Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 151/17
Data wyroku: 2017-07-20 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Monika Pietrzyk
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 k.c.

Sygnatura akt I Ns 151/17

POSTANOWIENIE
Dnia 20 lipca 2017 r.
Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodnicząca SSR Monika Pietrzyk
Protokolant: Magdalena Mastej
po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2017 r. w Kamiennej Górze na rozprawie
sprawy z wnioskuA. Z. (1)
przy udzialeE. P.,H. P.,M. D.,L.Z.,W. R.,M. S. (1),R. S.,Z. P.
o zasiedzenie
postanawia :

I
stwierdzić, żeA. S. (1)nabył przez zasiedzenie w dniu 12 sierpnia 1998 r. własność nieruchomości gruntowej niezabudowanej o pow. 0,0337 ha, stanowiącej częśćdziałki nr (...)położonej wC., gminaK., powiat(...), wydzielonej kolorem czerwonym i oznaczonej na mapie sporządzonej przez geodetę mgr inż.L. S.z dnia 07.10.2015 r., stanowiącej integralną część niniejszego postanowienia jakodziałka nr (...), dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadziksięgę wieczystą (...),

II
oddalić wniosek w pozostałym zakresie,

III
zasądzić od wnioskodawczyniA. Z. (2)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze kwotę 4 272,39 zł, tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I  Ns 151/17

UZASADNIENIE
WnioskodawcaA. S. (1)wniósł o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie z dniem 12 sierpnia 1998 r. własności nieruchomości zabudowanej położonej wC., stanowiącej częśćdziałki oznaczonej numerem (...), dla której Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze X Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą wK.prowadziksięgę wieczystą KW nr (...). Uzasadniając wniosek wskazał, że wpis w księdze wieczystej jest niezgody z rzeczywistym stanem prawnym, albowiem na tej części działki jego rodzice w roku 1978 r. wybudowali pawilon hodowlany, w dniu 11.08.1978 r. przekazali jemu całe gospodarstwo rolne i od tamtego czasu nieprzerwanie zajmował część działki, o której zasiedzenie wnosi.
Uczestniczki postępowaniaL. Z.iM. D.w pismach z 6.03.2014 r. i 10.03.2014 r. (data wpływu) nie odniosły się wprost do żądania wniosku, jednak z treści tych pism można wnosić, że żądają jego oddalenia. Uczestniczki te wskazały, że częśćdziałki nr (...)była i jest w posiadaniu ich rodziców, za którą opłacali podatek gruntowy, a próby polubownego załatwienia sprawy – przez dokonanie zamiany gruntów - nie powiodły się. Ponadto żądają zwrotu opłaconego podatku.
Uczestnik postępowaniaZ. P.w piśmie z 20.10.2014 r. (data wpływu) również nie odniósł się wprost do wniosku, lecz z treści jego pisma można wnosić, że żąda jego oddalenia. Podniósł, że właściciele spornej działki nigdy nie wyrazili zgody na wybudowanie pawilonu gospodarczego, na bieżąco uiszczają podatek od nieruchomości.
W toku postępowania wnioskodawcaA. S. (1)zmarł, jego spadkobiercami zostaliA. Z. (1),M. S. (1)iR. S..(...)wnioskodawcy poparli wniosekA. S. (1).A. Z. (1)wstąpiła w prawa procesowe wnioskodawcy, poparła jego wniosek przy czym wniosła na rozprawie w dniu 20.07.2017 r. o stwierdzenie zasiedzenia działki także na jej rzecz.
Uczestnicy postępowaniaE. P.,H. P.iW. R.nie zajęli merytorycznego stanowiska w sprawie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
M. S. (2)iJ. S.umową z dnia 11 sierpnia 1978 r. przekazali w posiadanie gospodarstwo rolne o powierzchni 8,37 haA. S. (1).
/dowód: umowa o przekazanie posiadania gospodarstwa rolnego k. 12/.
Mniej więcej w tym samym czasie rodziceA. S. (1)oraz jego brat rozpoczęli budowę pawilonu hodowlanego dla nutrii, na budowę którego uzyskali pozwolenie na budowę nr(...)z dnia 18.07.1978 r.
/dowód: zaświadczenie Wójta GminyK.k. 13/.
Pawilon hodowlany został wybudowany na części działki będącej własnościąN. P.oznaczonej numerem 335, dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadziksięgę wieczystą nr (...). Budowla ta została ogrodzona i była wykorzystywana przezA. S. (1)do różnych celów m.in. wykorzystywaną ją na hodowlę nutrii, bydła, trzody chlewnej.A. S. (1)posiadał część nieruchomości, wydzielonej kolorem czerwonym i oznaczonej na mapie sporządzonej przez geodetęL. S.z dnia 07.10.2015 r. oznaczonej jakodziałka (...), nieprzerwanie od 11 sierpnia 1978 r. Własnośćdziałki (...)wC., dla której Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadziksięgę wieczystą nr (...)została rozszerzona w 2014 r. naA. Z. (1)i od tego czasu przybrała formę wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej.
/dowód:
- odpis księgi wieczystej k. 7-9, 95-104,
- protokół z oględzin z dokumentacją zdjęciową k. 132-135,
- zeznania wnioskodawcy z dnia 13.11.2014 r. e-protokół rozprawy od 00:16:16 do 00:34:55 k. 80,
- zeznania świadkaW. B.z dnia 13.11.2014 r. e-protokół rozprawy od 00:34:55 do 00:43:06 k. 80-81,
- zeznania wnioskodawcyA. Z.z dnia 13.11.2014 r. e-protokół rozprawy od 00:43:16 do 01:09:03 k. 81,
- zeznania świadkaJ. J.z dnia 13.11.2014 r. e-protokół rozprawy od 01:09:25 do 01:18:10 k. 81-82,
- zeznania świadkaG. T.z dnia 13.11.2014 r. e-protokół rozprawy od 01:18:25 do 01:23:53 k. 82,
- zeznania świadkaM. T.z dnia 13.11.2014 r. e-protokół rozprawy od 01:24:11 do 01:31:08 k. 82,
- odpis księgi wieczystej k. 95-104,
- opinia biegłego geodety k. 188-203/.
Sąd zważył, co następuje:
Poczynione w sprawie ustalenia znajdują podstawę w dokumentach, a ponadto wiarygodnych zeznaniach świadkówW. B. (2),J. J. (2),G. T. (2),M. T. (2), wnioskodawców, dokumentacji fotograficznej. Z dowodów tych wynika, że pierwotny wnioskodawca władał jako posiadacz samoistny objętą wnioskiem częściądziałki nr (...), stanowiącej własnośćN. P., a po jej śmierci – jej spadkobierców. Przeprowadzono oględziny i wykonano dokumentację fotograficzną w terenie, które potwierdziły aktualny stan faktyczny.
Zgodnie zart. 172 § 1 k.c.(Dz.U. 1990 Nr 55, poz. 321 zm.) posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie).Paragraf 2stanowi zaś, że po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
Sens instytucji zasiedzenia polega na usankcjonowaniu długotrwałego stanu faktycznego, który nie znajduje odzwierciedlenia w sferze stosunków prawnorzeczowych (komentarz do art. 172 kc, red. Osajda 2017, wyd. 16/R. Morek, Legalis). Posiadanie samoistne wymaga istnienia dwóch elementów - faktycznego władztwa nad rzeczą oraz woli posiadania jak właściciel. Z posiadaniem samoistnym mamy do czynienia wówczas kiedy posiadacz jest przekonany o swoich uprawnieniach jako właściciela, jak i wówczas kiedy posiadacz wie, że nie jest właścicielem, lecz chce posiadać i posiada jakby nim był (zob. E. Janeczko ,,Zasiedzenie” Zachodnie Centrum Organizacji, Warszawa -Zielona Góra, 1996 s.94,95,96). Posiadania samoistnego nie wyłącza świadomość, że kto inny jest właścicielem nieruchomości. Okoliczność ta świadczy jedynie o złej wierze posiadacza, ale nie obala zawartego wart. 339 KCdomniemania samoistności posiadania (tak m.in.post. SN z 28.4.1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, Nr 11, poz. 198; post. SN z 5.6.2007 r., I CSK 155/07,L.; post. SN z 30.1.2014 r., III CSK 133/13,L.; post. SN z 3.10.2014 r., V CSK 579/13,L.; post. SN z 9.4.2015 r., V CSK 410/14,L.).
Przenosząc analizowane przepisy oraz rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, żeA. S. (2)nie później niż w dacie 11 sierpnia 1978 r. (data pewna – umowa przekazania posiadania gospodarstwa rolnego), został posiadaczem samoistnym części działki będącej własnościąN. P., na której jego rodzice i brat budowali pomieszczenia gospodarcze. Postępowanie nie wykazało, abyA. S. (1)swoje posiadanie opierał na złej wierze. Zarówno z jego zeznań, jak też z zeznańA. Z. (1)wynika, że dopiero po 2000 roku, około roku 2005,N. P.poinformowała wnioskodawców o tym, ze chlewnia stoi na jej gruncie. W tej sytuacji, zgodnie z zapisamikodeksu cywilnego, należało domniemywać istnienie we wcześniejszym okresie dobrej wiary, co skutkowało skróceniem czasu, koniecznego do zasiedzenia części działki. SąsiedziA. S. (1)zgodnie uznawali go za właściciela tego gruntu, a kwestia niezgodności stanu prawnego w księdze wieczystej została podniesiona dopiero w latach 2000. W tej mierze zasadne było uznanie, że zasiedzenie wydzielonej przez geodetędziałki (...)nastąpiło w dniu 12.08.1998 r.
Podniesiony przez uczestników postępowaniaL. Z.,M. D.iZ. P.zarzut opłacania podatku rolnego za częśćdziałki (...)będącej w posiadaniuA. S. (1)nie ma wpływu, ani na rodzaj posiadania, ani też na skuteczność zasiedzenia, gdyż jego przesłanki wynikają jedynie z powołanegoart. 172 k.c.Uwzględniając niewielki obszar działki, która została zasiedziana – należy uznać, żeA. S. (1)mógł nie zdawać sobie sprawy z tego, że część użytkowanego przez niego gruntu stanowidziałkę nr (...), a podatek gruntowy opłacany jest przez właścicieli tejże działki obejmuje również ten obszar.
Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie I postanowienia.
Zgłoszenie przezA. Z. (2), w toku postępowania, wniosku o zasiedzeniedziałki (...), predysponowało sąd do jego oddalenia zważywszy na fakt, że nie była ona posiadaczem samoistnym w czasie biegu terminu do zasiedzenia. W okresie nieformalnego związku zA. S. (1)pozostawała ona w przekonaniu, że to on jest posiadaczem samoistnym działki obecnie oznaczonej przez geodetę nr 335/2. Fakt, iż pomagała partnerowi w pracach gospodarczych może co najwyżej świadczyć o tym, że była ona użytkownikiem spornej nieruchomości, nie daje jednak podstaw do przyjęcia, że działką władała jak właścicielka. Okres zasiedzenia mógłby w jej przypadku być liczony od daty zawarcia związku małżeńskiego zA. S. (1), to jest od 16 sierpnia 2014 r. Powyższe względy zdecydowały o oddaleniu jej wniosku o zasiedzenie, co znajduje wyraz w punkcie II postanowienia.
Orzeczenie o kosztach wydano na podstawieart. 520 § 2 k.p.c.z uwagi na istotnie większe zainteresowania wnioskodawczyni wynikiem postępowania. Do kosztów procesu zaliczono opłatę, od ponoszenia której w części zwolniony był wcześniejA. S. (1)oraz koszty opinii biegłego i dojazdu biegłego na oględziny nieruchomości w dniu 17 kwietnia 2015 r., uwzględniając jednocześnie, że wnioskodawca uiścił 500 zł tytułem opłaty i 1300 zł tytułem zaliczki na koszty opinii biegłego.
W postępowaniu nieprocesowym zasadą jest, że każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 520 § 1 k.p.c.). Wyjątki od tej zasady, zawierają§ 2 i 3tego przepisu, z których wynika, że jeżeli uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania albo ich interesy są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości, a jeżeli interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika. W postępowaniu nieprocesowym sytuacja zatem jest inna niż w procesie, w którym przegranie sprawy z reguły wywołuje skutek w postaci obowiązku zwrotu kosztów - skoro wart. 520 § 2 i § 3 k.p.c.użyto wyrażenia „sąd może". Chociaż więc przegrywającym sprawę w rozumieniuart. 520 § 3 k.p.c.jest ten uczestnik, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, to nie zawsze istnieje wówczas podstawa do zasądzenia od niego na rzecz drugiej strony kosztów postępowania związanych z jej rozpoznaniem. Sąd dokonując oceny rodzaju sprawy, jej okoliczności, „przegrania sprawy” przez wnioskodawczynię, a także stanowiska wyrażanego w pismach procesowych przez część uczestników, kwestionujących fakt zasiedzenia, a w zasadzie ograniczającego się do domagania zwrotu poniesionych wydatków na podatek gruntowy i ewentualnie otrzymania w zamian innego gruntu - uznał, że pomimo rozstrzygnięcia sprawy częściowo zgodnie z żądaniem wnioskodawczyni, nie zachodziły przesłanki do włożenia na część uczestników postepowania, obowiązku zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez druga stronę. Sąd nie podziela stanowiska co do sprzeczności interesów stron w tej sprawie, obie strony były bowiem w równym stopniu zainteresowane ustaleniem granicy pomiędzy nieruchomościami, pomimo rozbieżnych stanowisk stron w kwestii jej przebiegu. Uczestnicy, od których zasądzenia kosztów procesu domagał się pełnomocnik wnioskodawczyni, opłacali podatek od spornej nieruchomości, próbowali też już wiele lat wcześniej uzgodnić z sąsiadami kwestię własności nieruchomości. W tej sytuacji wyłączne obciążenie kosztami postępowania dlatego, że domagali się ustalenia przebiegu granicy według korzystnej dla siebie wersji, byłoby niesprawiedliwe. W związku z tym sąd uznał, że brak było podstaw do tego, by obciążyć uczestników, zwrotem kosztów postępowania na rzecz wnioskodawczyni. Z tych względów obciążono wnioskodawczynię kosztami sądowymi, które zostały poniesione tymczasowo przez Skarb Państwa. Powołanie biegłego sądowego było konieczne dla wydania orzeczenia, a skoro rozstrzygnięciem sprawy zainteresowana była głównie wnioskodawczyni, koszty wykonania opinii powinny obciążać ją w całości.