Sąd Okręgowy w Szczecinie
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Gz 61/17
Data wyroku: 2017-06-19 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Rafał Lila, Leon Miroszewski, Piotr Sałamaj
Słowa kluczowe: Koszty procesu
Podstawa prawna: art. 102 kpc
Teza: nie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek w rozumieniu art. 102 kpc gdy powód mógł się dowiedzieć przez wniesieniem pozwu o okolicznościach wskazujących na bezzasadność powództwa.

Sygnatura akt VIII Gz 61/17

POSTANOWIENIE
Dnia 19 czerwca 2017 roku
Sąd Okręgowy w Szczecinie, Wydział VIII Gospodarczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Piotr Sałamaj
Sędziowie: SSO Leon Miroszewski
SSR (del.) Rafał Lila
po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2017 roku, wS.,
na posiedzeniu niejawnym
w sprawie z powództwaW. W.iM. M.
przeciwkoT. K.
o zapłatę
zażalenia powodów na postanowienie o kosztach w punkcie II wyroku Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 listopada 2016 roku, sygnatura akt V GC 74/16
postanawia:

I
oddalić zażalenie,

II
zasądzić od powodów na rzecz pozwanego kwotę 225,00 (dwieście dwadzieścia pięć) złotych tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.

    Leon Miroszewski Piotr Sałamaj Rafał Lila

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 23 listopada 2017 roku Sąd Rejonowy w Gorzowie WielkopolskimS.w punkcie pierwszym oddalił powództwo a w punkcie drugim zasądził od powodówW. W.iM. M.na rzecz pozwanegoT. K.kwotę 914,09 złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych oraz kwotę 2.417 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Wskazując podstawę prawną orzeczenia o kosztach Sąd Rejonowy podał przepisart. 98 § 1 k.p.c.oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie. Wskazał w zakresie kosztów sądowych na pokrycie przez pozwanego kosztów opinii biegłego.
Powodowie wnieśli zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie o kosztach procesu. Zarzucili naruszenieart. 102 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, że zaistniał wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu tego przepisu. Wnieśli o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez nieobciążanie powodów kosztami procesu na rzecz pozwanego, ewentualnie o zasądzenie jedynie zwrotu kosztów sądowych. Wnieśli też o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
W uzasadnieniu zażalenia podnieśli, że dochodząc od pozwanego odpowiedzialności na podstawieart. 299 § 1 k.s.h.powodowie dopiero z dowodu w postaci opinii biegłego dowiedzieli się, że spółka, której pozwany był likwidatorem, nie posiadała żadnych środków pozwalających na opłacenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Wskazali też na nieprawidłowości w toku prowadzonej likwidacji, oraz na wiedzę o pozwanego o roszczeniu powódki, a także na brak jego reakcji na wezwanie do zapłaty.
W odpowiedzi na zażalenie pozwany wniósł o jego oddalenie w całości oraz o zasądzenie od powodów kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym według norm przepisanych. Popierając stanowisko Sądu Rejonowego pozwany zauważył, że powodowie w istocie próbują podważyć ustalenia tego Sądu co do istoty sprawy. Jego zdaniem sposób prowadzenia przez pozwanego likwidacji spółki dłużnika, w zakresie nieobejmującym obowiązku złożenia w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w zakresie kosztów procesu. Podniósł też, że powodowie mogli się dowiedzieć o stanie majątkowym tej spółki sięgając do akt rejestrowych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zagadnieniem niniejszej sprawy jest sprawa stosowania zasady słuszności przy orzekaniu o kosztach procesu, jako odstępstwa od zasady odpowiedzialności za wynik sprawy.
Zgodnie zart. 98 § 1 k.p.c.strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi koszty niezbędne do dochodzenia praw i celowej obrony. Wyrażona w ten sposób zasada odpowiedzialności strony za wynik sprawy, w granicach celowych kosztów przeciwnika, doznaje ograniczenia wart. 102 k.p.c., który jednak jest przepisem o charakterze wyjątkowym, o czym świadczy powołanie w nim pojęcia szczególnie uzasadnionego wypadku. To uregulowanie nie konkretyzuje, co można uznać za wypadek szczególnie uzasadniony, a przez to pozostawia kwalifikację sądowi, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973 roku, II CZ 210/73).
Podstawę zastosowania tego przepisu stanowią konkretne okoliczności danej sprawy, przekonujące o tym, że w danym przypadku obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby niesłuszne i niesprawiedliwe. Stanowią je zarówno fakty związane z samym procesem, jak i leżące poza nim, a dotyczące sytuacji życiowej i stanu majątkowego stron. Zatem przepisart. 102 k.p.c.powinien być zastosowany wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy obciążenie strony przegrywającej proces kosztami przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z zasadami słuszności.
Ocena, czy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa wart. 102 k.p.c., ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem sądu oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2012 roku, III CZ 10/12). W związku z tym może być podważona przez sąd wyższej instancji tylko wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwa.
W niniejszej sprawie taka rażąca niezgodność z zasadami słuszności nie zachodzi i nie wskazują na nią również okoliczności przytoczone w zażaleniu, zwłaszcza, że jednocześnie skarżący pominęli okoliczności, które wskazują na ich możliwości wcześniejszego zapoznania się z faktami, które racjonalnie działającemu przedsiębiorcy pozwoliłyby na zaniechanie wszczynania procesu, a przynajmniej zaniechanie kontynuowania dochodzenia roszczenia wobec uzyskania danych wskazujących na brak przychodów spółki dłużnika, w okresie zanim jeszcze powstało zobowiązanie, którego zaspokojenia powodowie się domagali. Przede wszystkim z dostępnych powszechnie akt rejestrowychspółki (...) sp. z o.o.wynikać musi, choćby ze składanych sprawozdań finansowych, o których istnieniu świadczą dane rejestrowe, że spółka ta nie prowadziła działalności, nie miała majątku, a wysokość jej przychodów stanowią minimalne kwoty, przeważnie pochodzące z podziału zysku spółki komandytowej, której(...) sp. z o.o.była komplementariuszem. Dane te nie wymagały szczegółowej weryfikacji biegłego sądowego, bo same przez się wskazywały, że nie może być mowy o istnieniu w tej spółce środków na koszty postępowania upadłościowego, co z kolei wskazywało na możliwość obrony pozwanego w niniejszej sprawie na podstawieart. 299 § 2 k.s.h.
W sprawie twierdzeń dotyczących postępowania likwidacyjnego i roli w nim pozwanego należy zauważyć, że sprawa ta pozostaje bez znaczenia dla dochodzonej odpowiedzialności pozwanego na podstawieart. 299 § 1 k.s.h.Powodowie mają rację, że pozwany, jako likwidatorspółki (...) sp. z o.o., miał świadomość istnienia wierzytelności powodów, a tym samym zobowiązania likwidowanej spółki, natomiast brak oczekiwanej przez powodów reakcji pozwanego nie oznacza, że pozwany działał przeciwko powodom, a więc doprowadził do konieczności dochodzenia przez nich zaspokojenia poprzez wniesienie pozwu na podstawieart. 299 § 1 k.s.h.Jak Już była mowa, spółka ta nie miała środków na zabezpieczenia należności na rzecz powodów.
Należy nadto zauważyć, że z przesłuchania pozwanego wynika, iż kontaktował się on z powodami w sprawie rozliczenia roszczenia poprzez wystawienie faktury na spółkę komandytową, w której(...) sp. z o.o.była komplementariuszem, jako rzeczywistym odbiorcą usługi powodów. To oznacza, że pozwany podjął próbę doprowadzenia do rozliczenia się z powodami, jednocześnie informował powodów, że(...)(...) sp. z o.o.nie prowadzi działalności. Przesłuchania tego powodowie nie zakwestionowali, nie uczestniczyli też aktywnie w procesie, poza podważaniem stanowiska pozwanego, wyrażonego w pismach procesowych oraz odniesieniem się do opinii biegłego.
Sami powodowie wskazali w zażaleniu, że możliwość odstąpienia od zasady odpowiedzialności za wynik sprawy, poprzez zastosowanieart. 102 k.p.c., zachodzi jedynie w wypadkach wyjątkowych. Powyższa regulacja musi być więc wykładana w sposób ścisły. Zastosowanie jej w niniejszej sprawie byłoby wyrazem wykładni rozszerzającej, a także zaprzeczeniem dyskrecjonalności Sądu pierwszej instancji.
Mając na uwadze powyższe, na podstawieart. 397 § 2 k.p.c.w zw. zart. 385 k.p.c.należało oddalić zażalenie jako bezzasadne. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego znajduje oparcie wart. 108 k.p.c.w zw. zart. 98 § 1 i 3 k.p.c.i99 k.p.c.w zw. z§ 2 pkt 3w zw. z § 10 ust 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Określając kwotę należnych kosztów wzięto pod uwagę żądanie zażalenia, decydujące o rzeczywistej wartości przedmiotu zaskarżenia.

    Leon Miroszewski Piotr Sałamaj Rafał Lila