Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1183/16
Data wyroku: 2017-06-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wojciech Kościołek, Grzegorz Krężołek, Sławomir Jamróg
Słowa kluczowe: Powództwo przeciwegzekucyjne
Podstawa prawna: art. 840 § 1 ust. 1 kpc.

Sygn. akt I  ACa 1183/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 czerwca 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Wojciech Kościołek

Sędziowie:

SSA Grzegorz Krężołek (spr.)
SSA Sławomir Jamróg

Protokolant:

st.sekr.sądowy Katarzyna Wilczura

po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2017 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwaM. M. (1)
przeciwkoM. S. (1)
o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt IX GC 150/16
1. oddala apelację;
2. zasądza od pozwanegoM. S. (1)na rzecz powódkiM. M. (1)kwotę 10.800zł (dziesięć tysięcy osiemset złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.
SSA Grzegorz Krężołek SSA Wojciech Kościołek SSA Sławomir Jamróg
Sygn. akt : I ACa 1183/16

UZASADNIENIE

M. M. (1)w pozwie , skierowanym przeciwkoM. S. (1), domagała się pozbawienia w części , w zakresie objętym jego punktami VI i IX , wykonalności tytułu wykonawczego , postaci aktu notarialnego z dnia 22 czerwca 2009 roku, rep.(...), sporządzonego przed notariuszemA. C., zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, postanowieniem Sądu Rejonowego(...)z dnia 21 stycznia 2010 r, w sprawie o sygnaturze I Co 1927/09/S .
Wniosła również o obciążenie pozwanego kosztami postępowania.
Uzasadniając żądanie wskazała ,że strony zawarły w dniu 22 września 2008 r. umowę cesji wierzytelności, która przysługiwała pozwanemu w stosunku doFirmy (...) S.A.na kwotę 997.110,47 zł za zapłatą przez powódkę na rzecz pozwanego , jako cedenta wynagrodzenia w kwocie odpowiadającej wysokości nabywanej wierzytelności.
W(...)umowy strony postanowiły , iż zostaje ona zawarta pod warunkiem zawieszającym, zawarcia przez powódkę z(...) S.A.umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego nieruchomości do dnia 26 września 2008 roku.
W przypadku jej nie zawarcia w tym terminie , umowa cesji ulegała rozwiązaniu z dniem 27 września 2008 r. bez konieczności składania przez strony dodatkowych oświadczeń.
Umowę nabycia użytkowania wieczystego gruntu zespółką (...)zawarła w dni 23 września 2008 roku .
Dnia 22 czerwca 2009 roku powódka zawarła z pozwanym ugodę, na mocy której zobowiązała się zapłacić na jego rzecz kwotę 962.956,47 zł .
M. S. (1)w dniu 19 listopada 2009 roku odstąpił od tej ugody.
Na podstawie postanowienia z 21 stycznia 2010r , uzyskał klauzulę wykonalności , w odniesieniu do obowiązków powódki , określonych pkt(...)tego aktu, następnie wszczął na podstawie tego tytułu postępowanie egzekucyjne przeciwko powódce.
W dniu 11 maja 2010 r. Sąd Okręgowy w Krakowie, w sprawie o sygnaturze IX GC 399/08 z powództwa(...)wN., przeciwkoM. M. (1)i(...) S.A.tj. stronom umowy z 23 września 2008 roku , od której uzależniono skuteczność cesji z dnia 22 września 2008 roku, stwierdził jej nieważność. W ten sposób, jak wskazywała powódka, doszło do potwierdzenia , iż nie ziścił się warunek zawieszający ,zastrzeżony , w ramach umowy przelewu wierzytelności .
W konsekwencji nie istnieje stosunek prawny, na podstawie której powódka byłaby zobowiązaną do spełnienia świadczenia , stwierdzonego przez podważany przez nią tytuł wykonawczy.
Pozwany , wnosząc o oddalenie powództwa przyznał ,że odstąpił od ugody ale tylko w zakresie, ustalonych w nim warunków zapłaty , przezM. M.zobowiązania na jego rzecz.
Odwołując się do postanowienia z punktu(...)ugody, zgodnie z którym „...w przypadku opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat w całości , wierzycielowi przysługuje prawo odstąpienia od niniejszej Umowy, i postawienia w stan -wymagalności całości niezapłaconych przez dłużnika kwot. W przypadku zaś odstąpienia wszystkie postanowienia ugody pozostają w mocy, za wyjątkiem terminów i warunków płatności „ ,M. S. (1)argumentował , iż odstąpienie od ugody było jedynie warunkiem koniecznym do żądania zapłaty całości roszczenia i nie miało żadnego znaczenia dla pozostałych ustaleń stron zawartych w ugodzie , a to, jego zdaniem , wykluczało trafność stanowiska powódki , że w tej sytuacji wzajemne relacje stron , w tym także w zakresie zapłaty przez nią ceny nabycia wierzytelności , określa w całości [ ponownie ] umowa cesji.
Wyrokiem z dnia 18 maja 2016r , Sąd Okręgowy w Krakowie :
- pozbawiał w części , zakresie objętych punktami VI i IX, wykonalności tytuł wykonawczy – akt notarialny z dnia 22 czerwca 2009 r. Rep.(...)sporządzony przed notariuszemA. C.z kancelarii notarialnej wK.przyul. (...), zaopatrzony w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy(...)w Krakowie, postanowieniem z dnia 21 stycznia 2010 r. sygn. akt I Co 1927/09/S [ pkt I ],
- zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 7.217 zł tytułem kosztów procesu [ pkt II], oraz
- od niego na rzecz Skarbu Państwa, kwotę 37.355,55 zł , tytułem opłaty od uiszczenia, której powódka była zwolniona [ pkt III sentencji wyroku ]
Sąd Okręgowy ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :
Strony zawarły w dniu 22 września 2008 r. umowę cesji wierzytelności , która przysługiwała pozwanemu w stosunku doFirmy (...) S.A, na kwotę 997.110,47 zł , za zapłatą przez powódkę, na rzecz pozwanego wynagrodzenia odpowiadającego wysokości przelanej wierzytelności
W § 5 umowy strony wprowadziły zapis , iż umowa została zawarta pod warunkiem zawieszającym zawarcia przez powódkę z(...) S.A., umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego nieruchomości do dnia 26 września 2008 roku.
W przypadku jej nie zawarcia do dnia 26 września 2008 r. umowa cesji ulegała rozwiązaniu z dniem 27 września 2008 r. , bez konieczności składania dodatkowych oświadczeń.
W dniu 23 września 2008 r. powódka zawarła z(...) S.Aumowę sprzedaży prawa użytkowania wieczystego.
Dnia 22 czerwca 2009 roku powódka zawarła z pozwanym, poprzedzoną negocjacjami, stron , sporządzoną w formie aktu notarialnego , przed notariuszemA. R.. A.(...), ugodę, na mocy której zobowiązała się zapłacić na rzecz pozwanego kwotę 962.956,47 zł , w ustalony sposób i w uzgodnionym terminie, w tym kwotę 747 000, 030 zł w terminie 3 miesięcy od daty prawomocnego zakończenia postępowania o unieważnienie umowy sprzedaży z dnia 23 września 2008 roku.
Postępowanie to zostało wszczęte przezSpółkę (...)wN., przeciwko(...) SA, przed Sądem Okręgowym w Krakowie , w sprawie o sygnaturze IX GC 399/08.
Zgodnie z punktem(...)ugody , w przypadku skorzystania przez wierzyciela –pozwanego z prawa odstąpienia od niej , które to uprawnieninie wynikało z brzmienia punktu(...), dłużnik –powódka , zobowiązana została do zapłaty niezapłaconej części zobowiązania w terminie 7 dni od dnia otrzymania oświadczenia o odstąpieniu, zawierającego wezwanie do zapłaty wraz z odsetkami należnymi za opóźnienie w płatności .M. M. (1)poddała się egzekucji w zakresie tego obowiązku wprost z tego aktu , na podstawieart. 777 § l pkt 4 i 5 k.p.c.
Z dalszych ustaleń Sądu I instancji wynikało , żeM. S. (1)skorzystał z uprawnieninia do odstąpienia od ugody, dokonując tego aktu , oświadczeniem z dnia 19 listopada 2009r.
Na wiosek pozwanego, postanowieniem z dnia 21 stycznia 2010 r. , w sprawie o sygnaturze I Co 1927/09/S, Sąd Rejonowy(...)w Krakowie , nadał klauzulę wykonalności aktowi notarialnemu , którym była objęta ugoda stron , w zakresie postanowień zawarte w punktach VI i IX.
Na podstawie tego tytułu wykonawczegoM. S. (1)wszczął przeciwko powódce postępowanie egzekucyjne , prowadzone przez komornika przy Sądzie Rejonowym(...)wK.,D. U., w sprawie o sygnaturze Km 1507/10.
Wyrokiem z dnia 11 maja 2010 r. Sąd Okręgowy w Krakowie, w sprawie IX GC 399/08 z powództwa(...)przeciwkoM. M. (1)i(...) S.A., stronom umowy sprzedaży i ustanowienia hipoteki z 23 września 2008 r., od której to zawarcia uzależniono skuteczność przelewu cesji z umowy z 22 września 2008 r., stwierdził nieważność umowy sprzedaży [i ustanowienia hipoteki] z 23 września 2008 r.
Sąd I instancji ponadto ustalił , iż powódka wystąpiła przeciwkoM. S. (1)z powództwem o ustalenie ,że stosunki prawne wynikające z umowy cesji z dnia 22 września 2008 roku oraz ugody z dnia 22 czerwca 2009 r, nie istnieją.
Sąd Okręgowy w Krakowie, w sprawie IX GC 564/10, wyrokiem z dnia 23 września 2011 r, uwzględnił to żądanie.
Na skutek apelacji pozwanego Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok, oddalił powództwo wskazując ,że w warunkach prowadzenia postępowania egzekucyjnego , właściwym środkiem za pośrednictwem którego dłużniczka może uzyskać ochronę sfery swoich praw , jest powództwo przeciwegzekpucyjne [ opozycyjne ] , a nie żądanie ustalenia, które w istocie zmierza do podważenia tytułu wykonawczego.
Dokonując oceny prawnej roszczenia powódki , Sąd I instancji uznał je za usprawiedliwione.
Wskazał , iż bezspornym jest fakt ,że warunek zawieszający wskazany w paragrafie 5 umowie cesji, nie ziścił się .
Pozwany odstąpił od ugody zgodnie z przysługującym mu prawem . W tej sytuacji , wszystkie jej postanowienia pozostały w mocy za wyjątkiem tych , które określały warunki i terminy płatności ceny nabycia wierzytelności , która zobowiązywała się zapłacić pozwanemuM. M. (1).
Skoro tak , jak wskazuje Sąd I instancji , to zaczęły na powrót obowiązywać strony te warunki , które , w tym zakresie, uzgodniły pomiędzy sobą w umowie przelewu wierzytelności z dnia 22 września 2008r
Ten powrót decyduje o tym , iżM. S. (1)nie może się powoływać na warunki i terminy spełnienia świadczenia przez dłużniczkę, określone w ugodzie , a ponadto, wobec stwierdzenia nieważności umowy , zawarcie której było warunkiem zawieszającym umowy przelewu , powódka skutecznie zakwestionowała istnienie po swojej stronie podstawy tego obowiązku , stwierdzonego tytułem wykonawczym, który nie pochodził od Sądu.
Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu była normaart. 98 §1 i 3 kc.
W apelacji od tego wyroku pozwany , zaskarżając go w całości , domagał w pierwszej kolejności jego zmiany poprzez oddalenie powództwa oraz obciążenia powódki kosztami postępowania.
Jako wniosek ewentualny sformułował żądanie wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Środek odwoławczy został oparty na następujących zarzutach :
- naruszenia prawa procesowego , w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy , a to :
-art. 233 §1 i 2 kpcwobec nieprawidłowego ustalenia przez Sąd Okręgowy , że na skutek odstąpienia przezM. S. (1)od ugody zawartej przez strony, w dniu 22 czerwca 2009r, w zakresie warunków i terminów spełnienia świadczenia przez powódkę strony , tym samym są związane warunkami i terminami, w odniesieniu do tego obowiązku, wskazanymi w umowie cesji z 22 września 2008r. Ustalenie to , zdaniem skarżącego, opiera się na nielogicznej ocenie oświadczeń woli stron zawartych w akcie ugody.
Prawidłowa ocena powinna prowadzić do wniosku , że w warunkach odstąpienia , przy zachowaniu dodatkowych wymagań , ustalonych w ugodzie , które apelujący wykonał , całość świadczenia , jakie miała spełnić powódka stało się natychmiast wymagalne.
Z.apelującego to ugoda wprowadzała zupełnie nowe i różne od dotychczasowych warunki na jakichM. M.była zobowiązana zapłacić cenę nabytej wierzytelności.
Stad też ustalenie ,iż na skutek skorzystania przez pozwanego z tego uprawnieninia, zaczęła na powrót obowiązywać w tym zakresie umowa przelewu , było nie tylko nieoprawne z punktu widzenia logiki ale także niegodne z celem dla którego strony zdecydowały się na zawarcie ugody ,
-art. 232 kpc, jako konsekwencji dokonania nietrafnego ustalenia , iż na skutek odstąpienia od ugody, w zakresie warunków zapłaty , został zniweczony w całości stosunek prawny , którego podstawą była ugoda , mimo , że dla takiej konstatacji faktycznej brak było dostatecznej podstawy w zgormadzonych dowodach , a powódka , mimo obciążającego ją obowiązku jej udowodnienia poprzez złożone dowody , ciężarowi temu nie sprostała. Dla potwierdzenia takich faktów nie jest natomiast wystarczające samo jej oświadczenie o takiej treści.
- naruszenia prawa materialnego , w postaci niezastosowania :
1/art. 65 §2 kc, jako następstwa nie odtworzenia rzeczywistego zamiaru stron przy zawieraniu ugody , a w konsekwencji dokonanie błędnej interpretacji postanowienia zawartego w jej punkcie VIII i wyrażenie oceny , że odstąpienie od niej skutkowało powrotem do postanowień umowy cesji , jako kształtujących wzajemne prawa i obowiązki stron , także w zakresie termninów i warunków płatności przez powódkę ceny za nabyta wierzytelność,
2/art. 6 kcwobec uznania powództwa za uzasadnione , mimo , żeM. M. (1)nie udowodniła w sprawie faktów, na których opierała swoje żądanie , w warunkach spoczywania na niej takiego obowiązku, oraz
- wadliwego zastosowaniaart. 395 §2 zd. 1 kc, którego realizacji skarżący upatrywał , podobnie jak w odniesieniu do zarzutu naruszeniaart. 65 §2 kc, w tym , iż Sąd Okręgowy niezasadnie przyjął , że na skutek odstąpienia od ugody wzajemne prawa i obowiązki stron , na powrót , kształtowały wyłącznie postanowienia umowy przelewu z 22 września 2008r,
Odpowiadając na apelację powódka domagała się jej oddalenia i przyznania na jej rzecz odM. S.kosztów postępowania apelacyjnego.
Przed Sądem II instancji powód rozszerzył zakres zarzutów na których opierał środek odwoławczym , o zarzut nieważności postępowania , przed Sądem I instancji , która miałaby wynikać z faktu , iż oświadczenie o odstąpieniu od ugody zostało złożone przez pełnomocnika powoda , nie mającego do tej czynności właściwego umocowania.
Zarzut ten był bezpośrednio powiązany , że zmianą przezM. S. (1)dotychczasowego stanowiska , w ramach którego zaczął twierdzić , iż nigdy nie odstępował od ugody zawartej przez strony, w tym także nie uczynił tego na podstawie oświadczenia dnia 19 listopada 2009r / k. 30 akt /, za poisrednictwm pełnomocnika.
Rozpoznając apelację , Sąd Apelacyjny rozważył :
Środek odwoławczy pozwanego nie jest uzasadniony albowiem , w ostatecznym wyniku wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu.
W ramach jego oceny , w pierwszej kolejności należy odnieść się do zgłoszonego dopiero na etapie postępowania odwoławczego i najdalej idącego zarzutu nieważności postępowania przed Sądem Okręgowym , u którego podstaw znalazła się zmiana stanowiskaM. S., co do jednej z okoliczności faktycznych , która dotąd wzajemnie pomiędzy stronami , nie była przedmiotem sporu.
Z formalnego punktu widzenia zgłoszenie tego zarzutu na tym etapie rozpoznawania sprawy jest dopuszczalne , tym bardziej , że zagadnienie ważności postępowania, w ramach którego zostaje wydane kontrolowane instancyjnie orzeczenie , jest brane pod rozwagę przez Sąd II instancji także wówczas, gdy skarżący zarzutu takiego nie formułuje.
Tym nie mniej zarzut ten , o ile miałby być zrealizowany w sposób wskazany przez apelującego / por. k 132 v akt , zapis dźwiękowy rozprawy apelacyjnej z 12 stycznia 2017r , minuty 2-9 / , jest nieuzasadniony.
To , czy rzeczywiście skarżący złożył czy też nie oświadczenie z dnia 19 listopada 2009r o odstąpieniu od ugody z powódką ., zawartej 22 września 2008r , nie ma dla ważności postępowania rozpoznawczego żadnego znaczenia, mogąc , co najwyżej, wpływać na ocenę roszczenia będącego przedmiotem sporu stron.
W sytuacji , gdy Sąd II instancji nie stwierdza innych wad postępowania przed Sądem I instancji , które po myśliart. 379 kpc, prowadziłyby do takiej nieważności , zarzut powoda należy odeprzeć.
Wobec zmiany okoliczności , spowodowanych korektą dotychczasowego stanowiska skarżącego , co do oświadczenia o odstąpieniu od ugody , a także w uznaniu , iż dla rozstrzygnięcia niezbędne jest ustalenie faktów łączących się z postępowaniem zainicjowanym przez(...)przeciwkoM. M. (1)i(...) SAo stwierdzenie nieważności umowy kupna sprzedaży prawa użytkowania wieczystego nieruchomości , Sąd II instancji zdecydował się na uzupełnienie z urzędu postępowania o przeprowadzenie dowodów zeznań świadkaR. Z., przesłuchania stron postępowania oraz dokumentów z akt postępowania w sprawie IX GC 399/08 Sądu Okręgowego w Krakowie dla ustalenia faktów będących podstawą powództwa spółki zN.oraz daty , w której uzyskał walor prawomocności zapadły w tej sprawie wyrok.
Wobec niestawiennictwa , mimo prawidłowego wezwania powódki , Sąd odstąpił od prowadzenia dowodu z jej przesłuchania.
Treść źródeł dowodowych , na których Sąd Apelacyjny oparł dokonane przez siebie uzupełnienie faktów doniosłych dla rozstrzygnięcia [ o którym w dalszej części uzasadnienia ] , nie była przez strony sporu kwestionowana z punktu widzenia ich wiarygodności.
Rozważając pozostałe zarzuty , na których opiera się konstrukcja apelacji pozwanego, rozpoczynając od zarzutów procesowych należy ocenić , iż żaden z nich nie jest uzasadniony.
W pierwszej kolejności nie można , w jej ramach , tracić z pola widzenia i nie uwzględnić , że zważywszy na argumenty , jakie powołał skarżący by je uzasadnić , wszystkie w istocie sprowadzają się do zasadniczej tezy , że skutek wywołany oświadczeniemM. S. (1)z dnia 19 listopada 2009r o odstąpieniu od ugody zawartej z powódką 22 września 2008r , nie wywołał skutku prawnego , który przypisał mu Sąd I instancji , sprowadzający się do tego , iż warunki i terminy spłaty zobowiązania z tytułu zapłaty ceny za nabytą przezM. M.wierzytelność określała od daty zaznajomienia się z nim przez dłużniczkę , nie ugoda, a umowa przelewu z 22 września 2008r.
Argumentacja ta, w świetle zmiany stanowiska pozwanego w postępowaniu apelacyjnym , w ramach którego przeczy on obecnie , aby takie jednostronne oświadczenie składał , całkowicie tracąc siłę przekonywania , czyni ją zupełnie niespójna z tym co aktualnie twierdzi apelujący , nie tłumacząc zresztą , w sposób przekonujący przyczyn tej zmiany, mimo prób ich ustalenia przez Sąd orzekający , na rozprawie w dniu 19 czerwca 2017r / k. 155 v akt , zapis dźwiękowy rozprawy , minuty 15-36/
Zarzuty są chybione także dlatego , że w jakkolwiek odwołują się do mających być naruszonymi norm formalnych , to jednak w swojej istocie, są narzędziem negacji dla ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd , który to zarzut odrębnie nie jest formułowany.
Co więcej , bliższa analiza tej argumentacji pozwala na stwierdzenie , że przede wszystkim za ich pośrednictwem pozwany podważa ocenę prawną , jaką Sad I instancji przypisał faktowi odstąpienia przez skarżącego od ugody z powódką.
Zarzut naruszeniaart. 233 §1 i 2 kpcjest niezasadny także dlatego , iż przypomnieć należy , także odwołując się do utrwalonego i podzielanego przez skład Sądu Apelacyjnego rozstrzygającego sprawę , stanowiska Sądu Najwyższego , wypracowanego na tle wykładniart. 233 §1 kpc, iż skuteczne postawienie zarzutu naruszenia tego przepisu, wymaga od strony wykazania na czym , w odniesieniu do zindywidualizowanych dowodów , polegała nieprawidłowość postępowania Sądu w zakresie ich oceny i poczynionych na jej podstawie ustaleń.
W szczególności strona ma wykazać dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością, czy uznanie w odróżnieniu od innych, ich szczególnego znaczenia dla dokonanych ustaleń , nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i [ lub ] zasadami logicznego rozumowania , czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia.
Nie oparcie stawianego zarzutu na tych zasadach , wyklucza uznanie go za usprawiedliwiony, pozostając dowolną , nie doniosłą z tego punktu widzenia , polemiką z oceną i ustaleniami Sądu
/ por. w tej materii , wyrażające podobne stanowisko , powołane tylko przykładowo, orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001, sygn. IV CKN 970/00 i z 6 lipca 2005 , sygn. III CK 3/05 , obydwa powołane za zbiorem Lex/
Motywy ocenianego zarzutu nie zawierają , mimo rozbudowania redakcyjnego jakikolwiek elementów opisanej wyżej, rzeczowej krytyki oceny dowodów przeprowadzonej przez Sąd , a stanowisko prezentowane przez skarżącego , sprowadza się i wyczerpuje jedynie w przedstawieniu własnej interpretacji poszczególnych postanowień ugody z 22 czerwca 2009r , w kontekście aktu odstąpienia od niej i jego skutków dla dalszych warunków określających zobowiązanieM. M. (1)wobec cedenta z tytułu zapłaty ceny za wierzytelność [ któremu obecnie pozwany zaprzecza ]
Z przyczyn o których była już mowa , tak umotywowany zarzut , nie może zostać podzielony.
Nie ma też racji skarżący, przypisując Sadowi I instancji naruszenieart. 232 kpc.
Zważywszy na jego uzasadnienie nie sposób zasadnie mówić o tym , że Sąd naruszył nałożony nań w tym przepisie obowiązek , skoro w ramach postepowania nie zdecydował się na przeprowadzanie dowodów z urzędu.
Uznanie zarzutów procesowych za nietrafne powoduje , że ustalenia , które Sąd I instancji uznał za postawę faktyczną wydanego wyroku , Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne.
Podlegają one uzupełnieniu o okoliczności , które wynikają z treści dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy i tych przeprowadzonych przez Sąd II instancji z urzędu / k. 135 i 156 akt /
Przestawiają się one następująco :
Zawracie pomiędzyM. M. (1)iM. S. (1)umowy cesji wierzytelności , w dniu 22 września 2008r było elementem szerszego przedsięwzięcia powódki w ramach , którego nabywała wierzytelności podmiotów gospodarczych , które miały niezaspokojone pretensje finansowe wobecFirmy (...) SAwK.. Za pośrednictwem tych czynności prawnych powódka stała się jej wierzycielką w zakresie sumy łącznej 6 637 195 złotych i 89 groszy.
W dniu 23 września 2008r(...) SAwK., na podstawie umowy przejęcia długu(...) SA, przejęła jej zobowiązania , stając się dłużnikiem takżeM. M. (1), w zakresie nabytych przez nią wierzytelności.
Zawierając w tym samym dniu umowę kupna- sprzedaży prawa użytkowania wieczystego gruntu , stanowiącej nieruchomość przyul. (...)wK., wraz z budynkami będącymi , elementami jej infrastruktury , składającej się dotąd na część majątku przedsiębiorstwa spółki zbywcy - powódka zapłaciła część ceny , określonej na łączną kwotę 26 000 000 zł , zaliczając na nią wskazane wyżej wierzytelności , kupione m. in. od pozwanego.
Pozostała część ceny została rozłożona na raty.
/ dowód : umowa przejęcia długu k. 185 i 193 akt Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie IX GC 399/08 - w załączeniu , umowa sprzedaży i akt ustanowienia hipoteki z dnia 23 września 2008 k. 9-19 akt /
W ramach podstawy faktycznej żądania stwierdzenia nieważności tej umowy , z jakim przeciwko jej stronom wystąpiła , mająca 49,9% akcji w kapitaleakcyjnym spółki (...),M. C.wN., nie odwoływała się do umowy cesji zawartej pomiędzyM. M.iM. S., podstaw dla jej stwierdzenia upatrując przede wszystkim w naruszeniu przez te czynność prawną bezwzględnie obowiązujących przepisówkodeksu spółek handlowych.
Także obecna powódka , w swoim stanowisku procesowym do umowy przelewu nie nawiązywała.
Postępowanie rozpoznawcze zakończyło się w tej sprawie wyrokiem z dnia 11 maja 2010r uwzględniającym żądanie spółki amerykańskiej w całości.
Był to wyrok z uznania albowiem obydwa pozwane podmioty uznały zasadność dochodzonego roszczenia.
W konsekwencji tego wyrok , nie zaskarżony przez żadną ze stron, uprawomocnił się po upływie 21 dni , 2 czerwca 2010r
/ dowód : k. 1770 i 1771 akt IX GC 399/08 - w załączeniu/
Wszczęcie postępowania z inicjatywy spółki(...)było jedną z przyczyn zawarcia przez strony sporu ugody datowanej na 22 czerwca 2009r, a na nowo ustalone w niej zasady , co do w zakresie terminów i sposobu spłaty zobowiązania przez powódkę nawiązywały także do toczącego się postepowania o unieważnienie , stanowiąc , że jego część - kwota 747 000, 30 zł , ma być płatna w terminie trzech miesięcy od prawomocnego jego zakończenia.
/ dowód : częściowo zeznanie pozwanegoM. S. (1)k. 155 v , , punkt(...)ugody z 22 czerwca 2009r k. 27-28 akt /
Pozwany od tej ugody odstąpił , na podstawie oświadczenia z 19 listopada2009r , w zakresie w nim oznaczonym
/ dowód : zeznanie świadkaR. Z.k. 155-155 v akt /
Uzupełnienie to opiera się na treści dowodów z dokumentów , których wiarygodności , o czym była już mowa, strony nie negowały ale także na relacji świadkaZ.oraz częściowo na treści zeznań , przesłuchanego w charakterze strony, pozwanego.
Sąd odmówił wiary tej części jego relacji, w której zaprzeczał aby udzielił pełnomocnictwa świadkowiZ., aby , jako reprezentujący go adwokat , złożył w jego imieniu i ze skutkiem dla niego , oświadczenie o odstąpieniu od ugody. Ta część wypowiedzi pozwanego jest niewiarygodna.
Po pierwsze dlatego , że stoi w zupełnej sprzeczności z dotychczasowymi twierdzeniamiM. S. (1), w odniesieniu do tego faktu , który, aż do etapu postępowania apelacyjnego , ale nawet w środku odwoławczym , stanowczo twierdził, że złożył takie jednostronne oświadczenie woli z którymM. M. (1)skutecznie się zapoznała. Co więcej, to na konsekwencjach prawnych tego oświadczenia z punktu widzenia jego wpływu na zasadność roszczenia powódki opierała się cała jego konstrukcja.
Po wtóre, pozwany nie był w stanie wyjaśnić przyczyn takiej rozbieżności pomiędzy treścią wykluczających się w tym zakresie jego stanowisk.
Po trzecie , przeciwko wiarygodności tej części zeznań pozwanego przemawia relacja świadkaR. Z., który w sposób przekonujący dla Sądu II instancji , wyjaśnił okoliczności złożenia tego oświadczenia imieniemM. S.. Nie może być przyczyną oceny przeciwnej to , że z uwagi na upływ czasu świadkowi zatarły się w pamięci szczegóły.
Nie bez znaczenia dla tej oceny jest przekonanie Sądu , że świadek będący adwokatem, nie pozwoliłby sobie , w warunkach braku podstaw do podważania jego profesjonalizmu do podjęcia działań za klienta , nie legitymując się właściwym umocowaniem od niego , tym bardziej , że w treści oświadczenia o odstąpieniu, na tego rodzaju mandat pochodzący od powoda , powołuje się./ por. k. 30 akt /
Przechodząc do analizy zarzutów prawno materialnych także należy ocenić , iż żaden z nich nie może zostać uznany za trafny.
Wszystkie one opierają się na nietrafnym założeniu , iż ugoda zawarta przez strony w sposób samodzielny i zupełnie niezależny od postanowień umowy przelewu, ukształtowała ich prawa i obowiązki , w tym obowiązki powódki w zakresie rozmiaru , terminów i sposobu wykonania zobowiązania z tytułu zapłaty ceny za kupioną od pozwanego wierzytelność wobec(...) SA.
Zdaniem apelującego, to ugoda , której postanowienia ,także w warunkach odstąpienia od niej przezM. S. (1), stały się podstawą materialnoprawną obowiązku świadczenia po stronieM. M. (1), w zakresie którego podała się egzekucji , wprost z aktu notarialnego , w którego formie ugoda została zawarta .
Założenie to jest nietrafne , wykluczając zasadność zarzutów podniesionych przez skarżącego.
W pierwszej kolejności , odwołując się do dokonanych w sprawie ustaleń , wskazać należy , że podstawą stosunku prawnego istniejącego pomiędzy stronami , a w konsekwencji także wynikających z niego wzajemnych praw i obowiązków stron, była umowa przelewu z 22 września 2008r , na podstawie której w zamian za przeniesienie na nią wierzytelności , jakieM. S. (1)miał z racji wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane wobec(...) SA, powódka zobowiązała się mu świadczyć, na warunkach wskazanych w(...)umowy , cenę odpowiadającą swoją wysokością, wartości przelewanej wierzytelności.
Z ustaleń tych wynika także , że m. in. w następstwie wszczęcia wobecM. M. (1)ispółki akcyjnej (...)z inicjatywy(...), postępowania o stwierdzenie nieważności umowy , zawarcie której było warunkiem zawieszającym umowy cesji , strony porozumiały się i zawarły ugodę , w której , określając ówczesną wysokość należnej pozwanemu od byłej kontrahentki wierzytelności , zdefiniowały nowe warunki i terminy spełnienia świadczenia przez powódkę , wiążąc zapłatę jednej jego części z faktem i terminem prawomocnego zakończenia postępowania o unieważnienie , prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Krakowie, w sprawie IX GC 399/08.
Co istotne, nie uzależniły obowiązku realizacji tego obowiązku po stronieM. M. (1)z wynikiem tego postępowania , a jedynie z jego prawomocnym zakończeniem i upływem terminu , leczonego od tej daty. / por. pkt(...)ugody k. 27 akt /
Wobec tych okoliczności nie ma dostatecznych podstaw do przyjęcia , jak nietrafnie kwalifikuje to pozwany , że ugoda stanowiła źródło odrębnego , niezależnego i na nowo ukształtowanego pomiędzy stronami stosunku prawnego z którego wynikałoby zobowiązanie powódki do świadczenia na rzecz pozwanego.
W szczególności nie może ona być uznaną za umowę o charakterze nowacyjnym , co zdaje się sugerowaćM. S.odwołując się do samodzielności prawnej tego aktu , jako podstawy zobowiązania powódki , przy , jego zdaniem , całkowitej utraty znaczenia dla kształtowania jego treści poprzedzającej ją umowy cesji.
Dla przyjęcia takiego charakteru ugody koniecznym jest aby , w ramach wzajemnych ustępstw stron , w ramach istniejącego pomiędzy nimi stosunku prawnego, dłużnik zobowiązywał się do spełnienia innego świadczenia lub też świadczenia tego samego rodzajowo ale z innej podstawy prawnej
/ por. bliżej w tej materii , wyrażające zbieżne z zaprezentowanym, stanowisko Sądu Najwyższego , zawarte w wyroku z dnia 15 października 1999r , sygn. III CKN 373/ 98, publ. Wokanda Nr 1 s. 4 /
Dokonane ustalenia nie potwierdzają zgodnego zamiaru stron, prowadzącego do takich konsekwencji ugody , a ocena przeciwna jest tym bardziej uprawniona , gdy wziąć pod rozwagę , że strony w punkcie I ugody / k. 26 akt / , w sposób jednoznaczny nawiązały do umowie przelewu , jako źródła obowiązku po stronieM. M..
Oceny tej nie zmienia fakt , że strony określiły w dalszych jej postanowieniach aktualną ówcześnie, wysokość tego zobowiązania powódki , która była niższa aniżeli cena , którą zgotowywała się zapłacić jako cesjonariuszka w umowie przelewu.
Nie wpłynęła ona w ten sposób na istnienie stosunku prawnego , którego podstawą była umowa z 22 września 2008r. Oczywiście w sytuacji zrealizowania jej postanowień stosunek ten uległby ustaniu .
/ por. także judykat Sądu Najwyższego z 26 czerwca 2008 , sygn. II CSK 98/08 , powołany za zbioremL./
Zatem ugoda , która strony zawarły , była jedynie porozumieniem , na nowo kształtującym warunki i terminy spełnienia zobowiązania , które obciążało powódkę wobec byłego kontrahenta. Takiej jej kwalifikacji nie zmienia to , że w zakresie jego części , strony powiązały jego realizację z zakończeniem postępowania o unieważnienie.
Treść tego postanowienia - zwłaszcza że nie nawiązuje do wyniku tego postępowania , nie uprawnia do oceny , aby miało ono inny charakter , wpływając na modyfikacje samej podstawy materialnej obowiązku powódki , tę dotychczasowa podstawę modyfikując czy, tym bardziej , zastępując.
Taka kwalifikacja porozumienia stron w formie ugody powoduje , że z punktu widzenia podstawy istnienia stosunku prawnego pomiędzy nimi , który jest źródłem obowiązku powódki stwierdzonego w negowanym przez nią tytule wykonawczym, prawnie irrelewantnym jest to , czy pozwany odstąpił czy też nie odstąpił od ugody.
Zasadnicze i przesadzające dla oceny żądania powódki ma to ,jak wynik postępowania w sprawie IX GC 399/08 oddziałał na ten stosunek i wynikający z niego obowiązekM. M. (1).
Odwołując się ponownie do ustaleń dokonanych w sprawie przypomnieć należy , że zgodnie z(...)umowy przelewu / k. 24 akt / warunkiem zawieszającym , od którego spełnienia strony uzależniły wywołanie przez nią skutku prawnego było to, aby została zawarta, w określonym tam terminie , umowa nabycia przezM. M.od(...) SAprawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego nieruchomość połażona wK.przyul. (...).
Warunek ten wprawdzie został spełniony ale następnie Sąd , w sprawie o sygnaturze IX GC 399/08 prawomocnie stwierdził jej nieważność. Stwierdzenie to wywołuje skutek taki , jakby czynność ta nigdy ni została dokonana , w relacjach pomierzy jej stronami.
Następstwem tego jest uznanie , ze również warunek o którym była mowa w(...)umowy cesji, nie został spełniony.
Wobec tego uzasadnionym jest przyjęcie , iż umowa przelewu, stanowiąca źródło stosunku prawnego stron nie wołała żadnego skutku, niwecząc ze skutkiem wstecznym istnienie stosunku umownego jako takiego. Tym samym wykluczona została tym samym podstawa materialno – prawna obowiązku , w ramach którego powódka była zobowiązaną spełnić wobecM. S. (1)świadczenie stwierdzone w kwestionowanym przez nią – zasadnie- w ramach powództwa opozycyjnego , tytule wykonawczym.
Z podanych wyżej przyczyn , w uznaniu apelacji za niezasadną , Sąd Apelacyjny orzekł o jej oddaleniu , na podstawieart. 385 kpcw zw zart. 840 §1plkt 1kpc
Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego , jest normaart. 98 §1 i 3 kpcw zwe zart. 108 §1 i 391 §1 kpci wynikająca z niej , dla wzajemnego rozliczenia stron z tego tytułu , zasada odpowiedzialności za wynik sprawy.
Kwota należna powódce od przeciwnika procesowego, na tej podstawie , zważywszy na wartość podmiotu zaskarżenia oraz datę wniesienia środka odwoławczego , została ustalona na podstawie § 2 pkt 7 w zw z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 [ DzU z 2015 poz. 1800]
SSA Grzegorz Krężołek SSA Wojciech Kościołek SSA Sławomir Jamróg