Sąd Okręgowy w Legnicy
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 254/17
Data wyroku: 2017-06-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mirosława Molenda-Migdalewicz
Słowa kluczowe: Emerytura pomostowa
Podstawa prawna: art. 3 ust. 1 i 3 oraz art. 4 w zw. z art. 49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 965 ze zm.)

Sygn. aktV U 254/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia14 czerwca 2017 r.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy
w składzie:
Przewodniczący:SSO Mirosława Molenda-Migdalewicz
Protokolant: star. sekr. sądowy Marta Grabowska
po rozpoznaniu w dniu14 czerwca 2017 r. w Legnicy
sprawy z wnioskuZ. Z.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
o emeryturę pomostową
na skutek odwołaniaZ. Z.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
z dnia27 lutego 2017 r.
znak(...)

oddala odwołanie

Sygn. akt V U 254/17

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.decyzją z dnia 27 lutego 2017r., znak:(...), odmówił wnioskodawcyZ. Z.prawa do emerytury pomostowej, albowiem wnioskodawca na dzień 1 stycznia 2009 r. nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wynoszącego co najmniej 15 lat, wykazanej w załącznikunr 1 lub 2 ustawy o emeryturach pomostowych.
Zakład podał, iż do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych zgodnie z art. 4 w związku z art. 49 ww. ustawy nie zostały zaliczone okresy pracy: od 12 kwietnia 1977r. do 30 kwietnia1980r. i od 28 maja 1980r. do 13 grudnia1993 r. oraz od 01 sierpnia 1996r. do 11 kwietnia 1998r., ponieważ pracodawcy nie potwierdzili, że w ww. okresach ubezpieczony wykonywał pracę wymienioną w załączniku nr 1 i 2 ww. ustawy.
Odwołanie od ww. decyzji wniósł ubezpieczony, domagając się jej zmiany poprzez przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej .
Odwołanie nie zawierało uzasadnienia stanowiska wnioskodawcy w niniejszej sprawie .
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, powołując w uzasadnieniu te same argumenty co w zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Z. Z.urodził się dnia (...)
Wnioskodawca ma udowodnione 40 lat, 2 miesiące i 19 dni okresów składkowych i nieskładkowych.
W dniu 2 lutego 2017r.Z. Z.złożył wniosek o emeryturę pomostową.
Decyzją z dnia 27 lutego 2017r. –zaskarżoną w niniejszej sprawie– ZUS rozpoznał powyższy wniosek.
/b e z s p o r n e, a nadto dokumenty z akt ubezpieczeniowych wnioskodawcy/
WnioskodawcaZ. Z.od 1 września 1973r. był uczniem(...)Szkoły(...)przy(...)M..
Naukę w tej szkole przerwał i od 1974r. wnioskodawca uczęszczał do(...)wL., gdzie odbywał praktyki zawodowe w(...)wL.. W ramach nauki w(...)wnioskodawca ukończył(...)Szkołę(...)wL.zdobywając zawód cieśli budowlanego .
W okresie nauki w(...)wL.wnioskodawca od 22 kwietnia 1976r. do 14 lipca 1976r. odbył kurs podstawowy spawania elektrycznego i uzyskał uprawnienia spawacza .
W dniu 12 kwietnia 1977r. wnioskodawca został przyjęty do pracy w(...)wM.na stanowisku pracownika fizycznego .Do faktycznych obowiązków wnioskodawcy na tym stanowisku należały obowiązki spawacza w warsztatach remontowych . Warsztaty remontowe wagonów czteroosiowych i dwuosiowych znajdowały się pod olbrzymią wiatą , pod którą kierowane były 4 wagony czteroosiowe lub 6 wagonów dwuosiowych . Wiata zabezpieczała jedynie przed opadami , a praca odbywała się na zewnątrz , podczas zmiennych warunków atmosferycznych . Wnioskodawca na stałe i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace spawalnicze( spawanie elektryczne ) . W wagonach wymieniane były słupki podporowe , ostojnice, poprzecznice w wagonach zamkniętych , otwartych i w platformach . Wymienione były też lub naprawiane drzwi w wagonach .
Wnioskodawca na tym stanowisku pracował do 30 kwietnia 1980r. oraz od 28 maja 1980r. do 13 grudnia 1993r.
Podczas zatrudnienia w(...)wM.Z. Z.nigdy nie wykonywał prac spawalniczych w pomieszczeniach o małej kubaturze , zbiornikach lub rurach .
Od 10 czerwca 1994r. do 31 stycznia 1995r. oraz od 01 sierpnia 1996r. do 11 kwietnia 1998r. i od 09 maja 2001r. do 30 czerwca 2012r.Z. Z.pracował w(...) Sp. z o.o.wC.na stanowisku spawacza .
Wnioskodawca na stałe i pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace spawacza elektrycznego przy produkcji parników gospodarczych oraz detali konstrukcyjnych – łączników .Z. Z.przy produkcji parników gospodarczych pracował przy taśmie produkcyjnej. Zajmował się spawaniem wsporników łoża i łoża. Po wykonaniu spawania podnosił parnik i przekazywał go następnemu pracownikowi . Praca odbywała się w kabinach spawalniczych ustawionych na hali produkcyjnej .Takich kabin było 5 . W każdej z nich było narzędzie , które jednocześnie było wspornikiem do ustawienia parnika . We wsporniku był lej wentylacyjny do usuwania gazów pospawalniczych . Podczas pracy wnioskodawcy urządzenie to szybko uległo uszkodzeniu i w kabinie spawalniczej ustawiony został zwykły wiatrak .
Z. Z.nigdy nie wykonywał prac spawalniczych w pomieszczeniach o małej kubaturze , zbiornikach lub rurach .
Od 19 czerwca 1995r. do 30 września 1995r.wnioskodawca zatrudniony był na stałe i w pełnym wymiarze czasu pracy jako spawacz przy spawaniu elektrycznym w firmie(...)R.. Wykonywał prace przy spawaniu konstrukcji metalowych pod budowę przyszłej hali produkcyjnej .
Podczas zatrudnienia w tej firmieZ. Z.nigdy nie wykonywał prac spawalniczych w pomieszczeniach o małej kubaturze , zbiornikach lub rurach .
Dowód:
dokumenty z akt ubezpieczeniowych wnioskodawcy, w tym w szczególności
świadectwa pracy
książeczka spawacza nr(...)k. 19,
dokumenty z akt osobowych wnioskodawcy z  okresów zatrudnienia w:
-(...)wM.od: 12.04.1977r. do 30.04.1980r. i 28.05.1980r. do 13.12.1993r.,
- (...) Sp. z o.o.wC.od 10.06.1994r. do 31.01.1995r.,

    -(...)R.od 19.06.1995r. do 30.09.1995r.

przesłuchanie wnioskodawcy k. 42v, e-protokół z dnia 14.06.2017 r. 00:12:26 i nast.

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 4 ustawy z dniaustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(t.jedn.: Dz.U. z 2015 r., poz. 965 z późn. zm.), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2009 r. – prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniemart. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1
urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2
ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3
osiągnął wiek wynoszący co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4
ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5
przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;

6
po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

7
nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.

W myśl art. 3 ust. 1 ww. ustawy, prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.
Pracami o szczególnym charakterze są prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy (art. 3 ust. 3 ustawy).
W myśl natomiast art. 49 ww. ustawy, prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1
po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2
spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;

3
w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Cyt. wyżej przepisart. 49 ustawy o emeryturach pomostowychłagodzi restrykcyjne przesłanki nabycia prawa do emerytury pomostowej wynikające zart. 4ww. ustawy. W przepisie tym ustawodawca –dla nabycia prawa do emerytury pomostowej– „zwalnia” ubezpieczonego z konieczności wykonywania prac w szczególnych warunkach lub prac o szczególnym charakterze po dniu 31 grudnia 2008 r., ale czyni to pod warunkiem osiągnięcia przez ubezpieczonego do dnia 1 stycznia 2009 r. stażu pracy „odbytego” w szczególnych warunkach (w szczególnym charakterze) w takim rozmiarze, jaki jest wymagany przez aktualnie obowiązujące przepisyustawy o emeryturach pomostowych. Omawiana regulacja w swoisty sposób respektuje prawa osób wykonujących przez długi czas prace w szczególnych warunkach (w szczególnym charakterze), które z różnych przyczyn, często niezależnych od siebie, po dniu 1 stycznia 1999 r., utraciły status pracowników zatrudnionych przy takich pracach, a z racji stosunkowo niskiego wieku nie nabyłyby jeszcze prawa do emerytury powszechnej według zasad przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS. Gdyby nie treść przepisuart. 49, to w opisanej sytuacji warunek objętyart. 4 pkt 6 ustawy o emeryturach pomostowychpraktycznie uniemożliwiłby tym osobom skuteczne ubieganie się również o emeryturę pomostową.
W oparciu zatem o przepisart. 49w zw. zart. 4 pkt 1–5 i 7 ustawy o emeryturach pomostowychnależy przyjąć, że warunki uzyskania prawa do emerytury pomostowej bez konieczności wykonywania po dniu 1 stycznia 2009 r. pracy w szczególnych warunkach (w szczególnym charakterze) spełnia pracownik, jeśli spełnił łącznie następujące przesłanki:

1
urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2
legitymował się w dniu 1 stycznia 2009 r. minimalnym 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze (przy czym art. 49 pkt 3 w zw. z art. 3 ust. 1 i 3 ustawy nie wymaga, aby był to okres przepracowany w pełnym wymiarze czasu pracy);

3
osiągnął wiek (pomostowy) wynoszący 60 lat (dla mężczyzn);

4
legitymuje się okresami składkowymi i nieskładkowymi (ustalonymi na zasadach określonych w art. 5–9 i 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), wynoszącymi co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5
wykonywał przed dniem 1 stycznia 1999 r. pracę w szczególnych warunkach lub pracę o szczególnym charakterze (w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowychlub art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS);

6
rozwiązano z nim stosunek pracy.

Jak natomiast wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 marca 2012 r. (II UK 164/11, OSNAPiUS 2013 nr 5-6, poz. 62, str. 225), warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetleart. 4 i 49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowychjest legitymowanie się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze (w rozumieniu tej ustawy lub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życieustawy o emeryturach pomostowych, a więc po 1 stycznia 2009 r. W przypadku, kiedy osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy „szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do „nowego” świadczenia tylko wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych (art. 3 ust. 1 ww. ustawy) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 ww. ustawy) w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów. Innymi słowy brak podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, dziś nie może być tak kwalifikowany. Oznacza to, że wykonywanie przez ubezpieczonego pracy w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ww. ustawy jest warunkiem koniecznym nabycia prawa do emerytury pomostowej.
W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią sporną było, czy ubezpieczony na dzień wejścia w życieustawy o emeryturach pomostowychposiadał wymagany staż pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze określony przepisami tejże ustawy.
Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu, w szczególności dokumentów z akt osobowych z okresu zatrudnienia wnioskodawcy w:(...)wM.,(...) Sp. z o.o.wC.oraz w(...)R.oraz z przesłuchania wnioskodawcy , wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, żeZ. Z.po dniu 1 stycznia 2009 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach ani prac o szczególnym charakterze, o których mowa wart. 3 ust. 1 lub 3 ustawy o emeryturach pomostowych, a więc prac wymienionych w załączniku nr 1 lub 2 do ww. ustawy. Po tej dacie bowiem wnioskodawca pracował w(...) spółce z o.o.wC.na stanowisku spawacza, a praca w takim charakterze nie została wymieniona w żadnym z załączników doustawy o emeryturach pomostowychstanowiących wykazy prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Analiza ww. dowodów wykazała natomiast, że ubezpieczony przed 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach i szczególnym charakterze, a dokładnie prace wymienione w wykazie A, w dziale XIV, w punkcie 12 tego rozporządzenia, określone jako prace przy spawaniu elektrycznym. Okresem takiej pracy –w ocenie Sądu– był z pewnością okres pracy wnioskodawcy na stanowisku spawacza w(...)od 12 kwietnia 1977r. do 30 kwietnia 1980r. i od 28 maja 1980r. do 13 grudnia 1993r.Za pracę w warunkach szczególnych wymienioną w powyższym rozporządzeniu sąd uznał również okresy zatrudnieniaZ. Z.w(...)R.od 19 czerwca 1995r. do 30 września 1995r. oraz w(...)wC.od 10 czerwca 1994r. do 31 stycznia 1995r. oraz od 01 sierpnia 1996r. do 11 kwietnia 1998r. i od 09 maja 2001r. do 31 grudnia 2008r
Ww. okresy po zsumowaniu dają ponad 15-letni okres pracy wnioskodawcy w szczególnych warunkach w rozumieniu poprzednio obowiązujących przepisów, tj. przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Okoliczność ta jednak jest niewystarczająca do przyznania ubezpieczonemu prawa do emerytury pomostowej. Jak bowiem wskazano wyżej, nawet jeśli wnioskodawca po dniu 1 stycznia 2009 r. nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 lub 3 ustawy o emeryturach pomostowych, a legitymuje się stażem pracy „szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów, to może nabyć prawo do emerytury pomostowej tylko wówczas, gdy jego dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (tj. przepisówart. 3 ust. 1 lub 3 ustawy o emeryturach pomostowych). W rozpoznawanej sprawie jednak pracy wnioskodawcy na stanowisku spawacza wykonywanej w zasadzie w sposób ciągły zarówno przed 1 stycznia 1999 r., jak i po tej dacie, do prac w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów zakwalifikować nie można. Ani bowiem wykaz prac zawartych w załączniku nr 1 doustawy o emeryturach pomostowychwśród prac w szczególnych warunkach, jak i wśród prac o szczególnym charakterze, nie wymienia prac spawacza na dużych halach produkcyjnych lub warsztatach remontowych ustawionych na zewnątrz jedynie zadaszonych bez ścian bocznych , a takie właśnie prace wnioskodawca faktycznie wykonywał w okresach spornych . Z kolei z załącznika nr 1 pkt.28 wynika ,iż tylko prace wykonywane bezpośrednio przy spawaniu łukowym i cięciu termicznym w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudniona wentylacją są pracami uznanymi za prace w warunkach szczególnych uprawniają co nabycia prawa do emerytury pomostowej.
W wyniku przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego ustalono , że wnioskodawca nie wykonywał takich prac i w warunkach wskazanych w załączniku nr 1 doustawy o emeryturach pomostowych.
Jak natomiast wskazał Sąd Najwyższy w powołanym wyżej wyroku z dnia 13 marca 2012 r., wykaz prac określonych wart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowychjest zamknięty i nie podlega uzupełnieniu, co oznacza, że cech pracy „o szczególnym charakterze” lub „w szczególnych warunkach” nie mogą posiadać inne prace, choćby sposób ich wykonywania i ich jakość mogła obniżyć się z wiekiem (tak też: WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 29 czerwca 2011 r., IV SA/PO 335/11).
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, żeZ. Z.nie spełnił warunków do przyznania mu prawa do emerytury pomostowej nie tylko dlatego, że po 1 stycznia 2009 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, ale również dlatego, że wykonywane przez niego przed dniem 1 stycznia 2009 r. prace również nie mogą być zakwalifikowane jako prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3ww. ustawy, mimo że część z tych prac, tj. prace przed 1 stycznia 1999 r., w istocie były pracami w szczególnych warunkach w rozumieniu poprzednio obowiązujących przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
W takim stanie rzeczy, w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Skutkiem tego odwołanie wnioskodawcy –jako niezasadne– podlegało oddaleniu, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.