Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 278/17
Data wyroku: 2017-10-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Witold Franckiewicz, Wojciech Kociubiński, Barbara Krameris
Słowa kluczowe: Usiłowanie
Podstawa prawna: art. 148 § 1 kk w zw.z art. 13 § 1 kk

Sygnatura akt II AKa 278/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 października 2017 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA Barbara Krameris
Sędziowie:  SSA Witold Franckiewicz (spr)
SSA Wojciech Kociubiński
Protokolant: Anna Turek
przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej w Jeleniej Górze del. do Prokuratury Rejonowej w Bolesławcu Macieja Propuckiego
po rozpoznaniu w dniu 18 października 2017 r.
S. M.
oskarżonego zart. 13 § 1 kkw związku zart. 148 § 1 kkiart. 157 § 1 kkiart. 157 § 2 kkw związku zart. 11 § 2 kkw związku zart. 31 § 2 kk,art. 207 § 1 kkw związku zart. 31 § 2 kk
na skutek apelacji wniesionych  przez oskarżonego i prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze
z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn. akt III K 21/17

I
zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoS. M.w ten sposób, że  karę wymierzoną mu wpunkcie Iczęści rozstrzygającej na podstawieart. 14 §  1 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.podwyższa do 10 (dziesięciu) lat pozbawienia wolności,  zaliczając na poczet kary okres  tymczasowego aresztowania od 26.08.2016r. do 14.03.2017r.,

II
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,

III
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.D. K.600 zł tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą obronę z  urzędu  oskarżonegoS. M.w postępowaniu odwoławczym  oraz 138 zł tytułem zwrotu VAT,

IV
zwalnia oskarżonego od obowiązku poniesienia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze,  obciążając wydatkami Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
S. M.oskarżony został o to, że :

I
w dniu 26 sierpnia 2016 r. wO., działając w zamiarze bezpośrednim pozbawienia życia, co najmniej dwukrotnie z dużą siłą uderzyłD. M.ostrzem siekiery w głowę oraz tępą jej częścią po ciele, jednak zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na podjęcie uników obronnych oraz udzielenie pokrzywdzonej pomocy lekarskiej, przy czym działaniem swoim spowodował ranę rąbaną okolicy ciemieniowo-potylicznej, złamanie kości podstawy i sklepienia czaszki przebiegające od lewego skrzydła większego kości klinowej przez łuskę kości skroniowej do kości ciemieniowej, krwawienie podpajęczynówkowe w obrębie mózgowia, krwiaki podczepcowe w lewej okolicy potyliczno - ciemieniowej oraz w okolicy czołowej, które to obrażenia ciała skutkowały naruszeniem czynności narządu trwającym dłużej niż 7 dni oraz stłuczenie okolicy oczodołu prawego, bolesność i obrzęk barku prawego stłuczenie lewego płata skroniowego, L- kształtną ranę ciętą skóry owłosionej głowy po lewej stronie, podbiegnięcia krwawe okolicy czołowej prawej, powiek oczu, w wardze górnej po prawej stronie, w okolicy łopatkowej prawej, na wewnętrznej powierzchni lewego przedramienia, na lewym nadgarstku, na grzbiecie obu rąk, otarcia naskórka w okolicy łopatkowej prawej, które to obrażenia skutkowały naruszeniem czynności narządu jej ciała trwającym nie dłużej niż 7 dni, a czynu tego dopuścił się mając w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznania jego znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem

to jest o czyn zart. 13 § 1 k . k .w zw. zart. 148 § 1 k . k .i ark 157§ 1 k . k .iart. 157 § 2 k . k .w zw. zart. 11 § 2 k . k .i w zw. zart. 31 § 2 k . k .

II
w okresie od października 2015 r. do 26 sierpnia 2016 r., wO., znęcał się psychicznie i fizycznie nad swoją żonąD. M.w ten sposób, że wielokrotnie wszczynał awantury domowe w czasie których używał wobec niej słów uznanych powszechnie za obelżywe, groził pozbawieniem życia, uszkodzeniem ciała używał przemocy poprzez uderzenie i popychanie, a czynu tego dopuścił się mając w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznania jego znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem

to jest o czyn zart. 207 § 1 k.k.w zw. z ark 31§ 2 k . k .
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze wyrokiem z dnia 6 czerwca 2017 roku uznał oskarżonegoS. M.za winnego popełnienia zarzucanych czynów, uznając, iż stanowią one jedno przestępstwo wyczerpujące ustawowe znamiona zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.iart. 157 § 1 k.k.iart. 157 § 2 k.k.orazart. 207 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i w zw. zart. 31 § 2 k.k.i za to:
na podstawieart. 14 § 1 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.wymierzył oskarżonemu karę 8 lat pozbawienia wolności, zaliczając na poczet kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania oskarżonego od 26 sierpnia 2016 roku do 14 marca 2017 r.
Ponadto:
Sąd Okręgowy, na podstawieart. 41a § 1 i § 3a, § 4 i art. 43 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonego nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie zD. M.i zakaz kontaktowania się i zbliżania się doD. M.na odległość mniejszą niż 20 metrów przez okres 8 lat.
Sąd Okręgowy na podstawieart. 44 § 2 k.k.iart. 230 § 2 k.p.k.orzekł w przedmiocie dowodów rzeczowych (pkt IV i V części dyspozytywnej wyroku).
Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz ustanowionych z urzędu obrońców koszty nieopłaconej obrony oskarżonego.
Sąd Okręgowy na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych, zaliczając je na rachunek Skarbu Państwa.
Apelacje od powyższego wyroku wnieśli: Prokurator Rejonowy w Bolesławcu i obrońca z urzędu oskarżonego.
Prokurator Rejonowy w Bolesławcuzaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze, zarzucając:
rażącą niewspółmierność orzeczonej względem oskarżonegoS. M.kary 8 lat pozbawienia wolności, co nastąpiło w wyniku niedostatecznego uwzględnienia szeregu okoliczności obciążających występujących po stronie oskarżonego w postaci uprzedniej karalności za przestępstwo znęcania się popełnione na szkodęD. M., działania pod wpływem alkoholu, z premedytacja, przy użyciu niebezpiecznego narzędzia w postaci siekiery i zadawania nim ciosów w głowę znacznie słabszej pokrzywdzonej, a następnie pozostawienie pokrzywdzonej i nieudzielenie pomocy, a odnoszących się przede wszystkim do znacznego stopnia zawinienia oraz wysokiego stopnia społecznej szkodliwości zarzuconego oskarżonemu czynu, przy jednoczesnym przecenieniu jedynej okoliczności o charakterze łagodzącym w postaci działania w stanie ograniczonej poczytalności, co sprawia, że orzeczoną karę uznać należy za rażąco niewspółmiernie łagodną, a tym samym nie spełniającą przypisanych jej celów w zakresie prewencji ogólnej, jak i szczególnej oraz sprzeczną ze społecznym poczuciem sprawiedliwości;
w n o s z ą c o :

1
zmianę punktu I sentencji wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemuS. M.kary 15 lat pozbawienia wolności;

2
utrzymanie zaskarżonego wyroku w pozostałej części w mocy.

Obrońca oskarżonegozaskarżyła wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze, zarzucając:
rażącą niewspółmierność kary wymierzonej w pkt I skarżonego wyroku, a to poprzez wymierzenie oskarżonemuS. M.na podstawieart. 14 § 1 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.kary 8 lat pozbawienia wolności bez jej nadzwyczajnego złagodzenia w sytuacji, gdy wymierzenie oskarżonemu na podstawieart. 14 § 1 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 31 § 2 k.k.i60 § 1 i 6 k.k.nadzwyczajnie złagodzonej kary 5 lat pozbawienia wolności, biorąc pod uwagę ograniczoną w stopniu znacznym poczytalność oskarżonego w chwili popełnienia czynu, zbliżoną w swej intensywności do stanu niepoczytalności określonego wart. 31 § 1 k.k., jest wystarczająca dla osiągnięcia wobec niego celów kary i adekwatna do stopnia jego zawinienia;
w n o s z ą c :
o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt I poprzez wymierzenie oskarżonemuS. M.kary 5 lat pozbawienia wolności, tj. kary nadzwyczajnie złagodzonej. (cytat z apelacji, k. 468).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

apelacja Prokuratora Rejonowego w Bolesławcu jest zasadna w zakresie sformułowanego zarzutu, zaś częściowo zasadna co do wniosku zawartego w apelacji.
Apelacja obrońcy oskarżonego ustanowionego z urzędu okazała się niezasadna w stopniu oczywistym.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w obu apelacjach, na wstępie należy podkreślić, że apelujący w żadnej mierze nie zakwestionowali zarówno strony podmiotowej jak też strony przedmiotowej przypisanego oskarżonemu przestępstwa. Nie zarzucili także oceny prawnej czynu, dokonanej przez Sąd I instancji. W wyniku kontroli instancyjnej, Sąd Apelacyjny nie dostrzegł uchybień w tym zakresie, którymi należałoby obarczyć Sąd I instancji.
Sąd Okręgowy na str. 5-7 (k. 448-440) pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazał i omówił szereg okoliczności obciążających oskarżonego. W szczególności dotychczasową jego wielokrotną karalność za popełnione przestępstwa, w tym za znęcanie się nad żonąD. M., za co skazany został prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 13 maja 2015 r. – sygn.. akt: II K 888/14 zart. 207 § 1 k.k.iart. 157 § 2 k.k.na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat, która zarządzono do wykonania (t. II, k. 339) i powyższa karę aktualnie oskarżony odbywa do 7 listopada 2017 r. (k. 379).
Sąd Okręgowy zasadnie przyjął, że dotychczasowy sposób życia oskarżonego (t. II, k. 212-214, wywiad kuratora sądowego), sposób popełnienia przypisanego czynu, jego zachowanie po dokonaniu czynu i jego skutki, stanowią okoliczności zdecydowanie obciążające oskarżonego.
Tożsame okoliczności obciążające oskarżonego wskazał prokurator w uzasadnieniu wywiedzionej apelacji.
Sąd Okręgowy na str. 7-8 pisemnego uzasadnienia wyroku (k. 450-451) przedstawił okoliczności łagodzące wobec oskarżonego, do których przede wszystkim zaliczył działanie oskarżonego w warunkach ograniczonej poczytalności w rozumieniu przepisuart. 31 § 2 k.k.Z treści tej części pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku (str. 8, k. 451) wynika, że powyższa okoliczność zdecydowała o wymierzeniu oskarżonemu kary pozbawienia wolności w wysokości ustawowego minimum z przepisuart. 148 § 1 k.k.
Niewątpliwie znaczny stopień ograniczenia poczytalności jest okolicznością rzutującą istotnie na ustalenie stopnia zawinienia.
Zastosowanieart. 31 § 2 k.k., daje sądowi możliwość zastosowania wobec sprawcy instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary (art. 60 § 1 k.k.). Niezastosowanie tej instytucji przez Sąd orzekający, stanowi jednak mocny sygnał ze strony ustawodawcy, że w takich przypadkach wymierzona kara nawet w dolnej granicy ustawowego zagrożenia może być, z uwagi na stopień winy, karą niewspółmiernie surową. W sytuacji, gdy sąd nie korzysta z możliwości nadzwyczajnego złagodzenia kary, to ograniczenie poczytalności w stopniu znacznym jest zobowiązany uwzględnić przy wymiarze kary.
W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji nie skorzystał z ustawowych uprawnień nadzwyczajnego złagodzenia kary – jak oczekiwałby tego obrońca oskarżonego – wymierzając karę pozbawienia wolności w wysokości ustawowego minimum zart. 148 § 1 k.k., tj. kary 8 lat pozbawienia wolności.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, nadmiar okoliczności szczególnie obciążających oskarżonego, nie dawał podstaw do tak łagodnego potraktowania oskarżonego i poprzestaniu na wymierzeniu kary w wysokości ustawowego minimum, stąd podwyższył karę pozbawienia wolności do 10 lat.
Sąd Apelacyjny nie podzielił wniosku prokuratora zawartego w apelacji, wymierzenia kary 15 lat pozbawienia wolności. Należy bowiem także uwzględnić, że czyn oskarżonego wyczerpuje również ustawowe znamiona przestępstwa w postaci stadialnej usiłowania pozbawienia życia innej osoby. W takiej sytuacji procesowej, wymierzona kara za usiłowanie popełnienia przestępstwa powinna być w zasadzie niższa niż za dokonanie przestępstwa (OSNKW 1976, z. 4-5, poz. 64 z glosą K. Buchały, Nowe Prawo 1976, nr 10). W tej sytuacji, Sąd Apelacyjny uznał, iż kara 10 lat pozbawienia wolności orzeczona wobec oskarżonego, jest adekwatna do stopnia winy, uwzględnia stopień społecznej szkodliwości czynu oraz cele kary wymienione w przepisieart. 53 § 1 k.k.
Apelacja obrońcy oskarżonego nie została uwzględniona z uwagi na odmienny kierunek niż apelacja prokuratora, która została uznana za zasadną. Podniesione tamże okoliczności, nie przekonały Sądu Apelacyjnego o zasadności nadzwyczajnego złagodzenia kary pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonemu, a w konsekwencji obniżeniu wymierzonej kary. Argumenty przeciwne tym, podniesionym w apelacji obrońcy oskarżonego , zawiera niniejsze uzasadnienie.
Poza dokonaną zmianą zaskarżonego wyroku, w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.
Sąd Apelacyjny zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów postępowania odwoławczego, obciążając wydatkami Skarb Państwa.
O kosztach nieopłaconej obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym orzeczono na podstawieart. 29 ust. 1 ustawy – prawo o adwokaturzeoraz § 17 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. poz. 1714 z 2016 r.).
SSA Witold Franckiewicz SSA Barbara Krameris SSA Wojciech Kociubiński