Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 251/17
Data wyroku: 2017-09-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Janicz, Maria Mrozik-Sztykiel, Ewa Plawgo
Słowa kluczowe: Przestępstwo gospodarcze
Podstawa prawna: art.296§1 kk

Sygn.akt II AKa 251/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 września 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: Sędzia SA Małgorzata Janicz
Sędziowie: SA Ewa Plawgo
SA Maria Mrozik-Sztykiel (spr.)
Protokolant: Olaf Artymiuk
przy udziale prokuratora Leszka Woźniaka i oskarżyciela posiłkowegoP.Wyższej Szkoły (...)wW.w likwidacji
po rozpoznaniu w dniu 20 września 2017 r.
sprawyJ. B.ur. (...)wO.s.M.iB.zd.S.
oskarżonego o przestępstwo zart. 296 § 3 kkw zw. zart. 296 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. akt XII K 184/12
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie.

UZASADNIENIE
J. B.został oskarżony od to, że:
-w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 31 stycznia 2009 r. wW., pełniąc funkcję kanclerzaP.Wyższej Szkoły (...)wW.i z racji pełnionej funkcji będącosobą odpowiedzialną za sprawy majątkowe w/w uczelni, niedopełnił ciążących na nim obowiązków poprzez nieracjonalne zagospodarowanie mieniem uczelni w ten sposób, że dokonał wypłat gotówkowych z konta uczelni w wysokości 5.133.285,60 zł na poczet opłaty faktur z tytułu wykonanych na rzecz uczelni usług świadczonych przez podmioty takie jak(...) sp. z o.o.,(...) sp. z o.o.,Agencja (...)71 oraz(...)M. D., polegających odpowiednio na obsłudze serwerów uczelni, oraz druku i dystrybucji ulotek i materiałów reklamowych uczelni, gdzie ceny za wykonane usługi były zawyżone i w znaczny sposób odbiegały od przyjętych cen rynkowych za tego rodzaju usługi, zakres tych usług był zdecydowanie za wysoki w stosunku do potrzeb uczelni, a ponadto transakcji tych w należyty sposób nie udokumentował, czym wyrządził w mieniu uczelni szkodę majątkową w wysokości 5.133.285,60 zł, co stanowi szkodę majątkową w wielkich rozmiarach,
tj. o czyn zart. 296 § 3 k.k.w zw. zart. 296 § 1 k.k.
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. akt XII K 184/12J. B.uniewinnił od dokonania zarzucanego czynu, kosztami procesu obciążył Skarb Państwa.
Apelacje od tego wyroku wnieśli: prokurator i pełnomocnik oskarżyciela posiłkowegoP.Wyższa Szkoła (...)wW..
Apelacjaprokuratorazarzuca wyrokowi:
-błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, w postaci tzw. błędu braku, mogący mieć wpływ na jego treść, polegający na nie przeprowadzeniu dowodu z wyjaśnień oskarżonegoJ. B., jak i z zeznań świadkówM. D.,M. C.iM. T., na okoliczność charakterystyki wykonanych na rzecz(...)Wyższej Szkoły (...)wW.przez przedsiębiorców(...)M. D.,(...) Sp. z o.o.,Agencję (...)71 oraz(...) Sp. z o.o.materiałów promocyjnych latach 2006 - 2009, w tym szacunkowej liczby i wielkości wykonanych ulotek, liczby i wielkości wykonanych plakatów, stopnia ich rozbudowania i kompozycji, jak i przyjętych stawek za poszczególne produkty, nadto na okoliczności uszczegółowienia rodzaju i charakteru innych usług promocyjno-marketingowych wykonanych w tym czasie na rzecz Uczelni przez w/wym. podmioty oraz przyjętych stawek za poszczególne usługi, aM. C.również na okoliczność uszczegółowienia świadczonych usług z zakresu pozycjonowania Uczelni na stronach internetowych we wskazanym okresie oraz sposobu wyliczenia kosztów tej obsługi, a także polegający na nie przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego właściwego z zakresu promocji i reklamy oraz wyceny tych usług rynkowych na okoliczność, czy w świetle kwot ujętych w poszczególnych fakturach wystawionych przez w/wym. podmioty i opłaconych w gotówce przez oskarżonego, w zestawieniu z wynikającym ze zgromadzonego materiału dowodowego zakresem i rodzajem wykonanych usług promocyjno-marketingowych koszt tych usług był zawyżony i odbiegał od przyjętych cen rynkowych za tego rodzaju usługi, jak i z opinii biegłego właściwego z zakresu rynku teleinformatycznego na okoliczność wypowiedzenia się w tej samej kwestii odnośnie świadczonych na rzecz Uczelni usług związanych z pozycjonowaniem jej w sieci internetowej, które to zaniechania w konsekwencji doprowadziły Sąd I instancji do co najmniej przedwczesnej konstatacji, iż oskarżonyJ. B., w okresie ujętym w zarzucie, wypłacając w gotówce łączną kwotę 5.133.285,60 zł nie dopuścił się niegospodarności majątkiem Uczelni i nie wyrządził jej szkody w tak wielkich rozmiarach.
Podnosząc powyższy zarzut, skarżący na podstawie przepisówart. 427 § 1 k.p.k.,art. 437 § 1 i 2 k.p.k.orazart. 454 § 1 k.p.k.wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Apelacjapełnomocnika oskarżyciela posiłkowegozarzuca wyrokowi:

1
art. 167 k.p.k.w związku zart. 366 § 1 k.p.k.polegające na:

•niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego na okoliczność ekonomicznej zasadności podejmowanych przez oskarżonego czynności, w szczególności czy ceny za usługi wykonane przezfirmę (...)jak również(...) Sp. z o. o.,(...) Sp. z. o.o.oraz(...)M. D.były zawyżone i czy odbiegały od cen rynkowych stosowanych na rynku tych usług, czy potrzeby promocyjneP.uzasadniały zakres zleconych usług,
•niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy poprzez zaniechanie wyjaśnienia istotnych okoliczności związanych z ustaleniem czyM. D.wykonywania usługi poligraficzne na rzeczP.;
2.art. 7 k.p.k., w związku zart. 410 k.p.k.w związku zart. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., poprzez sprzeczną z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego oceną zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w szczególności:
•błędną ocenę dowodu z zeznańJ. K.iJ. A.,M. D.,M. C.,R. T.,
•bezpodstawne uznanie, iż zeznaniaM. K.,S. Z.iM. R.w części w której twierdzili iż firmy i faktury przez nie wystawiane były fikcyjne są niewiarygodne,
•bezpodstawne uznanie, iż opinia biegłego sądowego jest nierzetelna a w szczególności przyjęcie, iż opinia nie wykazała na czym polegać miałby niegospodarność oskarżonego jako kanclerzaP.przy wydatkowaniu stosownych kwot na materiały reklamowe uczelni,
•nieuwzględnieniu przez Sąd orzekający całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, w szczególności pominięciu lub błędnym zinterpretowaniu znaczenia szeregu okoliczności, które podważały wiarygodność wyjaśnień oskarżonegoJ. B.;
3.art. 410 k.p.k.polegające na nierozważeniu przez Sąd Okręgowy w zaskarżonym wyroku całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej w szczególności pominięcie dowodu w postaci protokołu przesłuchania świadkaK.W. W.oraz świadkaR.I. W.;
4.błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, a polegający na nietrafnym przyjęciu, iż:
•firma (...) Sp. z o.o.istniała i prowadziła działalność reklamową,
•usługi na kwoty opiewające na fakturach miały rzeczywiście miejsce,
•wydatki poczynione przez oskarżonego na reklamęP.były prawidłowe i z tego powodu nie można mu stawiać zarzutu niegospodarności,
•faktury na promocjęP.w łącznej kwocie 5.133.285,60 złotych były wystawiane prawidłowo w wyniku czego nie powstała żadna szkoda.
Podnosząc powyższe zarzuty apelacji wnosi aby Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie XII Wydział Karny z dnia 9 grudnia 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacje są zasadne.
Na wstępie celowym jest przypomnienie, że prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy zależy od należytego wykonania przez sąd podstawowych obowiązków procesowych. Jeden z nich dotyczy postępowania dowodowego i sprowadza się do prawidłowego – zgodnego z przepisami postępowania karnego – przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez strony, a także w razie potrzeby do przeprowadzenia dowodów z urzędu potrzebnych do ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Drugi – sprowadza się do prawidłowej, zgodnej z zasadąart. 7 kpk, oceny całokształtu okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego. Tylko prawidłowe wykonanie powyższego daje gwarancję spełnienia jednej z podstawowych zasad procesu, tj. zasady określonej wart. 2 § 2 k.p.k.
Zgodnie z postulatem zawartym wart. 2 § 2 kpkpodstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne, co w postępowaniu sądowym jest osiągalne tylko wtedy, gdy przedmiotem zainteresowania sądu jest cały zebrany materiał dowodowy bez pominięcia istotnych jego części i gdy całokształt tego materiału – po prawidłowym ujawnieniu go w procesie – stanie się następnie przedmiotem rozważań sądu. Sąd w celu zgodnego z rzeczywistością odtworzenia przebiegu zdarzenia będącego przedmiotem rozpoznania, ma obowiązek dążyć do wyjaśnienia istotnych dla odpowiedzialności oskarżonego okoliczności zarzucanego mu czynu, wyjaśnienia i rozważenia okoliczności przemawiających za prawidłowością wersji oskarżenia, jak i wersji przeciwnej (o ile istnieje), wyjaśnienia wszystkich wątpliwości co do stanu faktycznego wynikających z materiału dowodowego. I tylko wówczas gdy po rozważeniu całokształtu zebranych w sprawie dowodów i wyczerpaniu możliwości dowodowych wątpliwości nie zostaną usunięte ma zastosowanie zasada wyrażona wart. 5 § 2 kpk.
W niniejszej sprawie należy zgodzić się ze stanowiskiem obu apelacji, iż Sąd Okręgowy z tych obowiązków procesowych nie wywiązał się, bowiem nie można przyjąć, aby ustalenia faktyczne poczynione przez tenże Sąd stanowiły rezultat analizy i oceny całokształtu okoliczności zebranych w sprawie i to w kontekście stawianego oskarżonemuJ. B.w akcie oskarżenia zarzutu.
Sąd I instancji skoncentrował swoją uwagę na ocenie prawidłowości wystawienia faktur przez kontrahentów na rzeczP.Wyższej Szkoły (...), natomiast poza swoim zainteresowaniem pozostawił okoliczności, które podlegać winny ustaleniom w aspekcie treści zarzutu postawionego oskarżonemuJ. B.aktem oskarżenia. Faktem jest, że sąd od strony przedmiotowej związany jest przez zdarzenie, które określone jest w skardze inicjującej postępowanie sądowe, a nie przez każdy element opisu tego zdarzenia z osobna, bowiem istotne jest zdarzenie historyczne, na którym osadzają się oskarżenie i tożsamość czynu wyznaczona ramami tego zdarzenia. Niemniej jednak pozostawienie poza zainteresowaniem procesowym okoliczności wynikających z zarzutu aktu oskarżenia oznacza, iż sprawa pozostała poza przedmiotem osądu. Całokształt zebranych w sprawie dowodów i wynikających z nich okoliczności – związanych z przedmiotowymi transakcjami, które w imieniu Uczelni zawierał oskarżony, z ich udokumentowaniem przez Uczelnię i jej kontrahentów, wykonaniem usług przez kontrahentów, zakresem tych usług, cenami jednostkowymi przyjętymi przez nich do podstawy rozliczenia – pozostał procesowo nie wykorzystany, dlatego słusznie apelacja oskarżyciela posiłkowego zarzuca Sądowi Okręgowemu obrazęart. 410 kpk. Uchybienie to niewątpliwie mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku w postaci błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę.
Apelacje obu oskarżycieli wskazują i inne niemniej istotne uchybienia, którymi obarczony jest zaskarżony wyrok, podnieść jednak trzeba, że czynienie rozważań w tym zakresie jest obecnie przedwczesne, wobec generalnego wyżej wskazanego uchybienia. Skoro przedmiotem niniejszego procesu nie był całokształt dowodów zebranych w sprawie w aspekcie zarzutu aktu oskarżenia, lecz jedynie wybrany przez Sąd Okręgowy fragment działania oskarżonego jako Kanclerza ww. Uczelni to logicznym jest, że obecnie prowadzenie rozważań odnośnie wskazanych w apelacji uchybień, w tym odnośnie oceny niektórych z dowodów jest bezprzedmiotowy, tym bardziej, że i ocena ta nie dotyczy istoty sprawy. Warto przypomnieć, że wyrażona wart. 7 kpkzasada swobodnej oceny dowodów zostaje naruszona gdy mamy do czynienia z dowolnością ocen i takim wyborem przez sąd orzekający dowodów, którego prawidłowości nie można skontrolować w trybie apelacyjnym.
Stwierdzone uchybienia powodują, iż jedynie możliwym rozstrzygnięciem Sądu odwoławczego jest uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem prawidłowego osądzenia sprawy oskarżonegoJ. B.. W związku z tym Sąd I instancji przeprowadzi przewód sądowy, w toku którego wnikliwie przeprowadzi dowody zebrane w sprawie ze zwróceniem uwagi na argumenty przedstawione w apelacjach, a następnie dowody te rozważy w ich całokształcie (pamiętając także, że relewantna jest tożsamość czynu wyznaczona ramami faktycznymi wskazanymi w akcie oskarżenia), podda je ocenie w ramachart. 7 kpki swoje stanowisko w sposób wszechstronny przedstawi w ewentualnie sporządzanym uzasadnieniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na mocyart. 437 § 2 kpkorzekł jak w wyroku.