Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1136/17
Data wyroku: 2017-11-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: A. Przybylska
Słowa kluczowe: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: art.6, 13 ustawy z dnia 13.10.1998r.o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt VIII U 1136/17

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 14 kwietnia 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.stwierdził, żeM. F.jako pracownik u płatnika składekB. M.nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 1 sierpnia 2016 r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wL.przeprowadził postępowanie kontrolne w zakresie zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia u płatnika.
W trakcie kontroli została przedłożona umowa o pracę zawarta w dniu 1 sierpnia 2016 r, na czas określony, w niepełnym wymiarze czasu pracy – ¾ etatu za wynagrodzeniem 2775 zł, na stanowisku informatyka, księgowej. Organ rentowy podniósł, m.in., że ubezpieczona jest siostrzenicą płatnika, brak dowodów potwierdzających wykonywanie pracy, stanowisko pracy było nowoutworzone, natomiast od 4 października 2016 r. zostały wystawione na w/w zaświadczenia o niezdolności do pracy.
Zdaniem ZUS, przedstawione okoliczności sprawy – w szczególności zawarcie umowy o pracę było czynnością pozorną, której celem było obejście przepisów prawa i dzięki temu uzyskanie świadczeń wypłacanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, które przysługują wyłącznie osobie mającej status pracownika. Zatem umowa ta jest czynnością prawną mającą na celu obejście przepisów ustawy i tym samym nieważną z mocy prawa.
/decyzja – akta ZUS/
M. F.w dniu 22 maja 2017 r złożyła odwołanie od decyzji organu rentowego i wniosła o jej zmianę i ustalenie, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonej wynika z wynagrodzenia określonego w umowie o pracę w ramach zatrudnienia przez pracodawcę –B. M.i wynosi 2775 zł oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
/odwołanie – k. 2 – 4/
W odpowiedzi na odwołanie z dnia 8 czerwca 2017 r. organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, argumentując, jak w zaskarżonej decyzji.
/odpowiedź na odwołanie – k. 8-10/
Na rozprawie w dniu 12 września 2017 r. płatnik przyłączył się do odwołania.
/protokół rozprawy – k. 117 odw./

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

UbezpieczonaM. F.była studentką Politechniki(...)na kierunku informatyka. Pracowała poprzednio wykonując prace związane z współtworzeniem programu do analizy błędów w sieci i w zakresie księgowości oraz wsparcia IT. Zajmowała się rozliczaniem małych i dużych firm przez okres 3 lat.
/C.vitae – k. nienum. Akt ZUS, k. 40,zeznania wnioskodawczyni – k. 119 w zw. Z k. 117 odw, zeznania płatnika – k. 119 w zw. Z k. 118 odw./
B. M.prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest prowadzenie biuro rachunkowe i handel krawatami, miejsce wykonywania działalności toK.,ul. (...), gdzie jest siedziba i główne miejsce spotkań z klientami biura,P.ul. (...), gdzie znajduje się także biuro orazK.ul. (...), gdzie znajduje się stoisko handlowe.
/bezsporne/
Wnioskodawczyni jest siostrzenicą płatnika.
/bezsporne/
W 2016 r płatnik uzyskał dochód z działalności gospodarczej w kwocie 13.547,76 zł.
/podsumowanie księgi przychodów i rozchodów – k. 29/
WnioskodawczyniM. F.(poprzednioC.) została zatrudniona wF.–Biuro (...)na podstawie umowy o pracę na czas określony od 1 sierpnia 2016 r. do 31 grudnia 2018 r w niepełnym wymiarze czasu – ¾ etatu na stanowisku księgowej, informatyka z wynagrodzeniem 2775 zł brutto. Miejscem wykonywania pracy miała być siedziba firmy –K.,P..
/umowa o pracę – k. nienum. akt ZUS, k. 34/
Ubezpieczona poddała się badaniom lekarskim w dniu 1 sierpnia 2016 r. i lekarz nie stwierdził przeciwwskazań do podjęcia pracy przez wnioskodawczynię na stanowisku księgowa – informatyk .
/zaświadczenie lekarskie – k. nienum. akt ZUS, k. 36/
Wnioskodawczyni w dniu 1 sierpnia 2016 r. odbyła szkolenie z zakresu BHP.
/zaświadczenia – k.nienum. akt ZUS, k. 38,37/
Wnioskodawczyni otrzymała na piśmie zakres obowiązków. Do obowiązków ubezpieczonej jako informatyka należało:
-archiwizacja danych
- aktualizacja systemów księgowych
- zarządzanie siecią i infrastrukturą biura
- inne prace (czynności) informatyczne związane z firmą.
Do obowiązków jako księgowej należało do niej:
- prowadzenie dokumentacji księgowej
- obsługa systemu płatnik
- obsługa elektronicznej wysyłki dokumentów podatkowych
- czynności biurowe związane z firmą
/zakres czynności – k. nienum. akt ZUS, k. 35,36/
Dla wnioskodawczyni była prowadzona ewidencja czasu pracy. Podpisywała listy obecności.
/kserokopia ewidencji – k. nienum. akt ZUS, k. 46, kserokopia listy –k. 47/
Wnioskodawczyni została zatrudniona w związku z absencją chorobową płatnika i brakiem zgody innego pracownika –E. S.na zwiększenie wymiaru czasu pracy w tamtym okresie. Ubezpieczona w soboty pracowała 10 godzin, we wtorki i czwartki – po 6 godzin, w środy – 8 godzin. WK.pracowała 1 lub 2 godziny i z dokumentami przyjeżdżała doP..
/zeznania wnioskodawczyni – k. 119 w zw. Z k. 117 odw,  zeznania płatnika –  k. 119 w zw. Z k. 118 odw./
Wnioskodawczyni w ramach swoich obowiązków wprowadzała dane z dokumentów do systemu księgowego w programie(...)Puzzle i Płatnik. Wprowadzała dane do rejestru VAT i podatkowej księgi przychodów i rozchodów, sporządzała deklaracje, drukowała rejestry, dowody wewnętrzne i deklaracje ZUS, archiwizowała dane. Zaczynała pracę wK., odbierała dokumenty, z dokumentami jechała doP., gdzie było biuro rachunkowe i dokumentacja była opracowywana. Za każdym razem jak zaczynała pracę to widziała się z płatnikiem i omawiały co się wydarzyło, rozmawiały telefonicznie. Wnioskodawczyni pracowała zamiennie zE. S.. Obsługiwała firmy:C.Punkt,B.,H.,P. S.,E. M.,E. C.,A. B.. Jako informatyk miała także przygotować sieć, znalazła nowy sprzęt do zakupu, który następnie został zakupiony.
/zeznania wnioskodawczyni – k. 119 w zw. Z k. 117 odw,  zeznania płatnika –  k. 119 w zw. Z k. 118 odw./
Wynagrodzenie ubezpieczona otrzymywała co miesiąc na konto.
/potwierdzenie przelewu , listy płac - k. 26 – 43 akt ZUS/
W trakcie wizyty lekarskiej w dniu 15 czerwca 2016 r rozpoznano u wnioskodawczyni niepłodność kobiecą innego pochodzenia.
/historia choroby – k. 69/
W dniu 8 sierpnia 2016 r rozpoznano stan ciąży wnioskodawczyni – 9 tydzień.
/historia choroby – k. 67/
Wnioskodawczyni była niezdolna do pracy od 4 października do 2 listopada 2016 r, a następnie od 1 grudnia 2016 r .
/bezsporne/
W czasie choroby ubezpieczonej początkowo jej czynności wykonywał płatnik, a następnieE. S., której zwiększono wymiar czasu do 5/8 etatu od 1 stycznia 2017 r , za wynagrodzeniem w kwocie 2000 zł. Czynności z zakresu stanowiska informatyka nikt nie wykonuje, ponieważ najważniejsze pracy zostały już wykonane w postaci archiwizacji i wymiany sprzętu.
/zeznania wnioskodawczyni – k. 119 w zw. Z k. 117 odw,  zeznania płatnika –  k. 119 w zw. Z k. 118 odw./
Oprócz wnioskodawczyni płatnik zatrudnia:
-K. M.od dnia 16 stycznia 2012 r w wymiarze 1/5 etatu na stanowisku sprzedawcy z wynagrodzeniem w kwocie 377 zł
-E. S.– od dnia 26 stycznia 2013 r na stanowisku księgowej, w wymiarze ¼ etatu do dnia 31 grudnia 2016 r z wynagrodzeniem w kwocie 755 zł,, w wymiarze 5/8 etatu od dnia 1 stycznia 2017 r z wynagrodzeniem w kwocie 2000 zł
-I. O.– na stanowisku pomoc księgowej w okresie 24 marca 2015 – 31 marca 2017 w wymiarze 1/5 etatu z wynagrodzeniem 400 zł.
/wykaz – k. 28/
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zawarte w aktach sprawy i aktach organu rentowego oraz w załączonych aktach osobowych ubezpieczonej, których prawdziwości żadna ze stron nie kwestionowała, a także w oparciu o zeznania wnioskodawczyni i płatnika.
Zgromadzonym dowodom Sąd dał wiarę w całości, a dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd uznał, że jest on wystarczający do wyjaśnienia spornej okoliczności – a mianowicie czy zawarta przez ubezpieczoną umowa o pracę, nosi cechy pozorności i czy została zawarta jedynie dla uzyskania pracowniczego tytułu do ubezpieczeń społecznych i skorzystania ze świadczeń z ubezpieczenia w związku z ciążą. Sąd dał wiarę zeznaniom wyżej wskazanych stron w których wskazali na realność zawartej umowy o pracę oraz faktyczne świadczenie pracy przez wnioskodawczynię w ramach powyższej umowy o pracę w przedmiotowym okresie.
W ocenie Sądu zeznania te w niniejszej sprawie są jasne, logiczne, niesprzeczne oraz wzajemnie uzupełniają się. Stwierdzić należy, iż wskazane przez wymienione wyżej osoby okoliczności znajdują również potwierdzenie w treści dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a więc w pozostałym zebranym w sprawie materiale dowodowym powołanym w opisanym stanie faktycznym.
Na podkreślenie zasługuje okoliczność, iż złożone do akt dokumenty nie były kwestionowane przez ZUS, a zeznania stron nie zostały zasadnie podważone w toku procesu przez organ rentowy, który nie przedstawił w czasie postępowania przed sądem żadnych dowodów na poparcie swoich racji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie w świetle zgromadzonego materiału dowodowego według przeprowadzonej wyżej oceny dowodów zasługuje na uwzględnienie i powoduje zmianę zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z treściąart. 6 ust. 1 pkt 1 i 13 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2016 r., poz. 963 z późn. zm.), obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym - podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami w okresie od nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania.
Stosownie zaś do treściart. 1 ust 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa(Dz. U. Nr 60 poz. 636 z późn. zm.), osobom tym, w razie choroby lub macierzyństwa, przysługują świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą.
Natomiast, jak stanowi art. 4 w ust 1 i 2 w/w ustawy zasiłkowej, ubezpieczony podlegający obowiązkowo ubezpieczeniu nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego.
W myślart. 22 §1 kpprzez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Stosownie do treści§ 11art. 22 kp, zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.
Zaś zgodnie z § 12art. 22, nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w § 1.
Do cech pojęciowych pracy stanowiącej przedmiot zobowiązania pracownika w ramach stosunku pracy należą osobiste i odpłatne jej wykonywanie w warunkach podporządkowania. Zgodnie ze stanowiskiem judykatury stosunek ubezpieczeniowy jest następczy wobec stosunku pracy i powstaje tylko wówczas, gdy stosunek pracy jest realizowany. Jeżeli stosunek pracy nie powstał bądź też nie jest realizowany, wówczas nie powstaje stosunek ubezpieczeniowy, nawet jeśli jest odprowadzana składka na ubezpieczenie społeczne(wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia z dnia 17 stycznia 2006 roku III AUa 433/2005,Wspólnota (...)).Podleganie pracowniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego jest uwarunkowane nie tyle opłacaniem składek ubezpieczeniowych, ile legitymowaniem się statusem pracownika rzeczywiście świadczącego pracę w ramach ważnego stosunku pracy(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2005 roku o sygn. akt II UK 43/05, OSNAPiUS rok 2006/15 – 16/251).
W niniejszej sprawie odwołująca się zawarła umowę o pracę, która stanowiła stosowną podstawę do zastosowania w/w regulacji i przyjęcia, iż uzyskała ona prawo do świadczeń określonych w ustawie zasiłkowej. Jednakże ważność tej umowy została przez organ rentowy niesłusznie zakwestionowana. Niewątpliwie bowiem umowa o pracę z dnia 1 sierpnia 2016 r. nie została zawarta dla pozoru, jest ważna i nie ma do niej zastosowania przepisart. 83 k.c.
Stosownie do treściart. 58 §1 kc, czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.
Zaś w myśl § 2 w/w przepisu, nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Po pierwsze podkreślić należy, iż zawarcie przedmiotowej umowy o pracę nie miało na celu obejście przepisów ustawy, gdyż osiągnięcie wskazanych przez organ rentowy celów jest zgodne z ustawą. Nawiązanie stosunku pracy powoduje konsekwencje prawne nie tylko w sferze prawa pracy, ale i w innych dziedzinach prawa. Jednym z takich skutków jest prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego na wypadek ziszczenia się określonych w ustawie warunków. Skutek ten po ich spełnieniu powstaje z mocy prawa. Nie można zatem wiązać zawarcia umowy o pracę, choćby zmierzała wyłącznie do uzyskania świadczeń ubezpieczeniowych, z zamiarem obejścia prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 2005 r. II UK 320/04, opubl: OSNAPiUS rok 2006, Nr 7-8, poz. 122; zdanie odrębne do wyroku Sądu Najwyższego z 14 lipca 2005 r. II UK 278/04, opubl: OSNAPiUS rok 2006, Nr 7-8, poz. 116). Cel w postaci objęcia ubezpieczeniem społecznym i uzyskania z niego świadczeń nie jest bowiem sprzeczny z ustawą ani nie zmierza do jej obejścia, a przeciwnie - co zostało już wcześniej powiedziane - jest konsekwencją uzyskania statusu pracownika.
Mając na uwadze powyższe należy uznać, iż zachowanie wnioskodawczyni zostało zakwalifikowane jako zgodne z prawem. W tym miejscu należy rozważyć, czy zachowanie to nie narusza zasad współżycia społecznego, gdyż zgodnie z w/wart. 58 § 2 kcnieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. W wyroku z dnia 18 października 2005 roku (sygn. akt II UK 43/05, opubl. OSN Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rok 2006, Nr 15 – 16, poz. 251) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż cel zawarcia umowy o pracę w postaci osiągnięcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie jest sprzeczny z ustawą, ale nie może to oznaczać akceptacji dla nagannych i nieobojętnych społecznie zachowań oraz korzystania ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych, przy zawarciu umowy o pracę na krótki okres przed zajściem zdarzenia rodzącego uprawnienie do świadczenia (np. urodzeniem dziecka i niezdolność do pracy w okresie ciąży) i ustaleniu wysokiego wynagrodzenia w celu uzyskania świadczeń obliczonych od tej podstawy. Taka umowa o pracę jest nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni zawarła kwestionowaną umowę o pracę na 7 miesięcy przed urodzeniem się dziecka. Trudno uznać, iż jest to krótki okres przed zajściem zdarzenia rodzącego uprawnienie do świadczenia, zważywszy że ciąża trwa 9 miesięcy (10 miesięcy księżycowych). Brak dowodu na to, że w momencie zatrudnienia wiedziała o ciąży, z ustaleń wynika bowiem, że ciąża została potwierdzona wizytą po dniu zatrudnienia. Wnioskodawczyni faktycznie świadczyła pracę od 1 sierpnia 2016 r. do 4 października 2016 r. i dopiero wtedy, gdy okazało się, że pogorszył się jej stan zdrowia w związku z ciążą skorzystała ze zwolnienia lekarskiego, które dopiero od grudnia 2016 r miało ciągły charakter.
Prawo pracy nie przewiduje zakazu zatrudniania kobiet w ciąży pozaart. 176 kp, a więc sam fakt, że wnioskodawczyni była w ciąży w dacie zawierania umowy o pracę nie oznacza, wbrew twierdzeniom organu rentowego, że wnioskodawczyni nie świadczyła pracy. Pracodawca zawierając umowę o pracę z ubezpieczoną jeżeli wiedziałby o tym, że wnioskodawczyni jest w ciąży to nie mógłby z tego powodu dyskryminować jej w zakresie zatrudnienia. Dodatkowo wskazać należy, iż ubezpieczona faktycznie podjęła pracę i wykonywała ją. Sąd Okręgowy podziela również stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 14 lutego 2006 r., z którego wynika, iż trudno uznać, że dążenie do uzyskania przez zawarcie umowy o pracę ochrony gwarantowanej pracowniczym ubezpieczeniem społecznym może być uznane za zmierzające do dokonania czynności sprzecznej z prawem albo mającej na celu obejście prawa. Przeciwnie jest to zachowanie rozsądne i uzasadnione zarówno z osobistego, jak i społecznego punktu widzenia. Między innymi dlatego kobietom ciężarnym przysługuje ochrona przed odmową zatrudnienia z powodu ciąży, a odmowa nawiązania stosunku pracy, podyktowana taką przyczyną, jest traktowana jako dyskryminacja ze względu na płeć (wyrok SN z dnia 14.02.2006 r., III UK 150/2005, Lex nr 272551).
Zgodnie z treściąart. 83 kcnieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Złożenie oświadczenia woli dla pozoru oznacza, że osoba oświadczająca wolę nie chce, aby powstały skutki prawne, jakie zwykle prawo łączy ze składanym przez nią oświadczeniem. Inaczej mówiąc strony niejako udawałyby, że dokonują jakiejś czynności prawnej np. zawierają umowę o pracę.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, okoliczność, na którą Sąd Najwyższy wielokrotnie zwracał uwagę, iż nie skutkuje w sferze prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego tylko taka umowa o pracę, która nie wiąże się z faktycznym wykonywaniem tej umowy, a zgłoszenie do ubezpieczenia następuje tylko pod pozorem istnienia tytułu ubezpieczenia w postaci zatrudnienia. Chodzi tu zatem o "fikcyjne" zawarcie umowy, gdzie następuje zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego jako pracownika osoby, która w rzeczywistości pracy nie świadczyła (wyrok Sądu Najwyższego z 16 marca 1999 r. II UKN 512/98, opubl: OSNAPiUS rok 2000, Nr 9, poz. 36; wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 2001 r. II UKN 244/00, opubl: OSNAPiUS rok 2002, Nr 20, poz. 496; wyrok Sądu Najwyższego z 17 grudnia 1996 r. II UKN 32/96, opubl: OSNAPiUS rok 1997, Nr 15, poz. 275; wyrok Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 2005 r. II UK 320/04, opubl: OSNAPiUS rok 2006, Nr 7-8, poz. 122; wyrok Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 2005 r. II UK 320/04, opubl: OSNAPiUS rok 2006, Nr 7-8, poz. 122; wyrok Sądu Najwyższego z 25 stycznia 2005 r. II UK 141/04, opubl: OSNAPiUS rok 2005, Nr 15, poz. 235, str. 712).
Tytułem do ubezpieczenia, z którym przepisy prawa ubezpieczeń społecznych łączą podleganie ubezpieczeniu i prawo do świadczeń, jest zatrudnienie jako wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy. Nie jest istotne przy tym, czy strony miały realny zamiar zobowiązania się – przez pracownika do wykonywania pracy, a pracodawcy do przyjmowania tego świadczenia i dawania wynagrodzenia, lecz to czy zamiar taki został w rzeczywistości zrealizowany.
Na uwagę zasługuje także stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w wyroku z 14 marca 2001 r. (II UKN 258/00, OSNP 2002/21/527), zgodnie z którym nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował i wypłacał z tego tytułu wynagrodzenie za pracę. Nie wyklucza to rozważenia, czy w konkretnym przypadku zawarcie umowy zmierzało do obejścia prawa (art. 58 § 1 k.c.w związku zart. 300 k.p.).
Sąd Okręgowy w Łodzi podziela również pogląd Sądu Najwyższego zawarty w wyroku z dnia 25 stycznia 2005 r., II UK 141/04 opublikowanym w OSNP 2005/15/235), w którym stwierdza się, iż stronom umowy o pracę, na podstawie której rzeczywiście były wykonywane obowiązki i prawa płynące z tej umowy, nie można przypisać działania w celu obejścia ustawy (art. 58 § 1 kcw zw. zart. 300 kp).
W świetle poczynionych w rozpoznawanej sprawie ustaleń faktycznych nie można mówić o pozorności oświadczeń woli w zawarciu umowy o pracę.
Postępowanie dowodowe wykazało bowiem, iż wnioskodawczyni pracę podjęła i faktycznie ją świadczyła, a pracodawca – świadczenie to przyjmował, płacąc umówione wynagrodzenie co potwierdzają oprócz zeznań stron, dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, np. listy płac, listy obecności, ewidencja czasu pracy.
W ocenie Sądu należycie zostały wyjaśnione i uprawdopodobnione motywy związane z zatrudnieniem wnioskodawczyni Zatrudnienie ubezpieczonej było podyktowane rzeczywistymi potrzebami pracodawcy(konieczność zatrudnienia w okresie choroby płatnika). Także kondycja finansowa płatnika potwierdzała możliwość zatrudnienia pracownika. W okresie nieobecności wnioskodawczyni jej obowiązki z zakresu księgowości zostały przejęte przez innego pracownika, któremu zwiększono wymiar czasu pracy. Okoliczność, iż aktualnie nie są wykonywane czynności z zakresu stanowiska informatyka, nie niweczy wcześniejszego wykonywania tych czynności. Także okoliczność, iż wnioskodawczyni i płatnik są spokrewnione nie powoduje uznania pozorności zawartej umowy.
Organ rentowy nie przejawił inicjatywy dowodowej w celu wykazania okoliczności przeciwnych.
Podkreślić należy w tym miejscu, że to na organie rentowym spoczywa obowiązek udowodnienia pozorności umowy lub jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, w myślart. 6 k.c.Stanowisko takie zajął także Sąd Najwyższy np. w wyroku z dnia 15 lutego 2007 r., I UK 269/06, OSNP 2008 nr 5-6, poz. 78, w którym stwierdził, iż na organie rentowym, który przyjął zgłoszenie do ubezpieczenia pracowniczego i nie kwestionował tytułu tego zgłoszenia oraz przyjmował składki, spoczywa ciężar dowodu, że strony umowy o pracę złożyły fikcyjne oświadczenia woli.
Zdaniem Sądu Okręgowego, organ rentowy w żaden sposób nie udowodnił, iż zakwestionowana przez niego umowa o pracę była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego czy pozorna.
Jednocześnie ustalone okoliczności faktyczne sprawy uprawniają Sąd do oceny kwestii wynagrodzenia określonego w umowie o pracę pomiędzy wnioskodawczynią a zainteresowanym.
Zgodnie zart. 78 kpwynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy.
Odnosząc się do powyższej spornej kwestii zważyć należy, że dopuszczalność dokonywania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych kontroli i kwestionowania wysokości wynagrodzenia pracownika stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa (art. 58 k.c.), jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego nie kwestionowana /por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2005 r. sygn. II UZP 2/05, opubl. OSNP 2005 nr 21, poz. 338; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005 r. sygn. II UK 16/05, opubl. OSNP 2006/11-12/191; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2005 r. sygn. III UK 89/05, opubl. OSNP 2006/11-12/192; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2009 r. sygn. III UK 7/09, LEX nr 509047/.
W uchwale z dnia 27 kwietnia 2005 r. sygn. II UZP 2/05 (opubl. OSNP 2005 nr 21, poz. 338) Sąd Najwyższy sformułował tezę, iż – na gruncieart. 3531KC- w prawie pracy obowiązuje zasada swobodnego kształtowania postanowień umownych, przy czym wolność kontraktowa realizuje się tylko w takim zakresie, w jakim przewiduje to obowiązujące prawo. Autonomia stron umowy w kształtowaniu jej postanowień podlega więc ochronie jedynie w ramach wartości uznawanych i realizowanych przez system prawa, a strony obowiązuje nie tylko respektowanie własnego interesu jednostkowego, lecz także wzgląd na interes publiczny. Powyższe przeniósł Sąd Najwyższy na grunt prawa ubezpieczeń społecznych stwierdzając, iżart. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku zart. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznychoraz z przepisamirozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, musi być uzupełniony w ramach systemu prawnego stwierdzeniem, że podstawę wymiaru składki ubezpieczonego będącego pracownikiem stanowi wynagrodzenie godziwe, a więc należne, właściwe, odpowiednie, rzetelne, uczciwe i sprawiedliwe, zachowujące cechy ekwiwalentności do pracy. Ocena godziwości wynagrodzenia wymaga uwzględnienia okoliczności każdego konkretnego przypadku, a zwłaszcza rodzaju, ilości i jakości świadczonej pracy oraz wymaganych kwalifikacji.
W omawianej uchwale Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że kontrola wynagrodzenia za pracę w aspekcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego - zarówno w zakresie zgodności z prawem, jak i zasadami współżycia społecznego - może być prowadzona przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który stosownie doart. 86 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, upoważniony jest do kontroli wykonywania zadań i obowiązków w zakresie ubezpieczeń przez płatników składek. Kontrola ta obejmuje między innymi zgłoszenie do ubezpieczenia oraz prawidłowość i rzetelność obliczenia, potrącenia i płacenia składki. Oznacza to przyznanie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych kompetencji do badania zarówno tytułu zawarcia umowy o pracę, jak i ważności jej poszczególnych postanowień i - w ramach obowiązującej go procedury - zakwestionowania tych postanowień umowy o pracę w zakresie wynagrodzenia, które pozostają w kolizji z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa. Sąd Najwyższy podkreślił przy tym, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest ograniczony wyłącznie do zakwestionowania faktu wypłacenia wynagrodzenia w ogóle lub we wskazanej kwocie ani tylko prawidłowości wyliczenia, lecz może ustalać stosunek ubezpieczenia społecznego na ściśle określonych warunkach, będąc niezwiązanym nieważną czynnością prawną (w całości lub w części).
Przytoczony pogląd Sądu Najwyższego dopuszczający kompetencję organu ubezpieczeń społecznych w zakresie weryfikowania treści umowy o pracę w zakresie postanowień określających wynagrodzenie za pracę, czyli przychód zadeklarowany jako podstawa wymiaru składek, został w podzielony w orzecznictwie sądów powszechnych /por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 24 października 2012 r. sygn. III AUa 1356/12, LEX nr 1237108; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 stycznia 2013 r. sygn. III AUa 1039/12, LEX nr 1267331/. Stanowisko to Sąd Okręgowy w składzie niniejszym również podziela.
Dokonując oceny materiału dowodowego, należy wskazać, że otrzymywane przez skarżącą, we wskazanych wyżej warunkach, kwota wynagrodzenia 2775 zł brutto miesięcznie, zważywszy na szeroki zakres obowiązków ubezpieczonej, nie jest kwotą wygórowaną, a wynagrodzenie w takiej kwocie odpowiada zakresowi obowiązków i ma zatem charakter ekwiwalenty oraz godziwy.
W ocenie Sądu określenie wynagrodzenia na takim poziomie nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, ani nie zmierza do obejścia prawa (art. 58 § 2 kc). W związku z zakresem obowiązków, stopniem wykształcenia wnioskodawczyni, istniały uzasadnione podstawy, aby to wynagrodzenie zostało określone w takiej wysokości. Działania polegające na ustalaniu wynagrodzenia w takiej wysokości nie zmierzało do tego, by osiągnąć niewspółmiernie wysokie świadczenia z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych osób ubezpieczonych. A tylko nadmierne podwyższenie wynagrodzenia pracownika może być w zakresie prawa do ubezpieczeń społecznych ocenione jako dokonane z zamiarem nadużycia prawa do świadczeń. /tak SN w wyroku z dnia 4 sierpnia 2005 r, II UK 16/05, wyrok SA z dnia 25 marca 2015 r III AUa 156/14, LEX nr 1711493/.
Organ rentowy podnosząc zarzuty w tym zakresie, nie wskazał, jaka byłaby, w jego ocenie, ewentualnie adekwatna kwota wynagrodzenia.
Zdaniem Sądu, nie można zatem podzielić stanowiska reprezentowanego przez organ rentowy, że ubezpieczona podjęła zatrudnienie jedynie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego z wysoką podstawą wymiaru składek.
Uwzględniając poglądy Sądu Najwyższego wyrażone w przytoczonych orzeczeniach, należy uznać, że w sytuacji gdy wolą stron zawierających umowę o pracę było nawiązanie stosunku pracy i doszło do faktycznego świadczenia pracy za wynagrodzeniem, sama świadomość jednej ze stron umowy, a nawet obu jej stron, co do wystąpienia w przyszłości zdarzenia uprawniającego do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (np. choroby ), nie daje podstawy do uznania, że umowa miała na celu obejście prawa. Zawarcie umowy o pracę przez wnioskodawczynię z płatnikiem składek w świetle zebranego materiału dowodowego, w ocenie Sądu Okręgowego nie było też sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, iż decyzja organu rentowego wydana została w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny i nie znajduje ona oparcia w realiach niniejszej sprawy.
Wobec powyższego Sąd na podstawieart. 47714§ 2 kpczmienił zaskarżoną decyzję jak w sentencji wyroku uznając odwołanie za zasadne.
O kosztach postępowania Sąd Okręgowy rozstrzygnął w punkcie 2. sentencji zgodnie z wyrażoną wart. 98 § 1 i § 3 k.p.c.zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Z tego powodu Sąd Okręgowy zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.na rzecz ubezpieczonej, kwotę 180,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Na kwotę tę złożyło się wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika, ustalone w oparciu o § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz.1804) w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania. Sąd przyjął stawki minimalne, z uwagi na brak sprecyzowania wartości przedmiotu sporu przez organ rentowy.
z. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć peł. ZUS wraz z aktami rentowymi