Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 882/16
Data wyroku: 2017-02-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zofia Kawińska-Szwed, Mieczysław Brzdąk, Tomasz Tatarczyk
Słowa kluczowe: Dobra osobiste
Podstawa prawna: art. 23,24 k.c.

Sygn. akt I ACa 882/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 lutego 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący :

SSA Zofia Kawińska-Szwed (spr.)

Sędziowie :

SA Mieczysław Brzdąk
SO del. Tomasz Tatarczyk

Protokolant :

Małgorzata Kopeć

po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. w Katowicach
na rozprawie
sprawy z powództwaH. S.
przeciwkoM. S.
o ochronę dóbr osobistych i zapłatę
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II C 125/16,
prostując w rubrum zaskarżonego wyroku nazwisko pozwanej przez wskazanie, że sprawa toczy się przeciwkoM. S.,
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

SSO del. Tomasz Tatarczyk

SSA Zofia Kawińska-Szwed

SSA Mieczysław Brzdąk

Sygn. akt I ACa 882/16

UZASADNIENIE
Powódka domagała się zobowiązania pozwanej do złożenia wobec Rektora Akademii Wychowania Fizycznego im.J. K.wK.oraz na ręce powódki pisemnego oświadczenia o następującej treści: „Oświadczam, że wszelkie moje zarzuty w stosunku do Pani prof. dr hab.H. S., w tym w szczególności zgłoszone w piśmie z dnia 19.12.2013r. skierowanym do Rektora Akademii Wychowania Fizycznego wK.są nieprawdziwe. W związku z powyższym pragnę przeprosić Panią prof. dr hab.H. S.za oczernianie jej przed kierownictwem Akademii Wychowania Fizycznego i współpracownikami.” Nadto powódka wniosła o zasądzenie na jej rzecz 1.000 zł zadośćuczynienia oraz kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 2.880,00 zł.
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy oddalił powództwo, orzekł o kosztach i ustalił następujący stan faktyczny.
Pismem z 19 grudnia 2013 r. pozwana zwróciła się do Rektora Akademii Wychowania Fizycznego wK., w którym wskazała okoliczności, jakie mają miejsce w zakładzie pracy powodujące, że nie jest w stanie wykonywać swoich obowiązków zawodowych. Dotyczyły one atmosfery w miejscu pracy spowodowanej zachowaniami powódki, jako jej przełożonej. Na piśmie tym została poczyniona adnotacja „Pani Prof.S., uprzejmie proszę o ustosunkowanie się pisemnie do pisma złożonego przez drP.”. Pod adnotacją widnieje pieczątka i podpis Rektora Prof. dr hab.A. Z. (1).
Pismem z 31 stycznia 2014 r., kierowanym do pozwanej, radca prawnyJ. R.poinformował pozwaną, że działając w imieniu Pana Rektora(...)wK.wyjaśnia, że wdrożone wstępne postępowanie wyjaśniające nie stwierdziło naruszenia norm prawa pracy w zakresie stosunków pracownik – pracodawca. W ramach wstępnego postępowania wyjaśniającego uwzględniono stanowisko powódki jak i innych osób mogących mieć jakąkolwiek osobistą i bezpośrednią wiedzę na temat opisywanych przez pozwaną okoliczności, zaś ogólność twierdzeń pozwanej, czyni że również pod względem etyczno - moralnym jak i formalno - prawnym Pan Rektor nie znalazł potwierdzenia dla twierdzeń pozwanej. W tych okolicznościach Władze Uczelni nie mogą podjąć w chwili obecnej żadnych dalej idących kroków w tej sprawie.
Pozwana, w piśmie z 9 maja 2014r., do Rektora Akademii Wychowania Fizycznego wK., odnosząc się do stanowiska Władz Uczelni oświadczyła, że w zaistniałej sytuacji (min. nie wskazania konkretnie osób z którymi prowadzono postępowanie wyjaśniające) z dniem 4 czerwca 2014r. wypowiada umowę o pracę.
Sąd Okręgowy oddalił wnioski dowodowe pozwanej o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadkówT. K.,A. K., K.N.,K. G., wnioskowanych na okoliczność braku przestrzegania przez powódkę zasad współżycia społecznego zaś zeznań świadkówK. G.iJ. T.na okoliczność nękaniaK. G.przez powódkę, gdyż nie służyły wykazaniu faktu, który ma dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie wobec wskazanej podstawy faktycznej powództwa.
Sąd nie przeprowadził również dowodu z zeznań świadkaA. Z.na okoliczność, co stało się z pismem pozwanej z 19 grudnia 2013r. wobec informacji od pracodawcy, że nie zostało wszczęte żadne postępowanie wyjaśniające.
W części zważającej Sąd Okręgowy podniósł, że ciężar udowodnienia istnienia dobra osobistego i jego naruszenia obciąża powódkę, a trzecia przesłanka, bezprawności działania objęta jest wzruszalnym domniemaniem prawnym.
Roszczenia nie przysługują poszkodowanemu, jeżeli sprawca wykaże, że zachodziła jedna z okoliczności wyłączających bezprawność działania. Do grupy okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia zalicza się działania na podstawie uprawnień wynikających z obowiązujących przepisów. Działanie w ramach porządku prawnego nie prowadzi do naruszenia dóbr osobistych. Pracownik dysponuje uprawnieniem wynikającym zart. 94 k.p.zgłoszenia pracodawcy okoliczności, które w sposób nieprawidłowy kształtują w zakładzie pracy zasady współżycia społecznego. Pozwana jako pracownik korzystała ze swego prawa podmiotowego w ramach porządku prawnego. Wystąpiła wyłącznie do pracodawcy z pismem, które nie wykraczało poza potrzebę niezbędną dla określonych prawem celów.
Obowiązek wpływania przez pracodawcę na kształtowanie w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego dotyczy nie tylko stosunku między pracodawcą a pracownikami (art. 111k.p.nakazujący szanowanie dóbr osobistych pracownika), ale także wzajemnych stosunków między pracownikami. W tym zakresie pracodawca powinien zapewnić należyte wykonanie przez pracowników ciążącego na nich obowiązku przestrzegania zasad współżycia społecznego. Obowiązek pracodawcy zpkt 9 art. 94 k.p.jest ściśle związany z podstawowymi zasadami prawa pracy: równych praw pracowników (art. 112k.p.) oraz niedyskryminacji (art. 111k.p.orazart. 183k.p.). Pracodawca jest obowiązany przeciwdziałać dyskryminacji w zatrudnieniu (pkt 2b art. 94 k.p.) oraz lobbingowi 943§1 k.p.).
Jeżeli pozwana korzystała jako pracownik ze swego prawa podmiotowego, w ramach porządku prawnego, to brak jest podstaw by jej przypisać, że było ono bezprawne. Wniosek o inicjowanie przez pracownika określonego wnioskiem postępowania, na podstawie praw pracownika wynikających zKodeksu pracy, w ramach struktur organizacyjnych pracodawcy, było działaniem pozwanej w ramach prawa.
Z przedstawionych względów żądanie powódki tak o charakterze niemajątkowym jak i majątkowym jako nieuzasadnione Sąd Okręgowy oddalił.
Wyrok zaskarżyła apelacją powódka, która zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, naruszenieart. 24 § 1 kci94 k.p.i domaga się jego zmiany przez orzeczenie zgodnie z żądaniem pozwu lub uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia w obu przypadkach o kosztach procesu, w tym kosztach zastępstwa procesowego.
Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:
Apelacji powódki nie można odmówić zasadności.
Prawidłowo Sąd Okręgowy w części zważającej wywiódł, którą ze stron na gruncie roszczenia mającego oparcie wart. 24 k.c.obciąża przeprowadzenie dowodu i w jakim zakresie. Prawidłowo więc przyjął, że powódka ma wykazać istnienie dobra osobistego i udowodnić fakt jego naruszenia.
Domniemanie zaś bezprawności działania naruszyciela może wzruszyć pozwaną przez wykazanie istnienia okoliczności wyłączających bezprawność ewentualnego naruszenia.
Niesporna jest w sprawie treść pisma pozwanej skierowanego do pracodawcy powódki i pozwanej.
Pozwana wskazała w nim, że powódka pozwaną poniża, ośmiesza przed studentami zastrasza, nęka, także innych pracowników, dezorganizuje pracę. Podniesione przez pozwaną zarzuty wobec powódki przypisują powódce postępowanie, które godzi w wizerunek powódki, jej godność.
Działanie pozwanej, by mogło być ocenione, jako działanie w ramach prawa podmiotowego zagwarantowanego obowiązującym porządkiem prawnym, tj.art. 94 k.p.wymagało udowodnienia, że zarzuty są prawdziwe.
Uszło uwadze Sądu, że pismo pozwanej skierowane do pracodawcy, to korespondencja wywierająca skutek w tak istotnej sferze jak relacje pracownik – pracodawca, wpływające na opinię poprzez zapoznanie się z treścią pisma wielu osób.
Obie strony w zakresie dotyczących spornej kwestii tj. działania pozwanej w ramach porządku prawnego Sąd Okręgowy pominął, czym doprowadził do niewyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności.
W powyższym przedmiocie zachodzi konieczność przeprowadzenia w całości wnioskowanego postępowania dowodowego co uzasadnia na mocyart. 386 § 4 kpcuchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, o czym Sąd Apelacyjny orzekł w sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy dopuści dowody wnioskowane przez strony i dokona ich oceny w granicach zakreślonychart. 233 kpc.
Po uzupełnieniu materiału dowodowego rozstrzygnie, czy pozwana działała w granicach porządku prawnego czy też z jego przekroczeniem.

SSO del. Tomasz Tatarczyk

SSA Zofia Kawińska-Szwed

SSA Mieczysław Brzdąk