Sąd Rejonowy w Jaśle
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 621/11
Data wyroku: 2017-05-15 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION
Sędziowie: Andrzej Sepioł
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 § 2 kc, art. 1 ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu  własności gospodarstw rolnych, art. 14 ust. 1 i art. 10 ust 1 a ustawy z 18.07.2001 r.
Teza: Przez cieki naturalne rozumie się m.in. strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy "naturalnymi" lub "uregulowanymi" korytami. Zgodnie z prawami istniejącymi w  przyrodzie zwykle ciek wodny naturalny stanowi jednolitą całość pod względem prawnym na całym przebiegu, tj. od jego naturalnych źródeł aż do ujścia. Uregulowanie naturalnego koryta takiego cieku na skutek działalności człowieka na pewnym jego odcinku nie przekształca go z cieku naturalnego na rów (który oparty jest zgodnie z jego definicją o sztuczne koryto), nawet, gdy jego szerokość dna przy ujściu jest  mniejsza niż 1,5 metra. Kwestia sporna co do charakteru prawnego tego rodzaju śródlądowych wód powierzchniowych mogłaby być otwarta tylko w przypadku, gdy np. na odcinku przy ujściu, lub na innych odcinkach koryto naturalne zostało przez człowieka zasypane (zlikwidowane), a następnie stworzono w innym miejscu koryto sztuczne celem przepływu tego cieku ku ujściu do innego większego cieku, lub zbiornika wodnego.
Pomimo w pełni uzasadnionego odrzucenia formalnego wniosku o rozgraniczenie w sprawie negatoryjnej o ochronę własności ze względu na przed sądowe w postaci drogi administracyjnej, obowiązkiem Sądu w przypadku, gdy w sprawie o ochronę własności granice działek są sporne, a ich ustalenie stanowi przesłanek do rozstrzygnięcia, jest z urzędu ustalić tę granice na podstawie art. 36 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku. Prawo  geodezyjne i kartograficzne (t.j.Dz.U. z 2016 r. poz. 2629), z tym, że rozstrzygnięcie o przebiegu granic zamieszcza się w wyroku także pod rządem tej ustawy w przypadku uwzględnienia powództwa, a więc odmiennie niż w przypadku rozpatrywania formalnego wniosku o rozgraniczenie, kiedy rozstrzygnięcie o przebiegu granic znajduje się zawsze w orzeczeniu końcowym niezależnie od faktu, czy twierdzenia wnioskodawcy co do przebiegu granicy były słuszne.
W przypadku ustalenia, że wnioskodawca nabył własność nieruchomości w trybie art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstwa rolnych (Dz.U.Nr 27 poz. 250) nie jest możliwe orzeczenie o zasiedzeniu na rzecz  tego samego wnioskodawcy tej samej nieruchomości na podstawie okresu samoistnego posiadania przypadającego po dniu 4 listopada 1971 roku, albowiem zgodnie z art. 172 § 1 kc zasiedzenia może skutecznie się domagać tylko posiadacz, a nie właściciel. Uzyskanie dwóch tytułów własności przez tego samego właściciela się wzajemnie wyklucza i byłoby niezgodne  z prawem. 
W przypadku roszczenia o ochronę własności, w tym również roszczenia negatoryjnego, w sytuacji konieczności dokonania rozgraniczenia przez Sąd w tym postępowaniu z uwagi na spór stron co do przebiegu granic własności, strony, w tym również powód mogą powoływać się na zasiedzenie lub uwłaszczenie w trybie art. 1 ustawy z dnia 26 października  1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz . 250 ze zmian) przygranicznych pasów ziemi, niezależenie od formalnych granic ewidencyjnych pomiędzy działkami i wobec tego niecelowe oraz zbędne jest składanie przez powoda oddzielnego wniosku o zasiedzenie, gdyż ustalenie Sądu w procesie o granicy w wyroku  końcowym w razie uwzględnienia powództwa przesądzi o nabyciu przez powoda spornego pasa gruntu przez zasiedzenie, lub uwłaszczenie.

Sygn. akt I Ns 621/11

POSTANOWIENIE
Dnia 15 maja 2017 r.
Sąd Rejonowy w Jaśle I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Andrzej Sepioł
Protokolant: st. sekr. sądowy Lucyna Szeredy
po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2017 r. w Jaśle
na rozprawie
sprawy z wnioskuK. S. (1)zam.(...)-(...) J.,(...),
z udziałemW. S. (1)zam.(...)-(...) J.,J.163,E. S. (1)zam.(...)-(...) J.,J.163,(...)(...)i(...),(...)-(...) R.ul. (...), Marszałka Województwa(...),(...)-(...) R.,Al. (...), GminyJ.,(...)-(...) J.,ul. (...)
o zasiedzenie nieruchomości
p o s t a n a w i a:

I
oddalić wniosek;

II
nakazać, ażeby Skarb Państwa Sąd Rejonowy wJ.ściągnął od wnioskodawczyniK. S. (1)tytułem uzupełnienia zaliczki na wynagrodzenie biegłego geodety kwotę 386,76 zł (trzysta osiemdziesiąt sześć złotych siedemdziesiąt sześć groszy);

III
nakazać, ażeby Skarb Państwa Sąd Rejonowy wJ.zwrócił wnioskodawczyniK. S. (1)tytułem nadpłaconej opłaty sądowej od zażalenia kwotę 30 zł (trzydzieści złotych);

IV
zasądzić od wnioskodawczyniK. S. (1)na rzecz uczestnika GminyJ.tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego kwotę 300 zł (trzysta złotych);

V
opłatą sądową od wniosku w kwocie 2.000 zł (dwa tysiące złotych), od której wnioskodawcaZ. S. (1)był zwolniony obciążyć Skarb Państwa Sąd Rejonowy wJ.;

w pozostałym zakresie obciążyć strony kosztami postępowania związanymi z ich własnym udziałem w sprawie.
Sygn. akt I Ns 621/11
Uzasadnienie postanowienia z dnia 15 maja 2017 r.

    WnioskodawcaZ. S. (1)wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie , że wnioskodawcaZ. S. (1)
, synW.iA., z dniem 31 grudnia 1970 r. nabył w drodze zasiedzenia własność nieruchomości gruntowej, to jest części obecnie istniejącychdziałek ewidencyjnych o numerach (...)położonych wJ., gminaJ., obrębJ., dla których Sąd Rejonowy w Jaśle prowadziksięgę wieczystą Nr (...), w której wpisany jest jako właściciel uczestnik postępowaniaW. S. (1), a która to nieruchomość i jej granice zostały opisane przez biegłego sądowegoT. G.w szkicu sytuacyjnym zagospodarowania spornego pasa terenu z dnia 25 czerwca 2011 r., sporządzonym do sprawy o ochronę własności , pod sygn. akt(...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy wJ.Wydział I Cywilny, tj. grunt pomiędzy linią oznaczoną literami odAdo(...), a linią oznaczoną cyframi od 1 do 15 , oparty na naturalnej granicy , jaką jest istniejący w tym miejscu ciek wodny – rów odwadniający, a także zasądzenie od uczestnika postępowaniaW. S. (1)na rzecz wnioskodawcy kosztów postepowania według taryf ustawowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa ( wniosek – k. 2-7, opinia biegłego geodety inż.T. G.z dnia 25 czerwca 2011 r. – k. 39-42 akt IC 314/10 Sądu Rejonowego wJ.o ochronę własności ).
W uzasadnieniu wnioskuZ. S. (1)podał, iż jest właścicielem działek o numerach ewidencyjnych:(...)położonych wJ., gminaJ.. Działki te posiada samoistnie od 1960 r., tj. od daty kiedy zostały przekazane mu przez jego rodziców w formie darowizny wraz z całym ich ówczesnym gospodarstwem. W/wdziałki o numerach (...)oddziałek ewidencyjnych o numerach (...)zdaniem wnioskodawcy od zawsze odgradzał rów – ciek wodny. Zarówno wnioskodawca, jak i jego ojciecW. S. (2)byli przekonani, iż rów ten stanowi granicę prawną w tym miejscu. Dzisiejszedziałki ewidencyjne o numerach (...)do 1957 r. stanowiły własność państwową , a od 1957 r. przeszły one do rąk prywatnych właścicieli. Właścicielami tych działek byli w szczególności : działki nr ewid.(...)B. S. (1)iM. Z. (1), a działki nr ewid.(...)A. S. (1)iW. S. (3). Osoby te, jak też wcześniej właściwe organy administracji państwowej , zdaniem wnioskodawcy nigdy nie kwestionowały faktu, iż granica pomiędzy wskazanymi działkami biegnie w/w rowem odwadniającym – ciekiem wodnym. W związku z powyższym wnioskodawca władał terenem, o zasiedzenie którego wnosi, w tym w szczególności uprawiał ziemię, dokonał drenażu tego terenu, sprzedawał drewno pochodzące z tego terenu. Tym samym uznać należy, iż postępował on z przedmiotową nieruchomością , jak właściciel. Postępowanie to było dostrzegalne dla innych osób. Świadkami samoistnego posiadania przedmiotowej nieruchomości sąE. M., który kupował od wnioskodawcy drewno pochodzące ze spornego terenu,F. J., który demonstrował wnioskodawcy , jak korzystać z piły motorowej na spornym terenie, aJ. K.iB. S. (2)wielokrotnie byli świadkami , jak wnioskodawca użytkował sporny teren. Od 1960 r. wnioskodawca posiadał samoistnie w/w nieruchomości nieprzerwanie i władał nimi jak właściciel.(...)wnioskodawcy stanowiące działki onumerach ewidencyjnych (...)nie są obecnie ogrodzone. W okresie, w jakim wnioskodawca posiadał te nieruchomości, wielokrotnie sadził on na tym terenie różnego typu drzewa. Kilka razy sadzonki drzew otrzymywał on w tym celu od GminyJ.. Zdaniem wnioskodawcy uczestnik niniejszego postępowania –W. S. (1)nigdy nie rościł prawa do wyżej wskazanych spornych części nieruchomości, aż do momentu, kiedy doszło do zdarzeń , mających swój finał w sprawie IC 314/10 o ochronę własności z powództwaZ. S. (1), którą to sprawę rozpoznaje Sąd Rejonowy wJ.Wydział I Cywilny. Czas samoistnego posiadania przedmiotowej nieruchomości przez wnioskodawcę oraz jego poprzedników wynosi ponad 50 lat, tj. przez samego wnioskodawcę od 1960 r. do dnia złożenia niniejszego wniosku, a wcześniej również przez ojca wnioskodawcy , tj.W. S. (2). Fakt ten sprawia, że wnioskodawca nabył przedmiotowe nieruchomości z całą pewnością już w dniu 31 grudnia 1980 r. Gdyby nawet przyjąć do przedmiotowej sprawy obecny stan prawny, to wnioskodawca nabył przez zasiedzenie niniejsze nieruchomości w dniu 31 grudnia 1990 r.
W dniu 28 października 2014 r. w trakcie trwania niniejszej sprawy zmarł wnioskodawcaZ. S. (1), a postanowieniem z dnia 29 stycznia 2015 r. (k.247) Sąd Rejonowy w Jaśle na mocyart.174§1 pkt.1 kpcw zw. zart.13§2 kpczawiesił postępowanie. Po podjęciu postępowania postanowieniem z dnia 8 lipca 2015 r. (k.256) następczyni prawna wnioskodawcyZ. S. (1)– jego żonaK. S. (1)w piśmie z dnia 29 listopada 2016 r. (k.434-435) ostatecznie sprecyzowała wniosek, podnosząc, iż przedmiotem sporu jest obszar gruntu oznaczony na szkicu sytuacyjnym z dnia 25 czerwca 2011 r. L. ks. rob.(...)sporządzonym przez biegłego geodetę inż.T. G.w sprawie o ochronę własności sygn. akt IC 314/10, tj. grunt pomiędzy linią oznaczoną literamiAdo(...), a linią oznaczoną cyframi od 1 do 15 , oparty na naturalnej granicy, jaką jest istniejący w tym miejscu rów odwadniający, tj. grunt wskazany ponownie ( poZ. S. (1)) przezK. S. (1)w trakcie oględzin w dniu 12 października 2016 r. (k.397-398). Ponadto w powołanym piśmie (k.434) wnioskodawczyni stwierdziła, iż rości sobie pretensje do prawa własności części działek nr ewid.(...)należących do GminyJ., o ile działki te znajdują się w obszarze wskazanym w trakcie oględzin w dniu 12 października 2016 r. jako przedmiot zasiedzenia.
Ostateczne wskazania wnioskodawczyniK. S. (1)zostały przedstawione na planie sytuacyjnym biegłego geodety inż.T. G.z dnia 10 marca 2017 r. L. ks. rob.(...), z którego wynika, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest część działek onumerach ewidencyjnych (...)należących formalnie do uczestników postępowaniaW.iE. S. (1)oznaczona kolorem beżowym i częśćdziałki (...)należącej formalnie do GminyJ., oznaczona kolorem beżowym z poprzecznymi pasami koloru czerwonego ( k. 448). Nie jest zaś przedmiotem sporu jakakolwiek część działki nr ewid.(...), stanowiącej własność GminyJ.. Przedmiot sporu przedstawiony przez geodetę inż.T. G.obejmuje m. in. pas gruntu po linię przebiegającą środkiem cieku wodnego, stanowiącego jego naturalną granicę, a to wobec wyraźnych wskazań co takiego przebiegu wnioskodawczyniK. S. (1).
W końcowym głosie (k.492/2) pełnomocnik wnioskodawczyni wnosił jak w ostatnio zmodyfikowanym żądaniu wniosku, nie wnosząc zastrzeżeń co do granic przedmiotu sporu wskazanych przez biegłego inż.T. G.w planie sytuacyjnym z dnia 10 marca 2017 r., a więc nie kwestionując , iż w skład przedmiotu sporu nie wchodzi jakakolwiek część działki nr ewid.(...)a nadto domagał się zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wnioskodawczyni wykazała bowiem, że jej mążZ. S. (1)od 1960 r. aż do śmierci był samoistnym posiadaczem przedmiotu sporu i w związku z tym nabył go w drodze zasiedzenia.

    W odpowiedzi na wniosek uczestnicyW.iE. S. (1)wnieśli o oddalenie wnioskuZ. S. (1), a następnieK. S. (1)o zasiedzenie części działek onumerach ewidencyjnych (...), a także zasądzenie od wnioskodawcy ( wnioskodawczyni) na ich rzecz solidarnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaprzeczyli, ażeby działka nr ewid.(...)od 1957 r. stanowiła własnośćB. S. (1)iM. Z. (1). Zgodnie bowiem z aktem własności ziemi z dnia 14 kwietnia 1976 r.S. S. (1)nabyła na podstawie decyzji Naczelnika GminyJ.wydanej w trybieustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychm. in. własność działki nr ewid.(...).B. S. (1)iM. Z. (1)nabyli własność przedmiotowej nieruchomości w drodze dziedziczenia w okresie późniejszym. Nieprawdziwe są twierdzenia wnioskodawcy, jakoby część działek nr ewid.(...)do tzw. rowu odwadniającego była w samoistnym posiadaniu wnioskodawcyZ. S. (1)od 1960 r. Sporny obszar przez cały ten okres był użytkowany przez poprzedników prawnych uczestnikówS..Z. S. (1)nie wykonywał w stosunku do spornego terenu żadnych działań, które wskazywałyby na jego samoistne posiadanie. W latach 1966-1971 samoistnymi posiadaczami przedmiotu sporu byli poprzednicy prawniS., zatem oni nabyli przedmiot sporu aktami własności ziemi w trybieustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych( pismo pełnomocnika uczestników z dnia 9 lipca 2012 r. – k. 84-86, oświadczenia pełnomocnika uczestników – k. 214/2, 492/2).
Pełnomocnik uczestnikówS.odniósł się również do żądania wnioskodawczyni dotyczącego zasiedzenia na część rowu po jego linię środkową i zarzucił, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naturalnym korytem cieku wodnego, a nie sztucznym korytem, w związku z tym jest to ciek naturalny (k.363).
Pełnomocnik Skarbu Państwa –(...)Zarządu Melioracji i(...)wR.A. P.wniosekK. S. (1)o zasiedzenie na ciek wodny po jego linię środkową pozostawił do uznania Sądu ( k. 492/2). Pełnomocnik ten zarzucił jednak, że nie jest to rów, a ciek naturalny i w związku z tym stanowi własność Skarbu Państwa. Przedmiotowy „rów” przy przedmiocie sporu na całym odcinku przedmiotu sporu stanowi ciek naturalny w rozumieniu definicji cieku naturalnego i rowu określonym wPrawie wodnym. Pomiędzydziałkami (...)jest on bardziej kręty i można przyjąć, że nie był regulowany na tym odcinku przez człowieka ( poza ewentualnymi drobnymi robotami) aż do przepustu pod mostkiem drogowym, natomiast na dalszym odcinku pomiędzy działkami nr ewid.(...)można przyjąć, że mógł być regulowany przez człowieka, ale na korycie naturalnym, co nie zmienia faktu, że zgodnie zPrawem wodnymjest to ciek naturalny. Od wejścia w życie nowejustawy Prawo wodnew 2001 r. regulowaniem cieków wodnych naturalnych powinien zajmować się Skarb Państwa, ale rzadko to czyni przy tego rodzaju ciekach wodnych ze względu na fundusze. Przedmiotowy ciek wodny nie należy do cieków podstawowych, ale do tzw. cieków pozostałych zgodnie zart.11 ustawy Prawo wodne. Skarb Państwa poprawia udrożnienie takich cieków tylko przy zagrożeniu powodziowym. Zleca to wówczas(...)Zarząd Melioracji i(...)wR.. OdkądA. P.zajmuje się tymi sprawami od 1999 r., to przedmiotowy ciek wodny, którego dotyczy przedmiotowa sprawa nie był regulowany przez Skarb Państwa (k.492/1). Zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika Skarbu PaństwaA. P.stosownie doart.14 i 14a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodnewody śródlądowe płynące stanowią własność Skarbu Państwa. Ciek naturalny, który przepływa przez działki sporne stanowi lewy dopływ rzeki Wisłoki ( w rzeczywistości rzekiR.). Wyodrębniony jest , jako odrębna działka dopiero poniżej byłego toru kolejowego. Na odcinku, który przylega do przedmiotu sporu, powyższy ciek naturalny nie jest wyodrębniony ewidencyjnie. Po ustaleniu linii brzegowej ciek ów może być wyodrębniony ewidencyjnie na podstawie decyzji Starosty(...). Zdaniem pełnomocnika przed stwierdzeniem zasiedzenia w niniejszej sprawie należałoby ustalić linię brzegową cieku wodnego przy przedmiocie sporu ( oświadczenieA. P.– k. 289).
Uczestnik postępowania Marszałek Województwa(...)nie zajął stanowiska w przedmiociezasadności wnioskuK. S. (1)dotyczącego zasiedzenia prawa własności cieku wodnego po linię środkową na rzecz jej zmarłego mężaZ. S. (1)i faktycznie nie wziął jakiegokolwiek udziału w sprawie.

    Po pierwszym wezwaniu do udziału w sprawie w charakterze uczestnika GminaJ.stwierdziła,że toczy się postępowanie administracyjne dotyczące rozgraniczenia działki nr ewid.(...)wJ.należącej do GminyJ.z działkami, na których położony jest przedmiot sporu, w dniu 16 kwietnia 2014 r. została pomiędzy stronami zawarta ugoda administracyjna, zmieniły się granice pomiędzydziałką (...)i działkami sąsiednimi, co w połączeniu z faktem rozgraniczenia nieruchomości spowodowało , iż przedmiot sporu nie znajduje się już nadziałce (...)i w związku z tym GminaJ.nie jest już osobą zainteresowaną w niniejszej sprawie (k.214/2). Po przedłożeniu przez pełnomocnika procesowego GminyJ.ostatecznej decyzji Wójta GminyJ.z dnia 27 maja 2014 r. o rozgraniczeniu działek nr ewid.(...)stanowiących własność GminyJ.m. in. z działkami :(...)stanowiącymi własnośćW.iE. S. (1)oraz działkami nr ewid.(...)stanowiącymi własnośćZ. S. (1)postanowieniem z dnia 17 września 2015 r. ( k. 283) Sąd zwolnił od udziału w sprawie GminęJ..
W ostatecznie zmodyfikowanym i sprecyzowanym wnioskuK. S. (1)domagała się jednak z powrotem zasiedzenia na część działki nr ewid.(...)należącej do GminyJ.i wobec tego postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2017 r. (k.452) Sąd ponownie wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania GminęJ.. Na rozprawie w dniu 15 maja 2017 r. pełnomocnik procesowy GminyJ.wniósł o oddalenie wnioskuK. S. (1)o zasiedzenie prawa własności części działek nr ewid.(...)stanowiących własność GminyJ., a będących drogami , a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego ( k. 490/2 i 491/2). Wskazał, iż było przeprowadzone w trybie administracyjnym rozgraniczenie gruntów pomiędzy poprzednikiem wnioskodawczyniZ. S. (2), a GminąJ.. Została wydana ostateczna decyzja rozgraniczeniowa , aZ. S. (1)ustalonej granicy nie kwestionował. Ponadto wnioskodawczyni domaga się zasiedzenia ze skutkiem na 1980 r., a według wówczas obowiązujących przepisów nie było możliwości zasiedzenia własności państwowej. Gmina nie ma wiedzy na okoliczność, kto użytkował sporny pas gruntu na działkach Gminy przylegający do działek wnioskodawczyni po przebiegający tam ciek wodny ( rów).
Sąd Rejonowy ustalił , co następuje.
W dniu 10 listopada 2010 r. powódZ. S. (1)wystąpił do Sądu Rejonowego w Jaśle z powództwem przeciwkoW. S. (1)o ochronę własności działek o numerach ewidencyjnych:(...)położonych wJ., zarzucając pozwanemu koszenie trawy na jego działkach i uniemożliwienie powodowi legalnego pozyskiwania drzewa ( k.2-3 akt IC 314/10 Sądu Rejonowego wJ.). W odpowiedzi na pozewW. S. (1)wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu. Zarzucił, iż przedmiot sporu jest własnością pozwanego i jego żonyE. S. (1). W dniu 7 czerwca 2010 r.Z. S. (1)bezprawnie wyciął drzewa jesionowe znajdujące się nadziałce (...)należącej do pozwanego, czym naruszył jego własność. Wobec powyższego wniósł o wskazanie granicy pomiędzy jego nieruchomością, a działką powoda i zakazanie powodowi naruszania go w wykonywaniu prawa własności nadziałkach (...)( odpowiedź na pozew z dnia 17 stycznia 2011 r. – k. 13 i 4 akt IC 314/10 Sądu Rejonowego wJ.).
W piśmie procesowym z dnia 19 sierpnia 2011 r. (k. 64-68 w/w akt) pełnomocnik powodaZ. S. (1)wniósł o dokonanie rozgraniczenia w sprawie o ochronę własności nieruchomości powoda, tj. działek onumerach ewidencyjnych (...)stanowiących własność powoda zdziałkami ewidencyjnymi (...)stanowiącymi własnośćW. S. (1)według kryterium stanu prawnego, ewentualnie według kryterium stanu ostatniego spokojnego posiadania, a także o zawieszenie postępowania o ochronę własności na mocyart. 177§1 pkt.1 kpc, podnosząc , iż wniósł do Sądu Rejonowego w Jaśle odrębną sprawę o zasiedzenie spornego pasa gruntu ( INs 621/11). Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2012 r. (k. 131-133 akt IC 314/10 ) Sąd Rejonowy wJ.na mocyart.177§1 pkt.1 kpczawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia postępowania nieprocesowego o zasiedzenie, a ponadto odrzucił na mocyart.199§1 pkt.1 kpcpozew w części dotyczącej wniosku o rozgraniczenie. W motywach wskazał, iż w sprawie o ochronę własności formalny wniosek o rozgraniczenie jest niedopuszczalny. Konieczne bowiem jest uprzednie wyczerpanie postępowania administracyjnego uregulowanego wart.33 ust.3 i art.34 ust.2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Pierwszą fazą postępowania rozgraniczeniowego jest bowiem postępowanie administracyjne ( przed wójtem, burmistrzem lub prezydentem). Kognicja Sądu w sprawie o rozgraniczenie otwiera się dopiero w wyniku przekazania sprawy Sądowi przez organ administracyjny.
Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2012 r. (k.144-146) Sąd Okręgowy wK.oddalił zażalenie powoda na rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego odrzucające wniosek o rozgraniczenie, podnosząc, iż w sprawie o ochronę własności nie jest możliwe złożenie formalnego wniosku o rozgraniczenie bez przedsądu w postaci drogi administracyjnej. W przypadku bowiem oddalenia powództwa o ochronę własności nie można w sentencji wyroku zamieszczać rozstrzygnięcia o rozgraniczeniu. Do chwili obecnej postępowanie o ochronę własności jest zawieszone aż do prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy o zasiedzenie nieruchomości, z tym że w charakterze powódki występuje jużK. S. (1), a jako pozwana została dopozwana takżeE. S. (1)(k.182 akt IC 314/10).
Stan własności działek o numerach ewidencyjnych :(...), na których znajduje się przedmiot sporu jest następujący. Działki onumerach ewidencyjnych (...)stanowiły własność wnioskodawcyZ. S. (1), a to zgodnie z prawomocnym Aktem Własności Ziemi z dnia 17 kwietnia 1976 r.(...)wydanym przez Naczelnika Gminy wJ.. Działkom:(...)odpowiadają bowiem według aktualnego stanu ewidencji gruntówdziałki (...)( dowód: odpis w/w aktu własności ziemi – k. 414, wykaz zmian danych ewidencyjnych z dnia 14 lipca 2010 r.(...)wydany przez Starostę(...)– k. 8 akt IC 314/10 Sądu Rejonowego wJ.).
Wobec tego, że w dniu 4 listopada 1971 r.K. S. (1)iZ. S. (1)nie byli jeszcze małżeństwem, a więc nie pozostawali we wspólności ustawowej małżeńskiej i wspólnie nie gospodarzyli na w/w gruntach powoduje, iż za wyłącznego właścicieladziałek (...)należy uznać tylkoZ. S. (1)( majątek osobisty, odrębny).
W dniu 28 października 2014 r. w trakcie trwania sprawy o rozgraniczenie wnioskodawcaZ. S. (1)zmarł ( dowód: odpis skrócony aktu zgonu Nr(...)USC wJ.–k. 245). Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 26 stycznia 2015 r. Rep. A Nr(...)notariuszD. L.poświadczył, iż spadek poZ. S. (1)na podstawie testamentu notarialnego z dnia 22 października 2014 r. odziedziczyła w całości żonaK. S. (1),urodzona (...)( dowód : wypis aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 26 stycznia 2015 r. – k. 270). Aktualnym zatem właścicielem działek nr ewid.(...)wJ.jest wyłącznie wnioskodawczyniK. S. (1).
Zprotokołu Nr (...)stwierdzenia stanu władania gruntami z 4 stycznia 1968 r. (k.415), a więc z okresu zakładania ewidencji gruntów na tym terenie wynika, że w tym czasie właścicielem działek nr ewid.(...)był ojciecZ. S. (1)W. S. (2)synK.iF.na podstawie aktu notarialnego l. rep. 2.629 z dnia 30 marca 1927 r. sporządzonego przez notariuszaJ. D.zJ.. PonadtoW. S. (2)był już wówczas władającym od 1935 r. m. in. działką nr ewid.(...)wJ.na podstawie darowizny zdziałanej przez swojego brataZ. S. (3), synaK.. Z kolei zprotokołu Nr (...)ustalenia uprawnień uwłaszczeniowych z dnia 1 lipca 1975 r. (k. 412-413) wynika ,żeZ. S. (1)jest osobą władającą od 1960 r. działek o numerach ewidencyjnych :(...)na podstawie nieformalnej umowy darowizny zawartej z rodzicamiW.iA. S. (2).
Obecnie na działki nr ewid.(...)( odpowiadające poprzednim działkom :(...)) założona jestksięga wieczysta Nr (...)w Sądzie Rejonowym wJ.( dowód : odpis zwykły z w/w księgi z dnia 17 sierpnia 2011 r. – k. 25).
Sąsiednie działki o numerach ewidencyjnych:(...)wJ.stanowią obecnie współwłasność na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej uczestników postępowaniaW.iE. S. (1)( dowód: odpis zwykły zksięgi wieczystej Nr (...)Sądu Rejonowego wJ.z dnia 17 sierpnia 2011 r. –k. 25).
Działka nr ewid.(...)stanowiła dawniej współwłasność na prawach wspólności ustawowej małżeńskiejA. S. (1)iH. S., a to na podstawie Aktu Własności Ziemi z dnia 3 maja 1976 r.(...)wydanego przez Naczelnika Gminy wJ.( dowód: odpis w/w dokumentu – k. 409, postanowienie o sprostowaniu nazwiska – k. 410). Zprotokołu Nr (...)ustalenia uprawnień uwłaszczeniowych z dnia 2 lipca 1975 r. (k. 407-408) wynika, iż działkę nr ewid.(...)A.iH. S.otrzymali w drodze nieformalnej umowy darowizny od ojcaA.–M. S. (1)i rodzicówH.–J.iJ. L. (1)w 1950 r. Z protokołu zaś Nr(...)stwierdzenia stanu władania gruntami z dnia 10 stycznia 1968 r. (k. 411) wynika, żeH. K.( dw. im. )S.była wówczas właścicielką działki nr ewid.(...)wJ.na podstawie aktu notarialnego rep. A Nr(...)z dnia 16 lutego 1961 r. sporządzonego przez Państwowe Biuro Notarialne wJ..
Działka nr ewid.(...)stanowiła dawniej własnośćS. K.(dw. im. )S.na podstawie Aktu Własności Ziemi z dnia 14 kwietnia 1976 r.(...)wydanego przez Naczelnika Gminy wJ.( dowód: odpis w/w dokumentu – k. 418). Zprotokołu Nr (...)ustalenia uprawnień uwłaszczeniowych z dnia 1 lipca 1975 r. (k. 416-417) wynika, żeS. S. (1)była samoistnym posiadaczem działki nr ewid.(...)od 1945 r. Natomiast na podstawieprotokołu Nr (...)stwierdzenia stanu władania gruntami z dnia 5 stycznia 1968 r. można ustalić, iżB. S. (1)iS. S. (1)byli już wówczas ( tj. w 1968 r.) władającymi m. in. działką nr ewid.(...)wJ.gromadzieS.na podstawie kupna bez dokumentu gruntu z mienia wiejskiego w roku 1958 (k.419).
Aktem notarialnym z dnia 26 marca 199 r. rep. A Nr(...)
S. S. (1)darowałaM. S. (2), córceR. S., a swojej wnuczce działkę nr ewid.(...). Aktem notarialnym z dnia 26 lutego 2010 r. z koleiM. S. (2)jako właścicielka działki nr ewid.(...)orazE. S. (2),K. S. (2)iR. G.jako współwłaściciele działki nr ewid.(...)na podstawie dziedziczenia poA.iH. S.sprzedali te działki uczestnikomW.iE. S. (1)na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej ( dowód: aktaksięgi wieczystej Nr (...)Sądu Rejonowego wJ.).H. S.zmarła 21 kwietnia 1980 r., a jej mążA. S. (1)3 lutego 1983 r. Spadek po ich zmarłej córceW. S. (3)w dniu 11 maja 2001 r. nabyliK. S. (2)iR. G.po ½ części ( dowód: aktaksięgi wieczystej nr (...)Sądu Rejonowego wJ.).
Działka nr ewid.(...)wJ.stanowiła dawniej własnośćS. Z.na podstawie Aktu Własności Ziemi z dnia 14 kwietnia 1976 r.(...)wydanego przez Naczelnika Gminy wJ.( dowód: odpis w/w dokumentu –k. 422, postanowienie o sprostowaniu nazwiska – k. 423). Zprotokołu nr (...)ustalenia uprawnień uwłaszczeniowych z dnia 1 lipca 1975 r. (k. 420-421) wynika, żeS. Z.nabyłdziałkę nr (...)na podstawie nieformalnej umowy darowizny z 1960 r. od swoich rodzicówJ.iM. Z. (2)( w 1975 r. już nie żyjących ). Na podstawie zaśprotokołu Nr (...)stwierdzenia stanu władania gruntami z dnia 4 stycznia 1968 r. (k. 424) można ustalić , iż władającymidziałką (...)byli wówczasJ. Z.i spadkobiercy poM. Z. (2)w oparciu o dziedziczenie po rodzicach od roku 1900.S. Z.zmarł w dniu 8 marca 1999 r. SpadkobiercyS. Z.i jego żonyS. Z.zmarłej 27 maja 2003 r. umową działu spadku z dnia 19 kwietnia 2007 r. rep. A Nr(...)dokonali działu spadku poS.iS.małżonkachZ.w ten sposób, że działka nr ewid.(...)przypadła na wyłączną własność ich córceT. S.( dowód: aktaksięgi wieczystej nr (...)Sądu Rejonowego wJ.Aktem notarialnym z dnia 21 października 2009 r. rep. A nr(...)
T. S., będąca właścicielem tej działki na podstawie umowy działu spadku z dnia 10 kwietnia 2007 r. rep. A Nr(...)sprzedaładziałkę nr (...)uczestnikomE.iW. S. (1)na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej. Wówczas todziałka (...)została wydzielona z działki nr ewid.(...)( dowód: aktaksięgi wieczystej nr (...)Sądu Rejonowego wJ.).
Działki nr ewid.(...)wJ.stanowią drogi i są własnością GminyJ.. Założona jest na nieksięga wieczysta nr (...)w Sądzie Rejonowym wJ.( dowód: wydruk z internetowej wyszukiwarki ksiąg wieczystych z dnia 9 maja 2017 r. – k. 468-481). Postanowieniem z dnia 6 listopada 1996 r.(...)nakazano założenieksięgi wieczystej Nr (...).(...)w Sądzie Rejonowym wJ.z wpisem prawa własności m. in.działek (...)wJ.na rzecz Skarbu Państwa na podstawie zaświadczenia Urzędu Rejonowego wJ.z dnia 16 września 1996 r. i wniosku Kierownika Urzędu Rejonowego wJ.. Ostateczną decyzją z dnia 6 listopada 1996 r. znak:(...)-3/742/96 Wojewoda(...)stwierdził nabycie przez GminęJ.z mocy prawa nieodpłatnie ( a więc w drodze tzw. komunalizacji gruntów państwowych) prawo własności m. in. działek nr ewid.(...)wJ.( dowód: odpis decyzji z dnia 6 listopada 1996 r. –k. 463, odpis postanowienia z dnia 21 listopada 1996 r. –k. 464, zawiadomienie z dnia 19 lutego 1997 r. –k. 465, postanowienie z dnia 6 listopada 1996 r.(...)– k. 466).
Zgodnie z protokołem stwierdzenia stanu władania gruntami Nr(...)z dnia 15 stycznia 1968 r. , a wiec z okresu zakładania ewidencji gruntów na tym terenie, jako osobę władającą m. in.działkami (...)we wsiJ.gromadaS.wskazano Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej wS.( wieśJ.należała bowiem wówczas do gromady wS.) . Miały być one posiadane tytułem dziedziczenia od roku 1957 , ale datę tę ostatecznie skreślono (k. 461).
Na podstawie dowodu z oględzin przedmiotu postępowania (k. 397-398) Sąd ustalił, iż działka nr ewid.(...)należąca doK. S. (1)stanowi las liściasty. Przedmiot sporu na działce nr ewid.(...)należącej do uczestnikówS.to skraj tego lasu i początek terenu zatrawionego na działce nr ewid.(...)Jest to pas gruntu o szerokości ok. 1 metra. W punkcie nr I oznaczonym na planie sytuacyjnym biegłego geodety inż.T. G.z dnia 18 listopada 2014 r. (k.227 ) znajduje się w terenie wbity słupek metalowy.W. S. (1)iK. S. (1)oświadczyli w trakcie oględzin, iż punkt I ( gdzie jest wbity słupek) jest jako granica bezsporny, Spór natomiast istnieje pomiędzy punktami A i II. Wschodnia część działki nr ewid.(...)stanowi również las liściasty i tworzy jeden kompleks leśny razem z lasem na działce nr ewid.(...)Według wyżej wymienionego planu sytuacyjnego biegłego geodety inż.T. G.z 2014 r. od załamania przy punkcie II do punktu III granica przedmiotu sporu biegnie środkiem rowu ( cieku wodnego). Od punktu III do punktu B granica przedmiotu sporu zaś biegnie skrajem lasu, pozostawiają rów ( ciek) nadziałkach (...)GminyJ.. Pomiędzy punktami B i C na wyasfaltowanej drodze gminnej nr ewid.(...)znajduje się mostek ( dokładny przebieg przepustu i mostka patrz – k. 448). Przez przepust pod tym mostkiem przepływa wspomniany rów ( ciek wodny) , przedzielając następnie działkę nr ewid.(...). WnioskodawczyniK. S. (1)w trakcie oględzin oświadczyła, że użytkowała wraz z mężem grunt leśny na odcinku od punktu III do punktu B aż do linii stanowiącej środek rowu, a więc również z częścią działki nr ewid.(...)stanowiącej własność GminyJ..Działka (...)K. S. (1)w części północnej stanowi las i zakrzaczenie. Przedmiot sporu nadziałce (...)stanowi również las liściasty. Zgodnie z planem sytuacyjnym z dnia 18 listopada 2014 r. od punktu V do punktu VII granica przedmiotu sporu biegnie środkiem cieku wodnego ( rowu). W punkcie VII zaczyna się betonowy przepust pod zboczem.Działka (...)w chwili obecnej w części użytkowanej rzez uczestnikówS.jest odgrodzona od przedmiotu sporu prowizorycznym ogrodzeniem z drągów. W sąsiedztwie przedmiotu sporu nadziałce (...)znajduje się wiata, 2 ustępy, stawek. Teren działekE.iW. S. (1)jest ogrodzony i prowadzona jest na nim winnica(...). Ciek wodny ( rów) bierze początek na wzgórzu znajdującym się do strony zachodniej przedmiotu sporu w mieszczących się tam trzęsawiskach. Następnie powyższy rów (ciek) biegnie wzdłużdrogi (...)do przepustu w sąsiedztwie granicy pomiędzydziałkami (...), a w dalszej kolejności do rzekiR.. Na granicy przedmiotu sporu oraz przy ujściu do rzekiR.rów ma szerokość ok. 40 cm przy dnie. We wschodniej części działki nr ewid.(...)należącej doS.znajduje się stawek, z którego wykonany jest przepust do tego rowu.
Po sprecyzowaniu granic przedmiotu sporu w trakcie oględzin i później w piśmie procesowym przez wnioskodawczynięK. S. (1)biegły geodeta inż.T. G.przedstawił ostateczne granice przedmiotu sporu ( nie kwestionowane przez wnioskodawczynię ) na planie sytuacyjnym z dnia 10 marca 2017 r. l. ks. rob.(...)i mapie do zasiedzenia (k. 448-449). Na powyższym planie przedmiot sporu został oznaczony kolorem beżowym i kolorem beżowym z ciemniejszymi poprzecznymi pasami koloru czerwonego po linię przebiegającą wzdłuż punktów(...), tj. środek koryta cieku wodnego (rowu). Z opinii uzupełniającej biegłego geodety inż.T. G.z dnia 26 lipca 2016 r. wynika, iż szerokość góry przedmiotowego rowu (cieku wodnego) przy ujściu do rzekiR.wynosi 1,43 metra, a szerokość przy dnie w tym miejscu jest jeszcze mniejsza. Na pewnym odcinku rów ten (ciek wodny) jest wyodrębniony jakodziałka (...)i formalnie stanowi własnośćK. S. (1)zgodnie z wpisem wKsiędze Wieczystej Nr (...)Sądu Rejonowego wJ.Przez przedmiotowy rów (ciek wodny) płyną wody , ale okresowo w czasie posuszy jest on wyschnięty (k.374-376).
Spór pomiędzy stronami zamyka się w odpowiedzi na pytania: czy i w jakim okresieZ.iK. S. (1)pozostawali w samoistnym posiadaniu przedmiotu sporu i czy związku z tym nabyli i z jaką datą własność przedmiotu sporu w drodze zasiedzenia , a ponadto, czy rów odwadniający ( ciek wodny) ma charakter rowu , czy też cieku naturalnego w rozumieniuustawy Prawo wodne, a więc, czy stanowi jako wody płynące własność Skarbu Państwa, czy też jako rów mógł być przedmiotem zasiedzenia na rzecz wnioskodawczyni i jej zmarłego męża.
W ocenie geodety powiatowego wJ.B. M.przedmiotowy ciek wodny ( rów) jest rowem w rozumieniuustawy Prawo Wodne, który zgodnie z art.12 ust.1 w/w ustawy stanowi własność właścicieli gruntów, przez które przebiega. Zdaniem geodety powiatowego potwierdza to dalszy przebieg tego cieku do rzeki Wisłoki ( pomyłka; powinno być : rzekiR.), który jako wyodrębnionadziałka (...)( użytek : w-PsIV) stanowi własność osoby fizycznej (K. S. (1)) , dla której prowadzona jestksięga wieczysta Nr (...)w Sądzie Rejonowym wJ.( dowód: pismo Starosty(...)z dnia 9 maja 2016 r. znak:(...).(...).4.2016 – k. 332, kopia z mapy ewidencyjnej - k. 333).
Na podstawie zeznań uczestnikaW. S. (1)(k. 491-492) Sąd ustalił, że przedmiotowy rów (ciek wodny) bierze początek ok. 700 metrów dalej od przedmiotu sporu na wzniesieniu, gdzie jest kilka źródełek naturalnych i częściowo ze źródełek na dole , które się łączą i biegną tym rowem do rzekiR.. Stabilizacja rowu ma miejsce przy przepuście pod mostkiem nadziałce (...), pomiędzy zaśdziałkami (...)rów ten meandrował , w szczególności w 2010 r. podczas wielkiej powodzi wJ.na tym odcinku zmienił bieg. ZdaniemW. S. (1)w tym czasie przesunął się on jeszcze bardziej w kierunku jegodziałki (...). W następnych latach już nie zmieniał biegu. Za czasów , kiedyW.iE. S. (3)są właścicielamidziałek (...), nie widzieli oni , aby ktokolwiek regulował koryto rowu łopatą, czy też koparką( k.491-492). Skarpa nadziałce (...)przy rowie, zdaniemW. S. (1)powstała jednak od wybrania łopatą ziemi z rowu. Fakt, iż po deszczach zmieniał się przebieg odcinka cieku wodnego na przestrzeni pomiędzydziałkami (...)potwierdzają zeznania świadkaJ. H.(k.289).
P.facta concludentia można przyjąć, iż wnioskodawczyniK. S. (1)początkowo nie kwestionowała faktu, że jest to ciek naturalny, skoro wystąpiła na polecenie Sądu Rejonowego wJ.do Starosty(...)o ustalenie linii brzegowej tego cieku wodnego w trybieustawy Prawo wodne. Dopiero po wymijającym stanowisku geodety powiatowego zawartym w piśmie z dnia 9 maja 2016 r. , w którym , jak już wspomniano geodeta powiatowy uznał , iż jest to tylko rów, powołując się na to stanowisko geodety powiatowego pełnomocnik wnioskodawczyni w piśmie procesowym z dnia 24 maja 2016 r. (k. 345-346) wniósł o zwolnienie wnioskodawczyni z obowiązku złożenia wniosku do Starosty(...)o ustalenie przebiegu linii brzegowej cieku wodnego, podnosząc , iż stanowiskoA. P., iż jest to ciek naturalny jest nietrafne, albowiem geodeta powiatowy ocenił, iż jest to tylko rów.
Niemniej na rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 r. pełnomocnik wnioskodawczyni przyznał , iż wnioskodawczyni nie wie, czy jest to naturalne, czy też sztuczne koryto(k.363/2), co zgodnie z regułami dowodowymi określonymi wart. 3kpc,art.232 kpciart.6 kcnależy interpretować na niekorzyść wnioskodawczyni. Na oględzinach w dniu 12 października 2016 r. (k.399/1) wnioskodawczyniK. S. (1)oświadczyła, że jest to jej zdaniem rów, a nie ciek wodny, ale nie przedstawiła, jaka argumentacja za tym przemawia. Nadmienić należy, że z zeznań wnioskodawczyniK. S. (1), powołanych przez nią świadków i świadków powołanych przez jej mężaZ. S. (1)nie wynika, ażebyZ. S. (1)iK. S. (1)dokonywali jakichkolwiek czynności świadczących o samoistnym posiadaniu rowu ( cieku wodnego) po jego linię środkową, w szczególności podejmowali prace dotyczące jego regulacji. Nie powołuje się również na to pełnomocnikZ.iK. S. (1)zarówno w uzasadnieniu wniosku o zasiedzenie, jak i w późniejszych pismach procesowych.
Co więcej córkaK. I.P.w swoich zeznaniach (k.280) potwierdza, że jej zdaniem jest to naturalny ciek wodny, a więc nie rów.
W ocenie SąduZ. S. (1)iK. S. (1)nie pozostawali również nigdy w posiadaniu samoistnym części działki nr ewid.(...)GminyJ.stanowiącej skarpę przy cieku wodnym i przepuście pod mostkiem. Z zeznań zarówno wnioskodawczyni , jak i powołanych przezZ. S. (1)iK. S. (1)świadków nie można w sposób przekonujący wysnuć wniosku, ażebyK. S. (1)i jej mąż podejmowali kiedykolwiek czynności świadczące o ich samoistnym posiadaniu tej częścidziałki (...)( oznaczonej na planie sytuacyjnym z dnia 10 marca 2017 r. biegłego geodety inż.T. G.kolorem beżowym z poprzecznymi ciemniejszymi pasami koloru czerwonego – k. 448). Jak wynika z zeznań uczestnikaW. S. (1)(k. 491-492) na tej częścidziałki (...)stanowiącej skarpę ( nasyp) nigdy nie było sadzonych drzew, były jedynie samosiejki i nikt tam nigdy drzew nie wycinał. Rosną tam w zasadzie tylko dwa drzewa : jeden jesion, który jest martwy i grab, oba o grubości uda mężczyzny . Pozostałe drzewa są bardzo cienkie i jest to drobiazg, np. są tam drzewa olchy i chyba wierzby iwy (k.491/1). Co więcej co jakiś czas pracownicy GminyJ.prowadzą prace dotyczące udrożnienia przepustu pod mostkiem. Przepust ten i mostek istnieją od lat 70-tych lub 80-tych. Wcześniej była tam droga żwirowa i przez rów w miejscu, gdzie jest obecnie mostek, były położone drewniane kłody. Przy okazji udrażniania przepustu pracownicy GminyJ.korzystali co jakiś czas z częścidziałki (...)stanowiącej przedmiot sporu w okolicy mostka celem dojścia do przepustu i podjęcia tam prac i w taki sposób GminaJ.wykonywała akty posiadania na części spornej działki nr ewid.(...)( k. 492).
Odmienny stan faktyczny od powyższego Sąd ustalił w odniesieniu do stanowiących przedmiot sporu częścidziałek (...)stanowiących formalnie własność uczestnikówW.iE. S. (1). Wynika to ze skrupulatnie zgromadzonego materiału dowodowego, który w sposób dostateczny przemawia za tym , iż toZ. S. (1)od 1960 r. pozostawał aż do śmierci w samoistnym posiadaniu tej części w/w działek.
Z wyżej już omówionego protokołu ustalenia uprawnień uwłaszczeniowych wynika, żeZ. S. (1)otrzymał swoje gospodarstwo rolne od ojcaW. S. (2)w 1960 r. w drodze nieformalnej umowy darowizny. Czynności świadczące o samoistnym posiadaniu przedmiotu sporu przezZ. S. (1)na działkach :(...)od w/w daty potwierdzają liczne zeznania świadków, jak też samej wnioskodawczyniK. S. (1).
Z zeznańB. S. (2)( k. 60) wynika, iż bywał on w okolicach przedmiotu sporu jeszcze przed II wojną światową. Nie pamięta dat, ale na przedmiocie sporu w okolicach potoku ( rowu) widywał ojcaZ. W.S.z siekierą, która coś tam „ciupał” oraz zbierał gałęzie. Po II wojnie światowej widywał w okolicach potokuZ. S. (1).
ŚwiadekK. S. (2)(k.90-91) ożenił się z córką państwaS., którzy byli dawniejszymi właścicielami działki nr ewid.(...)Od śmierciS., tj. początku lat 80-tych świadek użytkował tę nieruchomość, uprawiał zboże , wykaszał łąki. Nie zdawał sobie sprawy, gdzie przebiega granica ewidencyjna, ale zdawało mu się , że granicą naturalna jest potok. Niemniej podaje, iżS.użytkowali działkę nr ewid.(...)po północnej stronie potoku ( tamS.wycinał wierzby) , a działka po południowej stronie potoku, leżąca po zachodniej stronie przepustu drogowego była użytkowana przezZ. S. (1). Był tam wybrany dołek , w którym gromadziła się woda do pojenia krów. Krowy poił tamZ. S. (1), panZ.i panS. S. (4).K. S. (2)tam swoich krów nie poił. W takim zakresieK. S. (2)użytkowałdziałki (...)do chwili przekazania ich w momencie sprzedaży uczestnikom postępowaniaS..
Na podstawie zeznań świadkaJ. K.(k.91) można ustalić, iż według jej rozeznania granica pomiędzy spornymi działkami zawsze szła potokiem. Po południowej stronie potoku na zachód od przepustu pod mostkiemZ. S. (1)wykopał ( nadziałce (...), albo(...)) dołek do pojenia krów. Zdaniem świadkaZ. S. (1)jest człowiekiem bardzo uczciwym i prawdomównym. RodziceJ. K.zawsze jej mówili, ażeby tak pasła krowy, by nie weszły w cudze. Tłumaczyli jej, że jak się kończy łąka, na której dziś jest staw, to aż do potoka grunt należy doZ. S. (1). PaniS.wiązała krowy w pewnym oddaleniu od rowu, mówiąc, że za rowem znajduje się już grunt należący doZ. S. (1).J. K.wyprowadziła się z tego miejsca w 1986 r. , zatem nie ma istotnych wiadomości po tej dacie.
F. J., lat 74, posiada wiadomości sprzed roku 1967, gdyż w 1967 r. wyjechał do USA i wrócił dopiero w roku 2001. Podaje (k.91/1) , że jego ojciecJ. J. (2)dzierżawił staw znajdujący się powyżej stawu , który obecnie znajduje się na łące nr ewid.(...)S.W. S. (2)do świadka zawsze mówił, iż granica pomiędzydziałkami (...)przebiega potokiem.
ŚwiadekJ. L. (2)(k.92/1) poświadcza, iż w połowie lat 80-tych oglądał gruntyZ. S. (1)pod kątem założenia pasieki, albowiem jest pszczelarzem. Od tego czasu aż do roku 2010 regularnie kupował uZ. S. (1)drzewo na ramki i na ule. Pamięta, że raz wycinali lipę, która rosła jakieś 15 metrów powyżej potoka ( a więc po jego południowej stronie) po wschodniej stronie mostka, a więc najprawdopodobniej nadziałce (...). Innym razem wycinali topolę , która rosła po zachodnie stronie mostka po południowej stronie cieku wodnego ( a więc być może nadziałce (...)).
ŚwiadekE. S. (2)(k. 215-216) podaje , że od urodzenia do 1958 r. mieszkał w sąsiedztwie. W tamtych czasach jego zdaniem grunty po stronie wschodniej w stosunku do przepustu ( prawdopodobnie po północnej stronie cieku wodnego) stanowiły mienie wiejskie, zaś grunty po stronie zachodniej przepustu od strony południowej cieku wodnegoW. S. (2). Taki stan posiadania świadek stwierdza od ok. czwartego roku swego życia, a więc od ok. 1944 r. ( końca wojny). Po 1958 r. świadek przyjeżdżał do rodziców doJ., tj. doA.iH. S..H.zmarła w 1980 r., aA.w 1983 r. Grunty od strony wschodniej przepustu ( po północnej stronie cieku wodnego ) nadziałce (...)użytkowali od 1957 r. do śmierciA.iH. S.. Od 1980 r. grunt ten użytkowała jego siostraW. S. (3)ze szwagremK. S. (2)aż do ok. 1990 r. Później tego już nikt nie użytkował.Działka (...)od działkiS.zawsze odgraniczona była fosą ( ciekiem wodnym) i po tym rozpoznawano granicę. Grunt nadziałce (...)po południowej stronie cieku wodnego (fosy) użytkowaliW. S. (2), a następnie jego synZ. S. (1). Po śmierciA.iH. S.wg świadka po błędzie geodezjidziałka (...)przeszła w inne ręce.E. S. (2)nigdy nie był skonfliktowany zeS..
Z zeznaniami powyższych świadków skorelowane są zeznania córekZ.iK. S. (1), a to :I. P.,A. S. (3)iE. S. (4)(k.280-282). Wynika z nich, że zawsze , tj. od czasówK. S. (3), a następnieW. S. (2)granica naturalną pomiędzy działkami użytkowanymi przezS., a gruntami należącymi obecnie doS.był ciek wodny. Południowa strona za ciekiem wodnym zawsze porośnięta była drzewami i są tam również duże drzewa. Na przedmiocie sporu ojciecZ. S. (1)dawniej wypasał barany ( miał ich ok. 100 sztuk). Tak było w szczególności w latach 70-tych i 80-tych. Dziadek świadkówW. S. (2)zmarł w 1977 r. Jako dzieci córkiZ. S. (1)pomagały ojcu w usuwaniu z przedmiotu sporu wiatrołomów.Z. S. (1)użytkował przedmiot sporu co najmniej od lat 60-tych XX wieku.Z. S. (1)dosadzał tam drzewa, kosił trawę, wycinał drzewo na opał i kopił siano. Przy cieku wodnym znajdowało się poidło dla zwierząt. Sąsiedzi pytali sięZ. S. (1)o zgodę na korzystanie z tego poidła, m. in.S.. Już ok. 1976 r., jak potwierdzaE. S. (4)to poidło funkcjonowało.
Z zeznań wnioskodawczyniK. S. (1)wynika, że związek małżeński zawarła zeZ. S. (2)już po wejściu w życieustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, bo w dniu 31 grudnia 1971 r. (k. 260-261). W 1966 r. jej mążZ. S. (1)zasadził la po potoczek i aż do śmierci w 2014 r. użytkował przedmiot sporu na działkach :(...)po potoczek. Przed niniejszymi sprawami sądowymi o ochronę własności i zasiedzenie nigdy nie było sporów z sąsiadami na temat użytkowania tych gruntów. Kłopoty zaczęły się dopiero jak przedmiotowe działki zakupili uczestnicyW.iE. S. (1). Kilka lat temuZ. S. (1)ściął młode drzewa na przedmiocie sporu po południowej stronie potoka.W. S. (1)zgłosił to na policję, a w odpowiedzi na toZ. S. (1)wystąpił do Sądu wJ.ze sprawami o ochronę własności i zasiedzenie. Ze spornej części gruntów wchodzącej formalnie w skład działekS.Z. S. (1)w przeszłości sprzedawał lipy świadkowiJ. L. (2)zamieszkałemu przyul. (...)wJ.. W 1966 r.Z. S. (1)w swoim lesie, w tym również na przedmiocie sporu zasadził 100 topoli, a także sto innych drzewek. DziadekZ. K.S.kupił te grunty jeszcze w XIX wieku. ZarównoK. S. (3), jak iW. S. (2), podobnie jakZ. S. (1)użytkowali swoje grunty po potoczek. Blisko strumyka po stronie południowej cieku wodnego, a zachodniej w stosunku do przepustuZ.iK. S. (1)mieli wykopane w ziemi poidełko dla krów. Przedmiot sporu od strony zachodniej przepustu był również w pewnym okresie drenowany przezZ. S. (1), gdyż grunt tamtejszy był podmokły
Postanowieniem z dnia 3 marca 2014 r. (k. 189) Wójt GminyJ.wszczął postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy działkami nr ewid.(...)stanowiącymi drogi, a należącymi do GminyJ., a m. in. działkami nr ewid.(...)należącymi doZ. S. (1). Stosownie do protokołu granicznego z dnia 16 kwietnia 2014 r. (k. 208-213) uzgodniono m. in. zeZ. S. (2)przebieg drogi gminnej(...), a protokół ten został podpisany m. in. przezZ. S. (1). Ostateczną decyzją Wójta GminyJ.z dnia 27 maja 2014 r. (k.222) , od którejZ. S. (1)nie wniósł odwołania dokonano rozgraniczenia pomiędzydziałkami (...), a działkami m. in.(...)stanowiącymi własnośćZ. S. (1). W uzasadnieniu wskazano, iż strony postępowania, a więc iZ. S. (1)podpisały protokół graniczny bez zastrzeżeń.
Sąd dał wiarę powyższym dowodom, gdyż są ze sobą zharmonizowane , tworzą spójną, jednolitą całość zgodną z życiowym doświadczeniem i logicznym rozumowaniem. Zgodne jest z praktyczny doświadczeniem ustalenie, że co najmniej od 1960 r. granicą użytkowania gruntów pomiędzyZ. S. (2), a właścicielami gruntów stanowiącychdziałki (...)był ciek wodny , jako naturalna bariera w posiadaniu. Jeżeli zaś chodzi o granicę użytkowania pomiędzydziałką (...), sąsiadującą z nią od strony zachodniejdziałką nr (...)( a więc w miejscu, gdzie nie przebiega szlak wodny) to fakt użytkowania przezS.skraju las potwierdza nawet w pewnym zakresie uczestnikW. S. (1), który w trakcie oględzin przyznał , że słupek na skraju lasu w punkcie I ( na mapie geodety z dnia 18 listopada 2014 r. –k. 227) jako wskazujący granicę własności i użytkowania jest bezsporny. Fakty podnoszone przezZ. S. (1)udowadniają m. in. zeznania świadkówE. S. (2)iK. S. (2)powołanych w niniejszej sprawie przez uczestnikówS..
Zeznaniom świadkówR. S.(k. 91/1),M. Z. (1)(k.215) iJ. H.(k.289) , a także uczestnikówW.iE. S. (1)w zakresie sprzecznym z wyżej ustalonym stanem faktycznym Sąd odmówił wiary jako odosobnionym i sprzecznym z życiowym doświadczeniem.R. S.to co prawda syn poprzedniej właścicielki działki nr ewid.(...)S. S. (1)( jej mążB. S. (1)nie był właścicielem tej działki) , aM. Z. (1)( wnuczkaS. S. (1)) właścicielem tej działki od marca 1999 r. do chwili jej sprzedażyS., jednak z pewnością na treści zeznań tych świadków zaciążył fakt , iżM. Z. (1)była kontrahentemE.iW. S. (1)i w ten sposób pragnie ona usprawiedliwić fakt, iż nie powiadomiłaS.przy sporządzeniu aktu notarialnego o faktycznych granicach użytkowania. Z kolei świadekJ. H.twierdzi, iż grunty pomiędzy działkamiZ. S. (1), a działkamiS.iS.przylegające do cieku wodnego nikt nie użytkował, gdyż stanowiły bagnisko i były nie zalesione, co jest w sposób oczywisty sprzeczne z przeważającą większością zebranego materiału dowodowego. Jeżeli chodzi o uczestnikówW.iE. S. (1), to nie mieli oni w zasadzie wiadomości na temat użytkowania przedmiotu sporu w okresie sprzed ich zakupu , a ponadto w istotnej części złożyli zeznania na użytek postępowania, chcąc uzyskać dla siebie korzystne rozstrzygniecie Sądu (k. 261-262).
Sąd zważył, co następuje.
Zgodnie zart. 9 ust.1 pkt.1c ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne( t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 469) przez cieki naturalne rozumie się rzeki, strugi, strumienie, potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy, naturalnymi lub uregulowanymi korytami, stosownie zaś doust. 1 pkt.13w/w artykułu przez rowy rozumie się sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 metra przy ich ujściu.
W świetle przepisuart.10 ust.1aaktualnie obowiązującegoPrawa wodnegośródlądowe wody płynące stanowią własność Skarbu Państwa. Dopełnieniem tego przepisu jestart. 14 ust.1, który stanowi, iż grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych wód. Zgodnie zust.1atego artykułu przez grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi uważa się grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych w granicach linii brzegowej. Z koleiart.12 ust.1 Prawa wodnegostanowi, iż wody stojące oraz wody w rowach znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią własność właściciela tej nieruchomości.
W oparciu o wyżej ustalony stan faktyczny należy przyjąć, że ciek stanowiący granicę przedmiotu sporu pomiędzydziałkami (...), a z drugiej strony :(...)ma charakter cieku naturalnego, a nie rowu , biorąc pod uwagę definicje zawarte wPrawie wodnym. Bierze on początek ok. 700 metrów od przedmiotu sporu na wzgórzu , gdzie znajdują się źródełka naturalne, które łącząc się ze sobą tworzą wody płynące tym ciekiem wodnym o niewątpliwie naturalnym korycie aż do ujścia do rzekiR.. Po stronie wschodniej w stosunku do przepustu drogowego nadziałce (...)powyższe koryto naturalne meandruje w czasie wielkich powodzi i zmienia swój przebieg. Na odcinku zaś zachodnim przedmiotu sporu w stosunku do przepustu drogowego ciek ten co prawda mógł być w pewnym zakresie regulowany przez człowieka, ale w oparciu o poprzednio istniejące naturalne koryto, co wobec tego nie zmienia faktu , iż jest to naturalny ciek wodny aż do jego ujścia do rzekiR.. Powyższy ciek wodny spełnia tylko jedną przesłankę rowu, w szczególności szerokość jego dna przy ujściu jest znacznie mniejsza niż 1,5 metra.
Nie spełnia jednak przesłanki „sztucznego koryta”, gdyż koryto to nie zostało stworzone przez człowieka. Nadmienić należy, że zgodnie z wyżej przytoczoną definicją cieku naturalnego tego rodzaju ciek płynie korytem „naturalnym” lub ewentualnie „uregulowanym”. Słowo uregulowany zatem oznacza , że jest to także koryto utworzone naturalnie przez siły przyrody , a jedynie później udrożnione, uregulowane celem lepszego przepływu wód przez człowieka. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości fakt , iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z ciekiem naturalnym , niezależnie od oznaczenia go jako charakter użytków na poszczególnych odcinkach w ewidencji gruntów i niezależnie od tego, że na pewnym odcinku jest wyodrębniony jako oddzielna działka ewidencyjna i formalnie przypisany jako własność prywatnemu właścicielowi. Na odcinku zachodnim od przepustu przy przedmiocie sporu koryto tego cieku przypuszczalnie mogło być w pewnym zakresie regulowane przez człowieka, niemniejK. S. (1)nie udowodniła , aby tego rodzaju regulacją zajmował się jej nieżyjący mążZ. S. (1), być może taką regulacją mogli zajmować się m. in. pracownicy przysłani przez GminęJ.– właścicieladziałki (...), którzy udrażniali co jakiś czas przepust pod mostkiem , skoro zdaniemW. S. (1)nasyp nadziałce (...)przy cieku wodnym nosi ślady utworzenia go na skutek podkopywania tego cieku wodnego na tym odcinku.
W orzecznictwie sądowym istnieje spór co do tego, czy rów melioracyjny jest obiektem budowlanym w rozumieniuustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane( j. t. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118), co znalazło wyraz w wyroku WSA wW.z dnia 30 listopada 2009 r.(...) SA/Wa(...)( Legalis Nr 216536), czy też nie jest obiektem budowlanym, a jedynie urządzeniem melioracji wodnej szczegółowej ( tak: wyrok NSAOśrodek (...)wK.z dnia 11 marca 2003 r.(...) SA/Kr(...), Legalis Nr 95084). Rów jest urządzeniem wodnym , tj. urządzeniem melioracji szczegółowych w rozumieniuart.9 ust.1 pkt.19 lit. a Prawa wodnego( wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2010 r.(...) SA/Wa(...)). Stosownie doart.73 ust.1 pkt.1 Prawa wodnegodo urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zalicza się rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie.
Z wszystkich tych orzeczeń wynika jednak, że rów jest zawsze tworzony od podstaw jako sztuczne koryto na skutek działalności budowlanej człowieka. Potwierdza to ustalenia Sądu w niniejszej sprawie , iż mamy w tym przypadku do czynienia z ciekiem naturalnym. Warto dodać , iż zart.17 ust.1 Prawa wodnegowynika, iż w razie przesunięcia się koryta cieku naturalnego na skutek sił przyrody Skarb Państwa staje się właścicielem gruntu zajętego w ten sposób pod wody płynące.
Jako własność Skarbu Państwa cieki naturalne są wyłączone spod obrotu, nie mogą być przedmiotem obrotu prawnego i nie mogą podlegać zasiedzeniu, jak również uwłaszczeniu na rzecz osób prywatnych ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2010 r.l IV CSK 40/10, OSNC 2011, Nr 2 , poz. 17).
Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. Prawo wodne( Dz. U. Nr 38, poz. 230) , która obowiązywała w dniu 4 listopada 1971 r. , tj. wejścia w życieustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, stanowiła wart.2, iż w granicach określonych liniami brzegów grunty pokryte powierzchniowymi wodami płynącymi , z wyjątkiem rowów, stanowią własność Państwa.
Mając powyższe na uwadze roszczenie wnioskodawczyni o zasiedzenie na ciek wodny po linię środkową jego koryta jest oczywiście niezasadne.
Aby rozstrzygnąć w sposób pozytywny żądanie wnioskodawczyniK. S. (1)o zasiedzenie na pozostałą część przedmiotu sporu nadziałkach (...)niezbędne było ustalenie linii brzegowej przedmiotowego cieku wodnego. Zgodnie zart. 15 ust.1 pkt. 3aktualnie obowiązującegoPrawa wodnego z 2001 r.linię brzegu dla cieków wodnych na wniosek osoby mającej interes prawny lub faktyczny ustala dla cieków tego rodzaju na tym obszarze Starosta(...)( dla tzw. pozostałych wód, nie jest to bowiem śródlądowa droga wodna). Niniejszy ciek wodny należy bowiem zaliczyć nie do tzw. cieków podstawowych , ale do tzw. innych cieków naturalnych, o których mowa in fine wart.11 ust.1 pkt.4 ustawy Prawo wodne, pozostających w zarządzie Marszałka Województwa(...)i Skarbu Państwa –(...)Zarządu Melioracji i(...)wR.. Podobnie regulowały ustalanie linii brzegowej w trybie administracyjnym poprzednio obowiązująceustawy Prawo wodne: z dnia 24 października 1974 r. ( Dz. U. Nr 38, poz. 230) i z dnia 30 maja 1962 r. ( Dz. U. nr 34, poz. 158). Zgodnie z tą pierwszą na podstawie jejart.8 ust.3 pkt.2linię brzegową tego rodzaju cieków wodnych ustalał właściwy starosta jako zadanie własne. W świetle zaś art.9 ust.3 pkt.2 ustawy z 1962 r. na tzw. innych wodach powierzchniowych linię brzegową ustalał powiatowy organ administracji wodnej.
Ustalanie linii brzegowej nie należy do kognicji sądów powszechnych, a może być rozstrzygane wyłącznie w drodze administracyjnej. Jednocześnie jednak w przypadku , gdy granicą roszczenia o zasiedzenie nieruchomości przyległych lub o ich uwłaszczenie w trybieustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychjest naturalny ciek wodny, ustalenie jego linii brzegowej jest niezbędne i stanowi konieczną przesłankę do rozstrzygnięcia w sprawie sądowej ( tak m. in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2011 r. III CSK 238/10, Legalis Nr 440124, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2015 r. I CSK 502/14 , Legalis Nr 1303574,(...)z 2015 r., Nr 11, poz. 96). WnioskodawczyniK. S. (1)w niniejszym postępowaniu temu nie sprostała. Wprawdzie zwróciła się do Starosty(...)o ustalenie linii brzegowej cieku wodnego, jednak następnie poprzestała na gołosłownym oświadczeniu geodety powiatowego, iż w tym przypadku mamy do czynienia z rowem, a nie z ciekiem wodnym. Wobec takiego stanowiska wnioskodawczyni i jej pełnomocnika brak było możliwości ustalenia granicy przedmiotu sporu od strony cieku wodnego nadającego się do ewentualnego zasiedzenia ( nie wyłączonego z obrotu prawnego).
Obok cieku wodnego zupełnie nieuzasadnione było żądanie wnioskodawczyni stwierdzenia zasiedzenia na rzecz jej męża prawa własności częścidziałki (...)przylegającej do cieku wodnego w granicach określonego na mapie przez biegłego geodetę przedmiotu sporu. Ustalony stan faktyczny wskazuje, iż powyższy pas gruntu od co najmniej lat 50-tych pozostaje w posiadaniu samoistnym i użytkowaniu Skarbu Państwa , a następnie GminyJ.jako pobocze drogi gminnej, rosną na nim tylko samosiejki, aK. S. (1)nie wykazała żadnymi wiarygodnymi dowodami, abyZ. S. (1)kiedykolwiek ten pas gruntu użytkował (art.6 kc,art.3 kpciart.232 kpc). Nadmienić należy , że w trakcie trwania sprawy o zasiedzenie zostało przeprowadzone przez Wójta GminyJ.postępowanie rozgraniczeniowe w trybie administracyjnym ,Z. S. (1)podpisał protokół graniczny i nie odwołał się od decyzji Wójta Gminy o rozgraniczeniu mimo ,że przedmiot sporu stanowiący nasyp przy cieku wodnym znalazł się nadziałce (...)GminyJ.. Pomimo, że zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia 2006 r. II CSK 53/06 wydanie ostatecznej decyzji rozgraniczeniowej w postępowaniu administracyjnym nie przekreśla możliwości stwierdzenia na drodze sądowej nabycia w drodze zasiedzenia przygranicznego pasa gruntu na działce sąsiedniej, to jednak takie zachowanie wnioskodawcy przemawia za tym, iż po jego stronie nie było w zasadzie pretensji do spornego pasa gruntu i że go nie użytkował.
W związku z tym roszczenieK. S. (1)o zasiedzenie na częśćdziałki (...)jako nieuzasadnione podlega oddaleniu [art.172§2 kcw zw. zart. XLI §1 i §2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny( Dz. U. Nr 16, poz. 94 ze zmian.) iart. 50§2 dekretu Prawo rzeczowe z dnia 11 października 1946 r.( Dz. U. Nr 57, poz. 319)].
Nieco inna sytuacja dotyczy roszczenia o zasiedzenie na część działek:(...)należących do uczestnikówW.iE. S. (1)od lat 2009-2010, tj. daty nabycia tych działek aktami notarialnymi przez tych uczestników.
Ustalony powyżej stan faktyczny potwierdza, że tę część przedmiotu sporu pierwotny wnioskodawcaZ. S. (1)posiadał samoistnie i użytkował od 1960 r. , tj. od chwili zawarcia nieformalnej ustnej umowy darowizny gospodarstwa rolnego wJ.zawartej ze swym ojcemW. S. (4)po linię brzegową cieku wodnego aż do śmierci w 2014 r. Ponadto użytkował w sposób samoistny skraj lasu w części zachodniejdziałki (...)na sąsiedniejdziałce nr (...), gdzie ciek wodny nie przebiega. Wprawdzie istnieją ogólne dowody, o których wspomniano w stanie faktycznym, iżdziałki (...)mogły być w takim zakresie posiadane przezS.(W., a nawet jego ojcaK.) już przed 1960 r. , niemniej ze względu na szczupłość materiału dowodowego w tym zakresie należy przyjąć, iż datą udowodnioną (art.6 kc) wejścia rodzinyS.w posiadanie tej części przedmiotu sporu jest 1960 r. Taką też datę podawali wnioskodawcy :Z. S. (1)iK. S. (1).
Pomimo użytkowania tej części przedmiotu sporu samoistnie aż do śmierci brak jest podstaw do uznania, żeZ. S. (1)nabył częśćdziałek (...)w drodze zasiedzenia. Niewątpliwym jest , iż nie można nabyć skutecznie w drodze zasiedzenia gruntu , którego właścicielem konkretna osoba stała się już wcześniej na podstawie innego tytułu. Znamienna tu jest niekonsekwencja pełnomocnika wnioskodawców, który w uzasadnieniu wniosku o zasiedzenie wskazuje na fakt samoistnego posiadania przez wnioskodawcęZ. S. (1)przygranicznych pasów ziemi od 1960 r. , co już na pierwszy rzut oka wskazywałoby raczej na nabycie tych pasów gruntu w trybie ustawy z dnia 27 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz. U. Nr 27, poz. 250 z późn. zmian.) , a jednak decyduje się na złożenie wniosku o zasiedzenie.
Nawet, gdyby przyjąć, że w 1960 r. ojciecZ. S. (1)w 1960 r. darował mudziałki (...)wJ.bez pasów gruntu nadziałkach (...)stanowiących przedmiot sporu, to także w przypadku objęcia tego spornego terenu w 1960 r. przezZ. S. (1)samowolnie, w dniu 4 listopada 1971 r. ( wejścia w życieustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych) na skutek samoistnego posiadani przedmiotu sporu przez okres ponad 10 lat , jako rolnik, nabył własność przedmiotu sporu z tym dniem na podstawieart.1 ust.2 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych( por. Helena Ciepła, Przesłanki oraz skutki uwłaszczenia posiadaczy samoistnych (w:) Prawne skutki uregulowania własności gospodarstw rolnych, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1982, s. 20-64) .
Skoro zatem już w dniu 4 listopada 1971 r.Z. S. (1)został właścicielem spornych terenów nadziałkach (...)aż po linię brzegową cieku wodnego, to tym samym nie mógł w okresie późniejszym nabyć własności tych gruntów przez zasiedzenie. Wobec tego również w powyższym zakresie wniosekK. S. (1)o zasiedzenie nieruchomości podlega oddaleniu i dlatego też Sąd orzekł jednolicie co do wszystkich działek objętych wnioskiem w punkcie I sentencji postanowienia. Jak bowiem słusznie stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 25 października 1996 r. III CZP 83/96 ( OSNC 1997, Nr 5, poz. 47; Legalis Nr 30345) zasiedzenie w przypadku nabycia już poprzednio własności nieruchomości na podstawie innego tytułu prawnego tylko wtedy jest możliwe, gdy poprzedni tytuł prawny zostanie skutecznie podważony.
Niezależnie od powyższych rozważań należy stwierdzić, że wnioskodawcyZ. S. (1)iK. S. (1)niepotrzebnie i ze szkodą dla szybkości postępowania oraz wysokości związanych z tym kosztów wystąpili z oddzielnym wnioskiem o zasiedzenie nieruchomości , a jednocześnie doprowadzili do zawieszenia postępowania w sprawie(...)o ochronę własności. W sprawie o ochronę własności granice pomiędzy działkamiZ. S. (1)orazS.były już pomiędzy stronami sporne. Zatem pomimo prawomocnego odrzucenia przez Sąd Rejonowy w Jaśle wnioskuZ. S. (1)o rozgraniczenie w tamtej sprawie, co było niewątpliwie prawidłowe, gdyż w sprawie o ochronę własności nie można występować z formalnym wnioskiem o rozgraniczenie, albowiem w sprawie o ochronę własności Sąd może zawrzeć rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu w wyroku tylko w razie uwzględnienia powództwa ( tak m. in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 1981 r. III CRN 315/80 – OSNCP 1981, Nr 10, poz. 196, Legalis Nr 22462) nie przesądzało to negatywnie kwestii rozgraniczenia w postępowaniu o ochronę własności, które mogło być zawarte bądź w sentencji wyroku, bądź też w jego uzasadnieniu ( w razie oddalenia powództwa).
Stosownie doart. 36 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne( t. j. Dz. U. z 2016 r. , poz. 2629) Sąd przed którym toczy się sprawa o własność lub o wydanie nieruchomości , albo jej części jest właściwy również do przeprowadzenia rozgraniczenia jeżeli ustalenie przedbiegu granic jest potrzebne do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. Nie składa się tu formalnego wniosku o rozgraniczenie, gdyż w tym przypadku obowiązuje przedsąd w postaci postępowania administracyjnego przed właściwym starostą , ale Sąd dokonuje rozgraniczenia z urzędu w związku z twierdzeniami stron co przebiegu granicy, które są sprzeczne ze sobą. W takim przypadku za rozgraniczenie Sąd nie pobiera wpisu, dokonuje go z urzędu, a rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu umieszcza w sentencji wyroku w razie uwzględnienia powództwa o ochronę własności, w przypadku zaś oddalenia poprzestaje na ustaleniu spornej granicy w uzasadnieniu orzeczenia.
W sprawie(...)pomimo prawidłowego odrzucenia formalnego wniosku o rozgraniczenie, w związku ze sporem co do przebiegu granicy pomiędzy stronami , Sąd miał obowiązek z urzędu dokonać rozgraniczenia w trybieart.36 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficznei niewątpliwie by to niezwłocznie uczynił , gdyby nie odrębny wniosekZ. S. (1)o zasiedzenie, który spowodował zawieszenie sprawy.
Warto również wskazać na fakt , iż w sprawie o ochronę własności w sytuacji sporu co do przebiegu granicyZ. S. (1)miał pełne prawo podnosić m. in. , iż nabył sporne przygraniczne pasy gruntu poza granicami ewidencyjnymi jego działek przez zasiedzenie, lub uwłaszczenie w trybieustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Zgodnie zart.153 kcjeżeli granice gruntów stały się sporne, a stanu prawnego nie można stwierdzić, ustala się granice według ostatniego spokojnego posiadania. W związku z tym należy przyjąć, że w pierwszym rzędzie ustalenie granic powinno opierać się na istniejącym stanie prawnym.
Przez stan prawny należy natomiast rozumieć m. in. zasiedzenie przygranicznych pasów ziemi, lub też ich nabycie w trybieustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychz dniem 4 listopada 1971 r. , co jest niezależne od istniejących w tym czasie lub obecnie granic ewidencyjnych . Na fakt zasiedzenia przygranicznych pasów ziemi, lub ich nabycie w drodze uwłaszczenia można się powoływać zarówno w postępowaniu nieprocesowym o rozgraniczenie, jak i w postępowaniu o ochronę własności ( także przy roszczeniu negatoryjnym), gdy granice są sporne , a Sąd w związku z tym dokonuje rozgraniczenia w trybieart.36 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne( tak: uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 1975 r. III CZP 92/74 , OSNCP 1976, Nr 3, poz. 34, Legalis Nr 18680; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 1967 III CR 424/66, OSNCP 1967, Nr 11, poz. 206, Legalis Nr 13054; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2009 r. IV CNP 114/08, Legalis Nr 236403; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2012 r. IV CSK 252/11, z dnia 2 czerwca 2011 r. ICSK 521/10, z dnia 15 kwietnia 2011 r. III CSK 256/10 , z dnia 14 lipca 2010 r. VCSK 8/10 i wiele innych).
Reasumując , oddalenie wnioskuK. S. (1)w niniejszej sprawie o zasiedzenie w całości, nie pozbawia jej możliwości powoływania się w sprawie o ochronę własności(...)po jej podjęciu na nabycie przygranicznych pasów ziemi nadziałkach (...)na podstawieart. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. W sprawie o zasiedzenie Sąd Rejonowy wJ.ustala bowiem w niniejszym uzasadnieniu , iżZ. S. (1)nabył przedmiot sporu nadziałkach (...)po linię brzegową cieku wodnego na podstawie w/w przepisuustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. WnioskodawczyniK. S. (1)musi jednak pamiętać , że prejudycjalną sprawą do rozstrzygnięcia sprawy o ochronę własności , a w szczególności ustalenia granicy pomiędzy działkami w sprawie(...)będzie ustalenie decyzją ostateczną przed Starostą(...)linii brzegowej cieku wodnego stanowiącego granicę przedmiotu sporu, co nie należy do kognicji sadów cywilnych.
O kosztach postępowania pomiędzyK. S. (1), a uczestnikiem GminąJ.Sąd orzekł na mocyart. 520§3 kpc( pkt. IV sentencji postanowienia). Roszczenie wnioskodawczyni co do częścidziałki (...)zostało oddalone z przyczyn merytorycznych, zatem GminieJ.należy się zwrot kosztów zastępstwa procesowego , w szczególności wynagrodzenia radcy prawnego zgodnie z§7 pkt.1rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu( Dz. U. Nr 163, poz. 1349) w brzmieniu obowiązującym w chwili złożenia wniosku o zasiedzenie, tj. w kwocie 300 zł, gdyż wnioskodawca podał na kwotę 2.000 zł wartość przedmiotu zasiedzenia.
O kosztach postępowania pomiędzyK. S. (1), a pozostałymi uczestnikami ( pkt. VI sentencji postanowienia) Sąd orzekł na mocyart. 520§1 i §2 kpcw zw. zart. 102 kpc. W ocenie Sądu Rejonowego wJ.brak jest podstaw do zasądzenia na rzecz uczestnikówW.iE. S. (1)solidarnie odK. S. (1)kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 317 zł , obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, pomimo że formalnie wniosekK. S. (1)o zasiedzenia na częśćdziałek (...)należących doS.został oddalony. Występując na drogę sądowąZ. S. (1)iK. S. (1), zdając sobie sprawę iż posiadają przedmiot sporu od 1960 r. mogli pozostawać w subiektywnym, aczkolwiek uzasadnionym okolicznościami, przekonaniu, iżZ. S. (1)nabył w/w przedmiot sporu należący formalnie doS.przez zasiedzenie. Dopiero Sąd ustalił, iż w rzeczywistościZ. S. (1)nabył w/w przedmiot sporu w trybieustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Skutkowało to oddaleniem wniosku o zasiedzenie, niemniej w uzasadnieniu Sąd ustalił , iżZ. S. (1), a następnie w drodze dziedziczenia jego żonaK. S. (1)są właścicielami spornego pasa gruntu nadziałkach (...). Wobec powyższego i w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie wnioskodawczyni oprócz kosztów zastępstwa prawnego poniosła wysokie koszty dotyczące wydania kilku opinii przez biegłego geodetę inż.T. G.( łącznie 3.006,55 zł + ryczałt za pierwsze oględziny w kwocie 96,85 zł ), a także dotyczące wpisu od zażalenia w wysokości 400 zł, zasądzanie od niej kosztów na rzecz uczestnikówS.byłoby sprzeczne z zasadą słuszności.
Opłatą sądową od wniosku o zasiedzenie w kwocie 2.000 zł, od której wnioskodawcaZ. S. (1)był zwolniony , Sąd na mocyart. 113 ust.1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych( Dz. U. z 2016 r. poz. 623) obciążył Skarb Państwa ( pkt. V sentencji postanowienia).
O uzupełnieniu zaliczki na wynagrodzenie biegłego ( punkt II sentencji postanowienia) Sąd orzekł na mocyart.83 ust.2 i art.113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
O zwrocie nadpłaconej opłaty sądowej od zażalenia w kwocie 30 zł ( punkt III sentencji postanowienia) Sąd orzekł na mocyart.80 ust.1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych( Dz. U. poz.623 z 2016 r. z późniejszymi zmianami ).