Sąd Okręgowy w Częstochowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 46/17
Data wyroku: 2017-08-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dariusz Podyma
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 448 k.c., art. 23 k.c., art. 24 k.c.

Sygn. I C 46/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 sierpnia 2017 r.
Sąd Okręgowy w Częstochowie Wydział I Cywilny w składzie następującym:
Przewodniczący SSR del. Dariusz Podyma
Protokolant Karolina Żerdzińska - Wydmuch
po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2017 r roku w Częstochowie
na rozprawie
z powództwaA. W. (1)
przeciwko(...) S.A.z siedzibą wW.
o zapłatę
1.zasądza od pozwanego(...) S.A.z siedzibą wW.na rzecz powódkiA. W. (1)87.000 zł. (osiemdziesiąt siedem tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w wysokości 7 % od dnia 7 listopada 2016 r z zastrzeżeniem kolejnych ustawowych odsetek za opóźnienie w razie zmiany ich wysokości, do dnia zapłaty,
2. zasądza od pozwanego(...) S.A.z siedzibą wW.na rzecz powódkiA. W. (1)5.400 zł. (pięć tysięcy czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,
3. nakazuje pobrać od pozwanego(...) S.A.z siedzibą wW.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Częstochowie 4.638 zł. (cztery tysiące sześćset trzydzieści osiem złotych) tytułem kosztów sądowych od uiszczenia których powódka była zwolniona.
I C 46 /17

UZASADNIENIE
W dniu 1 lutego 2017 rA. W. (1)wniosła o zasądzenie od(...) SAz siedzibą wW.kwoty 45 000 zł z ustawowymi odsetkami od 7 listopada 2016 r tytułem zadośćuczynienia po śmierciA. W. (2), kwoty 42 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 6 listopada 2016 r tytułem zadośćuczynienia po śmierciJ. W., oraz kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu żądania podniesiono, że 27 kwietnia 2003 r wW.M. M.nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że kierując samochodem marki(...)nie zachował należytej ostrożności, stracił panowanie nad pojazdem, zjechał na prawe pobocze i uderzył w przydrożne drzewo w wyniku, czego pasażerowie tego samochoduA. W. (2)iJ. W.doznali obrażeń ciała w wyniku, których zmarli. Sąd Rejonowy wC.w sprawie IV K(...)uznałM. M.za winnego powyższego zdarzania. Pojazd sprawcy miała zawarte ubezpieczenie obowiązkowe OC. Pozwana przyznała powódce kwotę 5000 zł zadośćuczynienia za krzywdę w związku ze śmierciąA. W. (2)i kwotę 8000 zł zadośćuczynienia za krzywdę w związku ze śmierciąJ. W.. Zmarli to rodzice powódki, z którymi była bardzo związana. Naruszona została więź emocjonalna powódki z rodzicami.
W odpowiedzi na pozew z dnia 27 marca 2017 r pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu.
W uzasadnieniu stanowiska podniesiono, że zadośćuczynienie nie może być nadmierne i winno być utrzymane w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa. Zwrócono uwagę na upływ czasu, jako okoliczność mającą wpływ na ustalenie wysokości kwoty zadośćuczynienia. W zakresie żądania odsetek podniesiono 30 dniowy termin, jaki ubezpieczyciel ma na likwidacje szkody.
Sąd ustalił i zważył, co następuje.
W dniu 16 października 2003 r Sąd Rejonowy wC.w sprawie syg. akt IV K(...)uznałM. M.za winnego, nieumyślnego naruszenia w dniu 27 kwietnia 2003 r zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że kierując samochodem markiŁ. S., posiadającym ochronę ubezpieczeniową pozwanego, nie zachował należytej ostrożności, stracił panowanie nad pojazdem, zjechał na prawe pobocze i uderzył w przydrożne drzewo w wyniku, czego pasażerowie tego samochoduA. W. (2)iJ. W.odnieśli obrażenia ciała w wyniku, których zmarli.
dowód: wyrok w spawie IV K(...)k- 28, akt zgonuA. W. (2)iJ. W.k- 29.
Pismem z dnia 29 września 2016 r powódka zgłosiła pozwanemu szkodę. W dniu 6 października 2016 r przyznano powódce zadośćuczynienie 5000 zł, jako zadośćuczynienie za krzywdę, jaka doznała powódka w związku ze śmiercią matkiA. W. (2). W dniu 10 października 2016 r przyznano powódce zadośćuczynienie 8000 zł, jako zadośćuczynienie za krzywdę, jaka doznała powódka w związku ze śmiercią ojcaJ. W..
dowód: zgłoszenie szkody k- 20 – 27, przyznane zadośćuczynienie k- 16 – 19.
Zasada odpowiedzialności pozwanej nie jest sporna, sporna jest wysokość żądanego zadośćuczynienia.
A. W. (1)zamieszkuje w miejscowościD.. W tej samej miejscowości zamieszkiwali rodziceA.iJ.małżonkowieW.. Powódka ma trzy siostry. Relacje w rodzinie powódki były zawsze bardzo dobre. Powódka utrzymywała częste kontakty z rodzicami, również z uwagi na bliskie ich zamieszkiwanie. Rodzice pomagali powódce w zwykłych czynnościach życia codziennego, pomagali w wychowaniu dzieci. Bliskość relacji wpłynęła na poczucie bezpieczeństwa powódki, która wiedziała, że w każdej sytuacji rodzice jej pomogą. Powódka również pomagała rodzicom, w tym w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Była to zżyta i kochająca się rodzina. Rodzina wspólnie obchodziła wszelkie uroczystości rodzinne i Święta. Rodzice powódki byli osobami o wesołym usposobieniu, otwartymi na innych, lecz przede wszystkim zależało im na utrzymywaniu więzi rodzinnych. Wolny czas spędzali głównie z rodziną.
dowód: zeznania świadkówA. M.zapis nagrania 00.08.12 do 00.19.22 k- 62,T. W.zapis nagrania 00.24.26 do 00.35.17 k- 62, 63, zeznania powódki zapis nagrania 00.05.38 do 00.16.05 k- 92.
Zdarzenie wypadkowe z dnia 27 kwietnia 2003 r zmieniło życieA. W. (1)lat 27. Po uzyskaniu informacji o wypadku od siostry, powódka pojechała na miejsce zdarzania i widziała nieżyjącego już ojca, który siedział w samochodzie oraz leżącą na poboczu matkę, która próbowano reanimować. Obraz wypadku powódka zapamiętała i cały czas wywołuje on silne negatywne emocjonalne. Bezpośrednio po wypadku powódka pojechała do szpitala powódka pojechała do szpitala do siostry, która również odniosła obrażenia w tym samym wypadku. Sprawcę wypadku był mąż siostry, który kierując samochodem zasnął. Pierwszy okres był szokiem i traumatycznym przeżywaniem utraty osób najbliższych. Najtrudniejszy był pierwszy rok żałoby, wtedy najbardziej odczuwała żal, poczucie straty, brak rodziców. Bardzo trudny był okres Świąt. Powódka radziła sobie sama z emocjami, jej sposobem na przeżywanie śmierci rodziców było koncentrowanie się nie wychowaniu dzieci. Pomoc w czynnościach codziennych, w tym wychowywaniu dzieci, którą do tej pory okazywała powódce matka, przejęła w pierwszym etapie żałoby teściowa. Unikała natomiast kontaktów towarzyskich wycofała się z życia społecznego, w tym unikała kontaktów z rodziną. Siostry przeżywały utratę rodziców „ po swojemu”. Impulsem, który miał wpływ na zmianę w przezywaniu żałoby i poradzenie sobie z tym problemem przez powódkę było pojęcie w 2005 r pracy. Z czasem powódka powróciła do codziennego funkcjonowania. W sposób racjonalny przyjęła fakt utraty rodziców, lecz emocjonalnie nadal nie pogodziła się z tą sytuacją. Rozmowy o rodzicach są dla powódki trudne, szczególnie o wypadku. Powodują powrót złych emocji, bardzo silnego poczucia nieodwracalnej utraty osoby najbliższej i poczucie tęsknoty. Powódka zachowała pamiątki po rodzicach, pielęgnuje grób rodziców.
dowód: zeznania powódkiA. W. (1)zapis nagrania 00.05.38 do 00.16.05 k- 92, opinia biegłego z zakresu psychologii k- 72 – 76.
Na podstawie wskazanych wyżej dowodów, Sąd ustalił istnienie silnej rodzinnej więziA. W. (1)z rodzicamiA.iJ.małżonkamiW.. Nie wydaje się by istnienie tej więzi w rodzinie było kwestionowane przez pozwaną. Pozwana nie zgłosił zastrzeżeń do wniosków dowodowych powódki, w oparciu, o które dokonano ustalenia stanu faktycznego, nie zgłosiła przeciwnych wniosków dowodowych, nie zgłosiła zastrzeżeń do opinii biegłego psychologa. W tej sytuacji zgromadzony materiał dowodowy, zeznania świadków, zeznania powódki, dokumenty, opinia biegłego wzajemnie ze sobą korespondują, uzupełniają się i potwierdzają. Sąd nie znalazł powodów by je kwestionować. Dowody te są logiczne i zgodne z zasadni doświadczenia życiowego, dlatego Sąd dał im wiarę.
W przypadku, gdy delikt powodujący śmierć człowieka miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r., to wówczas osoby najbliższe, jako osoby bezpośrednio poszkodowane tym deliktem mają roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia za naruszenie ich dobra osobistego w postaci pozbawienia ich możliwości utrzymywania i pielęgnacji szczególnej więzi rodzinnej łączącej osoby najbliższe. Skutek tego deliktu w postaci śmierci powoduje naruszenie dobra osobistego pod postacią prawa do życia w rodzinie, czyli prawa do szczególnej więzi emocjonalnej łączącej najbliższych członków rodziny, a zwłaszcza, dzieci z rodzicami. Nie ma wątpliwości, że ta szczególna więź jest objęta ochroną przezart. 23 i 24 k.c.W przypadku jej nie mamy do czynienia z krzywdą wynikającą z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia rodziców, lecz krzywdą wynikającą z pozbawienia prawa do życia z rodzicami i pielęgnacji łączącej ich więzi rodzinnej – wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 7 sierpnia 2014 r. I ACa 212/14, LEX nr 1506246. Sprawca wypadku, za którego odpowiedzialność ponosi także zakład ubezpieczeń, swoim zachowaniem prowadzącym do śmierci osoby wprost oddziałuje na więzi rodzinne występujące pomiędzy bliskimi – z uzasadnienia wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2014 r. I ACa 1586/13, LEX nr 1563512. Zdarzenie wypadkowe z dnia 27 kwietnia 2003 r tj. utarta rodziców wywołało ból, cierpienie, zrodziło poczucie krzywdy, czym naruszyło dobra osobiste powódki.
Sporna jest ocena wysokości zadośćuczynienie w kontekście zarzuty dotyczącego kompensacyjnego charakteru zadośćuczynienia, utrzymania zadośćuczynienia w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa oraz zarzutu uwzględnienia upływu czasu.
W obowiązującym systemie prawa nie ma matematycznej metody wyliczenia wysokości zadośćuczynienia. Przy ustalaniu wysokość zadośćuczynienia nadal pozostają jedynie kryteria pomocnicze. Okoliczności wpływające na rozmiar krzywdy podlegającej naprawieniu przez zadośćuczynienie, a w konsekwencji na jego wysokość, to przede wszystkim poczucie osamotnienia i pustki po śmierci osoby najbliższej, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany jej śmiercią, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonych ze zmarłym, rola jaką w rodzinie pełniła osoba zmarłego, zaburzenia w prawidłowym funkcjonowaniu pozostałych członków rodziny, stopień w jakim pozostali członkowie będą umieli odnaleźć się w nowej rzeczywistości i na ile zdolni są zaakceptować obecny stan rzeczy, wiek zarówno zmarłego jak i pokrzywdzonego – wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 8 lipca 2016 r. I ACa 178/16, LEX nr 2096169. Niewątpliwie jednym z kryteriów jest kompensacyjny charakter zadośćuczynienia podniesiony, jako zarzut przez pozwaną. W utrwalonym orzecznictwie sądów powszechnych dominuje pogląd, iż wysokość zadośćuczynienia nie może stanowić kwoty symbolicznej, lecz musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość - wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu 8 listopada 2005 roku, I ACa 329/05,LEX nr 186505. Zadośćuczynienie nie może doprowadzić z drugiej strony do bezpodstawnego wzbogacenia, dlatego też Sąd musiał uwzględnić i ten aspekt ustalana wysokości zadośćuczynienia. W sytuacji śmierci osoby najbliższej nie może budzić wątpliwości, że zadośćuczynienie nie może być symboliczne.
Kwota łącznie 50 000 zł w ocenie Sądu za krzywdę doznaną w skutek śmierci matki i kwota 50 000 zł za krzywdę doznana w skutek śmierci ojca jest materialnie odczuwalną i jednocześnie nie jest wygórowana i nie prowadzi do bezpodstawnego wzbogacenia. Pomimo, że powódka straciła rodziców już, jako osoba dorosła i posiadająca własną rodzinę, to nie można pominąć faktu, że w dacie wypadku miała 27 lata, kontaktowała się z rodzicami bardzo często, bardzo często rodzice jej pomagali. Nie można nie zauważyć, że powódka straciła jednocześnie oboje rodziców i strata ta nie wynikała z przyczyn naturalnych, lecz z ze zdarzenia wypadkowego, za skutki, którego na podstawie umowy ubezpieczenia odpowiada pozwana. Celem umowy ubezpieczenia jest spełnienie świadczenia na rzecz osoby uprawnionej w przypadku określonym w umowie w zamian za składkę, opłacaną przez podmiot ubezpieczający. Istota ubezpieczenia sprowadza się do naprawienia szeroko rozumianej krzywdy. Jeżeli ubezpieczenie to, ma spełniać również jego społeczne oczekiwania to w sytuacjach, jak w niniejszym sporze zadośćuczynienia muszą być wysokie. Śmierć człowieka jest faktem nieodwracalnym i kompensacja musi być ekonomicznie odczuwalna. Analizując stan faktyczny Sąd miał na uwadze fakt, iż pomiędzy zdarzeniem wypadkowym 2003 r a zgłoszeniem szkody 2016 r upłynął okres 13 lat. Sąd, podziela stanowisko o konieczności uwzględnienia upływu czasu, jako elementu łagodzącego skutki utraty osoby najbliższej i pozwalającego ustalić, czy strata osoby bliskiej spowodowała istotne zmian w późniejszym zachowaniu osób uprawnionych – uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 grudnia 2015 r. I ACa 738/15, LEX nr 1963862. Analiza materiału dowodnego w tym aspekcie wykazuje, że powódka bardzo mocno przeżyła pierwszy okres żałoby, i nie był to krótki okres. Obecnie powróciła do codziennego funkcjonowania, lecz emocjonalnie nadal nie pogodziła się ze śmiercią rodziców. Wyraźnie zauważalnym jest, że powrót wspomnieniami do wypadku wywołuje u powódce płac i złe samopoczucie. Sąd uwzględnił te elementy obecnego zachowania powódki i uznał, że wskazana powyżej kwota jest adekwatna do bólu, cierpienia i poczucia krzywdy powódki. Podkreślenia wymaga fakt, iż upływ czasu nie wyłącza istnienia, ani poczucia krzywdy, ani cierpienia i bólu, jaki niewątpliwie miał miejsce po śmierci rodziców. Nie ma również żadnych wątpliwości, iż okres żałoby powódka przeżywała bardzo mocna. Nie ma wątpliwości, że rodzice byli dla powódki osobami bliskimi i istniała silna więź rodzinna. Zdarzenie wypadkowe naruszyło dobra osobiste powódki. Taka więź stanowi wartość powszechnie uznaną w społeczeństwie, akceptowaną przez system prawny, ściśle związaną z osobą ludzką…Sprawca wypadku, za którego odpowiedzialność ponosi także zakład ubezpieczeń, swoim zachowaniem prowadzącym do śmierci osoby wprost oddziałuje na więzi rodzinne występujące pomiędzy bliskimi – z uzasadnienia wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2014 r. I ACa 1586/13, LEX nr 1563512. Mając na uwadze brak wskazania przez ustawodawcę kryteriów ustalania wysokości zadośćuczynienia, określono wysokość kwoty na podstawie wskazanych powyżej przesłanek - wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2006 roku I ACa 161/06 LEX nr 278433, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2006 roku IV CSK 99/05).
Mając na uwadze powyższe rozważania zasadzono od pozwanej na rzecz powódki kwotę 87 000 zł ( 45 000 zł + 42 000 zł ) tytułem zadośćuczynienia w związku z naruszeniem jej dobra osobistego, prawa do życia w rodzinie i utrwalana więzi rodzinnych, w związku ze śmiercią rodziców. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiart. 448 kciart. 24 § 1 kc .
O żądaniu zapłaty odsetek orzeczono zgodnie z zasadą wyrażona wart. 481 kcod dnia zajęcia merytorycznego stanowiska przez pozwana dotyczącą wypłaty zadośćuczynień.
O kosztach sądowych orzeczono na podstawieart. 98 kpci § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, zasądzając od pozwanej na rzecz powódki kwotę 5400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. O kosztach tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa ( opłaty od uiszczenia, których zwolniona była powódka – opłata 4350 zł, opinia biegłego 288 zł) orzeczono na podstawieart. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, nakazując je pobrać od strony przegrywającej proces.