Sąd Rejonowy w Mogilnie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 76/15
Data wyroku: 2017-01-05 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Karolina Pawlik

Sygn. akt I Ns 76-78/15

POSTANOWIENIE
Dnia 5 stycznia 2017 roku
Sąd Rejonowy w Mogilnie I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSR Karolina Pawlik
Protokolant sekr. sąd. Sylwia Badtke
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2016 roku wM.
sprawy z wnioskuM. D.PESEL (...), zam.ul. (...),(...)-(...) S.
z uczestnictwemL. Ś. (1)PESEL (...),W.K.PESEL (...)iP. K. (1)PESEL (...)
o stwierdzenie nabycia spadku
Postanawia:

1
Stwierdzić, że spadek poS. K., zmarłym dnia 13 stycznia 1993 roku wS., ostatnio stale zamieszkałym w miejscowościW., na podstawie ustawy nabyła żonaI. K.w ¼ części spadku oraz dzieciP. K. (1),M. K. (1),L. Ś. (1),W. K.iM. D.– każdy z nich w 3/20 częściach spadku.

2
Stwierdzić, że wchodzący w skład spadku poS. K.udział w gospodarstwie rolnym, położonym w miejscowościW., zapisanym wksiędze wieczystej (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Mogilnie na podstawie ustawy nabyła żonaI. K.w ¼ części oraz dzieciP. K. (1),M. K. (1),W. K.iM. D.– każdy z nich w 3/16 częściach.

3
Stwierdzić, że spadek poM. K. (1)zmarłej dnia 11 czerwca 1995 roku wJ., ostatnio stale zamieszkałej w miejscowościW.na podstawie ustawy nabyła MatkaI. K.w ½ części spadku oraz rodzeństwo:P. K. (1),L. Ś. (1),W. K.iM. D.– każdy z nich w 1/8 części spadku.

4
Stwierdzić, że wchodzący w skład spadku poM. K. (1)udział w gospodarstwie rolnym, położonym w miejscowościW., zapisanym wksiędze wieczystej (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Mogilnie na podstawie ustawy nabyła matkaI. K.w ½ części spadku oraz rodzeństwo:P. K. (1),W. K.iM. D.- każdy z nich w 1/6 części.

5
Stwierdzić, że spadek poI. K.zmarłej dnia 24 października 2009 roku wI., ostatnio stale zamieszkałej w miejscowościW.na podstawie ustawy nabyły dzieci:P. K. (1),L. Ś. (1),W. K.iM. D.– każdy z nich w 1/4 części spadku.

6
Stwierdzić, że wnioskodawczyni i uczestnicy postępowania ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Sygn. akt I Ns 76-78/15

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniM. D.złożyła do Sądu Rejonowego w Mogilnie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po rodzicachS.iI. K.oraz siostrzeM. K. (1). W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podała, że zmarli nie pozostawili testamentów a w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne o powierzchni 12,5228 ha położone w miejscowościW., zapisane wksiędze wieczystej (...). Jako uczestników postępowania wnioskodawczyni podała rodzeństwo:L. Ś. (1),W.K.iP. K. (1)i wskazała, że wszyscy spadkobiercy ustawowi spełniają przesłanki do dziedziczenia gospodarstwa rolnego.
Uczestniczki postępowaniaL. Ś. (1)iW. K.nie wniosły pisemnej odpowiedzi na wniosek, na rozprawie wniosek poparły. UczestnikP. K. (1)wnioskowi również nie sprzeciwił się, jednakże podniósł w toku procesu, że uczestniczkaL. Ś. (1)nie spełnia kryteriów ustawowych do dziedziczenia gospodarstwa rolnego po zmarłym ojcu i siostrze, bowiem w chwili ich śmierci nie zamieszkiwała w spadkowym gospodarstwie, nie pracowała w nim stale ani też w innym gospodarstwie i nie ma wykształcenia rolniczego. UczestniczkaL. Ś. (1)podnosiła w toku sprawy, że pracowała w spadkowym gospodarstwie rolnym w dacie śmierci ojca i siostry.
W roku postępowania wnioskodawczyni oraz uczestnicy podtrzymali swoje dotychczasowe stanowiska.
Sąd ustalił, co następuje:
S. K.zmarł w dniu 13 stycznia 1993 roku wS., przed śmiercią stale zamieszkiwał w miejscowościW.. W chwili śmierci był żonaty zI. K.. MałżonkowieK.nie byli w separacji i nie toczyło się postępowanie o rozwiązanie ich małżeństwa przez rozwód.S.iI. K.z małżeństwa mieli dzieci:M. K. (1), wnioskodawczynięM. D.oraz uczestników postępowaniaP. K. (1),L. Ś. (1)iW.K.. MałżonkowieK.nie mieli dzieci pozamałżeńskich i adoptowanych.
M. K. (1)zmarła w dniu 11 czerwca 1995 roku w miejscowościJ., przed śmiercią stale zamieszkiwała z rodzicami w miejscowościW.. Była bezdzietną panną.
I. K.zmarła będąc wdową w dniu 24 października 2009 roku wI., ostatnio stale zamieszkiwała w miejscowościW..
S.,M.iI. K.nie pozostawili testamentów, wnioskodawczyni ani uczestnicy postępowania nie składali oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku, nie zrzekali się dziedziczenia po zmarłych, nie zostali też wydziedziczeni.
MałżonkowieS.iI. K.byli właścicielami naprawach małżeńskiejwspólności ustawowej zabudowanej nieruchomości rolnej o powierzchni 12.5228 ha, położonej w miejscowościW.gminaS., zapisanej wksiędze wieczystej (...). prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Mogilnie.
Dowód: odpisy skrócone aktów stanu cywilnego k. 4-10;
odpis z księgi wieczystej k. 11;
zapewnienie spadkowe złożone przez wnioskodawczynię na rozprawie w dniu 11.05.2015r.
zeznania uczestników postępowania złożone na rozprawie w dniu 11.05.2015r.
W spadkowym gospodarstwie rolnym w chwili śmierciS. K.zamieszkiwała i pracowała jego żonaI. K., córkiM.,W.iM.oraz synP.. WnioskodawczyniM. D.w chwili śmierci ojca uczęszczała jeszcze do szkoły.
Uczestniczka postępowaniaL. Ś. (1)w 1992 roku wyszła za mąż i wyprowadziła się z domu rodzinnego weW., powróciła tam w 1997 roku po rozstaniu z mężem. UczestniczkaL. Ś. (1)w 1994 roku urodziła dziecko, w latach 1992-1997 dorywczo pomagała w gospodarstwie rodziców w okresie żniw i wybierania ziemniaków i buraków.
W dacie śmierciM. K. (1)w spadkowym gospodarstwie rolnym zamieszkiwała i pracowała jej matkaI. K., siostraM.oraz bratP..
Uczestniczka postępowaniaW. K.od 1995 roku stale pracuje w gospodarstwie rolnym męża.
Wnioskodawczyni i uczestnicy postępowania nie posiadają wykształcenia rolniczego, w chwili śmierciS.iM. K. (1)nie byli osobami małoletnimi, ani też osobami trwale niezdolnymi do pracy.
WnioskodawczyniM. D.w 1998 roku wyszła za mąż i od momentu zamążpójścia pracuje w gospodarstwie rolnym męża.
Dowód: dokumentacja dotycząca wykształcenia i zatrudnienia uczestnikaP. K. (1)k. 79-82, 93;
dokumentacja dotycząca zatrudnienia uczestniczkiL. Ś. (1)k. 102-103;
fotografie k. 104;
zeznania świadków:R. K.k. 46,G. Ł.k. 46-47,G. J.k. 47-48,U. J.k. 48,A. B.k. 66-67,J. B.k. 67,J. W.k. 68,W. Ś.k. 68-69,J. S.k. 69,J. K.k. 84,S. T.k. 85,H. R.k. 86,G. W.k. 86-87;
zeznania wnioskodawczyniM. D.k. 95;
zeznania uczestników postępowaniaW.K.k. 96,L. Ś. (1)k. 97,P. K. (1)k. 97-98.
Sąd zważył, co następuje:
Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o wymienione wyżej dowody z dokumentów, zeznania świadków oraz stron postępowania. Wiarygodność zgromadzonych dowodów z dokumentów nie budziła żadnych wątpliwości Sądu, również zeznania świadków oraz stron. Sąd wskazuje, że pewne nieścisłości w zeznaniach świadków nie wpływają na ocenę ich wiarygodności a jedynie są wynikiem upływu czasu od momentu zdarzeń, na okoliczność których świadkowie składali zeznania. W kwestiach kluczowych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zeznania te były spójne i wzajemnie się potwierdzały i uzupełniały.
Zgodnie zart. 926 § 1 i 2 kcpowołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu;
dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.
NiewątpliwieS.,M.iI. K.testamentów nie pozostawili.
W myślart. 931 § 1 kcw pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
S. K.bezsprzecznie w chwili śmierci był żonaty i miał dzieci- wnioskodawczynię, uczestników postępowania oraz nieżyjącą jużM. K. (1).
W tak przedstawiających się okolicznościach Sąd w punkcie pierwszym postanowienia na podstawieart. 931 § 1 kcstwierdził, że spadek poS. K., zmarłym dnia 13 stycznia 1993 roku wS., ostatnio stale zamieszkałym w miejscowościW.na podstawie ustawy nabyła żonaI. K.w 1/4 części spadku oraz dzieci:P. K. (1),M. K. (1),L. Ś. (1),W. K.iM. D.- każdy z nich w 3/20 częściach spadku.
Zgodnie zart. 932 § 3 kcw braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych. W§ 4tego przepisu wskazano, że jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.
NiewątpliwieM. K. (1)zmarła jako bezdzietna panna, w chwili jej śmierci nie żył już jej ojciec, żyła matka oraz rodzeństwo- wnioskodawczyni i uczestnicy postępowania.
Wobec powyższego Sąd w punkcie trzecim postanowienia na podstawieart. 932 § 3 i 4 kcstwierdził, że spadek poM. K. (1), zmarłej dnia 11 czerwca 1995 roku wJ., ostatnio stale zamieszkałej w miejscowościW.na podstawie ustawy nabyła matkaI. K.w ½ części spadku oraz rodzeństwo:P. K. (1),L. Ś. (1),W. K.iM. D.- każdy z nich w 1/8 części spadku.
Z koleiI. K.umierała będąc wdową, pozostawiła czwórkę dzieci- wnioskodawczynię oraz uczestników postępowania.
W tych okolicznościach Sąd na podstawieart. 931 § 1 kcw punkcie piątym postanowienia stwierdził, że spadek poI. K., zmarłej dnia 24 października 2009 roku wI., ostatnio stale zamieszkałej w miejscowościW.na podstawie ustawy nabyły dzieci:P. K. (1),L. Ś. (1),W. K.iM. D.- każdy z nich w 1/4 części spadku.
Spór w sprawie dotyczył ustalenia kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład spadku.
Zgodnie z treściąart. 1059 kcobowiązującego do dnia 14 lutego 2001 roku, spadkobiercy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia spadku:

1
stale pracują bezpośrednio przy produkcji rolnej albo

2
mają przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, albo

3
są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo

4
są trwale niezdolni do pracy.

Powyższy przepis utracił moc z dniem 14 lutego 2001 r. w zakresie, w którym odnosi się do spadków otwartych od dnia 14 lutego 2001 roku, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 roku, sygn. akt P. 4/99 (Dz.U. poz. 91).
Zgodnie z powyższym w niniejszej sprawieart. 1059 kczastosowanie znajduje do spadku poS. K.iM. K. (2), gdyż otwarte one zostały przed dniem 14 lutego 2001 roku.
Niewątpliwie w skład spadku poS. K.wchodzi udział w gospodarstwie rolnym opisanym w stanie faktycznym sprawy. W dacie śmierciS. K.jego żona oraz dzieci nie mieli przygotowania zawodowego do prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie byli osobami trwale niezdolnymi do pracy. Wnioskodawczyni pobierała naukę w szkole. W gospodarstwie tym pracowała wówczas żona spadkodawcy oraz wszystkie dzieci, za wyjątkiem uczestniczki postępowaniaL. Ś. (1). W sprawie zostało bezsprzecznie wykazane, że uczestniczka w latach 1992-1997 nie zamieszkiwała w spadkowym gospodarstwie (okoliczność tę uczestniczka przyznała w swoich zeznaniach), nie pracowała stale przy produkcji rolnej a jej pomoc w pracach w spadkowym gospodarstwie nie może być uznana za stałą pracę. Niewątpliwie uczestniczka przyjeżdżała do spadkowego gospodarstwa i tę pomoc świadczyła, jednakże była to pomoc doraźna, związana ze żniwami czy wykopkami. Sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (V CSK 41/13, I CSK 579/13), w którym wskazuje się, że stałość pracy w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym (niekoniecznie spadkowym) musi wynikać z okresu świadczenia tej pracy.
Z tego względu Sąd w oparciu oart. 931 § 1 kcw zw. zart. 1059 kcstwierdził w punkcie drugim postanowienia, że wchodzący w skład spadku poS. K.udział w gospodarstwie rolnym, położonym w miejscowościW.gminaS., zapisanym wksiędze wieczystej (...). prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Mogilnie na podstawie ustawy nabyła żonaI. K.w 1/4 części spadku oraz dzieci:P. K. (1),M. K. (1),W. K.iM. D.- każdy z nich w 3/16 częściach.
W dacie śmierciM. K. (1)jej matka oraz rodzeństwo nie mieli przygotowania zawodowego do prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie byli osobami trwale niezdolnymi do pracy. W gospodarstwie tym pracowała wówczas matka spadkodawczyni oraz rodzeństwoP. K. (1)iM. D.. Uczestniczka postępowaniaW. K.pracowała wówczas stale w gospodarstwie rolnym swojego męża. UczestniczkaL. Ś. (1)w latach 1992-1997 nie pracowała stale przy produkcji rolnej, w tym w spadkowym gospodarstwie rolnym (stan opisany wyżej).
Dlatego też Sąd w punkcie czwartym postanowienia w oparciu oart. 932 § 3 i 4 kcw zw. zart. 1059 kcstwierdził, że wchodzący w skład spadku poM. K. (1)udział w gospodarstwie rolnym, położonym w miejscowościW.gminaS., zapisanym wksiędze wieczystej (...). prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Mogilnie na podstawie ustawy nabyła matkaI. K.w 1/2 części spadku oraz rodzeństwo:P. K. (1),W. K.iM. D.- każdy z nich w 1/6 części.
Sąd wskazuje, że postępowanie dowodowe nie wykazało, by uczestnik postępowaniaP. K. (1)w dacie śmierci ojca i siostry nie pracował w spadkowym gospodarstwie, jego przerwy w tej pracy spowodowane inną pracą zawodową miały miejsce dopiero po śmierciM. K. (1).
Stosownie do treściart. 520 § 1 kpcSąd stwierdził, że wnioskodawczyni i uczestnicy postępowania ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Sąd uznał, że interesy stron co do samego stwierdzenia nabycia spadku sprzeczne nie były, jedynie pomiędzy uczestnikamiP. K. (1)iL. Ś. (1)pojawił się spór co do tego, czy uczestniczka spełnia ustawowe kryteria do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, które zresztą Sąd ma obowiązek ustalić z urzędu. Wobec tego Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania w niniejszej sprawieart. 520 § 2 i 3 kpc.
SSR Karolina Pawlik

ZARZĄDZENIE

1
Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczyć:

- pełnomocnikowi uczestniczki postępowaniaL. Ś.;
- pełnomocnikowi uczestnika postępowaniaP. K..

2
Z apelacją lub za 14 dni.

M., 30.01.2017r.
SSR Karolina Pawlik