Sąd Okręgowy w Warszawie
XIV Wydział Ubezpieczeń
Sygnatura akt: XIV U 13/16
Data wyroku: 2016-12-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Magdalena Daria Figura
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność
Podstawa prawna: ustawa o syst. ubezp. społ. z 13.10.1998
Teza: przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania

Sygn. aktXIV U 13/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 grudnia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący:

SSO Magdalena Daria Figura

Protokolant:

Protokolant sądowy Aureliusz Łuczak

po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2016 r. w Warszawie
na rozprawie sprawyK. J.,A. F.,U. J.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wW.
o przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu skłądek
na skutek odwołaniaK. J.,A. F.,U. J.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wW.
z dnia 30 października 2015 r.   Nr(...)oraz
z dnia 30 października 2015 r.   Nr(...)oraz
z dnia 30 października 2015 r.   Nr(...)
oddala odwołania;
Sygn. akt XIV U 13/16

UZASADNIENIE
Decyzjami z dnia 30 października 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wW.orzekł o odpowiedzialnościK. J.(nrdecyzji (...)),A. F.(nrdecyzji (...)) iU. J.(nrdecyzji (...)) za zobowiązania zmarłego w dniu 29 sierpnia 2014 r.H. J., członka zarządu i wspólnika jednoosobowej spółki pod nazwą(...) sp. z o.o.na dzień otwarcia spadku, na łączną kwotę 38.547,18 zł w tym:
1)na ubezpieczenie zdrowotne:

⚫

25.761,05 zł – z tytułu nieopłaconych składek za okres od 04/2005r. do 09/2007r., od 11/2007r/ do 01/2009r., od 03/2009r. do 12/2009r., od 02/2010r. do 03/2011r., od 06/2011 r. do 07/2014r.;

12.785,00 zł – z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 29 sierpnia 2014r.;

2)na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych:

⚫

1,13 zł – z tytułu nie opłaconych składek za okres 12/2010 r., 04/2014 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzekł, że w/w jako spadkobiercy płatnikaH. J.ponoszą odpowiedzialność za wymienione zobowiązania, za długi spadkowe z mocy ustawy, wskazując, iż jest to zgodne z aktem notarialnym z dnia 18 września 2014 r. Repertorium A-(...).
W uzasadnieniu decyzji organ poinformował, iż w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą przezH. J., który zmarł 29 sierpnia 2014 r., powstała zaległość z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 38.547,18 zł.
Organ rentowy przywołującart. 97 § 1, art. 98 § 1, § 2 pkt 1, 2 i 7, art. 100 oraz art. 101 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowaiart. 31, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychwskazał, że spadkobiercy płatnika przejmują majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy z tytułu składek. Odpowiedzialność spadkobierców obejmuje znane na dzień otwarcia spadku zaległości:

-

z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,

z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych na dzień otwarcia spadku.

Organ wskazał, że do odpowiedzialności spadkobierców za ww. zobowiązania stosuje się przepisyustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. –Kodeks cywilny(Dz.U. z 2014 r. poz. 121, z późn. zm.) o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe. W związku z tym, każdy z w/w spadkobierców odpowiada za zobowiązania zmarłegoH. J.w udziale wynoszącym 1/3 części spadku.(decyzja, k. nienumerowane akt ZUS)
Odwołanie od powyższych decyzji złożył pełnomocnik spadkobierców po zmarłymH. J.. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez ustalenie, iż zmarłyH. J.nie posiadał wobec ZUS zobowiązań z tytułu pozostawania wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W uzasadnieniu wskazał, że organ rentowy całkowicie pominął kwestię osiągania przychodu przez spadkodawcę z tytułu bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie bowiem zart. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychobowiązek ubezpieczenia zdrowotnego nierozerwanie łączy się z uzyskiwaniem przez daną osobę przychodu. Zdaniem pełnomocnika organ rentowy nie zebrał jakichkolwiek dowodów na okoliczność osiągania przez spadkodawcę przychodu z tytułu bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Ponadto pełnomocnik strony podniósł zarzut, że organ rentowy w żaden sposób nie określił prawidłowej wysokości zobowiązania, nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na podstawie których ustalił wysokość tych zobowiązań na kwotę 38 547,18 zł. W związku z powyższym, brak jest podstaw do obciążania odwołujących się zobowiązaniami względem ZUS.(odwołanie, k. 2-6 a.s.)
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wW.wniósł o oddalenie odwołania, ponieważ zaskarżona decyzja jest faktycznie oraz prawnie uzasadniona. Organ rentowy wskazał, że w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisyart. 22 i 24 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Nie stanowią bowiem o istnieniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Art. 82 ust. 1 pkt 3 i 5 w/w ustawy również nie mają znaczenia dla istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, jeżeli taka osoba jest wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Organ rentowy wskazał ponadto, że wysokość określonego w decyzji zobowiązania, w tym odsetki, została ustalona na dzień otwarcia spadku. Zakres odpowiedzialności został ograniczony do stanu czynnego spadku, ponieważ spadek został przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. (odpowiedź na odwołanie, k. 9-10)
Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku pełnomocnik odwołujących się poparł odwołanie.(protokół z rozprawy, k. 102-103)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
H. J.prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą(...) sp. z ograniczoną odpowiedzialnościąwW..H. J.był jednym wspólnikiem i członkiem zarządu współce (...) Sp. z o.o.wW.zarejestrowanej w Krajowym Rejestrze Sądowym pod nr.(...). Z tytułu prowadzenia tej działalności, w związku z nieopłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz pracy powstało zadłużenie w łącznej kwocie 38.547,18 zł.
W dniu 29 sierpnia 2014 rokuH. J.zmarł.
Zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia 18 września 2014 r. Repertorium A-(...)spadek poH. J.nabyli na podstawie ustawy wprost: żona spadkodawcyU. J.w 1/3 części spadku, córkaA. F.w 1/3 części spadku oraz synK. J.w 1/3 części spadku.
Aktem notarialnym z dnia 30 września 2014 r. Repertorium A-(...)U. J.,K. J.iA. F.dokonali częściowego działu spadku po zmarłymH. J.w ten sposób, żeU. J.nabyła 7 udziałów współce (...)o wartości po 500,00 zł każdy udział o łącznej wartości nominalnej 3.500,00 zł ,K. J.nabył 7 udziałów współce (...)o wartości po 500,00 zł każdy udział o łącznej wartości nominalnej 3.500,00 zł,A. F.nabyła 6 udziałów współce (...)o wartości po 500,00 zł każdy udział o łącznej wartości nominalnej 3.000,00 zł.
Pismami z dnia 10 lipca 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wW.zawiadomił strony postępowaniaK. J.,A. F.iU. J.o wszczęciu z urzędu postępowania o przeniesieniu na spadkobierców zmarłego płatnikaH. J.odpowiedzialności za zobowiązania ww. zmarłego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W piśmie tym wyjaśniono podstawy prawne dla wszczęcia przedmiotowego postępowania oraz przysługujące stronom, podczas jego trwania, prawa i obowiązki. W wyniku przeprowadzonego postępowania w dniu 30 października 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzje, zaskarżone w niniejszym postępowaniu.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach organu rentowego i aktach niniejszej sprawy.
Sąd ocenił dowody z dokumentów jako wiarygodne, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości, zaś ich treść i forma nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego. Dokumenty urzędowe stanowiły zatem dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone (art. 244 k.p.c.), zaś dokumenty prywatne dowód tego, że osoba która je podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie (art. 245 k.p.c.).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Odwołania jako bezzasadne nie zasługiwały na uwzględnienie i należało je oddalić.
W niniejszej sprawie strona odwołująca się zakwestionowała, że spadkodawca podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, wskazując, iż z tego tytułu nie osiągał dochodów.
Zdaniem Sądu, należy się zgodzić ze stanowiskiem organu rentowego, iż wskazane przez pełnomocnika odwołujących się przepisyart. 22, art. 24 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnymiart. 82 ust. 1 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychnie mają w niniejszej sprawie zastosowania, bowiem nie stanowią o istnieniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, jeżeli taka osoba jest wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie zart. 66 ust. 1 pkt 1c)ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(Dz. U. z 2015 r. poz. 581) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Obowiązek ten istnieje bez względu na uzyskany faktycznie przychód z działalności.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż spadkodawcaH. J.był jedynym wspólnikiem i członkiem zarządu współce (...) sp. z o.o.Zgodnie natomiast zart. 8 § 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.) wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uważa się za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, mającą obowiązek opłacania z tego tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W związku z powyższym nie ma znaczenia, czy osoba ta osiągała z tego tytułu dochód, czy też nie. Jak również nie ma znaczenia podnoszona przez stronę odwołującą się okoliczność, iż spadkodawca osiągał dochód jedynie jako pracownik zatrudniony w swojej spółce, a nie osiągał żadnych dywidend ze spółki.
Należy wskazać ponadto, iż kwestia podlegania przez spadkodawcęH. J.obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu została przesądzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 8 października 2014 r. odrzucił skargęH. J.na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Postanowienie to jest prawomocne.
Przepisart. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2009 roku Nr 205, poz. 1585 ze zm.), do należności z tytułu składek nakazuje stosować odpowiednio wymienione w nim przepisyustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa(Dz. U. z 2012 roku poz. 749 ze zm.), w tym w szczególności przepisy art. 97 § 1 i art. 98 § 1 i 2 pkt. 1, 2, 5 i 7 tej ustawy. Wymienione przepisy dotyczą odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy.
Stosownie do treści art. 32 powołanej na wstępie ustawy, do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.
Zgodnie zart. 97 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa, spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Jak wynika z art. 98 § 1 tej ustawy, do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisyKodeksu cywilnegoo przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe. W myśl zaśart. 98 § 2 pkt. 1, 2, 5 i 7 Ordynacji podatkowej, przepis § 1 stosuje się również do odpowiedzialności spadkobierców za: zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spadkodawcy, opłatę prolongacyjną oraz koszty upomnienia i koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spadkodawcy powstałe do dnia otwarcia spadku.
Zakres odpowiedzialności za długi spadkowe, w tym na mocy odesłania do przepisówKodeksu cywilnegozawartego w art. 98 ustawy Ordynacja podatkowa również za zobowiązania podatkowe, w sposób bezpośredni rzutuje na sposób przyjęcia spadku.
Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność tylko ze spadku (rzeczowo). Od chwili przyjęcia spadku ponosi zaś odpowiedzialność za długi spadkowez całego swojego majątku. Jest to tzw. odpowiedzialność osobista (art. 1030 k.c.).W przypadku dwóch lub większej liczby spadkobierców, ich odpowiedzialność za długi spadkowe do chwili działu spadku jest solidarna, a od chwili działu spadku – odpowiednio do wielkości udziałów w spadku (art. 1034 k.c.). PrzepisyKodeksu cywilnegoo odpowiedzialności za długi spadkowe, podobnie jak przepisy o zobowiązaniach podatkowych, mają charakter bezwzględnie obowiązujący.
W takim też tonie wypowiada się Sąd Najwyższy, podnosząc, że niezapłaconew terminie składki na Fundusz Pracy i ubezpieczenie zdrowotne (oraz należności z nimi związane) mogą być pobrane przez organ rentowy od spadkobiercy osoby zobowiązanej do zapłaty takich składek w granicach odpowiedzialności danego spadkobiercy za długi spadku (art. 922 § 1 i § 3 k.c.orazart. 1030 i nast. k.c.w zw. z art. 97 § 1 oraz art. 98 § 1 i § 2 pkt. 1, 2, 5 i 7 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. zart. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznychw zw. z art. 32 tej ustawy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2008 roku, sygn. akt II UZP 1/08; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2009 roku, sygn. akt II UK 118/09).
Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, żeH. J.nie uiścił na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należnych składek, a także, że na podstawie ustawy spadek po nim odziedziczyli odwołujący się. Stosownie doart. 924 k.c.iart. 925 k.c.spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, zaś spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Udział spadkobierców w wysokości zobowiązań spadkodawcy został ustalony w oparciu o § 3 umowy o częściowy dział spadku oraz podział majątku dorobkowego z 30 września 2014 r., zgodnie z którąK. J.iU. J.nabyli po 7 udziałów o wartości po 500 zł każdy o łącznej wartości nominalnej 3500 zł, zaśA. F.nabyła 6 udziałów o wartości po 500 zł każdy o łącznej wartości nominalnej 3000 zł. Wysokość określonego w zaskarżonej decyzji zobowiązania, w tym odsetki została ustalona na dzień otwarcia spadku. Zakres odpowiedzialności został ograniczony do stanu czynnego spadku, ponieważ spadek został przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.
Zdaniem Sądu,K. J.,A. F.iU. J.jako spadkobiercy zmarłegoH. J.odpowiadają za jego zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwotach i za okresy wskazane w decyzjach, wobec czego decyzje organu rentowego uznać należało za prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
W związku z powyższym Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 k. p. c.orzekł, jak w wyroku.
SSO Magdalena Daria Figura