510 § 2w związku zart. 669 k.p.c.).
Powyższe okoliczności uzasadniają uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w oparciu oart. 386 § 4 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego pozostawiono Sądowi I instancji, stosownie do treściart. 108 § 2 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.