Sąd Rejonowy w Szczytnie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 277/16
Data wyroku: 2017-05-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Janowski

Sygn. akt II K 277/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 maja 2017 roku
Sąd Rejonowy w Szczytnie w II Wydziale Karnym
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia SR Andrzej Janowski
Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Strzelec
przy udziale As. Prok. Prokuratury Rejonowej w Szczytnie Krzysztofa Batyckiego i funkcjonariusza Warmińsko – Mazurskiego Urzędu Celno – Skarbowego w Olsztynie Tomasza Farelnika

po rozpoznaniu na rozprawie w dniach 30.03.2017r. oraz 16.05.2017r. sprawy:

1
M. W., synaP.iM.zd.K.,urodzonego (...)wW.

oskarżonego o to, że:
realizując umowę dzierżawy powierzchni, zawartą w(...) Sp. z o.o., jako prezes zarządu i osobą odpowiedzialną za sprawy gospodarcze i finansowefirmy (...) Sp. z o.o.z siedzibą wO., w dniu 10 listopada 2015r. w pawilonie obok lokalu „K. (...)” znajdującego się przyul. (...)wS.urządzał gry na automatachK. K.,A. G.(...)poprzez dzierżawę części powierzchni lokalu pod instalację i eksploatację ww automatów w miejscu do tego nieprzeznaczonym i bez wymaganego zezwolenia naruszając dyspozycję określoną wart. 14 ust. 1, art. 23a ust. 1, ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych(Dz. U. z 2015r. poz. 612), gdzie czyn ten popełnił w okolicznościach wskazanych w recydywie skarbowej, tj. po uiszczeniu w dniu 15 maja 2015r. kary grzywny w wysokości dziennych 120 stawek po 100 zł orzeczonej prawomocnym Wyrokiem Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 17 kwietnia 2014r. sygn. akt VIII K 504/12 za popełnienie umyślnego przestępstwa skarbowego tego samego rodzaju
tj. o przestępstwo skarbowe określone wart. 107 § 1 k.k.s.w zw. zart. 9 § 3 k.k.s.w zw. zart. 37 § 1 pkt 4 k.k.s.

2
K. Z. (1), synaZ.iM.zd.S.,urodzonego (...)wM.

oskarżonego o to, że:
w dniu 10 listopada 2015r. poprzez faktyczne prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach w pawilonie bez oznaczeń obok lokalu „K. (...)” znajdującego się przyul. (...)wS., realizując umowę dzierżawy powierzchni zawartą zfirmą (...) Sp. z o.o.z siedzibą wO., wydzierżawiając część powierzchni lokalu pod instalację automatów do gier umożliwiając ich eksploatację i udostępniając je dla osób grających, oraz poprzez serwisowanie i rozliczanie automatów uradzał gry na automatachK. K.,A. G.(...)w miejscu do tego nieprzeznaczonym i bez wymaganego zezwolenia naruszając dyspozycję określoną wart. 14 ust. 1, art. 23a ust. 1, ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych(Dz. U. z 2015r. poz. 612),
tj. o przestępstwo skarbowe określone wart. 107 § 1 k.k.s.w zw. zart. 9 § 3 k.k.s.
I. oskarżonychM. W.iK. Z. (1)uniewinnia od zarzucanych im aktem oskarżenia czynów;
II. na podstawieart. 632 pkt 2 k.p.k.kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

M. W.został oskarżony o to, że realizując umowę dzierżawy powierzchni, zawartą z(...) Sp. z o.o., jako prezes zarządu i osoba odpowiedzialna za sprawy gospodarcze i finansowefirmy (...) Sp. z o.o.z siedzibą wO., w dniu 10 listopada 2015 r. w pawilonie obok lokalu „K. (...)” znajdującego się przyul. (...)wS.urządzał gry na automatachK. K.,A. G.(...)poprzez dzierżawę części powierzchni lokalu pod instalację i eksploatację ww. automatów w miejscu do tego nieprzeznaczonym i bez wymaganego zezwolenia naruszając dyspozycję określoną wart. 14 ust. 1, art. 23a ust. 1, ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych(Dz. U. z 2015r. poz. 612), gdzie czyn ten popełnił w okolicznościach wskazanych w recydywie skarbowej, tj. po uiszczeniu w dniu 15 maja 2015 r. kary grzywny w wysokości dziennych 120 stawek po 100 zł orzeczonej prawomocnym Wyrokiem Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt VIII K 504/12 za popełnienie umyślnego przestępstwa skarbowego tego samego rodzaju, tj. o przestępstwo skarbowe określone wart. 107 § 1 kksw zw. zart. 9 § 3 kksw zw. zart. 37 § 1 pkt 4 kks.

K. Z. (2)został oskarżony o to, że w dniu 10 listopada 2015 r. poprzez faktyczne prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach w pawilonie bez oznaczeń obok lokalu „K. (...)” znajdującego się przyul. (...)wS., realizując umowę dzierżawy powierzchni zawartą zfirmą (...) Sp. z o.o.z siedzibą wO., wydzierżawiając część powierzchni lokalu pod instalację automatów do gier umożliwiając ich eksploatację i udostępniając je dla osób grających, oraz poprzez serwisowanie i rozliczanie automatów uradzał gry na automatachK. K.,A. G.(...)w miejscu do tego nieprzeznaczonym i bez wymaganego zezwolenia naruszając dyspozycję określoną wart. 14 ust. 1, art. 23a ust. 1, ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych(Dz. U. z 2015 r. poz. 612), tj. o przestępstwo skarbowe określone wart. 107 § 1 kksw zw. zart. 9 § 3 kks
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 20 lipca 2015 r.M. W.jako prezes zarządu spółki(...) sp. z o.o.z siedzibą wO.zawarł zK. Z. (2)- prezesem zarządu spółkiP. P. (2)z siedzibą wO.- ramową umowę dzierżawy powierzchni pawilonu znajdującego się obok lokalu „K. (...)”, położonego wS.przyulicy (...). W związku z wyżej powołaną umową we wskazanym pomieszczeniu zainstalowano urządzenia do gierK.nr(...)iA. G.(...), stanowiące własność(...) sp. z o.o.z siedzibą wO.. Ponadto strony umowy ustaliły, że nadzór serwisowy nad automatami do gier będzie sprawowałaspółka (...)z siedzibą wO.. Wyżej wymienione spółki nie posiadały koncesji na prowadzenie kasyna gry.
(dowody: ramowa umowa przechowywania wraz z aneksami zawarta pomiędzyspółką (...)aspółką (...)k. 34-39, umowa generalna w zakresie obsługi urządzeń do gier rozrywkowych zawarta pomiędzyspółką (...) Sp. z o.o.afirmą (...) Sp. z o.o.k. 46-51, dokument „wydanie z magazynu” k. 52-53, kserokopia ramowej umowy dzierżawy powierzchni z dnia 20 lipca 2015 r. k. 60 – 63, umowaspółki (...)k. 64-65, umowa na dostarczenie urządzeń dlaH.F.(...)- (...)k. 66-68, protokół z obradspółki (...) sp. z o.o.k. 74-75, wypisy z Krajowego Rejestru Sądowego k. 76 – 82, 569-571v, pismo z Ministerstwa Finansów dot. koncesji na prowadzenie kasyna k. 182)
W dniu 10 listopada 2015 roku funkcjonariusze celni podczas wykonywania czynności służbowych ujawnili w pawilonie bez oznaczeń obok lokalu „K. (...)”, położonym wS.przyulicy (...), automaty do gierK.nr(...)iA. G.(...). Po przeprowadzeniu eksperymentu procesowego polegającego na odtworzeniu przebiegu gry na tych automatach, a także po rozmowie z obecnymi w pomieszczeniuS. Ż.iF. K., funkcjonariusze ustalili, że dostępne na tych urządzeniach gry zawierają element losowości oraz posiadają możliwość wypłaty wygranych pieniężnych. Automaty powyższe zostały wówczas zatrzymane.
(dowody: zeznania świadków:S. Ż.k. 6 – 7,F. K.k. 13 – 14 iG. Ł.k. 176 – 177, protokół eksperymentu procesowego k. 8 – 10, protokół przeszukania lokalu k. 15 – 17, protokół oględzin automatów do gier wraz z dokumentacją fotograficzną i szkicem sytuacyjnym k. 18 – 21)
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 26 stycznia 2016 roku uchylone zostało postanowienie Urzędu Celnego wO.z dnia 18 listopada 2015 roku w przedmiocie uznania za dowód rzeczowy zatrzymanych automatów do gier i orzeczono ich niezwłoczny zwrot(...) sp. z o.o.z siedzibą wO..
(dowody: postanowienie Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 26 stycznia 2016 r. k. 105 – 106v, wykaz dowodów rzeczowych k. 194)
Postępowania prowadzone przeciwkoM. W.i innym osobom o czyny zart. 107 §1 kks, były umarzane, zarówno przez organy postępowania przygotowawczego, jak i sądy powszechne. Stanowisko o legalności prowadzenia tego rodzaju działalności wyrażane było w szeregu opinii prawnych, którymi dysponowałM. W.i o których informował podmioty, z którymi nawiązywał współpracę.
(dowody: kserokopie orzeczeń i opinii prawnych k. 241-541, 572v-644, 746-764, załącznik numer 1 do akt sprawy, kserokopia wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 20 marca 2017 r. w sprawie VII Ka 176/17).
OskarżonyM. W.nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Oskarżony wskazał, że art. 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 roku o zmianieustawy o grach hazardowych, przewidywał okres przejściowy do dnia 1 lipca 2016r. w celu dostosowania działalności do nowych regulacji. W oparciu o treść powyższego przepisu był on przekonany, że działalność przez niego prowadzona w tymże okresie przejściowym tj. od dnia 3 września 2015 roku do dnia 1 lipca 2016 roku jest legalna, w przekonaniu tym zaś utwierdzały go tak opinie prawne, z którymi się zapoznawał, jak i orzeczenia sądów powszechnych, prokuratur i urzędów celnych na terenie całego kraju, wydawane w analogicznych sprawach oraz konsultacje z prawnikami współpracującymi ze spółką. Ponadto oskarżony wskazał, że zapadały wobec niego orzeczenia uniewinniające i umarzające postępowania, co dawało mu podstawy do przekonania, że działała w ramach obowiązującego w tamtym czasie prawa. Jak podkreślił, z dniem 30 czerwca 2016 r. zakończył działalność związaną z urządzaniem gier na automatach (wyjaśnienia oskarżonegoM. W.k. 765v).
OskarżonyK. Z. (2)nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Wyjaśnił, że był przekonany o tym, iż działa zgodnie z prawem, o czym był zapewniany przez prezesa spółkiH.F., nadto widział orzeczenia i opinie prawne wskazujące na legalność prowadzonej przez siebie działalności. Z orzeczeń tych wynikało, że w podobnych sprawach postępowania karne były umarzane.K. Z. (2)wskazał również, że z dniem 30 czerwca 2016 r. zakończył współpracę zfirmą (...)(wyjaśnienia oskarżonegoK. Z. (2)k. 766).
Sąd zważył, co następuje:
W ocenie Sądu, analiza całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie dała podstaw do uznania oskarżonych za winnych popełnienia zarzucanych im czynów.
Na przedpolu dalszych rozważań zauważyć należy, że przekonanie oskarżonych o braku bezprawności ich działania, jakkolwiek błędne w światle najnowszego orzecznictwa sądów powszechnych i Sądu Najwyższego, było usprawiedliwione w oparciu o orzecznictwo i opinie prawne egzystujące w dacie czynów zarzucanych oskarżonym.
Ponadto, jak trafnie wskazano w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 20 marca 2017 r. w sprawie VII Ka 176/17, wydanego w sprawie o analogicznym stanie faktycznym, ocena charakteru art. 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianieustawy o grach hazardowychwinna być dokonywana w kontekście strony podmiotowej czynów opisanych w akcie oskarżenia, nie zaś w kontekście aksjologii regulacji tego przepisu.
Wyjaśnienia oskarżonychM. W.iK. Z. (2), oceniane w kontekście pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zdaniem Sądu zasługują na wiarę w zakresie wyrażającym ich przekonanie o legalności działalności związanej z urządzaniem gier na automatach, powstałe w oparciu o szereg orzeczeń sądów powszechnych, organów celnych i prokuratur, a także opinii prawnych w przedmiocie legalności prowadzenia tego rodzaju działalności w okresie od dnia 3 września 2015 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. poza kasynami gry. Zaznaczyć należy, że oskarżonyK. Z. (2)nie był dotychczas karany za przestępstwa skarbowe (dane o karalności k. 769). Jak wynika natomiast z informacji z Krajowego Rejestru Karnego dot.M. W.(k. 770-772), był on wprawdzie kilkukrotnie karany prawomocnymi wyrokami za czyny zart. 107 § 1 kks, jednakże każdy ze wskazanych w karcie karnej wyroków uprawomocnił się po dacie popełnienia czynu zarzucanego oskarżonemu w niniejszej sprawie. PonadtoM. W.był skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 17 kwietnia 2014r. w sprawie VIII K 504/12 za czyn zart. 107 § 1 kksna karę grzywny, niemniej jednak kara ta została wykonana w całości w dniu 15 maja 2015 r. (k. 131), a zatem z dniem 15 maja 2016 r., jeszcze przed skierowaniem aktu oskarżenia w niniejszej sprawie, skazanie to uległo zatarciu z mocy prawa i jest traktowane jako niebyłe.
Zarzuty sformułowane w akcie oskarżenia w niniejszej sprawie dotyczą popełnienia przez oskarżonych przestępstw określonych wart. 107 § 1 kksw dniu 10 listopada 2015 roku, a zatem w wyznaczonym w art. 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianieustawy o grach hazardowychokresie przejściowym na dostosowanie prowadzonej działalności do wprowadzonych ustawą wymogów. Zgodnie bowiem z brzmieniem cytowanego przepisu, podmioty prowadzące działalność w zakresie, o którym mowa wart. 6 ust 1 – 3lub w art. 7 ust. 2, w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, miały obowiązek dostosowania się do wymogów określonych w ustawie zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym jej niniejszą ustawą, do dnia 1 lipca 2016 r. Wprawdzie Sąd Najwyższy w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 28 kwietnia 2016 r. w sprawie I KZP 1/16 (k. 190-193v) odmawiającym podjęcia uchwały wskazał, że zupełnie oczywistym jest i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych, że ww. art. 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. w przypadku urządzania gier na automatach dotyczy tylko i wyłącznie podmiotów prowadzących działalność we wskazanym zakresie zgodnie zart. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, czyli posiadających wymaganą koncesję na prowadzenie kasyna, jednakże orzeczenie to zostało wydane dopiero po upływie ponad pięciu miesięcy od daty czynów zarzucanych oskarżonym w niniejszej sprawie. Co więcej, w ocenie Sądu, sam fakt zadania pytania prawnego, będącego przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w tejże sprawie, przez Sąd Rejonowy w Przemyślu, w istotny sposób poddaje w wątpliwość uznanie treści art. 4 cytowanej ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. za jednoznacznie ograniczający krąg podmiotów objętych okresem przejściowym jedynie do prowadzących działalność zgodnie z dotychczasowymi przepisamiustawy o grach hazardowych. Mając bowiem na uwadze fakt, iż w ustawie powyższej sam wymóg urządzania gier na automatach jedynie w kasynach gry na podstawie posiadanych koncesji, unormowany wart. 6 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, pozostał niezmieniony, trudno za jednoznaczny i nie budzący wątpliwości uznać pogląd, iż okres przejściowy wyznaczony treścią art. 4 wspomnianej ustawy miałby dotyczyć podmiotów prowadzących działalność związaną z urządzaniem gier na automatach zgodnie z dotychczas obowiązującymi wymogami, to jest w kasynach gier i na podstawie posiadanej koncesji, które to wymogi wszakże nie uległy zmianie.
Odnosząc się do przejściowego okresu dostosowawczego do 01 lipca 2016 r. należy stanowczo podkreślić, iż z samej treści przepisu art. 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 roku o zmianieustawy o grach hazardowych, nie wynika jednoznacznie, by dotyczył jedynie podmiotów, które w dniu wejścia w życie ustawy tj. 03 września 2015 r. prowadziły działalność legalnie, a więc zgodnie z przepisami ustawy. Wprawdzie, jak wskazano powyżej, SN w postanowieniu w sprawie sygn. akt I KZP 1/16 wyraził taki pogląd, to jednocześnie wskazał – co należy uwypuklić – na warunki, od których zależy zgodność wykładni językowej art. 4 ustawy nowelizującej z wykładnią systemową i celowościową. Zdaniem Sądu orzekającego, dokonując interpretacji przepisu art. 4 przepisów przejściowych cyt. ustawy, wobec wyłaniających się w doktrynie i orzecznictwie rozbieżności interpretacyjnych przy zastosowaniu wykładni językowej, należało tempore criminis dać prymat metodzie wykładni, której wynik zagwarantuje najszersze poszanowanie praw jednostek, największą ochronę jednostce jako adresatowi normy, a mianowicie wykładni celowościowej, realizującej cel ustawodawcy, jakim było umożliwienie dostosowania się wszystkich podmiotów do skutków, jakie pociąga za sobą nowa regulacja. W konsekwencji wszelkie sankcje w związku z prowadzeniem lub urządzaniem gier na automatach poza kasynami nie mogą więc być wobec oskarżonych stosowane.
Ostatecznie Sąd orzekający wskazuje, że kwestie powyższe, nie poddające się jednoznacznej ocenie w czasie zarzucanych oskarżonym czynów, będące przedmiotem wątpliwości prowadzących do sformułowania przez sąd powszechny pytania prawnego do Sądu Najwyższego wskazującego na odmienne możliwości interpretacji przepisu art. 4 cytowanej ustawy, w powiązaniu z treścią orzeczeń wydawanych przez sądy powszechne (uniewinniających, skazujących oraz umarzających postępowania w sprawach analogicznych), czy orzeczeń prokuratury (umarzających postępowania) na terenie całego kraju, a także treścią opinii prawnych potwierdzających legalność prowadzenia takiej działalności w ustanowionym do dnia 1 lipca 2016 roku okresie przejściowym, powoduje, że nie sposób przypisać oskarżonym, powołującym się na powyższe okoliczności i wynikające z nich przekonanie o legalności swego działania w okresie przejściowym, wprowadzonym art. 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianieustawy o grach hazardowych, znamienia umyślności działania, a konsekwencji winy. Uzasadnione w świetle szeregu wątpliwości interpretacyjnych na szczeblach sądów różnych instancji i przedstawionego wyżej stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w postanowieniu wydanym po dacie czynów zarzucanych oskarżonym, a także domniemania racjonalności ustawodawcy przekonanie oskarżonych wypełnia znamiona określonego wart. 10 §3 kksusprawiedliwionego błędnego przeświadczenia o braku bezprawności działania.
W ocenie Sądu zwrot „usprawiedliwione błędne przekonanie” odnosi się także do sytuacji dokonania mylnej interpretacji przepisów z obszaru prawa finansowego wypleniających blankietowe znamię czynu zabronionego, w związku z czym wyżej wskazany przepis znajduje zastosowanie w realiach niniejszej sprawy. Występująca w sferze orzecznictwa i doktryny zmienność ocen odnosząca się do odpowiedzialności za popełnienie czynu zart. 107 §1 kkspowoduje, że nawet osoby prowadzące działalność gospodarczą w zakresie urządzania gier na automatach mogły nie mieć należytego rozeznania w tym przedmiocie.
Jeszcze raz wskazać należy, że z uwagi na liczne, rozbieżne orzecznictwo sądów powszechnych dotyczące problematyki związanej z odpowiedzialnością karnoskarbową za przestępstwo zart. 107 §1 kks, a przede wszystkim to, że zasadnicze rozbieżności pojawiły się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a do rozwiązania problemu możliwości stosowania wskazanego przepisu zaangażowany był także Trybunał Konstytucyjny, nie wspominając sporów doktryny, uznać należy, że ukazują one skalę trudności interpretacyjnych w tej materii. Trudno zatem w tej sytuacji wymagać, by obywatel nie mógł przyjąć za trafną interpretacji dla niego korzystnej. Taki błąd co do prawa uznać należy za usprawiedliwiony.
Konkludując Sąd wskazuje, że wobec skali problemu z możliwością stosowania przepisówustawy o grach hazardowych, a w konsekwencji odpowiedzialności zart. 107 §1 kks, oskarżeni mieli prawo przyjąć, że ich działanie pozostaje niekarane. Innymi słowy, jeżeli nawet zachowanie oskarżonych było ostatecznie niezgodne z przepisamiustawy o grach hazardowych, to działali oni w usprawiedliwionym przekonaniu, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność, a zatem w myślart. 10 §3 kksnie popełnili przestępstwa skarbowego zart. 107 §1 kks.
Z tych przyczyn Sąd uwolniłM. W.iK. Z. (2)od zarzucanych im czynów.
Na podstawieart. 632 pkt 2 kpk, koszty postępowania ponosi Skarb Państwa.