Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 631/17
Data wyroku: 2017-07-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Magdalena Balion-Hajduk, Gabriela Sobczyk, Tomasz Pawlik
Słowa kluczowe: Uznanie czynności za bezskuteczną
Podstawa prawna: art. 527 kc

Sygn. akt III Ca 631/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 lipca 2017 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Tomasz Pawlik
Sędzia    SO Gabriela Sobczyk
Sędzia     SO Magdalena Balion - Hajduk (spr.)
Protokolant    Aldona Kocięcka
po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2017 r. w Gliwicach na rozprawie
sprawy z powództwaP. S.
przeciwkoB. J.
o uznanie umowy za bezskuteczną
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach
z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt I C 4/16

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

a
uznaje za bezskuteczną w stosunku do powoda umowę o podział majątku wspólnego zawartą w dniu 23 grudnia 2010r. przezT. J.iB. J.przed notariuszemH. N.w Kancelarii Notarialnej wP.Rep.(...), z tytułu przysługującej powodowi wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym w postaci prawomocnego nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 12 lipca 2002r., w sprawie o sygn. akt I Nc 131/02;

b
zasądza od pozwanej na rzecz powoda 4627 zł (cztery tysiące sześćset dwadzieścia siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu;

2
zasądza od pozwanej na rzecz powoda 4010 zł (cztery tysiące dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSO Magdalena Balion - Hajduk SSO Tomasz Pawlik  SSO Gabriela Sobczyk
Sygn. III Ca 631/17

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 grudnia 2016 roku Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach oddalił powództwoP. S.przeciwko pozwanejB. J.o uznanie za bezskuteczną wobec powoda umowy o podział majątku wspólnego z dnia  23 grudnia 2010 roku, obejmującej wyłączenie z majątku wspólnego pozwanej iT.J.nieruchomości, dla której prowadzona jest w Sądzie Rejonowym w Tarnowskich Górachksięga wieczysta nr KW (...).   Sąd Rejonowy ustalił że,T. J.od 1997 roku prowadził działalność gospodarczą jako specjalistyczny zakład usługowo - handlowy w zakresie instalacji elektrycznych i telewizji. Jego pełnomocnikiem była żonaB. J.. Działalność ta nie przynosiła większych dochodów,T. J.nie realizował prawidłowo obowiązku łożenia na utrzymanie rodziny i nie udzielał żonie informacji o faktycznym stanie działalności i dochodach. Spółka ta zaciągnęła zobowiązania wobecP. S.iM. S.jako wspólnikówspółki cywilnej (...). 12 lipca 2002 roku nakazem zapłaty sprawie 1 GNc 331/02 Sąd Okręgowy w Legnicy zasądziłT. J.a iW. C.solidarnie kwotę 40 194,50 zł tytułem należności głównej oraz kwotę 8464 zł tytułem kosztów postępowania. W oparciu o ten tytuł wszczęto postępowanie egzekucyjne zakończone 24 lipca 2013 roku z powodu bezskuteczności egzekucji. Sąd ustalił także, że pozwana posiadała książeczkę mieszkaniową i na tej podstawie została wpisana do rejestru członków spółdzielni mieszkaniowej wP.27 czerwca 1991 roku, jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego. Wpłat dokonywali rodzice pozwanej, wobec czego wkład spółdzielcze stanowił jej majątek osobisty. Przydział prawa lokatorskiego do lokalu mieszkalnego uzyskała w dniu 13 marca 1997 roku. 21 grudnia 2009 roku ustanowiono odrębną własność lokalu i zawarto umowę przenoszącą to prawo naB. J.iT. J.. 23 grudnia 2010 roku pozwana z mężem zawarli umowę ustanowienia rozdzielności majątkowej i umowę o podział majątku w ten sposób, że prawo do lokalu mieszkalnego położonego wP.przyulicy (...)-S.(...)w całości nabyła pozwana bez spłaty na rzecz męża. Małżeństwo ustało na mocy wyroku z dnia 20 marca 2013 roku.
Sąd Rejonowy, analizując przepisyart. 527do 534k.c.stwierdził, że pozwanej udało się obalić domniemanie wynikające zart. 527 § 3 k.c., ponadto Sąd wziął pod uwagę zarzuty pozwanej, iż prawo własności nieruchomości nie należało do majątku wspólnego. Stwierdził, iż na podstawieustawy z 15 grudnia 2000 o spółdzielniach mieszkaniowychprzez pozostającego w małżeńskiej wspólności ustawowej członka spółdzielni, który któremu przysługiwało stanowiące jego majątek osobisty spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu należy do majątku osobistego tego członka i gdyby małżonkowie wnieśli o podział majątku wspólnego to prawo własności nabyte przez pozwana stanowiłoby majątek osobisty pozwanej. Gdyby przyjąć odmienny wniosek, uznał Sąd pierwszej instancji, to w podziale majątku wspólnego Sąd rozliczyłby nakłady pozwanej na sporny lokal, które wyniosłyby 100 % jego wartości, dlatego też przyjął że czynność dokonana między pozwaną aT. J.nie odbyła się z pokrzywdzeniem powoda, ponieważ dokonanie podziału majątku w innej formie nie doprowadziłoby do uzyskania po stronie dłużnika jakiejkolwiek korzyści w postaci spłaty udziału w majątku wspólnym w formie pieniężnej i nie pozwoliłoby na zaspokojenie się wierzyciela.
Powód w apelacji zarzucił błędne zastosowanieart. 527 § 3 k.c.przez nieprawidłowe przyjęcie, że pozwana skutecznie wykazała, iż nie wiedziała, że jej małżonek działa na szkodę wierzyciela, niezastosowaniaart. 528 k.c.i w konsekwencji przyjęcie, że pozwana nie uzyskała od dłużnika korzyści majątkowej w sposób nieodpłatny, naruszeniaart. 316 k.c.przez przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia potencjalne przywłaszczenia majątkowe między pozwaną a dłużnikiem w miejsce ustaleń wynikających z dowodów złożonych w sprawie i naruszenieart. 233 k.p.c.w przez uznanie, że pozwana nie nabyła nieruchomości do majątku osobistego mimo odmiennej treści aktu notarialnego stanowiącego o przeniesieniu własności lokalu na rzecz małżonków do majątku wspólnego oraz umowy o ustanowieniu rozdzielności majątkowej i podziału majątku wspólnego, gdzie lokal stanowił część majątku wspólnego. Powód wniósł o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania przed sądem pierwszej i drugiej instancji.
Pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja musiała odnieść skutek.
Sąd Rejonowy ustalił prawidłowo stan faktyczny i Sąd odwoławczy unikając zbędnych powtórzeń ustalenia te przyjmuje za własne. Nie można jednak zgodzić się z wywiedzionymi na tej podstawie przez sąd pierwszej instancji wnioskami. Po pierwsze małżonkowieJ.w umowie ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego i umowie przeniesienia własności z lokalu z dnia 21 grudnia 2009r. nabyli własność lokalu do ich majątku wspólnego. Wszelkie w związku z tym rozważania Sądu Rejonowego, że lokal stanowi majątek osobisty pozwanej są nieprawidłowe i sprzeczne z tym dokumentem. Jak wynika z zeznań pozwanej wiedziała ona o długach męża. Zeznała, że w ich mieszkaniu był komornik, który dokonał zajęcia samochodu, wiedziała że toczyła się egzekucja. Zgodnie zart. 527 § 3 k.c.jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkowa osoba będąca bliskim z nim stosunku domniemywa się że osoba ta wiedziała, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Zeznania pozwanej w żaden sposób nie pozwalają na przyjęcie, iż pozwana obaliła domniemanie wynikające z tego przepisu. Podkreślenia wymaga fakt, że powódka będąca żoną dłużnika nawet będąc w faktycznej separacji pozostaje osobą bliską. Dłużnik - małżonek pozwanej wiedział o swoich długach wobec powoda i dokonując podziału majątku wspólnego bez spłat uszczuplił swój majątek, a więc działał z pokrzywdzeniem wierzycieli, zaś jego żona jako osoba bliska o tym wiedziała lub z łatwością mogła się o tym dowiedzieć. Nawet gdyby z daleko posuniętej ostrożności przyjąć, że pozwana na skutek faktycznej separacji i złych relacji z mężem nie wiedziała o tym, iż jej mąż jest dłużnikiem powoda, to w związku z tym, że w wyniku podziału majątku wspólnego pozwana uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, gdyż w umowie o podział majątku wspólnego nie rozliczono w ogóle nakładów w postaci wkładu mieszkaniowego, to zgodnie zart. 528 k.c.jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzyciela osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogą się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
W związku z tym Sąd Okręgowy na mocyart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok, uwzględniając powództwo w całości. O kosztach postępowania przed Sądem pierwszej i drugiej instancji Sąd orzekł na mocyart. 98 i 108 k.p.c.zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Na koszty postępowania odwoławczego złożyła sie opłata od apelacji – 2210 zł i wynagrodzenie pełnomocnika powoda 1800 zł.
SSO Magdalena Balion - Hajduk SSO Tomasz Pawlik  SSO Gabriela Sobczyk