Sąd Okręgowy w Koninie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 692/14
Data wyroku: 2016-12-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Nawrocki
Słowa kluczowe: Nieważność czynności prawnej
Podstawa prawna: art. 58 § 2 kc

Sygnatura akt I C 692/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Konin, dnia 08-12-2016 r.
Sąd Okręgowy w Koninie Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO Andrzej Nawrocki
Protokolant: sekr.sąd. Jarosław Wróblewski
po rozpoznaniu w dniu 24-11-2016 r. w Koninie
sprawy z powództwaA. G.
przeciwkoM. M.,Ł. M.
o ustalenie

1
Oddala powództwo.

2
Nie obciąża powoda kosztami procesu.

3
Zasądza od Skarbu Państwa - Sąd Okręgowy w Koninie na rzecz adwokataW. Ł.z Kancelarii Adwokackiej wK.kwotę 4.428 zł (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.

Andrzej Nawrocki
Sygn. akt I C 692/14

UZASADNIENIE
PowódA. G., w pozwie skierowanym przeciwko pozwanymM. M.iŁ. M., wniósł początkowo o zasądzenie od pozwanych kwoty 327.000 zł tytułem dopłaty do należności za gospodarstwo rolne powoda położone we wsiA.gm.P.. Następnie powódA. G.– jak należy wnioskować z jego pisma z dnia 28.04.2014r. – wniósł o ustalenie nieważności aktu notarialnego, gdyż pozwani nie wywiązali się z umowy i nie zapłacili powodowi kwoty 400.000 zł jako ceny zakupu gospodarstwa rolnego, obejmującego grunty, budynek mieszkalny i budynki gospodarcze. Natomiast na rozprawie w dniu 3.10.2014r. powódA. G.wniósł o zasądzenie od pozwanychM. M.iŁ. M.kwoty 400.000 zł, jako dopłaty do ceny z umowy kupna-sprzedaży z 2012r. (k.9,19,22,42).
PozwaniM. M.iŁ. M.w odpowiedzi na pozew wnieśli o oddalenie powództwa w całości jako bezzasadnego oraz wnieśli o zasądzenie od powoda kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwani zarzucili, iż powództwo wytoczone przeciwko pozwanemuM. M.jest bezpodstawne, gdyż pozwanyM. M.nie był stroną umowy, albowiem stronami zawartej umowy kupna- sprzedaży są powódA. G.i pozwanyŁ. M.. PozwanyM. M.w niniejszej sprawie nie ma legitymacji procesowej biernej z racji tego, że nie był stroną umowy. Natomiast pozwanyŁ. M.przyznał, iż w dniu 22.11.012r. na podstawie aktu notarialnego nabył od powoda nieruchomość rolną, przy czym strony ustaliły cenę za tą nieruchomość na kwotę 135.000 zł, a ponadto pozwanyŁ. M.zobowiązał się do zapłaty za powoda kwoty około 35.000 zł na którą złożyły się:- zaległości wobec(...)(11.000 zł); - zaległości z tytułu podatku od nieruchomości (1.000 zł); - zadłużenie komornicze (23.000 zł). Ustalona w ten sposób cena transakcji wyniosła około 170.000 zł i odpowiadała ona realnej wartości nieruchomości. Nadto pozwany wskazał, iż powód gotówkę w kwocie 135.000 zł otrzymał w dwóch ratach – pierwsza rata w kwocie 45.000 zł w dniu16.11.2012r.; - druga rata w kwocie 90.000 zł w dniu podpisania aktu notarialnego, przy czym powód zapłatę całej uzgodnionej ceny potwierdził w akcie notarialnym. PozwanyŁ. M.zaprzeczył, aby ustalona cena wynosiła 400.000 zł, jak również wskazał, iżM.iB. M.nigdy nie zobowiązali się wobec powoda do przekazania mu na własność ich domu i dom ten nigdy nie mógł być przedmiotem transakcji wiązanej, gdyżM.iB. M.nie byli stroną sporządzonego aktu notarialnego, a pozwanyŁ. M.nie mógł dysponować własnością swoich rodziców. Pozwany wskazał również, że w momencie zawarcia transakcji strony miały pełną zdolność do czynności prawnych, nie znajdowały się w stanie wyłączającym świadome podejmowanie decyzji, a powód nie znajdował się pod przymusem i miał pełną jasność co do treści podpisywanego aktu notarialnego. W ocenie pozwanego trudno uznać za prawdopodobne twierdzenie powoda, iż ustalił z pozwanym cenę 400.000 zł, podczas gdy zgodził się sprzedać pozwanemu nieruchomość za łączną kwotę 170.000 zł. Pozwani wskazali także, że akt notarialny, aby mógł zostać uznany za nieważny musi zawierać błędy formalne, które w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Pozwani zarzucili ponadto, że jeżeli przyjąć, iż przedmiotem żądania pozwu jest wywiązanie się przez pozwanego z zawartej umowy kupna-sprzedaży, to równoczesne powództwo o unieważnienie umowy zawartej w formie aktu notarialnego jest niedopuszczalne, jak również zarzucili, że roszczenie o unieważnienie aktu notarialnego należy uznać za przedwczesne, gdyż w pierwszej kolejności powód winien był zgłosić roszczenie o charakterze wyrównawczym (k.32-33,42).
W toku procesu powódA. G.zmienił żądanie i ostatecznie wniósł o unieważnienie umowy sprzedaży z dnia 22.11.2012r. nr Rep.(...), zawartej w Kancelarii Notarialnej notariuszaA. P., pomiędzy powodemA. G.a pozwanymŁ. M., mocą którejA. G.sprzedałŁ. M.nieruchomość zabudowaną o pow.(...)ha, o nr geod.działek (...), położoną wA.gminaP., a opisaną w księdze wieczystej Sądu Rejonowego wK.(...)oraz zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz adwokataW. Ł.kosztów zastępstwa nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu według norm przepisanych. W uzasadnieniu tego roszczenia powód wskazał, iż był właścicielem nieruchomości rolnej, o nr geod.działek (...), zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow.(...)m(

    2), budynkiem składowym o pow.(...)m(

    2)i budynkiem inwentarskim o pow.(...)m(

    2), położonej wA., natomiast pozwanyM. M.i jego żonaB. M.– rodzice pozwanegoŁ. M.byli właścicielami działki gruntu o pow.(...)ha z usytuowanym na niej budynkiem mieszkalnym i oborą, położoną w(...)gminaP.. Powód wskazał, że strony z inicjatywy i za namową pozwanegoŁ. M.oraz pozwanegoM. M.i jego żonyB. M.umówiły się, że powód przeniesie na pozwanegoŁ. M.własność swego gospodarstwa rolnego położonego wA., a nieruchomość położona wR., będąca własnością pozwanegoM. M.i jego żonyB. M.zostanie przeniesiona na powoda, z dopłatą powodowi równowartości wynikającej z różnicy obszarów obu nieruchomości, licząc 30.000 zł za jeden hektar gruntu. Nadto powód wskazał, że w dniu 22.11.2012r. w Kancelarii Notarialnej notariuszaA. P.własność nieruchomości powoda została przeniesiona na pozwanegoŁ. M.za określoną cenę 135.000 zł, jednakże powód zarzucił, iż nie otrzymał on żadnych pieniędzy od pozwanegoŁ. M.oraz od pozwanegoM. M.i jego żonyB. M., a podana cena była fikcyjna. PowódA. G.wskazał, iż umowa notarialna z dnia 22.11.2012r. jest nieważna w świetleart. 58 § 2 kc, który formuje nieważność czynności prawnej w razie jej sprzeczności z konkretnymi zasadami współżycia społecznego, które prowadzi do rażącego pokrzywdzenia jednej ze stron. W ocenie powoda pozwanyŁ. M.miał niewątpliwie na celu oszukać powoda. Powód zarzucił także, że zgodnie zart. 82 kcnieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek względów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome, albo swobodne podjęcie decyzji, przy czym powód jest osobą niepełnosprawną, uczęszczał do szkoły specjalnej z powodu niedorozwoju umysłowego i dość łatwo daje się zauważyć trudność w nawiązaniu z nim logicznego kontaktu (k.50-52). Powód wskazał, iż nastąpiło naruszenie zasad współżycia społecznego przez rażące pokrzywdzenie jednej ze stron umowy, tj. powoda: - przez nieuiszczenie ceny kupna i nie osiągnięcie celu, do którego czynność zmierza; - przez nie przeniesienie prawa własności nieruchomości pozwanegoM. M.i jego żonyB. M.o pow. około(...)arów położonej wR.; - przez zachowanie nieuczciwe poprzez doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez powoda, przy czym to zachowanie nieuczciwe, to przyrzeczenie przeniesienia nieruchomości położonej wR.o pow. około(...)arów i nieuiszczenie ceny kupna przy zbyciu gospodarstwa powoda na rzecz pozwanego określonego w tej umowie, a także niedopłacenie przy umowie, przy zbyciu nieruchomości wA.kwoty 30.000 zł za 1 ha (k.59v). Powód zarzucił, że powyższa umowa jest nieważna w świetleart. 82 kc, gdyż powód był niepoczytalny w czasie zawarcia umowy - był w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli, z uwagi na niedorozwój umysłowy (k.59v). Nadto powód oświadczył, iż także powołuje się na działanie pod wpływem błędu, zgodnie z oświadczeniem z dnia 27.11.2014 r. (k.60). PowódA. G.podtrzymał jednakże swoje roszczenie w stosunku do pozwanegoM. M.(k.59v).
PozwaniM. M.iŁ. M.wnieśli o oddalenie tak zmienionego powództwa, zarzucając, iż okoliczności na które powołuje się powód nie miały miejsca (k.61v).
Sąd ustalił, co następuje:
PowódA. G.w roku szkolnym 1985/1986 ukończył(...)wP.– klasa specjalna, która była przeznaczona dla uczniów o słabszym rozwoju. Następnie powód ukończył naukę z(...)wK.i uzyskał zawód rolnik. PowódA. G.nigdy nie leczył się u psychiatry, a po zakończeniu nauki zajmował się prowadzeniem gospodarstwa rolnego (dowód: k.57,133 oraz zeznania powodaA. G.k.116-117,211).
W dniu 3.10.1995r. została zawarta, w formie aktu notarialnego Rep. A Nr(...), pomiędzy powodem a jego rodzicami, umowa darowizny, zgodnie z którąI.iJ.małżonkowieG.darowi powodowi całe zabudowane gospodarstwo rolne, położone we wsiA., ozn. nr geod.(...)o pow.(...)ha (dowód: k.16-17).
W dniu 16.03.2009r. do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wK.J. F.wpłynął wniosek Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wW.o wszczęcie egzekucji przeciwkoA. G., na podstawie tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Rejonowego wK.z dnia 11.01.2001r. sygn. akt I C(...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności – w celu wyegzekwowania kwoty 6.220 zł 09 gr wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 18.10.1998r. oraz kwoty 2.210 zł 60 gr tytułem zwrotu kosztów procesu i kwoty 121 zł 60 gr tytułem klauzuli wykonalności. W toku tego postepowania egzekucyjnego sygn. akt Km(...)Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym wK.J. F.pismem z dnia 18.05.2011r. wezwałA. G.do zapłaty długu w terminie 14 dni pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania nieruchomości. Następnie postanowieniem z dnia 24.10.2011r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym wK.J. F.powołał biegłego sądowegoJ. K.do dokonania czynności niezbędnych dla sporządzenia opisu i oszacowania nieruchomości położonej wA.. W powyższej sprawie egzekucyjnej sygn. akt Km(...)biegły sądowyJ. K.w dniu 2.11.2011 r. sporządził operat szacunkowy, zgodnie z którym, wartość stanowiącej własnośćA. G., nieruchomości gruntowej, niezabudowanej, położonej wA.gminaP., ozn. w ewidencji gruntów i budynków numerami ewidencyjnymi(...)o łącznej pow.(...)ha została oszacowana na kwotę 134.250 zł. Termin pierwszej licytacji powyższej nieruchomościA. G.został wyznaczony na dzień 19.11.2012r., przy czym cena wywoławcza wynosiła 100.687 zł 50 gr (dowód: k.1,50,65,120 akt Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wK.J. F.sygn. akt Km(...)).
PowódA. G., w czasie toczącego się postępowania egzekucyjnego w sprawie sygn. akt Km(...), w okresie od dnia 10.07.2010r. do dnia 9.04.2012r. przebywał w Zakładzie Karnym wS.(dowód: k. 61,112 akt Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wK.
J. F.sygn. akt Km(...)).

(...)Placówka Terenowa wK.pismem z dnia 25.10.2012r. w sprawie sygn. akt Km(...)poinformowała Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wK.J. F., żeA. G.posiada zadłużenie w łącznej wysokości 10.229 zł 80 gr, w tym zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie 6.889 zł 80 gr i z tytułu ustawowych odsetek naliczonych na dzień 19.11.2012r. w kwocie 3.340 zł (dowód: k. 135 akt Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wK.J. F.sygn. akt Km(...)).
PowódA. G.w dniu 18.01.1012r. – a więc w czasie kiedy przebywał w Zakładzie KarnymS.– otrzymał z(...)przelewem na swój rachunek bankowy kwotę 10.989 zł 41 gr. Natomiast w dniu 17.10.2012r. powód otrzymał z(...)przelewem kwotę 1.979 zł 74 gr, a w dniu 9.01.2013r. powód otrzymał z(...)przelewem kwotę 10.515 zł 24 gr (dowód: k.96-98).
PowódA. G.i pozwanyŁ. M.znali się od bardzo dawna i powód pomagał pozwany w gospodarstwie rolnym, natomiast pozwani pomagali powodowi w pracach polowych. W dniu 22.10. 2012r. powód i pozwanyŁ. M.zawarli umowę dzierżawy, dotyczącą całego gospodarstwa rolnego należącego do powoda (dowód: zeznania pozwanegoŁ. M.k.118,211v i zeznania pozwanegoM. M.(k.118v-119,211v).
PowódG.od maja 2012r. jest związany zA. Ś., przy czym we wrześniu 2012r.A. Ś.zamieszkała wraz z powodem i jego rodziną w nieruchomości powoda wA..A. Ś.zamieszkiwała wraz z powodem wA.przez 5 dni, a następnie z uwagi na konflikty z rodziną powoda wyprowadziła się i zamieszkała w miejscowości(...)w wynajmowanym mieszkaniu. W tym czasie powód zamieszkiwał zarówno wA., jak i zamieszkiwał wraz zA. Ś.w(...)(dowód: zeznania świadkówZ. M.k.82v-83 iA. Ś.k.83-84).
PowódA. G., który wówczas był skonfliktowany ze swoim bratem oraz siostrą, którzy również mieszkali wA., chciał sprzedać gospodarstwo rolne położone wA.o powierzchni(...)ha, przy czym wtedy był już wyznaczony termin pierwszej licytacji nieruchomości powoda. Powód zaoferował sprzedaż swojego gospodarstwa rolnego pozwanemuŁ. M.. Wówczas powódA. G.i pozwanyŁ. M.ustalili, że pozwany zakupi całe gospodarstwo rolne o pow.(...)ha za kwotę 135.000 zł, jak również pozwany miał spłacić całe zadłużenie powoda, wynikające z prowadzonego przez komornika postępowania egzekucyjnego oraz zadłużenie w(...)i zadłużenie z tytułu podatku rolnego. PowódA. G.i pozwanyŁ. M.rozmowy na temat zakupu gospodarstwa rolnego powoda prowadzili w domu rodziców pozwanegoŁ. M.– pozwanegoM. M.i jego żonyB. M., przy czym przy tych rozmowach nikt inny nie był obecny (dowód: zeznania świadkaB. M.k.60-61,111v-112 oraz zeznania pozwanegoŁ. M.k.118,211v i pozwanegoM. M.k.118v-119,211v).
W trakcie tych rozmów nie doszło do żadnych dodatkowych ustaleń między stronami, co do przeniesienia własności zabudowanej nieruchomości położonej w(...), należącej do pozwanegoM. M.i jego żonyB. M., na rzecz powoda względnie co do ustalenia ceny za hektar gruntu w wysokości 35.000 zł. W tym czasie pozwanyM. M.i jego żonaB. M.nie mogli sprzedać tej nieruchomości, z uwagi na ustanowioną na tej nieruchomości hipotekę w wysokości 65.000 zł (dowód: zeznania świadkaB. M.k.60-61,111v-112 oraz zeznania pozwanegoŁ. M.k.118,211v i pozwanegoM. M.k.118v-119,211v).
W dniu 16.11.2012r. - przed terminem pierwszej licytacji nieruchomości powoda wyznaczonym na dzień 19.11.2012r. -B. M.dokonała w sprawie egzekucyjnej prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wK.J. F.sygn. akt Km(...)wpłaty kwoty 22.953 zł tytułem spłaty zadłużeniaA. G.. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym wK.J. F.pismem z dnia 16.11.2012r. skierowanym do powodaA. G.poinformował powoda, że postępowanie egzekucyjne w sprawie sygn. akt Km(...)zostało zakończone wobec spłaty zadłużenia (dowód: k.141,142 akt Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wK.
J. F.sygn. akt Km(...)).
Również w dniu 16.11.2012r., po dokonaniu spłaty powyższego zadłużenia, powód w domu pozwanegoM. M.i jego żonyB. M.otrzymał kwotę 45.000 zł, jako część ustalonej pomiędzy stronami ceny sprzedaży gospodarstwa rolnego wA..B. M.wraz z powodemA. G.załatwiała wszystkie dokumenty niezbędne przy sporządzaniu aktu notarialnego, jak również wspólnie podali notariuszowi uzgodnioną cenę 135.000 zł. W dniu 22.11.2012r. – przed udaniem się do notariusza – powódA. G.w domu pozwanegoM. M.i jego żonyB. M.otrzymał pozostałą część ustalonej między stronami ceny sprzedaży nieruchomości w kwocie 90.000 zł (dowód: zeznania świadkaB. M.k.60-61,111v-112 oraz zeznania pozwanegoŁ. M.k.118,211v i pozwanegoM. M.k.118v-119,211v).
W dniu 22.11.2012r. została zawarta, w formie aktu notarialnego Rep. A Nr(...)przed notariuszemA. P.z Kancelarii Notarialnej wK., pomiędzy powodemA. G.a pozwanymŁ. M., umowa sprzedaży, zgodnie z którą powód sprzedał pozwanemuŁ. M.zabudowaną nieruchomość, położoną w miejscowościA.gminaP., o obszarze(...)ha, składającą się z działek oznaczonychnumerami geodezyjnymi (...)dla której Sąd Rejonowy wK.prowadzi księgę wieczystą(...)za kwotę 135.000 zł. W § 6 powyższej umowy powódA. G.i pozwanyŁ. M.zgodnie oświadczyli, iż cena przedmiotu niniejszej umowy odpowiadała jego wartości rynkowej. Natomiast w § 8 tej umowy powód i pozwany oświadczyli, że cena przedmiotu niniejszej umowy została już zapłacona gotówką, co powód potwierdził i odbiór jej pokwitował (dowód: k.38-41,53-56). NotariuszA. P.rozmawiał ze stronami, aby upewnić się czy strony zdawały sobie sprawę z tego co jest przedmiotem sprzedaży i jakie są skutki sprzedaży, a następnie odczytał stronom treść aktu notarialnego. Notariusz nie zaobserwował wówczas, aby powód był osobą upośledzoną umysłowo, wykazującą jakiś niedorozwój umysłowy i stan psychiczny powoda nie wzbudził wątpliwości notariusza. Strony po podpisaniu aktu notarialnego mówiły w obecności notariusza, że mają być dokonywane jeszcze inne czynności dotyczące innych nieruchomości, których własności mają być przeniesione na rzecz powoda (dowód: zeznania świadkaA. P.k.59v-60).
W listopadzie 2012r, po sprzedaży gospodarstwa rolnego wA., powódA. G.prosił pozwanegoM. M.iB. M.czy mógłby zamieszkać w ich domu znajdującym się na nieruchomości, położonej w miejscowości(...). Powód był wówczas skonfliktowany ze swoim bratem i nie chciał mieszkać razem z nim w domu wA.. PozwanyM. M.iB. M.wyrazili zgodę na zamieszkanie powoda wraz zA. Ś.w ich domu w(...), przy czym powód miał tam mieszkać na czas nieokreślony (dowód: zeznania świadkaB. M.k.60-61,111v-112 i zeznania pozwanegoŁ. M.k.118,211v).
W listopadzie 2012r. powódA. G.wraz zA. Ś.i jej dzieckiem, zamieszkali w domu znajdującym się na nieruchomości pozwanegoM. M.i jego żonyB. M.położonym w miejscowości(...)(dowód: zeznania świadkówZ. M.k.82v-83,A. Ś.k.83-84,B. M.k.60-61,111v-112 oraz zeznania pozwanegoŁ. M.k.118,211v i pozwanegoM. M.k.118v-119,211v).
W grudniu 2012r. – styczniu 2013r. powódA. G.wraz zA. Ś.przeprowadzili remont domu, położonego w miejscowości(...), wydatkując na ten cel kwotę 30.000-35.000 zł. Wówczas zostały wymienione okna, wstawione nowe drzwi wejściowe, zostały położone nowe tynki pomieszczenia zostały pomalowane, założono centralne ogrzewanie, jak również powód wykonał ogrodzenie posesji (dowód: zeznania świadkówA. Ś.k.83-84 iB. M.k.60-61,111v-112 oraz zeznania powodaA. G.k.116-117,211 i zeznania pozwanegoŁ. M.k.118,211v).
PozwanyŁ. M.dokonał spłaty zaległości za powodaA. G.w(...)Placówka Terenowa wK.z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w łącznej kwocie 10.380 zł (dowód: k.65,66,70). Nadto pozwanyŁ. M.uiścił zaległości powoda w kwocie 1.000 zł, z tytułu podatku rolnego (dowód: zeznania świadkaB. M.k.60-61,111v-112 oraz zeznania pozwanegoM. M.k.118v-119,211v).
PowódA. G.na początku 2014r. zaczął mieć pretensje w stosunku do pozwany z tytułu zawarcia tej umowy, gdyż uważał, że zbyt tanio sprzedał swoje gospodarstwo rolne, albowiem hektar ziemi kosztuje 30.000 zł. W dniu 1.03.2014r. doszło do rozmowy telefonicznej pomiędzyB. M.aA. Ś., w trakcie którejB. M.mówiła na temat nieruchomości wR..B. M.w trakcie tej rozmowy miała na myśli to, że jeżeli powód będzie chciał kupić nieruchomość wR., to powinien przyjść i porozumieć się co do ceny (dowód: k.93-95; zeznania świadkaB. M.k.60-61,111v-112 oraz zeznania pozwanegoM. M.k.118v-119,211v).
PowódA. G.– w toku niniejszego procesu - pismem z dnia 27.11.2014r. skierowanym do pozwanegoŁ. M.uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w dniu 22.11.2012r. w umowie – akcie notarialnym Nr(...), w którym przeniósł własność zabudowanego gospodarstwa o pow.(...)ha, położonego w(...), które złożył pod wpływem błędu wywołanego podstępnym działaniemŁ. M.,M.iB. M., jak również wezwał pozwanego do niezwłocznego zwrotu nieruchomości (dowód: k.58).
PowódA. G.ukończył szkołę podstawową w klasie specjalnej, natomiast aktualny poziom upośledzenia powoda jest w dolnej granicy upośledzenia w stopniu lekkim, przy czym występują także u powoda organiczne zaburzenia zachowania wynikające z nadużywania alkoholu. Stan psychiczny powoda nie wykluczał świadomego podjęcia decyzji ani wyrażenia woli, nie można także stwierdzić nawet przemijających zaburzeń czynności psychicznych w dniu 22.11.2012r. Natomiast występujące u powoda organiczne zaburzenia zachowania u osoby z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim nie ograniczały swobody lub świadomości podjęcia decyzji i wyrażenia swojej woli (dowód: opinia sądowa psychologiczno-psychiatrycznej psychiatryM. R.i psychologaM. W.k.180-185,200).
Wartość rynkowa zabudowanej nieruchomości rolnej położonej w miejscowościA.gminaP., ozn. nr geod.(...), o łącznej powierzchni(...)ha, objętej księgą wieczystą Sądu Rejonowego wK.(...), będącej przedmiotem umowy sprzedaży z dnia 22.11.2012r., według stanu na dzień 22.11.2012r. wynosiła łącznie 395.000 zł, w tym wartość zabudowy zagrodowej wynosiła 62.000 zł i wartość działek rolnych wynosiła 333.000 zł (dowód: opinia biegłego sądowego mgr inż.Z. B.k.225-264,286).
Sąd Rejonowy wK.wyrokiem z dnia 1.04.2015r. sygn. akt I C(...)nakazałA. G.,A. Ś.i małoletniemuK. Ś.reprezentowanemu przez matkęA. Ś., aby wraz z osobami i rzeczami reprezentującymi ich prawa opuścili, opróżnili i wydali powodomB. M.iM. M.budynek mieszkalny położony w(...)gm.P.wraz z nieruchomością gruntową i pozostałymi budynkami położonymi na tej nieruchomości, jak również stwierdził, że pozwanym przysługuje prawo do lokalu socjalnego i w związku z tym nakazał wstrzymanie wykonania opróżnienia nieruchomości do czasu złożenia pozwanym przez gminęP.oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego oraz orzekł o kosztach procesu. Sąd Okręgowy wK.wyrokiem z dnia 4.12.2015r. sygn. akt I 1Ca(...), na skutek apelacjiA. G.od powyższego wyroku Sądu Rejonowego wK., oddalił apelację, z tym, że zmienił rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w punkcie 4 wyroku i odstąpił od obciążaniaA. G.kosztami zastępstwa procesowego powodów w instancji apelacyjnej (dowód: k. 135, 200 akt Sądu Rejonowego wK.sygn. akt I C(...).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: zeznań pozwanegoŁ. M.(k.118,211v), zeznań pozwanegoM. M.(k.118v-119,211v), zeznań świadków:A. P.(k.59v-60),B. M.(k.60-61,111v-112), częściowo na podstawie zeznań powodaA. G.(k.116-117,211) oraz zeznań świadkówZ. M.(k.82v-83) iA. Ś.(k.83-84) oraz opinii sądowej psychologiczno-psychiatrycznej psychiatryM. R.i psychologaM. W.(k.180-185,200) i opinii biegłego sądowego mgr inż.Z. B.(k.225-264,286), jak również na podstawie dokumentów: kserokopii umowy darowizny z dnia 3.10.1995r. zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A Nr(...)(k.16-17), kserokopii umowy sprzedaży z dnia 22.11.2012r. zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A Nr(...)(k.38-41,53-56), kserokopii świadectwa ukończenia szkoły podstawowej przez powoda (k.57), kserokopii pisma powoda z dnia 27.11.2014r. skierowanego do pozwanegoŁ. M.(k.58), kserokopii zaświadczenia(...)Placówka Terenowa wK.z dnia 8.12.2014r. i z dnia 11.12.2014r. (k.65,70), kserokopii dowodów wpłat (k.66), płyty CD zawierającej nagranie rozmowy wraz ze stenogramem (k.93-95), dokumenty dotyczące przelewów dokonywanych na rzecz powoda (k.96-98), informacji z dnia 17.06.2015r. nadesłanej z Zespołu Szkół wP.(k.133), wydruku treściksięgi wieczystej (...)(k.143-147) oraz dokumentów znajdujących się w aktach Sądu Rejonowego wK.sygn. akt I C(...)i aktach Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wK.J. F.sygn. akt Km(...).
Sąd dał wiarę w całości zeznaniom pozwanegoŁ. M.i pozwanegoM. M.oraz zeznaniom świadków:A. P.iB. M., gdyż zeznania te były jasne, logiczne oraz wzajemnie się uzupełniały. Wartość dowodowa dokumentów zaliczonych w poczet dowodów nie budziła zdaniem Sądu wątpliwości.
W ocenie Sądu opinie biegłych psychiatryM. R.i psychologaM. W.oraz biegłego sądowego mgr inż.Z. B., były jasne, logiczne, a wnioski należycie i wyczerpująco uzasadnione, jak również opinie te nie zostały skutecznie zakwestionowane przez strony.
Sąd nie dał wiary zeznaniom powodaA. G.w części dotyczącej okoliczności, iż to pozwani namawiali powoda do sprzedaży gospodarstwa rolnego oraz w części dotyczącej uzgodnionych warunków sprzedaży gospodarstwa rolnego powoda, gdyż zeznania powoda w tej części są sprzeczne z wiarygodnymi zeznaniami pozwanychŁ. M.iM. M.oraz świadkaB. M.. Sąd także nie dał wiary zeznaniom powoda w części dotyczącej okoliczności, iż strony uzgodniły cenę jednego hektara gruntu na kwotę 35.000 zł, gdyż zeznania powoda w tej części są sprzeczne z zeznaniami pozwanychŁ. M.iM. M.oraz świadkaB. M.. Nadto oceniając wiarygodność zeznań powoda w tej części należy zauważyć, iż powód w piśmie z dnia 28.04.2012r., jak również pełnomocnik powoda w piśmie z dnia 28.11.2014r. oraz na rozprawie w dniu 2.12.2014r. wskazywali, że strony ustaliły cenę za hektar na kwotę 30.000 zł, natomiast powód w swoich zeznaniach na rozprawie w dniu 28.05.2015r. wskazał, iż strony ustaliły cenę za hektar w kwocie 35.000 zł. Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda w części dotyczącej okoliczności, iż w dniu zawarcia umowy, tj. w dniu 22.11.2012r. powód nie otrzymał żadnych pieniędzy, gdyż zeznania świadka w tej części są sprzeczne z zeznaniami pozwanychŁ. M.iM. M.oraz świadkaB. M.oraz treścią § 8 umowy sprzedaży z dnia 22.11.2012r. Sąd również nie dał wiary zeznaniom powoda w części dotyczącej okoliczności, iż powód wraz zA. Ś.zamieszkał w domu w miejscowości(...)w dniu 28.10.2012r, gdyż zeznania powoda w tej części są sprzeczne z zeznaniami pozwanychŁ. M.iM. M.oraz z zeznaniami świadkówZ. M.,A. Ś.iB. M.. Sąd nie dał także wiary zeznaniom powoda w części dotyczącej okoliczności, iż w dniu sprzedaży gospodarstwa rolnego powoda strony u notariusza uzgodniły, iż pozwany „przepisze budynki” w miejscowościR.w ciągu tygodnia, a resztę kwoty wpłaci na rachunek bankowy, gdyż zeznania powoda w tej części są sprzeczne z zeznaniami pozwanychŁ. M.iM. M.oraz z zeznaniami świadkówA. P.iB. M.. Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda w części dotyczącej okoliczności, iż w celu „przepisania” nieruchomości w miejscowościR.pozwanyŁ. M.2 razy umawiał termin u notariusza, gdyż zeznania powoda w tej części są sprzeczne z zeznaniami świadkaA. P.. Nadto Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda w części dotyczącej okoliczności, iż komornik sądowy dokonał zajęcia jedynie(...)ha gruntów wraz z budynkami, gdyż zeznania powoda w tej części są sprzeczne z dokumentami znajdującymi się w aktach Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wK.J. F.sygn. akt Km(...). Natomiast w pozostałej części Sąd dał wiarę zeznaniom powoda, gdyż znajdują one potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie.
Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkaZ. M.w części dotyczącej uzgodnionych warunków sprzedaży gospodarstwa rolnego powoda, gdyż zeznania świadka w tej części są sprzeczne z wiarygodnymi zeznaniami pozwanychŁ. M.iM. M.oraz świadkaB. M.. Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka w części dotyczącej okoliczności, iż strony uzgodniły cenę jednego hektara gruntu na kwotę 35.000 zł, gdyż zeznania świadka w tej części są sprzeczne z zeznaniami pozwanychŁ. M.iM. M.oraz świadkaB. M.. Nadto należy zauważyć, iż zeznania świadkaZ. M.są w tej części także sprzeczne z zeznaniami świadkaA. Ś., z których wynika, iż pozwanyM. M.zaproponował cenę 30.000 zł za hektar, jednakże ostateczna kwota nie została wówczas ustalona i to miało być ustalone później przy podpisywaniu umowy. Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkaZ. M.w części dotyczącej okoliczności, iż w dniu zawarcia umowy, tj. w dniu 22.11.2012r. powód nie otrzymał żadnych pieniędzy, gdyż zeznania świadka w tej części są sprzeczne z zeznaniami pozwanychŁ. M.iM. M.oraz świadkaB. M.oraz treścią § 8 umowy sprzedaży z dnia 22.11.2012r. Natomiast w pozostałej części Sąd dał wiarę zeznaniom tego świadka, gdyż znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie.
Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkaA. Ś.w części dotyczącej uzgodnionych warunków sprzedaży gospodarstwa rolnego powoda, gdyż zeznania świadka w tej części są sprzeczne z wiarygodnymi zeznaniami pozwanychŁ. M.iM. M.oraz świadkaB. M.. Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka w części dotyczącej okoliczności, iż strony rozmawiały na temat ceny za hektar i pozwanyM. M.zaproponował cenę 30.000 zł za hektar, jednakże ostateczna kwota nie została wówczas ustalona i to miało być ustalone później przy podpisywaniu umowy, gdyż zeznania świadka w tej części są sprzeczne z zeznaniami pozwanychŁ. M.iM. M.oraz świadkaB. M.. Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkaA. Ś.w części dotyczącej okoliczności, iż w dniu zawarcia umowy, tj. w dniu 22.11.2012r. powód nie otrzymał żadnych pieniędzy, gdyż zeznania świadka w tej części są sprzeczne z zeznaniami pozwanychŁ. M.iM. M.oraz świadkaB. M.oraz treścią § 8 umowy sprzedaży z dnia 22.11.2012r. Natomiast w pozostałej części Sąd dał wiarę zeznaniom tego świadka, gdyż znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie.
Ustalając stan faktyczny Sąd pominął zeznania świadkaD. M.(k.82), gdyż zeznania te nie miały żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd zważył, co następuje:
PowódA. G.ostatecznie wniósł o unieważnienie umowy sprzedaży z dnia 22.11.2012r. nr Rep.(...), zawartej w Kancelarii Notarialnej notariuszaA. P., pomiędzy powodemA. G.a pozwanymŁ. M., mocą którejA. G.sprzedałŁ. M.nieruchomość zabudowaną o pow.(...)ha, o nr geod.działek (...), położoną wA.gminaP., a opisaną w księdze wieczystej Sądu Rejonowego wK.(...).
PowódA. G.wskazał, iż umowa notarialna z dnia 22.11.2012r. jest nieważna w świetleart. 58 § 2 kc, z uwagi na jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, w sytuacji gdy dochodzi do rażącego pokrzywdzenia jednej ze stron. Nadto powód wskazał, iż nastąpiło naruszenie zasad współżycia społecznego przez rażące pokrzywdzenie jednej ze stron umowy, tj. powoda: - przez nieuiszczenie ceny kupna i nie osiągnięcie celu, do którego czynność zmierza; - przez nie przeniesienie prawa własności nieruchomości pozwanegoM. M.i jego żonyB. M.o pow. około(...)arów położonej wR.; - przez zachowanie nieuczciwe poprzez doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez powoda, przy czym to zachowanie nieuczciwe, to przyrzeczenie przeniesienia nieruchomości położonej wR.o pow. około(...)arów i nieuiszczenie ceny kupna przy zbyciu gospodarstwa powoda na rzecz pozwanego określonego w tej umowie, a także niedopłacenie przy umowie, przy zbyciu nieruchomości wA.kwoty 30.000 zł za 1 ha. Powód zarzucił także, że powyższa umowa jest nieważna w świetleart. 82 kc, gdyż powód był niepoczytalny w czasie zawarcia umowy - był w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli, z uwagi na niedorozwój umysłowy. Nadto powód oświadczył, iż także powołuje się na działanie pod wpływem błędu, zgodnie z oświadczeniem z dnia 27.11.2014 r.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż stroną umowy sprzedaży gospodarstwa rolnego, zwartej w dniu 22.11.2012r., był powódA. G.oraz pozwanyŁ. M.. Oznacza to, iż w okolicznościach niniejszej sprawy pozwanyM. M.nie ma legitymacji procesowej biernej z uwagi na fakt, iż nie był stroną umowy zwartej w dniu 22.11.2012r. Wobec powyższego roszczenie powodaA. G.w stosunku do pozwanegoM. M.jest bezzasadne.
PowódA. G.zarzucił, że powyższa umowa zwarta w dniu 22.11.2012r jest nieważna w świetleart. 82 kc, gdyż powód był niepoczytalny w czasie zawarcia umowy - był w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli, z uwagi na niedorozwój umysłowy.
Zgodnie zart. 82 kcnieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli., przy czym dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z opinii sądowej psychologiczno-psychiatrycznej psychiatryM. R.i psychologaM. W.wynika, że powódA. G.ukończył szkołę podstawową w klasie specjalnej i aktualny poziom upośledzenia powoda jest w dolnej granicy upośledzenia w stopniu lekkim, przy czym występują także u powoda organiczne zaburzenia zachowania wynikające z nadużywania alkoholu. Stan psychiczny powoda nie wykluczał świadomego podjęcia decyzji ani wyrażenia woli, nie można także stwierdzić nawet przemijających zaburzeń czynności psychicznych w dniu 22.11.2012r. Natomiast występujące u powoda organiczne zaburzenia zachowania u osoby z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim nie ograniczały swobody lub świadomości podjęcia decyzji i wyrażenia swojej woli. W świetle powyższych okoliczności należy zatem uznać, iż bezzasadny jest zarzut powoda, że umowa zwarta w dniu 22.11.2012r jest nieważna w świetleart. 82 kc, gdyż powód był w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli, z uwagi na niedorozwój umysłowy.
PowódA. G.zarzucił także, iż umowa notarialna z dnia 22.11.2012r. jest nieważna w świetleart. 58 § 2 kc, z uwagi na jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, w sytuacji gdy dochodzi do rażącego pokrzywdzenia jednej ze stron. Powód wskazał przy tym, iż nastąpiło naruszenie zasad współżycia społecznego przez rażące pokrzywdzenie jednej ze stron umowy, tj. powoda: - przez nieuiszczenie ceny kupna i nie osiągnięcie celu, do którego czynność zmierza; - przez nie przeniesienie prawa własności nieruchomości pozwanegoM. M.i jego żonyB. M.o pow. około(...)arów położonej wR.; - przez zachowanie nieuczciwe poprzez doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez powoda, przy czym to zachowanie nieuczciwe, to przyrzeczenie przeniesienia nieruchomości położonej wR.o pow. około(...)arów i nieuiszczenie ceny kupna przy zbyciu gospodarstwa powoda na rzecz pozwanego określonego w tej umowie, a także niedopłacenie przy umowie, przy zbyciu nieruchomości wA.kwoty 30.000 zł za 1 ha.
Zgodnie zart. 58 § 2 kcnieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Należy przy tym zauważyć, iż zapłata ceny oraz wydanie rzeczy, jest jedynie zdarzeniem będącym przejawem wykonania umowy sprzedaży, w związku z czym nie ma wpływu na ocenę jej ważności
W ocenie Sądu z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby powódA. G.i pozwanyŁ. M.ustalili ceny za hektar gruntów powoda przy kupnie gospodarstwa rolnego wA.na kwotę 30.000 zł względnie na kwotę 35.000 zł. Należy bowiem zauważyć, iż zeznania zarówno powoda, jak i zeznania świadkówZ. M.orazA. Ś.w tej części są sprzeczne ze sobą. Nadto w toku procesu początkowo powód w piśmie z dnia 28.04.2012r., jak również pełnomocnik powoda w piśmie z dnia 28.11.2014r. oraz na rozprawie w dniu 2.12.2014r. wskazywali, że strony ustaliły cenę za hektar na kwotę 30.000 zł, natomiast powód w swoich zeznaniach na rozprawie w dniu 28.05.2015r. wskazał, iż strony ustaliły cenę za hektar w kwocie 35.000 zł. Również z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że powódA. G.otrzymał całą kwotę 135.000 zł, wynikającą z zawartej z pozwanymŁ. M.w dniu 22.11.2012r. umowa sprzedaży zabudowanej nieruchomości rolnej. Z zeznań pozwanychŁ. M.iM. M.oraz świadkaB. M.wynika bowiem, iż powódA. G.w dniu 16.11.2012r. otrzymał kwotę 45.000 zł, jako część ustalonej pomiędzy stronami ceny sprzedaży gospodarstwa rolnego wA., natomiast w dniu 22.11.2012r. – przed udaniem się do notariusza – powód otrzymał pozostałą część ustalonej między stronami ceny sprzedaży nieruchomości w kwocie 90.000 zł. Nadto w § 8 umowy z dnia 22.11.2012r powód i pozwany oświadczyli, że cena przedmiotu niniejszej umowy została już zapłacona gotówką, co powód potwierdził i odbiór jej pokwitował. W świetle powyższych okoliczności nie można uznać, aby powód nie otrzymał ceny kupna przy zbyciu swojego gospodarstwa rolnego. Należy przy tym zauważyć, iż w wyniku zawartej miedzy stronami umowy w dniu 16.11.2012r.B. M.dokonała w sprawie egzekucyjnej prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wK.J. F.sygn. akt Km(...)wpłaty kwoty 22.953 zł tytułem spłaty zadłużeniaA. G.. Natomiast pozwanyŁ. M.dokonał spłaty zaległości za powodaA. G.w(...)Placówka Terenowa wK.z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w łącznej kwocie 10.380 zł oraz uiścił zaległości powoda w kwocie 1.000 zł z tytułu podatku rolnego. Łącznie zatem zostało spłacone zadłużenie powodaA. G.na kwotę 34.333 zł.
W ocenie Sądu z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika także, aby strony ustaliły w formie przyrzeczenia, że nastąpi przeniesienie prawa własności nieruchomości pozwanegoM. M.i jego żonyB. M.o pow. około(...)arów położonej wR.na rzecz powoda i aby miało to związek z zawartą w dniu 22.11.2012r. umową sprzedaży. Wprawdzie w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można wykluczyć, iż strony prowadziły rozmowy na temat sprzedaży powodowi w późniejszym terminie nieruchomości położonej wR., jednakże w toku procesu powód nie wykazał, aby strony wówczas doszły do jakiegokolwiek porozumienia i ustaliły warunki takiej umowy, dotyczące zarówno ceny, jak i terminu jej zawarcia.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu 22.11.2012r. została zawarta pomiędzy powodemA. G.a pozwanymŁ. M., umowa sprzedaży, zgodnie z którą powód sprzedał pozwanemuŁ. M.zabudowaną nieruchomość, położoną w miejscowościA.gminaP., o obszarze(...)ha, składającą się z działek oznaczonychnumerami geodezyjnymi (...)dla której Sąd Rejonowy wK.prowadziksięgę wieczystą (...)za kwotę 135.000 zł. Nadto z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w wyniku zawartej między stronami umowy zostało także spłacone zadłużenie powodaA. G.na łączną kwotę 34.333 zł. Natomiast z opinii biegłego sądowego mgr inż.Z. B.wynika, że wartość rynkowa powyższej zabudowanej nieruchomości rolnej, będącej przedmiotem umowy sprzedaży z dnia 22.11.2012r., według stanu na dzień 22.11.2012r. wynosiła łącznie 395.000 zł, w tym wartość zabudowy zagrodowej wynosiła 62.000 zł i wartość działek rolnych wynosiła 333.000 zł. Niewątpliwie zatem cena gospodarstwa rolnego powoda ustalona przez strony w umowie sprzedaży z dnia 22.11.2012r. – nawet przy uwzględnieniu spłaconego zadłużenia powoda na łączną kwotę 34.333 zł. – w sposób zdecydowany różniła się od wskazanej w opinii biegłego wartości tego gospodarstwa rolnego. Należy jednakże przy tym zauważyć, iż w § 6 powyższej umowy powódA. G.i pozwanyŁ. M.zgodnie oświadczyli, iż cena przedmiotu niniejszej umowy odpowiadała jego wartości rynkowej. Nadto dysproporcja pomiędzy wartością określonych w umowie wzajemnych świadczeń stron nie jest jeszcze wystarczającą racją do uznania umowy za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego (por. Komentarz do Kodeksu cywilnego, Księga pierwsza, Część ogólna; Stanisław Dmowski i Stanisław Rudnicki; Wyd. LexisNexis, Wydanie 9 2008r.; teza 4, str.269v).
PowódA. G.oświadczył, iż także powołuje się na działanie pod wpływem błędu, zgodnie z oświadczeniem z dnia 27.11.2014 r.
Zgodnie zart. 84 § 1 kcw razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli; jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej. Natomiast zart. 84 § 2 kcwynika, że można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny). Należy przy tym zauważyć, iż błędem jest niezgodne z rzeczywistością wyobrażenie o czynności, przy czym niezgodność może dotyczyć zarówno faktów, jak i prawa.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że powódA. G.– w toku niniejszego procesu - pismem z dnia 27.11.2014r. skierowanym do pozwanegoŁ. M.uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w dniu 22.11.2012r. w umowie – akcie notarialnym Nr(...), w którym przeniósł własność zabudowanego gospodarstwa o pow.(...)ha, położonego w(...), które złożył pod wpływem błędu wywołanego podstępnym działaniemŁ. M.,M.iB. M.. PowódA. G.w swoich zeznaniach wskazał, iż miał świadomość, że cena gospodarstwa rolnego określona w umowie na kwotę 135.000 zł jest niższa niż wartość jego gospodarstwa rolnego, jednakże zgodził się na wpisanie takiej kwoty za namową pozwanego, aby pozwany w Urzędzie Skarbowym nie płacił podatku. Nadto powód w swoich zeznaniach wskazał, iż jego błąd miał polegać na tym, że zgodził się sprzedać gospodarstwo rolne pozwanemuŁ. M., który nie zapłacił powodowi żadnych pieniędzy i nie przedłożył żadnych rachunków bankowych oraz przekazów, a pozwani go oszukali. W świetle okoliczności niniejszej sprawy nie można zdaniem Sądu uznać, aby powódA. G.skutecznie uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w dniu 22.11.2012r. w umowie sprzedaży, zgodnie z którą powód przeniósł na pozwanegoŁ. M.własność zabudowanego gospodarstwa o pow.(...)ha, położonego w(...). W ocenie Sądu bowiem powódA. G.nie wykazał, aby oświadczenie woli zawarte w umowie sprzedaży z dnia 22.11.2012r. złożył pod wpływem błędu.
Wobec powyższego Sąd oddalił powództwoA. G.jako bezzasadne(punkt 1 wyroku).
Natomiast na podstawieart. 102 kpcSąd nie obciążył powódki kosztami procesu, z uwagi na aktualną sytuację materialną i majątkową powódki(punkt 2 wyroku).
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu Sąd orzekł na podstawie§ 2 ust. 3 oraz § 6 pkt. 6 i § 19 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. z 2013 roku, poz. 461) zasądzając z tego tytułu od Skarbu Państwa – Sąd Okręgowy w Koninie na rzecz adwokataW. Ł.4.428 zł(punkt 3 wyroku).
Andrzej Nawrocki