Sąd Okręgowy w Łomży
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III Pa 2/17
Data wyroku: 2017-02-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Adamiak, Janusz Wyszyński, Jolanta Pardo

Sygn. akt III Pa 2/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 lutego 2017 r.
Sąd Okręgowy w Łomży III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący : SSO Janusz Wyszyński (spr.)
Sędziowie : SSO Jolanta Pardo
SSO Krzysztof Adamiak
Protokolant : st. sekr. sądowy Małgorzata Olszewska
po rozpoznaniu 13 lutego 2017 r. wŁ.
sprawy z powództwaM. K.
przeciwko Agencji(...)wW.
o odszkodowanie
na skutek apelacji powodaM. K.
od wyroku Sądu Rejonowego w Łomży IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z 4 listopada 2016 r., sygn. akt IV P 71/16

1
oddala apelację;

2
zasądza od powodaM. K.na rzecz Agencji(...)wW.120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą.

Jolanta PardoJ. K.A.
III Pa 2/17

UZASADNIENIE
PowódM. K.w pozwie przeciwko Agencji(...)wW.domagał się uznania za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę , a następnie doprecyzował roszczenie wnosząc o przywrócenie do pracy na dotychczasowych warunkach .
W uzasadnieniu pozwu wskazał, że jest zatrudniony u pozwanego od 02.11.2006 r. na stanowisku radcy prawnego, aktualnie w wymiarze ¼ etatu. Podał, iż pracodawca rozwiązał z nim umowę o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia, w którym pracodawca wskazała jaklo przyczynę wypowiedzenia - brak możliwości racjonalnego wykorzystania czasu pracy w wymiarze ¼ etatu oraz obniżenie kosztów działalności pracodawcy. Zdaniem powoda wskazane przyczyny są pozorne, gdyż część pracowników strony pozwanej o najniższych zarobkach w kwietniu i maju 2016 roku otrzymało podwyżki wynagrodzeń w wysokości 100zł. Podkreślił, że pozwana zatrudnia radców prawnych w niepełnym wymiarze czasu pracy, tj. dwie osoby na ¾ etatu, dwie na ½ etatu i cztery na ¼ etatu i jak dotychczas nie stanowiło to problemu w zakresie wykorzystania czasu pracy radców prawnych.
Pozwana(...)wniosła o odrzucenie pozwu na podstawieart. 199 §1 pkt. 3 k.p.c.z powodu braku zdolności sądowej(...) Oddziału (...)wŁ., ewentualnie o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazała, że złożone powodowi wypowiedzenie czyniło zadość obowiązkom wskazanym wart. 30 § 4 i § 5 k.p., a tym samym nie doszło w omawianym przypadku do naruszenia przepisów o wypowiadaniu umów o pracę. W ocenie strony pozwanej dokonane wypowiedzenie umowy o pracę było także uzasadnione. Podane przyczyny wypowiedzenia były konkretne oraz prawdziwe i stanowiły rzeczywiste uzasadnienie działania pracodawcy i poddają się weryfikacji. Podkreśliła, iż jako pracodawca jest uprawniona do organizacji czasu pracy pracowników w sposób dowolny, najbardziej odpowiadający jego potrzebom. Wskazała że wszystkim radcom prawnym zatrudnionym na ¼ etatu zostały wypowiedziane umowy o pracę .
Wyrokiem z 4 listopada 2016 r. Sąd Rejonowy w Łomżyoddalił powództwo i zasądził od powodaM. K.na rzecz pozwanej Agencji(...)wW.kwotę 360 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji oparł na następujących ustaleniach faktycznych.
PowódM. K.został zatrudniony w pozwanej Agencji(...)(...)Oddziale Regionalnym wŁ.na stanowisku radcy prawnego :
- na podstawie umowy na okres próbny (02.11.2006 r. do 01.02.2007 r.) w wymiarze ¼ etatu (10 godzin tygodniowo) zawartej 31.10.2006r. (k.1B akt osobowych powoda);
- umowy o pracę na czas nieokreślony zawartej 25.01.2007r . w wymiarze ¼ etatu (10 godzin tygodniowo) za wynagrodzeniem zasadniczym 960 zł (k.13B akt osobowych powoda).
Pismem z dnia 21.04.2011 r. powód zwrócił się do pracodawcy o zwiększenie wymiaru czasu pracy z ¼ etatu na ½ etatu (k. 41B). W dniu 30.05.2011 r. strony podpisały porozumienie zmieniające wysokość wynagrodzenia za pracę (k.43 B). Następnie powód w dniu 11.07.2012 r. zawnioskował o zmniejszenie wymiaru czasu pracy z ½ etatu na ¼ etatu (k.55 B) i pracodawca przychylił się do wniosku pracownika.
Pismem datowanym na 08.06.2016 r. strona pozwana wypowiedziała powodowi umowę o pracę z dnia 25.01.2007 r. z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Jako przyczynę wypowiedzenia podano: brak możliwości racjonalnego wykorzystania czasu pracy powoda w wymiarze ¼ etatu oraz obniżenie kosztów działalności pracodawcy (k.(...)akta osobowe powoda).
Na dzień 01.10.2016 r. w pozwanym zakładzie pracy było zatrudnionych :
- 2 radców prawnych na ¾ etatu,
- 2 radców prawnych na ½ etatu,
- 1 radca prawny na ¼ etatu (dowód: pismo strony pozwanej z dnia 03.10.2016r. - k. 37).
Następnie Sąd Rejonowy zauważył, że pozwany wypowiedział powodowi umowę o pracę za ustawowym 3 miesięcznym okresem wypowiedzenia. Wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, aktualnie są traktowane jako normalny, „zwykły" sposób rozwiązania stosunku pracy. Sąd Rejonowy nie dopatrzył się naruszenia wymogów formalnych wypowiedzenia. Zostało ono doręczone powodowi na piśmie z podaniem przyczyn wypowiedzenia.
Strona pozwana wskazała dwie przyczyny wypowiedzenia: brak możliwości racjonalnego wykorzystania czasu pracy powoda w wymiarze ¼ etatu oraz obniżenie kosztów działalności pracodawcy. W ocenie Sądu I instancji złożone powodowi przez pracodawcę wypowiedzenie stosunku pracy było zgodne z przepisami regulującymi wypowiedzenia umowy o pracę i wymogami formalnymi w tym zakresie wskazanymi wart. 30 k.p., jak również było merytorycznie uzasadnione. Zasadność tego wypowiedzenia potwierdziło postepowanie dowodowe. Zdaniem Sądu meriti pracodawca miał prawo do optymalizacji zatrudnienia, jeżeli uznał, iż pozostali radcowie prawni tj. dwie osoby na ¾ etatu, dwie na ½ i jedna osoba na ¼ etatu będą w stanie sprostać nałożonym na nich obowiązkom obsługi prawnej bieżących zadań Oddziału. Uznał za zasadne twierdzenia pracodawcy, że obecność powoda w siedzibie pracodawcy 1 dzień w tygodniu (4 dni w miesiącu) nie pozwalała przełożonemu na racjonalne wykorzystanie jego czasu pracy. W przypadku, gdy powód musiał uczestniczyć w rozprawach sądowych, nie był już obecny w danym tygodniu w siedzibie oddziału.
W ocenie tego Sądu także druga z podanych przez pracodawcę przyczyn wypowiedzenia, tj. obniżenie kosztów działalności pracodawcy, była również uzasadniona. Bezspornie dokonana racjonalizacja, polegająca na rozwiązaniu umów o pracę z trzema radcami prawnymi zatrudnionymi w wymiarze ¼ etatu obniżyła ogólne koszty funkcjonowania Oddziału o koszty wypłacanych im wynagrodzeń, odprowadzanych składek na ubezpieczenia społeczne, składek na fundusz pracy i innych świadczeń związanych z zatrudnieniem pracownika. Zdaniem Sądu faktu otrzymania podwyżek przez większość pracowników Oddziału nie można bezpośrednio łączyć z faktem rozwiązania stosunku pracy radcami prawnymi. Wskazać należy, iż była ona wynikiem realizacji odgórnych decyzji Prezesa(...), a nie samodzielnej decyzji dyrektora Oddziału.
Reasumując Sąd Rejonowy przyjął, że przedstawiony materiał dowodowy potwierdził zasadność wypowiedzenia. W ocenie Sądu podana przez pracodawcę przyczyna wypowiedzenia była prawdziwa i zasadna oraz nie naruszyła zasady niedyskryminacji w zatrudnieniu.
Wyrok Sądu Rejonowego zaskarżył w całości powódM. K.. W wywiedzionej apelacji zarzucił naruszenie:

1
art. 3 kodeksu pracyw związku z art. 11 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji(...)poprzez jego pominięcie i odniesienie przyczyn wypowiedzenia wyłącznie do(...) Oddziału (...)wŁ.,

2
art. 30 § 4 kodeksu pracypoprzez uznanie, że przyczyna wypowiedzenia polegająca na niemożności racjonalnego wykorzystania czasu pracy w wymiarze ¼ etatu stanowi sprecyzowaną przyczynę wypowiedzenia,

3
art. 30 § 4 kodeksu pracyw zw. zart. 45 §1 kodeksu pracypoprzez wyjście przez Sąd pierwszej instancji poza granice kognicji sądu, które zostały określone podstawami określonymi w wypowiedzeniu umowy o pracę,

4
art. 217 § 2 kodeksu postepowania cywilnego poprzez dopuszczenie spóźnionego dowodu z zeznań świadkaB. O.,

5
art. 233kodeksu cywilnegopoprzez uznanie za udowodnioną przyczynę wypowiedzenia obniżenie kosztów działalności pracodawcy pomimo braku jakiegokolwiek dowodu w sprawie zawnioskowanego przez pozwanego pracodawcę i pominięcie dowodu przedstawionego przez powoda z wykazu podwyżek pracowników(...).

Wskazując na powyższe wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i przywrócenie go do pracy i zasądzenie wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy.
Jednocześnie powód wnioskował o dopuszczenie dowodu z zamieszczonego na stronach internetowych(...)ogłoszenia o naborze na wolne stanowisko pracy – na okoliczność pozorności przyczyn wskazanych w wypowiedzeniu umowy o pracę.
Pismem procesowym z dnia 7 lutego 2017 r., powołując się na przepisart. 383 k.p.c.w związku ze zmiana okoliczności, wniósł o zasadzenie odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia za pracę oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych ( k. 91 ).
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja powoda jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Na wstępie zwrócić należy uwagę na wadliwą konstrukcję środka odwoławczego. Obok bowiem zarzutów naruszenia prawa materialnego -art. 3 k.p.,art. 30 § 4 k.p.w zw. zart. 45 § 2 k.p.autor apelacji zarzuca Sądowi I instancji również błędy w ustaleniach faktycznych, jak też naruszenieart. 217 § 2 k.p.c.,233 § 1 kpcpoprzez wadliwe przeprowadzenie i ocenę materiału dowodowego, co de facto zmierza do podważenia ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Naruszenie natomiast prawa materialnego może mieć miejsce jedynie w sytuacji błędnej wykładni przepisu lub niewłaściwego zastosowania, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Apelacja jest więc wewnętrznie sprzeczna.
Rozważania dotyczące zarzutów postawionych w apelacji rozpocząć należy od tych dotyczących naruszenia prawa procesowego. Należy pamiętać, że są one skuteczne o ile strona skarżąca wykaże, że konkretne uchybienia procesowe sądu miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Tak się jednak nie stało.
Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego doprowadziła Sąd Okręgowy do przekonania, że Sąd Rejonowy w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego trafnie ustalił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Dokonanej zaś przez ten Sąd ocenie tak zebranego materiału nie sposób przypisać cech dowolności wynikających z naruszenia zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego. Oceniając zatem jako prawidłowe ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji Sąd odwoławczy uznał je za własne, co oznacza, że zbędnym jest ich szczegółowe powtarzanie w uzasadnieniu wyroku Sądu odwoławczego.
Materiał dowodowy uzupełniony został na etapie odwoławczym o dokument dołączony do apelacji. Wynika z niego, co nie było kwestionowane przez stronę pozwaną, że w(...) Oddziale (...)poszukiwani są kandydaci na 2 wolne stanowiska radców prawnych, których zamierza się zatrudnić w wymiarze ½ etatu ( k. 82 ). Dowód ten i ustalenie co do istnienia braków kadrowych w Oddziale Agencji wG.w niczym nie zmienia istotnych ustaleń Sądu I instancji.
Strona powodowa nie może skutecznie podnieść zarzutu naruszenia przepisuart. 217 § 2 k.p.c.polegającego na dopuszczeniu spóźnionego dowodu z zeznań świadka. W myśl bowiemart. 162 k.p.c.strony mogą w toku posiedzenia, a jeżeli nie były obecne, na najbliższym posiedzeniu zwrócić uwagę sądu na uchybienia przepisom postępowania, wnosząc o wpisanie zastrzeżenia do protokołu. Stronie, która zastrzeżenia nie zgłosiła, nie przysługuje prawo powoływania się na takie uchybienia w dalszym toku postępowania, chyba że chodzi o przepisy postępowania, których naruszenie sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, albo że strona uprawdopodobni, iż nie zgłosiła zastrzeżeń bez swojej winy. Powód mający kwalifikacje profesjonalnego pełnomocnika na rozprawie w dniu 20.09.2016 r. gdy Sąd przyjął wniosek dowodowy strony pozwanej, ani w dniu gdy przesłuchiwana była świadekB. O.nie oponował temu dowodowi jako spóźnionemu i nie zgłosił zastrzeżenia w trybie wymienionego powyżej przepisu. Niezgłoszenie zastrzeżeń do protokołu posiedzenia pozbawia więc stronę powodowa prawa do powoływania się na popełnione uchybienia procesowe w dalszym toku postępowania (przed sądami drugiej instancji, np. w apelacji oraz w postępowaniu kasacyjnym).
Nie można podzielić również zarzutu powoda o naruszeniuart. 233 k.p.c.( w apelacji przez omyłkę określonego jakoart. 233 k.c.). Dopuszczenie się obrazyart. 233 § 1 k.p.c.przez sąd może polegać albo na przekroczeniu granic swobody oceny wyznaczonej logiką, doświadczeniem, zasadami nauki albo też na niedokonaniu przez sąd wszechstronnego rozważania sprawy. W tym drugim przypadku wyciągnięte przez sąd wnioski mogą być logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym, jednakże sąd czyni je w oparciu o część materiału dowodowego, a pozostałą część tego materiału, która pozwoliłaby na wyciągnięcie innych wniosków, pomija. Swobodna ocena dowodów rozumiana jak wyżej jest prawem sądu orzekającego - stąd kontrola prawidłowości tej oceny dokonywana przez sąd odwoławczy musi być z reguły ostrożna, pamiętać bowiem należy o tym, iż sąd odwoławczy w tym zakresie dokonuje prawidłowości oceny dowodów, których sam nie przeprowadził. Podobna wykładniaart. 233 § 1 k.p.c.była przedmiotem licznych orzeczeń Sądu Najwyższego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00, Lex nr 56906; z dnia 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1446/00, Lex nr 55167; z dnia 14 marca 2002 r., IV CKN 859/00. Lex nr 53923).
Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie można zgodzić się z twierdzeniem o przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów. Logicznym następstwem zwolnienia kilku pracowników w sytuacji zaniechania naboru na ich miejsce innych osób o tych samych kwalifikacjach i zadaniach jest zaoszczędzenie kosztów związanych z zatrudnieniem. Aspekt ten oceniany być może wycinkowo, w odniesieniu do np. działu, wydziału, oddziału, a nie koniecznie ogólnie w kontekście całościowej działalności firmy. Tak też było w sprawie niniejszej. Zwolnienie kilku radców prawnych zatrudnionych na ¼ etatu generowało oszczędności w zakresie kosztów obsługi prawnej jednostki. Tym mógł kierować się pracodawca , który w ramach polityki kadrowej firmy przewidział jednocześnie podwyżki dla innych grup pracowników. Względy finansowe były jedną z przyczyn zwolnienia, ale nie jedyną i nie najważniejszą.
Sąd Okręgowy nie dopatrzył się również żadnych uchybień prawa materialnego.
Także w ocenie Sądu Okręgowego dokonane wypowiedzenie umowy o pracę było uzasadnione i zgodne z przepisami regulującymi wypowiedzenie umowy o pracę. Podane w oświadczeniu z 8.06.2016 r. przyczyny wypowiedzenia były konkretne, prawdziwe , stanowiły rzeczywiste uzasadnienie działania pracodawcy i dawały się zweryfikować. Podkreślić należy, że pozwana jednostka była władna do organizacji czasu pracy w sposób dowolny, najbardziej odpowiadający jej potrzebom. Wypowiedzenia stosunku pracy dotknęły wszystkich radców prawnych zatrudnionych na ¼ etatu, co dowodziło przeprowadzeniu właściwej selekcji osób zakwalifikowanych do zwolnienia. Tak więc złożone powodowi przez pracodawcę wypowiedzenie stosunku pracy było zgodne z przepisami regulującymi wypowiedzenia umowy o pracę i wymogami formalnymi w tym zakresie wskazanymi wart. 30 k.p., jak również było merytorycznie uzasadnione. Zasadność tego wypowiedzenia potwierdziło postepowanie dowodowe.
Wypowiedzenie umowy o pracę uważane jest za konkretne, a więc uzasadnione, gdy sąd pracy stwierdzi, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, że wskazane przez pracodawcę fakty i rzeczowe okoliczności dotyczące osoby lub zachowania pracownika w procesie świadczenia pracy, lub zdarzeń (także niezależnych od niego) wywarły wpływ na decyzję pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę (wyr. SN z 14.5.1999 r., I PKN 47/99, OSNAPiUS 2000, Nr 14, poz. 548). Warunek wskazania przez pracodawcę konkretnej przyczyny wypowiedzenia nie jest równoznaczny z koniecznością sformułowania jej w sposób szczegółowy (wyr. SN z 11.1.2011 r., I PK 152/10, MoPr 2011, Nr 7, s. 363). Skonkretyzowanie przyczyny wypowiedzenia nie oznacza wyczerpującego powoływania wszystkich faktów i zdarzeń, które leżały u podstaw decyzji pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę. Konkretność przyczyny nie polega na jej opisaniu w sposób szczegółowy. To przyczyna wypowiedzenia powinna być konkretna, a nie jej opis. Wymaganie konkretności przyczyny może być spełnione przez wskazanie kategorii zdarzenia – na przykład "zmiany organizacyjnej" będącej przyczyną wypowiedzenia. Sąd Najwyższy uważa, że między ogólnością sformułowania przyczyny i jej konkretnością nie ma sprzeczności. O potrzebie i stopniu skonkretyzowania opisu (wskazania) przyczyny decydują indywidualne okoliczności każdego przypadku (wyr. SN z 6.1.2010 r., I PK 168/09, MoPr 2010, Nr 10, s. 542 ).
W kontekście przytoczonych orzeczeń Sądu Najwyższego oczywistym jawi się to, że „niemożność racjonalnego wykorzystania czasu pracy w wymiarze ¼ etatu” była rzeczywistą i należycie skonkretyzowaną przyczyną wypowiedzenia. Sąd Rejonowy nie dopuścił się też wyjścia poza kognicję sądu. Strona skarżąca w sposób klarowny nie wyjaśniła na czym miałoby to przekroczenie granic kognicji polegać. Nie jest też obowiązkiem Sądu Odwoławczego zastępowanie w tym samego skarżącego.
Przyjęcie ustaleń o braku uchybień w procesie wypowiadania umowy o pracę, w szczególności zachowanie warunków określonych wart. 30 k.p.prowadzi do wniosku, że bezzasadny jest zarzut skarżącego o naruszeniu przez Sąd Rejonowy przepisuart. 45 § 1 k.p.
Oceny powyższej nie zmienia również informacja o naborze prowadzonym na stanowiska podobne do zajmowanego przez powoda w(...) Oddziale (...). Wprawdzie pracodawcą powoda, podobnie jak i innych zatrudnionych w Agencji, jest(...)wW., jednakże nie można abstrahować od faktu, że miejscem wykonywania pracy jest zawsze Centrala, konkretny oddział lub biuro powiatowe. Tak więc w razie podjęcia przez pracodawcę indywidualnej decyzji o rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn organizacyjnych wybór pracownika do zwolnienia powinien być dokonany w oparciu o porównanie sytuacji pracowników w ramach tej samej grupy pracowniczej (osób wykonujących podobną pracę, zajmujących podobne stanowiska), nie zaś z uwzględnieniem sytuacji wszystkich pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy albo w jego określonej komórce organizacyjnej (wyr. SN z 6.11.2001 r., I PKN 675/00, OSNP 2003, Nr 19, poz. 461). Odnosząc to orzeczenie Sadu Najwyższego do sprawy niniejszej, należy oceniać sytuacje pracowników zajmujących się obsługa prawną w danym oddziale, a nie odwoływać się do warunków tej samej grupy w całej agencji, której placówki znajdują się na terenie całego kraju.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawieart. 385 k.p.c.
O kosztach rozstrzygnięto na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c., w zw. z § 9 ust. 1 pkt 1 i § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ).
Jolanta PardoJ. K.A.