Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 18/17
Data wyroku: 2017-03-31 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Hanna Woźniak
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 1035 kc
Teza: Nieformalny, ale odpłatny dział spadku obejmującego nieruchomość winien byc uwzględniony przez sąd w postanowieniu o dziale spadku.

Sygn. akt: I Ns 18/17

POSTANOWIENIE
Dnia 31 marca 2017 r.
Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Hanna Woźniak

Protokolant

sekr. sądowy Jagoda Mazur

po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2017 r. w Wąbrzeźnie na rozprawie
sprawy z wnioskuE. K.
z udziałemA. K. (1),R. T. (1),P. T.,R. T. (2),G. C.,R. M.,G. J.,E. B.,W. O.
o dział spadku poT. K. (1)oraz o częściowy dział spadku poL. K.,Ł. G.,J. K.,S. P. (1)iO. P. (1)

postanawia:

1
dokonać działu spadku poT. K. (1)oraz częściowego działu spadku poL. K.,Ł. G.,J. K.,S. P. (1)iO. P. (1)obejmującym łącznie prawo własności ½ (jednej drugiej) części zabudowanej nieruchomości miejskiej o pow. 0,16.57 ha położonej wW.przyul. (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Wąbrzeźnie była prowadzona księga wieczysta o oznaczeniuW.tom(...), w ten sposób że wyżej opisane udziały stanowiące łącznie udział ½ we własności nieruchomości przyznać na wyłączną własnośćE. K.córceS.iO. P. (2)(...)– bez obowiązku spłat na rzecz uczestników postępowania,

2
nieuiszczonymi kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.

SSR Hanna Woźniak
Sygn. akt I Ns 18/17

UZASADNIENIE
E. K., będąc wnuczkąT. K. (1), a córkąS. P. (2) z domu K., złożyła wniosek o dział spadku po babceT. K. (1)w ten sposób, by wchodząca w skład spadku połowa zabudowanej nieruchomości miejskiej położonej wW.przyul. (...)przeszła na wyłączną własność jej nieżyjącej matkiS. P. (1)bez obowiązku spłat na rzecz pozostałych spadkobierców. W uzasadnieniu podała, że jej bracia w umowie z dnia 03 lutego 1957r. zawartej w formie pisemnej wyrazili zgodę na taki dział spadku po matce i pokwitowali odbiór pieniędzy tytułem sched spadkowych.
Spośród uczestników postępowania takie samo stanowisko, jakie zaprezentowała wnioskodawczyni, zajęli ostatecznie:G. C.(k.69),R. M.(k.271),G. J.(k.270),A. K. (1)(k.270),R. K.(k.273), który zmarł w trakcie niniejszego postępowania, zaś jego następca prawnyW. O.nie zajęła w tej mierze stanowiska,E. B.(k.270) orazP. T.(k.275).
UczestnicyR. T. (1)iR. T. (2)kwestionowali autentyczność podpisówJ. K.,A. K. (2)iL. K.na(...)i(...)z 03 lutego 1957r., natomiast nie zajęli stanowiska co do treści wniosku ani przed, ani po wykonaniu opinii przez biegłego grafometrę.

Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 25 czerwca 1952 roku wW.zmarłaT. K. (2), a spadek po niej nabyli: jej mążJ. K.do ¼ (jednej czwartej) części oraz dzieci jej iJ.tj.L. K.,J. K.,A. K. (2)iS. P. (2)(później po mężuP.) po 3/16 (trzy szesnaste) części każde z nich (dowód: odpis postanowienia – k.41 akt(...)).
W skład spadku poT. K. (1)wchodzi udział wynoszący ½ (jedną drugą) część zabudowanej nieruchomości miejskiej o pow. 0,16.57 ha położonej wW., dla której była prowadzona księga wieczysta o oznaczeniuW.tom(...), a aktualnie nieruchomość ta nie posiada założonej księgi wieczystej (dowód: odpis księgi wieczystej – k.3, fakt znany sądowi z urzędu).
W wyniku porozumienia rodzinnego w dniu 03 lutego 1957r. spadkobiercyT. K. (1)podpisali(...)i(...)(bez daty) oraz trzy odrębne pokwitowania: dwa z dnia 03 lutego 1957r. i jedno z dnia 09 lutego 1957r., z których wynika, że braciaS. P. (1)otrzymali należne spłaty z tytułu dziedziczenia po matce, w związku z czym wyrażają zgodę, aby spadkową nieruchomość przejęła w całości ich siostraS. P. (1). Na dokumencie podpisał się również dziedziczący po żonieJ. K.(dowód: oryginały dokumentów – k.146, opinia biegłego grafometry – k.153-165).
S. P. (1)zmarła dnia 23 grudnia 1993r. wW., a spadek po niej nabyli: jej mążO. P. (1)oraz jej córkaE. K.po ½ (jednej drugiej) części, natomiast spadek poO. P. (1)zmarłym dnia 12 października 2002 r. wW.nabyła w całości jego córkaE. K.(dowód: postanowienie – k.77 akt(...)).
J. K.(bratS. P. (1)) zmarł 31 sierpnia 1983r. wW., a spadek po nim nabyli: jego żonaH. K.oraz dzieci jego iH.:G. J.iA. K. (1)po 1/3 (jednej trzeciej) części, natomiast spadek poH. K.zmarłej 18 stycznia 1988r. wW.nabyły dzieci jej iJ.:G. J.iA. K. (1)po ½ (jednej drugiej) części (dowód: postanowienie – k.22 akt(...)).
A. K. (2)(bratS. P. (1)) zmarł 05 marca 1976r. wW., a spadek po nim nabyli: jego żonaM. K.oraz dzieci jego iM.:R. K.,B. T.iE. B.po ¼ (jednej czwartej) części. Spadek poM. K.zmarłej dnia 02 sierpnia 1992r. wW.nabyły dzieci jej iA.tj.R. K.,B. T.iE. B.po 1/3 (jednej trzeciej) części, natomiast spadek poB. T.zmarłej 30 maja 2001r. wW.nabyli: jej mążR. T. (1)oraz synowie jej iR.tj.P. T.iR. T. (2)po 1/3 (jednej trzeciej) części (dowód: postanowienie – k.34 akt(...)).
R. K.zmarł 22 grudnia 2014r. wG., a spadek po nim nabyła w całości jego żonaW. O.(dowód: odpis postanowienia – k.356).
L. K.(bratS. P. (1)) zmarł 16 sierpnia 1963r. wŚ., a spadek po nim nabyły: jego żonaŁ. G.oraz córki jego iŁ.tj.G. C.iR. M.po 1/3 (jednej trzeciej) części, zaś spadek poŁ. G.zmarłej dnia 02 kwietnia 2009r. wN.nabyły córki jej iL.tj.G. C.iR. M.po ½ (jednej drugiej) części (dowód: odpis postanowienia – k.292).

Sąd zważył, co następuje:
Sąd dał wiarę treści dokumentów, postanowień i odpisów postanowień, na których oparł się, ustalając stan faktyczny. Żadna ze stron nie podważała ani formalnej ani materialnej prawdziwości odpisów postanowień, a w większości Sąd oparł się na ich oryginałach zawartych w aktach dołączonych spraw. Co do treści dokumentów w postaci(...),(...)(bez daty) oraz trzech odrębnych pokwitowań: dwóch z dnia 03 lutego 1957r. i jednego z dnia 09 lutego 1957r., to autentyczność wszystkich podpisów na tych dokumentach była kwestionowana przez niektórych uczestników. Z uwagi na fakt, iż tylko w stosunku do podpisuJ. K.(brataS. P. (1)) uczestnikA. K. (1)był w stanie dostarczyć wystarczającą ilość materiału porównawczego, na okoliczność autentyczności tylko jego podpisów został dopuszczony dowód z opinii biegłego grafometry. Sąd podzielił wnioski końcowe opinii tego biegłego co do autentyczności podpisówJ. K.. Opinia została sporządzona niezwykle szczegółowo, a jednocześnie w sposób jasny i czytelny dla Sądu, pozwalający prześledzić tok rozumowania biegłego i sposób, w jaki doszedł do wniosków końcowych. Kategoryczność tych wniosków nie budzi wątpliwości mimo uwagi zawartej we wniosku nr 2. Z kolei przechowywanie przezS. P. (1), a późniejE. K., przez ponad 50 lat oryginałów wszystkich tych dokumentów jako kompletu i przekazanie ich jako kompletu Sądowi, w połączeniu z ich wyglądem zewnętrznym i stopniem zżółknięcia papieru, przemawia za tym, że zostały sporządzone w datach na nich wskazanych, a wszystkie podpisy są autentycznymi podpisami spadkobiercówT. K. (1). Z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego jest bowiem nie do zaakceptowania założenie, by tylko jeden ze spadkobierców złożył swój podpis na tych dokumentach, a pozostałe podpisy zostały sfałszowane. Zresztą, to na uczestnikach kwestionujących autentyczność podpisów spoczywał ciężar dowodu, któremu oni nie podołali.
Sąd podzielił również wnioski końcowe opinii biegłej z dziedziny szacowania nieruchomości. Opinia została wykonana na bazie wystarczającego materiału porównawczego, a Sąd nie dopatrzył się w niej błędów logicznych bądź rachunkowych. Wniosek końcowy opinii co do wartości nieruchomości nie był kwestionowany ani przez wnioskodawczynię, ani przez uczestników postepowania, co również przemawia za jego prawidłowością.
Dokumenty, o których wyżej mowa, są dokumentami prywatnymi, co prawda sporządzonymi w formie pisemnej, ale niewystarczającymi do tego, by na ich podstawie doszło do przeniesienia własności udziałów w nieruchomości. Zgodnie zart.158 kcdo skutecznego przeniesienia własności jest bowiem wymagana czynność prawna w formie aktu notarialnego. W ocenie Sądu nie ma jednak wątpliwości, że taki nieformalny, w dodatku odpłatny dział spadku obejmującego udział w nieruchomości został dokonany już w 1957r. Świadczy o tym również fakt, że przez ponad 50 lat najpierwS. P. (1)a potem jej córka mieszkały w tej nieruchomości i nikt z rodziny nie wystąpił przeciwko nim z żadnymi roszczeniami z tytułu spadku. Nikt z uczestników postępowania nie kwestionował też adekwatności wysokości spłat dokonanych w 1957r. do rzeczywistej ówczesnej wartości spadkowej nieruchomości.
Dokonując działu spadku w niniejszej sprawie, Sąd był zatem zobowiązany uwzględnić faktyczne spłaty dokonane w 1957r., dlatego przyznał udział ½ we własności nieruchomości na wyłączną własność wnioskodawczyni bez obowiązku spłat na czyjąkolwiek rzecz. Treść wniosku o dział spadku (nigdy niesprostowaną przez fachowego pełnomocnika wnioskodawczyni) sąd potraktował jako wynikającą z nieświadomości prawnej wnioskodawczyni, gdyż nie jest możliwe dokonanie działu spadku na rzecz osoby nieżyjącej (osoba taka nie ma zdolności sądowej i procesowej). Natomiast treść czynności podejmowanych przez wnioskodawczynię wskazywała na to, że w niniejszej sprawie chodzi jej o uzyskanie prawa własności do spadkowej nieruchomości z wyłączeniem innych spadkobierców (i ich następców) jej matki.
Z tych względów na podstawieart.1035w zw. zart.210-212 kcorzeczono jak w pkt. 1 postanowienia.
O kosztach orzeczono kierując się zasadą słuszności albowiem dowód z opinii biegłego z dziedziny szacowania nieruchomości został dopuszczony przez Sąd z urzędu i ostatecznie niewykorzystany przy ustalaniu stanu faktycznego. Pozostałe koszty zostały natomiast uiszczone stosownie do wniosków zgłaszanych przez strony.
SSR Hanna Woźniak