Sąd Rejonowy w Giżycku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 838/16
Data wyroku: 2017-11-16 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Janusz Supiński
Słowa kluczowe: Dział spadku

Sygn. akt I Ns 838/16

POSTANOWIENIE
Dnia 16 listopada 2017 roku
Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny wG.w składzie:
Przewodniczący:  SSR Janusz Supiński
Protokolant: Katarzyna Kucharska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07.11.2017r. sprawy
z wnioskuA. Ś.,Ł. Ś.
z udziałemR. Ś.,M. Ś.
o dział spadku

postanawia:

I
Dokonać działu spadku po spadkodawcachH. Ś., zmarłej w dniu 22.08.2008r. wR.ostatnio stale zamieszkałej wG.orazZ. Ś., zmarłym w dniu 13.08.2012r. wG.ostatnio stale zamieszkałym wG., w skład którego to spadku wchodzi wkład mieszkaniowy wSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wG., związany ze spółdzielczym, lokatorskim prawem do lokalu mieszkalnego położonego wG.przyul. (...)w wysokości 55.528,72 zł w ten sposób, że opisany wyżej składnik masy spadkowej przyznać na wyłączną rzecz wnioskodawczyniA. Ś.bez obowiązku spłat na rzecz wnioskodawcyŁ. Ś.oraz uczestnika postępowaniaR. Ś..

II
Zasądzić od wnioskodawczyniA. Ś.na rzecz uczestnika postępowaniaM. Ś.kwotę 13.585,53 (trzynaście tysięcy pięćset osiemdziesiąt pięć 53/100) złotych tytułem spłaty, ustalając 6 (sześć) miesięczny termin płatności tej kwoty od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia.

III
Ustalić wartość przedmiotu podziału majątku dorobkowego i działu spadku na kwotę 55.528,72 złotych.

IV
Zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adwokataI. M.kwotę 4.428 zł tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną uczestnikowi postępowaniaM. Ś.z urzędu, w tym kwotę 828 zł tytułem podatku VAT od przyznanego wynagrodzenia.

V
Znieść wzajemnie pomiędzy stronami koszty postępowania.

Sygn. akt I Ns 838/16

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniA. Ś.w ostatecznie sprecyzowanym żądaniu wniosła o dokonanie działu spadku poZ. Ś.zmarłym w dniu 13.08.2012 r. iH. Ś.zmarłej w dniu 22.08.2008 r., w skład którego to spadku wchodzi spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, położonego wG.przyul. (...)o wartości 105.890 zł, poprzez przyznanie tego składnika na wyłączną własność wnioskodawczyni bez obowiązku spłaty na rzecz uczestnikaR. Ś.orazŁ. Ś., ze spłatą uczestnikaM. Ś.. Domagała się nadto rozliczenia nakładów poniesionych przez nią na sporny lokal w postaci miesięcznych opłat uiszczanych z tytułu posiadania lokalu. W uzasadnieniu wnioskodawczyni podała, iż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Giżycku z dnia 27.09.2016 r. zostali ustaleni spadkobiercyH.iZ.małż.Ś.(są nimi zainteresowani w niniejszej sprawie
WnioskodawcaŁ. Ś.w ostatecznie doprecyzowanym stanowisku wskazał, że zrzeka się udziału w lokalu, wchodzącym w skład masy spadkowej po zmarłychH.iZ. Ś.na rzecz wnioskodawczyniA. Ś.bez obowiązku spłat.
Uczestnik postępowaniaM. Ś.zaaprobował wniosekA. Ś.orazŁ. Ś.zarówno co do zasady, jak i co do sposobu dokonania działu spadku. Nie podzielił zasadności uwzględnienia nakładów poczynionych przez wnioskodawczynię na sporny lokal, wskazując, że użytkowała ona ten lokal i użytkuje ze swoim partnerem, pozostając w związku nieformalnym. Zgłosił przy tym zarzut przedawnienia roszczenia o owe nakłady. Zdaniem uczestnika nadto, nakłady winny być rozliczone zgodnie z udziałami w mieszkaniu. Ostatecznie uznał kwotę 1.166,68 zł z tytułu opłat za ciepło, związanych z utrzymaniem spornego lokalu oraz kwotę 19,91 zł z tytułu przekształcenia wieczystego użytkowania gruntów, jako nakłady czynione przez wnioskodawczynię na ów lokal.
Uczestnik postępowaniaR. Ś.zgodził się z wnioskiem o dział spadku, zrzekając się swego udziału w majątku spadkowym na rzecz wnioskodawczyniA. Ś..
Sąd ustalił, co następuje:
Postanowieniem z dnia 27.09.2016 r. w sprawie I Ns 534/16 Sąd Rejonowy w Giżycku stwierdził, że spadek poH. Ś.zmarłej w dniu 22.08.2008 r. wR., stale ostatnio zamieszkałej wG.nabyli: mążZ. Ś.w ¼ części i dzieciR. Ś.,M. Ś.,Ł. Ś.,A. Ś.po 3/16 części. Nadto Sąd stwierdził, że spadek poZ. Ś.zmarłym w dniu 13.08.2012 r. wG.stale ostatnio zamieszkałym wG.nabyły dzieci:R. Ś.,M. Ś.,Ł. Ś.orazA. Ś.po ¼ części.
(

dowód:

z akt I Ns 534/16- postanowienie- k. 26)
W skład spadku po spadkodawcachH.iZ.małż.Ś.wchodzi wkład mieszkaniowy wSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wG., związany ze spółdzielczym, lokatorskim prawem do lokalu mieszkalnego położonego wG.przyul. (...), stanowiący 52,44 % wartości rynkowej lokalu, tj. 55.528,72 zł. Wartość rynkowa tego lokalu bowiem według stanu z daty otwarcia spadku i cen z daty orzekania w niniejszej sprawie to kwota 105.890 złotych.

(dowód:

zaświadczenieSpółdzielni Mieszkaniowej (...)- k. 3
opinia biegłegoM. D.- k. 74-91, 164-165)
W spornym lokalu zamieszkuje na stałe wnioskodawczyniA. Ś.. Pracuje ona w totalizatorze sportowym, osiąga dochód w wysokości 1.800 zł netto miesięcznie. WnioskodawcaŁ. Ś.oraz uczestnikR. Ś.nie zamieszkują, ani nie korzystają z w/w lokalu. Uczestnik postępowaniaM. Ś.również nie mieszka w spornym lokalu. Na stałe mieszka wB., jest na emeryturze.

(dowód:

słuchanie zainteresowanych- k. 144, 187-188)
Sąd zważył, co następuje:
Bezspornym w sprawie jest zarówno skład masy spadkowej po spadkodawcachH.iZ.małż.Ś., jak i wartość jedynego składnika tej masy. Wynika to zarówno z twierdzeń samych zainteresowanych, jak i zgromadzonych w sprawie dokumentów (m.in. zaświadczenia z dnia 9.11.2016 r.- k. 3) oraz opinii biegłegoM. D.. O ile przy tym opinia biegłegoM. D.była początkowo kwestionowana przez uczestnikaM. Ś., o tyle po wydaniu przez biegłego opinii uzupełniającej w dniu 29.06.2017 r. żaden z zainteresowanych nie wniósł do niej zastrzeżeń, wobec czego Sąd uznał, że ostatecznie opinia biegłegoM. D.zyskała pełną aprobatę zainteresowanych. W tej sytuacji Sąd (również akceptujący ową opinię) przyjął, że opinia biegłegoM. D.zasługuje na uwzględnienie jako fachowa, rzetelna i bezstronna oraz mogąca stanowić podstawę orzeczenia w niniejszej sprawie. Bezspornym ostatecznie pozostał także sposób podziału wskazanej wyżej masy spadkowej.
Na takiej bazie Sąd uznał za celowe i zasadne dokonanie działu spadku poH. Ś.zmarłej w dniu 22.08.2008 r. iZ. Ś.zmarłym w dniu 13.08.2012 r., w skład którego to spadku wchodzi wkład mieszkaniowy wSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wG., związany ze spółdzielczym, lokatorskim prawem do lokalu mieszkalnego, położonego wG.przyul. (...)w wysokości 55.528,72 zł poprzez przyznanie opisanego składnika na wyłączną rzecz wnioskodawczyniA. Ś.. Podejmując decyzję o przyznaniu w/w składnika masy spadkowej na rzecz wnioskodawczyni Sąd wziął pod uwagę przede wszystkim fakt zamieszkiwania od wielu lat w tej nieruchomości przezA. Ś.- to bowiem w tym lokalu znajduje się od wielu lat centrum spraw życiowych wnioskodawczyni. To na terenieG.wnioskodawczyni funkcjonuje od lat, mając miejsce pracy, znajomych, przyjaciół. Niewątpliwie też argumentem przemawiającym za przyznaniem wnioskodawczyni lokalu, wchodzącego w skład masy spadkowej jest okoliczność, że pozostali zainteresowani w sprawie, w owej nieruchomości nie zamieszkują, ani z niej nie korzystają. UczestnicyR. Ś.orazŁ. Ś.zrzekli się swego udziału w majątku spadkowym na rzecz wnioskodawczyniA. Ś.. Ostatecznie zresztą wszyscy zainteresowani zaaprobowali sposób dokonania działu spadku proponowany przez wnioskodawczynię. Jedynie zatem na marginesie wskazać należy, że z drugiej strony Sąd – przy rozważaniach co do osoby, której winien przypaść ów składnik masy spadkowej – uwzględnił fakt, że centrum spraw życiowych uczestnikaM. Ś.stanowi miastoB., gdzie mieszka, pozostając na emeryturze. Trudno zatem sobie wyobrazić, iż nagle porzuci znajomych, przyjaciół etc. i przeprowadzi się doG., by mieszkać w przedmiotowym lokalu. Nic zresztą nie stało na przeszkodzie, by uprzednio taką decyzję podjął i zrealizował. Reasumując zatem tę kwestię Sąd stanął na stanowisku, iż dokonując wyboru między przyznaniem spadkowego lokalu wnioskodawczyni (i utrzymaniu jej dotychczasowego centrum spraw życiowych) a uczestnikowiM. Ś.(mieszkającemu stale wB.), jedyną właściwą decyzją mogło być przyznanie owego składnika wnioskodawczyni, co też Sąd uczynił w pkt I postanowienia.
Przechodząc do wniosków i zarzutów poszczególnych zainteresowanych dotyczących rozliczenia nakładów poczynionych na sporny lokal, ewentualnego przedawnienia owych nakładów, należy przede wszystkim wskazać na treśćart. 686 k.p.c., w szczególności w zestawieniu zart. 684 k.p.c.Art. 684 k.p.c.stanowi, iż skład i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd. Przepis ten zatem nakłada na Sąd obowiązek podjęcia z urzędu wszelkich działań (czyli przeprowadzenia dowodów), w wyniku których zostanie ustalony skład i wartość masy spadkowej. Z koleiart. 686 k.p.c.wskazuje, że w postępowaniu działowym sąd rozstrzyga także inne, enumeratywnie wymienione kwestie, w tym roszczenia współspadkobierców z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów. Kwestie te jednak Sąd rozstrzyga wyłącznie na wniosek zainteresowanych i w trybie reżimu dowodowego zart. 6 k.c.Innymi słowy to zainteresowani obowiązani są najpierw do zgłoszenia żądania rozstrzygnięcia przez Sąd konkretnej kwestii, a następnie do wskazania dowodów na poparcie swoich tez i twierdzeń pod rygorem nieuwzględnienia zgłoszonego roszczenia.
Powyższa konstatacja niezbędna była z uwagi na treść żądań i zarzutów, zgłoszonych w niniejszej sprawie przez poszczególnych zainteresowanych, a także treść rozważań i rozstrzygnięć Sądu.
I tak przede wszystkim wnioskodawczyniA. Ś.wniosła o rozliczenie nakładów poczynionych przez nią na spadkowy lokal, a polegających na uiszczaniu miesięcznych opłat z tytułu posiadania lokalu za okres od września 2012 r. do czerwca 2017 r. Jakkolwiek zainteresowaniŁ. Ś.orazR. Ś.nie kwestionowali ani faktu dokonania nakładów przez wnioskodawczynię, ani zakresu owych nakładów, ani wreszcie wartości tych nakładów wyliczonych przez wnioskodawczynię na kwotę 15.002,64 zł, to z wartością dokonanych nakładów czynionych przez wnioskodawczynię nie zgodził się uczestnikM. Ś.. Uczestnik ów uznał roszczenie wnioskodawczyni o rozliczenie nakładów czynionych na sporny lokal w zakresie kwoty 1.166,68 zł, stanowiącej opłaty z tytułu energii cieplnej oraz w zakresie kwoty 19,91 zł z tytułu przekształcenia wieczystego użytkowania gruntów. Dokonując zatem oceny zasadności w/w wniosku jako zagadnienia niesporne Sąd przyjął, iż wnioskodawczyni poczyniła nakłady na lokal, wchodzący w skład masy spadkowej o łącznej wartości 1.186,59 zł. JednocześnieM. Ś.podniósł zarzut braku podstaw do uwzględnienia pozostałych opłat związanych z eksploatacją spadkowego lokalu. Wobec takiej postawy uczestnika, wnioskodawczyni- zgodnie ze wspomnianą regułą wypływającą z treściart. 6 k.c.- winna była w toku postępowania wykazać nie tylko wysokość poniesionych nakładów, ale przede wszystkim zasadność ich poniesienia oraz konieczność ich rozliczenia. Co do środków, wydatkowanych przez wnioskodawczynię w związku z obowiązkiem ponoszenia opłat na rzeczSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wG., nie ulega wątpliwości, że ów obowiązek wnioskodawczyni przejęła na siebie poprzez sam fakt zajmowania lokalu. Spadkowy lokal pozostawał w wyłącznym posiadaniu wnioskodawczyni, której zresztą ów lokal został przyznany. Dla wykazania wysokości wydatków poniesionych z tytułu zajmowania spadkowego lokalu, wnioskodawczyni przedłożyła zestawienia opłat dotyczących lokalu mieszkalnego, pochodzących zeSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wG.. Wynika z nich, że opłaty uiszczane były przezZ. Ś.,Ś.A.,K. F.. Z zestawień nie wynikają też poszczególne składowe kwot przekazywanych do spółdzielni mieszkaniowej. Ma to o tyle znaczenie, że na kwoty przekazywane do spółdzielni z tytułu zajmowania lokalu składają się zarówno opłaty stałe, takie jak koszty administrowania (w tym amortyzacja środków trwałych, obsługa prawna, wynagrodzenia samorządu mieszkańców), koszty zarządu, koszty konserwacji bieżącej i materiałów, koszty energii elektrycznej w częściach wspólnych budynku, ubezpieczenie budynków, jak i opłaty zmienne, uzależnione od ilości osób zajmujących lokal, np. opłaty za śmieci, odprowadzanie ścieków, czy opłaty za energię cieplną zużytą do podgrzania zimnej wody. Brak wykazania przez wnioskodawczynięA. Ś.wysokości poszczególnych kwot przekazywanych na rachunek spółdzielni mieszkaniowej uniemożliwił tut. Sądowi dokonanie weryfikacji, które z owych kwot mogłyby podlegać ewentualnemu rozliczeniu. Wnioskodawczyni nie wykazała w jakim stopniu uczestniczyła w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem lokalu oraz w pokrywaniu kosztów związanych eksploatacją i utrzymaniem części budynku, stanowiącego mienie spółdzielni, zgodnie z postanowieniami statutu spółdzielni (art. 4 ust. 1 ustawy z dnia o spółdzielniach mieszkaniowych). Przedłożone wyliczenia nie mogły być uznane za dowód wystarczający dla wykazania tej istotnej w sprawie okoliczności. Wbrew zatem ciężarowi dowodu (art. 6 kcz zw. zart. 232 kpc) wnioskodawczyni nie zdołała wykazać zasadności żądania rozliczenia wskazanej kwoty, wobec czego nie mogła ona w ramach postępowania takiemu rozliczeniu podlegać. Na marginesie jedynie wskazać należy, że zdaniem Sądu nieuzasadnione byłoby obciążanie kosztami utrzymania lokalu pozostałych spadkobierców, którzy nie korzystali i nie korzystają z nieruchomości i od początku deklarowali chęć scedowania swoich udziałów. Żądanie obciążenia ich kosztami utrzymania nieruchomości pozostawałoby w sprzeczności z zasadami słuszności i współżycia społecznego. Sąd zatem – uwzględniając powyższe, roszczeń wnioskodawczyni w omawianym zakresie nie uwzględnił. Z tych również względów poza analizą tut. Sądu pozostał zarzut przedawnienia roszczenia o owe nakłady na zajmowany przez wnioskodawczynię lokal.
Kolejną kwestią, którą należało w tym miejscu rozstrzygnąć to spłaty z tytułu przyznania wnioskodawczyni w/w składnika masy spadkowej. O ile bowiem wnioskodawcaŁ. Ś.oraz uczestnikR. Ś.uzgodnili przekazanie lokalu na rzecz uczestniczki postępowania bez obowiązku ich spłaty, o tyle co do uczestnikaM. Ś.takich uzgodnień stron już nie było. W takiej sytuacji Sąd przyjął wartość tego składnika masy spadkowej na kwotę 55.528,72 zł, czyli 52,44 % wartości rynkowej lokalu, ustalonej przez biegłego. Uwzględniając powyższą wartość, wartość nakładów poczynionych przez wnioskodawczynię na spadkowy lokal (uznanych przez uczestnika) oraz wysokość udziału uczestnika postępowaniaM. Ś.w spadku (1/4) Sąd dokonał stosownych wyliczeń i uzyskał kwotę 13.585,53 zł jako wysokość należnej wnioskodawczyni od uczestnikaM. Ś.spłaty: 55.528,72 zł – 1.166,68 zł – 19,91 zł = 54.342,13 : 4 = 13.585,53 zł. Konsekwencją powyższego było zasądzenie na rzecz w/w uczestnika kwoty 13.585,53 zł tytułem spłaty. Termin płatności należało – zdaniem Sądu – ustalić na 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia, bowiem z jednej strony taki termin pozwoliA. Ś.na zgromadzenie niezbędnych funduszy, a z drugiej – zapewni uprawnionemu uzyskanie w racjonalnym terminie należnej kwoty. Wnioskodawczyni podniosła bowiem, że zamierza dokonać spłaty uczestnika z pomocą kredytu bankowego, co czyni ów sposób rozstrzygnięcia zasadnym, wobec konieczności oczekiwania na wsparcie instytucji bankowych.
O powyższym Sąd orzekł jak w pkt I i II sentencji postanowienia.
Mając na względzie ustaloną wartość jedynego składnika masy spadkowej Sąd ustalił wartość przedmiotu podziału majątku dorobkowego i działu spadku na kwotę 55.528,72 zł, o czym jak w pkt III sentencji.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu Sąd orzekł na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3.10.2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2016.1714). Do wynagrodzenia adwokata w kwocie 3.600,00 zł należało doliczyć kwotę 828 zł tytułem podatku VAT, a to po myśli § 4 ust. 3 w/w rozporządzenia. O powyższym Sąd orzekł jak w pkt IV sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w pkt V sentencji postanowienia, po myśliart. 520 § 1 kpc, uznając, iż brak jest przesłanek do zastosowania § 2 zd. 1 in fine lub 3 tegoż artykułu. Zainteresowani zgodni byli w sprawie nie tylko co do zasady, ale nawet co do sposobu podziału masy spadkowej. Jakkolwiek zatem prezentowali rozbieżne stanowiska co do rozliczania nakładów na spadkowy lokal, to brak jest w niniejszej sprawie podstaw do odstępstw od generalnej zasady określonej wart. 520 § 1 kpc.