Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 223/16
Data wyroku: 2017-04-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Łapińska
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z fus

Sygn. akt VU 223/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 kwietnia 2017 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSO Beata Łapińska
Protokolant stażysta Katarzyna Pielużek
po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wnioskuA. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaA. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 22 lutego 2016 r. sygn.(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyA. K.prawo do emerytury poczynając od dnia 15 lutego 2016 roku.
Sygn. akt V U 223/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 22 lutego 2016 roku, znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówiłA. K.przyznania prawa do emerytury. W uzasadnieniu organ rentowy podał, że wnioskodawca nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Do stażu pracy w szczególnych warunkach ZUS nie zaliczył okresów zatrudnienia ubezpieczonego w(...) S.A.(obecnie(...) S.A.) od dnia 1 czerwca 1973 roku do dnia 24 stycznia 1975 roku oraz od dnia 17 stycznia 1977 roku do dnia 31 grudnia 1998 roku, ponieważ w tych okresach zgodnie ze świadectwem wykonywania prac w szczególnych warunkach wykonywał on prace ślusarza w sąsiedztwie stanowisk spawalniczych. Stanowisko to zaś nie jest ujęte w wykazach A i B stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku.
W odwołaniu z dnia 7 marca 2016 roku ubezpieczony wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do emerytury. W uzasadnieniu podał, że w kwestionowanych przez ZUS okresach był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy jako ślusarz przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym. W dalszej kolejności wskazał, że do jego obowiązków należało: palenie i spawanie palnikiem acetylenowo – tlenowym, szlifowanie szlifierkami wysokoobrotowymi, sczepianie i nitowanie elementów konstrukcji. Wnioskodawca podniósł, że wyżej wymienione prace wykonywał w warunkach charakteryzujących się hałasem, zapyleniem, refleksem świetlnym i wydzielaniem się szkodliwych związków zachodzących w trakcie spawania.
W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o jego oddalenie, powielając argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy ustalił co następuje:
A. K.,urodzony w dniu (...), złożył w dniu 15 lutego 2016 roku wniosek o emeryturę.
(dowód: wniosek o emeryturę k. 1-3 akt emerytalnych)
Na dzień 1 stycznia 1999 roku skarżący udowodnił staż pracy wynoszący 28 lat, 3 miesiące i 7 dni, w tym 28 lat, 1 miesiąc i 16 dni okresów składkowych oraz 1 miesiąc i 21 dni okresów nieskładkowych. Wnioskodawca nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Pozostaje pracownikiem(...) S.A.od dnia 1 września 1970 roku do dnia chwili obecnej.
(okoliczności niesporne)
Do stażu pracy w warunkach szczególnych ZUS nie zaliczył wnioskodawcy żadnych okresów.
(dowód: decyzja z dnia 22 lutego 2016 roku, k. 16 akt emerytalnych)
W dniu 1 września 1970 roku(...) S.A.zawarła z pracownikiem młodocianym,A. K.umowę o naukę zawodu w specjalności ślusarz. Z dniem 1 czerwca 1973 roku wnioskodawca ukończył naukę zawodu i pracodawca powierzył mu stanowisko ślusarza. Ubezpieczony wykonywał swe obowiązki stale na tym samym wydziale –(...). W okresie od dnia 25 stycznia 1975 roku do dnia 7 grudnia 1976 roku wnioskodawca odbywał czynną służbę wojskową. Z dniem 17 stycznia 1977 roku wnioskodawca powrócił do zakładu pracy na stanowisko ślusarza, które to stanowisko zajmował w dalszym ciągu do dnia 31 grudnia 1998 roku i po tym dniu.
(dowód: umowa o pracę z pracownikiem młodocianym, k. 1, karta obiegowa zmiany, k. 2, angaże: z dnia 15 czerwca 1973 roku, k. 3, z dnia 29 lipca 1973 roku, k. 4, z dnia 21 czerwca 1974 roku, k. 6, karta obiegowa zmiany, k. 9, umowa o pracę z dnia 13 stycznia 1977 roku, k. 13, karta obiegowa zmiany, k. 16, angaże od dnia 1 sierpnia 1978 roku do dnia 1 kwietnia 1990 roku, k. 18 – 37, angaże od dnia 1 września 1990 roku do dnia 20 stycznia 1999 roku k. 39 – 52 akt osobowych wnioskodawcy, kserokopia książeczki wojskowej, k. 4 akt kapitałowych )
W wydziale M-34 wnioskodawca składał elementy do wielkogabarytowych urządzeń górniczych, takich jak wieże do kopalni, obudowy kopalniane, przenośniki taśmowe, osadzarki, odmulniki. Elementy te były przesyłane z wydziału przygotowawczego. Były to blachy, rury, płaskowniki, kątowniki, kształtowniki, itp. Wnioskodawca składał ww. elementy zgodnie z rysunkiem technicznym, a następnie sczepiał (wstępnie spawał) przy pomocy spawania elektrycznego. Części, które nie pasowały do siebie, były dopalane do wymiaru za pomocą palnika acetylenowo - tlenowego, a następnie szlifowane przy pomocy szlifierki pneumatycznej (później szlifierką elektryczną). W końcowej fazie wnioskodawca usuwał przy pomocy palnika stężenia pomocnicze i wygładzał je szlifierką. Zdarzało się, że wnioskodawca musiał przy pomocy wiertarki pneumatycznej wiercić otwory, aby połączyć urządzenie z kolejnymi elementami, a niekiedy musiał też nitować elementy przy pomocy nitownicy pneumatycznej. Zakres wskazanych obowiązków wnioskodawcy nie ulegał zmianie.
Stanowisko pracy wnioskodawcy znajdowało się w niewielkiej odległości od stanowisk spawaczy, a także malarzy i było oddzielone od nich jedynie prowizoryczną kurtyną z blachy, która chroniła tylko od światła. Zapylenie i zadymienie na stanowisku pracy wnioskodawcy było takie same jak na całej hali. Wnioskodawca pracował w ten sposób stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
(dowód: zeznania wnioskodawcy, nagranie od minuty 3:48 do minuty 14:02 w związku z nagraniem od minuty 32:02 do minuty 32:33, zeznania świadkaS. M., nagranie od minuty 14:58 do minuty 25:34, zeznania świadkaP. W., nagranie od minuty 25:34 do minuty 31:34, protokół z rozprawy z dnia 12 kwietnia 2007 roku, k. 12v – 13v akt sprawy)
Fabryka (...)wP.wystawiłaA. K.świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych, w którym zaświadczyła, że w okresach od dnia 1 czerwca 1973 roku do dnia 24 stycznia 1975 roku oraz od dnia 17 stycznia 1977 roku do dnia 31 grudnia 2008 roku wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym na stanowisku ślusarza (pracownika zatrudnionego w bezpośrednim sąsiedztwie stanowisk spawalniczych – stała praca w warunkach, w których nie są zachowane higieniczne normy pracy) – Dział XIV, poz. 12, pkt 18 Wykazu A stanowiącego załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 17 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 12 sierpnia 1983 roku w sprawie określenia stanowisk pracy w resorcie górnictwa i energetyki, na których wykonywane są prace w warunkach szczególnych.
(dowód: świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych k. 8 akt emerytalnych
Sąd Okręgowy zważył i ocenił co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 pkt 1(tj. poniżej 65 lat dla mężczyzn). Ustęp 4 art. 32 stanowi zaś, że wiek emerytalny, o którym mowa wust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.
Stosownie do art. 184 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku) osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
- ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia).
Okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Brak takiego świadectwa nie wyklucza jednak dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Stanowisko takie wielokrotnie zajmował również Sąd Najwyższy, który między innymi w wyroku z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95, OSNAP 1996/16/239 stwierdził, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego.
Ograniczenia dowodowe zawarte wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami. Dodatkowo wskazać należy, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie jest bowiem dokumentem urzędowym w rozumieniuart. 244 § 1 i 2 k.p.c., a tylko dokumenty wystawione przez te organy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Natomiast omawiane świadectwo traktuje się w postępowaniu sądowym jako dokument prywatny w rozumieniuart. 245 k.p.c., który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej. Sąd, a także organ rentowy, są zatem uprawnione do weryfikacji danych zawartych w świadectwie wykonywania prac w warunkach szczególnych, wystawionym przez pracodawcę. Jeżeli świadectwo to zawiera dane, które nie są zgodne z prawdą, nie mogą na jego podstawie dokonać ustaleń, od których uzależnione jest prawo do świadczeń emerytalnych. To samo dotyczy ujawnienia okoliczności, że wskazane w zaświadczeniu pracodawcy stanowisko pracy wykonywanej w szczególnych warunkach nie figuruje w wykazie powołanym w tym zaświadczeniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2004 roku, I UK 15/04, OSNP 2005/11/161).
Spór pomiędzy stronami, w związku z zarzutami podniesionymi przez wnioskodawcę w odwołaniu, ograniczał się do faktu, czy ma on wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, w dniu 16 października 2015 roku ukończył 60 lat i nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
Dokonując ustaleń w zakresie rodzaju prac wykonywanych przez wnioskodawcę w okresach od dnia 1 czerwca 1973 roku do dnia 24 stycznia 1975 roku oraz od dnia 17 stycznia 1977 roku do dnia 31 grudnia 1998 roku Sąd oparł się na zeznaniach świadkówS. M.iP. W.oraz na zeznaniach samego wnioskodawcy.
Z zeznań powyższych wynika, jakie konkretnie prace wnioskodawca wykonywał we wskazanych wyżej okresach. W zeznaniach tych nie ma sprzeczności, są one logiczne i spójne i korespondują z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Organ rentowy nie przedstawił zaś w toku postępowania żadnych dowodów, które pozwoliłyby na podważenie wiarygodności złożonych zeznań. Mając na uwadze powyższe, w oparciu o dyrektywę zawartą wart. 233 § 1 k.p.c.Sąd ocenił zeznania świadków jako wiarygodny dowód w sprawie na okoliczność faktycznie wykonywanych przez skarżącego obowiązków. Sąd uwzględnił też zeznania samego ubezpieczonego, albowiem nie były one sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym w postaci zeznań świadków i dokumentacją pracowniczą zalegającą w aktach sprawy i aktach osobowych pracownika.
W oparciu o powyższe źródła dowodowe, Sąd ustalił, że wnioskodawca będąc zatrudnionym wFabryce (...) S.A.wP.Tryb wykonywał swe obowiązki w wydziale(...), gdzie składał elementy do wielkogabarytowych urządzeń górniczych (głównie przenośników taśmowych i odmulaczy) Elementy te, takie jak np. blachy, rury, płaskowniki były przesyłane z wydziału przygotowawczego. Wnioskodawca składał ww. części zgodnie z rysunkiem technicznym, a następnie sczepiał przy pomocy spawania elektrycznego. Elementy, które nie pasowały do siebie, były dopalane do wymiaru za pomocą palnika acetylenowo-tlenowego, a następnie szlifowane przy pomocy szlifierki pneumatycznej. W końcowej fazie wnioskodawca usuwał przy pomocy palnika stężenia pomocnicze i wygładzał je szlifierką. Czasami zdarzało się, że wnioskodawca musiał przy pomocy wiertarki pneumatycznej wiercić otwory, aby połączyć urządzenie z kolejnymi elementami. Dodać należy, iż stanowisko pracy wnioskodawcy znajdowało się w niewielkiej odległości od stanowisk spawaczy i było oddzielone od nich kurtyną z blachy, która chroniła jedynie od światła. Zapylenie i zadymienie na stanowisku pracy wnioskodawcy było takie same jak na całej hali.
Mając powyższe na względzie, nie powinno budzić wątpliwości, że wnioskodawca wykonywał w spornych okresach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace wymienione w Wykazie A, Dziale XIV, poz. 12 (prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym), Dział III poz. 78 (szlifowanie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne) oraz Dział XIV, poz. 18 – prace polegające na obsłudze urządzeń i narzędzi wibracyjnych lub udarowych (praca przy obsłudze wiertarek pneumatycznych).
Bez wpływu na powyższe pozostaje fakt, że stanowisko ślusarza nie jest wymienione w wykazie A i B dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Trzeba bowiem z całą mocą podkreślić, że o zakwalifikowaniu danej pracy do prac wykonywanych w warunkach szczególnych decyduje nie nazwa stanowiska pracy, a rodzaj wykonywanych czynności (por. chociażby uzasadnienie Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2011 roku, I UK 393/10, LEX Nr 950426). Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika zaś, iż wszystkie prace wykonywane przez wnioskodawcę w spornych okresach, mimo że był zatrudniony na stanowisku ślusarza, były pracami w warunkach szczególnych.
W świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie należało stwierdzić, iż zakład pracy w wystawionym wnioskodawcy świadectwie pracy w warunkach szczególnych nie sprecyzował wyczerpująco rodzaju wykonywanej przez niego pracy zgodnie z załącznikiem A do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. Ustaleń w tym zakresie Sąd dokonał w oparciu o zeznania świadków i wnioskodawcy. Z dowodów tych wynika, że wnioskodawca nie tylko pracował w bezpośrednim sąsiedztwie stanowisk spawalniczych, ale do jego podstawowych obowiązków należało spawanie i cięcie metali, a także szlifowanie i polerowanie mechaniczne oraz obsługa wiertarek pneumatycznych. Wszystkie te prace, jak to wyżej wskazano, są pracami w warunkach szczególnych.
Dodatkowo podnieść należy, iż kwestie dotyczące oceny, czy prace wykonywane przez ślusarzy zatrudnionych w(...)były wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego i w tożsamych, jak w sprawie niniejszej okolicznościach faktycznych, Sąd uznawał, że prace te, z uwagi na ich znaczną szkodliwość dla zdrowia oraz znaczny stopień uciążliwości, a zwłaszcza zakres obowiązków zatrudnionych pracowników należy zaliczać do pracy w warunkach szczególnych. Podobne stanowisko zajmował również Sąd Apelacyjny w Łodzi, m.in. w wyrokach z dnia 20 grudnia 2011 roku w sprawie III AUa 1436/11, z dnia 18 grudnia 2012 roku w sprawie III AUa 806/12, z dnia 6 lutego 2013 roku w sprawie III AUa 769/12 oraz z dnia 26 czerwca 2013 roku w sprawie III AUa 1570/12.
W świetle powyższego zasadne było zatem przyjęcie, że wnioskodawca wykonywał w okresach zatrudnienia od dnia 1 czerwca 1973 roku do dnia 24 stycznia 1975 roku oraz od dnia 17 stycznia 1977 roku do dnia 31 grudnia 1998 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace w warunkach szczególnych.
W związku z tym, że wykazane przez wnioskodawcę okresy pracy w warunkach szczególnych wynoszą więcej niż 15 lat, stwierdzić należało, iż spełnia on wszystkie wymagane prawem warunki do uzyskania prawa do emerytury zgodnie zart. 32 ust. 1w zw. zart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.przyznał wnioskodawcyA. K.prawo do emerytury poczynając od dnia 15 lutego 2016 roku, to jest od dnia złożenia wniosku o emeryturę.