Sąd Okręgowy w Słupsku
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 417/17
Data wyroku: 2017-10-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wanda Dumanowska, Mariusz Struski, Mariola Watemborska
Słowa kluczowe: Eksmisja
Podstawa prawna: art. 222 kc

Sygn. akt IV Ca 417/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 października 2017 r.
Sąd Okręgowy wS.IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Mariusz Struski
Sędziowie SO: Wanda Dumanowska, Mariola Watemborska (spr.)
Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Zadrożna
po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 r. wS.
na rozprawie
sprawy z powództwaM.S.
przeciwkoK. W.,J. W.,N. W.iA. W.
o eksmisję
na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu RejonowegowS.z dnia 15 maja 2017r., sygn. akt I C 218/17

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że

a
zobowiązuje pozwanychK. W.,J. W.,N. W.iA. W.do opróżnienia, opuszczenia i wydania powodowiM.S.lokalu socjalnego położonego wS.przyulicy (...), ustalając, że pozwanym nie przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego;

b
odracza wykonanie obowiązku, o którym mowa w treści punktu I litera a) do dnia 31 maja 2018r.;

c
nie obciąża pozwanych kosztami procesu;

II. nie obciąża pozwanych kosztami postępowania apelacyjnego.
Sygn. akt IV Ca 417/17

UZASADNIENIE
PowódM.S.wniósł o eksmisję pozwanychK. W.,J. W.,N. W.iA. W.z lokalu mieszkalnego położonego wS.przyul. (...), jako że zajęli oni ten lokal samowolnie. W efekcie wniósł też powód o orzeczenie, że pozwanym nie przysługuje lokal socjalny.
PozwaniK. W.,J. W.,N. W.iA. W.wnieśli o oddalenie powództwa, wskazując, że nie zajęli przedmiotowego lokalu samowolnie, albowiem klucz do niego otrzymali od poprzedniego lokatora, który wyprowadził się na stałe. Zdecydowali się zamieszkać w lokalu, gdyż nie mają innej możliwości zamieszkiwania, w tym poprzez wynajem, a w rodzinie są dzieci i nie chcą ich stracić, nie mając możności zapewnienia mieszkania.
Wyrokiem z dnia 15 maja 2017r. Sąd Rejonowy wS.oddalił powództwo.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się powód, który w wywiedzionej apelacji, zaskarżając wydany wyrok w całości, podniósł zarzuty naruszenia:

1
prawa materialnego, tj.art. 5 kcpoprzez niewłaściwe przyjęcie, że zachowanie pozwanych zasługuje na ochronę, mimo że postępowanie powoda nie narusza zasad współżycia społecznego, a stanowi przejaw ochrony praw majątkowych,

2
prawa procesowego, tj.:

-art. 328 § 2 kpcpoprzez wyjaśnienie tylko w ograniczonym zakresie podstaw zastosowaniaart. 5 kc,
-art. 233 § 1 kpcpoprzez błędne jego zastosowanie w sytuacji, gdy materiał dowodowy nie wskazuje na to, aby zachowanie powoda było podstawą do zastosowaniaart. 5 kc.
W konsekwencji apelujący powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości, jak i zasądzenia od pozwanych na rzecz powoda kosztów procesu za I i II instancję, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie go Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Na podstawieart. 387 § 2 
1
          kpcSąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja powoda zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodzić się bowiem należy z apelującym, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do zastosowaniaart. 5 kodeksu cywilnego, z którego wynika, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Należy mieć na uwadze, że zasady współżycia społecznego w rozumieniuart. 5 kcsą pojęciem pozostającym w nierozłącznym związku z całokształtem okoliczności danej sprawy i w takim całościowym ujęciu wyznaczają podstawy, granice i kierunki rozstrzygnięcia w sytuacjach wyjątkowych, które przepis ten ma na względzie. Dla jego zastosowania konieczna jest ocena całokształtu szczególnych okoliczności rozpatrywanego wypadku, w ścisłym powiązaniu nadużycia prawa z konkretnym stanem faktycznym. Na jego podstawie nie można konstruować dyrektyw o charakterze ogólnym i dokonywać uogólnień nawet w sytuacjach uznawanych za typowe (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28.11.1967r., I PR 415/67, OSP 10/68, poz. 210).
Nie ma wątpliwości w przedmiotowej sprawie, że pozwani – czteroosobowa rodzina z dwójką małoletnich dzieci w wieku(...)lat samowolnie, bez wiedzy i zgody powoda jako właściciela lokalu, zajęli niewielkie - bo 20-metrowe mieszkanie komunalne. Nie ma też wątpliwości, że w obowiązującym w Polsce systemie prawnym wielką wagę przywiązuje się do ochrony dzieci i rodziny. Nie można jednak uznać, że w każdej sytuacji, w której rodzina - pozwana w sprawie o eksmisję - składa się z małoletnich dzieci nie może zostać eksmitowana.
Racją należy przyznać apelującemu powodowi, odwołującemu się do argumentu, iż orzeczenie Sądu Rejonowego mogłoby utwierdzić pozwanych w poczuciu bezkarności, zaś innych mieszkańców(...), oczekujących w kolejce na przydział lokalu z zasobów komunalnych, w przekonaniu, iż możliwym jest poprzez samowolne, bezkarne, naruszające normy społeczne działania, osiągnięcie swego celu poprzez „zdobycie” mieszkania bez konieczności oczekiwania w kolejce. Zauważyć bowiem należy, że pozwani nie są jedyną(...)rodziną mającą problemy mieszkaniowe. W podobnej sytuacji znajdują się także inne osoby, również mające na utrzymaniu małoletnie dzieci. Zauważyć przy tym należy, że pozwani – rodzice małoletnich - oboje pracują, osiągają stałe dochody, nie są osobami niepełnosprawnymi. Dodatkowo, co podniósł pełnomocnik powoda na rozprawie apelacyjnej, od kilku miesięcy pozwani nie uiszczają należności związanych z bezumownym korzystaniem z lokalu. Nie sposób w takiej sytuacji uznać, że pozwanych należy otoczyć wyjątkową ochroną oddalając skierowane przeciwko nim powództwo eksmisyjne.
Zasadnie więc apelujący podnosi, że wyrok Sądu I instancji z jednej strony odmawia powodowi ochrony jego praw właścicielskich, z drugiej zaś stanowi ochronę prawną dla osób, które łamią zasady współżycia społecznego. W aspekcie zarzutu naruszenia praw właścicielskich powoda, dostrzec należało, że w sytuacji oddalenia powództwa o eksmisję skierowanego przeciwko pozwanym rzeczywiście pozbawiono by właściciela jego praw decyzyjnych w zakresie tego, komu dany lokal przyznać. Powód w niniejszej sprawie występuje więc w obronie nie tyle swego, co interesu ogółu mieszkańców gminy, zwłaszcza tych oczekujących w kolejce po lokal z zasobów komunalnych.
Mając zatem na uwadze niepodlegającą podważeniu powinność powoda w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych(...), jak również przy uwzględnieniu szczególnie trudnej sytuacji rodziny pozwanych, Sąd Okręgowy uznał, że należy na podstawieart. 222 § 1 kodeksu cywilnegozobowiązać pozwanych do opróżnienia, opuszczenia i wydania powodowi zajmowanego lokalu, jednocześnie mając na uwadze zapisart. 320 kodeksu postępowania cywilnego, sąd II instancji uznał za wystarczającą ochronę rodziny pozwanych, odroczenie w czasie tj. do końca maja 2018r . obowiązku wydania powodowi przedmiotowego lokalu. Czas ten winien zapewnić pozwanym możliwość właściwego przegotowania się na opuszczenie zajmowanego bezprawnie lokalu.
W sprawach o opróżnienie pomieszczenia sąd z mocyart. 320 k.p.c.w szczególnie uzasadnionych wypadkach - a zwłaszcza gdy wykonanie natychmiastowe wyroku kolidowałoby z zasadami współżycia społecznego - władny jest wyznaczyć termin do spełnienia tego świadczenia. Przepis ten zatem i tak już w pewnym stopniu – lecz w ocenie Sądu Okręgowego w stopniu nie nadmiernym - ogranicza prawo podmiotowe żądającego opróżnienia mieszkania.
Sąd Okręgowy zmieniając zaskarżone orzeczenie i orzekając eksmisję pozwanych ustalił jednocześnie, że pozwanym nie przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego – zgadzając się tym samym ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w orzeczeniu wydanym w sprawie III CZP 6/05, z którego wynika, że osobom samowolnie zajmującym lokal, nie należy się lokal socjalny.
Zmieniając zaskarżony wyrok Sądu I instancji Sąd Okręgowy nie znalazł jednak podstaw do obciążenia pozwanych, zgodnie z wnioskiem apelującego powoda, kosztami postępowania eksmisyjnego zarówno za I jak i za II instancję. W ocenie Sądu odwoławczego w sprawie znajduje w tym zakresie zastosowanie przepisart. 102 kpc, który stanowi, żew wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.Należało uznać, że taka wyjątkowa sytuacji występuje w niniejszej sprawie po stronie pozwanych. Nie ma przy tym żadnych wątpliwości, że sytuacja życiowa i materialna tej rodziny jest trudna, dorośli pozwani pracują lecz otrzymuję niewielkie wynagrodzenia, na ich utrzymaniu pozostaje dwoje małych dzieci. Rodzina pozwanych jest zadłużona z tytułu bezumownego korzystania z lokalu a ponadto pozwani winni zabezpieczać środki na znalezienie przyszłego miejsca zamieszkania.