Sąd Rejonowy w Ciechanowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 34/17
Data wyroku: 2017-06-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Lidia Grzelak
Słowa kluczowe: Uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym
Podstawa prawna: art. 10 ustawy z dnia 6.07.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Teza: I nakazuje uzgodnienie treści księgi wieczystej … prowadzonej przez VI Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Ciechanowie z rzeczywistym stanem prawnym przez wykreślenie w dziale II „Własność” A.B. jako właściciela nieruchomości oraz wpisanie jako właścicieli nieruchomości A.B. ( PESEL… ) i A.B. ( PESEL 6… ) na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej;
II zasądza od pozwanego A.B. na rzecz powódki A.B.  kwotę 4617,00 zł ( cztery tysiące sześćset siedemnaście złotych ) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3617,00 zł ( trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych ) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego;
III nakazuje Skarbowi Państwa wypłacić powódce A.B. kwotę 1500,00 zł ( jeden tysiąc pięćset złotych ) tytułem zwrotu części opłaty sądowej.

Sygn. akt I C 34/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 czerwca 2017 r.
Sąd Rejonowy w Ciechanowie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Lidia Grzelak

Protokolant:

st. sekr. sąd. Jolanta Dziki

po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2017 r. w Ciechanowie
na rozprawie
sprawy z powództwaA. B. (1)
przeciwkoA. B. (2)
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym
I nakazuje uzgodnienie treściksięgi wieczystej KW (...)prowadzonej przez VI Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Ciechanowie z rzeczywistym stanem prawnym przez wykreślenie w dziale II(...)A. B. (2)jako właściciela nieruchomości oraz wpisanie jako(...)(PESEL (...)) iA. B. (1)(PESEL (...)) na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej;
II zasądza od pozwanegoA. B. (2)na rzecz powódkiA. B. (1)kwotę 4617,00 zł ( cztery tysiące sześćset siedemnaście złotych ) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3617,00 zł ( trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych ) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego;
III nakazuje Skarbowi Państwa wypłacić powódceA. B. (1)kwotę 1500,00 zł ( jeden tysiąc pięćset złotych ) tytułem zwrotu części opłaty sądowej.
Sygn. akt I C 34/17

UZASADNIENIE
W dniu 4 stycznia 2017 r.A. B. (1)wniosła przeciwkoA. B. (2)pozew o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, wnosząc o dokonanie zmiany wksiędze wieczystej KW (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ciechanowie z rzeczywistym stanem prawnym, w ten sposób, że dziale I wpisać jako właścicieli nieruchomości w miejsceA. A.iA.małż.B.na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej. Wnosiła ponadto o zasądzenie od pozwanegoA. B. (2)na jej rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
PozwanyA. B. (2)wnosił o oddalenie powództwa. Wnosił ponadto o zasądzenie na swoją rzecz od powódkiA. B. (1)zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
PozwanyA. B. (2)w odpowiedzi na pozew wnosił ponadto o sprawdzenie wartości przedmiotu sporu.
Na rozprawie w dniu 16 marca 2017 r. strony zgodnie ustaliły wartość przedmiotu sporu na kwotę 20000,00 zł.
Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2017 r. Sąd udzielił zabezpieczenia powódceA. B. (1)na czas trwania procesu przez ujawnienie w Dziale III – „Prawa, roszczenia i ograniczenia”księgi wieczystej KW (...)prowadzonej w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie VI Wydział Ksiąg Wieczystych, że w I Wydziale Cywilnym Sądu Rejonowego w Ciechanowie toczy się proces z powództwaA. B. (1)przeciwkoA. B. (2)o uzgodnienie treści niniejszej księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wykreślenie w Dziale II –(...)księgi wieczystej KW (...)A. B. (2)i wpisanie jako(...)małż.B.na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
A. K.iA. B. (2)zawarli związek małżeński w dniu 12 sierpnia 1989 r. W dacie zawierania związku małżeńskiegoA. K.kończyła 20 lat. Jej mążA. B. (2)miał 25 lat. Nie zawierali umów majątkowych małżeńskich ( bezsporne ).
W dniu 18 sierpnia 1989 r.A. B. (2)nabył odS. P.zabudowaną nieruchomość położoną wG., dla której obecnie Sąd Rejonowy w Ciechanowie prowadziksięgę wieczystą KW (...). W treści umowyA. B. (2)oświadczył, że nieruchomość nabywa za fundusze stanowiące jego majątek odrębny i nieruchomość wejdzie w skład jego majątku odrębnego. cena nieruchomości wynosiła 2250000 zł ( dwa miliony dwieście pięćdziesiąt tysięcy złotych ).S. P.w akcie notarialnym pokwitowała otrzymanie ceny sprzedaży ( wypis aktu notarialnego rep. A nr(...)k. 10 ).
Zakup nieruchomości planowany był jeszcze przed ślubem. Rozmowy zeS. P.prowadzili rodziceA. B. (2)w jego obecności. Narzeczeni wspólnie oglądali nieruchomości, aleA. B. (1)( wówczas jeszczeK.) nie uczestniczyła w negocjacjach ze sprzedającą.S. P.wiedziała od rodzicówA. B. (2), że nieruchomość kupowana jest dla młodychB.. Pieniądze przekazaliS. S.iB.małż.B.( zeznania świadkaS. P.k. 47 nagranie z 23.05.2017 r. 00:27:42-00:31:53 )
Pieniądze na zakup nieruchomości pochodziły z różnych źródeł. Część pieniędzy małżonkowieB.otrzymali w formie prezentów ślubnych.A. B. (1)pracowała jako fryzjerka już od kilku lat i prowadziła własny zakład fryzjerski.A. B. (2)pomagał w pracy swojemu ojcu, który był malarzem pokojowym. Pieniądze na zakup nieruchomości pochodziły też od rodziców zarównoA. B. (1), jak iA. B. (2)( zeznania świadkówB. K.k. 31 nagranie z 16.03.2017 r. 00:41:20-00:45:49, 00:45:49-00:50:03,R. K.k. 31 - 32 nagranie z 16.03.2017 r. 00:50:03-00:56:27, 00:56:27-01:01:01, , zeznania powódkiA. B. (1)k. 29 nagranie z 16.03.2017 r. 00:05:16-00:15:35, 00:15-35-00:18:46, 00:18:46-00:22:44, k. 47 nagranie z 23.05.2017 r. 00:33:33-00:33:52, 00:33:52-00:36:20 ).
Po ślubie małżonkowieB.zamieszkali wspólnie z rodzicamiA. B. (2). W starym domu, znajdującym się na zakupionej nieruchomościA. B. (1)otworzyła zakład fryzjerski. W pierwszej połowie lat 90-tych XX wieku małżonkowieB.na działce zbudowali dom. Od początku w budynku planowany był zakład fryzjerski dlaA. B. (1). Zapadła również decyzja, że w domu wspólnie zamieszkająA.iA.małż.B.oraz jego rodzice ( zeznania świadkaR. K.k. 31 - 32 nagranie z 16.03.2017 r. 00:56:27-01:01:01,B. B. (3)k. 46 nagranie z 23.05.2017 r. 00:10:51-00:17:21, zeznania powódkiA. B. (1)k. 29 nagranie z 16.03.2017 r. 00:05:16-00:15:35, 00:18:46-00:22:44, k. 47 nagranie z 23.05.2017 r. 00:33:33-00:33:52, 00:33:52-00:36:20 ).
A. B. (1)bardzo ufała swojemu mężowi, dlatego nie pojechała do notariusza celem kupna nieruchomości. O tym, że nieruchomość stanowi własność wyłącznie męża dowiedziała się jesienią 2016 r. WówczasA. B. (2)zamieszkał razem ze swoją matką. Zażądał wtedy, abyA. B. (1)wyprowadziła się, gdyż nieruchomość należy wyłącznie do niego (zeznania powódkiA. B. (1)k. 29 nagranie z 16.03.2017 r. 00:05:16-00:15:35, 00:15-35-00:18:46, 00:18:46-00:22:44 ).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów, a w szczególności odpisu skróconego aktu małżeństwa ( k. 9 ), umowy sprzedaży nieruchomości ( k. 10 ), wydruku zksięgi wieczystej KW (...)( k. 11 ) oraz zeznań świadkówB. K.,R. K.iS. P., jak również zeznań powódkiA. B. (1). Zeznaniom świadkówB. B. (3)iI. G., jak również pozwanegoA. B. (2), Sąd dał wiarę jedynie w tej części, jaka znajduje potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym, któremu Sąd dał wiarę.
Sąd pominął natomiast zeznania świadkówM. M.iG. M.. W ocenie Sądu, zeznania te są wiarygodne, jednakże świadkowie przedstawiane przez siebie okoliczności dotyczące nabycia nieruchomości znają jedynie z relacji powódkiA. B. (1)oraz jej ojca.
Oceniając szczegółowo zeznania świadków i stron, wskazać należy, że szczególne znaczenie mają zeznania świadkaS. P., która potwierdziła, że negocjacje dotyczące zakupu nieruchomości prowadzili z niąS.iB.małż.B.- rodziceA. B. (2); oni też przekazali jej pieniądze. Istotnym jest, że świadekS. P.wskazała, że nieruchomość jest kupowana dlaA. B. (2)i jego żony. Potwierdza to zatem wersję powódkiA. B. (1), że od początku był plan zakupu nieruchomości na rzecz młodych małżonkówB., a nie tylko na własnośćA. B. (2). Nikt z rodzinyB.nie miał powodu, aby wówczas ukrywać przedS. P.zakup nieruchomości wyłącznie na rzeczA. B. (2).S. P.znała się z rodzinąB., nie znała natomiast powódki i jej rodziny.
Niewątpliwie, akt notarialny dotyczący sprzedaży nieruchomości, zawiera treść odmienną, z której wynika, że nieruchomość została nabyta przezA. B. (2)z funduszy pochodzących z majątku odrębnego i nabyta do tego majątku. Brak było w akcie notarialnym poświadczenia tej okoliczności przez współmałżonkęA. B. (1), choć zakup nieruchomości dokonywany był w trakcie trwania małżeństwa. Sąd dał wiarę zeznaniom powódkiA. B. (1), co do przyczyn jej nieobecności podczas sporządzania aktu notarialnego. Zawarcie umowy nastąpiło w kilka dni po zawarciu związku małżeńskiego. PowódkaA. B. (1)miała wówczas 20 lat, jej mąż był od niej 5 lat starszy. Darzyła go dużym zaufaniem; stąd też nie domagała się okazania jej aktu notarialnego, pozostając w przekonaniu, że nieruchomość stanowi ich majątek wspólny. W tym przekonaniu podtrzymywał ją projekt budowy budynku mieszkalnego, w którym od początku przewidziano pomieszczenia na zakład fryzjerski, który prowadziła. Zaufanie jakim powódka darzyła męża wydaje się tym bardziej być uzasadnione przy uwzględnieniu, że do jesieni 2016 r. małżonkowieB.stanowili dobre i zgodne małżeństwo, czemu nie zaprzeczył pozwanyA. B. (2).
Odnosząc się natomiast do źródeł środków finansowych na zakup nieruchomości, Sąd dał wiarę zeznaniom powódkiA. B. (1), że pieniądze na zakup nieruchomości pochodziły z różnych źródeł: z prezentów ślubnych, z jej oszczędności oraz od rodziców obojga młodych. Niewątpliwie, z uwagi na upływ czasu trudno jest obecnie ustalić, jaka konkretnie kwota została przekazana na zakup nieruchomości z tytułu prezentów, dochodów powódki czy darowizny od rodziców każdego z małżonków. Okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Trudno uznać natomiast, że - jak twierdzi pozwanyA. B. (2)- pieniądze z prezentów ślubnych zostały przeznaczone na bieżące utrzymanie, skoro powódkaA. B. (1)pracowała zawodowo, zaś on pomagał w działalności gospodarczej ojcu, który go utrzymywał. Jeżeli chodzi natomiast o kwestię 1200 dolarów, które rodziceA. B. (2)- według relacji świadkaI. G.- przekazaliS. P.na poczet zakupu nieruchomości, to wskazać należy, że okoliczności tych nie potwierdza nawetB. B. (3). Zauważyć należy, żeI. G.pamięta dokładnie okoliczności związane z liczeniem dolarów, nie pamięta natomiast okoliczności związanych ze swoim udziałem w uroczystościach ślubu i wesela. Nie jest kwestionowane przez strony, że pieniądze przekazaliS. P.rodziceA. B. (2), a jedynie źródło ich pochodzenia. Dodatkowo wskazać należy, że pozwanyA. B. (2)nie wykazał, że kwota 1200 dolarów w 1989 r. stanowiła równowartość ceny nabycia nieruchomości tj. 2250000,00 zł - przed denominacją. Podkreślić należy, że cena nieruchomości w akcie notarialnym została ustalona i pokwitowana w walucie polskiej.
Sąd zważył, co następuje:
PowódkaA. B. (1)swoje roszczenie o uzgodnienie z treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości wywodzi z treści przepisuart. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Zgodnie z tym przepisem, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.
Zasadą jest, że księga wieczysta powinna dawać pełny i wierny obraz stanu prawnego nieruchomości, jednakże w pewnych sytuacjach może powstać niezgodność między stanem ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, przy czym przez rzeczywisty stan prawny należy rozumieć stan zgodny z prawem materialnym.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisart. 31 § 1 krookreśla, z jaka chwilą powstaje wspólność ustawowa oraz jakie przedmioty majątkowe wchodzą w skład majątku wspólnego. Niewątpliwie, nawet w przypadku, gdy stosunki majątkowe małżeńskie podlegają ustrojowi wspólności ustawowej, o której mowa wart. 31 § 1 kro, przepis ten nie wyklucza możliwości nabycia w trakcie trwania małżeństwa przez jednego z małżonków przedmiotów majątkowych, w tym nieruchomości, do majątku osobistego ( poprzednio odrębnego ) jednego z małżonków, co wynika wprost zart. 33 kro. Z przepisuart. 31 § 1 kronie wynika domniemanie prawne, że przedmiot, w tym nieruchomości nabyte w trakcie trwania małżeństwa, objętego w zakresie stosunków majątkowych małżeńskich reżimem wspólności ustawowej, wchodzą w skład majątku wspólnego, a w konsekwencji przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy wpisu do księgi wieczystej praw do nieruchomości także na rzecz drugiego - nieujawnionego w księdze wieczystej - małżonka. Jeżeli zatem w księdze wieczystej wpisany jest jako właściciel nieruchomości tylko jeden z małżonków, w rzeczywistości zaś nieruchomość jest przedmiotem wspólności obojga małżonków, zachodzi niezgodność między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Do usunięcia tej niezgodności niezbędne są dokument zawierający oświadczenie zezwalające na dokonanie prawidłowego wpisu lub orzeczenie prostujące tę niezgodność. Jeżeli małżonkowie mają rozbieżne poglądy na kwestię pochodzenia środków, za które została nabyta nieruchomość, co jest sprawą decydującą o przynależności nieruchomości do określonego majątku, wówczas wyłączną drogą uzgodnienia stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest droga procesu, a której mowa wart. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.
Jak wskazano powyżej, ustawową wspólnością majątkową objęte są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jedno z nich. O skutkach nabycia oznaczonego przedmiotu nie przesądza zatem okoliczność, że stroną zawartej umowy było tylko jedno z małżonków. Zawarte w umowie oświadczenie, że nabycie następuje do majątku osobistego ( wówczas odrębnego ) może być weryfikowane w toku procesu. Ujawnienie w księdze wieczystej jako właściciela nieruchomości tylko małżonka będącego stroną umowy nie przesądza definitywnie o przynależności takiej nieruchomości. Okoliczność, że nabycie następuje w wyniku i w związku ze zdarzeniami mającymi miejsce przed powstaniem wspólności majątkowej małżeńskiej, pozostaje bez znaczenia dla przynależności oznaczonej rzeczy do majątku wspólnego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszego procesu, uznać należy roszczenie powódkiA. B. (1)za zasadne.
Nabycie nieruchomości nastąpiło w czasie trwania małżeńskiej wspólności ustawowej. Sąd ustalił, że środki finansowe na nabycie tej nieruchomości pochodziły z różnych źródeł: z prezentów ślubnych, oszczędności powódki, jak też darowizn od rodziców zarównoA. B. (1), jak iA. B. (2). Zapewne część tych pieniędzy została przekazana sprzedającejS. P.jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego jako zadatek lub zaliczka na poczet ceny nabycia, jednakże od początku planowany był zakup nieruchomości na rzeczA.iA.małż.B.. Świadczą o tym zeznania świadkaS. P., która wiedziała od rodzicówA. B. (2), że nieruchomość nabywana jest dla syna i synowej. Brak jest przyczyn, dla których rodziceA. B. (2)wprowadzili w błądS. P., która była ich znajomą, nie znała natomiast ich przyszłej synowej. Zawarcie umowy w formie aktu notarialnego nastąpiło jednakże wyłącznie na rzeczA. B. (2). Sąd ustalił, że w akcie notarialnymA. B. (2)złożył oświadczenie, że nieruchomość nabywa za środki stanowiące jego majątek odrębny ( obecnie osobisty ). Okoliczność ta, jak ustalił Sąd, nie polega na prawdzie.A. B. (2)nie posiadał własnych źródeł dochodu, przez cały czas pozostawał na utrzymaniu swoich rodziców. Okoliczność, że rodziceA. B. (2)partycypowali w kosztach zakupu nieruchomości, nie jest kwestionowana przez powódkęA. B. (1). Zakres tego udziału trudno jest obecnie ustalić, tym bardziej że pieniądze na zakup nieruchomości pochodziły z różnych źródeł.A. B. (1)pracowała już od kilku lat; małż.B.otrzymali też na prezenty ślubne pieniądze. Jak wskazano powyżej, pozwanyA. B. (2)nie wykazał, do czego jest zobowiązany z mocyart. 6 kc, że jego rodzice zapłaciliS. P.1200 dolarów za nabycie nieruchomość na jego rzecz i kwota ta stanowiła równowartość ceny nieruchomości wyrażonej w walucie polskiej w akcie notarialnym. W ocenie Sądu, przekazane przez rodziców obojga małżonków pieniądze stanowiły darowiznę dokonaną na rzecz obojga. Od podjęcia decyzji o zakupie nieruchomości, planowana była budowa budynku mieszkalnego z częścią użytkową przeznaczoną na prowadzenie działalności gospodarczej przezA. B. (1)( zakład fryzjerski ). Zapewne też termin zawarcia umowy wyznaczony został na kilka dni po ślubie, gdyż wówczas jużA.iA.małż.B.dysponowali pieniędzmi z prezentów ślubnych. Sąd dał wiaręA. B. (1)co do okoliczności, dla których nie była obecna przy sporządzaniu aktu notarialnego.A. B. (1)pracowała, była w chwili zawierania bardzo młodą osobą; darzyła dużym zaufaniem swojego męża. Trudno oczekiwać, aby dwudziestoletnia kobieta, mająca tylko zawodowe wykształcenie rozumiała zasady obowiązujące przy nabyciu nieruchomości. Nietrudno też zrozumieć, dlaczego ufała swojemu mężowi; małżeństwo z natury powinno opierać się na wzajemnym zaufaniu. Nabycie nieruchomości nastąpiło w kilka dni po zawarciu związku małżeńskiego, a zatem w okresie szczególnym dla młodych małżeństw, zrozumiałe jest zatem dlaczego nie sprawdziła jakiej treści umowa została faktycznie zawarta. Od początku plany budowy przewidywały przeznaczenie części budynku na zakład fryzjerski powódki, co utwierdzało ją w przekonaniu, że dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości.
W tym stanie rzeczy, uznać należy – zdaniem Sądu – że obecny wpis w dziale IIksięgi wieczystej KW (...)Sądu Rejonowego w Ciechanowie, przyznający własność przedmiotowej nieruchomości jedynieA. B. (2), jest niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym.
W związku z powyższym Sąd nakazał uzgodnienie treściksięgi wieczystej KW (...)prowadzonej przez VI Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Ciechanowie z rzeczywistym stanem prawnym przez wykreślenie w dziale II(...)A. B. (2)jako właściciela nieruchomości oraz wpisanie jako(...)(PESEL (...)) iA. B. (1)(PESEL (...)) na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej.
O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie zart. 98 kpc, obciążając nimi w całości pozwanegoA. B. (2). Sąd zasądził zatem od pozwanegoA. B. (2)na rzecz powódkiA. B. (1)tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 4617,00 zł, w tym 1000,00 zł opłaty sądowej obliczonej od ustalonej przez strony wartości przedmiotu sporu 20000,00 zł oraz 3617,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego z uwzględnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, ustalonych stosownie do § 2 pkt 5 ) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Jednocześnie z uwagi na ustaloną wartość przedmiotu sporu na kwotę 20000,00 zł, Sąd nakazał zwrócić powódceA. B. (1)tytułem części opłaty sądowej kwotę 1500,00 zł stosownie doart. 80 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.