Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 1602/16
Data wyroku: 2017-09-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Milczarek
Słowa kluczowe: Renta socjalna
Podstawa prawna: art. 4 ustawy z 27.06.2003 r. o rencie socjalnej

Sygn. akt VI U 1602/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 września 2017 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Ewa Milczarek
Protokolant – sekr. sądowy Sylwia Sawicka
po rozpoznaniu w dniu 7 września 2017 r. w Bydgoszczy
na rozprawie
odwołania:M. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.
z dnia 25 kwietnia 2016 r., znak:(...)
w sprawie:M. S.
przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wB.
o rentę socjalną

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonejM. S.prawo do renty socjalnej od dnia 25 stycznia 2016 r. do dnia 31marca 2019 r.,

2
stwierdza, że organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Na oryginale właściwy podpis.

UZASADNIENIE
UbezpieczonaM. S.wniosła w dniu 26.01.2016r. o przyznanie prawa do renty socjalnej.
Zaskarżoną decyzją organ rentowy odmówił ubezpieczonej prawa do renty socjalnej w oparciu oart. 4 ustawy o rencie socjalnej, powołując się na fakt, że komisja lekarska w orzeczeniu z dnia 21.04.2016r. nie stwierdziła u ubezpieczonej całkowitej niezdolności do pracy.
W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczona wniosła o jej zmianę i przyznanie prawa do renty socjalnej , podnosząc, że z uwagi na schorzenie psychiatryczne nie może podjąć żadnej pracy.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
UbezpieczonaM. S.złożyła w dniu 26.01.2016r. wniosek o przyznanie prawa do renty socjalnej.
Lekarz Orzecznik i Komisja Lekarska stwierdzili, że ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy.
dowód: wniosek k1. orzeczenia k 3 i 7 w aktach rentowych.
W celu weryfikacji orzeczeń lekarskich Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłych lekarza psychiatry, psychologa, którzy w swojej opinii z dnia 24.02.2017r., po przeprowadzeniu wywiadu z ubezpieczoną i badania rozpoznali u ubezpieczonej organiczne zaburzenia schizotypowe.
Na podstawie przeprowadzonych badań sądowo-lekarskich oraz po zapoznaniu się z dokumentacją medyczną znajdującą się w aktach sprawy biegli stwierdzili, że stan zdrowia ubezpieczonej powoduje jej całkowitą niezdolność do pracy - do 31.03.2019 roku, od dnia złożenia wniosku o rentę. Naruszenie sprawności organizmu powstało, zdaniem biegłych przed 18 rokiem życia.
Biegli na podstawie wywiadu i badań przedmiotowych uznali, że przebieg zaburzeń u badanej ma charakter przewlekły, w czasie ulegało natomiast zmianie nasilenie poszczególnych objawów. Biorąc pod uwagę obraz kliniczny zaburzeń u badanej - nasilenie i częstość objawów, dotychczasowy przebieg choroby, obecny stan zdrowia biegli stwierdzili, że pomimo systematycznego leczenia brak istotnej poprawy funkcjonowania. Analiza linii życia i funkcjonowania badanej dają, w ocenie biegłych, podstawę do stwierdzenia, że dominującymi objawami chorobowymi są u niej objawy schizotypowe. W ocenie biegłych charakter tej psychopatologii jest na tyle dysfunkcyjny i utrwalony, że ubezpieczona funkcjonuje w istotnych rolach życiowych w sposób głęboko zaburzony. Mimo przyjmowania leków nadal utrzymują się u niej objawy urojeniowe, wycofanie społeczne, zubożenie emocjonalne i poznawcze, pogłębiają się trudności adaptacyjne. Badana była dwukrotnie hospitalizowana. Edukację realizowała w szkole terapeutycznej a obecnie z bardzo dużym trudem realizuje szkołę średnią. W ostatnim czasie nasilają się zaburzenia nastroju i afektu, powodujące obniżenie motywacji do wysiłku, drażliwość i niechęć do nawiązywania relacji społecznych. Występujące u badanej zaburzenia powodują znaczne ograniczenia i dezorganizację funkcjonowania w wielu sferach życia.
Biegli wskazali, że lekarz specjalista psychiatra - konsultant ZUS w badaniu dla celów orzeczniczych (14.04.2016) podał iż charakterystyczny jest u badanej ograniczony kontakt emocjonalny, ograniczony także afekt, słaby kontakt i tendencja do społecznego wycofywania się. Myślenie jednak bez wyraźnego rozkojarzenia. Bez cech ostrej psychopatologii. Zgłaszane dolegliwości w ocenie konsultanta skutkują częściową zdolnością do pracy.
Biegli nie zgodzili się z opinią Komisji Lekarskiej ZUS która uznała, że badana nie jest całkowicie niezdolna do pracy, bowiem po przeprowadzeniu badań dla celów sądowych przy współudziale specjalisty medycyny pracy - uwzględniając wszystkie ograniczenia wynikające z przebiegu procesu chorobowego - dokonali odmiennej kwalifikacji w zakresie ustalenia stopnia niezdolności do pracy.
Uwzględniając potencjalne możliwości kompensacyjne biegli uznali, że ubezpieczona nie jest zdolna do regularnego wykonywania zatrudnienia w celu osiągnięcia wynagrodzenia na otwartym rynku pracy a praca, w przypadku ubezpieczonej, może być traktowana głównie jako forma rehabilitacji społeczno-zawodowej (np. zatrudnienie w zakładzie aktywności zawodowej (ZAZ) lub na rynku chronionym). Biegli zgodzili się z konsultantem organu rentowego co do oceny stanu zdrowia badanej ale dokonali odmiennej kwalifikacji w zakresie ustalenia jej zdolności do pracy.
dowód: opinia biegłych k.15-16 akt sprawy.
Organ rentowy zgłosił zastrzeżenia do opinii biegłych zarzucając, że Przewodniczący Komisji Lekarskich ZUS nie podziela stanowiska biegłych o całkowitej niezdolności do pracy. Komisja Lekarska ZUS wydała orzeczenie po przeprowadzonej analizie dokumentacji oraz w oparciu o konsultację specjalisty psychiatry-konsultanta ZUS z dnia 14.04.20126 r., który ustalił rozpoznanie -zaburzenia schizotypowe F21. Nie stwierdził cech ostrej psychopatologii, tok myślenia nie był rozkojarzony, osobowość bez cech rozpadu struktury, intelekt w granicach szerokiej normy. Stosowane przez badaną leki były z dobrym efektem. Stan psychiczny zgodnie z opinią konsultanta psychiatry powodował częściową niezdolność do pracy.
Badana kontynuowała naukę w zaocznym liceum ekonomicznym, co również przeczyło całkowitej niezdolności do pracy. Z opisu badania psychiatryczno-psychologicznego nie wynika takiego stopnia nasilenie objawów powodujące całkowitą niezdolność do pracy. Tok myślenia bez cech rozkojarzenia, bez zaburzeń pamięci, nastawienie ksobne w wywiadzie, bez myśli suicydalnych, krytycyzm częściowo zachowany - co przeczy całkowitej niezdolności do pracy. Wobec powyższych okoliczności, organ rentowy wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej w przypadku odmowy temu wnioskowi, o oddalenie odwołania.
W opinii uzupełniającej biegli podtrzymali swoje orzeczenie i podali , że dokonali ponownej analizy dokumentacji medycznej zawartej w aktach sprawy oraz protokołu badań sądowo – lekarskich. Biegli wskazali, że oparli swoje badanie na ocenie stanu zdrowia przez psychiatrę i psychologa i podtrzymują, że zgłaszane objawy występują w takim nasileniu, jak to ocenili w złożonej opinii. Odnosząc się do zarzutów organu rentowego biegli stwierdzili, że w roku szkolnym 2012/2013 ubezpieczona  uczyła się w szkole terapeutycznej przy Klinice Psychiatrii. Potem kontynuowała naukę w zaocznej szkole rolniczej - kierunek weterynaria. Dwukrotnie podchodziła do nauki w tej szkole ale jej nie ukończyła
Biegli uwzględnili wpływ ograniczonych zdolności kompensacyjnych na możliwość podjęcia zatrudnienia na ogólnym rynku pracy - zarówno pod względem jakościowym, jak i ilościowym, bowiem ubezpieczona realizowała edukację w szkole terapeutycznej i z bardzo dużym trudem realizuje szkołę średnią. W ostatnim czasie nasilają się zaburzenia nastroju i afektu, powodujące obniżenie motywacji do wysiłku, drażliwość i niechęć do nawiązywania relacji społecznych.
Występujące u badanej zaburzenia powodują, zdaniem biegłych, znaczne ograniczenia i dezorganizację funkcjonowania w wielu sferach życia.
Analiza linii życia i funkcjonowania badanej dają podstawę do stwierdzenia, że dominującymi objawami chorobowymi są objawy schizotypowe. W ocenie biegłych charakter tej psychopatologii jest na tyle dysfunkcyjny i utrwalony, że opiniowana funkcjonuje w istotnych rolach życiowych w sposób głęboko zaburzony.
Objawy te występują mimo długotrwałego stosowania leczenia psychiatrycznego.Biegli uznali, że aktualnie nie ma szans na istotną poprawę stanu zdrowia i funkcjonowania ubezpieczonej a tym samym skuteczne poszukiwanie, podjęcie i utrzymanie pracy zawodowej. Ponadto zdolność do pobierania nauki, jak wskazali biegli, nie jest tożsama ze zdolnością do wykonywaniapracy zarobkowej i w jej ocenie przyjmowane są zupełnie inne kryteria.
dowód: opinia uzupełniająca z dnia 30.06.2017 r. k.37
W kolejnych zastrzeżeniach organ rentowy stwierdził, że podtrzymuje poprzednie stanowisko i powołał się na fakt, ze ubezpieczona realizuje szkołę średnią w rybie zaocznym, co przeczy całkowitej niezdolności do pracy, leki zastosowane w leczeniu wywołały pozytywne efekty i zdaniem organu ubezpieczona jest jedynie częściowo niezdolna do pracy. Organ rentowy wniósł o przeprowadzenie badania przez kolejny zespół biegłych, a w przypadku odmowy temu wnioskowi - wniósł o oddalenie odwołania.
Sąd nie uwzględnił zastrzeżeń organu rentowego uznając, że są one zbyt ogólnikowe a ponadto zarzut kontynuowania nauki przez ubezpieczoną jest niezasadny, bowiem ubezpieczona wyjaśniła na rozprawie przed Sądem Okręgowym, przedkładając zaświadczenie ze szkoły z dnia(...)r. ( k.58), że została skreślona z listy uczniów na podstawie uchwały rady pedagogicznej z dnia(...)r.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Stan faktyczny w sprawie został ustalony w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, których prawdziwości strony nie kwestionowały a ponadto w oparciu o opinię biegłych lekarzy powołanych przez Sąd dla oceny stanu zdrowia ubezpieczonej. Sąd uznał, że biegli powołani w sprawie – specjaliści w zakresie schorzeń, na jakie cierpi ubezpieczona dokonali wszechstronnej oceny jej stanu zdrowia, biorąc pod uwagę przebieg choroby, czasookres jej trwania, przyjmowane leki a także fakt że ubezpieczona nie kontynuuje już nauki w szkole, bowiem nie podołała ona rygorom związanym z obowiązkiem uczęszczania do szkoły.
Zdaniem Sądu Okręgowego biegli wydali w sprawie orzeczenie, które zostało należycie i starannie uzasadnione (art.285 k.p.c.) a wnioski biegłych znajdują oparcie w dokumentacji lekarskiej zgromadzonej w sprawie. Biegli odnieśli się do zastrzeżeń organu rentowego zgłoszonych w piśmie z dnia 23.05.2017 r. Ogólnikowe zastrzeżenia do opinii organu rentowego w kolejnym piśmie procesowym z dnia 9.08.2017 r. i odwołanie się jedynie do faktu podjęcia przez ubezpieczoną nauki w szkole ( czego nie potwierdziła ubezpieczona ), bez wskazania mankamentów opinii biegłych, wśród których znajdował się zarówno psychiatra jak i psycholog, a także konkretnych dowodów z dokumentów, nie zasługiwało na przekazanie tych zastrzeżeń biegłym. W myślart. 4 ust 1 ustawy z dnia 27.06.2003r. o rencie socjalnej, renta ta przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:
1) przed ukończeniem 18 roku życia,
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej – przed ukończeniem 25 roku życia,
3) w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.
Skoro biegli w swojej opinii, której wnioski Sąd Okręgowy w pełni podzielił, stwierdzili, że przyczyną niezdolności do pracy ubezpieczonego jest schorzenie układu psychicznego istniejące u ubezpieczonej z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem przez nią 18 roku życia i powodujące całkowitą niezdolność ubezpieczonej do pracy na wskazany w opinii, Sąd Okręgowy uznał, że zaistniały w niniejszej sprawie przesłanki do przyznania ubezpieczonej spornego świadczenia i dlatego na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję oraz przyznał ubezpieczonej prawo do renty socjalnej od dnia złożenia wniosku do dnia 31.03.2019 r.
W punkcie 2 wyroku Sąd Okręgowy, zgodnie z przepisem art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, z urzędu orzekł w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Zdaniem Sądu Okręgowego w okolicznościach przedmiotowej sprawy wystąpiły podstawy do stwierdzenia odpowiedzialności organu rentowego, gdyż dowody zaprezentowane w trakcie postępowania sądowego były tożsame z dowodami, którymi dysponował pozwany organ rentowy w trakcie prowadzonego postępowania orzeczniczego. Oznacza to, że przyczyną, dla której ubezpieczona uzyskała prawo do żądanego świadczenia dopiero w następstwie postępowania sądowego nie były dowody, do których organ rentowy nie mógłby się wcześniej ustosunkować a jedynie sama odmienna, niż przyjęli to biegli sądowi, ocena stanu zdrowia ubezpieczonej dokonana przez organ w trakcie postępowania orzeczniczego. Wobec tego wystąpiły podstawy do stwierdzenia odpowiedzialności pozwanego organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.SSO Ewa Milczarek