Sąd Okręgowy w Warszawie
XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta
Sygnatura akt: XVII AmA 117/14
Data wyroku: 2017-06-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Witold Rękosiewicz
Słowa kluczowe: Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów, Ochrona konkurencji i konsumentów, Kary pieniężne URE
Podstawa prawna: art. 24 ust 2 i art. 106 ust  1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów

Sygn. akt XVII AmA 117/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 czerwca 2017 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:
Przewodniczący: SSO Witold Rękosiewicz
Protokolant: sekretarz sądowy Magdalena Brzezińska
po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2017 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z odwołania(...) S.A.dawniej(...) S.A.wW.
przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
o stwierdzenie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów
na skutek odwołania powoda od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 września 2013 r. nr RWA –(...)

I
oddala odwołanie,

II
zasądza od(...) SA. wW.na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony

Konkurencji i Konsumentów kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia) tytułem
kosztów zastępstwa procesowego.
SSO Witold Rękosiewicz.
Sygn. akt XVII AmA 117/14

UZASADNIENIE
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Prezes UOKiK, pozwany) decyzją z dnia 25 września 2013 r. nr RWA-(...):

I
uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działanie(...) S.A.z siedzibą wW.polegające na podawaniu w taryfach i materiałach informacyjnych cen energii elektrycznej bez uwzględnienia wartości podatku od towarów i usług co stanowi naruszenieart. 6 ust. 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 pkt 3w zw. zart. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym(Dz.U. Nr 171, poz. 1206 dalej: u.n.p.r.) i w związku z tym stanowi naruszenieart. 24 ust. 2 pkt 3w zw. zart. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów(Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm. dalej: uokik) i stwierdził zaniechanie jej stosowania z dniem 1 lipca 2013 r.,

II
na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik nałożył na(...) S.A.z siedzibą wW.karę pieniężną w wysokości 1.294.363 zł ( milion dwieście dziewięćdziesiąt cztery tysiące trzysta sześćdziesiąt trzy złote).

(...) S.A.z siedzibą wW.((...), Spółka, powód) w złożonym odwołaniu zaskarżyła decyzję Prezesa UOKiK w całości .
Zaskarżonej decyzji powód zarzucił:

1
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że umowy z konsumentami zawierane w oparciu o obwiązujący w danym okresie zestaw wzorców obejmują wzorzec: „Kompleksowa umowa sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji dla klientów indywidualnych” (dalej(...)), „Ogólne warunki sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji” (dalej „OWU”) oraz „Taryfa dla energii elektrycznej(...) S.A.dla Grup Taryfowych G” (dalej(...)), podczas gdy w zakresie świadczenia usługi kompleksowej dostarczania energii elektrycznej oprócz ww. wzorców stosowana jest również „Taryfa dla dystrybucji energii elektrycznej(...) Sp. z o.o., zatwierdzona decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki” (dalej „Taryfa OSD),

2
naruszenie art. 84 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. zart. 233 § 1 k.p.c.przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów w następstwie naruszenia zasad prawidłowego rozumowania poprzez wyciągnięcie z zebranego materiału dowodowego wniosków z niego nie wynikających, polegające na przyjęciu, że:

a
spółka przez uwidocznienie na stronie internetowej taryfy sprzedaży oraz cen ofertowanej energii „proponuje nabycie produktu” tj. usługi kompleksowej, podczas gdy „propozycja nabycia produktu” powinna obejmować nie tylko jego cenę, ale również cechy tego produktu, czego Prezes UOKiK nie ustalił,

b
Spółka „oferuje usługi na terenie całego kraju”, podczas gdy tzw. usługi kompleksowe mogą być świadczone przez Spółkę wyłącznie na obszarze działania Operatora Systemu Dystrybucji, którym jest(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW., dalej „OSD”.

3
naruszenieart. 2 pkt 6w zw. zart. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowymw zw. zart. 2 pkt i) oraz w zw. z art. 7 ust. 4 c) Dyrektywy 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorcę wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniająca dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dziennik Urzędowy L 149, 11/06/2005 P.0022-0039), dalej: „Dyrektywa 2005/29/WE” przez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na przyjęciu, że pojęcie „propozycja nabycia produktu”:

a
obejmuje również zmianę umowy,

b
obejmuje informację niezawierającą cech produktu.

4
naruszenieart. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 o cenach(t.j. z 2013 r., poz. 385), dalej „ustawa o cenach”, przez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na przyjęciu, że z definicji ustawowej pojęcia ceny dla przedsiębiorcy wynika ustawowy obowiązek uwidaczniania ceny w rozumieniu tego przepisu,

5
naruszenie art. 6 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 1 oraz art. 6 ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 2 ust. 7 i ust. 8 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 u.n.p.r przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że inkryminowane zachowanie Spółki było sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz w istotny sposób zniekształcało lub mogło zniekształcić zachowanie przeciętnego konsumenta zarówno przed zawarciem Umowy Kompleksowej, jak i na etapie jej wykonywania, czym mogło powodować podjęcie przez niego decyzji, której inaczej by nie podjął,

6
naruszenie art. 6 ust. 5 u.n.p.r. przez niezastosowanie tego przepisu i tym samym pominięcie i zaniechanie uwzględnienia wszystkich elementów związanych z praktyką zarzucaną Spółce oraz okoliczności wprowadzenia produktu na rynek, w tym sposobu jego prezentacji,

7
naruszenie art. 27 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z ar.t 24 ust. 1 uokik przez niewłaściwe ich zastosowanie poprzez przyjęcie, że działania Spółki stanowiły nieuczciwą praktykę rynkową naruszającą zbiorowe interesy konsumentów,

8
naruszenie art. 106 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 111 uokik poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zachodziła konieczność nałożenia na Spółkę kary pieniężnej z uwagi na rzekome dopuszczenie się przez nią praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów.

W oparciu o powyżej sformułowane zarzuty powód wniósł o:
- zmianę zaskarżonej decyzji w całości i stwierdzenie niestosowania przez Spółkę
praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów,
ewentualnie
- zmianę zaskarżonej decyzji w części, w zakresie pkt II decyzji, poprzez uchylenie
kary pieniężnej nałożonej na powódkę, ewentualnie zmniejszenie jej wysokości,
- zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu według norm
przepisanych.
W ocenie powoda jego działanie nie spełnia przesłanek bezprawności określonych w art. 6 ust. 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 u.n.p.r. Nie stanowi praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów.
Powód wskazał, że w obrocie z udziałem konsumentów, zakresie świadczenia usługi kompleksowej powszechnie stosowane są taryfy z cenami netto. W taryfach wskazuje się, że ustalone w nich ceny energii elektrycznej nie zawierają podatku od towarów i usług VAT, który nalicza się zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Integralną częścią umowy kompleksowej jest taryfa sprzedawcy i taryfa operatora sieci dystrybucyjnej (taryfa OSD). Z konsumentami jako odbiorcami energii elektrycznej należącymi do grupy(...)zawiera umowy z wykorzystaniem wzorców umownych obejmujących wzorzec: Umowa Kompleksowa, OWU i Taryfa Sprzedawcy, stanowiące integralną część umowy. Zgodnie zart. 5 ust. 3 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne(tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1059, z późn. zm.) umowa dotycząca dostarczania energii, zwana umową kompleksową, zawiera postanowienia umowy sprzedaży energii elektrycznej oraz umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji energii. Umowa kompleksowa jest produktem łączącym elementy umowy sprzedaży energii elektrycznej i umowy świadczenia usług dystrybucji. Z tego względu taryfa dystrybucji jest integralną częścią umowy kompleksowej. Zdaniem powoda okoliczność ta została przez pozwanego pominięta.
Taryfa jest zbiorem cen i stawek opłat oraz warunków ich stosowania, opracowanym przez przedsiębiorstwo energetyczne. Ceny energii elektrycznej dla gospodarstw domowych (konsumentów) mają charakter regulowany. Ustalane są w taryfach jako ceny netto. Taryfy podlegają zatwierdzeniu przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki i urzędowemu ogłoszeniu. Stąd w sektorze energetycznym taryfy zatwierdzone przez Prezesa URW zawierają wyłącznie ceny netto. W publikowanych taryfach znajduje się informacja, że ustalone w nich ceny energii elektrycznej nie zawierają podatku VAT, który naliczany jest zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Na skutek ogłoszenia taryfy zawarte w niej ceny netto stają się wiążące zarówno dla przedsiębiorstw energetycznych jak i odbiorców energii. Taryfa Sprzedawcy, zawierająca ceny netto, jest integralną częścią umów zawieranych z konsumentami. W związku z tym w obrocie z konsumentami, szczególnie w zakresie świadczenia usługi kompleksowej, powszechnie stosowane są taryfy z cenami netto. Powód zauważył, że zgodnie zart. 5 ust. 3 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne(tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1059, z późn. zm.) umowa dotycząca dostarczania energii, zwana umową kompleksową, zawiera postanowienia umowy sprzedaży energii elektrycznej oraz umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji energii. W rezultacie integralną częścią umowy kompleksowej jest taryfa sprzedawcy i taryfa usług dystrybucyjnych energii – taryfa OSD.
Zdaniem powoda Prezes UOKiK przyjmując, że produkt Umowa Kompleksowa nie obejmuje taryfy OSD pominął istotną cechę tego produktu, jaką jest cena i warunki świadczenia usług dystrybucyjnych objętych umową.
Powód nie zgodził się z twierdzeniem pozwanego, że oferuje usługi kompleksowe na terenie całego kraju. Wskazał, że obszar jego działania jest ograniczony do obszaru działania(...) sp. z o.o.obejmującego(...) W.i gminy ościenne.
W ocenie Spółki pojęcie „propozycja nabycia produktu” dotyczy wyłącznie etapu przedkontraktowego. Brak podstaw do uznania, że propozycję zmiany umowy można zaliczyć do zakresu pojęcia propozycji nabycia produktu.
Powód zauważył, że usługa kompleksowa obejmuje elementy sprzedaży energii i usług dystrybucyjnych oraz odpowiednio ich cen i stawek opłat. Trudno więc przyjąć, że sama informacja o cenach energii elektrycznej wystarczy do identyfikacji produktu w postaci usługi kompleksowej. Nie można więc twierdzić, że informacje na stronach internetowych dotyczące cen i stawek opłat energii elektrycznej stanowią propozycję nabycia produktu w postaci usługi kompleksowej.
Wskazując, że strona internetowa(...)nie jest miejscem prowadzenia przez Spółkę sprzedaży usługi kompleksowej powód stwierdził, iż brak podstaw do uznania, że wynikający z art. 12 ust. 2 ustawy o cenach orz art. 6 ust. 4 u.n.p.r. obowiązek dotyczy sytuacji, w której Spółka nie proponuje nabycia usługi kompleksowej. Nie można więc uznać, że działanie Spółki stanowiło praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 uokik.
Kwestionując wysokość nałożonej decyzją kary pieniężnej powód podniósł, że praktyka wskazywania cen netto przez sprzedawców z urzędu w okresie objętym postępowaniem była stosowana również przez inne spółki, co wynika z informacji na ich stronach internetowych. Zauważył, iż stosowane przez Spółkę w obrocie z konsumentami wzorce umowne były już uprzednio przedmiotem analizy Prezesa UOKiK. W ramach tego postępowania pozwany nie zakwestionował podawania przez Spółkę w taryfach cen netto. Wobec tego(...)działało w przekonaniu, że taka praktyka nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. Na tej podstawie powód zakwestionował zasadność nałożonej na Spółkę kary pieniężnej. Podniósł, iż przy nakładaniu kary pozwany powinien kierować się kryteriami wymienionymi w art. 111 uokik i uwzględnić również stopień zawinienia, szkodliwość zarzucanego czynu czy adekwatność kary do stopnia zagrożenia interesu publicznego. Skoro w sprawie nie wystąpiły wszystkie przesłanki praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, nie istniały więc przesłanki do nałożenia na powoda kary pieniężnej.
Zdaniem powoda przy nakładaniu kary pieniężnej Prezes UOKiK był obowiązany do udowodnienia winy przedsiębiorcy, choćby nieumyślnej. Podkreślił, że profesjonalny charakter działania nie stanowi samoistnej przesłanki o istnieniu winy. Podkreślił, że w sytuacji działania w dobrej wierze jego zachowanie nie miało zawinionego charakteru. Nie zachodziła więc przesłanka do nałożenia kary pieniężnej w myśl art. 106 ust.1 uokik.
Ponadto wysokość nałożonej kary jest nieadekwatna do funkcji kary i nie odpowiada zasadzie proporcjonalności w odniesieniu do celów zaskarżonej decyzji. Spółka wskazała, że w innych sprawach, mimo stwierdzenia, że charakter zarzucanej praktyki był oczywisty, Prezes UOKiK wydał decyzje zobowiązujące.
Spółka podkreśliła, że fakt powszechnego stosowania w sektorze energetycznym praktyki podawania cen w kwotach netto ze względu na zatwierdzanie taryf w cenach netto nie był przez Prezesa UOKiK kwestionowany. Wskazała, że niezwłocznie podjęła działania w celu zaniechania stosowania zarzucanej praktyki rynkowej, co stwierdzono w zaskarżonej decyzji. Wobec tego nałożenie na(...)kary pieniężnej było w oczywistej sprzeczności z zasadami proporcjonalności i równości wobec prawa.
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zdaniem pozwanego podniesione w odwołaniu argumenty dotycząceprawa energetycznegoi taryf nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Również uwagi dotyczące umów kompleksowych oraz taryf operatora systemu dystrybucyjnego(...) sp. z o.o.nie mają związku z zarzutem postawionym powodowi w decyzji.
Pozwany wskazał, że bezsporne i istotne jest, iż w opublikowanych na stronie internetowej(...) S.A.w taryfach sprzedaży energii elektrycznej oraz kierowanych do klientów informacjach zapisy dotyczące cen energii elektrycznej podawane były w wartościach netto bez wartości towaru z naliczonym podatkiem VAT. Stwierdził, że taryfy (cenniki) oraz informacje zawarte na stronie internetowej oraz materiały dotyczące zmian cen energii elektrycznej przesyłane konsumentom stanowią informację handlową i propozycję nabycia produktu. Nie zgodził się z przedstawionym w tej kwestii stanowiskiem powoda. Wskazał, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 4 u.n.p.r. przez praktyki rynkowe rozumie się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę lub marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. Pojęcie produktu obejmuje każdy towar lub usługę – art. 2 pkt 3 u.n.p.r. Zauważył, że zgodnie z ustawą informacja handlowa określająca cechy produktu i jego cenę, która bezpośrednio wpływa lub może wpływać na podjęcie przez konsumenta decyzji dotyczącej umowy, stanowi propozycję nabycia produktu. Na tej podstawie Prezes UOKiK stwierdził, że taryfy i informacje zawarte na stronie internetowej(...)oraz w pismach wysyłanych do klientów stanowią informację handlową określająca cechy produktu i jego cenę. Jednocześnie stanowią propozycję nabycia produktu w rozumieniuustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.
Za nieprawidłowe uznał pozwany twierdzenie powoda, iż pojęcie propozycja nabycia produktu dotyczy wyłącznie etapu przedkontraktowego. Wskazał, że nie tylko przedstawianie nowym klientom taryf czy taryfy zawarte na stronie internetowej, informacje dotyczące ceny, w tym dotyczące oferty zawierające informacje o cenie prądu w wartości netto a także pisma kierowane do konsumentów będących już klientami(...)również należy zakwalifikować jako propozycję nabycia produktu. Powołał się na zawartą w art. 2 pkt 6 u.n.p.r. definicję propozycji nabycia produktu jako informacji handlowej, która bezpośrednio wpływa lub może wpływać na podjęcie przez konsumenta decyzji dotyczącej umowy. W szeroko rozumianym zakresie pojęcia decyzji dotyczącej umowy należy uwzględnić zarówno decyzję o rozwiązaniu umowy w przypadku zmiany jej warunków lub dotyczącą wejścia w nową ofertę promocyjną przez klienta przedsiębiorcy. Zdaniem pozwanego, w rozumieniu przepisów ustawy pojęcie propozycja nabycia produktu dotyczy oferty skierowanej do nowych klientów oraz oferty do aktualnych klientów. Zarzucana(...)praktyka przejawiała się na obydwu etapach kontraktowania i dotykała zarówno nowych jak i obecnych klientów.
Opieranie się przez powoda w argumentacji odwołania na zasadach świadczenia usługi kompleksowej uznał pozwany za nie zrozumiałe. Wskazał, iż(...)nie ma już obowiązku przedstawiania opracowanych taryf do zatwierdzenia przez Prezesa URE. W okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja, taryfy związane ze sprzedażą energii elektrycznej były zatwierdzane na mocy uchwały Zarządu Spółki. W warunkach, gdy sprzedaż energii odbywa się na zasadach rynku uwolnionego każdy konsument ma prawo wyboru sprzedawcy energii. Zamieszczona na stronie internetowej przedsiębiorcy zajmującego się sprzedażą energii elektrycznej informacja o cenach lub informacja o okresowych promocjach cenowych, wskazująca cenę energii, poprzez sam fakt umieszczenia na stronie internetowej danej informacji określa bardzo konkretnie cenę i istotne cechy produktu, w tym przypadku energii elektrycznej. Konsument zainteresowany zawarciem umowy o sprzedaż energii elektrycznej, wchodząc na stronę internetową sprzedawcy energii ma świadomość, że oferta i podane ceny dotyczą sprzedaży energii.
Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 3 ustawy o cenach pozwany oświadczył, że przepisy tej ustawy nie stanowiły podstawy do wydania zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach wyraźnie wskazuje, co należy rozumieć pod pojęciem ceny towaru. Pomijanie w cenie towaru wartości podatku VAT zniekształca informację na temat produktu. Na gruncieustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, praktyką wprowadzającą w błąd jest zaniechanie dotyczące informacji istotnych z punktu widzenia konsumenta co do podjęcia decyzji dotyczącej umowy tj. ceny z uwzględnieniem podatku VAT.
Zarzut naruszenia art. 6 ust. 5 u.n.p.r. uznał pozwany za bezzasadny. Powoływanie się przez powoda na dotychczasową praktykę w sektorze energetycznym, podczas gdy obecnie powód nie przedstawia Prezesowi URE taryf do zatwierdzenia, w kontekście stawianego(...)zarzutu, zdaniem pozwanego jest nieistotne. Prezes UOKiK wskazał, że w warunkach uwolnionego rynku, na który wchodzą nowi sprzedawcy lub zasiedziali przedstawiają nową propozycje, dla konsumenta ważne jest, żeby przedsiębiorca podawał mu pełną informację co do takiego elementu jakim jest cena prądu. Podanie tej informacji umożliwi konsumentom, w tym klientom dokonanie właściwej oceny oferty poszczególnych sprzedawców energii elektrycznej. Zdaniem Prezesa UOKiK właśnie z tego względu istotne jest, żeby przy formułowaniu swojej oferty skierowanej do każdego klienta(...)prezentowało wyczerpująco informacje o kosztach produktu.
Pozwany wskazał na obowiązek prowadzenia przez przedsiębiorców działalności gospodarczej w sposób odpowiadający standardom wynikającym z przepisów prawa, które wymagają poszanowania interesów konsumentów. Wynika to również z przepisówustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W warunkach walki konkurencyjnej o konsumenta, modyfikowania cen, wprowadzania rabatów i upustów prawidłowe podawanie ceny ma zasadnicze znaczenie dla podjęcia decyzji dotyczącej umowy o zakupie energii elektrycznej.
Odnośnie zarzutów dotyczących kary pieniężnej pozwany oświadczył, że w uzasadnieniu decyzji wmienił szczegółowo motywy jej nałożenia i okoliczności, które uwzględnił przy ustalaniu wysokości kary. Stwierdził, że trudno uznać, iż powód nie miał świadomości co do możliwości naruszeniaustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, w szczególności, gdy podawanie cen ze wszelkimi obciążeniami jest praktyką wynikającą z przepisów ustawy o cenach. Powoływanie się przez powoda na inne decyzje, z uwagi na zróżnicowany charakter każdej sprawy, nie miały w ocenie pozwanego znaczenia w sprawie. Prezes UOKiK podkreślił, iż powoływane przez powoda decyzje dotyczyły innych branż, innego rodzaju naruszenia i innych okoliczności faktycznych.

Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:
Postanowieniem z dnia 28 lutego 2013 r. (k. 2 akt adm.) Prezes UOKiK wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stosowania przez(...) S.A.wW.nieuczciwej praktyki rynkowej polegającej na podawaniu w taryfach i materiałach informacyjnych cen energii elektrycznej bez uwzględnienia podatku od towarów i usług, co może stanowić naruszenieart. 6 ust.1 , ust. 3 pkt 1 i ust. 4 pkt 3w zw. zart. 4 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowymi wobec tego stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
Pismem z tej samej daty (k. 23 akt adm.) Prezes UOKiK zawiadomił(...)o wszczęciu postępowania w sprawie i wezwał Spółkę do przedstawienia stanowiska wobec postawionego zarzutu, oraz przekazania dokumentów i udzielenia informacji.
W piśmie z dnia 20 marca 2013 r. (k. 26 akt adm.) Spółka przedstawiła wyjaśnienia dotyczące przyczyn i podstaw podawania cen energii elektrycznej w kwocie netto i złożyła wniosek o wydanie decyzji zobowiązującej w trybie art. 28 ust. 1 uokik (k.33 akt adm.). W piśmie(...)przyznała, że w obrocie z udziałem konsumentów stosuje taryfy z cenami netto. Do pisma dołączono dokumenty dotyczące Spółki, wzorce umów wykorzystywanych w obrocie z konsumentami, taryfę dla energii elektrycznej i taryfę dla dystrybucji energii elektrycznej(...) sp. z o.o.wW.. Spółka poinformowała, że na stronie internetowej(...)zamieszcza kierowaną do konsumentów informację handlową, dotyczącą m.in. cen i stawek opłat energii elektrycznej, w której ceny podane są w wartości netto. Przedsiębiorca oświadczył, że na stronie internetowej zamieszcza informację, iż podane ceny są cenami netto i należy do nich doliczyć podatek VAT.
Przy piśmie z dnia 9 maja 2013 r. (k. 162a akt adm.) Spółka złożyła informację o przychodzie osiągniętym w roku 2012.
W piśmie z dnia 3 czerwca 2013 r. (k. 170 akt adm.)(...)poinformowała, że zaniechała podawania w zamieszczonej na stronie internetowej(...)kierowanej do konsumentów informacji o cenach i stawkach opłat dotyczących sprzedaży energii elektrycznej kwot netto. Korekta stron internetowych została wprowadzona w dniu 9 maja 2013 r. Spółka wprowadziła również zmiany w informacji o taryfie i załączniku do taryfy dla energii elektrycznej poprzez nadanie nowego brzmienia postanowieniu w pkt 1.7 taryfy oraz wprowadzenie tabeli zawierającej ceny za energię elektryczną wraz ze stawkami opłat podanymi w kwotach brutto i netto. Zmiana wprowadzona została od dnia 1 lipca 2013 r. Ponadto w dniach 15 i 17 maja 2013 r.(...)przesłała do klientów będących konsumentami informacje wraz z wyciągiem ze zmienionej taryfy zawierające ceny za sprzedaż energii elektrycznej i stawki opłat uwzględniające podatek VAT. Spółka złożyła dowody w postaci wydruków ze strony internetowej, taryfy dla grupy taryfowej G oraz wzorów listów wysyłanych do klientów (k. 174 – 19 akt adm.). Pismem z dnia 13 czerwca 2013 r. Prezes UOKiK poinformował(...)o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Po zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym(...)w piśmie z dnia 28 czerwca 2013 r. (k. 184 akt adm.) przedstawiła swoje stanowisko w sprawie.
W dniu 25 września 2013 r. Prezes UOKiK wydał zaskarżoną decyzję.
Na podstawie dokonanych ustaleń Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Z treści znajdujących się w aktach administracyjnych dowodów w postaci wzorców umów i wydruków ze strony internetowej powoda wynika, że w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 r. oraz od 1 stycznia do 31 czerwca 2013 r. w publikowanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą taryfach i materiałach informacyjnych tj. stronie internetowej i pismach przesyłanych konsumentom(...)nie podawała cen brutto, a podawała informację o cenach energii elektrycznej oraz stawkach opłat w kwocie netto, bez uwzględnienia w nich wartości podatku od towarów i usług VAT. W złożonym odwołaniu powód nie kwestionował tych ustaleń. Wobec tego w postępowaniu wywołanym wniesieniem odwołania nie było potrzeby weryfikowania znajdujących się w aktach administracyjnych informacji, dotyczących działań podejmowanych przez Spółkę w tym zakresie przy prowadzeniu działalności gospodarczej pod względem ich zgodności ze stanem faktycznym.
Zgodnie z zawartą wart. 2 pkt 4u.n.p.r. definicją działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę lub marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta uważa się za praktyki rynkowe. Jak wynika zart. 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną(Dz. U. nr 144, poz. 1204 ze zm.) pod pojęciem informacji handlowej należy rozumieć każdą informację przeznaczoną bezpośrednio lub pośrednio do promowania towarów, usług lub wizerunku przedsiębiorcy. Zamieszczanie na stronie internetowej oraz w pismach wysyłanych do konsumentów informacji o cenach energii elektrycznej i stawkach opłat w taryfach, związane bezpośrednio z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta jest przekazywaniem informacji handlowej i formą praktyki rynkowej. Jak wskazano w powołanym w decyzji stanowisku doktryny (M. S.„Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Komentarz”, wyd. Oficyn 2008 Lex nr 40451) w zakresie tak określonej informacji handlowej mieści się szeroko pojęta reklama oraz oświadczenia woli stanowiące ofertę zawarcia umowy. W tym stanie taryfy i informacje zamieszczone na stronie internetowej(...)oraz w pismach kierowanych do klientów (konsumentów) dotyczące energii elektrycznej stanowią informację handlową, która określa cechy produktu i jego cenę, stanowiąc jednocześnie propozycję nabycia produktu w rozumieniu art. 2 pkt 6 u.n.p.r. Zdaniem Sądu treść informacji handlowej może mieć wpływ na podjęcie przez konsumenta nie tylko decyzji o zawarciu umowy, ale również o jej rozwiązaniu w przypadku np. wzrostu cen oferowanego towaru.
Praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorcę jest uważaną za nieuczciwą, jeżeli pozostaje w sprzeczności z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta, jako konsumenta dobrze poinformowanego, uważnego i ostrożnego, przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu – art. 4 pkt 1 u.n.p.r. Pod pojęciem dobrych obyczajów należy przy tym rozumieć szacunek dla drugiego człowieka. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami są zatem działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołana u konsumenta błędnego przekonania, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności, ukształtowania stosunku zobowiązaniowego w sposób niezgodny z zasadą równorzędności stron (takM. Ś.Wzorce umowne s. 360 ). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie po pojęciem dobrych obyczajów należy rozumieć prawo konsumenta do rzetelnej i konkretnej informacji o cenie oferowanego przez(...)produktu, którym jest energia elektryczna, przez podanie jego ceny z uwzględnieniem wartości brutto, tj. takiej jaką klient ma ostatecznie zapłacić sprzedawcy. Mając na uwadze, że oferta Spółki skierowana jest do nieograniczonej grupy osób, będących przeciętnymi konsumentami, które w stosunkach z profesjonalnie działającym przedsiębiorcą są uprawnione do uzyskania rzetelnej i prawdziwej informacji, uznać należy, iż w sytuacji, gdy przekazywana cena produktu nie zawiera ostatecznej informacji o wysokości kwoty do zapłacenia, przeciętny konsument jest wprowadzony w błąd co do wysokości ceny jaką będzie ostatecznie płacił i pozbawiony przez to możliwości podjęcia świadomej decyzji dotyczącej umowy, zarówno w zakresie jej zawarcia, kontynuacji lub rozwiązania. Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 6 ust. 1 u.n.p.r. za praktykę wprowadzającą w błąd należy rozumieć również zaniechanie, jeżeli pomija istotne informacje potrzebne przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy i powoduje lub może powodować podjęcie przez tego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. W przypadku propozycji nabycia produktu za informacje istotne uznaje się oprócz oznaczenia produktu również jego cenę uwzględniającą podatki i wszelkie inne dodatkowe opłaty za transport, dostawę, usługi pocztowe. Jak trafnie wskazano w powołanym przez Prezesa UOKiK wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) z dnia 19 maja 2005 r. (sygn. akt XVII AmA 11/04) informacja o cenie towaru w wysokości (w kwocie) nie uwzględniającej podatku jest informacją nierzetelną, nieprawdziwą i niepełną. Stosowana przez(...)praktyka rynkowa polegała na przekazywaniu konsumentom nierzetelnej, nieprawdziwej i niepełnej informacji dotyczącej produktu. Takie działanie Spółki wywoływało u konsumentów błędne wrażenie, że cena towaru jest niższa niż w rzeczywistości, oraz że jest niższa od cen stosowanych przez konkurentów rynkowych(...). W rezultacie w istotny sposób zniekształcało lub mogło zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta dotyczące umowy, było sprzeczne z dobrymi obyczajami i stanowiło nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 u.n.p.r.
Zgodnie zart. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach(t.j. Dz. U z 2013 r. poz. 385), obowiązującej w dacie prowadzenia przez Prezesa UOKiK postępowania w nin. sprawie energia elektryczna jest obok rzeczy również uznawana za towar. Z art. 3 ust.1 pkt 1 tej ustawy wynika, że cena to wyrażona w pieniądzu wartość, którą kupujący ma obowiązek zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę, w tym wypadku energię elektryczną. W cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług, jeżeli wynika to z odrębnych przepisów. Przez cenę rozumie się również stawkę taryfową. Sprzedaż energii elektrycznej podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług. Przedsiębiorca, który podaje cenę sprzedaży energii elektrycznej z pominięciem podatku od towarów i usług VAT, narusza przepisyustawy o cenach.
W myśl przepisuart. 17 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej(t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1829, dalej u.s.d.g.) przedsiębiorcy wykonują działalność gospodarczą na zasadach uczciwej konkurencji i poszanowania dobrych obyczajów oraz słusznych interesów konsumentów. Niewątpliwie podejmowane przez powoda działania rynkowe, jako sprzeczne z przepisami ustawy o cenach orazart. 17u.s.d.g. należy uznać za bezprawne. Wobec tego, że działanie rynkowe było podejmowane przez podmiot mający w świetle art. 4 pkt 1 uokik status przedsiębiorcy i dotyczyło nieograniczonej liczby konsumentów, uznać należało, iż działanie(...)spełniało znamiona zakazanej praktyki rynkowej naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 uokik.
W związku ze stwierdzeniem, że Spółka dopuściła się stosowania niedozwolonej praktyki naruszającej interesy konsumentów Prezes UOKiK był uprawniony do nałożenia na powoda kary pieniężnej na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik.
Zdaniem Sądu przedstawione w odwołaniu zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. W postępowaniu prowadzonym przez Prezesa UOKiK oraz w odwołaniu powód nie zaprzeczał, że w materiałach informacyjnych zamieszczonych na stronie internetowej i pismach kierowanych do konsumentów podawał ceny energii elektrycznej w wysokości netto, bez uwzględnienia podatku VAT. Zawieranie z konsumentami umów kompleksowych z wykorzystaniem wzorców umownych nie było przedmiotem oceny w sprawie. W związku z tym podnoszony w odwołaniu zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, dotyczącego wzorców i taryf stosowanych przy zawieraniu z konsumentami umowy kompleksowej, stosowania cen regulowanych, zatwierdzanych przez Prezesa URE i ustalania cen w taryfie w wysokości netto, szczególnie w sytuacji, gdy w okresie objętym zaskarżoną decyzją Spółka nie miała obowiązku przedstawiania taryf Prezesowi URE, jako, że nie dotyczył przedmiotu sprawy i nie miał żadnego wpływu na ocenę zasadności zaskarżonej decyzji. Działania powoda polegały na informowaniu konsumentów o cenach produktu w wysokości netto mimo, że zgodnie z przepisami ustawy o cenach powinny być podawane z uwzględnieniem doliczanego podatku VAT, w wysokości, jaką musi zapłacić konsument.
W świetle przedstawionych powyżej ustaleń i dokonanej przez Sąd oceny zachowania powoda nie zasługują też na uwagę zarzuty odwołania dotyczące naruszeniaart. 84uokik w zw. zart. 233 § 1 k.p.c.przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów. Podawane przez powoda informacje, dotyczące sprzedaży energii elektrycznej obejmowały oznaczenie produktu i jego cenę. Stanowiły więc propozycję nabycia produktu. W tym stanie podobnie należy ocenić zarzuty naruszeniaart. 2 pkt 6w zw. zart. 6 ust. 4 pkt 3u.n.p.r. oraz w zw. z art. 7 ust. 4 c) Dyrektywy 2005/29/WE przez błędną ocenę pojęcia „propozycja nabycia produktu”. Ponadto nawet gdyby zaskarżona decyzja dotyczyła praktyki stosowanej przez Spółkę w powiązaniu ze świadczeniem usługi kompleksowej, to jednak w żaden sposób nie wyłączało by to obowiązku przedstawiania konsumentom informacji o cenie sprzedaży energii elektrycznej z uwzględnieniem podatku VAT doliczanego do ceny netto na mocy odrębnych przepisów. O możliwości stosowania takiej praktyki świadczy rozpoczęcie od dnia 1 lipca 2013 r. publikowania informacji o cenie energii elektrycznej w wartości netto i brutto.
Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że Spółka, działając na rynku konkurencyjnym, sama ustala cenę sprzedawanej energii elektrycznej. Bezsporne jest, że na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż energii elektrycznej podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług. Skoro więc zgodnie z zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach definicją, w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług, Spółka obowiązana jest do uwidaczniania ceny sprzedawanej energii elektrycznej w sposób zgodny z treścią tego przepisu. Z uwagi na fakt, iż sprzedaż usługi kompleksowej nie należała do przedmiotu oceny w zaskarżonej decyzji, w sprawie nie miała znaczenia argumentacja powoda, że strona internetowa(...)nie jest miejscem sprzedaży usługi kompleksowej i Spółka nie prowadzi sprzedaży internetowej. Wobec tego brak było podstaw do uznania za trafny zarzutu błędnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach polegającej na przyjęciu, że z ustawowej definicji pojęcia ceny wynika ustawowy obowiązek uwidaczniania ceny w rozumieniu tego przepisu.
W świetle przedstawionego powyżej stanowiska Sądu, dotyczącego oceny podejmowanych przez(...)działań za bezzasadne należało uznać zarzuty powoda oparte na błędnej wykładni przepisówustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowympoprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że działanie Spółki było sprzeczne z dobrymi obyczajami i zniekształcało lub mogło zniekształcić zachowanie przeciętnego konsumenta przed zawarciem usługi kompleksowej i na etapie jej wykonywania. Ponownie należy zauważyć, iż zaskarżona decyzja nie dotyczy zawierania umowy świadczenia usługi kompleksowej. Nie zasługiwały na uwagę argumenty powoda dotyczące praktyki w sektorze energetycznym, zatwierdzania taryf przez Prezesa URE i okoliczności, że na powodzie ciążą obowiązki sprzedawcy z urzędu na określonym terenie. Nawet, jeżeli z punktu widzenia przedsiębiorcy zrozumiałe jest ustalanie przez niego cen w wartości netto, to jednak ta okoliczność nie zwalnia przedsiębiorstwa energetycznego z obowiązku wykonywania działalności gospodarczej w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami. Nie może też stanowić usprawiedliwienia dla stosowania nieuczciwej praktyki rynkowej naruszającej interesy konsumentów. Ponadto przedstawione przez Spółkę w tym zakresie argumenty wynikały z jednostronnej oceny powoda, która nie została potwierdzona stanowiskiem doktryny i orzecznictwa. W tym stanie również zarzut naruszeniaart. 6 ust. 5u.n.p.r. nie dawał więc podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Na uwagę nie zasługiwały argumenty powoda dotyczące nie zakwestionowania przez Prezesa UOKiK w ramach innego, dotyczącego Spółki postępowania, praktyki podawania cen netto w stosowanych przez(...)taryfach. Wskazać należy, iż na mocy postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2017 r. sygn. akt III SK 13/15 powoływana w odwołaniu decyzja Prezesa UOKiK(...)nr(...)z 5 grudnia 2011 r. w dacie wydania wyroku w nin. sprawie była już ostateczna. Ponadto należy zauważyć, iż z okoliczności znanych Sądowi z urzędu wynika, żedecyzja RWR nr (...)dotyczyła stosowania wzorców umownych w kontekście zamieszczania w nich klauzul wpisanych do rejestru, oraz naruszenia obowiązku informacyjnego określonego w przepisachPrawa energetycznego. Przedmiotem decyzji było stosowanie innego rodzaju praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Wbrew twierdzeniu powoda okoliczność, że w innej dotyczącej(...)decyzji nie poruszył kwestii cen netto i nie zakwestionował tej praktyki u innych przedsiębiorców energetycznych, przeciw którym prowadził postępowanie nie może stanowić argumentu, że Spółka działała w przekonaniu, iż jej działanie nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. Podniesione przez powoda okoliczności nie mają znaczenia dla oceny stosowanej przez niego praktyki i nie mogą stanowić usprawiedliwienia jej stosowania. Powoływane w odwołaniu okoliczności nie miały wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji.
W sprawie nie zachodziły również okoliczności uzasadniające wniosek powoda o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uchylenie lub obniżenie nałożonej w niej kary pieniężnej. Podkreślić należy, iż nałożenie kary pieniężnej ma charakter fakultatywny. Oznacza to, że Prezes UOKiK może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorcę, który choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 uokik karę pieniężną w wysokości określonej w ustawie. Mając na uwadze, że stosowanie zakazanej praktyki dotyczyło działania podmiotu mającego status przedsiębiorcy, który powinien przynajmniej mieć świadomość, iż jej działanie w świetle obowiązujących przepisów może naruszać zbiorowe interesy konsumentów, uznać należało, iż działanie powoda miało charakter co najmniej nieumyślny. W ocenie Sądu przy podejmowaniu działań będących przedmiotem oceny w sprawie powód nie dochował należytej staranności. Przy ustalaniu wysokości nakładanej na przedsiębiorcę kary pieniężnej Prezes UOKiK bierze pod uwagę okoliczności sprawy, oraz określone w art. 111 uokik przesłanki wymiaru kary. W ocenie Sądu pozwany prawidłowo uwzględnił wysokość uzyskanego przez powoda w 2012 r. przychodu i ustalił wysokość nałożonej decyzją kary pieniężnej na poziomie pozwalającym na realizację podstawowych funkcji kary, nie stanowiącym jednocześnie zagrożenia dla płynności finansowej Spółki. Stwierdzona praktyka dotyczyła zarówno konsumentów, którzy nie byli klientami Spółki jak i jej klientów. Mogła więc wpływać na podjęcie przez nich decyzji o zawarciu z(...)umowy, lub decyzji o nierozwiązywaniu zawartej już umowy. Przejawiała się więc na etapie przedkontraktowym i kontraktowym. Stanowiła rażące naruszenie przepisów obowiązującego prawa i interesów konsumentów, wpływała lub mogła wpływać na podjęcie przez nich decyzji mających określone skutki finansowe. Objęty decyzją okres stosowania praktyki wynosił półtora roku. Istniały wiec podstawy do stwierdzenia, że okres ten był długotrwały. Prezes UOKiK w sposób należyty uwzględnił też istniejące w sprawie okoliczności łagodzące, co miało wpływ na obniżenie wysokości nałożonej w decyzji kary.
W ocenie Sądu przedstawione w odwołaniu argumenty nie uzasadniały uwzględnienia wniosku powoda o obniżenie nałożonej kary. Powód nie określił w odwołaniu, do jakiej wysokości w jego ocenie kara powinna być obniżona. Z tego względu Sąd nie miał możliwości dokonania oceny wniosku powoda w tym zakresie.
Zdaniem Sądu w sprawie nie zachodziły okoliczności do wydania decyzji w trybie art. 28 ust. 1 uokik. Jak trafnie wskazał pozwany, wydanie decyzji w trybie art. 28 uokik możliwe jest w przypadku, gdy stosowanie zakazanej praktyki na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego zostanie jedynie uprawdopodobnione. Zarzut braku transparentności w zakresie stosowania przez Prezesa UOKiK przepisów ustawy nie był więc uzasadniony.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności, Sąd Okręgowy, wobec braku podstaw do uwzględnienia, oddalił odwołanie powoda jako bezzasadne -art. 47931a§ 1 k.p.c.
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.stosownie do wyniku sporu.
SSO Witold Rękosiewicz.