Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 2350/15
Data wyroku: 2017-03-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Gabriela Pietrzyk-Cyrbus, Witold Nowakowski, Wojciech Bzibziak

Sygn. akt III AUa 2350/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 marca 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Gabriela Pietrzyk - Cyrbus (spr.)

Sędziowie

SSA Witold Nowakowski
SSA Wojciech Bzibziak

Protokolant

Michał Eksterowicz

po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaA. K.(A. K.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach
z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt X U 592/15

zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie.
/-/SSA W.Nowakowski /-/SSA G.Pietrzyk - Cyrbus /-/SSA W.Bzibziak

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 2350/15

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 23 lutego 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwC.odmówił ubezpieczonemuA. K.prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w oparciu o przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013r.,poz. 1440), gdyż Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 19 lutego 2015r. orzekła jego zdolność do pracy.
A. K.w odwołaniu od decyzji wniósł o jej zmianę i przyznaniemu prawa do renty.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie i powołał się na okoliczności przywołane w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach  wyrokiem z dnia 5 listopada 2015r. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał odwołującemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy poczynając od wyczerpania świadczenia rehabilitacyjnego do 31 sierpnia 2016r.
Sąd pierwszej instancji ustalił, iżA. K.,urodzony (...),z zawodu technik chemik, począwszy od 1990r. prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą – pracownię złotniczą. W okresie od 27 czerwca do 25 grudnia 2013r. pobierał zasiłek chorobowy, a od 26 grudnia 2013r. do 20 grudnia 2014r. uprawniony był do świadczenia rehabilitacyjnego. Zarówno Lekarz Orzecznik, jak i Komisja Lekarska stwierdzili jego zdolność do pracy.
W oparciu o opinię biegłego ortopedyA. P.z dnia 16 maja 2015r. Sąd Okręgowy ustalił, iż ubezpieczony cierpi na zespół bólowy kończyny górnej prawej w przebiegu urazowego zwichnięcia stawu barkowego, leczony zachowawczo powodujący uszkodzenie stożka rotatorów i z częściowym uszkodzeniem splotu barkowego z zaburzeniami czynności ruchowej i czuciowej kończyny, zespół bólowy stawu kolanowego lewego w przebiegu chondromalacji chrząstki stawowej oraz zespół bólowy kręgosłupa szyjnego bez zaburzeń funkcji ruchowej. Biegły stwierdził częściową niezdolność do pracy ubezpieczonego zgodnej z wykształceniemi wykonywanym zawodem złotnika do maja 2016r. Podniósł nadto, iż pourazowe zmiany mają charakter przewlekłych z możliwością uzyskania poprawypo zastosowanym leczeniu.
W opinii uzupełniającej z 5 lipca 2015r., wydanej w związku z zarzutami organu rentowego, biegły podtrzymał swoje stanowisko, wskazując, iż badanie kliniczne przeprowadził dokładnie, a stwierdzone ograniczenia i dysfunkcja barku zostały przez niego szczegółowo opisane.
W dalszej kolejności Sąd Okręgowy dopuścił i przeprowadził dowód z opinii biegłego neurologa - w odpowiedzi na wniosek organu rentowego o konieczności wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy badaniem przez lekarzy orzeczników, a biegłego sądowego ortopedy.
Biegły sądowy neurologE. M.w opinii z dnia 12 sierpnia 2015r. potwierdziła rozpoznanie dokonane przez biegłego ortopedę, wskazując, iż pod względem neurologicznym ubezpieczony nie jest częściowo niezdolny do pracy.
Ubezpieczony nie zakwestionował opinii biegłego ortopedy, natomiastw odniesieniu do opinii biegłego neurologa wskazał na nieprawidłowo opisany stan zdrowia; podkreślił, iż po uzyskaniu świadczeń rehabilitacyjnych stan ręki nieznacznie się poprawił, w dalszym ciągu ma jednak zdrętwiałe trzy palce i nie może z tych przyczyn prowadzić działalności gospodarczej. Termin operacji ustalono muna 20 lipca 2016r.
W rozważaniach prawnych Sąd pierwszej instancji powołał się na treśćart. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2015r., poz. 748), zgodniez którym renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:
1)jest niezdolny do pracy;
2)ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy;

3
niezdolność do pracy powstała w okresach wskazanych w tym przepisie, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

Sąd ten podniósł, iż definicję niezdolności do pracy zawiera przepis art. 12ust. 1 cytowanej ustawy, zgodnie z którym niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracypo przekwalifikowaniu.
W dalszej kolejności Sąd Okręgowy odniósł się do treści art. 13 ust. 1 cytowanej ustawy, zawierającej kryteria stosowane przy ocenie niezdolności do pracy, podnosząc, że przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy, należy uwzględniać stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.
W zakresie oceny stanu zdrowia odwołującego się Sąd pierwszej instancji podzielił opinie biegłego ortopedy dr n. med.A. P., uznając je za jasnei przekonywujące, poparte szczegółowymi badaniami oraz analizą zgromadzonejw sprawie dokumentacji medycznej. W ocenie tego Sądu biegły prawidłowo odniósł dokonane ustalenia do poziomu kwalifikacji zawodowych ubezpieczonegoi uwzględnił w swej ocenie charakter dotychczas wykonywanej pracy złotnika.Sąd Okręgowy jednocześnie odrzucił opinię biegłego neurologa, wskazując na brak leczenia w zakresie tej specjalności; podkreślił nadto, iż opinię biegłego ortopedy uwiarygodnia dodatkowo okoliczność skierowania ubezpieczonego na operację w dniu 20 lipca 2016r.
Sąd pierwszej instancji nie podzielił zastrzeżeń organu rentowego do opinii biegłego, bowiem w jego ocenie nie zawierała ona argumentów mogących podważyć jej wnioski końcowe.
W tej sytuacji ubezpieczony spełnił przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od wyczerpania z dniem20 grudnia 2014r. świadczeń rehabilitacyjnych – w myśl art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Jednocześnie Sąd przyznał to prawo do dnia 31 sierpnia 2016r. z uwagina fakt, iż w lipcu 2016r. ubezpieczony został zakwalifikowany do zabiegu operacyjnego.
Swoje rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na treściart. 47714§ 2 k.p.c.
Apelację od wyroku wniósł organ rentowy.
Organ rentowy zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu:
- naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy –art. 233 § 1w zw. zart. 227 § 3 i art. 227 k.p.c.w postaci przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów poprzez naruszenie zasady wszechstronnego rozważenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym nieuzasadnione pominięcie zastrzeżeń do opinii biegłego ortopedy, podczas gdy biegły neurolog wydał opinię całkowicie odmienną, niewyjaśnienie w sposób precyzyjny przyczyn niezdolności do pracy ubezpieczonego, nieuprawnione samodzielne ustalenie przez Sąd daty końcowej niezdolności do pracy, podczas gdy z opinii wynika ta niezdolność do maja 2016r.;
- naruszenie prawa materialnego – art. 57 ust. 1 w zw. zart. 12 ust. 3 oraz 13 ust. 1pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2015r., poz. 748) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a to przyjęcie, iż skarżący utracił w znacznym stopniu zdolność od pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, a w konsekwencji jest on predestynowany do uzyskania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pomimo sprzeczności ustaleń w tym zakresie zaistniałych w zgromadzonym materiale dowodowym, który nie dawał ku temu podstaw.
W związku z tymi zarzutami organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania, względnie o uchylenie wyrokui przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
W uzasadnieniu swego stanowiska apelujący zwrócił uwagę, iż skutki kliniczne urazu nie są znaczne, a naruszenie sprawności jest niewielkie. Z kolei sama propozycja leczenia operacyjnego nie mówi wiele na temat stanu funkcjonalnego kończyny, a zwłaszcza możliwości wykonywania pracy; odległy termin operacji wskazuje, iż nie było konieczności jej przeprowadzenia. Podkreślił nadto, iż Sąd nie odniósł się do merytorycznych i konkretnych zarzutów kierowanych pod adresem opinii, wydając rozstrzygnięcie na podstawie dwóch sprzecznych ze sobą opinii biegłych z zakresu ortopedii i neurologii.
Rozpoznając apelację organu rentowego, Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:
Apelacja organu rentowego w dążeniu do weryfikacji kontrolowanego orzeczenia Sądu pierwszej instancji musiała odnieść skutek.
Podnoszone w apelacji argumenty znalazły pełną akceptację Sądu Apelacyjnego.
Na wstępie godzi się przypomnieć, iż stosownie do treściart. 57 ust. 1 ustawyz dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2016r., poz. 887 ze zm.) renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który jest niezdolny do pracy(pkt 1), ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy (pkt 2)oraz stał się niezdolny do pracy w okresach wymienionych w tym przepisie, albo nie później niż w ciągu18 miesięcy od ich ustania (pkt 3).
Z kolei po myśli art. 12 ust. 1-3 oraz art. 13 ust. 1-3 cytowanej ustawy niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania tej zdolności po przekwalifikowaniu. Niezdolność jest przy tym całkowita, jeżeli wyklucza wykonywanie jakiejkolwiek pracy i częściowa, gdy oznacza utratęw znacznym stopniu możliwości podjęcia zatrudnienia zgodnego z poziomem posiadanych przez daną osobę kwalifikacji. W zależności od perspektyw odzyskania zdolności do pracy, rozpatrywanych z medycznego punktu widzenia, omawiana przesłanka otrzymania renty może mieć charakter trwały lub okresowy. Przy ocenie stopnia i trwałości niezdolności do pracy oraz rokowań na przyszłość uwzględnia się zaś stopień naruszenia sprawności organizmu i możliwość przywrócenia tejże sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, a także możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter uprzedniego zatrudnienia, wykształcenie, wiek i warunki psychofizyczne ubezpieczonego. Wskazać przy tym wypada, iż istnienie schorzeń powodujących konieczność pozostawania w stałym leczeniu nie stanowi samodzielnej przyczyny uznania częściowej niezdolności do pracy, chociaż w pewnych okresach wymaga czasowych zwolnień lekarskich(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2005r., II UK 288/04, OSNAPiUS 2006, nr 5-6, poz. 99).
Sąd Okręgowy w celu rozstrzygnięcia, czy ubezpieczony spełnia warunki predestynujące go do otrzymania prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy wyprowadził z przeprowadzonego postępowania błędne wnioski i w sposób nieuprawniony przyjął ich spełnienie.
Sąd Apelacyjny, przystępując do merytorycznej kontroli zaskarżonego orzeczenia, powziął w wątpliwość fakt ustalenia częściowej niezdolności do pracy ubezpieczonego. Analiza bowiem zebranego w sprawie materiału dowodowego winna była zwrócić uwagę na pewne nieścisłości, występujące w opiniach obu biegłych. Opinie te, mimo że wydane przez specjalistów w dwóch różnych dziedzinach,tj. neurologii i ortopedii, to jednak odnosiły się do oceny stanu kończyny górnej prawej w przebiegu urazowego zwichnięcia stawu barkowego. Biegły drA. P., formułując tezę o częściowej niezdolności do pracy ubezpieczonego, zwrócił jednakże uwagę, iż rozciągniecie nerwu nastąpiło bez jego przerwania (tzw. neurapraxia), co jest charakterystyczne dla najlżejszego rodzaju uszkodzenia splotu ramiennego.
Z kolei biegła neurolog drE. M.wskazała,iż ubezpieczony prezentuje zachowaną sprawność kciuka i wskaziciela oraz wyprost palców III do V w pozycji zgięcia 90 stopni w stawach śródręczno-paliczkowych, natomiast przy odwróceniu uwagi czynność chwytna wszystkich palców była zachowana, a wykonane badania świadczą o braku uszkodzenia włókien splotu barkowego prawego, natomiast zgłaszane zaburzenia czucia nie są zgodnez unerwieniem anatomicznym oraz badaniem EMG. Biegły drA. P.dysponował tymi samymi badaniami, wyprowadzając na ich podstawie odmienne wnioski.
Ubezpieczony na rozprawie w dniu 5 listopada 2016r. przyznał wystąpienie poprawy stanu ręki po odbytym leczeniu rehabilitacyjnym, jednakże w dalszym ciągu uskarżał się na drętwienie trzech palców prawej dłoni – od serdecznego do małego.
W celu zatem usunięcia powstałych wątpliwości Sąd Apelacyjny dopuścił dowód z opinii innego biegłego ortopedy na okoliczność, czy ubezpieczony był niezdolny do wykonywania pracy w charakterze złotnika i dlaczego.
Sąd Apelacyjny bowiem, mający uprawnienia sądu merytorycznego, nie tylko dokonuje oceny materiału zebranego w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, ale również może zebrać materiał dowodowy w postępowaniu apelacyjnymi na tej podstawie wypowiedzieć się w przedmiocie zasadności zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, oczywiście w granicach zaskarżenia. W ten sposób realizuje się istota apelacji pełnej (patrz: uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów - mającej moc zasady prawnej - Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008r., sygn. akt III CZP 49/07, zam. OSNC 2008 nr 6, poz. 55 oraz wcześniejsze orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym zakresie).
Biegły sądowy z zakresu ortopediiR. H.w opinii z dnia17 października 2016r. wskazał, iż nawykowe zwichnięcie stawu barkowegonie przeszkadza w wykonywaniu pracy złotnika, albowiem nie upośledza sprawności manualnej prawej dłoni, natomiast częściowa niezdolność do pracy powinna być uznana w okresie od 20 grudnia 2014r. do 31 sierpnia 2016r. pod warunkiem udowodnienia przez ubezpieczonego, że prowadził on postępowanie rehabilitacyjne.Z wywiadu medycznego, przeprowadzonego przez biegłego, wynikało,iż ubezpieczony jest zadowolony z wyników rehabilitacji, a dolegliwościi ograniczenia ustąpiły na tyle, że odzyskał zdolność do pracy.
W dalszej kolejności biegły sądowy został zobowiązany do ustosunkowania się do treści dostarczonej dokumentacji z przebiegu rehabilitacji ubezpieczonego; zwraca przy tym uwagę fakt, iż dokumentacja ta pochodzi sprzed daty zakończenia okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, zaś ubezpieczony wskazał, że rehabilitował się sam w oparciu o wiedzę nabytą od rehabilitantów organu rentowego. Ubezpieczony wskazał nadto, iż termin jego operacji został przesunięty na lipiec 2017r., ale nie wyklucza możliwości odstąpienia od niej w razie poprawy stanu zdrowia.
Ostatecznie biegły sądowy drR. H.stwierdził istnienie zdolności do pracy ubezpieczonego po odbytej z dniem 20 grudnia 2014r. rehabilitacji; po tej dacie nie zachodziła konieczność jej prowadzenia.
Dokonując analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego należy stwierdzić, iż nie pozwala on na przyjęcie utraty w znacznym stopniu przez ubezpieczonego zdolności do pracy złotnika po dniu 20 grudnia 2014r. Przeczą temu wyniki obiektywnych badań medycznych. Ubezpieczony upatrywał tej niezdolnościw niesprawności prawej dłoni. Tymczasem zarówno biegła neurolog, jak i biegły ortopeda drR. H.zanegowali ten fakt. Stanowisko biegłego drA. P.jest tu odosobnione, choć i on zwracał uwagę na lekką postać doznanego urazu. Wypada zwrócić uwagę, iż proces leczenia i rehabilitacji po doznanym urazie trwał przez okres ponad półtora roku; po tym czasie ubezpieczony odzyskał zdolność do pracy uprzednio wykonywanej. Oznacza to brak podstaw do pozytywnego rozpatrzenia żądania o przyznanie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolnoścido pracy.
Istotą przyznania prawa do świadczenia rehabilitacyjnego było pomyślne rokowanie odnośnie odzyskania zdolności do pracy. Ubezpieczony przebył cały możliwy cykl 12 miesięcy takiej rehabilitacji, w tym w ramach prewencji rentowej ZUS w okresie od 3 lutego do 1 marca 2014r. Przeprowadzone w dniu 28 kwietnia 2014r. badanie elektromiograficzne wykazało dyskretne cechy uszkodzenia aksonalnego włókien czuciowych obu nerwów łokciowych i prawego nerwu pośrodkowego. Po dacie powyższego badania ubezpieczony był kilkukrotnie diagnozowany przez lekarzy organu rentowego na potrzeby przyznania świadczenia rehabilitacyjnego, którzy stwierdzali powolną poprawę stanu zdrowia. Świadczy o tym badanie elektromiograficzne z dnia 5 grudnia 2014r., które - poza zwolnieniem szybkości przewodzenia ruchowego na poziomie rowka w prawym nerwie łokciowym - wykazało przewodzenie w normie we wszystkich pozostałych nerwach, w tymw nerwach nadgarstka. Zwracała na ten fakt uwagę Komisja Lekarska organu rentowego w orzeczeniu z dnia 26 stycznia 2015r., akcentując brak korelacji zgłaszanych dolegliwości z wynikami badań przewodnictwa nerwowego. Podobnego zdania była biegła drE. M., wskazując z kolei na niezgodność zaburzeń czucia z unerwieniem anatomicznym oraz poprawę funkcjonalną kończyny po odbytym leczeniu rehabilitacyjnym.
Jako nietrafny należy ocenić zarzut błędnej oceny stanu zdrowia ubezpieczonego przez neurologa, zwłaszcza w kontekście badań przewodnictwa nerwowego (a to stanowi główny przedmiot skargi ubezpieczonego w postaci drętwienia palców), dokonywanych właśnie przez specjalistów w zakresie neurologii.
Z kolei biegły drR. H.zasadnie wskazał, iż brak dowodów na odbywanie rehabilitacji po grudniu 2014r. świadczy o braku takiej potrzeby ze strony ubezpieczonego.
W tym stanie rzeczy, za niezasadne uznać należało stanowisko Sądu pierwszej instancji, co do istnienia podstaw do przyznania ubezpieczonemu prawa do rentyz tytułu częściowej utraty zdolności do pracy, jako że brak tej niezdolnościw rozumieniu treściart. 12 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychwykluczył możliwość jej uzyskania.
Z przytoczonych względów Sąd Apelacyjny na mocyart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie.
/-/SSA W.Nowakowski /-/SSA G.Pietrzyk - Cyrbus /-/SSA W.Bzibziak

Sędzia Przewodniczący Sędzia
ek