Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie
IX Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IX U 715/15
Data wyroku: 2017-07-03 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON

Sygn. akt IX U 715/15

UZASADNIENIE
Orzeczeniem z dnia 25 sierpnia 2015 r. znak ZP-4.(...).1.(...).2015.US Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie(...)wS.uchylił w całości orzeczenie(...)do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wS.z dnia 25 czerwca 2016 r. znak(...).(...).1.(...).2015 i orzekł o zaliczeniuM. A.do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 30 kwietnia 2017 r. z symbolami przyczyny niepełnosprawności 02 – P i 10 – N i wskazaniach związanych z niepełnosprawnością. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż adresat orzeczenia wymaga konieczności zapewnienia częściowej pomocy innych osób, w tym w celu pełnienia ról społecznych(orzeczenia – k. 78, 66 akt Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie(...)wS.stanowiących załącznik do akt sprawy i zwanych dalej aktami organu).
M. A.wniósł odwołanie od tego orzeczenia domagając się zaliczenia do znacznego stopnia niepełnosprawności. W uzasadnieniu zaznaczył, iż w zaświadczeniach lekarskich wskazywano na konieczność stałej opieki osób drugich. Wskazał, iż posiada orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowitej niezdolności do pracy. Podkreślił, iż boi się sam wychodzić z domu, boi się swoich reakcji wobec innych ludzi.(odwołanie - k. 3 – 4).
Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie(...)wS.wniósł o oddalenie odwołania w całości wobec niespełnienia przez odwołującego przesłanek pozwalających na zaliczenie go do znacznego stopnia niepełnosprawności, uznając jednocześnie, iż nie miał podstaw do wydania innego orzeczenia niż zaskarżone(odpowiedź na odwołanie – k.11 – 12).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
M. A.,urodzony (...), posiadający wykształcenie podstawowe, obecnie nie pracuje – całkowicie niezdolny do pracy. Aktualnie pobiera rentę socjalną.

Niesporne

, nadto ocena funkcjonowania społecznego – k. 63 akt organu.
M. A.cierpi na zaburzenia osobowości spowodowane chorobą mózgu, nadciśnienie tętnicze oraz drżenie rąk w stopniu nieznacznym. Jest upośledzony w stopniu lekkim.
W 2014 r. przebył trepanopunkcję okolicy podpotylicznej z endoskopowoą fenestracją torbieli pajęczynówki robaka móżdżku.
W 2015 r. uM. A.wykryto torbiel wielkości 23x36x46 mm, która umiejscowiona jest obwodowo pomiędzy dolnymi częściami konarów móżdżku.

Niesporne

, a nadto dowód: zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia – k. 2, 12, 20, 29, 42, 58 – 60 akt organu, opinia psychologiczna – k. 48 akt organu, ocena stanu zdrowia – k. 6, 16, 24, 36, 52, 64 akt organu, dokumentacja medyczna – k. 1, 11, 33, 40, 56, 74, wynika badania rezonansu magnetycznego – k. 55
Orzeczeniem z dnia 19 lutego 2001 r.(...)do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wS.M. A.zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, do dnia 28 lutego 2006 r., z symbolami przyczyny niepełnosprawności 02 – P.

Dowód:

orzeczenie o niepełnosprawności – k. 8.
Orzeczeniem z dnia 20 marca 2006 r.(...)do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wS.M. A.zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, do dnia 31 marca 2009 r., z symbolami przyczyny niepełnosprawności 01 – U i 02 – P.

Dowód:

orzeczenie o niepełnosprawności – k. 18
Orzeczeniem z dnia 1 kwietnia 2009 r.(...)do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wS.M. A.zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, do dnia 31 stycznia 2012 r., z symbolami przyczyny niepełnosprawności 01 – U i 02 – P.

Dowód:

orzeczenie o niepełnosprawności – k. 26
Orzeczeniem z dnia 23 kwietnia 2012 r.(...)do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wS.M. A.zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, do dnia 30 kwietnia 2017 r., z symbolem przyczyny niepełnosprawności 02 – P.

Dowód:

orzeczenie o niepełnosprawności – k. 38
(...)do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wS.orzeczeniem z dnia 22 października 2013 r. odmówił wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu wskazano, iż schorzeniaM. A.nie wskazują na pogorszenia stanu zdrowia w stosunku do stanu zdrowia będącego podstawą ustalenia posiadanego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.
Orzeczenie odmawiające wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zostało ponownie wydane w dniu 25 czerwca 2015 r.

Dowód:

orzeczenia o niepełnosprawności – k. 54, 66
Orzeczeniem z dnia 25 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie(...)wS.uchylił zaskarżone orzeczenie i zaliczyłM. A.do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, do dnia 30 kwietnia 2017 r., z symbolami przyczyny niepełnosprawności 02 – P i 10 – N.

Dowód:

orzeczenie o niepełnosprawności – k. 79
Obecny stan zdrowiaM. A.jest przyczyną znacznej niepełnosprawności. Niepełnosprawność ta wynika z zaniku uczuciowości wyższej (ubezpieczony śmieje się z nieszczęścia innych osób), odhamowania (ubezpieczony jest wulgarny, nawet w sytuacji niewielkiego zdenerwowania), niedostosowanego afektu i labilności nastroju (ubezpieczony jest stępiały afektywnie, łatwo dochodzi do silnego wzburzenia, które manifestuje agresją werbalną lub czynną) i osłabionym krytycyzmem (ubezpieczony nie widzi niestosowności swojego zachowania). Nasilone zaburzenia zachowania, uwarunkowane dysfunkcją mózgu, uniemożliwiająM. A.samodzielne funkcjonowanie społeczne i powodują, że ubezpieczony nie tylko nie umie sobie poradzić z załatwieniem drobnych bieżących spraw życia codziennego takich jak zakupy, ale także może stanowić zagrożenie dla innych osób.
M. A.pozostawiony bez opieki, wsparcia i nadzoru łatwo może stać się zagrożeniem dla innych osób.
M. A.jest niezdolny do podporządkowania się normom społecznym, impulsywny, nieliczący się z konsekwencjami swoich działań, skłonny do rozdrażnienia i agresji wobec innych osób. Jego zachowania są nieprzewidywalne.
SchorzeniaM. A.warunkują znaczny stopień niepełnosprawności do dnia 30 kwietnia 2020 r. z symbolem 0-P. Jego niepełnosprawność w tym stopniu datuje się od dnia 21 marca 2015 r.

Dowód:

opinia biegłej sądowej z zakresu psychiatriiK. B.– k. 29 – 33, opinie uzupełniające biegłejK. B.– k. 43 – 44, 91 – 93, opinia biegłej sądowej z zakresu neurologiiB. M.– k. 56 – 60, opinia biegłej sądowej z zakresu psychiatriiE. M.– k. 121 – 126

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie okazało się uzasadnione.
Zgodnie zart. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych(Dz. U. z 2011 r., Nr. 127, poz. 721 z ze zm.) rozróżnić można trzy stopnie niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany i lekki. Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. (art. 4 ust. 1 ustawy). Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych (art. 4 ust. 2 ustawy). Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu powodującą w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną lub mającą ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub techniczne. (art. 4 ust. 3 ustawy).
Standardy w zakresie kwalifikowania do poszczególnych stopni niepełnosprawności, uregulowane zostały wrozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności(t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1110). I tak zgodnie z rozporządzeniem: niezdolność do pracy oznacza całkowitą niezdolność do pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu (§ 29 ust. 1 pkt 1), konieczność sprawowania opieki - całkowitą zależność od otoczenia polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem (§ 29 ust. 1 pkt 2), konieczność udzielania pomocy, w tym pomocy w pełnieniu ról społecznych – zależność od otoczenia wymagającą wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych (§ 29 ust. 1pkt 3), czasowa pomoc w pełnieniu ról społecznych – konieczność udzielania pomocy, o której mowa w § 29 ust.1 pkt 3 w okresach wynikających ze stanu zdrowia (§ 30 ust. 1 pkt 1), a częściowa pomoc w pełnieniu ról społecznych – wystąpienie co najmniej jednej okoliczności, o której mowa w § 29 ust. 1pkt 3 (§ 30 ust. 1pkt 2), istotne obniżenie do wykonywania pracy - naruszoną sprawność organizmu powodującą ograniczenia w wykonywaniu pracy zarobkowej znacznie obniżające wydajność pracy na danym stanowisku w porównaniu do wydajności, jaką wykazują osoby o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną (§ 31 ust. 1 pkt 1), ograniczenia w pełnieniu ról społecznych - trudności doświadczane przez osobę zainteresowaną w relacjach z otoczeniem i środowiskiem według przyjętych norm społecznych, jako skutek naruszonej sprawności organizmu (§ 31 ust. 1 pkt 2), zaś możliwość kompensacji ograniczeń - wyrównywanie dysfunkcji organizmu spowodowanej utratą lub chorobą narządu odpowiednio przez przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne (§ 31 ust. 2 rozporządzenia).
W rozpoznawanej sprawie niespornym było, iż wnoszący odwołanie jest osobą niepełnosprawną. Spornym natomiast pozostawał stopień niepełnosprawności, jakim skutkują jego schorzenia.M. A.kwestionował bowiem zaliczenie go przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie(...)wS.do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, utrzymując, iż stan jego zdrowia skutkuje stopniem znacznym.
Z uwagi na fakt, iż rozpoznanie niniejszej sprawy wymagało wiadomości specjalnych Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych z zakresu psychiatrii oraz neurologii.
Z opinii biegłej sądowej z zakresu psychiatriiK. B.wynika, iż schorzenia psychiatryczne czyniąM. A.czasowo niepełnosprawnym w stopniu znacznym. Biegła w swojej opinii wskazała, iż u ubezpieczonego doszło do uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Nadto podkreśliła ubezpieczony jest częściowo krytyczny wobec swoich dysfunkcji, jednak nie umie kontrolować swoich emocji. U ubezpieczonego występują zanik uczuciowości wyższej, odhamowanie, niedostosowany afekt i labilność nastroju oraz osłabiony krytycyzm. Ubezpieczony nie widzi swojego zachowania. Zaznaczyła, iż wszystkie te zaburzenia powodują, żeM. A.nie tylko nie umie sobie poradzić z załatwieniem drobnych bieżących spraw życia codziennego, ale może również stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa innych osób. Nadto wskazała, iż ubezpieczony może podjąć zatrudnienie w zakładzie aktywności zawodowej.
W opinii uzupełniającej biegła wskazała, iż niezdolność ubezpieczonego do samodzielniej egzystencji przejawia się poprzez zaburzenia życia emocjonalnego, upośledzenie hamowania impulsów (w tym hamowania zachowań agresywnych) i agresywną frustrację, która łatwo pojawia się w sytuacjach społecznych, co w połączeniu z masą ciała i znaczną siłą fizyczną ubezpieczonego powoduje, żeM. A.pozostawiony bez opieki, wsparcia i nadzoru może stać się zagrożeniem dla innych osób. Labilność zachowań ubezpieczonego nie wynika z jego wolnego wyboru, lecz z przyczyn organicznych – dysfunkcji odpowiadających za hamowanie niepożądanych zachowań. Podkreśliła, iż fakt samodzielnego spożywania posiłku, zachowywania higieny ciała, przemieszczania się nie determinuje samodzielności. Z uwagi na swoje schorzenia ubezpieczony nie jest w stanie załatwiać elementarnych spraw życia codziennego, bowiem jego samodzielne wyjście z domu może skończyć się zachowaniami agresywnymi. Ubezpieczony jest drażliwy, niecierpliwy i wulgarny.
Natomiast z opinii biegłej sądowej z zakresu neurologiiB. M.wynika, iż schorzenia neurologiczne występujące u odwołującego, są przyczyną umiarkowanej niepełnosprawności, ponieważ ubezpieczony ma naruszoną sprawność organizmu w stopniu umiarkowanym. Nie ma niedowładów, porażeń. Ubezpieczony samodzielnie porusza się, funkcja lokomocyjna jest zachowana. Biegła nadto wskazała, iż ubezpieczony może podjąć pracę w warunkach pracy chronionej.
Opinie biegłych wydane po badaniu podmiotowym i przedmiotowymM. A.oraz analizie dostępnej dokumentacji medycznej dotyczącej stanu jego zdrowia są jasne i spójne, a ich wnioski w sposób logiczny i przekonujący obszernie umotywowane.
Organ wniósł zarzuty do opinii biegłej sądowej z zakresu psychiatrii, które nie mogły jednak prowadzić do nieuwzględnienia opinii. Organ wskazał, iż w swojej opinii biegła potwierdziła opinię organu rentowego, wskazując, iż ubezpieczony „wymaga pomocy”, „nadzoru” oraz „asysty” a nie zastępstwa – co jest istotą orzekania niepełnosprawności w stopniu znacznym – orzekany w takiej sytuacji musi być zastępowany samoobsłudze, poruszaniu się i komunikacji. Ubezpieczony jednak samodzielnie się porusza i samodzielnie wykonuje czynności samoobsługowe, chociaż ma znaczące problemy w komunikacji z otoczeniem oraz w funkcjonowaniu społecznym. Nadto organ wskazał, iż aby zaliczyć daną osobę do znacznego stopnia niepełnosprawności musi być ona całkowicie zależna od otoczenia w rozumieniu pielęgnacji w zakresie higieny i karmienia lub w samoobsłudze, prowadzeniu gospodarstwa domowego, a ubezpieczony kryteriów tych nie spełnia.
BiegłaK. B.odniosła się do powyższych zarzutów, podtrzymując przy tym poprzednią opinię. Biegła podkreśliła, iż ubezpieczony spełnia przesłanki ustawowe zaliczenia go do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Biegła ponownie wskazała, iż chociaż odwołujący się fizycznie jest zdolny do przemieszczania się czy wypowiadania słów, to nie jest zdolny do samodzielnego uczestniczenia w życiu społecznym. Zaznaczyła, iż pozostawiony sam, bez opieki matki, może stanowić zagrożenie dla innych osób. Wskazała również, żeM. A., że ubezpieczony jest zależny od pomocy otoczenia, ponieważ nie jest w stanie samodzielnie prowadzić gospodarstwa domowego, zrobić samodzielnie zakupów, załatwić spraw urzędowych czy skorzystać z wizyty u lekarza ani pełnić ról społecznych.
Do tak uzupełnionej opinii odniósł się organ, wykazując, iż znaczny stopień niepełnosprawności orzeka się w sytuacji, gdy badany musi być wyręczany/zastępowany w podstawowych czynnościach tzn. karmiony, ubierany, prowadzany lub wożony gdyż sam się nie przemieszcza, nie sygnalizuje potrzeb, nie jest w stanie samodzielnie załatwiać potrzeb fizjologicznych – odpowiada to sytuacji niezdolności osoby do samodzielnej egzystencji. W przypadku ubezpieczonego tak nie jest. Ubezpieczony jest 30 – letnim mężczyzną z zaburzeniami zachowania i emocji wynikającymi z obniżonego intelektu i uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego po przebytej operacji czaszki, istniejącą torbielą, sprawnym jednak w samoobsłudze, mobilnym, umiejącym sygnalizować swoje potrzeby, komunikującym się z otoczeniem, zdolnym do pracy na przystosowanym stanowisku.
Sąd z uwagi na treść zarzutów organu rentowego do opinii biegłejK. B.dopuścił dowód z opinii kolejnego biegłego psychiatry.
W opinii swej biegła sądowa z zakresu psychiatriiE. M.potwierdziła wnioski biegłejK. B.. Kolejna biegła psychiatra wskazała, iż schorzenia psychiatryczne czyniąM. A.czasowo niepełnosprawnym w stopniu znacznym. Biegła w swojej opinii podała, iiż ubezpieczony jest upośledzony umysłowo w stopniu lekkim, przejawia on ponadto cechy osobowości zaburzonej organicznie z objawami otępiennymi i nasilonymi charakteropatycznymi. Zaznaczyła, iż przebyte leczenie ambulatoryjne w minimalnym stopniu poprawiło funkcjonowanie ubezpieczonego, jednak nie na tyle by był w stanie samodzielnie egzystować. Podkreśliła, żeM. A.z uwagi na swoje schorzenia psychiatryczne został zdyskwalifikowany do udziału w zalecanych mu formach terapii. Wskazała nadto, iż ubezpieczony ma ograniczoną mobilność mimo sprawnie funkcjonującemu aparatowi ruchowemu – nie orientuje się nawet w znanych sobie miejscach, błądzi po mieście, miejsce zamieszkania opuszcza tylko pod opieką drugiej osoby – najczęściej mamy. Biegła orzekła, iż ubezpieczony jest niezdolny do pracy zarobkowej. Biegła w pełni zgodziła się z wnioskami zawartymi w opinii psychiatrycznej biegłejK. B..
Żadna ze stron procesu nie wniosła zarzutów do opinii biegłejE. M..
Mając na uwadze wszystko powyższe, jak i wskazywaną wcześniej spójność i logiczność opinii należało uznać te opinie za rzetelne i wiarygodne, a w konsekwencji podzielić zawarte w niej wnioski, nie znajdując podstaw do ich kwestionowania.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy dał podstawy do uznania, że ocena stopnia niepełnosprawności odwołującego się przez Zespoły orzekające w sprawie była nieprawidłowa.
Zważywszy na definicję umiarkowanego i znacznego stopnia niepełnosprawności, stopień dysfunkcji badanego świadczy o zasadności zaliczenia go do drugiego z tych stopni.
Mając na uwadze wszystko powyższe sąd, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że zaliczyłM. A.do znacznego stopnia niepełnosprawności z symbolem 02 – P do dnia 30 kwietnia 2020 r., przy czym niepełnosprawość tą datuje się od dnia 21 marca 2015 r.

ZARZĄDZENIE

1
(...),

2
(...),

3
(...),

4
(...).

3 lipca 2017 r.