Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 640/17
Data wyroku: 2017-10-11 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Stachurska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z fus

Sygn. akt VII U 640/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 października 2017 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Agnieszka Stachurska
Protokolant: protokolant sądowy Urszula Kalinowska
po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 r. w Warszawie
sprawyK. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o emeryturę
na skutek odwołaniaK. M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 14 kwietnia 2017 roku, znak:(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznajeK. M.emeryturę od dnia 1 kwietnia 2017 roku.

UZASADNIENIE
W dniu 11 maja 2017r.K. M.złożył, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW., odwołanie od decyzji z dnia 14 kwietnia 2017r., znak:(...), odmawiającej przyznania prawa do wcześniejszej emerytury.
Ubezpieczony zarzucił organowi rentowemu naruszenie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227) orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Wskazał, że w okresie od 17 sierpnia 1981r. do 11 czerwca 1985r. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie(...)na stanowisku spawacza, a w okresie od 17 czerwca 1985r. do 31 marca 1991r. w Przedsiębiorstwie(...)na stanowiskach: spawacz, spawacz – blacharz i spawacz stolarz. Oba wymienione zakłady już nie prowadzą działalności i w związku z tym nie ma możliwości, aby wystawiły świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach. Ubezpieczony wniósł, by Sąd pozytywnie rozpatrzył odwołanie

    (odwołanie z dnia 9 maja 2017r., k. 3 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniósł o oddalenie odwołania na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.
Uzasadniając swe stanowisko organ rentowy wskazał, żeK. M.na dzień 1 stycznia 1999r. nie udokumentował piętnastoletniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Na podstawie przedłożonych dokumentów organ rentowy zaliczył do stażu pracy w warunkach szczególnych okres zatrudnienia wnioskodawcy od 22 kwietnia 1991r. do 31 grudnia 1998r. w(...)Przedsiębiorstwie(...)S.A. w wymiarze 7 lat, 3 miesięcy i 19 dni – po wyłączeniu okresów nieskładkowych wynoszących 4 miesięce i 20 dni. Nie zostały zaś uwzględnione okresy zatrudniania: od 17 sierpnia 1981r. do 11 czerwca 1985r. w Przedsiębiorstwie(...)oraz od 17 czerwca 1985r. do 31 marca 1991r. w Przedsiębiorstwie(...), ponieważK. M.nie przedstawił świadectw pracy w warunkach szczególnych. Jednocześnie organ rentowy wskazał, że ubezpieczony jest członkiem OFE i złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na dochody budżetu państwa, legitymuje się ogólnym stażem pracy na dzień 1 stycznia 1999r. w wymiarze 25 lat, 11 miesięcy i 29 dni, a ponadtow dniu (...) ukończył 60 lat

    (odpowiedź na odwołanie z dnia 2 czerwca 2017r., k. 1 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

K. M.,urodzony (...), jest członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego

    (wniosek o emeryturę, k. 1 – 6 akt emerytalnych).W okresie od 1 września 1972r. do 31 maja 1978r. pracował w(...)Przedsiębiorstwie(...)wW.najpierw jako uczeń(...), a potem na stanowisku operatora dźwigu

    (świadectwo pracy z dnia 3 czerwca 1978r., k. 4 akt kapitałowych). Następnie od dnia 1 września 1978r. podjął zatrudnienie w Zakładzie(...)wL., gdzie pracował do 8 sierpnia 1981r. jako operator żurawia wieżowego, a potem jako ślusarz

    (świadectwo pracy z dnia 7 sierpnia 1981r., k. 5 akt kapitałowych).W międzyczasie, w okresie od 28 października 1978r. do 2 października 1980r. pełnił służbę w Wojsku Polskim

    (zaświadczenie z dnia 28 października 2003r., k. 6 akt kapitałowych).

W dniu 14 czerwca 1981r. ubezpieczony złożył w Przedsiębiorstwie(...)wN.podanie o przyjęcie do pracy
    (podanie, k. 1 akt osobowych).Od dnia 17 sierpnia 1981r. został zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony
    (umowa o pracę z dnia 17 sierpnia 1981r., k. 11 akt osobowych).

Przedsiębiorstwo(...)wN.zajmowało się tworzeniem konstrukcji budowalnych. Na hali produkcyjnej, gdzie wykonywał praceK. M., pracowały brygady. W skład brygady wchodzili spawacze, pomocnicy oraz ślusarze, którzy przygotowywali materiał dla spawaczy. Przydziałem prac zajmował się brygadzista albo mistrz. Ubezpieczony, pracujący w brygadzie m.in. zB. D., zajmował się stale i pełnym wymiarze czasu pracy wykonywaniem prac spawalniczych. Spawał różne elementy, np. kominy, kominki czy metalowe regały, metodą elektryczną i gazową. Pracy spawalniczej było bardzo dużo, a spawaczy zbyt mało, dlatego spawacze poza spawaniem, nie wykonywali innych prac
    (zeznania świadków:B. P. (1), k. 49 – 50 a.s. iB. D., k. 50 – 51 a.s., zeznaniaK. M., k. 52 – 53 a.s.).

Stosunek pracy ubezpieczonego w Przedsiębiorstwie(...)wN.zakończył się z dniem 11 czerwca 1985r.

    (świadectwo pracy z dnia 13 czerwca 1985r., k. 19 akt osobowych).Od dnia 17 czerwca 1985r. ubezpieczony na podstawie umowy o pracę zawartej na okres próbny rozpoczął pracę w(...)W.(późniejsza nazwa Przedsiębiorstwo(...)) na stanowisku spawacza

    (umowa o pracę, k. 26 akt osobowych).Takie stanowisko zajmował do 2 grudnia 1990r. Od 3 grudnia 1990r. został natomiast zatrudniony jako spawacz – blacharz w pełnym wymiarze czasu pracy

    (umowa o pracę z dnia 3 grudnia 1990r., k. 31 akt osobowych).

Pracując w charakterze spawaczaK. M.zajmował się wyłącznie spawaniem. Wykonywał je na hali w zakładzie, a jeśli była taka potrzeba, to na zewnątrz. Spawał różne elementy np. podstawy do siłowników, czy ramy, kiedy pękły. Ilość tego rodzaju prac była duża, ponieważ w zakładzie było 120 jednostek jeżdżących – przyczep i samochodów. Pracowało w związku z tym kilku spawaczy, którzy świadczyli pracę w systemie zmianowym. Po zmianie stanowiska pracy,K. M., poza pracami spawalniczymi, które wciąż były przeważające, zajmował się również blacharką. Prostował blachy, jeśli samochód w coś uderzył. W przypadku przyczep, jeśli burty były pogięte, ubezpieczony wraz z innym pracownikiem, zdejmował je, prostował, a także uzupełniał ubytki. Zdarzały się również elementy do spawania, np. gdy urwały się zawiasy, albo tłoczysko weszło w podłogę. Naprawa podłogi polegała na tym, że najpierw należało wyciąć blachę, potem wstawić nową i ją zespawać(zeznania świadków:A. R., k. 49 a.s. iB. S., k. 51 a.s., zeznaniaK. M., k. 52 – 53 a.s.).
Pracodawca wypłacał ubezpieczonemu dodatek szkodliwy
    (karty wynagrodzeń, k. 21 – 36 akt osobowych).Z dniem 31 marca 1991r. stosunek pracyK. M.w(...)W.(późniejsza nazwa Przedsiębiorstwo(...)) został rozwiązany
    (świadectwo pracy, k. 8 – 9 akt emerytalnych).

Od dnia 22 kwietnia 1991r.K. M.podjął pracę jako spawacz w(...)Przedsiębiorstwie(...)S.A., gdzie w lutym 2017r. wciąż pozostawał zatrudniony

    (zaświadczenie z dnia 27 lutego 2017r., k. 7 verte akt emerytalnych).W okresie zatrudnienia u ww. pracodawcy od 22 kwietnia 1991r. do 31 grudnia 2008r., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym i atomowodorowym, na stanowisku spawacz elektryczny, wymienione w wykazie A, dział XIV, poz. 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.

    (świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych z dnia 27 lutego 2017r., k. 7 akt emerytalnych).

W dniu 3 kwietnia 2017r.K. M.złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniosek o emeryturę, w którym zgłosił wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na dochody budżetu państwa. Do wniosku dołączył kwestionariusz informacyjny dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych wraz z załącznikami(wniosek o emeryturę z 3 kwietnia 2017r. wraz z załącznikami, k. 1-12 akt emerytalnych).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wydał w dniu 14 kwietnia 2017r. decyzję znak:(...), w której odmówił przyznania prawa do wcześniejszej emerytury ze względu na nieudowodnienie wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.W ocenie organu rentowego ubezpieczony udokumentował okres składkowyi nieskładkowy wynoszący 25 lat, 11 miesięcy i 29 dni oraz staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 7 lat, 8 miesięcy i 11 dni
    (decyzja ZUS z 14 kwietnia 2017r., k. 17 akt emerytalnych).

Od powyższej decyzjiK. M.złożył odwołanie(odwołanie z dnia 9 maja 2017r., k. 3 a.s.).
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie niekwestionowanych przez strony dowodów z dokumentów zawartych w aktach sprawy, w tym w aktach rentowych i aktach osobowych ubezpieczonego. Ponadto Sąd Okręgowy za podstawę ustaleń faktycznych przyjął wiarygodne zeznania świadkówB. S.,B. D.,B. P. (1)iA. R., którzy przez wiele lat pracowali w tych samych zakładach pracy, w których zatrudniony byłK. M.i potwierdzili okoliczności pracy ubezpieczonego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku spawacza. Zdaniem Sądu z uwagi na spójność zeznań świadków i dokumentów, nie było podstaw do kwestionowania ich wiarygodności.
Sąd dał wiarę również zeznaniom ubezpieczonego, który potwierdził to, co zeznali świadkowie i to co wynika z dokumentów. Z uwagi na spójność jego zeznań z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym, nie istniały okoliczności dyskwalifikujące te zeznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
OdwołanieK. M.od decyzji organu rentowego z dnia 14 kwietnia 2017r., znak:(...), jako zasadne zasługiwało na uwzględnienie.
Art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2017 r. poz. 1383)wskazuje, że ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do Otwartego Funduszu Emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w Otwartym Funduszu Emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Przy określaniu prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie ma żadnej swobody. Prace te ściśle i jasno zostały określone wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983r., Nr 8, poz. 43)–zwanym dalej rozporządzeniem w sprawie wieku emerytalnego.Na wykazach prac zawartych w tym akcie prawnym, nie kończą się jednak ograniczenia dotyczące uprawnień z tytułu wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Aby daną pracę uznać za wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, pracownik musi ją wykonywać stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym na danym stanowisku pracy. Dodatkowo, zgodnie z powołanym rozporządzeniem, aby mężczyzna mógł nabyć prawo do emerytury powinien:

1
posiadać 25-letni okres zatrudnienia, liczony łącznie z okresami równorzędnymii zaliczanymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia);

2
wykonywać pracę wymienioną w wykazie A (Prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego), będącym załącznikiem do rozporządzenia;

3
osiągnąć wiek emerytalny wynoszący 60 lat (§ 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) oraz

4
być zatrudnionym przez co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach (§ 4 ust. 1 pkt3 rozporządzenia).

Wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze powinno być stwierdzone przez pracodawcę w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze lub w świadectwie pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1997 roku, II UKN 417/97 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2001 roku, II UKN 598/00).Świadectwo pracy w warunkach szczególnych jest jednak dokumentem prywatnym w rozumieniuart. 245 k.p.c.i nie stanowi dowodu tego co zostało w nim odnotowane. Taki walor mają wyłącznie dokumenty urzędowe, do których w myśl stosowanego a contrarioart. 244 § 1 k.p.c.nie zalicza się świadectwa pracy, skoro nie zostało sporządzone przez organy władzy publicznej ani inne organy państwowe(wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 17 grudnia 2013r., III AUa 783/13, Lex nr 1409118).Dodatkowo należy podkreślić, że w razie wszczęcia postępowania sądowego, toczącego się wskutek odwołania ubezpieczonego od odmownej decyzji organu rentowego w sprawie przyznania uprawnień do emerytury w wieku obniżonym, dopuszczalne jest przeprowadzanie wszelkich dowodów dla wykazania okoliczności, mających wpływ na prawo do świadczenia. W postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być więc udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego.
W rozpatrywanej sprawie jedyną okolicznością, co do której istniał spór między stronami, było to, czy ubezpieczony legitymuje się co najmniej 15 – letnim okresem pracy w warunkach szczególnych. Spełnienie innych warunków, od których zależy przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury, nie było zaś sporne, ponieważK. M.z dniem (...) ukończył 60 lat, posiada ponad 25 letni okres składkowy i nieskładkowy i choć jest członkiem OFE, to złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na dochody budżetu państwa.
Organ rentowy uwzględnił pracęK. M.w warunkach szczególnych w okresie od 22 kwietnia 1991r. do 31 grudnia 1998r. w łącznym wymiarze 7 lat, 3 miesięcy i 19 dni. Nie zostały zaś uwzględnione okresy od dnia 17 sierpnia 1981r. do dnia 11 czerwca 1985r. oraz od dnia 17 czerwca 1985r. do 31 marca 1991r., choć ubezpieczony wskazywał, że w tym czasie pracował jako spawacz. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, odmawiając zaliczenia wymienionych okresów powołał się nie tyle na okoliczność niewykonywania pracy spawacza, co na brak świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych wystawionych za wskazane okresy. Sąd ocenił, iż brak dokumentów, które wskazywał organ rentowy, nie stanowi jednak przeszkody, by ustalić, że ubezpieczony faktycznie pracował w warunkach szczególnych. Z tego względu zostali przesłuchani świadkowie, którzy pracowali wraz z ubezpieczonym w spornych okresach, w tych samych zakładach, a niektórzy nawet w tej samej brygadzie. Sąd przeprowadził również dowód z przesłuchaniaK. M.oraz dowody z dokumentów, w tym z akt osobowych.
Przesłuchani świadkowie, a także sam ubezpieczony, potwierdzili zgodnie pracę w charakterze spawacza wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Złożone zeznania w tym zakresie były spójne, podobnie jak dokumenty. Wynika z wymienionych dowodów, żeK. M.w Przedsiębiorstwie(...)wN.zajmował się wyłącznie pracami spawalniczymi, których było dużo. Do pomocy spawaczom byli przydzieleni pracujący w tej samej brygadzie ślusarze i pomocnicy, co oznacza, że spawacze, w tym ubezpieczony, zajmowali się wyłącznie spawaniem, zarówno gazowym, jak i elektrycznym. Podobnie było również w(...)W.(późniejsza nazwa Przedsiębiorstwo(...)). ŚwiadkowieB. S.iA. R.również zatrudnieni w ww. zakładzie, w tym samym czasie coK. M., potwierdzili, że ubezpieczony zajmował się spawaniem i nie widywali go przy innych pracach. Ubezpieczony uzupełniając zeznania świadków, które nie stały się przez to niewiarygodne, dodatkowo wskazał, że od pewnego czasu – co Sąd ustalił na podstawie akt osobowych – wykonywał również prace blacharza. Opisał na czym te czynności podlegały i wskazał, że oprócz blacharki nadal realizował również spawanie. Jeśli chodzi zaś o stanowisko spawacz – stolarz, o jakim mowa w świadectwie pracy, to Sąd wskazuje, że dokumenty i złożone w postępowaniu zeznania nie potwierdziły, by ubezpieczony faktycznie takie stanowisko zajmował i by wykonywał odpowiadające temu stanowisku czynności. Ostatnim dokumentem znajdującym się w aktach osobowych, który wskazuje na zmianę stanowiska na stanowisko spawacza – blacharza, jest umowa o pracę z 3 grudnia 1990r. Jeśli zgodnie z kolejnością wskazaną w świadectwie pracyK. M.miałby wykonywać jako ostatnie prace spawacza – stolarza, to musiałby to nastąpić po 3 grudnia 1990r. Tymczasem akta osobowe nie zawierają żadnych dokumentów na to wskazujących, a i z zeznań złożonych w procesie taka okoliczność nie wynika.
Podsumowując, Sąd ustalił, że ubezpieczony w Przedsiębiorstwie(...)wN.oraz w(...)W.(późniejsza nazwa Przedsiębiorstwo(...)) do dnia 2 grudnia 1990r. wykonywał prace spawacza – stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Natomiast od 3 grudnia 1990r. do 31 marca 1991r. pracował jako spawacz i blacharz wykonując prac spawalnicze naprzemiennie z pracami blacharskimi.
Praca spawacza jest pracą w warunkach szczególnych. Wykaz A stanowiący załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.)w dziale XIV „Prace różne”, pod pozycją 12 wymienia „prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym”. Wobec tego okresy od 17 sierpnia 1981r. do dnia 11 czerwca 1985r. oraz od dnia 17 czerwca 1985r. do dnia 2 grudnia 1990r. powinny być ubezpieczonemu zaliczone jako okresy pracy w warunkach szczególnych. Nie podlegał zaś uwzględnieniu okres od 3 grudnia 1990r. do 31 marca 1991r., kiedy ubezpieczony poza spawaniem zajmował się również blacharstwem. Tego rodzaju prace blacharskie nie zostały wymienione w wykazach stanowiących załączniki do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego, zaś wykonywane wraz nimi prace spawalnicze nie były realizowane w ww. okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Konkludując, po zsumowaniu okresów od 17 sierpnia 1981r. do dnia 11 czerwca 1985r. oraz od dnia 17 czerwca 1985r. do dnia 2 grudnia 1990r. z okresem pracy w warunkach szczególnych, który jako udowodniony przyjął organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję, Sąd przyjął, że ubezpieczony niewątpliwie legitymuje się co najmniej 15 letnim wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych. Wobec tego przyznanie mu świadczenia, o które się ubiegał, było możliwe.
Odnosząc się do terminu, od jakiego Sąd uznał za możliwe przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury, wskazać należy na treść art. 129 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Ogólną zasadą prawa emerytalno-rentowego jest więc, że świadczenia wypłaca się na wniosek zainteresowanego, poczynając od dnia powstania prawa do emerytury (tj. spełnienia ustawowych warunków), lecz nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie.
W przedmiotowej sprawieK. M.złożył wniosek w dniu 3 kwietnia 2017r., zatem mógł uzyskać świadczenie od pierwszego dnia miesiąca, czyli od 1 kwietnia 2017r. Sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił więc decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury od ww. daty.

ZARZĄDZENIE
(...)