Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 66/17
Data wyroku: 2017-03-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Izabela Matusiak, Elżbieta Zalewska-Statuch, Joanna Składowska
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 446 § 4 kc

Sygn. akt I Ca 66/17
I Cz 67/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 marca 2017 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSO Joanna Składowska
Sędziowie SSO Elżbieta Zalewska-Statuch
SSR del. Izabela Matusiak
Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak
po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2017 roku w Sieradzu
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. Ś. (1),M. Ś.,S. K. (1),K. K. (1)
przeciwkoTowarzystwu (...)wW.
o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę
na skutek apelacji powodówJ. Ś. (1)iM. Ś.
od wyroku Sądu Rejonowego w Sieradzu
z dnia 31 października 2016 roku, sygnatura akt I C 793/16
oraz zażalenia pozwanego na rozstrzygnięcie o kosztach procesu zawarte w punkcie 4 wyroku

I
z apelacji powódkiJ. Ś. (1)zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 3 w ten tylko sposób, że zasądza na rzeczJ. Ś. (1)odTowarzystwa (...)wW.dodatkowo kwotę 5000 (pięć tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 października 2016 roku do dnia zapłaty;

II
oddala apelacjęJ. Ś. (1)w pozostałej części i apelacjęM. Ś.w całości;

III
oddala zażalenie pozwanego;

IV
znosi koszty postępowania apelacyjnego pomiędzy pozwanym a powódkąJ. Ś. (1);

V
zasądza od powodaM. Ś.na rzecz pozwanegoTowarzystwa (...)wW.450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym;

VI
zasądza od pozwanegoTowarzystwa (...)wW.na rzecz powodówJ. Ś. (1),M. Ś.,S. K. (1)iK. K. (1)kwoty po 225 (dwieście dwadzieścia pięć) złotych z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu zażaleniowym.

Sygn. akt I Ca 66/17

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z 31 października 2016 r., wydanym w sprawie sygn. akt
I C 793/16, Sąd Rejonowy w Sieradzu zasądził tytułem zadośćuczynienia od pozwanegoTowarzystwa (...)wW.:
- na rzecz powódkiJ. Ś. (1)kwotę 4 000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 października 2016 r. do dnia zapłaty,
- na rzecz powodaS. K. (1)kwotę 4 000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 października 2016 r. do dnia zapłaty,
- na rzecz powodaM. Ś.kwotę 3 000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 października 2016 r. do dnia zapłaty,
- na rzecz powódkiK. K. (1)kwotę 2 000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 października 2016 r. do dnia zapłaty,
umarzając postępowanie z powództwaJ. Ś. (1)co do kwoty 6 000 złotych, zaś z powództwaM. Ś.,S. K. (1)iK. K. (1)co do kwot po 5 000 złotych
i oddalając powództwa w pozostałej części.
Rozstrzygniecie zapadło przy następujących ustaleniach i wnioskach:
W dniu 27 stycznia 2014 r. w miejscowościZ.na odcinkudrogi krajowej nr (...), kierujący pojazdem markiM. (...)onr rej. (...)na prostym odcinku drogi, przy dobrych warunkach atmosferycznych i drogowych, nie zachował bezpiecznej odległości i najechał na tył poprzedzającego go samochoduO. (...)onr rej. (...)kierowanego przezJ. Ś. (2), w wyniku czego zepchnął go na przeciwległy pas ruchu, doprowadzając do zderzenia czołowego z prawidłowo jadącym z przeciwka samochodemV. (...)onr rej. (...)kierowanym przezJ. P. (1). W wyniku tego zdarzenia śmierć poniosłaA. Ś.. Samochód sprawcy wypadku w chwili zdarzenia był ubezpieczony w zakresie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w pozwanej firmie.
Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2016 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I C 351/14, Sąd Okręgowy w Sieradzu zasądził od pozwanegoTowarzystwa (...)wW.na rzecz powodów:J. Ś. (2),S. Ś.,M. Ś.,P. Ś.iA. K.kwoty po 50 000 złotych tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 21 marca 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty, a na rzeczJ. Ś. (2)ponadto kwotę 2 000 złotych tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami od dnia 24 grudnia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 01 stycznia
2016 r. do dnia zapłaty.
Powodowie są wnukami zmarłej.A. Ś.w dacie swojej śmierci miała 54 lata. W sierpniu 2014 r. zamierzała przejść na wcześniejszą emeryturę. Później miała zająć się powódkąK. K. (1)(do czasu jej pójścia do przedszkola). Sześć miesięcy przed śmierciąA. Ś.małżonkowieK.wraz z dziećmi przeprowadzili się do własnego domu do miejscowości oddalonej o 7 km, wcześniej w latach 2009 - 2013, mieszkali ze zmarłą i jej mężem. Przed ich wyprowadzką niemal codziennie popołudniamiA. Ś.zajmowała się ich synemS., powodem w niniejszej sprawie. W tym samym czasie sprawowała też wielokrotnie pieczę nad innymi wnukami, tj.J. Ś. (1), z którą na co dzień mieszkała iM. Ś., który był do niej przywożony przez ojca. MałoletniS.iK.rodzeństwoK.nadal mają dziadków ojczystych -B.iS.małżonkówK.oraz dziadka macierzystego -J. Ś. (2), męża zmarłejA. Ś.. Ich relacje z dziadkami ojczystymi, szczególnie zeS. K. (2), który jest alkoholikiem, nie są najlepsze.M. Ś.od urodzenia mieszkał z rodzicami i dziadkami macierzystymi. Pięć miesięcy po śmierciA. Ś.zmarł ojciec matki powoda. AktualnieM. Ś.ma więc babkę macierzystąJ. P. (2)i dziadka ojczystegoJ. Ś. (2). Najbliższe relacje niemal od zawsze łączyły powoda z matką jego matki, głównie z uwagi na fakt wspólnego zamieszkiwania.J. Ś. (1)ma dwóch dziadków: macierzystego -A. P., który na stałe mieszka w Niemczech i do Polski przyjeżdża 2 - 3 razy w roku i ojczystego -J. Ś. (2), z którym do niedawna mieszkała, a od stycznia 2016 r. mieszka po sąsiedzku. Z dziadkiem macierzystym powódka ma słaby kontakt, gdyż rzadko się widują. Jej relacje ze zmarłą były bardzo dobre, zażyłe. Babcia uczestniczyła w jej wychowaniu od urodzenia. Uczyła wnuczkę gotować, odwoziła do przedszkola na rowerze (nie mała prawa jazdy). Pracowały też razem w ogródku. Wspólnie spędzały popołudnia, nawet kiedy matka małoletniej była w domu.
Sąd Rejonowy wskazał, iż podstawę zgłoszonych w rozpoznawanej sprawie żądań stanowiart. 446 § 4 k.c.w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Powodowie byli członkami najbliższej rodzinyA. Ś.i jako takim przysługuje im żądanie w zakresie zasądzenia stosownego zadośćuczynienia.J. Ś. (1)przez całe swoje ówczesne życie mieszkała ze zmarłą babcią i była z nią najsilniej związana. Jest najstarszą z wnucząt. Trauma jaką małoletnia przeżyła w związku ze śmierciąA. Ś.trwa do dziś. RównieżS. K. (1)większość swoje życia mieszkał z babcia ojczystą.K. K. (1)natomiast nie pamięta zmarłej, gdyż w dacie jej śmierci była jeszcze bardzo mała. Mimo to, podobnie jak inne wnuczęta, była bardzo kochana przezA. Ś.. Planowano, że po przejściu na wcześniejszą emeryturę babcia zaopiekuje się nią, aby matka dziewczynki mogła pójść do pracy. RównieżM. Ś., mimo iż nie zamieszkiwał wspólnie z babcią i na co dzień nie pozostawał pod jej bezpośrednią pieczą był silnie emocjonalnie związany z babcią. Często ją odwiedzał, spędzali wspólnie wszystkie istotne święta rodzinne.
Mając powyższe na uwadze, Sąd pierwszej instancji uznał, iż należne powódceJ. Ś. (1)stosowne zadośćuczynienie powinno być najwyższe i wynieść łącznie 10 000 złotych. Dlatego, uwzględniając wypłaconą już przez pozwanego kwotę 6 000 złotych, zasądził na jej rzecz 4 000 złotych. Zadośćuczynienie należneS. K. (1)winno wynosić łącznie 9 000 złotych, a po odjęciu sumy wypłaconej 4 000 złotych. Zadośćuczynienie za śmierćA. Ś.należne małoletniejK. K. (1)winno być w ocenie Sądu Rejonowego najniższe. Utrata babci spowodowała po stronie małoletniej jedynie brak możliwości nawiązania z nią bliskiej relacji, która niewątpliwie zostałaby zbudowana gdyby babcia się nią zaopiekowała. Dlatego Sąd uznał, ze należne powódceK. K. (1)zadośćuczynienie powinno wynosić łącznie
7 000 złotych, a zasądzeniu w niniejszym postepowaniu, z uwagi na wypłacenie już przez pozwanego kwoty 5 000 złotych, podlegała kwota 2 000 złotych. Wysokość zadośćuczynienia należnegoM. Ś.Sąd pierwszej instancji ocenił na kwotę 8 000 złotych i z uwagi na wypłacenie przez powoda w toku postępowania 5 000 złotych, zasądził na rzecz powoda dodatkową kwotę 3 000 złotych.
O odsetkach orzeczono na podstawieart. 817 § 1 k.c.iart. 481 § 1 k.c.
Częściowe umorzenie postępowania nastąpiło w trybieart. 355 k.p.c.w związku z częściowym cofnięciem powództw.
W pozostałym zakresie Sąd Rejonowy oddalił powództwa powodów jako zbyt wygórowane.
Podstawę orzeczenia o kosztach stanowił natomiast przepisart. 102 k.p.c.
Apelację od wyroku Sądu Rejonowego wnieśli powodowieJ. Ś. (1)iM. Ś.,zaskarżając orzeczenie w części,tj.:

1
w odniesieniu doJ. Ś. (1)w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 3 wyroku w części oddalającej powództwo ponad kwotę 4 000 złotych do kwoty 14 000 złotych,

2
w odniesieniu doM. Ś.w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 3 wyroku w części oddalającej powództwo ponad kwotę 3 000 złotych do kwoty8000 złotych.

Apelujący podnieśli następujące zarzuty:
1. naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść wyroku, a to przepisuart. 324 § 1 k.p.c.w zw. zart. 326 § 3 k.p.c.iart. 328 § 1 k.p.c.polegające na tym, że wystąpiły zasadnicze rozbieżności pomiędzy zasadniczymi powodami rozstrzygnięcia podanymi przez Sąd pierwszej instancji po ogłaszaniu zaskarżonego wyroku a jego pisemnym uzasadnieniem, co prowadzi do wniosku, że narada Sądu nad treścią wyroku była niewystarczająca, albowiem w dacie wydawania wyroku Sąd a quo kierował się częściowo nieprawidłowymi oraz częściowo niepełnymi kryteriami, które obowiązany był wziąć pod uwagę przy ustalaniu wysokości należnych skarżącym na podstawieart. 446 § 4 k.c.świadczeń pieniężnych pod tytułem zadośćuczynienia za krzywdę w związku ze śmiercią osoby najbliższej, co mogło mieć oczywisty wpływ na treść wyroku;
2. naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie przepisuart.446 § 4k.c.,co polegało na błędnym przyjęciu przez Sąd a quo, że „odpowiednią sumą” w rozumieniu tegoż przepisu i należną pod tytułem zadośćuczynienia za krzywdę jest w przypadku małoletniejJ. Ś. (1)kwota 10 000 złotych, zaś w przypadku małoletniegoM. Ś.kwota 8.000 złotych, podczas gdy kwoty te - biorąc pod uwagę wyniki postępowania dowodowego - uznać należy za rażąco niskie względem faktycznych rozmiarów krzywdy, jaką doznał każdy z tych skarżących w wyniku tragicznej śmierci babci w osobie PaniA. Ś..
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnosilio zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:
1.zasądzenie od pozwanej na rzeczJ. Ś. (1)kwoty 10 000 złotych tytułem dalszego zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 października 2016 r. do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu przed Sądem pierwszej i drugiej instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych;
2. zasądzenie od pozwanej na rzeczM. Ś.kwoty 5 000 złotych tytułem dalszego zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 października 2016 r. do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu przed Sądem pierwszej instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, że Sąd a quo niezasadnie oddalił powództwa skarżących w częściprzyjmując między innymi za podstawę swego orzeczenia:
1.treść nieprawomocnego w dacie publikacji wyroku i zmienionego później przez Sąd Apelacyjny w Łodzi, wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu w sprawie I C 351/14 oraz wpływ tego orzeczenia na sprawy małoletnich powodów. Poza tym Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 2 listopada 2016 r. w sprawie I ACa 463/16 zmienił treść tego orzeczenia iobniżyłzadośćuczynienia przyznane tamtejszym powodom, co dowodzi tego, że Sąd Rejonowy przyjął nieistniejący już punkt odniesienia, przeceniając przy tym potencjalny rozmiar „skorzystania” przez małoletnich powodów z treści wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu w sprawie I C 351/14;
2. fakt, że powodowie nie zamieszkują i nie procesują się o zadośćuczynienie wW.lubŁ.. Brak jest bowiem podstaw jakiegokolwiek rodzaju, aby wysokość krzywdy i odpowiadającego jej zadośćuczynienia opierać o kryteria geograficzne;
3. treść wyroków w podobnych sprawach wydawanych przez Sądy w Sieradzu;
4. to, że - zdaniem Sądu –A. Ś.nie była obowiązana do sprawowania opieki nad skarżącymi, gdyż to należało do ich rodziców.
Zdaniem, skarżących, Sąd Rejonowy prawidłowo ustalając negatywne następstwa i krzywdę, w sposób rażąco zniżony ustalił odpowiadające im kwoty pod tytułem zadośćuczynienia oraz z tego, że nie wziął pod uwagę, chociaż obowiązany był, przy ustalaniu „sumy odpowiedniej” istotnych w sprawie okoliczności:
1. faktu, że gdybyA. Ś.nie zginęła tragicznie w styczniu 2014 r., toustalone w najmniejszych szczegółach w rodzinie zostało, że jeszcze bardziej zajmie się ona opieką i wychowaniem skarżących;
2. faktu, żeA. Ś.w chwili śmierci miała jedynie53lata i była bardzo dobrego zdrowia. Biorąc pod uwagę to, że zgodnie z danymi GUS-u średnia długość trwania życia kobiet w Polsce w 2015 r. wyniosła niemal82lata, to w przedmiotowej sprawie należy uznać, że każdy z powodów utracił najpewniej aż ok.30lat styczności z ukochaną babcią;
3. faktu, że skarżący stracili babcię w bardzo młodym wieku, kiedy to nie powinni być niepokojeni żadnymi negatywnymi i traumatycznymi przeżyciami;
4. faktu, że niemal przez całe życie zarównoJ. Ś. (1), jak iM. Ś.będą „skażeni” wyższą (niż zwyczajowa) obawą o losy, w tym życie najbliższych im osób oraz bezpieczeństwo własne, która to obawa będzie towarzyszyć im każdego dnia ich życia;
5. faktu, że wyrokiem Sądu Okręgowego w Sieradzu w sprawie. I C 351/14 dziadkowi skarżących w osobieJ. Ś. (2)przyznane zostało zadośćuczynienie w kwocie 80 000 złotych, zaś rodzicom skarżących ostatecznie w kwocie po 55 000 złotych. Biorąc pod uwagę bezdyskusyjny fakt, że więź rodziców z dziećmi jest najczęściej bliższa, niż dziadków z wnukami niepodobna jednak uznać na podstawie całokształtu materiału dowodowego sprawy, że krzywdzie małoletniejJ.winna odpowiedzieć kwota przeszło5 krotnie niższaniż w przypadku jej ojcaP. Ś., zaś krzywdzie małoletniegoM.winna odpowiedzieć kwota prawie7 krotnie niższaniż w przypadku jego ojcaM. Ś..
Pozwany domagał się oddalenia apelacji na koszt skarżących.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Jedynie apelacjaJ. Ś. (1)zasługuje na uwzględnienie i to w części.
Przede wszystkim nie sposób podzielić zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych.Art. 324 k.p.c.reguluje jedynie przebieg narady nad orzeczeniem.
Z oczywistych względów dotyczy przede wszystkim sytuacji, gdy w wydaniu wyroku uczestniczy więcej niż jedna osoba, co nie miało miejsca w sprawie przedmiotowej, która podlegała rozpoznaniu w składzie jednego sędziego. Tym niemniej trzeba podkreślić, że narada jest niejawna, odbywa się bez udziału stron i publiczności i niedopuszczalna jest jakakolwiek próba odtwarzania jej przebiegu.
Teoria prawa wyróżnia dwie formy uzasadnienia: słabszą (osłabioną) i mocniejszą. Na gruncie postępowania cywilnego pierwsza wersja wiąże się z podawaniem ustnie najważniejszych powodów orzeczenia, tzw. ustne motywy (art. 326 § 3 k.p.c.), a druga z uzasadnieniem pisemnym (art. 328 k.p.c.). Formuła ta odnosi się do spraw rozpatrywanych na rozprawie i jest związana nie tyle z poddaniem tej argumentacji kontroli sądu wyższej instancji, a jej ocenie przez uczestników postępowania i publiczność. Ustawodawca, co do ustnych motywów nie formułuje żadnych wymogów. Nie musi ono obejmować wszystkich elementów przewidzianych wart. 328 § 2 k.p.c.
Trafnie zwraca się uwagę na różnice między językiem mówionym a pisanym. Motywy powinny być jasne i zwięzłe, skupione na kwestiach najważniejszych i budzących największe zainteresowanie stron i publiczności (J. Gudowski, Uzasadnienie orzeczeń Sądu Najwyższego w sprawach cywilnych, w: M. Grochowski, I. Rzucidło - Grochowska (red.), Uzasadnienie decyzji, s. 257). Oczywiście między podanymi ustnie motywami rozstrzygnięcia a sporządzonym następnie uzasadnieniem pisemnym wyroku nie powinna zachodzić zasadnicza sprzeczność. Motywy pisemne uzasadnienia mogą jednak uzupełniać i wyjaśniać motywy ustne.
Trzeba także podkreślić, że po odczytaniu sentencji wyroku sąd związany jest wydanym orzeczeniem od chwili jego ogłoszenia (art. 326 § 2 i art. 332 § 1 k.p.c.). Nie są zatem wiążące poglądy przewodniczącego wyrażone w postaci ustnego podania powodów rozstrzygnięcia (post. Sądu Najwyższego z 18 września 1974 r., II PZ 43/73, OSPiKA 1975, Nr 6, poz. 141).
Co najistotniejsze jednak, zarzuty naruszenia przepisów postępowania, nawet zasadne, ale których skutkiem nie jest nieważność postępowania, wtedy mogą być skutecznie podniesione, gdy strona skarżąca wykaże, że zarzucane uchybienie miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Tymczasem apelujący nie wskazują na jakiekolwiek błędy w zakresie ustalenia stanu faktycznego, jak i zastosowanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie apelacji sprowadza się zatem de facto do oceny, czy - niezależnie od argumentów przywoływanych przez Przewodniczącego w ustnych motywach rozstrzygnięcia - wysokość przyznanego powodom zadośćuczynienia odpowiada kryteriom, o jakich mowa wart. 446 § 4 k.c.
Na podstawie wskazanego przepisu zrekompensowaniu podlega krzywda, której doznaje pokrzywdzony w związku ze śmiercią osoby najbliższej. Rozmiar tej krzywdy należy każdorazowo określić na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności danej sprawy. Przyznana suma pieniężna zadośćuczynienia ma stanowić ekwiwalent poniesionej szkody niemajątkowej, wynagradzający doznane cierpienia oraz mający ułatwić przezwyciężenie ujemnych przeżyć, aby w ten sposób przynajmniej częściowo przywrócona została równowaga zachwiana na skutek utraty osoby najbliższej. Z uwagi na niewymierny charakter krzywdy ustalenie, jaka kwota w konkretnych okolicznościach jest „odpowiednia”, należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego. Dlatego korygowanie przez sąd drugiej instancji zasądzonego zadośćuczynienia może być aktualne tylko wtedy, gdy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, mających wpływ na jego wysokość, jest ono niewspółmiernie nieodpowiednie, tj. albo rażąco wygórowane, albo rażąco niskie.
Odnosząc się do zastrzeżeń pod adresem ustnych motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia, podzielić należy uwagi krytyczne skarżących w zakresie uwzględniania przy wysokości zasądzanych świadczeń zadośćuczynień przyznanych innym członkom rodziny, czy też stosowania kryterium miejsca zamieszkania. Należy jednak zauważyć, że zasada umiarkowanej wysokości zadośćuczynienia trafnie łączy wysokość zadośćuczynienia z wysokością stopy życiowej społeczeństwa, gdyż zarówno ocena, czy jest ono realne, jak i czy nie jest nadmierne musi pozostawać w związku z poziomem życia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2002 r., IV CKN 1266/00 (nie publ). Postulat kierowania się przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia sumami zasądzonymi z tego tytułu w innych sprawach, pozwalający ocenić, czy na ich tle nie jest ono nadmiernie wygórowane, może być uznany za prawidłowy, jeżeli daje się pogodzić z zasadą indywidualizacji okoliczności określających rozmiar krzywdy w odniesieniu do konkretnej osoby poszkodowanego i pozwala uwzględnić specyfikę konkretnego przypadku (Tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 listopada 2009 r., III CSK 62/09, OSNC - Zb. dodatkowy 2010 nr C, poz. 80, str. 75). Jak słusznie zauważył pozwany w odpowiedzi na apelację, jednolitość orzecznictwa odpowiada poczuciu sprawiedliwości i równości wobec prawa. W zbliżonych stanach faktycznych obywatele winni spodziewać się orzeczenia zasądzającego świadczenie w podobnej wysokości. Właściwa wydaje się zatem idea jednolitości orzecznictwa w zakresie zadośćuczynienia w związku ze śmiercią osoby najbliższej w odniesieniu do określonych grup osób i typów więzi, oczywiście z uwzględnieniem specyfiki konkretnego wypadku.
Taka typowa relacja babcia - wnuczek występuje w sprawie niniejszej w odniesieniu do powodaM. Ś.. Powód od urodzenia mieszkał z rodzicami i dziadkami macierzystymi. Najbliższe więzi łączyły go z matką jego matkiJ. P. (2), która w większym stopniu niżA. Ś.pomagała w opiece nad wnukiem. Poza tym w chwili śmierci babci miał zaledwie 3 lata, więc jego zdolność rozumienia zaistniałej sytuacji, a w związku z tym odczuwania jej skutków była ograniczona. Z naturalnych względów szybciej dochodzi do zacierania się obrazu babci w pamięci małego dziecka, mniejsza jest związana z jej utratą tęsknota i smutek. Z tej przyczyny przyznana kwota zadośćuczynienia - 8 000 złotych z całą pewnością nie jawi się jako rażąco zaniżona i odpowiada wysokości przyznawanych świadczeń w innych sprawach rozpoznawanych przez Sąd Okręgowy w Sieradzu.
Odnosząc się do uwag w zakresie wysokości świadczenia przyznanego ojcu powoda, w ocenie Sądu drugiej instancji nie sposób podzielić zapatrywania skarżącego, że brak jest uzasadnienia, aby było ono kilkukrotnie większe. Mamy bowiem do czynienia z najbliższą więzią matka - dziecko, a cierpienie z tym związane dotyka osoby dorosłej w pełni świadomej doznanej straty.
Inaczej ocenić natomiast należy świadczenie przyznaneJ. Ś. (1). Jej związek ze zmarłą istotnie wykraczał poza ramy relacji typowej. Dziewczynka mieszkała z babcią, która uczestniczyła na co dzień w jej wychowaniu. Poza tym była najstarszą z wnucząt zmarłej. Dlatego też śmierćA. Ś.spowodowała u niej traumę, która trwa do chwili obecnej.
Z powyższych względów, rozmiar doznanej krzywdy był istotnie wyższy, aniżeli u pozostałych powodów. Nie znalazło to natomiast odzwierciedlenia w skali zróżnicowania przez Sąd Rejonowy zasądzonych zadośćuczynień. W ocenie Sądu Okręgowego w tym zakresie doszło zatem do naruszenia prawa materialnego w postaciart. 446 § 4 k.c.Natomiast świadczeniem uwzględniającym kryteria tego przepisu jest suma 15 000 złotych, nie zaś, jak żąda skarżąca 20 000 złotych. Nie można bowiem pomijać, że charakter zadośćuczynienia przyznanego w związku ze śmiercią osoby bliskiej wymaga, by uwzględnić także takie okoliczności, jak fakt, iż osoba uprawniona po śmierci bliskiego nie została samotna, opuszczona, może liczyć na pomoc bliskich. Jak ustalił zaś Sąd pierwszej instancji, nie nastąpiła dezorganizacja funkcjonowania powódki, prawidłowo rozwijającej się, otoczonych opieką rodziców i dziadka, którzy byli i są dla małoletniej wsparciem.
Przy uwzględnieniu kwoty już wypłaconej - 6 000 złotych i zasądzonej - 4 000 złotych, uzasadniało to zmianę zaskarżonego wyroku w trybie art, 386§ 1 k.p.c., poprzez zasadzenie na rzecz skarżącej dodatkowo kwoty 5 000 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 7 października 2016 r. do dnia zapłaty. W pozostałym zaś zakresie apelacjaJ. Ś. (1)i apelacjaM. Ś.w całości - na podstawie art, 385k.p.c.- podlegały oddaleniu.
Mając na uwadze wynik postępowania apelacyjnego, Sąd Okręgowy na podstawieart. 100 k.p.c.zniósł jego koszty pomiędzy pozwanym aJ. Ś. (1). Natomiast na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.zasądził odM. Ś.na rzecz pozwanego zwrot poniesionych kosztów zastępstwa procesowego, obliczonych stosownie do § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).