Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1334/16
Data wyroku: 2017-01-02 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym
Podstawa prawna: art. 10 kw i H

Sygn. akt III Ca 1334 /16

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 czerwca 2016 roku Sąd Rejonowy w Kutnie uzgodnił treśćksięgi wieczystej (...)prowadzonej przez V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Kutnie prowadzonej dla nieruchomości położonej w miejscowościR., gminaK.oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...)z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że w dziale IIksięgi wieczystej (...)w miejsce właścicielaZ. S.córkiS.iB.ujawnił jako właścicielaE. W.córkęP.iM..
Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy oparł na następujących okolicznościach faktycznych.
Sąd Rejonowy w Kutnie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą (...)dla nieruchomości położonej w miejscowościR., gminaK., oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...)o powierzchni 3,9800 ha. Zgodnie z ujawnionym w dziale drugim wpisem właścicielem nieruchomości jestZ. S..
B. W.– matkaZ. S.iP. W.w dniu 25 maja 1988 roku przekazała synowiP. W.udział w gospodarstwie rolnym o powierzchni 4.96 ha, położonym w miejscowościR.gminaK.składającym się zdziałek (...). Na skutek w/w umowyP. W.stał się wyłącznym właścicielem przedmiotowego gospodarstwa.
Z. S.jest siostrą zmarłego w dniu 27 września 1993 roku ojca powódkiP. W..
W dniu 25 listopada 1993 r.B. W.wniosła o stwierdzenie nabycia poW.. Na rozprawie w dniu 16 grudnia 1993r. złożyła zapewnienie że spadkodawca zmarł jako kawaler, bezdzietnie. To zapewnienie spadkowe potwierdziłaZ. S., która uczestniczyła w rozprawie spadkowej jako siostraP. W.. Pozwana podpisała również w protokole rozprawy swoje oświadczenie spadkowe.
Postanowieniem z dnia 16 grudnia 1993 roku Sąd Rejonowy w Kutnie I Wydział Cywilny w sprawie sygn. akt. I Ns 434/93 stwierdził, że spadek poP. W.zmarłym dnia 27 września 1993 roku na podstawie ustawy nabyła matkaB. W.oraz rodzeństwoZ. W.iZ. S., z tym, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne położone wR.nabyłaB. W.w całości.
ZarównoB. W.jak iZ. S.wiedziały, żeP. W.
pozostawił córkęE. W..
W dniu 10 czerwca 1994 rokuB. W.na mocy aktu notarialnego darowała córceZ. S.nieruchomość rolną położoną we wsiR., oznaczoną numeramidziałek (...)o powierzchni 4,96 ha.
W dniu 24 marca 2003 rokuZ. S.sprzedałaZ.iI.małżonkomG.nieruchomość położoną we wsiR., gminaK.
oznaczoną jakodziałka nr (...)o powierzchni 1 ha 7 arów.
Postanowieniem z dnia 17 marca 2011 roku Sąd Rejonowy w Kutnie I Wydział Cywilny w sprawie sygn. akt. I Ns 468/10 zmienił postanowienie z dnia 16 grudnia 1993 roku w sprawie I Ns 434/93 i stwierdził, że spadek poP. W.zmarłym dnia 27 września 1993 roku na podstawie ustawy nabyła córka spadkodawcyE. W.tak w ogólności, jak i w odniesieniu do dziedziczenia gospodarstwa rolnego w całości.
Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2014 roku w sprawie I C 489/14 Sądu Okręgowego w Łodzi, zmienionym przez wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 sierpnia 2015 roku w sprawie I ACa 186/15, nakazanoZ. S., aby wydałaE. W.nieruchomość położoną w miejscowościR., gminaK., oznaczoną jakodziałka gruntu numer (...), o powierzchni 3,98 ha, dla której Sąd Rejonowy w Kutnie prowadzi księgę wieczystą o numerzeKw (...), przy czym wydanie nieruchomości odroczono do dnia 31 grudnia 2018 roku.
Na podstawie dokonanych w sprawie ustaleń Sąd Rejonowy wskazał, iż powództwo podlegało uwzględnieniu w całości.
Żądanie powódki zmierzające do usunięcia niezgodności między stanem prawnym wynikającym z księgi wieczystej założonej dla nieruchomości położonej w miejscowościR., gminaK.oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...), dla której prowadzona jestksięga wieczysta (...), a rzeczywistym stanem prawnym niewątpliwie znajduje oparcie w treściart. 10 ust. 1 ustawy z dnia 06 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece. Zgodnie zart. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotecew razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. W systemie ksiąg wieczystych i zgodnie z założeniem wyżej wskazanej ustawy księga wieczysta powinna dawać pełny i wierny obraz stanu prawnego nieruchomości. W pewnych sytuacjach jednak powstanie niezgodności między stanem ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym prawnym jest nieuniknione. Przez rzeczywisty stan prawny należy rozumieć stan zgodny z prawem materialnym.
W przedmiotowej sprawie powódka natomiast wykazała, iż doszło powstania niezgodności między stanem prawnym wynikającym z księgi wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym. Z dowodów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie wynikało bowiem w sposób jednoznaczny, że powódkaE. W., jako jedyna spadkobierczyni zmarłegoP. W., nabyła z chwilą jego śmierci spadekP. W., a w skład tego spadku wchodziła m. in. nieruchomość położona w miejscowościR., gminaK.oznaczona w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...), której prowadzona jestksięga wieczysta (...). Powyższy stan prawny został potwierdzony postanowieniem Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 17 marca 2011 roku w sprawie I Ns 468/10, w którymE. W.nabyła tak w ogólności jak i w odniesieniu do dziedziczenia gospodarstwa rolnego spadek poP. W., co oznaczało, iż od chwili śmierci była też właścicielem przedmiotowej działki. Powódka wykazała również, iż spornej nieruchomości nie nabyła pozwanaZ. S.ujawniona w w/w księdze wieczystej jako właściciel spornej nieruchomości albowiem nabyła ją od osoby - matkiB. W., która nigdy do niej praw nie posiadała - nie była bowiem spadkobiercąP. W.. Co prawdaB. W.w chwili dokonywania darowizny na rzecz pozwanejZ. S.legitymowała się postanowieniem Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 16 grudnia 1993 roku wydanego w sprawie Ns 434/93 potwierdzającym jej prawo do spadku poP. W., ale powyższe orzeczenie zostało wydane w wyniku zatajenia zarówno przezB. W.jak iZ. S.faktu, że spadkodawcaP. W.może mieć córkęE. W.- tym samym pozwanejZ. S., która wiedziała o córceP. W., nie przysługiwała ochrona przewidziana wart. 1028 k.c.albowiem działała w złej wierze - w wyniku darowizny nie nabyła więc prawa własności ej nieruchomości. Także orzeczony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 sierpnia 2015 roku w sprawie I ACa 186/15 obowiązek wydania powódce przez pozwaną do 31 grudnia 2018 roku nieruchomości w niczym nie ingeruje w jej stan prawny, a jedynie, względu na wyjątkowy przypadek, umożliwił pozwanej odroczenie wydania spornej nieruchomości jej właścicielowiE. W.. Tym samym Sąd podzielił stanowisko powódki, iż doszło powstania niezgodności między stanem prawnym wynikającym zksięgi wieczystej (...)w jej dziale II, a rzeczywistym stanem prawnym o treści wskazanej w żądaniu pozwu.
Powódka niewątpliwie miała interes prawny w usunięciu powyższej niezgodności, wywodziła bowiem swoje prawo do własności spornej nieruchomości z nabycia spadku po jej ojcuP. W., podczas gdy w księdze wieczystej w dziale II została ujawniona pozwana, po której następstwa prawnego, co oczywiste, wykazać nie mogła.
Uwzględniając powyższe należało stwierdzić, że roszczenie powódki było w pełni zasadne i podlegało uwzględnieniu w całości – treśćksięgi wieczystej (...)prowadzonej przez V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Kutnie dla nieruchomości położonej w miejscowościR., gminaK.oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...)wskazująca w dziale II jako właścicielkęZ. S.nie jest zgodna z rzeczywistym stanem prawnym – właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest bowiem spadkobierczyniP. E.W..
Apelację od powyższego wyroku wniosła pozwana, zaskarżając wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie przez Sąd, iż w przedmiotowej sprawie możliwe było uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem spornej nieruchomości, podczas gdy po apelacjiZ. S.wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 sierpnia 2015 roku Sąd nakazałZ. S.wydanie nieruchomości do dnia 31 grudnia 2018 roku, czyli do tego czasu nieruchomość powinna pozostać we władaniu pozwanej, gdyż zostanie ona w przypadku braku gruntu i sprzedaży go przez powódkę, pozbawiona posiadania gruntu i uprawnień emerytalnych, gdyż pozwana opłaca składki z tej działki;
- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez ustalenie, iż w przedmiotowej sprawie istnieją przesłanki do uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem spornej nieruchomości, podczas gdy wpisanieE. W.jako właścicielki nieruchomości na obecnym etapie pozbawiZ. S.nieruchomości, a co za tym idzie nie pozwoli na otrzymanie emerytury zgodnie z orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w Łodzi, a powódka biorąc pod uwagę wzajemne animozje stron, może w każdej chwili będąc wpisaną jako właściciel sprzedać grunt i pozbawićZ. S.możliwości otrzymania wypracowanych przez lata uprawnień emerytalnych.
Wskazując na powyższe pozwana wniosła o oddalenie powództwa ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Kutnie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje :
Apelacja jest niezasadna, a podniesione w niej argumenty nie mogą doprowadzić do unicestwienia kwestionowanego orzeczenia.
Należy przy tym wskazać, że - wbrew zarzutom pozwanej - w ocenie Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy dokonał w sprawie trafnych ustaleń faktycznych. Umożliwia to sądowi odwoławczemu przyjęcie tych ustaleń za własne, co niniejszym Sąd Okręgowy czyni.
Podnoszony w apelacji zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie jest uzasadniony. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 31 lipca 2013 r. sygn. akt I ACa 698/13, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28 czerwca 2013 r. sygn. akt I ACa 221/13), że postawienie zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 kpcnie może polegać na zapewnieniu przez skarżącego stanu faktycznego przejętego przez niego na podstawie własnej oceny dowodów. Osoba skarżąca może tylko wykazywać, posługując się wyłącznie argumentami jurydycznymi, że Sąd naruszył ustanowione w wymienionym przepisie zasady oceny wiarygodności oraz mocy dowodów i że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie słusznie wskazuje się, że jeżeli wnioski wyprowadzone przez sąd orzekający z zebranego materiału dowodowego są logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, ocena tego sądu nie narusza przepisuart. 233 § 1 kpci musi się ostać, choćby z materiału tego dawały się wysnuć również wnioski odmienne (tak m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt IV CK 122/05, LEX 187124). Ocena dowodów prowadzi do zbudowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Czym innym jest bowiem ocena dowodów dokonywana przez pryzmat dyrektywy zawartej wart. 233 § 1 kpc(jak również w § 2 tego przepisu), a czym innym prawidłowość stosowania przepisów prawa materialnego w ustalonym stanie faktycznym.
Sąd Okręgowy w pełni podziela argumentację przedstawioną przez Sąd meritii i nie ma konieczności jej powielania.
Należy także pamiętać o istocie powództwa opartego naart. 10KWU, która polega na tym, że powód nie może domagać się usunięcia niezgodności w sposób ogólny, lecz musi - określając przedmiot żądania - wskazać nieruchomość, której stan prawny ma być sprostowany, oraz konkretne prawo, które nie jest wpisane lub zostało wpisane błędnie, ewentualnie wskazać i opisać obciążenie lub ograniczenie dotykające jego prawa. Konieczność wskazania w żądaniu (w pozwie) konkretnego prawa, które nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie, oznacza, że powód musi określić, jakie to jest prawo, oraz w jakim zakresie powinno być ono wpisane do księgi. Jest to obowiązek powoda, wypływający zart. 187 § 1 pkt 1 kpc. Nie chodzi przy tym jedynie o poprawność formalną sprecyzowania treści żądanego wpisu, lecz by żądanie oddawało sens materialny. Orzeczenie przez sąd, iż powodowi przysługuje do nieruchomości inne prawo niż określone w pozwie, albo że przysługuje mu wprawdzie określone w pozwie prawo, ale w innym rozmiarze, byłoby równoznaczne z rażącym naruszeniemart. 321 § 1 kpc. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, iż zarówno prawidłowo sformułowane przez powódkę żądanie, jak i jej interes prawny musiały skutkować uwzględnieniem powództwa.
Wpis prawa własności w dziale drugim księgi wieczystej ma bowiem charakter deklaratywny, a więc potwierdzający istniejący już stan prawny, a nie charakter konstytutywny, polegający na stworzeniu prawa.
Wbrew twierdzeniom pozwanej, wpisanie powódki w dziale II księgi wieczystej, w niczym nie naruszy jej interesu – zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi – przysługuje jej do końca roku 2018 uprawnienie do użytkowania przedmiotowej nieruchomości i nawet ewentualna sprzedaż przez powódkę gruntu, uprawnień tych nie naruszy. Tylko bowiem konieczność wydania nieruchomości wiązać się może z utratą możliwości uzyskania świadczeń emerytalnych. Sąd Rejonowy zatem nie dopuścił się jakichkolwiek błędów w ustalaniu stanu faktycznego sprawy. Okoliczność, że pozwana opłaca składki KRUS, nie mogła prowadzić do oddalenia żądania.
Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy apelację oddalił, o czym na podstawieart. 385 kpcorzeczono jak w sentencji.
O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 102 kpci biorąc pod uwagę sytuację materialną pozwanej nie obciążył jej nieuiszczoną opłatą od apelacji.